کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/25]

جلسه: 117 مذاکرات مجلس روز چهارشنبه 12 آبان ماه 1327  

فهرست مطالب:

1-قرائت صورت مجلس

2-بقیه استیضاح آقای آزاد

3- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 117

مذاکرات مجلس روز  چهارشنبه 12 آبان ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1-قرائت صورت مجلس

2-بقیه استیضاح آقای آزاد

3- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

 

مجلس پنجاه دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

[1- قرائت صورت مجلس]‏

صورت جلسه قبل را آقاى صدر‌زاده منشى به شرح ذیل قرائت کردند.

یک ساعت و ربع به ظهر روز سه‌شنبه یازدهم آبان مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت و تصویب گردید.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است.‏

غائبین با اجازه آقایان: بیات- غضنفرى- ذوالفقارى- گنجه‌اى- برزین- سالار بهزادى‏

غائبین بى‌اجازه آقایان: محمد‌حسین قشقایى- حاذقى- شادلو- دادور- قبادیان- تولیت- کامل ماکویى- اخوان- ابوالقاسم بهبهانى- امیر‌تیمور نبوى- دکتر عبده- رضوى- آصف- ملک‌پور- حسین وکیل- ناصرى- بهار- یمین اسفندیارى- دکتر ملکى- فاضلى- صفا امامى‏

دیر آمدگان با اجازه آقایان: فولادوند- مامقامى- قوامى- منصف- دکتر بقایى- دکتر طبا- دکتر مصباح‌زاده- فرامرزى‏

دیر آمدگان بى‌اجازه آقایان: آشتیانى‌زاده- اورنگ- آقاخان- نراقى- مسعودى- شریعت‌زاده- مسعود ثابتى- شهاب خسروانى- على وکیلى- مشایخى- قهرمان- گلبادى- بوداغیان- اسدى- صاحب‌دیوانى- باتمانقلیج‏

طرح مربوط به حفر تونل کوهرنگ و تکثیر آب زاینده‌رود به امضاء جمعى از آقایان نمایندگان به قید یک فوریت قرائت شد و آقاى اردلان ضمن مخالفت با فوریت گفتند طرح دو فوریتى که تقدیم داشته بودند بر این طرح مقدم است و فوریت تصویب گردید

آقاى آزاد در دنباله استیضاح خود گفتند هزینه فعالیت‌هاى سیاسى بعد از شهریور به عناوین مختلف پرداخت می‌شده و بعد از کابینه آقاى قوام در بنگاه راه‌آهن تمرکز یافته است و ضمن توضیحى از تشکیلات کارآگاهى بنگاه صورت ریز هشت میلیون تومان هزینه تشریفاتى و محرمانه و مهمانى‌هاى راه‌آهن را به ضمیمه نامه دیگرى قرائت نموده گفتند در قبال این اسناد و توضیحات مجلس شوراى ملى نباید جواب متهم را بدون اسناد و مدارک قبول کند بلکه پس از رسیدگى به پرونده‌ها باید تصمیم قطعى اتخاذ شود و به دیوان کشور احاله گردد سپس با بیان شرحى از چگونگى پیش آمد شهریور 20 و حمله قشون خارجى به کشور گفتند چون ایرانى بالفطره دزد و خائن نیست باید بانفوذ خارجى و موجبات و وسایل آن مبارزه کرد و نامه مستشار سیاسى قونسولى انگلیس مقیم کرمانشاه و نامه رئیس املاک واگذارى را قرائت نموده گفتند دنیاى امروز اجازه نمی‌دهد جامعه بشر را از سیر ترقى و آزادى خود منحرف کنند سپس گزارش پیشکار دارایى کرمانشاه را راجع به دعاوى آقاى قبادیان و املاکى که قبل از صدور حکم محکمه به تصرف درآورده و بهره‌بردارى می‌کنند قرائت نموده و گفتند آقاى نخست وزیر عایدات این املاک را مطالبه نمی‌کنند و بعد به موضوع قاچاق قند و چاى و شکر

+++

این که بدون پرداخت عوارض به اجناس قاچاق پلمپ گمرک زده‌اند توضیحاتى داده گفتند آقاى نخست وزیر از تعقیب قاچاقچی‌ها جلوگیرى کرده و در نتیجه وزیر دارایى مستعفى شده است و رئیس گمرک را هم عوض کردند و نیز نسبت به ترقى ارز و زیان‌هایى که از این طریق به کشور رسیده و مصاحبه با آقاى ابتها‌ج و عقیده ایشان در باب ترقى قیمت لیره شرحى بیان داشته گفتند ترقى تدریجى ارز را دست‌هاى مخصوصى ایجاد کردند از طرف دولت نیز تصویب‌نامه‌یى در این باره صادر شده است و دو ماده از تصویب‌نامه را قرائت نموده گفتند شرکت نفت هم لیره‌هاى خود را طبق این تصویب‌نامه به قیمت روز تبدیل به ریال کرده است‏

چهل دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم و به صبح روز چهارشنبه محول گردید

رئیس- نسبت به صورت مجلس نظرى نیست‏

ناصر ذوالفقارى- اجازه می‌فرمایید

رئیس- بفرمایید

ناصر ذوالفقارى- در جلسه روز گذشته آقاى آزاد راجع به سوء‌استفاده‌هایى که در گمرک شده بود توضیحاتى دادند و این را به آقاى نخست وزیر نسبت دادند اجازه بفرمایید که بنده توضیح مختصرى بدهم‏

رئیس- نسبت به صورت‌ مجلس است بفرمایید

ناصر ذوالفقارى- مربوط به صورت مجلس است اولاً متأسفانه باید عرض کنم که این قضیه صحت دارد ولى این موضوع مربوط به آقاى نخست وزیر نیست و از یکى دو سال قبل این جریان یعنى سوء‌استفاده در گمرک تهران می‌شده و توسط آقاى محمد آبادى این توطئه کشف شد و یک عده از قاچاقچیان چون می‌خواستند مانع کشف این موضوع بشوند آقاى افخمى به جناب آقاى نخست وزیر این موضوع را اطلاع دادند و آقاى نخست وزیر هم در همان روز آقاى لطفى را که یکى از قضات پاکدامن صحیح است و شریف هستند مأمور تعقیب این موضوع کردند

رئیس- دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (گفته شد) خیر صورت مجلس بعداً تصویب می‌شود چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌‌اند (دستور دستور) آقاى آزاد بفرمایید

[2- بقیه استیضاح آقاى آزاد]

آزاد- آقاى نخست وزیر تشریف ندارند هر وقت تشریف آوردند بنده صحبت خواهم کرد

رئیس- بفرمایید صحبت کنید

آزاد- صحبت بنده مربوط به ایشان است‏

نمایندگان آمدند

نخست وزیر- اگر هم نمی‌بودم می‌دانستم چه می‌خواهند بگویند

آزاد- بهتر این بود که شما تشریف داشته باشید و روبروى من باشید (خنده نمایندگان) بنده دیروز که یک مقدارى صحبت کردم بعضى از آقایان به من فرمودند که خوب است یک قدرى سعى بکنى که استیضاح هرچه زودتر تمام بشود صحیح است من با این که دیروز هم این تذکر را دادم عرض می‌کنم من سه ساعت بیشتر صحبت نکرده‌ام و علتش هم این بوده است که مجلس یک قدرى دیر تشکیل شده است مثل این که الان هم ملاحظه می‌فرمایید سه ربع به ظهر است که تشکیل شده اگر چنانچه آقایان زودتر تشریف مى‌آوردند البته استیضاح ممکن بود در یک روز یا دو روز تمام شود این نکته را می‌خواهم به آقایان عرض کنم که ما براى دو موضوع آمده‌ایم در مجلس شورای‌ ملى یکى این که حق ایران را در مقابل خارجى حفظ کنیم یکى دیگر این که حق ملت ایران را در مقابل تعدى و تجاوزات مأمورین دولتى و اشخاص و دولت‌هاى متعدى حفظ بکنیم صحبت‌هایى که من در اینجا کرده‌ام همه‌اش راجع به این دو موضوع بوده است که وظیفه نمایندگان است که همیشه در این دو موضوع دقت کنند بنابراین من نمی‌دانم مهمتر از این مسائلى که این چند روز مطرح شده چه چیز است حالا فرض بفرمایید که این استیضاح را من امروز تمام کردم آقاى نخست وزیر هم تشریف آوردند یک مطالبى گفتند پس فردا چکار خواهیم کرد کشاورز صدر باز استیضاح بفرمایید یکى این دفعه نوبت شما است الان سه ماه است که یک لایحه دولت را نگذرانده‌ایم استیضاح تمام می‌شود و باز فردا مى‌آییم اینجا می‌نشینیم و باز مجلس شوراى ملى مدام از اکثریت مى‌افتد و ا‌گر مسائل مهم مملکتى در اینجا مطرح شود این اثرش براى مملکت بیشتر است عرض کنم حضورتان که در مملکت پول‌ها‌ تمام نفله می‌شود و هر چه صحبت می‌شود کسى توجه نمی‌کند بنده می‌خواستم راجع به بانک ملى زیاد صحبت کنم ولى به طور خلاصه یک موضوعى را به عرض مجلس شورای ملى می‌رسانم که بدانند این پول‌هایى که مردم به خون دل تأدیه می‌کنند چطور نفله می‌شود سال 1320 بودجه بانک ملى با مطالباتش سه میلیون تومان بوده اصولى در سال 1324 بودجه‌اش زیادتر از 19 میلیون تومان شده (دهقان- شما هزینه بیست را با بیست و چهار مقا‌یسه کنید) و در 1325 در حدود 21 میلیون تومان (نورالدین امامى- عملیاتش توسعه پیدا کرده) آخر آقا ببینید شما می‌گویید عملاتش توسعه پیدا کرده یک مرتبه از 3 میلیون رسیده به 19 میلیون 16 میلیون تفاوت قضایا این طور نیست که تصور می‌فرمایید آنجا یک اصطبلى درست کرده‌اند که اگر یک وقتى رئیس بانک خواست سوار اسب بشود بیاید و سوار بشود و چند رأس است هم در آنجا هست البته آقاى دهقان من معتقدم که از حقوق ملت ایران که لخت و عور است باید دفاع کرده آخر نتیجه نفله‌ها چه می‌شود ملت لخت و عور و گرسنه و گدا می‌شود و هر چه باید بشود می‌شود بنده بچه‌ا‌م چند وقتى است تراخم دارد هنوز نتوانسته‌ام معالجه‌اش کنم پول ملت دارد نفله می‌شود و وقتى هم که دارند این جریانات را اینجا می‌گویند می‌گویند خیر این طور نیست‏

دکتر راجى- آقاى آزاد مخالفت شما براى این است که رئیس بانک سبزوار را عوض نکردند

مکى- حرف آقاى آزاد که حسابى است شما در مطلبش دقت کنید

آزاد- عرض کنم یک مطلبى را آقاى اردلان آمدند اینجا استیضاح کردند از آقاى هژیر و در جو‌اب گفتند چون شما ارز خواسته‌اید و داده نشده آمده‌اید استیضاح کرده‌اید اگر یک حرف حسابى زده شود می‌گویید چون رئیس بانک را عوض نکردند من براى این این حرف‌ها را می‌زنم من می‌گویم بودجه بانک ملى سه میلیون تومان بوده شده است 19 میلیون تومان می‌گویید چون رئیس بانک را عوض نکرده این حرف را می‌‌زنم (خنده نمایندگان) بله بنده مقدمه می‌خواهم این جمله را عرض کنم آقایان شاید روزنامه اطلاعات را خوانده‌اید درشماره دیشب روزنامه اطلاعات مدیر بنگاه راه‌آهن یک مقاله‌اى می‌نویسد که تمام مطالبى را که بنده دیروز گفتم تصدیق کرده است و ارقامش را هم قبول کرده است در اینجا 24 اتومبیل نوشته است و طبق آن اطلاعى که بنده داده‌ام نوشته است که دو تا از این اتومبیل‌ها لنگلن است و بقیه‌اش فورد است و انواع دیگر راجع به مخارج اطاق مدیر کل تمام را تصدیق کرده است‏

کشاورز صدر- این مطلب را دیروز فرمودید بقیه استیضاح را بفرمایید

آزاد - آقاى کشاورز صدر خواهش می‌کنم جنابعالى بگذارید که من صحبت کنم‏

رئیس- بگذارید ناطق صحبت کند بفرمایید آقاى آزاد

آزاد- وقتى که شما نمی‌گذارید من صحبت کنم بنده هم شش روز استیضاح را طول می‌دهم البته بعضى از آقایان اگر نخوانده‌اند خواهش می‌کنم که تمام این قسمت‌ها را در روزنامه اطلاعات بخوانند که مطالبى را که بنده گفتم به استثناى دو قسمت تمام آن را تصدیق کرد‌ه است بنگاه راه‌آهن در مراسله‌اى که دیروز فرستاده به روزنامه اطلاعا ت و در آن روزنامه درج شده است فقط دو موضوع است که سفسطه کرده است یکى این که من گفته‌ام پنجهزار تومان مخارج مهمانى شده است که مخبر روزنامه اطلاعات اشتباه کرده و نوشته است 5 میلیون تومان و یکى دیگر هم مخارجى که پارسال یک عده را فرستاده‌اند باشگاه حزب دموکرات را اشغال کرده‌اند به اینها روز‌ى ده تومان علاوه بر حقوق می‌دادند با مخارجشان یک قسمت هم اینها بود که روزنامه ننوشته‌اند و الّا بقیه را تصدیق کرده‌اند و روزنامه هم هست و حالا بنده بقیه صحبت خودم را راجع به کمیسیون ارز ادامه می‌دهم وقتى که بنده صحبت کردم دیروز که در اثر این تصویب‌نامه پول ایران تنزل پیدا کرده است یکى از آقایان گفتند خیر تنزل پیدا نکرده است ممکن هم هست آقاى هژیر بعد از این که صحبت‌هاى من تمام شد بیایند اینجا و بگویند که خیر ما لیره را در همان 130 ریال خرید و فروش می‌کنیم در صورتی که الان این طور نیست و دولت لیره را در 130 ریال به کسى نمی‌دهد و دلیلش هم این است که 130 ریال خرید و فروش نمی‌کنند دولت در این تصویب‌نامه نوشته است به قند و شکر صد در صد ارز می‌دهد که آنها هم در انحصار دولت است که آنها را گر دولت ارزش را پنج تومان یا صد تومان قیمت بگذارد فرقى نمی‌کند ولى چیزهایى که مردم خرید و فروش می‌کنند که یک رقمش هم کاغذ است دولت در تصویب‌نامه خودش نوشته است که صدى شصت به این کالاها ارز می‌دهد چهل درصد را باید گواهینامه بخرند و مطابق این تصویب‌نامه نازلترین قیمتى که دولت ارز می‌فروشد 180 ریال است یعنى هیجده تومان یعنى صد لیره را د‌ولت می‌دهد شصت لیره‌اش را از قرار لیره‌اى 130 ریال که می‌شود 870 تومان و چهل لیره‌اش را از قرار لیره‌اى 225 ریال

+++

یا 230 ریال که آن هم می‌شود نهصد تومان این دو رقم را وقتى جمع کنید چهل لیره‌اش از قرار لیره‌اى 13 تومان وقتى جمع زده می‌شود 1800 تومان می‌گردد که هر لیره‌اى معادل 18 تومان می‌شود و دیده می‌شود به هیچ‌ وجه من‌الوجوه لیره را به 13 تومان نداده‌اند و به کسى هم نمی‌دهند بنابراین قیمت پول ایران الان مساوى شده است با لیره 18 تومان تومان 20 تومان و 25 تومان یک موضوع دیگر هم که آقاى هژیر گفتند این است که ما لیره را با شرکت نفت از قرار 13 تومان حساب می‌کنیم در صورتى که شرکت نفت طبق نامه‌هایى که به بانک ملى ایران نوشته بود گفته است که ما قبول نداریم و موقعى که شما قیمت لیره را ببرید بالا ما حاضر نیستیم که به 13 تومان لیره‌هاى خودمان را تسعیر بکنیم

مهندس رضوى- این موضوع را نفرمایید چون این فرمایش جنابعالى ممکن است خداى نکردى یک سندى براى آ‌نها بشود و منظور حضرتعالى خدمتگذارى به مملکت است‏

آزاد- بنده عرض می‌کنم که کاغذ نوشته‌اند و این را گفته‌اند موضوع دیگرى که مورد دقت است که در این تصویب‌نامه نوشته شده است که سفرا و سیاحان و کسان دیگر می‌توانند لیره‌هایى که دارند ارز خارجى خودشان را به مظنه روز بیایند به بانک ملى بفروشند این قضیه سبب می‌شود که هر کسى که ارز داشته باشد از خارج و داخل حتى شرکت نفت اگر چنانچه یک قدار زیادى ارز داشته باشند و بخواهند بفروشند می‌آوردند و می‌فروشند به بانک ملى به همان مظنه روز بانک هم آنها را می‌خرد و پولش را می‌دهد و این قطعى است که خود شرکت نمى‌آید بفروشد این را به توسط چند نفر دلال و غیر ذلک می‌آورند و می‌فروشند و این عده حجاج که مشرف شده‌اند به مکه‌ى معظمه در حدود 150 میلیون تومان اینها پول با خودشان بردند و خرج کردند شما مراجعه کنید ببینید که این ارز‌ها را از کجا گرفته‌اند این ارزها تمام ارزهاى قاچا‌ق بوده که اینها گرفتند و بردند و چون شرکت نفت زیادتر به ملت ایران می‌خواست بفروشد و آمدند به وسیله دلال‌هاى بانک شاهى فروختند به حجاج به مبلغ 23 تومان و آنها هم خریدند بنده معتقد هستم که در این زمینه به ملت ایران خیلى ضرر خورده است و این قضیه ارز در حدود دویست میلیون تومان به کشور ایران ضرر زده است یک موضوع دیگرى که حق ملت ایران زیاد پایمال شده است مربوط به شرکت نفت است که بنده اینجا با یک ارقام مفصلى به آقایان ثابت مى‌کنم که این شرکت نفت چقدر از حقوق ملت ایران را به زور از بین برده است من همیشه در زندگانیم دیده‌ام که هر وقتى انگلیس‌ها خواسته‌اند یک زخمتى براى ما درست بکنند نعل وارونه زده‌اند موقعى که خواستند با وثوق‌الدوله قراردادى ببندند در ماده اول نوشتند حفظ استقلال ایران در موضوع نفت موقعى که خواستند امتیاز نفت جنوب را تجدید بکنند یک عده‌اى را وادار کردند که مخالفت بکنند و بعد آمدند قرار‌داد را لغو کردند و اینها موافقت کردند و الان هم با این که صحبت راجع به نفت است من نگرانم البته اگر چنانچه یک اشخاصى که خیلى محل اعتماد و اطمینان ملت ایران بودند و در این زمینه وارد می‌شدند مثل دکتر مصدق و امثال اینها هیچ کس سوء‌ظن پیدا نمی‌کرد که حق ما از بین برده می‌شود ولى یک اشخاصى در این زمینه وارد صحبت می‌شوند که محل اعتماد و مورد اطمینان ملت ایران نیستند بزرگترین خیانتى که نسبت به ملت ایران شد مسئله نفت بود صحیح است مطابق قرار‌داد دارسى در سنه 1960 بایستى کمپانى نفت تمام مؤسساتى که در اینجا دارد از قبیل کشتی‌هاى نفت‌کشى و غیره به ما واگذار کند (سزاوار- می‌کند انشاء‌الله) آمدند این قرار‌داد را به هم زدند که ما یک قرار‌داد تازه‌اى مى‌بندیم که به منفعت ملت ایران است تنى 4 شیلینگ می‌دهیم از بابت نفت‌هایى که استخراج می‌شود و صدى 16 را هم به صدى 20 بالا می‌بریم از زمانی‌ که قرار‌داد الغاء شد یعنى 1934 تا 1960 27 سال باقى مانده بود در این 27 سال تنها از بابت تنى 4 شلینگ و از بابت تصاعد صدى 16 به صدى 20 خیلى ملت ایران استفاده کرده باشد سالى 4 میلیون لیره است در صورتی که در سال‌های اول یک مقدار خیلى کمى به ما می‌دادند حالا که نفت زیادتر استخراج می‌شود سهمیه ما بیشتر شده است بالاخره در 27 سال منتها یکصد میلیون لیره استفاده کرده باشیم ولى در مقابل اگر چنانچه ما این کار را نکرده بودیم در 1960 تمام چاه‌هاى نفت و تمام مؤسسات آبادان و تمام کشتی‌ها و هر مؤ‌سسه‌اى که شرکت نفت داشت مال ما بود که علاوه بر استفاده از تمام آن بنگاه‌ها و مؤسسات ما می‌توانستیم سالى همین مقدار یعنى 19 میلیون تن نفت که استخراج میکنند یا 20 میلیون تن استخراج بکنیم وتمام بدبختى ایران راز سر مردم رفع بکنیم ولى ملاحظه بفرمایید در این قرار‌دادى که بسته شده چه مواد عجیب و غریبى دارد (رحیمیان- استناد به این قرار‌داد نکنید) موضوع سر قرار‌داد نیست صحبت در این است که چه کلاهى گذاشته‌اند موضوع سرخیانت‌هایى است که به ملت ایران شده است بنده دهشاهى براى این قرار داد ارزشى قائل نیستم می‌خواستم عرض کنم که درست توجه بفرمایید در منشور ملل متفق تذکر داده است که تمام قراردادهایى که در اثر زور و فشار دولت‌هاى قوى بر دولت‌هاى ضعبف تحمیل کرده‌اند کان لم یکن است در موقعى که این قرار‌داد را بسته‌اند ملت ایران در زیر فشار امپریالیسم انگلیس جان می‌داد و این قرار‌داد یک شاهى براى ملت ایران ارزش ندارد و من می‌خواهم بگویم که چه کار‌ها کرده‌اند مطابق قرا‌رداد دارسى بعد از سنه 1960 تمام مؤسسات مال ما است ولى حالا ببینید در این امتیاز چه نوشته است ماده بیستم در مدت دهسال آخر امتیاز و یا در فاصله 2 سال پس از اطلاع قبلى که راجع به ترک امتیاز مطابق ماده 25 داده می‌شود کمپانى جز به شرکت‌هاى تابع خود حق انتقال یک یا چندین قسمت از اموال غیر منقول خود را که در ایران موجود است ندارد مطابق این‏ قرار‌داد وقتى کمپانى خواست از اینجا برود باید تمام اموال خودش را به شرکت‌هاى تابعه خودش بفروشد و برود در صورتی که مطابق قرار‌داد دارسى همه متعلق به ما بود حالا حق دارد کمپانى وقتى که می‌رود چیزى به ما ندهد مسعود ثابتى حق ندارد اینجا نوشته است جز به شرکت تابعه خودش نفروشد متأسفانه نمایندگان محترم دقت نکرده‌اند و بنده با کمال دقت این را خوانده‌ام و توضیح می‌دهم چه پول‌هایى را شرکت نفت به ملت ایران نداده است شرکت نفت در سال 1947 یعنى پارسال 000/ 101/7 لیره به شرح زیر به ما داده است بابت ماده 10 بند الف هر تنى چهار شلینگ با تفاوت قیمت طلا که مجموعاً می‌شود 6/ 207/ 026/ 5 لیره بابت سهام دولتى ایران 710/ 28لیره بابت مالیات طبق ماده 11 بند الف 765405 لیره بابت صدى بیست 678/ 280/ 1 را لیره صحبت بنده در موضوع حق ملت ایران است از بابت صدى بیست شرکت در سال 1947، 19 میلیون تن نفت استخراج کرده است آقایان یک قدرى توجه بفرمایید که چه قدر پول ایران در همین زمینه از بین رفته است در سال 1947، 19‌ میلیون تن نفت استخراج کرده که مطابق همین قرار داد که اینجا نوشته است بابت صدى بیست ما 000/ 800/ 3 تن از این نفت‌ها متعلق به ما بود هیچ وقت کسى از شرکت نفت حساب نخواسته است که این نفت‌ها را در کجا و به چه قیمت فروخته ولى خود شرکت نفت نفت را مطابق خرید مکزیک همیشه با ما حساب می‌کرده قیمت نفت از خلیج مکزیک هر تن شش دلار و هفتاد و شش سنت است که با این قیمت 000/ 800/ 3 تن که بابت صدى 20 به ما تعلق می‌گیرد می‌شود 000/ 688/ 3‌6دلار که اگر این را به لیره تبدیل کنیم می‌‌شود 000/ 922/ 15 لیره که سهم ما می‌شود حالا شرکت نفت به ما چقدر داده است 780/ 286/ 1 لیره چون 20 درصد حق ما از منافع خالص است مخارجى که براى استخراج 000/ 800/ 3 تن نفت شده است باید کسر کرد و هر قدر که باقى بماند به ما بدهند هزینه استخراج از این قرار است درست توجه کنید آقایان این مسائل خیلى مهم است و ارقام درستى است سال گذشته در حدود 10 میلیون لیره شرکت به ایران آورده است پولى که به ایران آورده است از براى کسر خرج خودشان در حدود 10 میلیون لیره است هشتصد هزار تن نفت هم در ایران مصرف شده است طبق صورتى که خودشان داده‌اند 800 هزار تن مواد نفتى پارسال در ایران مصرف شده است مطابق ماده 19 قرار‌داد کمپانى براى احتیاجات داخلى ایران و از آن جمله احتیاجات دولت را به بنزین و نفت لامپ و مازوت که از نفت ایران حاصل می‌شود بر اساس ذیل خواهد فروخت الف در اول ژوئن هر سال کمپانى معدل قیمت‌هاى خوب رومانى را راجع به بنزین و نفت لامپ و مازوت و معدل قیمت‌هاى خوب خلیج مکزیک را راجع به هر یک از مواد مذکور نسبت به مدت 12 ماه گذشته تا تاریخ سى آوریل معین خواهد کرد نازلترین معدل‌هاى مذکور اختیار و اساس قیمت‌ها براى سالى که از اول ژوئن شروع می‌گردد قرار داده می‌شود قیمت‌هاى اساسى به منزله‌ى قیمت در تصفیه‌‌خانه تلقى مگردد به کمپانى بنزین و نفت لامپ و مازوت را به ترتیب ذیل خواهد فروخت به دولت براى احتیاجات اختصاصى خودش ولى نه براى فروش به دیگران مطابق قیمت‌هاى اساسى مذکور در جزء الف فوق باتخفیف 25 درصد 2 به سایر مصرف‌کنندگان مطابق همان قیمت‌هاى اساسى با تخفیف ده درصد مطابق این و قرار‌داد 800 هزار تن نفتى را ‌که شرکت نفت در سال گذشته فروخته است 000/ 750/ 2 لیره شده است

+++

مخارجى که شرکت نفت براى استخراج 19 میلیون تن نفت در ایران کرده است این دور قم است یکى رقم 000/ 750/ 2 لیره از بابت فروش نفت‌هایى که در ایران فروخته است و یکدیگر هم ده میلیون لیره پول‌هایى که براى استخراج 19 میلیون تن نفت پرداخت شده است یکى ده میلیون لیره ای است که به ایران وارد کرده است که تسعیر کرده و خرج کرده یکى دیگر پولى است که در اینجا خرج کرده به این مبلغ اضافه می‌شود هر تنى 4 شلینگ بابت امتیاز وتنى 9 پنس عوض مالیات 657/ 791/ 5 لیره به ما داده‌اند طبق ماده 10 بند ب که صدى 20 حق ما را آنچه اضافه بر مبلغ 671250 لیره به صاحبان سهام عادى کمپانى توزیع می‌گردد که مجموع تما‌م این پول‌ها را ما حساب کنیم می‌شود 007/ 213/ 19 لیره و چون بیست درصد سهم ما می‌شود بیست درصد از این مخارج به سهم ما تعلق می‌گیرد که 600/ 842/ 3 لیره مخارج استخراج 000/ 800/ 3 تن نفت سهمیه ما می‌شود قیمت 000/ 800/ 3 تن نفت ما چقدر می‌شود می‌شود 000/ 922/ 15 لیره که 600/ 842/ 3 لیره را از 000/ 922/ 15 لیره کسر کنیم باقى می‌ماند 400/ 079/ 12 لیره که بایستى اینها را به ما بدهند چقدر داده‌اند 678/ 280/ 1 لیره و آنچه که نزد شرکت باقى مانده 722/ 798/ 10 لیره است البته شرکت منافع دیگرى هم از بابت کرایه کشتى و شرکت‌هاى تابعه دارد که که براى مخارج هیئت مدیره و مخارج دیگر است گمان مى‌کنم که این حساب‌هایى را که من کردم درست کردم آقایان توجه نفرمودند ولى وقتى درروزنامه‌ها و روزنامه رسمى منتشر شد دقت بفرمایید و ملاحظه بفرمایید که ده میلیون لیره مطابق این حساب شرکت نفت به ما پول نداده است حالا این در روزنامه چاپ می‌شود و می‌خوانید و ملاحظه می‌فرمایید که 000/ 800/ 3 تن سهم ما می‌شود مخار‌ج که کسر شود باقیمانده منافع خالص ما می‌شود براى این که منافع خالص عبارت از این است که تمام مخارجى که شده است کسر شود بعد از اصل منافع که باقى می‌ماند نفع ما را بدهند از این 19 میلیون تن 000/ 800/ 3 تن مال ما است و منافعى را که کسر کردند آن منافع مال ما است در صورتی‌ که امروز مطابق تحقیقاتى که من از بانک ملى کرده‌ام فقط در خلیج مکزیک که نفت به ارزانترین قیمت فروخته می‌شو‌د یک تن 16 دلار و 76 سنت است ولى در اروپا در حدود 24 یا 25 دلار فروخته می‌شود ما خوب خلیج مکزیک را گرفتیم ولى اگر بنا بود قیمتى را که در اروپا شرکت نفت مى‌فروشد حساب می‌کردیم خیلى پیش از این می‌‌شد حالا بنده می‌خواهم بدانم که چطور شده است این پول ما را آن ها نمی‌دهند شرکت نفت در سنه 1911 مسیحى یعنى در 38 سال قبل سهام خود را به دولت انگلیس فروخت شرکت نفت در 1911 اکثریت سهام خود‌ش را یعنى دو ثلث آن را فروخت به دولت انگلیس در 1914 دولت انگلیس که اکثریت سهام را داشت با خودش یک قرار‌دادى بست خودش صاحب اکثریت سهام بود و خودش با خودش یک قرار دادى بست و راجع به حق ایران هم انگلیس به آن احتیاج دارد از قرارتنى سى شلینگ یعنى یک لیره و نیم بفروشد در 1914 این قرار‌داد را دولت انگلیس با خودش بست که تمام نفت‌هایى را که لازم دارد از آنجا به قیمت 30 شلینگ خریدارى بکند در صورتی که ما هم داراى سهام هستیم و هم صدى 20 آن مال ما است حق ندارد راجع به مال غیر خرید و فروش کند این مطابق قانون ایران تبانى براى ربودن مال غیر است و این جرم است در صورتی که سى شلینگ در 1914 مساوى بوده با 3 تومان زیرا لیره یکى 18 قران 20 قران بود و کم و زیاد هم می‌شد یک تن نفت ما را خودش به خودش فروخت به 30 شلینگ یعنى سى ریال در صورتی که در همان موقع طبق این روزنامه‌هایی که موجود است قیمت نفت در انگلستان 14 لیره یعنى 28 تومان بود الان هم این قرار‌داد ادامه دارد یعنى دولت انگلستان آمده نفت‌هاى ملت ایران را از آنچه که سهم است خودش از خودش خریده است نفتى که امروز در جنوب خلیج مکزیک 76/ 16 دلار قیمت دارد این چقدر براى ما تفاوت می‌کند الان مطابق این قیمت هر تنى در حدود 50 تومان فروخته می‌شود چقدر به ما می‌دهند 177 ریال یعنى تنى 30 شلینگ می‌شود 177 ریال در صورتی که آلان در بازار دنیا تنى 50 تومان فروخته می‌شود یا 55 تومان یا 60 تومان یا 65 تومان آن وقت با ما حساب مى‌کنند 177 ریال من می‌خواهم از آقاى وزیر دارایى بپرسم آقاى هژیر شما که وزیر دارایى بودید شما می‌دانستید که دولت انگلستان از 1914 نفت هاى دولت ایران را خودش به خودش فروخته است تنى سى شلینگ یا خیر اگر نمی‌دانید چه رئیس‌الوزرایى و چه رئیس دارایى هستید که نمى‌دانید و اگر مى‌دانید چرا این را مطالبه نکردید این خیانت به مملکت ایران است که شما بدانید دولت انگلستان آمده است نفت‌هاى ما را خریده از قرار تنى 30 شلینگ یعنى 30 ریال آن روز و حالا یعنى که امروز در بازار دنیا تنى 64 تومان است با ما تنى هفده تومان و هفت قران حساب می‌کنند من می‌خواهم به آقایان ثابت کنم که چطور حق ملت ایران را پایمال کرده‌اند این اسناد را هم بخوانید در روزنامه رسمى هم چاپ می‌شود ببینید که عالماً عامداً حق ایرانیان را به خار‌جی‌ها می‌دهند که هنوز هم ادامه دارد در صورتی که مطابق این کارى که دولت انگلستان کرده است یعنى آمده است برخلاف وجدان خودش با خودش معامله کرده و برخلاف وجدان و انصاف نفت ما را هم با خودش معامله کرده و خریده است به تنى 30 شلینگ از سنه 1914 تا امروز تمام حق ما را باید دولت انگلستان بدهد یعنى آن اندازه‌ای که متعلق به ما بوده است و سهم مابوده است تمام اینها را باید حساب بکنیم و بگیریم تمام اسناد و عملیات هم موجود است 36 سال دولت انگلستان نفت‌هاى ما را که تنى 14 لیره قیمت داشته است خریده است به تنى 30 شلینگ و طبق این حسابى که کردم ده میلیون لیره فقط سال گذشته حق ملت ایران را نداده‌اند این حساب‌ها را دارند می‌تراشند ولى تاکنون دولت ایران هم مطالبه نکرده است تا به حال هم یک نامه به سفارت انگلیس یا به شرکت نفت ننوشته‌اند که آقا نفت ما را به چه قاعده خودتان به خودتان فروخته‌اید تنى 30 شلینگ روزنامه تایمز پترولیوم در شماره 1339 مورخه‌ى 16 ژوئیه 1948 یک مقاله‌اى نوشته است که چون دولت امریکا در ایران تقاضاى نفت می‌کرده دولت انگلیس با او وارد مذاکره شد که از امتیاز نفت در ایران صرف نظر بکند و در عوض در کویت به او امتیاز نفت بدهد و از شیخ کویت امتیازى گرفتند در آن روزنامه مى‌نویسند که محیط این امتیاز که دو هزار میل است مشاع است بین شیخ کویت و دولت سعودى بعد مى‌نویسد که دولت امریکا پس از این که خواست امتیاز را رسمى کند هفت میلیون دلار و یک کشتى مجلل به شیخ کویت داد و قرار‌داد بست و نوشت تا وقتى که دولت نفت را استخراج‏ کرده است سالى 600 هزار دلار به شیخ کویت بپردازد و پس از این که استخراج شد براى هر تن 5. 2 دلار به او بدهد (مهندس رضوى- حالا صورت داده اند که چهار دلار است) اجازه بفرمایید دو و نیم دلار حق شیخ کویت است با سهم صعودى 5 دلار می‌شود حالا ملاحظه کنید اینها یک قرار‌دادى بسته‌اند که هر تنى در حدود 4 یا 5 دلار بدهند ولى به ما چه می‌دهند تنى 4 شلینگ تنى 4 شلینگ کجا 5 دلار کجا والله اینها مال بچه‌هاى ما است ما‌ل نواده‌هاى ما است مال خود ما است چرا می‌دهید خارجى‌ها بخورند من مطابق همین حقه‌اى که انگلیسی‌ها زده‌اند اعلام می‌کنم که این امتیاز باطل است و لغو است دولت ایران باید برود نفت خودش را تصرف بکند و نترسد بعد از جنگ بین‌المللى در 1922 امتیاز نفت‌هاى مکزیک در دست امریکا و انگلیس بود اینها آمدند لغو کردند دولت امریکا اولتیماتوم می‌داد یادداشت داد و گفت نفت مال ماست نفت را به کسى نمی‌دهیم حتى نزدیک بود کار به جنگ بکشد وقتى که دولت مکزیک گفت نمى‌دهم دولت امریکا و انگلیس چیزى نگفتند شما نباید از چیزى بترسید والله به خدا قسم حالا کسى نمى‌تواند ما را اذیت کند باید حق ما را مطالبه کنید اینها مال بچه‌ها و دخترهایمان است اینها باید تعلیم و تربیت بشوند و ما باید به این وسیله مملکت را آباد کنیم (مهندس رضوى- آقاى آزاد دولت مطابق دولت مکلف است که هم در مطالبات راجع به این قرار‌داد وهم درتجدید نظر این قرار داد اقدام بکند وماهمه منتظر نتیجه هستیم) تجدید نظر ندارد چه تجدید‌نظرى این قرار داد به ما به زور تحمیل شده است دولت مکلف است کدام دولت؟( مهندس رضوى- منتظر نتیجه‌ى اقدامات دولت هستیم) اگر دولت‌ها می‌خواستند این کار را بکنند چرا ننوشتند به شرکت که این نفت‌هاى ما را چرا فروخته‌اند سى سال است تنى 30 شلینگ برداشته‌اند فروخته‌اند یک کاغذ ننوشته‌اند به شرکت نفت که آقا این نفتى که مال ما است این بیست درصدى که متعلق به ماست ما داراى سهام هستیم شما به چه حقى می‌فروشید به 30 شلینگ مهندس رضوى ما منتظر نتیجه و اقدام دولت هستیم تمام ملت ایران علاقه‌مندند (باتمانقلیج- تمام گرفتاری‌هاى دولت براى این است که مطالبه می‌کنند این وجوه را )بله بنده دو موضوع دیگر را به عرض آقایان مى‌رسانم و به صحبت‌هاى خودم خاتمه می‌دهم موضوعى که مورد استیضاح بنده بوده است یکى موضوع قحطى مصنوعى است و دیگر توطئه بر علیه امنیت عمومى بنده معتقدم که این قحطى مصنوعى که الان به وجود آمده است و الان باز چند روز است که نمى شود نان پیدا کرد اینها براى این است که در کشور ایران یک فتنه و فسادى برپا بکنند که این فتنه وفساد آزادى ملت ایران را ازبین ببرد وحکومت نظامى را در سراسر مملکت به وجود

+++

بیاورند الان آقایان ملاحظه بفرمایید وضعیت نان خیلى بد است وضعیت برنج و روغن هم خیلى بد است در صورتی که اساساً اگر چنانچه نبودن گندم در سیلو مبنى بر این باشد که گندمى در ایران نباشد یا کم باشد می‌شد یک محملى براى آن قرار‌داد ولى می‌خواهم به آقایان عرض کنم که مطابق اطالاعاتى که بنده به عرض می‌رسانم تمام سرحدات جنوب بروى قاچاقچیان باز است و هرچه ما آذوقه داریم برمی‌دارند می برند پریروز یک کاغذى یک پسرى به یک پدرى نوشته است که بنده آنچه را که راجع به این قسمت است عرض می‌کنم جنس گندم و جو چند روزى است ترقى کرده مقدار زیادى گندم و جو و برنج از کاخ حیات داودى براى کویت و بحرین حمل می‌شود حمل جنس هم علناً صورت می‌گیرد مأمورین مرزى هم در این کار دخالت دارند این یک کاغذى است که یک پسرى به یک پدرى نوشته است روز جمعه من در عروسى مهمان بودم دهقان مبارک است مبارک هم بود اتفاقاً دو نفر هم از اعضاء شهردارى آنجا بودند از اعضاى عالی‌مقام شهردارى من پرسیدم چرا روغن که کیلویى 5. 7 تومان بود یک دفعه شد 12 تومان وبرنج ترقى کرد بمن گفت مادوروز قبل ازاین یک نفر یهودى راحضار کردیم که این یهودى جنس قاچاق حمل می‌کرد سه هزار تن برنج در مدت دو ماه این یهودى حمل کرده است از بندر بوشهر و از بندر معشور و خودش هم آمده اعتراف کرده است که من این مقدار برنج حمل کرده‌‌ام گفتم چرا دنبالش نکردید گفت ما برداشتیم نوشتیم ولى کسى گوش به حرف ما نمی‌دهد گفت ما نوشتیم قدغن کردیم که برنج از تهران حمل نشود ولى در جلوى دروازه‌ها کسى جلوگیرى نمی‌کند به بنگاه راه‌آهن نوشته‌ایم که برنج و آذوقه حمل نکنند بعد گفت این برنج‌ها را می‌آورند در استاسیون‌هاى دیگر چهار فرسخ آن طرف تهران و از مازندران برمی‌دارند می‌‌آورند آنجا می‌گذارند که حمل کنند کاغذ نوشتیم به بنگاه راه‌آهن حمل نکند بنگاه راه‌آهن به ما جواب داد که اگر حمل نکنیم نکث در عایدات ما پیدا می‌شود توجه بفرمایید تمام آذوقه مردم را می‌دهند به قاچاقچی‌ها می‌برند بعد هم میگویند نکث در عایدات ما می‌شود تمام بنادر جنوب باز است شخص موثقى به من گفت آن روزی که آقاى سپهبد امیر‌احمدى رفته بودند بندر بوشهر روز بعد از ورودشان 17 کشتى بادبانى گندم از آنجا قاچاق حمل گردید اداره شهربانى بوشهر اطلاع پیدا کرد بنده می‌خواهم بدانم چطور از یک طرف به هیچ وجه من‌الوجوه گندم نیست و دکان‌ها هم بسته است و مردم هم پشت سرهم داد و فریاد میکنند ولى به چه مناسبت جلوى قاچاقچی‌ها‌ را نمی‌گیرند و بنادر را باز گذارده‌اند که گندم و جو و برنج و روغن می‌رود بیرون بنده اینها را کوتاهى از بعضى مأمورین نمی‌دانم ما دو سرحد داریم یکى از سرخس است تا ماکو یکى از کردستان است تا بلوچستان هر مأمور که می‌فرستیم سمت شمال نمی‌گذارد گندم قاچاق بشود‌ و خوب وظیفه‌اش را انجام می‌دهد ملاحظه بفرمایید خیلى کمتر هم صحبت می‌شود که از سرخس گندم برود بیرون ولى هر مأمورى که به جنوب می‌رود مى‌بینید که تمام بنادر باز است و قاچاق هم فراوان شما اگر همین مامورین شمال که با کمال جدیت وظیفه خودشان را انجام می‌دهند انتقال بدهید به جنوب و مأمورین جنوب را انتقال بدهید به شمال باز این مأمورین شمال که به جنوب می‌روند بنادر را باز می‌ذارند و مأمورین جنوب که به شمال می‌روند دقت در کار خود می‌کنند در صورتی که مأمور یکى است من معتقدم که تمام اینها توطئه ودسیسه است براى این است که می‌خواهند آزادى ملت ایران را از بین ببرند قضایاى دنیا به یکدیگر مربوط است چنین نیست که در یک نقطه‌اى یک اتفاقى بیفتد ونقاط دیگر مصون باشند بنده براى شما یک موضوعى را می‌خوانم که بدانید در ایران هم می‌خواهند این قسم رفتار کنند اعلام حکومت نظامى در عراق و سرتاسر خاک بین‌النهرین حکومت نظامى در عراق و سرتاسر خاک بین‌النهرین حکومت نظامى واحدى تبدیل شد فرماندار نظامى حاکم بر کلیه مقررات آن کشور شده است نخست وزیر عراق در اطراف این موضوع در مجلس توضیح می‌دهد در کشور عراق در حدود یک ماه قبل از این تمام شهرستان‌ها حاکم نظامى شد و در آنجا می‌نویسد علت این که حکومت نظامى در سرتاسر عراق به وجود آمد براى این بود که در بعضى نقاط حکومت نظامى برقرار نبود و مردم را اذیت مى‌کردند براى رفع اذیت تمام مملکت را حکومت نظامى کردند و اختیاراتى هم که به حکومت نظامى دادند حکومت نظامى مافوق تمام محاکم و همه چیز است (امامى خویى- عراق مربوط به ایران نیست ملاحظه بفرمایید تما‌م خواهر و برادرند حالا بنده توضیح می‌دهم آن  چه در آنجا شده اینجا هم می‌خواهد بشود همان نقشه‌ای که در آنجا عملى شده اینجا هم عملى می‌شود ملاحظه کنید تمام مواد آئین‌نامه‌ها و سایر قوانین و تصویب‌نامه‌ها که مخالف با این فرمان است موقتا موقوف‌الاجرا خواهد بود فرماندار کل حکومت نظامى مافوق تمام ادارات نظامى و ادارى عراق خواهد بود تبلیغ نمایش در عراق دو سه روز قبل از این هم مى‌نویسد که تمام نمایشات موقوف شده این نقشه دراینجا هم میخواهد بوجود بیاید منتهى باین شرط که نان و ارزاق به مردم ندهند وقتى که نان به مردم ندادند بلوا می‌شود وقتى که مردم بلوا کردند حکومت نظامى اعلام کنند نان ندارند بلوا بشود و در اثر بلوا بگویند مملکت در حال انقلاب است حکومت نظامى اعلان بکنند حکومت نظامى که اعلام کردند مطابق همین که نوشته است که قدرت حکومت نظامى مافوق همه چیز است در اینجا هم همین را اعلام خواهند کرد (مکى- قانونش را هم آورده‌اند) الان مدتى است در دانشکده حقوق که جوان‌هایى در آنجا تحصیل می‌کنند فشار فوق‌العاده آورده‌اند اینها تمام جوان‌هاى 25 ساله 27 ساله هستند تحصیل کرده‌اند اینها اشخاصى هستند که آتیه مملکت باید از وجود اینها استفاده کند از اینها التزام می‌گیرند که به هیچ‌وجه در سیاست دخالت نکنند اگر محصلى که 25 سال دارد و می‌خواهد تحصیلاتش را تمام کند در سیاست دخالت نکند پس عطار و بقال در سیاست دخالت کنند و وارد مسائل اجتماعى بشوند تمام این نقشه‌ها اجراى همان نقشه است دارند وسیله‌اش را فراهم می‌کنند مدتى است که آقایان ملاحظه فرموده‌اند که راجع به ارتش کوچکترین حرفى که زده می‌شود گوینده مورد اعتراض قرار می‌گیرد در صورتی‌ که تشکیلات مملکتى که عبارت از وزارت دادگسترى بهدارى فرهنگ و کشور و غیر ذلک هر یکى در محل خودش منتهى درجه اهمیت را دارد و هیچ کس نمی‌تواند بگوید این وزارتخانه اهمیت ندارد و فلان وزارتخانه اهمهیت دارد همین وزارت بهدارى که را که بودجه‌اش از همه کمتر است بنده عرض می‌کنم در درجه اول اهمیت است براى این که اگر وزارت بهدارى جان مردم را حفظ نکند امراض را جلوگیرى نکند دیگر در مملکت وجود سالم پیدا نمی‌شود پس این وزارت بهدارى اهمیت دارد وزارت فرهنگ هم که در درجه اول اهمیت است براى این که اگر مردم با سواد نباشند و با علم نباشند مثل گاو و گوساله‌اى می‌مانند بنابراین‏ وزارت فرهنگ حایز اهمیت است ولى اگر چنانچه به یک آدم در وزارت فرهنگ به وزیر فرهنگ به وزیر عدلیه به وزیر بهدارى فحش بدهند هیچ صحبتى نمى شود به محض این که صحبت شود که مصدر سپهبد رزم آرا‌ کلاهش را کج گذاشته به آدم می‌پرند صحیح است صحبت که راجع به یک فرمانده قشون بکنید به آدم می‌پرند که شما خائن هستند در صورتی که شما به هر کدام دیگر از وزرا‌ هر چه بگویید هیچ چیز نمى‌گویند در صورتی که تمام اینها در حکم واحداست تمام وزارتخانه‌ها در پیشگاه ملت در پیشگاه شاه یکى است بعضى از نمایندگان به هیچ کس نباید فحش داد کارى ندارم مى‌گویم اگر شما اعتراض بکنید به این وزارتخانه‌ها همه ساکت هستند ولى اگر راجع به وزارت جنگ صحبت کردید داد و بیداد پیدا می‌شود براى این که آنجا رادارند اهمیت می‌دهند براى این که پایه‌ى دیکتاتورى را روى آن بنا کنند (یک نفر از نمایندگان- ارتش اهمیت دارد) مگر وزارت بهدارى اهمیت ندارد مگر وزارت دادگسترى اهمیت ندارد چه فرق می‌کند هرکدام یک وظیفه دارند که براى مملکت مفید است (باتمانقلیج- ارتش اهمیت دارد) مگر اهمیت پاسبان کم است شما اگر پاسبان نداشته باشید نمى‌توانید در خانه خودتان خاطر جمع باشید چرا راجع به شهربانى وقتى صحبت می‌شود کسى حرف نمی‌زند آنها هم خانمان ما را حفظ مى‌کنند (فولادوند- دولت مور د استیضاح است یا وکلا؟) دولت است بنده اینجا نقشه‌اى که آقاى هژیر راجع به ارزاق و نام کشیده‌اند من این را یک توطئه می‌دانم بر علیه امنیت عمومى حالا آقایان نمایندگان هر تصمیمى که مى‌گیرند خودشان می‌دانند من خودم شاهد و ناظر بودم که وقتى در کشور ایران دیکتاتورى خواست به وجود بیاید چند نفر بودند که فوق‌العاده از پیش آمد دیکتاتورى خرسند وراضى بودند و پایه‌‌‌هاى دیکتاتورى هم روى دوستى آنها گذاشته بود تیمور‌تاش بود سید محمد تدین بود داور بود یاسایى بود در مجلس و در خارج چند نفر بودند که اینها بیشتر از همه سعى و کوشش مى‌کردند و منطقشان هم این بود که این آزادى به درد نمی‌خورد این هرج و مرج است این آزادى نیست بایستى یک سیاست مثبت پیش گرفت و بالاخره سیاست مثبتى پیش گرفتند و همه‌شان از بین رفتند فقط تدین ماند که مدتى خانه‌نشین بود بنده می‌خواهم عرض کنم آقایان که یک خطرى آزادى ملت ایران را تهدید می‌کند و مجلس شورای ملى باید این خطر را از بین ببرد من معتقدم که بایستى مجلس شورای ملى به دولت تذکر بدهد که وضعیت ستاد ارتش یک قدرى معتدل بشود پریروز من را دعوت کرده بودند در دانشسراى عالى که در آنجا اعتراض داشتند به آقاى دکتر اقبال که یک کارهایى برخلاف قاعده می‌کنند

+++

به خودشان هم تذکر دادم رفتم آنجا وقتى که برگشتم یکى از لیسانسیه‌ها آنجا بود و کارمند وزار‌ت فرهنگ هم بود به من گفت که این اشخاصى را که دارند انتقال می‌دهند این با خود ما نیست رسماً از ستاد ارتش مى‌نویسند اینها را بیرون کنید (دکتر اقبال- بیخود گفته‌اند) بیخود هم نگفته‌اند ممکن است یک روز‌ى کاغذش را بگیرم و بخوانم (خنده نمایندگان) بلى بنده معتقد هستم که هر کس باید وظیفه خودش را انجام بدهد وزارت فرهنگ وقتى صلاح ندانست که یک کارى بشود باید خودش تصمیم بگیرد باید خودش این کار را بکند در همه جاى دنیا این کار را می‌کنند این قضیه پیش آمد یک سیاه روزى‌هایى است براى ملت ایران و ما بایستى جلو اینها را بگیریم و کسى هم که می‌خواهد این آتش را خوب شعله‌ور بکند آقاى هژیر است که هر روز یک بهانه‌اى درست می‌کنند راجع به قضیه نان و روز دیگر که یک عده چاقوکش بروند آنجا یک زد و خوردهایى بشود یک چند نفر کشته بشوند و یک بهانه‌اى بشود براى اعلام حکومت نظامى حالا آقایان خودشان می‌دانند من یک نفر ایرانى هستم چند نفر بچه دارم همه‌ى آقایان هم ایرانى هستند و بچه هم دارند من البته به سهم خودم می‌گویم آقایان هم باید به سهم خودشان بکوشند آزادى را حفظ کنند آزادى اگر از دست رفت دیگر به قیمت صد هزار نفر هم ممکن نیست به دست بیاید براى این که ما دیدیم که چندین نفر در روز کشته می‌شدند و اگر حوادث شهریور نبود شاید هنوز هم نجات پیدا نکرده بودیم به دست خودمان نباید آزادى را از بین ببریم و بعد بگوییم گر عقوبت می‌کنى مستوجیم ور ببخشى عفو بهتر ز انتقام. این صلاح نیست و هیچ کس هم نباید بکند صحیح است. موضوع دیگرى که بنده می‌خواهم عرض کنم و خاتمه بدهم به عرایضم موضوع مطبوعات در قضیه‌ى مطبوعات که بنده استیضاح کرده بودم دولت را چون اغلب به محکمه مراجعه شده است و محکمه هم تکلیف دولت و هم مطبوعات را معین کرده است بنابراین بنده دیگر زاید می‌دانم که درباره مطبوعات زیاد صحبت کنم این است که من دیگر به عرایض خودم خاتمه می‌دهم و درخاتمه این عرض را تکرار می‌کنم یک جرایمى اتفاق مى‌افتد آقایان اگر چنانچه مجرم فرد معمولى باشد ممکن است که محکمه‏ مطابق قانون در مورد او رأى بدهد ولى بعضى وقت‌ها اتفاق مى‌افتد که مجرم مرد متنفذى است و در اثر اعمال نفوذ و قدرت وسیله تبرئه خودش را فراهم می‌کند مثل این که قاتلین فرخشاد لیستر در محکمه جنایى محکوم نشدند و بعد رفتند در جاى دیگر محکوم شدند ولى تاریخ به هیچ‌وجه منکر وقوع این جرم نمی‌شود وقتى که یک جرمى واقع شد تاریخ در خودش ثبت می‌کند که یک جرمى اتفاق افتاد ولى می‌گویدکه مجرم چون نفوذ داشت قدرت داشت خودش را از چنگ عدالت نجات داد من مطالبى را که اینجا گفته‌ام تمام اینها با اسناد و مدارک بوده است و شاید جاى تردید براى کسى باقى نباشد ولى ممکن است‏

یک نفر از نمایندگان- اکثریت نیست پس از چند لحظه اکثریت حاصل شد

رئیس- بفرمایید آقاى آزاد

آزاد- ولى ممکن است بعضى از آقایان یا قضایا را خوب تشخیص ندهند یا به جهات دیگر به دولت رأى بدهند ولى آقایان باید همه بدانند که این قضایا در تاریخ ثبت می‌شود و اگر چنانچه رأى موافق هم بدهند تاریخ اسم آنها را به خوبى ثبت نخواهد کرد و عرایض من هم به همین جا ختم می‌شود

رئیس- به عنوان ماده 109 می‌خواهند صحبت کنند آقاى مهندس هدایت و چند نفر دیگر آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید

وزیر فرهنگ (آقاى دکتر اقبال)- بنده خیلى متأسفم که آقاى آزاد راجع به روز‌نامه‌جات استیضاحشان را پس گرفتند و اگر مجلس شوراى ملى اجازه مى‌دهد بنده چون افتخار عضویت این دولت را دارم و به علاوه طبق مذاکراتى که در روزنامه‌ها شده است وزارت فرهنگ را هم عامل اختناق آزادى و مطبوعات جلوه داده‌اند و بنده به هیچ‌وجه من‌الوجوه حاضر نیستم که این موضوع مسکوت بماند زیرا دوران زندگانى تحصیلى و مخصوصاً دوران زندگانى سیاسى من نشان داده است چون در یک محیطى تربیت شده‌ام که آنجا مهد آزادى است و خودم هم همان طور که آقاى آزاد فرمودند عقیده‌مندم که اگر آزادى وجود نداشته باشد حیات ارزشى ندارد از این جهت اگر آقایان نمایندگان اجازه بفرمایند بنده توضیحاتى در اطراف روزنامه‌جات بدهم (عباس اسکندرى- در این جلسه نمى شود) یقین دارم اگر کسى تاریخ تحول جهان و حکومت‌هاى مختلفه جهانبان را بررسى کرده باشد نمی‌تواند منکر اهمیت مطبوعات شود

عباس اسکندرى- به عنوان استیضاح راجع به مطبوعات در مجلس الان نمی‌شود صحبت کرد

رئیس- شلوغ نکنید بگذارید صحبت کنند

آزاد- راجع به مطبوعات بنده چیزى نگفتم اگر بنا باشد بنده می‌آیم صحبت می‌کنم‏

وزیر فرهنگ- بفرمایید صحبت‌هایتان را بکنید

عباس اسکندرى- تکلیف استیضاح را باید معلوم کنید بعد در جلسه دیگر صحبت بکنید

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید

وزیر فرهنگ- در جهان هیچ نعمتى بهتر و شیرین‌تر از آزادى نیست و این آزادى که امروز تا حدودى در جهان وجود دارد و تمام ملل کم و بیش از آن متمتع هستند قسمت اعظم آن در نتیجه‌ى مبارزه‌ى ارباب قلم و اصحاب نطق و سخن حاصل شده است این آزاد مردان حیات خود را بر کف دست نهاده فدا کرده‌اند تانوع بشر بتواند از زیر یوغ استبداد رهایى یابد و آزاد زندگى کند آزاد بودن و آزاد فکر کردن و آزاد سخن گفتن و آزاد نوشتن چهار رکن زندگى سعادتمند به شمار می‌رود و این ارکان اربعه چند نفر از نمایندگان اکثریت نیست‏

عباس اسکندرى- یادداشت کنید که بنده حق دارم صحبت کنم استیضاح راجع به مطبوعات را بنده قبول دارم و قبول می‌کنم‏

رئیس- شما استیضاح کنید ولى وزیر هر موقع می‌تواند صحبت کند آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید

وزیر فرهنگ-..... آزاد بودن و آزاد فکر کردن و آزاد سخن گفتن و آزاد نوشتن چهار ارکان‏...

بعضى از نمایندگان- اکثریت نیست‏

آزاد- بنده راجع به مطبوعات چیزى نگفتم و استیضاحم را راجع به مطبوعات استرداد کردم‏

دکتر اقبال- آقاى عباس اسکندرى استیضاح کردند اجازه بدهید بنده عرایضم را عرض کنم که دیگر تکرار نشود

رئیس- آقاى اسکندرى استیضاح کتبى باید بدهند حالا فردا پس فردا دو روز دیگر هر موقع که وقت معین شود استیضاح کنند بگذارید همین نظامنامه‌اى ناقصى هم که هست عمل شود استیضاح باید کتبى بشود و به رئیس بدهند که به دولت ابلاغ شود آقاى دکتر اقبال بفرمایید

عباس اسکندرى- این چه صورتى پیدا مى کند آقاى آزاد می‌گویند من راجع به مطبوعات استیضاح را پس گرفتم‏

رئیس- وزیر در هر مورد می‌تواند حرف بزند آقاى دکتر بفرمایید

دکتر اقبال- ...آزاد بودن و آزاد گفتن و آزاد نوشتن و آزاد فکر کردن‏...

بعضى از نمایندگان- اکثریت نیست‏

[3- موقع و دستور جلسه آینده ختم جلسه‏]

رئیس- عده زیادى بیرون هستند جلسه‌ى فردا ساعت 5. 8 و بقیه مذاکرات در استیضاح‏

جلسه مقارن نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++                       

یادداشت ها
Parameter:294427!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)