کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 117 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 26 بهمن ماه 1329  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: موقر – حاذقی- پیراسته - حائری‌زاده - کشاورز ‌صدر

3 - بقیه مذاکره در گزارش راجع به بهداشت شهری

4 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 117

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 26 بهمن ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: موقر – حاذقی- پیراسته - حائری‌زاده - کشاورز ‌صدر

3 - بقیه مذاکره در گزارش راجع به بهداشت شهری

4 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و چهل دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس‏

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت مى‌شود:

(به شرح زیر خوانده شد)

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر مصباح‌زاده - عبدالحسین اورنگ - منصف - شوشترى - ناظرزاده - غلامرضا فولادوند - دهقان - صدرى - دکتر مصدق - طباطبایى - جمال امامى - دکتر شایگان.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: سلطانى - شهاب خسروانى – سود‌آور.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: کشاورز‌صدر دو ساعت - سعید مهدوى یک ساعت - صدر میرحسینى یک ساعت - خزیمه علم یک ساعت - پیراسته یک ساعت - غضنفرى یک ساعت - دکتر طاهرى یک ساعت - دکتر هدایتى یک ساعت – آشتیانى‌زاده یک ساعت – صاحب‌جمع یک ساعت - نصرتیان یک ساعت – محمد‌على مسعودى یک ساعت - آصف یک ساعت - گنجه یک ساعت - خاکباز یک ساعت - شکرایى یک ساعت - محمودى یک ساعت - زنگنه یک ساعت - صفایى یک ساعت - محمد ذوالفقارى یک ساعت - رستم گیو یک ساعت - هراتى یک ساعت - عماد تربتى یک ساعت – ثقة‌الاسلامى یک ساعت - قرشى یک ساعت - معدل یک ساعت - قراگزلو یک ساعت - دکتر کاسمى یک ساعت - تیمور‌تاش یک ساعت - حسن اکبر یک ساعت - مهدى ارباب یک ساعت - تولیت یک ساعت - برومند یک ساعت - موقر یک ساعت – ابریشم‌کار یک ساعت - خسرو قشقایى یک ساعت - سنندجى یک ساعت - امیر افشارى یک ساعت – دولتشاهى آخر وقت یک ساعت و نیم.

رئیس - نسبت به صورت مجلس جلسات گذشته نظرى هست؟ آقاى اردلان.

اردلان - عرض کنم در جلسه گذشته راجع به نطق قبل از دستور مقام ریاست فرمودند و همین طور هم در صورت مجلس نوشته شده که بنده از روى آن می‌خوانم که براى جلسه بعد ورقه نطق قبل از دستور گذاشته نشود در آخرش باز آقاى رئیس فرمودند پس مى‌گویم ورقه را براى ثبت‌نام نگذارند معهذا برخلاف آنچه که فرمودید بنده دیدم که باز ورقه گذاشته‌اند و آقایان هم نام‌نویسى کرده‌اند.

رئیس - در صورت مجلس اشتباه شده.

اردلان - خواستم تقاضا کنم آقایان توجهى بفرمایید که امروز این لایحه بهداشت شهرى تمام بشود براى این که لایحه دو دوازدهم داریم انتخاب هیئت رئیسه داریم اگر ممکن است بعد از دستور آقایان صحبت کنند.

رئیس - آقاى خزیمه علم.

خزیمه علم - بنده جزو دیر‌آمدگان با اجازه بودم بى‌اجازه مرقوم فرموده‌اند.

رئیس - با اجازه است همین طور هم خوانده شد آقاى پیراسته.

پیراسته - عرض کنم راجع به صورت جلسه چند تذکر دارم خوشبختانه با دقتى که آقایان می‌کنند صورت جلسات اخیراً خیلى خوب تهیه می‌شود معهذا بنده تذکرى داشتم راجع به این موضوع که جناب آقاى فرامرزى استاد محترم بنده برخلاف عقیده‌اى که داشتند باز هم از آمریکایی‌ها ماهرانه دفاع کردند در آنجا این طور نوشته نشده خواستم اصلاح بشود.

فرامرزى - آقاى رئیس من اخطار دارم.

رئیس - آقاى عرب‌شیبانى.

عرب‌شیبانى - در جلسه گذشته همکار محترم من آقاى فرامرزى راجع به دادن اسلحه‌اى صحبت فرمودند که اسمى هم از بنده گفته شده خواستم براى این که سوء‌تفاهمى نشود عرض کنم از طرف بنده اسلحه‌اى به ایشان تقدیم نشده.

نورالدین امامى- من‌باب مثل گفتند.

رئیس - آقاى فرامرزى.

فرامرزى - بنده خیلى متأسف هستم که با یک شوخى که اینجا کردم یکى از بهترین دوستان من و یکى از شریف‌ترین مردمى‌که مى‌شناسم که آقاى عرب‌شیبانى باشند (صحیح است) از من گله‌مند شدند نه جنابعالى به بنده یک هفته تیر دادید نه آقاى خسرو خان این را من من‌باب مثل گفتم و چون وقتى اسم آقاى خسرو خان را بردم دیدم مثل این که مجلس خواست باور بکند براى این که از حدت آن کم بکنم اسم جنابعالى را هم

+++

بردم و خیلى متأسفم از این که اسم یک شخص شریفى مثل جنابعالى را بردم که اصلاً اسلحه ندارد براى این که همه بدانند همچو چیزى صحت ندارد بنابراین معذرت مى‌خواهم و همچنین آقاى خسرو خان هم اوقاتشان تلخ شده از ایشان هم معذرت می‌خواهم و اما این صحبتى که جناب آقاى پیراسته فرمودند به یاد حرف ژول سزار افتادم گفت پروتوس تو هم؟ البته این شکى نیست در هر مملکتى که مبتلاى به سیاست متخالف است سیاسیون آن مملکت دل‌شان می‌خواهد عملى بکنند که وقتى در سیاست یک طرفى افتاده‌اند سیاست دیگرى در مملکتشان وارد شود که تعادلى حاصل بشود و آن تعادل موجب بقا‌یشان بشود ما در میان دو سیاست قرار گرفته‌ایم که این دو سیاست هم موجب بقایمان شده و هم موجب زحمتمان ازدیر زمانى رجال ایران آرزو مى‌کردند در میان این دو سیاست یک سیاست ثالثى وارد بشود بلکه بشود از این فشار کاست ناپلئون وقتى وارد عرصه دنیا شد ایرانی‌ها رفتند به طرف ناپلئون قیصر آلمان پیدا شد ایرانی‌ها رفتند به طرف قیصر آلمان بعد آمریکا پیدا شد ایرانی‌ها چشم‌شان را دوختند به طرف آمریکا و شما راست می‌گویید من هنوز سیاستاً میل دارم مادامى‌که این دو سیاست به ما فشار مى‌آورد آمریکا هم باشد که ما در تنگنا نباشیم و اى کاش سه چهار تاى دیگر هم پیدا مى‌شد همدیگر را می‌زدند و ما در این میان سالم بودیم اما آن قسمتى که شما می‌فرمایید من ابداً قصد دفاع از آمریکا نداشتم من خودم به این عمل مطبوعات آمریکایى اعتراض کردم این دفعه اول نیست دفعات زیادى است که من اعتراض کردم اما این که من گفتم تحت تأثیر مغرضین داخلى قرار گرفته در این موضوع حالا هم تردید ندارم براى این که وقتى مردى آمریکایى آمد اینجا حتماً یکى دو تا راهنما پیدا مى‌کند این شکى ندارد هر خارجى حتى مصری‌ها مقالاتى دیدم که راجع به ایران مى‌نویسند گاهى به قدرى پرت می‌نویسند که اندازه ندارد مثلاً روزنامه البلاغ مصر که از روزنامه‌هاى مهم آن مملکت است خود عبدالقادر حمزه آمده چند روز در تهران مانده بعد نوشته که ایران حمام ندارد یک حوض‌هاى چوبى ایرانی‌ها می‌سازند و زن و مرد می‌روند توى آن حوض من آن وقت هم نوشتم آقا تو مرد مسلمان آمدى دراین مملکت مسلمانان آن وقت فکر نکردى که در یک مملکت اسلامى زن و مرد مسلمان با هم توى یک حوض نمی‌روند؟! چرا این جور شده؟ براى این که یک آدم حقه‌باز مسخره‌اى خواسته آقا را دست بیندازد و رسوایش کند اینها را دروغکى به او گفته او هم رفته نوشته غالب خارجى‌هایى که آمده‌اند در این مملکت این طور شده‌اند که راهنمای‌شان اغراضش را به اینها تلقین می‌کند راجع به آن مطالب هم من موافقم با شما اسم کسى را هم نمى‌خواهم ببرم خانواده سلطنتى را من مقدس می‌دانم و صحیح نمی‌دانم اسم آنها به بدى برده شود ممکن است ما هزار عیب داشته باشیم ولى یک نفر خارجى را اشخاص مغرض گمراه مى‌کنند گو این که خود آنها هم هزار عیب دارند و من اگر الآن بخواهم کتاب بنویسم راجع به معایب آمریکایى گر چه آنجا نرفته‌ام مى‌توانم معایب مجسم آمریکا را مفصلاً بنویسم که خود آنها هم نمی‌توانند ردش بکنند.

رئیس - آقاى فرامرزى مختصر بفرمایید

فرامرزى - عرضم را تمام می‌کنم مقصود این است اینهایى که جنابعالى فرمودید من قبول ندارم و چون دوستم هستید نمی‌خواهم بگویم تکذیب مى‌کنم.

نورالدین امامى - پس هر دو راست مى‌گویید.

رئیس - آقاى دکتر بقایى‏

دکتر بقایى - بنده فقط می‌خواستم یک تذکرى به مقام ریاست مجلس بدهم از لحاظ اجراى آیین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى چون در آیین‌نامه مجلس شوراى ملى نوشته شده که حداقل جلسات 3 ساعت بعد باید طول بکشد این 3 ساعت حداقل است نه حداکثر جلسه گذشته پنجاه دقیقه قبل از ظهر جلسه تشکیل شده یک ساعت بعد از ظهر ختم شده این یک ساعت دیگر کجا رفته؟

رئیس - آن آقایانى که در آخر جلسه، جلسه را از اکثریت انداختند و رفتند جزو غایبین هستند

دکتر بقایى - غایبین باید جریمه بشوند

رئیس - همین طور دستور داده‌ام آنهایى که آخر جلسه غایب می‌شوند تا میزان 3 ساعت جریمه بشوند

دکتر بقایى - اسامی‌شان باید خوانده شود

رئیس - غایبین قبلاً خوانده شد دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ (گفته شد خیر)

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: موقر - حاذقى - پیراسته - حائرى‌زاده - کشاورز‌ صدر

رئیس - چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند (چند نفر از نمایندگان - دستور) الان عده براى رأى کافى نیست چون باید رأى بگیریم به کفایت مذاکرات (مکى - آقاى وزیر بهدارى هم نیستند) آقاى موقر بفرمایید

موقر - در کشور‌هاى راقیه عادت بر اینجارى است که وقتى نمایندگان پشت تریبون قرار می‌گیرند از وضعیت خوب حوزه‌هاى انتخابیه خودشان صحبت مى‌کنند ولى ما نمایندگان مجلس ایران ناچار هستیم ناهنجارى‌هایى که در آنجا حکمفرما است منعکس بکنیم بنده اجازه مى‌خواهم نسبت به اوضاع و احوال رقت‌بار دشت میشان عرایضى عرض کنم و تقاضا بکنم آقایان نمایندگان توجه بفرمایند اگر واقعاً متقاعد نشدند که وضع این شهرستان بدتر و فجیع‌تر از سایر شهرستان‌ها است که صحبت می‌شود آن وقت تشریف بیاورند و اینجا فریاد بزنند که آقا حوزه ما بدتر از آن است قبلاً عرض کنم که شهرستان دشت میشان یک وقتى داراى دویست هزار نفر جمعیت بود که تهران هم در همین حدود جمعیت داشت در ظرف این چند سال جمعیت تهران از دویست هزار نفر به یک میلیون رسیده و دشت میشان از دویست هزار نفر به صد هزار نفر تقلیل یافته علت این تنزل هم معلوم است براى این که باقى ایران خراب می‌شود تا تهران آباد بشود و علت تقلیل جمعیت دشت میشان هم همان ظلم و تعدى است که در آنجا حکم‌فرما است راجع به بهداشت شهرستان دشت میشان اوضاعى وجود دارد که بنده تصور نمی‌کنم در دنیاى متمدن اصلاً و ابداً چنین وضعى وجود داشته باشد در دشت میشان 90 درصد مردم تراخم دارند و فقط آقاى فرهودى می‌توانند ادعا بکنند که در دزفول هم تقریباً نظیر این اوضاع حکم‌فرما است (دکتر کاسمى - آنجا با تراخم مبارزه شده) ولى در آنجا به واسطه توجهات سازمان شاهنشاهى و جدیت آقاى فرهودى مبارزه با تراخم شروع شده و پیشرفت‌هایى حاصل نموده ولى در دشت میشان هنوز شروع نشده است (صفوى - بوشهر هم نیست) در بوشهر کمتر است بنده چند سال پیش که به دبستان سوسنگرد رفتم مدرسه وضع عجیب و غریبى داشت حالا کارى به وضع ساختمانش ندارم که چه جور بود معلمین چه لباسى داشتند و شاگردها چه وضعى شاگردها نشسته بودند روى زمین من دیدم که عده‌اى از آنها را تراخم به طورى فرا گرفته که چشم‌هایشان آماس کرده و چرک کرده و ورم کرده و حقیقتاً وضع رقت‌آورى بود من از مدیر دبستان پرسیدم که چرا شاگردهاى تراخمى را در دبستان راه می‌دهید چیزى گفت که واقعاً بنده را متأثر کرد گفت در تمام دبستان یک نفر که گرفتار تراخم نباشد مطلقاً وجود خارجى ندارد (صحیح است) مرض سفلیس هم در دشت میشان به وضع عجیبى وجود دارد که 75 در صد مردم بیگناه آنجا گرفتار سفلیس هستند که 50 درصد آنها سفلیس موروثى دارند و هنوز کمترین توجه و اقدامى براى مبارزه با سفلیس و تراخم شروع نشده بنده رفته بودم به بستان که یکى از بخش‌هاى مرزى دشت میشان است در آنجا مرض دیفتیرى بروز کرده بود در تمام آن بخش که بیست هزار جمعیت دارد نه یک نفر پزشک نه یک نفر پزشکیار نه داروساز و نه یک ذره دارو وجود داشت و بچه‌هاى مردم با ابتلا به این امراض قابل علاج گروه گروه می‌میرند و وقتى که مثلاً اینجا صحبت داروسازان پراتیکى به میان مى‌آید مى‌گویند که چون ما داروساز کم داریم باید اجازه بدهیم اینها هم عمل بکنند ولى این آقایان نیز در تهران مى‌مانند و مى‌خواهند استفاده بکنند و حاضر نیستند به نقاطى که محتاج به دارو و داروساز و پزشک است بروند (صحیح است) راجع به فرهنگ در دشت میشان 19 دبستان وجود دارد که 17 تا از آنها با بوریا و نى ساخته شده و در آنجا وضعیتى هست که باز هم از این لحاظ در دنیاى متمدن نظیر و شبیهى ندارد اداره کننده هر یک از این دبستان‌هایى که از نى درست مى‌کنند یک نفر است به این معنى که اول صبح فراش است دبستان را جاروب می‌کند بعد معلم می‌شود خودش ناظم است خودش مدیر است و آخرالامر هم با دست خودش از گل صندلى درست می‌کند و با این وضع مدرسه را اداره می‌کند و بعد هم یک وقت سیل می‌آید تمام بوریا و مدرسه و صندلى گلى را از بین می‌برد راجع به کشاورز عرض کنم بعد از این که مملکت عراق بعد از جنگ اول داراى استقلال شد یک سیاست عاقلانه‌اى نسبت به کشاورزى اتخاذ کرد اراضى را بین زارعین تقسیم کردند سدها بستند و کمک‌هایى که از نظر علمى لازم بود به جا آوردند و بذر دادند عده‌اى

+++

در خوزستان خواستند تقلید از این کارها بکنند مثلاً در خود دشت میشان خواستند اراضى را بین کشاورزان تقسیم بکنند ولى بدون این که مطالعه بکنند که وضع آنجا چه جور است اقدام کردند در حالى که اراضى دشت میشان به اصطلاح خودشان متحرک است به این معنى که به واسطه سیل وضع خاک بعضى اراضى که با سیل آبیارى مى‌شود سال بعد ممکن است که از این وضع خارج بشود و آب به آنجا مسلط نشود و وقتى که امسال آب مسلط نشد باز ممکن است که سال دیگر مسلط بشود و با این ترتیب وضع زمین‌هاى زراعتى در دشت میشان همه ساله تغییر مى‌نماید این وضع باعث شده که احکام ضد و نقیضى دست این بیچاره‌ها مى‌دهند و در تمام سال بر سر هر قطعه زمین مشغول کشمکش با یکدیگر هستند و این موجب شده که یک همچو دشتى که بهترین دشت ایران از حیث اراضى حاصل‌خیز و محصول است تمام مردم و رعایاى آنجا گرسنه و برهنه هستند همچنین در تمام دشت میشان یک جاده ساخته وجود ندارد خوزستان شاید نصف بودجه مملکت را تأمین مى‌کند سازمان شاهنشاهى سال گذشته دویست میلیون تومان خرج کرد و دویست تومانش را در خوزستان خرج آبادى و عمران نکرد.

( دکتر کاسمى - سازمان برنامه نه سازمان شاهنشاهى) صحیح است سازمان برنامه همچنین از لحاظ عشایر در دشت میشان که منطقه عشایرى است البته مثل سایر جاها عشایر مطیع هستند و بعضى وقت‌ها هم عشایر یاغى پیدا مى‌شود (کشاورز‌ صدر - در عشایر یاغى هیچ نیست) چرا حالا عرض مى‌کنم عده‌اى طغیان کرده و حتى جنگیدند و اینها محکوم به اعدام شدند و آنها را به تهران آوردند و بعد مورد عفو ملوکانه قرار گرفتند و بخشیده شدند امروز از این عشایر یاغى تقویت مى‌کنند و به آنهایی که خدمت کرده‌اند اجحاف مى‌کنند (کشاورز صدر - در چاله میدان هم آدم مى‌کشند) راجع به املاک اختصاصى که قرار است تقسیم شود بین کشاورزان (صفوى - فروخته مى‌شود) فروخته مى‌شود به هر جهت فروخته‌ام که بشود منظور این است که به کشاورزان داده بشود با مشروط بسیار آسانى که قابل اجرا و عمل باشد البته جاى انکار نیست که در این عدالت اجتماعى وجود خارجى ندارد و در نتیجه این بى‌عدالتى اختلافات طبقاتى خیلى شدید است و اکثر مردم ایران دچار فقر و فاقه هستند و رفتارى که با کشاورزان مى‌شود بنده ادعا مى‌کنم حتى از رفتارى که در جاهاى دیگر با حیوانات مى‌کنند بدتر است بنده مدارکى دارم که در موقعش ارائه می‌دهم البته اول کسى که باید متوجه این موضوع بشود شخص اعلیحضرت است که براى رفاه حال کشاورزان اراده فرموده‌اند که این املاک تقسیم بشود (صفوى - فروخته مى‌شود) بنده تعجب می‌کنم که این موجب سوء‌تعبیر شده و موجب وحشت عده‌اى از مالکین شده و بر علیه اجراى این عمل مفید و مقدس عملیاتى مى‌کنند این آقایان فراموش مى‌کنند که دنیا دنیاى قرون وسطى نیست و امروز بایستى که یک حداقل معیشت و زندگانى براى کشاورزان و کارگران و رنجبران در نظر داشته باشیم یعنى اگر اینها حق‌شان داده نشود خودشان حق خودشان را خواهند گرفت امروز ما در مقابل دنیاى کمونیزم قرار گرفته‌ایم و آنهایى که متوجه این حقیقت نیستند در آتش کمونیزم می‌سوزند نگاهى به چین بکنید به لهستان بکنید ببینید چه آتشى روشن کرده یا باید قبل از این که طبقات پایین حق خودشان را از ما بخواهند با کمال میل و رقبت حق‌شان را بدهیم و از آنها حمایت بکنیم (صحیح است) (اسلامى - پول‌هاى خارج هم می‌رسد؟) آن هم باید برسد البته بنده لازم مى‌دانم در این موقع از این نیت خیر اعلیحضرت همایونى تشکر کنم و انتظار داشته باشم که سرمشقى براى سایر ملاکین ایران بشود و آنها خودشان مقدم بشوند و یک اقداماتى بکنند که شاید انشاءالله این فقر و فاقه از بین برداشته بشود و بنده یقین دارم که در آن صورت وضع عموم مردم خوب خواهد شد و اگر چنانچه مردم گرسنه و برهنه باشند همه این اوضاع رقبت‌بارى که الان ملاحظه می‌فرمایید خواهد ماند ولى بنده یقین دارم که اوضاع عوض خواهد شد و اصلاحاتى به عمل خواهد آمد انشاء‌الله بار دیگر ایران روى سعادت خواهد دید انتظار من این است که ما هم همکارى بکنیم و افتخار خدمت به ایران نصیب ما هم بشود در این موقع خواستم راجع به شرکت بیمه عرایضى کنم و آن این است که دو میلیون تومان براى بهدارى کارگران و کارمندان وزارتخانه‌ها جمع‌آورى کرده‌اند و شنیده‌ام که می‌خواهند انتقال بدهند به وزارت کار بنده صلاح نمی‌دانم که این امر بدون موافقت مجلس انجام بگیرد در ضمن از اقداماتى که وزارت کار براى تهیه ساختمان براى کارگران کارخانه سیمان و سیلو و غیره شروع کرده است تقدیر می‌کنم و امیدوارم که سایر وزارتخانه‌ها هم بتوانند به موقع خودش براى تأمین آسایش کارمندان خودشان از این قبیل اقدامات بکنند و شاید به این ترتیب بتوانیم به اصطلاحات نائل شویم و مردم روى سعادت ببیند اگر وقتى باقى باشد به آقاى حائرى‌زاده تقدیم می‌کنم.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده

دکتر مجتهدى - آقاى رئیس این قسمت وقت واقعاً اسباب زحمت شده

رئیس - از وقت ایشان چیزى باقى نمانده بود آقاى حاذقى هم خودشان نام‌نویسی کرده‌اند از وقت کسى استفاده نمى‌کنند.

حاذقى - آقایان همکاران محترم گواه هستند که من طرفدار صحبت پیش از دستور کم‌تر هستم البته مخالف هم نیستم براى این که باید هم صحبت پیش از دستور بشود و هم کارهاى جارى قانونگذارى مجلس انجام بگیرد ولى چون در جلسه‌هاى اخیر مجلس آقایان همکاران محترم کم‌تر حوصله فرمودند که کار قانونگذارى را در آن سه ساعت انجام بدهند این بود که مکرر من اصرار می‌کردم صحبت پیش از دستور لااقل به بعد از دستور موکول بشود که اول ما آن دو ساعت و ربع کار لازم مجلس را بکنیم و بعد هم آقایان نمایندگان مطابق حقى که نظامنامه به آقایان داده اگر مطالب لازمى راجع به حوزه انتخابیه خودشان یا مطالب دیگرى دارند به عرض مجلس شوراى ملى برسانند اساساً من به مجلس شورای ملى کمال احترام را دارم (دکتر مجتهدى - باید هم داشته باشید) زیرا معتقد هستم که مجلس شوراى ملى که مرکز قانونگذارى مملکت است و در حکومت مشروطه اختیارات تام و وسیع راجع به کار مملکت دارد باید محترم شمرده بشود و احترام مجلس هم بسته به احترام اعضاى مجلس است به همین دلیل همیشه به افکار و نظریات همکاران محترم احترام مى‌گذارم و با کمال بردبارى همیشه بیانات آقایان را استماع می‌کنم هر کجا معتقد هستم تأیید می‌کنم و هر کجا هم همراه نباشم بالأخره می‌شنوم براى این که وظیفه ما است که به حرف همدیگر گوش بدهیم و صحبت‌هاى همدیگر را بشنویم حرف‌هاى حسابى همدیگر را مورد اعتبار و ترتیب اثر قرار بدهیم هر یک از آقایان نمایندگان محترم یک یا چند مسئله اساسى لابد جزو برنامه کار آنها هست من هم به نوبه خودم در این سه دوره‌ای که در مجلس شوراى ملى بوده‌ام دو مطلب اساسى مورد توجه خاص و طرف تعقیب و اقدام من بوده موضوع اول احترام به مجلس شورای ملى بوده در حقیقت کوشش در جلب توجه همکاران محترم به اهمیت موقعیت مجلس و ضرورت این که مجلس شوراى ملى حاکم بر مقدرات مملکت باشد و در افکار عامه مورد احترام و طرف توجه باشد این بود که اگر بعضى از همکاران محترم کم‌تر توجه به این اصل داشته‌اند همیشه با کمال احترام به آقایان یادآورى کردم در جلسه‌هاى خصوصى عرایضى کردم که حفظ احترام مجلس اول با نمایندگان محترم مجلس است باید آقایان با کمال عقیده و ایمان مجلس را در انظار عامه ایرانى محترم معرفى کنیم تصمیم‌هاى مجلس را طورى عاقلانه و توأم با مصلحت ملت معرفى بکنیم که مردم با کمال رغبت تبعیت بکنند اطاعت بکنند احترام بگذارد و عمل بکنند موضوع احترام به قانون آقایان محترم خیلى مسئله مهمى است زیرا که مدار سعادت یک ملتى مبتنى بر احترام به قوانین مملکتى است (صحیح است) و روى همین اصل بوده است که مکرر عرض می‌کردم که اعضاى مجلس شوراى ملى باید خودشان سرمشق احترام به قانون باشند (صحیح است) زیرا که قانون براى همه است و عمل به قانون براى هر فردى فریضه اولیه ملى است من مکرر عرض می‌کردم که آیین‌نامه مجلس حکم قانون را دارد خودمان وضع کرده‌ایم باید آقایان نمایندگان محترم همه به این نظامنامه آیین‌نامه احترام بگذارند (صحیح است) احترام به نظامنامه اداره کردن مجلس را خیلى آسان می‌کند وظایف مقام ریاست را خیلى سهل می‌کند مسئله قانونگذارى را خیلى توفیق می‌دهد که با یک ترتیب منظمى پیش برود و نظارت بر دستگاه مملکت و جلوگیرى از قانون‌شکنى و تجاوزات دستگاه قوه مجریه را کلیه همه را عملى و تسهیل می‌کند اگر آقایان ملاحظه بفرمایند ما در این هشت جلسه اخیر توفیق پیدا نکردیم که این قانون بهداشت شهرى را تصویب بکنیم زیرا هفتاد هشتاد نفرى که می‌بایستى همیشه در مجلس شوراى ملى

+++

و در جلسه باشیم هفت هشت نفر از آقایان همکاران محترم از جلسه خارج مى‌شوند و نمى‌خواهند به قانون احترام بگذارند یعنى آیین‌نامه را حاکم بر مجلس بدانند مثل این که خودشان را تابع آیین‌نامه نمی‌دانند (صحیح است) این بود که آقایان رعایت تابلو را بکنند بدون این که توجه بکنند که شصت هفتاد، هشتاد نفر از همکاران محترم آنها براى انجام وظیفه اینجا نشسته‌اند از جلسه خارج می‌شوند آقایان، این حرف درست نیست که بعضى از رفقا در بیرون می‌گویند که وکیل آزاد است بنده عرض می‌کنم که این طور نیست وکیل آزاد نیست که قانون را نقض بکند وکیل باید احترام به قانون بگذارد چون آیین‌نامه می‌گوید حداقل ‏جلسه مجلس شورای ملى سه ساعت است (مکى - آقاى حاذقى وکیل نباید اطاعت در امر بکند باید وجدانش هر جورى قضاوت می‌کند همان طور اطاعت بکند و رأى بدهد نه این که بگویند به زور 91 رأى بدهید) آقاى مکى تصویب قانون بهداشت شهرى اطاعت از امر کسى نیست روى مصلحت مملکتى است ما عقیده داریم قوانینى که براى مملکت مفید است تصویب بشود پس روى سخن به آن 7، 8 نفرى است که الان هم متأسفانه بیرون هستند و متأسفانه همیشه رفقاى حاضر باید چوب آنها را بخورند و عرایضى که متوجه آنها است باید به آقایان حضار خطاب بشود این یک موضوعى بود که جزو هدف‌هاى اولیه من بود و خود آقایان هم می‌دانند که همیشه اول خودم عمل کرده‌ام و پرویز که همکار محترم آقاى دکتر کاسمى به بنده اعتراض کردند من عرض کرده بودم آقایان اطبا اعضاى کمیسیون بهدارى مجلس اگر هر حرفى و پیشنهادى داشته‌اند باید در کمیسیون بدهند نه این که وقت ما را مرتب با دادن پیشنهادات خودشان بگیرند و بنده عرض نکردم که پیشنهاد ایشان مفید نیست عرض کردم که براى طرح هر مطلب مفیدى وقت نیست خود اصل قانون بهتر است که تصویب بشود پریروز خدا شاهد است که مریض بودم تب داشتم و با این که کسالت شدیدى داشتم و مى‌خواستم بخوابم دیدم راحت نیستم گفتم که شاید مجلس احتیاج به یک وکیل داشته باشد که اگر از اکثریت بیفتد با حالت تب و کسالت آمدم و همین جا حالم به هم خورد که کار انجام بدهیم پس این عرایضى که می‌کنم براى تظاهر نیست براى این است که به این اصل عقیده دارم و در تمام این سه دوره‌ای که در مجلس بودم آقایان همکاران محترم متوجه هستند که همیشه اول از همه می‌آیم و مى‌نشینم و حتى اگر به من تلفن بشود سپرده‌ام به تلفنخانه مجلس که هر کس تلفن کرد بگویند بعد از جلسه صحبت کند من براى تلفن براى آب خوردن براى چاى خوردن از جلسه خارج نمی‌شوم مگر به امر مقام ریاست یا هیئت رئیسه که کار لازم قانونگذارى باشد ولاغیر (احسنت) موضوع دیگرى که طرف توجه من بود خدمت به کارهاى عمرانى مملکتى و انجام کارهاى مردم و بالاخص عمران و آبادى حوزه انتخابیه‌ام بود البته آقایان تصدیق می‌فرمایند از وظایف طبیعى وکیل این است که باید نسبت به انجام حوایج مردم حوزه انتخابیه‌اش و هدف‌هاى عمرانى براى محل و موضع حوزه انتخابیه‌اش فعالیت کند و قدم بردارد (امینى - به شرط این که اقدام بفرمایند که اجرا بشود و الّا حضرتعالى هم تصدیق بفرمایید که ما هم می‌آییم دو ساعت صحبت مى‌کنیم راجع به گیلان در صورتی که عملى نشود فایده ندارد ما که لال نیستیم) جناب آقاى امینى توجه بفرمایید اگر آقایان نمایندگان مجلس قانون را محترم بشمرند و خود مجلس عمل کند به قوانین مملکتى هیچ دولتى نمی‌تواند تخلف از قانون بکند (صحیح است) آقاى امینى من وقتى خودم بیایم اینجا وجداناً می‌خواهم به دولت به فلان وزارتخانه حمله بکنم ولى رطب خورده منع رطب کى کند من می‌بینم ما احترام قانون را نگاه نمی‌داریم بعضى از آقایان با کمال خلوص نیت و حسن عقیده به انجام وظیفه قانونى خود عمل مى‌کنند (امینى - این را هم بفرمایید که اختلاف سیاسى داخل مجلس هم هست. تنها این نیست که وکیل برود بیرون چاى بخورد بد است والله بد است) نباید جناب آقاى امینى در مسائل خصوصى توى کار بیاید (امینى - والله بد است این حرف‌ها) می‌دانم که همه آقایان به آقاى دکتر جهانشاه صالح احترام می‌گذارند آقاى جهانشاه صالح یکى از وزراى فعال و شریف کابینه هستند مهندس اشراقى و آقاى مهندس شریف‌امامى، اینها وزراى فعال کابینه هستند و تمام آقایان نمایندگان احترام به ایشان می‌گذارند اما چرا این اقدام را با عمل توأم نمی‌کنند؟ (بهادرى - شما وکیل هستید مقامتان از این اجل‌تر است) پس باید وکلایى که به آنها احترام می‌گذارند باید بیایند و بنشینند، تا انجام حوائج مردم حوزه‌هاى انتخابیه‌شان بشود و قدم‌هاى عمرانى براى بهبود وضع حوزه انتخابیه‌شان بشود (امینى - به شرطى که اجرا بشود) نسبت به وزرایى که فعالیت مى‌کنند باید عملاً تقویت کنیم قانونى مى‌آورند به مجلس بنشینم این قانون را تصویب کنیم حالا عرضى که من دارم امروز یکى راجع به کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى است، من می‌خواهم عرض کنم آقایان نمایندگانى که اختیار دادند به 18 نفر از

همکاران خودشان (کشاورز‌ صدر - اجازه خواست) اجازه بفرمایید بنده عرضم را بکنم (کشاورز صدر - من هم می‌خواهم جواب عرض کنم) آقایان 18 نفرى که به عنوان اعضاى کمیسیون بودجه انتخاب شده‌اند مورد احترام تمام آقایان نمایندگان هستند آقایان باید در تصویب اقلام بودجه رعایت مصالح تمام حوزه‌هاى انتخابیه آقایان را بکنند. در پیشنهادهایى که دولت براى امور عمرانى هر کجا کرده است بدون رعایت هیچ‌گونه تبعیض و نظرى و با حسن‌نیت این پیشنهاد‌هاى دولت را که لازم می‌دانند تصویب بکنند که در نتیجه به تمام حوزه‌هاى انتخابیه آقایان نمایندگان السویه یک نظر مساعدى اتخاذ بشود و یک کارهاى مفید عمرانى انجام بشود من به فرد فرد آقایان اعضاى کمیسیون بودجه احترام دارم ولى خواهش می‌کنم در تصویب اقلام جزء بودجه رعایت این عرض را بکنند. دیگر راجع به کمیسیون سازمان برنامه است. من در دوره گذشته که جزو این کمیسیون بودم یک قدم بزرگى برداشتم که به نفع تمام آقایان نمایندگان بود (غلامرضا فولادوند- اصلاً آقا یک ربع وقتشان هم تمام شد)

رئیس - یک قدرى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (چند دقیقه بعد اکثریت شد)

رئیس - بفرمایید.

حاذقى - و آن قدم این بود که پیشنهاد کردم آقایان که این دو هزار و صد میلیونى که در هفت سال براى تمام مملکت خرج می‌شود براى هر شهرستانى یک حداقلى باشد یک صد میلیون در این هفت سال در آن شهرستان‌ها عمل بشود، براى چه؟ براى این که ما می‌دانستیم که متأسفانه دستگاه‌هاى مملکت علاقمند به تمام شهرستان‌هاى مملکت نیست و فکر می‌کردیم چند کارى را شروع می‌کنند و تمام این پول‌ها را خرج مى‌کنند آقاى سلطان‌العلماى طباطبایى هر چه صبر مى‌کنند که چه کارى براى شهر بروجرد مى‌شود می‌بینند که نمی‌شود (سلطان‌العلما - آخرش هم نخواهد شد) این تبصره به صورت قانون تصویب شد که سازمان برنامه مکلف باشد به تمام شهرستان‌هاى مملکت که 84 شهرستان داریم به هر شهرستان حداقل صد میلیون ریال تخصیص بدهد، حق‌شان 210 میلیون ریال است ولى نمی‌دهند ولى تا صد میلیون ریال واجب و ضرورى قانونی است که باید خرج بکنند. پس بنابراین استدعا مى‌کنم کمیسیون برنامه دقت کند و آن پیشنهاد‌هایى که براى هر شهرستان می‌شود این را مورد دقت قرار بدهند اما عرایضی که براى حوزه انتخابیه خودم داشتم به طور خلاصه عرض می‌کنم آقاى وزیر بهدارى اینجا تشریف دارند خواهش می‌کنم اینها را یکى یکى یادداشت بفرمایند و به عرض دولت برسانند.

رئیس - آقا حاذقى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (چند لحظه بعد اکثریت شد) بفرمایید.

حاذقى - مطالبى که من راجع به حوزه انتخابیه‌ام دارم آقایان شاهد هستند من همیشه سعى می‌کنم در وزارتخانه‌ها تعقیب می‌کنیم و نتیجه‌اش را به من اطلاع می‌دهند ولى حالا یک مطالبى است که مدت‌ها است در تعقیب آن هستم و هنوز به نتیجه نرسیده و ناچار از حق قانونى خودم استفاده می‌کنم و در پیشگاه مجلس شوراى ملى به استحضار آقایان محترم می‌رسانم از نماینده دولت آقاى وزیر بهدارى هم خواهش می‌کنم که در انجام این کارهایى که مدتى در جریان بوده توجه بکنند شهر جهرم یک شهر فلاحتى و کشاورزى است مردم محل هم توجه‌شان به امور کشاورزى است و سعى آنها همه عبارت از درختکارى، ایجاد نخلستان و مرکبات است و تهیه محصول فلاحتى است بنابراین کمکى که دولت در درجه اول باید به آنجا بکند از لحاظ بانک کشاورزى است که باید با آنها کمک شود و چون مردم هم خرده مالک هستند.

رئیس - آقاى حاذقى یک قسمت وقتتان را هم به آقاى پیراسته داده‌اید در نظر داشته باشید.

حاذقى - به بانک کشاورزى محل دستور بفرمایید اعتباراتى که در اینجا تصویب شده به آنجا بدهند بفرستند که به خرده مالک و افراد بیکار کمک

+++

بشود که بتوانند به کارشان برسند یکى مسئله تنباکو است که از جهرم به بنده مراجعه کرده بودند ولى من به جاى آن که در مجلس طرح کنم رفتم در بنگاه دخانیات نشستم صحبت کردم و آنچه که به نفع مردم محل بود تصمیم گرفتیم و تلگراف کردیم ولى این موضوعى که من در مجلس صحبت نکرده بودم سبب شد که بعد آنها به جناب آقاى عماد‌السلطنه فاطمى‌ که سناتور محترم هستند مراجعه کرده بودند و ایشان سؤال از دولت کردند در جلسه گذشته سنا این را مطرح کردند و نظر دولت را جلب کردند، من از ایشان کمال تشکر دارم ولى در عین حال از دولت تقاضا می‌کنم که آن تصمیمى ‌که گرفته شده و هم به نفع دولت وهم به نفع کشاورزان است اجرا بکنند موضوع دیگر راه‌هاى آن منطقه است آقاى وزیر راه به فارس آمدند دیدند بین شیراز و خفر که بخش جهرم است و جهرم و لارستان راه بسیار خراب است. اعتبارى هم منظور شده بود که متأسفانه کمیسیون بودجه متوجه نشد یک قسمتى از آن را حذف کرد. خواستم از آقاى وزیر راه در خواست بفرمایید که این راه‌سازى بین شیراز فسا و جهرم اعتباراتى که هست زودتر به محل ارسال بفرمایند و یک دستگاه جاده صاف کن به آنجا بفرستند که راه آن صفحات قابل حمل و نقل کالاها و مال‌التجاره‌هاى محل بشود که مردم بتوانند به خارج بفرستند و بتوانند عوایدى تحصیل بکنند. مسئله دیگر اعتبار راه جهرم و سمیکان است پنجاه هزار تومان اعتبار براى آنجا از طرف دولت پیشنهاد شده بود کمیسیون بودجه متأسفانه این را حذف کرد. من گله دارم از همکاران محترم براى آن که این یک کارى بود که سه سال در جریان بود و حالا که این را حذف کرده‌اند من از دولت خواهش مى‌کنم از محل اعتبارات عمرانى اینجاده را که یک بخش جهرم را به جهرم متصل می‌کند و چون یک قسمت از پول آن را خود مردم داده‌اند در این باره توجهى بشود موضوع دیگر راجع به آسفالت خیابان مرکزى شهر جهرم است که این در سال گذشته انجام نشد و خواهش مى‌شود از وزارت راه در سال آینده انجام بشود.

رئیس - آقاى حاذقى وقت شما تمام شد.

حاذقى - الان تمام می‌کنم چون دو دفعه مجلس از اکثریت افتاد الان ختم می‌شود مسئله دیگر موضوع آموزشگاه کشاورزى و مزرعه فلاحتى نمونه آنجا است که امسال قرار بود انجام بشود و انجام نشد. دیگر موضوع اجراى تعلیمات اجبارى آنجا بود که فرمان هم صادر شده بود و امسال متوقف ماند خواستم عرض کنم که این قسمت را هم توجه بفرمایند در پایان عرایضم راجع به تکمیل بیمارستان مسلولین شیراز، همچنین قسمت تأسیس دانشکده کشاورزى و فنى در شهر شیراز و همچنین تکمیل آرامگاه سعدى که در سال آینده باید افتتاح شود اینها را دولت کمال توجه بکند و یک طورى بشود که مردم فارس که مطیع قانون هستند حوائج‌شان تأمین شود و آخرین نکته مهمى‌که عرض داشتم مسئله کشمیر بود که این موضوع را آقایان علما خواهش کرده‌اند که من به عرض مجلس برسانم که در این مورد ریاست مجلس شوراى ملى هم از سازمان ملل متحد تقاضا کند که به احترام چهار میلیون مردم آنجا این مسئله به آرای عمومى مراجعه شود و حل بشود (احسنت)

غلامرضا فولادوند - پنج دقیقه بیش‌تر وقت نمانده‏.

رئیس - آقاى پیراسته بفرمایید.

پیراسته - عرض بنده پنج دقیقه هم نیست، حضرت آیت‌الله بهبهانى پیامى به مجلس شوراى ملى رسانده‌اند و نامه‌اى مرقوم فرموده‌اند که افتخار ابلاغ آن را به بیننده داده‌اند بنده عین نامه را با اجازه آقایان به عرض می‌رسانم.‏

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم‏

مجلس مقدس شوراى ملى‏

خبر اسف‌انگیز تزلزل و اشراف به انهدام مسجد مبارک مدینه طیبه که جایگاه مقدس حضرت اقدس رسالت پناهى صلى‌الله علیه و آله و در جراید منتشر و عموم مسلمین را متأثر کرده است البته به سمع آقایان محترم رسیده است آن مقام محترم که عالى‌ترین مقامات ملى رسمى است از هر مقام به خدمتگزارى به مسجد مبارک و جایگاه مقام اقدس نبوت بایستى پیشقدم‌تر باشد البته بعد از تذکر علاوه بر تشویق عموم طبقات ملت خود نمایندگان ذى‌شأن اقدام به مساعدت کافى مالى به هر ترتیب صلاح بدانند خواهند فرمود

الاحقر محمد موسوى‌البهبهانى‏

عین نامه را تقدیم مى‌کنم تلگرافى هم از آقایان قضات کرمانشاهان رسیده راجع به این که تقاضا کرده‌اند از مجلس شوراى ملى که توجهى بفرمایند که زودتر لایحه تأمین معیشت قضات تصویب بشود که هردو را تقدیم مقام ریاست می‌کنم.‏

رئیس - آقاى حائرى‌زاده بفرمایید.

پیراسته - سرهنگ فاطمى‌شکایتى کرده بود به وسیله آقاى فقیه‌زاده آن را هم تقدیم می‌کنم.‏

حائرى‌زاده - من از آقاى صدر‌زاده تشکر مى‌کنم که به من اجازه دادند که در اینجا قبل از دستور هم استفاده کرده باشم. (نورالدین امامى - جناب آقاى حائرى‌زاده براى من هم چند دقیقه بدهید) و اگر یک روز براى سؤال‌ها تخصیص داده شده بود و جناب وزیر خارجه تشریف‌فرما شده بودند و جواب عرایض بنده را داده بودند محتاج نبود که بیایم پشت تریبون و در موضوع سیاست امروز ایران با ممالک خارج صحبت بکنم و از مقام ریاست خواهش می‌کنم که هفته‌اى یک روز یا اول و آخر جلسات را اختصاص بدهند به سؤال و جواب با وزرا تا کارها معوق نماند و مجبور نشویم ما نطق قبل از دستور بکنیم و وقت مجلس را بگیریم و یک تلگرافیست آقاى صدر‌زاده به من مرحمت کردند از همدان به وسیله آقاى مخبر فرهمند نماینده محترم همدان تقدیم مجلس شورای ملى شده است که در آن از مفاسد فردى و اجتماعى مسکرات به آقایان یادآورى می‌شود و اکنون انتظار تسریع در تصویب قانون منع آن را داریم، آقایان حجج‌الاسلام همدان آن را امضا فرموده‌اند ممالک شرقى خاصه قسمتى از آفریقا و مخصوصاً خاورمیانه همیشه طعمه ممالک متعدى و متجاوز بوده گاهى با یکدیگر ساخته و گاهى منفرداً مشغول بردن منابع ثروت این ملل شده ‏

در ایران قرارداد 1907 جنگ اول بین‌الملل و دوم بین‌المللى شاهد این مدعى است که تمام عهود و قرارداد‌ها کان لم یکن شد براى حفظ منافع دول غربى ‏

امروز روزى است که اکثر ملل شرقى براى اخذ حقوق حقه خود اگر مقاومت نشان دهند حتماً موفق خواهند شد هندوستان تا حدودى بحمدالله موفق شد که استقلال و آزادى خود را تحصیل کند پاکستان و کشمیر هم بنده امیدوارم به هدف خود که آزادى و استقلال کامل است برسد مصر موفق شد قرار داد 1936 را لغو نموده قواى انگلیس را اخراج کند.

اگر ممالک شرقى قراردادهاى عدم تجاوز با مجاورین خود منعقد سازند و داخل این دسته‌بندى‌هاى خطرناک نشوند و از این تشنج و انقلاب دنیا استفاده کرده مشغول اصلاحات داخلى خود شده ممکن است در موقع جنگ بین‌المللى بعد بتوانند تا حدى خود را از خطر نجات دهند و مانند کره مورد حمله طرفین واقع نشوند.

با امتحان چند سال اخیر مخصوصاً در موقع اشغال قواى طرفین تکلیف قواى انتظامى ایران معلوم است وقتى ملت‌ها راضى از زمامداران خود نباشد البته جنگ نخواهند کرد و در ایران کسى از اولیای امور راضى نیست دول جنگجو یکى بعد از دیگرى منافع آنها را راجع به ایران مورد نظر و دقت قرار می‌دهم.‏

اول انگلستان در موقع صلح مشغول بردن منابع ثروت ایران است و براى این که صاحب مال فرصت نداشته باشد که مطالبه حقوق حقه خود را بنماید هر روز یک بازى و زحمت درست می‌کند (صحیح است) ایران اگر بنا بود سلطنتى باشد چه فرق می‌کرد اگر فامیل قاجار یا پهلوى باشند انگلستان از طرفى مروج مذهب و در همان موقع مروج دسته جاسوسى مخفى مانند بهایى و غیره بوده ‏

از یک طرف عنوان تصفیه ادارات و بند الف و ب و ج از طرفى مخالف شده و مى‌شود فاصله هر فرد از اجتماع بیشتر شد بیشتر مورد کمک و مساعدت انگلیس واقع خواهد شد بیچاره احمدشاه موافقت با قرارداد 1919 نکرد چه بلا به سر او آوردند.

ولى بحمدالله آن انگلیس مقتدر فاتح بعد از جنگ اول امروز وجود خارجى ندارد وقتى ملت مصر توقع خروج قشون انگلیس و لغو قرار داد 1936 بنماید با کمال کراهت مجبور به اطاعت مى‌گردد امروز انگلستان در سایه کمک و مساعدت آمریکا حیات دارد و در وصف دول هست و اگر مساعدت آمریکا نبود امروز انگلیس در روى زمین وجود خارجى نداشت.‏

فقط در ایران یک مشت قره نوکرهاى وفادار انگلیس که پول و مقام آنها در گرو لندن است مدافع منافع انگلستان می‌باشند و به حمدالله به قدرى مورد نفرت

+++

عموم مى‌باشند که مانند حباب صابون با یک تندباد محو و نابود می‌شوند.

دولت انگلستان در موقع انگلستان در موقع صلح غیر از فساد و بردن ثروت ملى ما فایده دیگرى ندارد و در موقع جنگ یا با طرف ساختند مانند دو جنگ گذشته با این که ایران را براى سپر خود و مشغول نگاه داشتن عده زیادى از قواى مخالف مفید می‌داند بدیهى است نباید دولت ایران تسلیم سیاست خطرناک چنین دولتى شود که غیر از ضرر در موقع صلح و جنگ ایران ابداً منافعى ندارد دوم آمریکا که قبل از جنگ دوم وارد سیاست دنیاى قدیم نبود و اخیراً وارد سیاست ایران شده است و هنوز در سیاست روشن نیست و اشتباه زیاد دارد مع‌الوصف مصلحت ایران نیست که غیر از روابط اقتصادى و دوستانه خود را در صف سیاست آمریکا قرار دهد زیرا که ایران اگر وارد صف سیاست آمریکا شود البته خیلى خرابتر و بدتر از کره خواهد شد (صحیح است) به عقیده اینجانب مصلحت ایران نیست سر درست صلح‌طلب خود را وارد سرهاى جنگجو کند.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از حصول اکثریت) بفرمایید.

سوم ممالک مجاور از پاکستان عراق روس افغانستان باید ایران با همه روابط دوستانه داشته و قرارداد عدم تجاوز منعقد سازد و اگر صلح است از ارتباط تجارى و فرهنگى بهره‌مند شود و اگر خداى نکرده جنگ شد ایران فقط بی‌طرفى خود را محافظت می‌نماید این عمل براى طرفین مفید است اولاً روس اگر از طرف همسایه جنوبى خود مطمئن شد که کمک به دشمن نخواهد کرد نباید عده زیادى قوا در این قسمت مشغول کند بلکه آنها را به میدان اروپا و خاور دور براى مقابله با دشمن اعزام خواهد کرد.

دوم باب تجارت روس با ممالک آسیایى و خاورمیانه مسدود نشده مواد خام تحصیل خواهد کرد و این عمل قرارداد عدم تعرض صد در صد به نفع ایران و روس است و بدیهى است هر ملت و مملکتى فقط باید اولاً منافع خود و بعد دیگران را مورد توجه قرار دهد و در این قرارداد عدم تعرض طرفین مستفیذ خواهند شد البته این عمل باید به دست دولتى انجام شود که مانند زن فاحشه در عین حال که قرارداد امضا می‌نماید چشمک به دیگرى نزند و صادق و وفادار به عهد و میثاق خود باشد و عقیده ندارم ایران غیر بی‌طرفى که شعار قدیم ملیون ایران بوده وارد دسته‌بندی‌هاى سیاسى شود و فقط باید در سایه صداقت و راستگویى جلب اعتماد همسایه‌هاى خود را کرده و از منافع صلح و تجارت و فرهنگ بهره‌مند شود در همین حکم است ممالک افغانستان و پاکستان و عراق که علاوه بر مجاورت و وحدت عقیده دینى داریم و در خیلى از مسائل می‌توانیم ارتباط بیشتر تحصیل کرده که به نفع خودمان و صلح جهان باشد.

این موقع باید آسیا و ممالک خاورى حساب خود را با اروپا و آمریکا کرده وارد معرکه قتال نشوند اگر توانستیم از ناحیه خود اطمینان حاصل نماییم ممکن است کمک به صلح جهان کرده میانجى باشیم و مانع اصطکاک جنگجویان جهان شویم‏.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده خیلى مانده؟‏

حائرى‌زاده - خیر مختصر است یک ثلث دیگرش مانده آقایان اگر امروز خداى نکرده جنگ سوم شروع شود ماها قادر براى جلوگیرى سیل مهاجم نیستیم فقط براى این که ماها مقدارى از قشون مهاجم را معطل سازیم و سپر انگلیس و آمریکا باشیم براى دیگران مرگ و نابودى ما فایده داشته نتیجه دیگرى براى خود ما نخواهد داشت البته براى قشون اروپا و خاور دور نابودى ماها مفید است‏.

اگر امروز به جاى این که به عنوان قرض اسلحه خریدارى نماییم و میدان طیاره به اسم کمپانى نفت به دول جنگجو دهیم سعى در ملى شدن نفت و لغو تمام امتیازات خارجى از شمال و جنوب نماییم بیشتر کمک به صلح جهان شده و رفع خطر از ایران نموده‌ایم.‏

آقایان این هیئت حاکمه تمام چشم و گوش خود را به طرف دول سرمایه‌دار متوجه ساخته توجه به خطر بزرگ ندارد البته ممکن است موقع خطر فرار کنند ولى تکلیف مردم و موکلین ما چه خواهد شد.

آقایان همیشه ضعیف ملعبه قوى و طعمه قوى بوده ولى علت بقاى ایران بی‌طرفى و توازن در قواى متخاصم است که استقلال صورى را محفوظ داشته است باید در این انقلاب و تشنج عالم خود را به یک طرف متمابل نسازیم بلکه در مقام حفظ بی‌طرفى بوده و با کمال رشادت حقوق حقه خود را مطالبه نماییم مردن به نام بهتر از ماندن با ننگ است در صورتى که این وضع فعلى سیاست دولت حتماً مردن با ننگ است‏.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده وقت شما تمام شده

آشتیانى‌زاده - بنده پیشنهاد می‌کنم رأى بگیرید که ادامه بدهند نطقشان مهم است.‏

حائرى‌زاده - دو دقیقه وقت بدهید تمام مى‌شود آقایان اگر خداى نکرده جنگى واقع شود انگلیس مجبور است براى این که نفت ایران به دست دشمن او نیفتد تمام تأسیسات را خراب کرده و آتش‌زده فرار کند ولى اگر ایران بی‌طرف حقیقى باشد و نفت ملى شود ممکن است منابع نفت تا ختم جنگ سالم بوده بعد دنیا از نفت ایران استفاده کند و چرخ تمدن جهانى به گردش در آید به عقیده اینجانب ملى شدن نفت و حفظ بی‌طرفى ایران براى روس و انگلیس و ایران مفید است و ممکن است حافظ صلح جهان باشد.

ولى این عمل حفظ بی‌طرفى ممکن نیست به دست هیئت حاکمه فعلى انجام بشود باید دولتى زمام امور را در دست گیرد (کشاورز‌ صدر - دولت کارگرى) که طرفین اطمینان به صداقت و وفادارى به عهد و پیمان او داشته باشند آن هم ممکن نیست مگر حکومت به تمام معنى ملى که فقط مدافع حقوق ایران بوده و به خارجى غیر از روابط دوستانه و عملیات تجارى و فرهنگى راه دیگرى و دخالت در سیاست ندهد و اختیارات خارجى لغو شود و صفوف ممتازه وجود نداشته باشد ما نباید دلخوش باشیم که آقاى انتظام نماینده ایران را دیگران براى منافع خود به ریاست انتخاب کردند (محمد‌على مسعودى - این طور نیست آقا) و دولت چین را که حتى انگلیس رسماً شناخته ما نشناسیم ابداً براى ایران مفید نیست که مصالح خود را فراموش کرده تابع مصالح دول متخاصم شود (محمد‌على مسعودى - انتظام خدمتگزار مملکت است انتظام از منافع ما آنجا دفاع می‌کند) این مطالب را براى روشن شدن آقایان نمایندگان عرض کردم و رویه فعلى دولت را براى آتیه نزدیک ایران خیلى خطرناک می‌دانم بدیهى است وظیفه یک نفر نماینده آن هم در اقلیت باشد غیر از تذکر و گفتن حقایق چیز دیگرى نیست امیدوارم در عرایض اینجانب آقایان با دیده دقت نظر کرده اگر صحیح است رویه دولت را عوض کنند و ملعبه منافع دیگران نشود (دکتر مجتهدى - آقاى حائرى‌زاده آخرش خوب نبود) تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال‏

محمد‌على مسعودى - انتظام خدمتگزار مملکت است (صحیح است) انتظام از بهترین خدمتگزاران کشور است، انتظام در مسئله آذربایجان و مسائلى نظیر آن به کشور خدمت کرده است (صحیح است) نباید این حرف‌ها را زد خدمتگزار را باید تشویق کرد این مرد هیچ چیز ندارد و در تمام مأموریت‌هاى خود نهایت خدمت‌ها را کرده (صحیح است) آقاى رئیس شما باید دفاع کنید.

رئیس - آقاى انتظام در هر مأموریتى که داشته .....

محمد‌على مسعودى - آقاى رئیس این وظیفه شما است چرا باید به انتظام بد گفته شود؟

رئیس - آقایان همه می‌دانند آقاى انتظام در مأموریتى که داشته‌اند با کمال شرافت و وطن‌دوستى انجام وظیفه کرده و در حفظ حیثیت و مصالح کشور کوشیده‌اند اظهار نماینده نظر شخصى است مربوط به مجلس نیست‏.

کشاورز‌ صدر - ولى حقوق کشمیر را باید حفظ کند

دکتر بقایى - پس چرا نمى‌آیند جواب بدهند؟

رئیس - جلسه گذشته در ماده 12 گزارش بهداشت پیشنهاد کفایت مذاکرات شد و الان آقایان باید بیایند و رأى گرفته شود به پیشنهاد کفایت مذاکرات که آقاى امامى‌اهرى‏ داده‌اند.

کشاورز‌صدر - ماده 90 آن دفعه چطور شد؟ بنده مى‌خواستم رفع شبه از آقاى امامى بکنم.

بهادرى - بنده اخطار دارم

رئیس - طبق چه ماده‌اى؟‏

بهادرى - طبق ماده 168 راجع به این سؤالات است الآن دو ماه هست ....

رئیس - دولت چه تقصیرى دارد؟

بهادرى - یک جلسه را اعلام بفرمایید مستقلاً براى سؤالات.

رئیس - خود آقایان تعیین کنید، بسیار خوب الان دوشنبه آینده همین دوشنبه آینده را اختصاص می‌دهیم. همه آقایان تشریف بیاورید آقایان حاضرید براى دوشنبه آینده؟

+++

نمایندگان - بلى

رئیس - پس آقایان تشریف بیاورند.

نصرتیان - دوشنبه جلسه مجلس سنا است

رئیس - دوشنبه سنا نیست.

کشاورز‌صدر - بنده طبق ماده 90 دو دقیقه اجازه خواستم آقاى امامى یک مطلبى گفتند توهینى نبود یک تحریفى شد، محفوظ هم شد حق بنده.

رئیس - آقاى امامى چه گفتند به شما؟

کشاورز ‌صدر - فرمودید که به عنوان صورت مجلس حق صحبت ندارى اطاعت کردم عرض کردم مطابق ماده 90 فرمودید به همان عنوان و رفع سوء‌تفاهم بکن

رئیس - راجع به چه موضوعى؟آقا؟

کشاورز‌صدر - راجع به شعر و مجلس بود حالا دو دقیقه اجازه بفرمایید توضیح بدهم

رئیس – همان جا بگویید

کشاورز‌صدر - اینجا نمى‌خواهم بگویم

رئیس - خیلى معطل نکنید

نمایندگان - شعر، شعر

کشاورز‌صدر - جناب آقاى امامى‌دوست عزیز بنده فرمودند که بنده در آن شعرى که خواندم مفاد یک مصرعش این بود که مجلس توجه ندارد. این طور نبود. مفادش این بود که مجلس باید توجه بکند، این فرق دارد توجه هم به حرف نیست، حالا اگر شعر می‌خواهید:

مرد از عمل شناخته گردد- مردى به صحبت و سخن نیست (احسنت) بنده مطالبى که در اینجا گفتم این بود که خوب است مجلس شوراى ملى بیش‌تر توجه به موضوع کارگر و کشاورز بکند و از جمله دلیل به این که مجلس خیلى خوب توجه نمى‌کند این است چند وقت است که این کارگران کارخانه شهرضاى اصفهان در مجلس متحصن هستند. آقایان نمایندگان محترم (اردلان - این کجایش مربوط به ماده 90 است؟) بگذارید حرفم را بزنم آقاى اقبال مگر شما به کارخانه شهرضا کارى دارید. بنده عرض کردم که آقایان مجلسى‌ها باید بیشتر توجه بکنند و مرادم این بود که الان یک ماه هست یک عده‌اى در اینجا متحصنند و مطلقاً به کار و وضع آنها رسیدگى نمى‌شود، باید الان مجلس شوراى ملى، نمایندگان محترم به کار آنها رسیدگى کنند.

اردلان - این چه وضعى است مربوط به ماده 90 نیست.

دکتر مجتهدى - به ماده 90 چه ربطى دارد؟

رئیس - آقاى کشاورز‌صدر این که مربوط به ماده 90 نیست.

کشاورز ‌صدر - به بنده می‌گویند تو گفتى مجلس به مردم علاقه ندارد. بنده نگفتم که مجلس علاقه ندارد. مجلس باید محترم باشد اما مجلس اگر علاقه‌اش نباید به حرف باشد اگر حرفى بود مردم مى‌فهمند، شما الان محل اعتبار دارید در دخانیات مدیر کل گفت محل داریم خانه براى کارگرها بسازیم، الان شما تصویب کنید تا این خانه را بسازند، این علاقه است، نه علاقه‌اى که بنده بیایم اینجا حرف بزنم (احسنت)

رئیس - این مربوط به آقایان است که کار خودشان را بدانند چیست و انجام بدهند الان بیرون ایستاده‌اند براى سه نفر هى باید منشى فرستاد

کشاورز‌ صدر - حضرتعالى هم تذکر بدهید راجع به کارخانه شهرضا

3 - بقیه مذاکره در گزارش راجع به بهداشت شهرى‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى امامى‌اهرى راجع به کفایت مذاکرات در ماده 12 گزارش بهداشت شهرى آقایان موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهادها قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى دکتر جلالى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم ماده زیر به جاى ماده 12 مورد بحث و تصویب قرار گیرد:

ماده 12 - گزارشى که بازرسان فنى و مأمورین بهداشتى وزارت بهدارى و بهدارى شهردارى که به موجب ابلاغ وزارتى معین می‌شوند و در حدود این قانون یا قوانین بهداشتى به مقالات مربوط می‌دهند و بر حسب این قانون به دادگاه ارجاع می‌شود دادگاه مکلف است خارج از نوبت در جلسه ادارى رسیدگى نماید و نظریه دادگاه فقط قابل پژوهش است‏.

تبصره - در مورد بازرسى مصنوعات و محصولات حیوانى وزارت بهدارى می‌تواند از دامپزشکان استفاده نمایند. دکتر جلالى‏

رئیس - آقاى دکتر جلالى بفرمایید.

دکتر جلالى - از مذاکرات جلسه گذشته نسبت به ماده 12 این طور استنباط شد مخصوصاً استدلالاتى که بعضى از آقایان مى‌فرمودند مخصوصاً استدلال جناب آقاى دکتر بقایى این طور استنباط می‌شد که مجلس اجازه نمى‌دهد که به آن صورت بیرون بیاید و باید حق هم داد با آن صورتى که آقایان فرمودند این دلایل به جا است اولاً آقایان وزن و مقامى براى آقایان اطبا قائل می‌شدند و حاضر نبودند که آنها هم در ردیف ژاندارم و غیره که آنها هم این عنوان را دارند قرار بگیرند (صحیح است) موضوع دوم آن این بود که تماس با مأمورین کم‌تر بشود این دو دلیل و دلایل دیگرى هم بود که این دلایل همه البته وارد و به جا بود و پیشنهاداتى هم در مورد ماده 12 آمده بود که همه فحواى همین عمل و نظر را می‌رساند به علاوه ماده 13 هم ماده‌اى بود که درش قید شده که این تخلفات در خارج از نوبت در دادگاه رسیدگى شود جناب آقاى امامى هم یک پیشنهادى فرموده‌اند که در جلسه ادارى خارج از نوبت رسیدگى شود بنده مخصوصاً از ایشان سؤال کردم فرمودند که جلسه ادارى جلساتی است که تسریع می‌کند این کار را مقصود دیگرى نیست ظاهراً در جلسات ادارى اگر رسیدگى شود تسریع در کار می‌کند و به این دلیل بنده اینجا دو تا ماده را یکى کردم به این صورت حالا هم صورت قبلیش را مى‌خوانم و هم این صورت را صورت قبلیش مى‌خوانم و هم این صورت را صورت را قبلى این طور بود.

ماده 12 - گزارشى که بازرسان فنى و مأمورین بهداشتى وزارت بهدارى و بهدارى شهردارى که به موجب ابلاغ وزارتى به سمت ضابط معین می‌شوند و در حدود این قانون با قوانین بهداشتى به مقامات مربوطه مى‌دهند مانند گزارش‌هاى ضابطین دادگسترى است. ماده 13 هم این بود که در تمام مواردى که مطابق این قانون امر به دادگاه ارجاع می‌شود دادگاه مکلف است خارج از نوبت رسیدگى نماید. آنچه هم که بنده پیشنهاد مى‌کنم این است (پیشنهاد خود را مجدداً قرائت نمودند) این را هم مى‌خواهم اضافه کنم چون یک عده از آقایان پیشنهاد داده بودند که این نظریه قطعى باشد ولى بعضى از آقایان فرمودند که این گناه است که هیچ پژوهش نداشته باشد، بنده با اجازه آقایان این را هم اضافه کردم که دیگر به تمیز لزومى ندارد برود و از رأى دادگاه بدوى فقط مى‌تواند استیناف بدهد و یک مرحله پژوهشى هم بگذاریم ولى زیاد هم کشش ندهیم که تمیز هم داشته باشد یک تبصره‌اى هم اضافه کردم و آن تبصره هم به نظر بنده لازم و وارد است و انشاء‌الله آقایان موافقت می‌فرمایید و آن این است که در مورد محصولات حیوانى اجازه بدهید که وزارت بهدارى از دامپزشک دعوت بکند و سؤال بکند و بتواند از او استفاده کند چون متخصص است و مربوط به شغل خودش است از او استفاده کند و بعد خود وزارت بهدارى هر تصمیمى‌گرفت عمل کند.

رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - مواد 12 و 13 به صورتی که تنظیم شده، به عقیده بنده از وضعى که قبلاً داشت خیلى بهتر است و نظر آقایان هم همین طور که آقاى دکتر جلالى فرمودند تأمین شده اشکالى که به نظر بنده رسیده در پیشنهاد ایشان این است که در جلسه ادارى نمی‌شود کارى را انجام داد که این کار بعد قابل پژوهش باشد و در مراحل بعدى به صورت قضایى رسیدگى بشود (دکتر جلالى - بنده آن را می‌زنم) این یک موضوع بسیار مهمى است که با حقوق اشخاص تماس دارد مدافعات شخصى باید در آنجا شنیده شود و چنین جلسه‌اى را نمى‌توان جلسه اداریش کرد. اگر این قسمت حذف بشود پیشنهاد از هر جهت تکمیل می‌شود.

امامى‌اهرى - با این که ایشان جلسه ادارى را حذف بکنند مخالفم‏.

نبوى - چون فرمودند مخالفم بنده مجبورم توضیح زیادترى بدهم. فرض بفرمایید که بخواهند یک بیمارستانى که در حدود صد هزار تومان خرج این شده یا داروخانه‌اى را بیایند ببندند. این یک موضوع حقوقی است و به دارایى اشخاص لطمه زیادى خواهند زد مربوط به یک مؤسسه است و در چنین موردى اگر این شخص نتواند بیاید در جلسه حضور پیدا کند و دفاع

+++

کند این درست نیست با عدالت تطبیق نمی‌کند جلسه ادارى یعنى چنان جلسه‌اى باشد که شخص دعوت نشود در آنجا فقط خود قاضى پرونده را ببیند و رویش تصمیم اتخاذ کند این مناسب با چنین موردى نیست. اینجا تماس با حقوق اشخاص دارد، باید مدافعات او شنیده بشود و رسیدگى بشود و در پایان آن رأى قضایى بدهند منتها براى این که طولانى نشود و در دادگسترى متأسفانه طولانى می‌شود در پایان پیشنهاد هم نوشته شده که خارج از نوبت رسیدگى خواهد شد، این کافى است و منظور را از هر جهت تأمین می‌کند، ولى کلمه جلسه ادارى همان طور که عرض کردم باید حذف شود.

دکتر جلالى - آقاى امامى موافقت می‌فرمایید که آن هم حذف شود و ما هم می‌زنیم.‏

صدر‌زاده- پیشنهاد آقاى دکتر جلالى با حذف قسمتى که موافقت کردند این طور می‌شود:

ماده 12 - گزارشى که بازرسان فنى و مأمورین بهداشتى وزارت بهدارى و بهدارى شهردارى که به موجب ابلاغ وزارتى معین می‌شوند و در حدود این قانون یا قوانین بهداشتى به مقامات مربوطه می‌دهند و بر حسب این قانون به دادگاه ارجاع می‌شود، دادگاه مکلف است خارج از نوبت رسیدگى نماید و نظریه دادگاه فقط قابل پژوهش است.

تبصره - در مورد بازرسى مصنوعات و محصولات حیوانى وزارت بهدارى می‌تواند از دامپزشکان استفاده نماید.

رئیس - آقاى وزیر بهدارى موافقید؟

وزیر بهدارى - عرض کنم که پیشنهاد آقاى دکتر جلالى از هر حیث نظر آقایان نمایندگان محترم را تأمین می‌کند. براى این که بنده دیدم آقایان با لغت ضابط مخالفند (صحیح است) بنابراین ما هم نظرمان این است که طبق نظر مجلس رفتار کنیم وقتى مجلس شوراى ملى نشان داد که مخالف با این لغت ضابط بوده، بنده کاملاً موافقم با این عقیده و با این پیشنهاد موافقت دارم مخصوصاً که دو ماده هم یکى می‌شود و زودتر خلاص می‌شویم از دست این لایحه ‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد، خواهش می‌کنم آقایان ده دقیقه یک ربع بنشینند این کار بگذرد (صحیح است) اول مجلس که اکثریت براى کار نیست نطق قبل از دستور می‌شود.

دکتر بقایى - جریمه کنید درست می‌شود.

رئیس - بیرون رفتن و آمدن که جریمه ندارد، بگویید بیایند رأى گرفته می‌شود رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر جلالى، آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده 12 پیشنهادى آقاى دکتر جلالى جلسه ادارى اضافه شود.

امامى‌اهرى

‏رئیس - آقاى امامى‌اهرى‏

امامى‌اهرى – به خود آقایان هم اتفاقاً توضیح دادم امروز هم این پیشنهاد را بنده داده بودم منظور از تمام این دستگاه‌هایى که هست از قبیل عدلیه و ژاندارمرى و شهربانى و این تشکیلات عریض و طویل (مکى - هیچ کدامش به درد نمی‌خورد سه سال از قتل محمد مسعود می‌گذرد و هنوز این دستگاه نتوانسته است قاتل محمد مسعود را که مشخص و معین است پیدا کند) مقصود از این قوانین حفظ جان و مال و ناموس اشخاص است استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند وقتى که پیشنهادى داده می‌شود و در اطرافش توضیح داده می‌شود توجه نمی‌شود، بنده آن روز هم این را توضیح دادم اگر شخصى را مستنطق توقیف بکند مقنن آمده مى‌گوید دادگاه شهرستان در موقع رسیدگى به قرار توقیف در جلسه ادارى رسیدگى بکند علتش چیست؟ علتش این است که اگر بنا بشود محکمه مکلف باشد همان تشریفاتى را که در جریان رسیدگى عادى اجرا می‌کند، در آنجا هم اجرا بکند مدت‌ها ممکن است آن شخص توقیف شده در بازداشت بماند و محکمه نتواند تکلیفش را معین بکند. روى همان اصل می‌گوید در جلسه ادارى و این براى این است که زودتر تکلیف معلوم شود اینجا هم آقا مال اشخاص بازداشت مى‌شود دربست یک مریضخانه. یکى محلى یک مطبى را شما به وجب این ماده مى‌خواهید ببندید و در اینجا هم باید براى آن شخص هم یک حقى قائل بشوید براى حفظ انتظامات جامعه این تعدى را لازم مى‌دانید باید این حق را هم براى او قائل بشوید که بتواند محکمه به طور فوق‌العاده رسیدگى بکند و من این قسمت را توضیح مى‌دهم که آقاى نبوى توجه بفرمایند این مانعى ندارد که اگر لازم دانست طرف را مى‌خواهد ولى این مى‌تواند دوسیه را ببرد به منزل خودش رسیدگى بکند و نظر خودش را بدهد با این طور عمل شود یا به نظر بعضى از آقایان محدودتر بکنند بنده با این هم موافقم بنده در پیشنهاد خودم اصرارى ندارم منظور این است که یک ضرب‌الاجلى که اگر جلسه تشریفاتى محاکماتى هم قرار بدهید باید قید بفرمایید که در ظرف ده روز (نبوى - عیبى ندارد) بنده موافقم با این قسمت که اگر آقایان موافقت بکنند این قسمت را اضافه مى‌کنم که « خارج از نوبت و در ظرف ده روز»

نمایندگان - صحیح است مخالفى نیست

امامى ‌اهرى - جلسه ادارى را پس مى‌گیرم و قید شود (به طور فوق‌العاده و در ظرف ده روز)

رئیس - آقایانی که با این اصلاح موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد علاوه مى‌شود به آن پیشنهاد آقاى دکتر جلالى، دیگر پیشنهادى در این ماده نیست رأى گرفته می‌شود به این ماده آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد- ماده 13 هم از بین مى‌رود چون با این پیشنهاد دیگر ماده 13 مورد ندارد ماده 14 قرائت می‌شود.

( ماده 14 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 14 - وزارت بهدارى مى‌تواند در صورت لزوم وظایف مربوط به خود را که در این قانون مطرح است به بهدارى‌هاى شهردارى را گذارد.

عده‌اى از نمایندگان - مخالفى نیست؟‏

رئیس - مخالفى نیست؟ (گفته شد- خیر) پیشنهادات قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى مهدى ارباب به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر به ماده 14 اضافه شود، در نقاطى که به هیچ‌وجه سازمان بهدارى وجود ندارد اجراى مقررات این قانون به استثناى آنچه مربوط به تقلب در ساختن دارو مأکولات و مشروبات است موقوف به ایجاد تأسیسات بهداشتى است (عده‌اى از نمایندگان - پس گرفتند) (زنگ رئیس)

رئیس - آقاى ارباب بفرمایید حرفتان را بزنید.

مهدى ارباب - بنده خواستم از همان جا مسترد دارم ولى آقایان کم لطفى کردند محتاج شدم بیایم اینجا پشت تریبون عرض کنم (عده‌اى از نمایندگان - حالا پس بگیرید) یک وقتى بنده در ساوجبلاغ رفته بودم آنجا دیدم مرض حصبه طورى در این ده شیوع پیدا کرده که همه را مبتلا نموده است آمدم به وزارت بهدارى گفتم که یک طبیبى فورى آنجا بفرستید که یک عطارى در آنجا هست و مرض حصبه را با فلوس معالجه می‌کند (دکتر بقایى - شما چرا در حوزه آقاى کهبد دخالت کردید) در وزارت بهدارى به من گفتند این را نگویید براى این که همان عطار را هم مانع می‌شود و کسى را هم نداریم که بفرستیم معالجه بکند مقصودم این است که در بعضى جاهایى که طبیب نباشد اقلاً یک کسى باشد که به درد مردم بخورد حالا چون این موضوع را انشاءالله آقاى وزیر بهدارى تأمین می‌کنند (وزیر بهدارى - نظر شما را تأمین می‌کنم) بنده هم پیشنهادم را مسترد می‌کنم (احسنت)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به ماده 14 آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شده ماده 15 که آخرین ماده لایحه بهداشت شهرى است قرائت می‌شود.

( ماده 15 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 15 - آیین‌نامه‌هاى مربوط به این قانون را وزارت بهدارى و شهردارى تهیه نموده و پس از تصویب وزارتین دادگسترى و بهدارى در تمام کشور قابل اجرا خواهد بود.

وزیر بهدارى - به جاى شهردارى بنویسید وزارت کشور چون اشتباه شده (نمایندگان- صحیح است)

رئیس - آقاى امینى‏

امینى - اتفاقاً بنده این قسمتى را که آقاى وزیر بهدارى فرمودند مى‌خواستم متذکر بشوم که قانون باید در تمام کشور اجرا شود شهردارى تهران کافى نیست باید وزارت کشور این را تصویب بکند این را اگر اصلاح بفرمایید بنده نظرى ندارم.‏

وزیر بهدارى - عرض کردم اشتباه شده اصلاح می‌شود.

رئیس - آقاى تیمور‌تاش‏

تیمور‌تاش - بنده در واقع از این ماده و از طرح این ماده اغتنام فرصت می‌کنم و می‌خواهم از حضور جناب آقاى وزیر بهدارى استدعا کنم نکاتى که راجع به ولایات و راجع به عدم تکافوى پزشکى در ولایات تذکراتى داده شده توجه بفرمایند و آیین‌نامه را طورى تنظیم بفرمایند که این محظورات مرتفع شود

+++

وزیر بهدارى - اطاعت می‌شود

رئیس - آقاى فرامرزى‏

فرامرزى - اعتراض بنده همان بود که آقاى امینى تذکر دادند و فرمودند که اصلاح می‌شود دیگر عرضى ندارم

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود

(پیشنهاد کفایت مذاکرات به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم- محمد‌على مسعودى

جمعى از نمایندگان - مخالفى نیست.‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود پیشنهاد کفایت مذاکرات آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندکان برخاستند) تصویب شد یک پیشنهاد هم هست که قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى نورالدین امامى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده 15 کلمه شهردارى حذف شود- نورالدین امامى‏

رئیس - به جایش وزارت کشور گذاشته شد

امامى - پس گرفتم

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به ماده 15 آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى فرهودى هم قرائت مى‌شود.

(ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى فرهودى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى- ماده الحاقیه ذیل را به لایحه بهداشت شهرى پیشنهاد می‌کنم‏

ماده الحاقیه - دولت مکلف است براى تأمین بهداشت دهستان‌ها طرح جامعى تنظیم نماید و به وسیله سازمان‌هاى ثابت یا سیار به موقع اجرا بگذارد فرهودى‏

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - عرض کنم بنده در یک موقع دیگرى و به یک مناسبتى اینجا عرض کردم که قانون هر وقت در مجلس شوراى ملى تصویب مى‌شود باید نظرش استفاده اکثریت اهالى مملکت باشد (صحیح است) آن قانونى صحیح است، آن قانونى اجرا مى‌شود، آن قانونى پیشرفت مى‌کند که نفع اکثریت جامعه را تضمین بکند (صحیح است) عرض کنم در آمارى که چند سال پیش اداره آمار منتشر کرد بنده دقت کردم در آنجا 107 شهر براى مملکت ما نوشته اولش تهران آخرش جویمند گناباد که 2775 نفر جمعیت دارد و جمعیت این 107 شهر را بنده جمع زدم شد سه میلیون و نیم بقیه نفوس ایران کجا هستند؟ بقیه در دهات هستند و ایلات و عشایر یعنى اکثریت مردم ایران 13 میلیون دردهات هستند و سه میلیون و نیم در شهرها (صحیح است) آن وقت ماده جلسه این لایحه را مطرح کردیم و معطل شدیم و قانونى گذراندیم به اسم بهداشت شهرى یعنى در صورتی که کاملاً اجرا شود آن سه میلیون و نیم نفرى که در شهرها هستند از این قانون استفاده مى‌کنند پس بنابراین تکلیف دولت است که طرحى تهیه کند و همچنین توجه مجلس شوراى ملى باید این باشد که اهالى دهستان‌ها هم کم و بیش از بهداشت استفاده بکنند (صحیح است) این است که بنده پیشنهاد کردم دولت یک طرح جامعى براى تأمین بهداشت دهستان‌ها تنظیم بکند و به وسیله سازمان‌هاى ثابت و سیار آن را به موقع اجرا بگذارد براى این که بنده اطلاع پیدا کردم یک چنین طرحى در ممالک خاور میانه اجرا شده و بهدارى دهات به صورت سیار در آمده یعنى آمبولانس و طبیب و دوا و سایر لوازم در دهات گردش می‌کند و مریضی‌ها را معالجه مى‌کند و دوا می‌دهد براى این که از این پست‌هاى سیار هم استفاده شده باشد بنده در این پیشنهاد تصریح کردم و این در حقیقت براى دولت یک تکلیف عادى است که یک طرح جامعى براى بهداشت دهات و دهستان‌ها تهیه کند و مانند سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى که خوشبختانه این قسمت را در برنامه خود مورد توجه قرار داده و در حدود پنجاه درمانگاه تأسیس کرده البته هر یک از این درمانگاه‌ها یک شعاع عملى دارد ولى معذلک بسیارى از دهات هستند که محروم از بهداشت می‌باشند بنده خواهش مى‌کنم که آقاى وزیر بهدارى هم با این پیشنهاد موافقت بفرمایند و تصویب بشود (نمایندگان - رأى)

رئیس - دولت مکلف است براى تأمین بهداشت دهستان‌ها طرح جامعى تهیه کند این مورد ندارد به عقیده بنده رأى نمى‌خواهد آقاى وزیر بهدارى بفرمایید.

وزیر بهدارى - عرض کنم بنده توضیحى مى‌دهم تصور می‌کنم با توضیح بنده جناب آقاى فرهودى این پیشنهاد را پس خواهند گرفت به دلیل این که این نظر آقاى فرهودى الان مورد عمل است الان در ساوجبلاغ و در اطراف تهران و یافت‌آباد 173 دهکده به عنوان منطقه بهداشتى روستایى داریم عمل می‌کنیم (فرهودى - در تمام مملکت باید بشود) اجازه بفرمایید قبل از آن که در تمام مملکت عمل کنیم بایستى که در یک منطقه‌اى آزمایش کنیم با سازمان بهداشت جهانى مذاکره کردیم سازمان بهداشت جهانى متخصص فرستاد و مناطق روستایى طبق نظر سازمان بهداشت جهانى در تمام کشور ایجاد مى‌شود و براى آن که نحوه و تجربه کار معین شود ما فعلاً در این دهات داریم عمل می‌کنیم و اگر یک روز آقایان وقت داشته باشند هوا بهتر باشد چون الآن جاده‌ها خوب نیست گل است تشریف بیاورند ببینند ما در یافت‌آباد و دهات غار و فشاپویه چه کار می‌کنیم همین عملى را که حضرتعالى می‌فرمایید ما الان شروع کرده‌ایم اتومبیل سیار هست، خانه‌هاى مردم تمام شماره‌گذارى شده، و در تمام خانه‌ها رفته‌اند مردم را علیه آبله و حصبه تلقیح می‌کنند و در هر 10 دهستان 15 دهستان یک مرکزى ساخته مى‌شود که آن دهستان‌ها مى‌توانند به آنجا مراجعه بکنند عین این عمل را ترکیه کرده است ما 48 هزار دهکده داریم اینها را وزارت بهدارى با کمک سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى و شیر و خورشید سرخ تقسیم‌بندى کرده و ما در این مناطق بهداشتى داریم عمل مى‌کنیم بنابراین لزومى ندارد که در اینجا ذکر شود که دولت طرح تهیه کند این طرح تهیه شده عمل هم شده الان هم عمل می‌شود آقایان را دعوت می‌کنم که تشریف بیاورند ملاحظه بفرمایند منتها این عمل را در تمام ایران یک مرتبه نمی‌شود شروع کرد و باید در یک نقطه به طور آزمایش شروع کنیم و در 173 دهکده زیر نظر خودمان شروع کرده‌ایم که بعد در سایر مناطق عمل خواهیم کرد و عملى که الان سازمان خدمات اجتماعى خواهد کرد و شیر و خورشید می‌کند و وزارت بهدارى در نظر گرفته نظر آقاى فرهودى که کاملاً صحیح است و اصولى هم هست دارد الان عمل می‌شود احتیاج به پیشنهاد نیست‏

محمد‌على مسعودى - نظر آقایان تأمین است.

فرهودى - مربوط به اکثریت مردم مملکت ایران است و عیبى ندارد که مؤکد بشود که دولت مکلف گردد.

رئیس - یک اشتباهى در ماده 15 شده در آن قسمت که می‌نویسد:

آیین‌نامه‌هاى مربوط به این قانون را وزارت بهدارى و وزارت کشور تهیه نموده و پس از تصویب وزارتین دادگسترى و بهدارى باید کمیسیون‌هاى دادگسترى و بهدارى آیین‌نامه را تصویب بکند.

وزیر بهدارى - اشتباه ماشینى است همین طور که فرمودید اصلاح می‌شود

رئیس - با این ترتیب گمان می‌کنم نظر آقاى فرهودى هم تأمین است‏.

فرهودى - پیشنهاد بنده مربوط به تأمین بهداشت شهرستان‌ها است آقاى وزیر بهدارى هم که می‌فرمایند مشغول هستند بنابراین مجلس رأى بدهد که یک تکلیف همیشگى و همه جایى باشد.

رئیس - این یک چیز مبهمى است که نمی‌شود رأى گرفت باید معلوم شود دو مرتبه قرائت می‌شود.

امینى - رأى بگیرید ما رأى نمی‌دهیم.‏

( ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى فرهودى به شرح سابق قرائت شد)

رئیس - اول دولت نمی‌تواند طرح تهیه کند باید لایحه بیاورد.

فرهودى - بنده طرح را به نقشه تبدیل می‌کنم « نقشه جامعى »

رئیس - دولت خودش طرح بکند و خودش هم به موقع به اجرا بگذارد؟ این باید اصلاح بشود چیز صحیحى نیست طرح را باید تغییر بدهید، آقاى نورالدین امامى بفرمایید.

نورالدین امامى - استدعا می‌کنم جناب آقاى فرهودى به عرایض بنده توجه بفرمایید اولاً ثبت‌الارشس ثم‌النقش اولاً شما براى شهرها طبیب و دکتر پیدا بکنید تا بعد برویم به سراغ دهستان‌ها (فرهودى - نه آقا این حرف را نفرمایید) جناب آقاى فرهودى توجه بفرمایید حوزه انتخابیه من در حدود یک میلیون نفوس دارد آنجا سه طبیب و دکتر نداریم سه طبیب براى یک میلیون نفوس نداریم بنده موافقم که اول در تمام دهستان‌ها بیمارستان بسازند درمانگاه بسازند بعد بروند به شهرستان‌ها چون اشخاصى که در شهر نشسته‌اند وسایل‌شان بیشتر است بهتر می‌توانند خودشان

+++

را معالجه کنند ولى این طرح ایشان اصلاً طرح نیست دولت مکلف است خودش این کار را بکند این معنى ندارد که ما قانون بگذرانیم و یک تکلیفى را که دولت دارد براى او معین بکنیم و مثل این است که ما بگوییم دولت مکلف است امنیت شهر تهران را تأمین بکند یکى از وظایف دولت این است که طبیب تهیه بکند درمانگاه درست بکند در دهستان‌ها و در اقصى نقاط مملکت. دیگر این طرح لازم ندارد (کشاورز‌ صدر - تأکیدش مگر چه عیبى دارد؟) جناب آقاى کشاورز‌صدر چه فایده دارد مثل این است که ما حالا بگوییم روز است دولت خودش باید این کار را بکند (کشاورز‌ صدر - نمى‌کند) اگر نمی‌کند باید وادارش بکنید عمل نماید در حکومت مشروطه نمایندگان مجلس حاکم بر دولت هستند اگر دولت یک وظیفه‌اى را انجام نمی‌دهد شما باید او را مکلف به انجام کار بنمایید.

رئیس - آقاى فرهودى اصلاحى در پیشنهاد نموده‌اند که قرائت می‌شود

(پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

ماده الحاقیه - دولت مکلف است براى تأمین بهداشت دهستان‌ها طرح جامعى تنظیم و پس از تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى به وسیله سازمان ثابت یا سیار به موقع اجرا بگذارد - فرهودى‏

ذوالفقارى - پیشنهاد خرج است

رئیس - آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد یک ماده الحاقیه دیگر هم هست که قرائت می‌شود

(ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى معدل به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده ذیل به نام ماده الحاقیه یا ماده شانزدهم به قانون ضمیمه شود:

ماده 16 - در شهرهایى که آب آشامیدنى مردم لوله‌کشى نشده و تصفیه نگردیده وزارت بهدارى مکلف است که آب مشروب شهرنشینان را زیر نظر گرفته و متناسب با وضع آن شهر با نظر شهردارى آنجا ترتیبى که تأمین وضع صحى مردم را نماید بدهد و آیین‌نامه مخصوص با موافقت شهردارى تهیه و منتشر نماید و متخلفین از آن مقررات را از یک ماه الى شش ماه حبس تأبیدى بتواند محکوم نماید این مقررات شامل اشخاصى که آب قنوات مورد شرب مردم را آلوده مى‌کنند یا در موقع حمل و نقل و فروش آب اقدام مى‌نماید می‌شود - معدل‏

رئیس - آقاى معدل‏

معدل - بنده اهمیت موضوع آب را در بهداشت اهل این مملکت از سایر چیزها بیش‌تر می‌دانم در این قانون بهداشت آقایان توجه فرمودید که بیش‌تر نکات دقیق و کوچک رعایت شده مثلاً ذکر شده که در اثر سفیدگرى ظروف با مواد مسى ممکن است که دست کسى آلوده شود آقاى وزیر بهدارى استدعا می‌کنم که توجه بفرمایید ولى قسمت مهم آلودگى مردم به واسطه آب است پیشنهاد بنده خلاصه‌اش این است که تا موقعى که شهرها داراى آب تصفیه شده و لوله‌کشى نیست وزارت بهدارى در آب مشروب مردم مراقبت بکند و بتواند از عملیات مردمى‌ که آب مشروب را آلوده می‌کنند جلوگیرى بکند (صحیح است) اگر به نظرتان این پیشنهاد مهم می‌آید و اگر قضیه آب اهمیت دارد به این پیشنهاد ترتیب اثر بدهید و اگر دلایلى هست که خیر این موضوع اهمیت ندارد خود بنده هم وقتى دلایل را شنیدم مصر نیستم.

رئیس - آقاى رضوى (رضوى- بنده مخالفتى ندارم) آقاى مهدى ارباب (ارباب- موافقم) آقاى نبوى بفرمایید.

نبوى - مگر کسى ممکن است مخالفت کند به این که آب شهرها تمیز باشد (یکى از نمایندگان - پس مخالف چى هستید؟!) اجازه بفرمایید هیچ کس مخالف این نیست نه مجلس نه وزارت بهدارى ولى در موقع دادن پیشنهادات باید امکان کارها را در نظر داشت براى این که آب شهرها تمیز شود بایستى اقدام به لوله‌کشى بکنند در سازمان برنامه اقداماتى شده ما در آنجا وجوهى براى این کار در نظر گرفتیم که انشاء‌الله این کار در ظرف یکى دو سال عملى بشود این پیشنهاد نه مربوط به این لایحه است و نه وسایلش فراهم است مثل این است که کسى پیشنهاد کند که دولت مکلف است در ظرف 2 سال تمام کویر را مزروع بکند مگر این ممکن است؟ این کار شدنى نیست پیشنهادى که در مجلس آقایان باید رویش رأى بدهند باید چیزى باشد که دولت واقعاً بتواند آن را انجام بدهد چیزى باشد که مقدور باشد شهرداری‌ها و دولت هم الان این تکلیف را دارند ولى اجراى آن فعلاً از حدود قدرت‌شان خارج است و این پیشنهاد باعث می‌شود که شاید بقیه مواد این لایحه را سست بکند زیرا امکان انجام ندارد استدعا دارم جناب آقاى معدل پیشنهادشان را مسترد بفرمایند و اجازه فرمایند که این لایحه به همین صورت تصویب بشود و در قسمت تصفیه و لوله‌کشى آب دولت مشغول است و و پروژه‌ها و نقشه‌هایى براى این کار تهیه شده.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى معدل آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد یک ماده الحاقیه دیگر رسیده که قرائت مى‌شود.

ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى حائرى‌زاده به شرح زیر قرائت شد

ماده الحاقیه- در صورتى ماده 10 قابل اجرا است که مؤسسات بهترى دولت براى رفع حوائج عمومى‌در محل داشته باشد تشخیص بهترى با خود وزارت بهدارى است.‏

حائرى‌زاده‏

وزیر بهدارى - عین همین پیشنهاد را آقاى ارباب داده بودند.

رئیس - آقاى حائری‌زاده‏

حائرى‌زاده - یک ماده 10 ما اینجا تصویب کرده‌ایم که نوشته است « کسانى که بخواهند مؤسسات بهداشتى و درمانى دائر نمایند قبلاً باید پروانه بهداشتى از بهدارى محل راجع به متناسب بودن ساختمان و تجهیزات آن اخذ نمایند و نسبت به اماکن مذبور فوق که دائر می‌باشند بهدارى محل مکلف به بازرسى بوده و در صورتی که وضعیت اماکن مزبور مضر و یا مخالف بهداشت باشد به دارنده آن اخطار خواهد شد تا در ظرف مدت معینى که متناسب با رفع نواقص لازم معایبى که به آن اخطار شده رفع کند و چنانچه در ظرف مهلت مقرر رفع معایب را نکرد آن مکان از طرف بهدارى بسته خواهد شد » این عین ماده است اینجا مملکت ایران است و مأمورین ما هم همین‌هایى هستند که مى‌شناسیم مثلاً اگر رئیس بهدارى زنجان خودش خواست محکمه‌اى باز بکند و یک دکترى هم در زنجان هست و محکمه اى دارد و مردم هم به او اعتماد و اعتقاد دارند و مراجعه می‌کنند آن رئیس بهدارى می‌خواهد محکمه او را ببندد و به استناد این ماده و تشخیص او به عنوان این که اطاق مرطوب است و نور کافى ندارد و تجهیزاتش مثل آمریکا کامل و کافى نیست اسباب زحمت براى مردم درست می‌کند مثل این که در خود تهران یک آسایشگاهى دکتر محمد یزدى در نیاوران براى مسلولین درست کرده بود هر روز یک بازى در می‌آوردند که آسایشگاهش را ببندند من هم موافقم که اگر دولت یک مؤسسه‌اى داشته باشد و این مریض‌ها را بتواند قبول کند اینها را ببندد ولى وقتى خود دولت جاى بهترى ندارد که مریض‌ها را آنجا نگهدارى بکند نباید به این بهانه مؤسسات موجود را هم از بین ببرد ما باید این تناسب را در نظر بگیریم تهرانى که این همه مسلول دارد و دولت نمی‌تواند از آنها نگهدارى بکند چنانچه در صحن مجلس چند نفر از مسلولین شرکت نفت متحصنند دولت جا ندارد که اینها را نگهدارى بکند و تا دولت نمی‌تواند وسایل آسایش آنها را فراهم بکند حق ندارد یک مؤسسه‌اى را که یک نفر براى آسایش مسلولین تهیه کرده به بهانه‌جویى ببندد و اگر این اعمال در مملکت ما سابقه نداشت من این عرض را نمی‌کردم اگر مأمورین ما همه‌شان مثل دکتر صالح بودند همه‌شان با حسن نیت عمل می‌کردند من این پیشنهاد را لازم نمی‌دانستم ولى خود ایشان یک راهى پیدا بکنند که با بهانه‌گیرى مأمورین بهدارى مؤسساتى را که مردم با پول خودشان راه انداخته‌اند از بین نبرند در تهران که گل سر سبد این مملکت است مردم به مریضخانه‌هاى شخصى بیش‌تر اعتماد مى‌کنند که مریض‌های‌شان را آنجا ببرند (دکتر کاسمى - پول هم زیاد می‌گیرند) تا مریضخانه‌هاى دولتى چون آنجا ها بهتر پرستارى می‌کنند بهتر مواظبت مى‌کنند تا مریضخانه‌هاى دولتى این است که اگر خود دولت یک مؤسسه بهترى دارد که مردم در رنج و عذاب نباشند بنده اشکالى براى بستن این مؤسسات نمی‌بینم این بود که پیشنهاد کردم این ماده در ده وقتى قابل اجرا باشد که دولت خودش و وزارت بهدارى تشخیص بدهد که یک جاى بهترى هست و می‌توانند از مریض‌ها مواظبت بکنند آن وقت اینجاها را ببندند و پیشنهاد خودم را مسترد می‌دارم فقط خواستم این نظر تأمین بشود که اسباب زحمت براى مردم فراهم نکنند مثل این که براى آسایشگاه دکتر یزدى درست کرده بودند

+++

دکتر بقایى - آقاى حائرى‌زاده براى مریضخانه فیروز‌آبادى هم همان طور مزاحمند.

وزیر بهدارى - بنده زیاد صحبت نمى‌کنم و فقط مى‌خواستم فرمایش جناب آقاى حائرى‌زاده را تأیید بکنم کسى نمى‌خواهد مؤسسات صحى را ببندد و هیچ منظور این نیست و در این آیین‌نامه‌اى که نوشته خواهد شد و این آیین‌نامه هم به نظر کمیسیون‌هاى دادگسترى و بهدارى خواهد رسید طورى تهیه می‌شود که این اشکالات پیش نیاید و بنده با نظر ایشان کاملاً موافقم و سعى می‌کنم که نظر ایشان تأمین بشود (احسنت)

رئیس - دیگر پیشنهادى نیست و کلیات لایحه مطرح است آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان - بنده به طور خیلى مختصر چند کلمه راجع به کلیات این لایحه به عرض می‌رسانم و از آقایان هم استدعا مى‌کنم که تشریف داشته باشند که ما بتوانیم تکلیف این لایحه را امروز معلوم بکنیم از مطالعه مجموع این 15 ماده‌اى که به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده این نظر براى شخص حاصل می‌شود که اگر قانون به دست یک وزیر صالحى داده بشود (دکتر کاسمى - مثل خود دکتر صالح) براى مملکت مفید است و الا اگر خداى نکرده دست یک اشخاص نابابى باشد ممکن است که یک مزاحمتى براى مردم به وجود بیاید من امیدوارم که جناب آقاى وزیر بهدارى که کمال اعتماد و اطمینان را بنده و سایر همکاران محترم به ایشان داریم توجه بکنند که این قانون مورد سوء‌استفاده و سوء‌نظر واقع نشود اما یک مطلبى است که براى بنده قبول آن به هیچ‌وجه مقدور نبود و اگر بنده اجازه خواستم در کلیات صحبت بکنم نسبت به این مطلب است و از آقایان هم استدعا می‌کنم به عرض من توجه بفرمایند و آن تبصره‌اى بود که چند نفر از همکاران محترم که آقایان اطبا باشند پیشنهاد فرمودند که تخلفات شغل طبابت را از دادگسترى منتزع کردند و در یک دادگاه اختصاصى وارد کردند بنده قبل از این که در این خصوص عرایضى بکنم خواستم بار دیگر مراتب تکریم و تعظیم خودم را نسبت به آقایان اطبای محترم مجلس شوراى ملى و سایر اطبایى که در سراسر ایران هستند در مقابل فضل و دانش آنها بنده سر تعظیم و تکریم فرود مى‌آورم ولى این مانع این نیست که در اینجا وظیفه نمایندگى به بنده حکم بکند که با این تبصره مخالفت بکنم یکى از همکاران محترم بنده اصل هشتم متمم قانون اساسى را به بنده یادآورى کردند که اصل هشتم متمم قانون اساسى مى‌نویسد که تمام افراد یک کشورى در مقابل قانون متساوى هستند و این تبصره یک حق امتیاز خاصى براى آقایان اطبا قائل شده یعنى اگر یک فردى از افراد این مملکت بخواهند از تخلف یک طبیب از شغل طبابتش شکایت بکند نتواند به دادگسترى شکایت بکند در صورتی که اگر معکوس این بود یعنى اگر یک کسى می‌خواست برود به دادگسترى شکایت بکند و ما مکلف کرده بودیم که دادگسترى نظر شورای ملى بهداشت را بپرسد بنده مخالفتى نداشتم ولى این درست معکوس است یعنى هیچ حقى براى شخص باقى نمی‌ماند که بتواند در دادگسترى شکایت بکند بنده براى این که آقایان بدانند که این تبصره چیست و مخالفت بنده از چه لحاظ است عین این تبصره را می‌خوانم. تبصره می‌گوید که رسیدگى به تخلفات مشاغل پزشکى (وزیر بهدارى- غیر جزایى) (اسلامى - اگر همچو چیزى باشد حرفمان را پس گرفتیم) آقاى صدر‌زاده اگر آن پیشنهاد هست التفات بفرمایید چون این قضیه یک قضیه حیاتى است. درست ما یک کاپیتولاسیونى در مملکت خودمان ایجاد مى‌کنیم. بنده به هیچ‌وجه من‌الوجوه به عنوان یک نماینده مجلس شوراى ملى زیر این بار نمی‌روم که در مملکت ما حقوق افراد مملکت در مقابل دادگسترى نقض بشود یا یک حق خاصى براى یک طبقه مردم قائل بشویم من به تمام اطبا احترام می‌گذارم ولى من که یک فرد عادى هستم در مقابل قانون با یک طبیب دانشمندى باید متساوى‌الحقوق باشم و اگر یک طبیبى از وظیفه خودش تخلف کرد یعنى یک نسخه‌اى داد و مرا رنجور کرد من نتوانم بروم به دادگسترى شکایت بکنم. این را التفات بفرمایید این یک نظرى است که قابل قبول نیست حالا اگر معکوسش بود یعنى شما به دادگسترى شکایت می‌کردید و دادگسترى مکلف بود که نظر شورای عالى بهداشت را بپرسد بنده عرضى نداشتم حالا خیلى متأسفم که وقت گذشته ولى الان این تبصره پیدا می‌شود و من براى آقایان می‌خوانم ما در مملکتمان سه قوه داریم قوه قضاییه، قوه مقننه، قوه مجریه و رسیدگى منحصراً مربوط به قوه قضاییه است این یک تبصره است که مجلس رأى داده و نوشته رسیدگى به تخلفات شغلى غیر مجزایى پزشکان از وظایف نظام پزشکى و در صورت عدم تشکیل آن وظیفه شوراى عالى بهداشت است. تخلفات شغلى، شغل طبیب تخلفش چیست؟ یعنى یک نسخه‌اى بدهد برخلاف و اگر که من شکایت بکنم، این کار را نظام پزشکى رسیدگى بکند آقایان نمایندگان توجه بفرمایید اگر در ایران در تمام این چهل و پنج سال مشروطیت ما یا در یک جاى دنیا یک قانونى وضع شده باشد که عطف بکند.

به یک قانونى که اصلاً وجود ندارد بنده حرفم را پس مى‌گیرم. اصلاً نظام پزشکى قانونش به مجلس نیامده ما هنوز نمی‌دانیم نظام پزشکى چیست؟ پس عقل سلیم حکم می‌کند که اگر این قانون نظام پزشکى آمد به مجلس ما در آن موقع یک همچو تبصره را اگر صلاح بود رأى می‌دهیم الان ما نمی‌دانیم قانون نظام پزشکى چیست بنده استدعا کردم که آقایان نمایندگان محترم رأى به این تبصره ندهند یعنى رأى نهایى ندهند و اجازه بفرمایند قانون نظام پزشکى که به مجلس آمد ما اگر صلاح دیدیم ممکن است رأى بدهیم ولی امروز که ما نمی‌دانیم قانون نظام پزشکى به چه صورتى از مجلس مى‌گذرد تصویب یک حق خاصى براى آقایان پزشکان محترم برخلاف اصل هشتم متمم قانون اساسى است (صحیح است) باید تمام افراد مملکت در مقابل قانون مساوى باشند و اگر من از یک پزشکى شکایت دارم باید بتوانم بروم به دادگسترى شکایت بکنم نباید مرا محکوم بکنند که رسیدگى به این کار در یک شوراى پزشکى یا نظام پزشکى باشد ممکن است که دادگسترى را مکلف بکنیم که از شورای عالى پزشکى نظر بخواهد ولى رسیدگى باید در آنجا باشد. آقایان ما باید از هر عملى که مبتنى بر ضعف و سستى دادگسترى باشد اجتناب بکنیم. ما باید دادگسترى خودمان را تقویت بکنیم.

درست است که ما دادگسترى دنیاپسندى امروز نداریم اما این طور قوانین است که آن را به این نحو دادگسترى ما را سست مى‌کند و بنده با کمال احترامى‌که به آقایان اطبا شخصاً قائل هستم عقیده دارم که یک حق خاصى براى آنها نباید قائل شویم این است که بنده پیشنهاد تجزیه کردم (صحیح است) و استدعا مى‌کنم آقایان هم موافقت بفرمایند تا در موقعى که قانون نظام پزشکى به مجلس آمد آن وقت اگر صلاح بود رأى بدهند حالا به چیز موهوم چه رأیى بدهیم این بود عرایض من (صحیح است)

رئیس - آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى - جناب آقاى اردلان در دوره‌اى که بنده افتخار خدمتگزارى آقایان را داشتم دیدم مذاکراتى که مى‌فرمایند از روى کمال حسن‌نیت است و طرز بیان‌شان را چون بنده طبیب هستم و طبیب باید معرفت‌النفس بداند بنده وقتى ایشان صحبت می‌کنند پسیکوآنالیز می‌کنم ایشان را آقاى شوشترى هم تشریف ندارند که ایراد بگیرند (دکتر بقایى - ماده نودشان محفوظ است) بنده وقتى که تحلیل می‌کنم ایشان را مى‌بینم که کاملاً از روى بن و لنته و از روى حسن‌نیت یک نظرى را ابراز می‌فرمایند و هیچ منظورى ندارند و بنده هم از نظرى که نسبت به اطبا دادند بسیار متشکرم ولى یک موضوع را ایشان برایشان سوء‌تفاهم شده است ایشان تصور می‌فرمایند که ما گفتیم طبیب دکانش از سایرین سوا است او باید برود آن بالا بنشیند و عدلیه با او کارى نداشته باشد همچو حرفى نزدیم ما گفتیم در تخلفات جزایى مثل سایرین با او رفتار کنید کى گفت که اگر یک طبیبى تخلف جزایى بکند، همه آقایان اینجا دانشمندان محترمى هستند و بهتر از بنده مى‌دانند که تخلف جزازى چیست اگر تخلف جزایى کرد ما نمى‌گوییم که این رامحاکمه‌اش نکنید، اگر حرکت بدى کرده پدرش را در بیاورید کى گفت که نکنید ولى یک وقتى است که فرض بفرمایید یک شکایتى می‌شود از یک طبیبى که صرفاً جنبه صنفى دارد دادگسترى نمی‌تواند اساساً این را تشخیص بدهد (اسلامى - یک مثال کوچک بزنید) (دکتر بقایى - کورتاژ عرض مى‌کنم یک وقتى از یک طبیبى شکایت می‌کنند روى یک مطلبى که هیچ عدلیه وارد نیست مى‌آید مى‌گوید که براى جلو گیرى از تبانى توقیفش کنید مثلاً اتفاق مى‌افتد که یک وقتى یک آمپول نرسالوارسن زده به یک مریض در تمام کتب پزشکى نوشته که آمپول نرسالوارسن را شما به هر کس بزنید احتمال این را دارد که فى‌المجلس بمیرد تمام این را می‌دانند آقایان فاضلى که اینجا تشریف دارند می‌دانند که آمپول نرسالوارسن گاهى یک رآکسیونى دارد در بعضى از اشخاص که سنگ‌کوب می‌کند و ممکن است مریض تلف بشود خوب حالا اگر به این مناسبت دکتر

+++

را بگیرد توقیف کند بى‌اندازدش به حبس شما هیچ وقت راضى نیستید؟ براى این که علم پزشکى گفته است که تزریق نئوسالوارسن و مواد آرسنیکى داراى یک تراکسیون‌ها و یک واکنش و یا یک عکس‌العمل‌هایى در اشخاص است که ممکن است آن اشخاص این اتفاق برایشان بیفتد. بنده عرض می‌کنم که این را یک پزشک حتماً بهتر از یک قاضى می‌تواند تشخیص بدهد چون یک امر صنف است و صنف پزشکى هم که شوراى عالیش تصویب شده خود آقایان نمایندگان محترم است قانونى آمده است اینجا گذشته است و مجلس تصویب کرد که چه اشخاصى می‌توانند در شورای عالى بهداشت شهر بنشینند، مثل این که شورای عالى فرهنگ هم این کار را کرد شورای عالى فرهنگ رسیدگى به مدارک می‌کند و می‌گوید که فلان مدرک صحیح است یا صحیح نیست طبق قانون مصوب مجلس شوراى ملى شورای عالى بهداشت هم این صورت را دارد و گفته‌اند که این صنف، این شورای عالى بهداشت که انتخاب شده خود آقایان وکلایى است که اینجا تشریف دارند برود به کار تزریق نئوسالوارسن رسیدگى کند نه این که یک بازپرس بگوید نخیر، ممکن است این دکتر تبانى کند و بیاید یک پزشکى که سى سال است در یک مملکت زحمت کشیده و براى آقایان کار کرده براى جلوگیرى از تباهى ببرد او را حبس کند بنده تصور نمی‌کنم آقایان راضى به چنین چیزى باشید اگر ما می‌گفتیم بگذارید خودمان رسیدگى بکنیم شما ایراد داشتید که بگویید شما کى هستید ما می‌گوییم این اشخاص که خود شما تعیین کردید طبق قانون شورای عالى بهداشت که نوشته‌اند مرکب است از رئیس دانشکده پزشکى، مرکب است از نماینده وزارت دادگسترى، مرکب است از رؤساى بهدارى ارتش و کلیه اشخاص درجه اول مملکت که در آنجا اسم برده شده، استادان کرسى فلان و فلان، رئیس بهدارى شهردارى، این اشخاص مى‌نشینند، همین اشخاصى که خودتان تعیین کردید، به این تخلف رسیدگى می‌کنند. یک روزى هم نظام پزشکى خواهد آمد به مجلس و آمده است. این نظام پزشکى ماده است و دادیم به مجلس شوراى ملى، این که آقاى اردلان فرمودند هیچ جاى دنیا این نیست، هیچ جاى دنیا هم وضع اینجا نیست هیچ جاى دنیا تخلف غیر جزایى دکتر را غیر از دکتر کسى رسیدگى نمی‌کند، در انگلستان بنده بودم، آقاى دکتر

علوى هم بودند (اردلان - نیست آقا، این طور نیست) در آمریکا، فرانسه، سوئد، استکهلم، دانمارک، کانادا، بنده در تمام این ممالک بودم در تمام ممالک دنیا با جرأت بنده پشت این تریبون عرض می‌کنم که تخلفات صنفى غیر جزایى را آسوسیاسیون‌ها (Associations) یا جامعه‌هایى که قانونى شناخته شده است از طرف خود پزشکان رسیدگى می‌کنند. بنده اگر حرفم خلاف بود الآن از وزارت بهدارى استعفا می‌دهم این را شما باور کنید عین حقیت است، این تظاهر نیست، در تمام ممالک متمدنه دنیا طبیب را در کار صنفى، طبیب محاکمه می‌کند ما نگفتیم جنبه جزایى را شما محاکمه نکنید، بنده اگر کسى را زیر اتومبیل گرفتم بنده را بیاندازید به حبس، بنده اگر خلاف قانون رفتار کردم مرا حبس کنید طبق قوانین ولى اگر بنده کالسیم داده‌ام به مریض و خورده، این را باید پزشک رسیدگى بکند نه این که بازپرس بیاید رسیدگى کند. می‌گویم آقا کى رسیدگى کند همان اشخاصى که خودتان رأى دادید که شورای عالى بهداشت باشد، آنها رسیدگى بکنند. اگر مى‌گفتیم وزیر بهدارى رسیدگى بکند ممکن بود که یک روز یک وزیر بهدارى صالحى پیدا شود و بخواهد اعمال نظر بکند ( اردلان - آقاى وزیر بهدارى کورتاژ را کى رسیدگى می‌کند؟) اما کورتاژ: حالا قضیه درست به عکس شد، اگر کورتاژ به محاکم صنفى مراجعه مى‌شد، خیلى‌ها بیش‌تر محکوم می‌شدند اشتباه نکنید. قاضى می‌رود در یک محکمه می‌نشیند می‌گوید آقا پنس نیشدار چیست؟ می‌فرستد عقب من بنده می‌گویم که دو تا نیش دارد، می‌گوید اگر سه تا نیش داشته باشد چه طور؟ این اصلاً وارد نیست می‌پرسد وقتى که میل را توى رحم کردید چه طور بوده، اصلاً تو خبر ندارى میل چیست، رحم کجا است؟ اصلاً وارد نیست، این کار صنفى است، جامعه پزشکى، شوراى عالى بهداشت مى‌نشیند و رسیدگى می‌کند. این فقط سوء‌تفاهم شده است براى آقایان و تصور کردید که ما پزشکان مى‌خواهیم براى خودمان قدر و منزلت زیادترى قائل شویم و حال آن که هیچ همچو چیزى نیست بنده به آقایان عرض می‌کنم که اگر این پیشنهاد ما برخلاف روش تمام ممالک متمدن است به آن رأى ندهید.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات از آقاى نبوى رسیده است که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم مذاکره در کلیات را کافى دانسته و رأى گرفته شود.

رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - بنده استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند قبل از این که وارد مواد بشویم در کلیات به قدر کافى صحبت شده و در مواد هم یکى یکى صحبت شده تمام این مواد درش استدلال شده و بر اثر این استدلال آقایان رأى داده‌اند و روى این موضوع هم که جناب آقاى اردلان فرمودند اگر مورد پسندشان نیست راهش این است که تقاضاى تجزیه بکنند و احتیاج مذاکره ندارد این است که استدعا می‌کنم به کفایت مذاکرات رأى بگیرید (اردلان - بنده مخالفم)

رئیس - پیشنهاد تجزیه هم رسیده است آقاى دکتر علوى‏

دکتر علوى - عرض کنم بنده از فرمایشات جناب آقاى اردلان که یکى از افراد فاضل و شریف و محترم این مجلس هستند خیلى تعجب می‌کنم براى این که براى ایشان یک سوء‌تفاهمى به وجود آمده منظور و مراد از تصویب این تبصره که یک عده از آقایان اطبا داده‌اند این نیست که در موارد تخلفات پزشکان (اسلامى - آقا ایشان مخالف با پیشنهاد نیستند اجازه بفرمایید بنده با کفایت مذاکرات مخالفم) اجازه بفرمایید منظور این نیست که در مورد تخلفات پزشکان یک محکمه اختصاصى تشکیل شود منظور این است که (اسلامى - این که مخالفت با پیشنهاد نیست آقاى رئیس) استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید بنده صحبتم را بکنم بعد جنابعالى تشریف بیاورید فرمایشاتتان را بکنید این با شما نیست مجلس رئیس دارد شما رئیس نیستید.

رئیس - آقاى دکتر صحبتتان را بکنید.

دکتر علوى - منظور این بود که دست یک عده اشخاص متخلف از دامن مردم کوتاه بشود در هر جایى از دنیا یک چنین محکمه‌اى یعنى دادگاه انتظامى صنفى دارند اگر آقاى اردلان شکایتى از طبیبى دارند ایشان می‌توانند به دادگاه‌هاى دادگسترى شکایت بکنند و آنجا رسیدگى به شکایت‌شان بشود ولى این مانع‌الجمع نیست با این که یک هیئت ممیزى و یک تشخیص دهنده‌اى باید اینجا باشد که اعمال خوب و بد اطبا را بسنجند و خوب را از بد تمیز بدهد و اشخاصى که به ناحق خودشان را به عنوان طبیب قلمداد کرده‌اند سلب اجازه طبابت از آنها بکنند افراد یعنى مرضا به این محکمه مراجعه بکنند این محکمه اعمال و رفتار اطبا را بسنجند و در مواردى که تخلفاتى که از نزاکت‌ها و از مقررات پزشکى دیده شود آن اطبا را طرد مى‌کند جناب آقاى اردلان طبیب به واسطه وظیفه خاصى که دارد اساساً مورد مشاوره و محرم تمام طبقات است و باید اساساً در مورد شغل شریف خودش ملکات فاضله درستى و تقوا و رأفت را همیشه شعر خودش قرار بدهد اگر شما بخواهید مخالفت بکنید با یک محکمه‌اى که دیسیپلین و انتظامات اطبا را نظارت می‌کند و اگر تخلفى ببیند آنها را طرد می‌کند شما به وظیفه خودتان نسبت به جامعه آن طورى که باید و شاید رفتار نکرده‌اید. در تمام کشورهاى راقیه دنیا شورای عالى پزشکى هست در اینجا هم به فضل خداوندى باید باشد براى این که اشخاصى که شایستکى ندارند طرد بشوند.

رئیس - باید رأى بگیریم به کفایت مذاکرات.‏

اسلامى - بنده با کفایت مذاکرات مخالفم‏

رئیس - ایشان به عنوان مخالف صحبت کردند فقط یک نفر مى‌تواند مذاکره کند

اسلامى - ایشان با اصل تبصره موافقت کردند

رئیس - رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستد) تصویب شد.

چون پیشنهاد تجزیه رسیده اول به تمام مواد رأى گرفته می‌شود بعد به تبصره و بعد به مجموع حالا اول رأى می‌گیریم به تمام مواد بدون تبصره آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا تبصره را باید رأى بگیریم قبل از رأى یک مرتبه قرائت می‌شود

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنیم تبصره زیر به ماده سوم اضافه شود.

تبصره - رسیدگى به تخلفات شغلى (غیر جزایى) پزشکان از وظایف نظام پزشکى و در صورت عدم

+++

تشکیل آن وظیفه شورای عالى بهداشت است که آیین‌نامه آن طبق نظر کمیسیون بهدارى و دادگسترى می‌شود.

رئیس - رأى می‌گیرم به تبصره‌اى که قرائت شد آقایانی که موافقند قیام کنند (عده‌اى برخاستند). چهل و شش نفر رأى دادند (چند نفر از نمایندگان- چهل و نه نفر بودند) و چون مشکوک است با ورقه رأى می‌گیریم. آقایانی که موافقند ورقه سفید و مخالفین ورقه کبود مى‌دهند.

اسامى آقایان نمایندگان به شرح ذیل اعلام و اخذ رأى در محل نطق به عمل آمد.

آقایان: آشتیانى‌زاده. زنگنه. پالیزى. اردلان. مجتهدى. اسکندرى. سنندجى. فرامرزى. بوداغیان. کشاورز‌صدر. محمد ذوالفقارى. پناهى. گرگانى. خسرو قشقایى. دکتر هدایتى. فرهودى. دکتر معظمى. عباسى. دکتر راجى. حکیمى. محمد‌على مسعودى. ابتهاج. صفوى. جواد مسعودى. بزرگ‌نیا. عماد تربتى. حاذقى. گنجه. دکتر کاسمى. وهاب‌زاده. ظفرى. کهبد. امامى‌اهرى. سرتیپ‌زاده. آزاده. دکتر نبوى. منصف. خزیمه علم. امیر افشارى. ارباب. ابریشم‌کار. گنابادى. نبوى. سلطان‌العلما. فقیه‌زاده. اسلامى. گودرزى. دکتر جلالى. دولتشاهى. ناصر ذوالفقارى. نریمان. صالح. حائرى‌زاده ناظر‌زاده. آصف‌زاده. صاحب‌جمع. قرشى. مهدوى. قبادیان. غضنفرى. دکتر مجتهدى. ثقة‌الاسلامى. شکرایى. امینى. آبکار. طاهرى. شادلو. دکتر علوى. عرب‌شیبانى. مخبر فرهمند. دکتر طاهرى. سلطانى. قهرمان. دولت‌آبادى. برومند. سالار بهزادى. صدر میرحسینى. ملک‌مدنى. مکى. مرتضى حکمت محمودى. حسن اکبر. معدل. دکتر کیان کوراوغلى. هراتى امیر افشارى. رضوى. دکتر برال. دکتر سید ‌امامى. اقبال. صدر‌زاده‏

رئیس - عده حاضر 94 نفر است. اوراق موافق اگر امضا نداشته باشد ممتنع حساب مى‌شود. (پس از شماره و استخراج آرا نتیجه به قرار زیر از طرف مقام ریاست اعلام شد)

رئیس - عده 94 نفر با خود من مى‌شود 95 نفر با 48 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین- آقایان: عرب‌شیبانى. گرگانى. منصف. آبکار. قرشى. صالح. صاحب‌جمع وهاب‌زاده. دکتر راجى. دکتر کاسمى. دکتر حلالى. خزیمه علم. افشار صادقى. دکتر طارمى. شادلو بروند. معدل. کوراوغلى. امیر افشارى. شکرایى. مرتضى حکمت. هراتى. دولت‌آبادى. صدر‌زاده اقبال. محسن طاهرى. ملک‌مدنى. ارباب. محمودى. محمد‌على مسعودى. دکتر نبوى. مخبر فرهمند حسن اکبر. دکتر مجتهدى. گنابادى. صدر میرحسنى. اسکندرى. قشقایى. ابتهاج. ثقة‌الاسلامى. پناهى. مهدوى. سلطانى. قره‌گوزلو. کهبد. دکتر علوى. نبوى. دکتر سید ‌امامى.

اسامى مخالفین- آقایان: اسلامى. ناصر ذوالفقارى. بزرگ‌نیا. گودرزى. نریمان. مکى. کشاورز‌صدر. بوداغیان. آشتیانى‌زاده. اردلان. عبدالحسین مجتهدى ورقه سفید علامت امتناع: 31 برگ‏

رئیس - حالا باید به مجموعش رأى گرفته شود ولى عده کافى نیست (اردلان - آقا ما رأى نمی‌دهیم) جلسه آینده باید به مجموع لایحه رأى گرفت.‏

4 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه دستور اول صدى هشتاد حقوق دبیران و آموزگاران بعد لایحه دو دوازدهم.‏

( مجلس یک ساعت و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294636!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)