کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 117 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 29 آذر ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى رئیس راجع به وقایع روز هفدهم آذر

3- اظهارات آقاى نخست وزیر

4 موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 117

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 29 آذر ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى رئیس راجع به وقایع روز هفدهم آذر

3- اظهارات آقاى نخست وزیر

4 موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مجلس سه ربع ساعت قبل از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید

صورت مجلس روز یکشنبه 15 آذر ماه را آقاى (طوسى) منشى خواندند (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین بی‌اجازه- آقایان: مرآت اسفندیاری، تولیت، نوبخت، اورنگ، ارگانی، مشیردوانی، ناصری، آملی، امیر ابراهیمی، دکتر سنگ، فاطمی، دبستانی، جهانشاهی، آصف، صادق وزیری، مستشار، اردبیلی، کامل ماکو

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: اکبری، خسروشاهی، شباهنگ، نصرتیان، بوداغیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات آقاى رئیس راجع به وقایع روز هفدهم آذر

رئیس- روز سه‌شنبه 17 آذر که روز جلسه علنى مجلس بود اگر چه بنده به واسطه تب و کسالت از شرفیابى خدمت آقایان ممنوع بودم ولى خاطر مشغول خدمت همه‌تان بود هیچ تصور نمی‌کردم که اتفاق سویى در مجلس واقع شود برخلاف انتظار از مجلس به بنده تلفون کردند که جمعیتى از دانش آموزان به مجلس آمده و از بابت نان شکایت دارند از شنیدن این خبر براى بنده تأسف و تحیر حاصل شد که دانش آموزان چرا وظیفه تحصیلى خود را ترک کرده و به طور اجماع به مجلس آمده‌اند در صورتی که هر وقت مطلبى داشتند به توسط نماینده معدودى به مجلس مراجعه می‌کردند از طرف مجلس هم پذیرفته شده اقدام مقتضى به عمل مى‌آمد و این آقایان که از خاندان‌هاى محترمند و نان آورشان پدران یا اولیاى آنان هستند تکلیف خود را که التزام مدارس است چرا فراموش کرده به اقدامى که وظیفه اولیاى خودشان است مداخله نموده‌اند و اولیاى مدارس هم چرا آنها را به وظیفه خود آشنا نکرده‌اند؟ این تحیر و تأسف البته فوق‌العاده شد وقتى خبر رسید که مردمان نامناسب و ناروا به این آقایان ملحق شده‌اند بنده یقین داشتم که دانش آموزان فوراً خود را از آن اشخاص در این حال دور می‌گیرند به جاى این شنیده شد که واردین جدید نغمات غیر منتظرى دارند که اقدامات

+++

و رفتار آنها مجلس را تهدید می‌کند با حالت کسالت و پریشانى از اندازه بیرون به هر جا مقتضى و لازم بود تلفون کرده و به حاکم نظامى هم که در مجلس بودند تلفون نموده با بى‌صبرى منتظر جلوگیرى بودم. بدبختانه به جاى جلوگیرى خبر دادند که جمعى به اطاق‌هاى رسمى و جلسه و غیره مجلس تجاوز کرده از بى‌احترامى و غارت‌گرى و شکست و خسارت خوددارى نکرده‌اند و به بعضى نمایندگان هم متعرض شده‌اند این خبرها هنوز تمام نشده اطلاع دادند به خانه رئیس دولت و به دکاکین خیابان‌ها حمله برده و کارى کرده‌اند که ملت حقیقى ایران از این اعمال یقین ننگ دارند (صحیح است) طورى این اعمال زشت در بنده و همه آقایان رفقاى من اثر کرد که زبان و قلم از بیان آن شرم دارد. ایرانیان همه آرزومند هستیم که جوانان تحصیل کرده و داراى معارف و اخلاق حسنه خدمات شرافتمدانه به دولت و ملت خود بکنند بنده و همه همکاران بنده انتظار داریم که دولت و وزارت فرهنگ بالخصوص این کار را کوچک نگرفته و آنچه لازمه غوررسى است به عمل آوردند که ماده فساد کشف شده و دامن اولیاى مدارس و دانشجویان و دانش آموزان که جز صلاح کشور و اخلاق کریمه و معارف فاضله چیزى باید از آنها بروز و ظهور نکند مبرى گردد. بنده در این مقام مقدس اظهار می‌نمایم در تهران و شهرهاى دیگر در این مدت عمر بسى انقلابات دیده‌ام هیچ وقت یاد ندارم که ملت ایران اولاً به یک مقام مقدسى که براى خودشان محل امن و امان و تکیه گاه می‌دانند چنین بى‌حرمتى و جسارتى نموده در صورتی که مجلس و اسباب مجلس مال عموم ملت است و همه باید احترام و حفظ آن را بر همه چیز خود ترجیح بدهند با بى‌ادبى داخل شده بشکنند و غارت کنند و نفهمند که داخل و خارج از این رفتار وقیح نفرت داشته و با چه نظر تنفرى به آن نگاه می‌کند (صحیح است) این هم عجب است که همیشه یکى از تمجیدهایى که از ایرانى می‌کردند این بود اگر وقتى اتفاقى و انقلابى واقع می‌شد دست به مال مردم نمی‌زدند حالا مردم تهران که بایستى سرمشق ملت ایران باشند از بعضى نسبت به مجلس آن طور رفتار شود و نسبت به خانه رئیس دولت آن قسم تجاوز شده و نسبت به دکاکین اشخاصى که برطبق قانون مقدس اسلام و قانون مشروطیت مملکت مال و جان آنها مثل همه ملت در امان و حفظ است مانند وحشیان بریزند بشکنند یا بچاپند و این سرشکستگى را براى همه فراهم نمایند ولى این را هم ناگفته نمی‌گذارم که مسلماً ملت نجیب ایران از این عده که داخل این اعمال ناشایست شده‌اند نفرت داشته و آن را مورد مذمت و محل سرزنش می‌دانند و همگى از آنها بیزارند و یقین است که عموماً مانند آقایان نمایندگان مجلس انتظار دارند که دولت یکان یکان متجاوزین را تعقیب نموده و تحقیق کرده مجازات مرتکبین و محرکین آنها را قانوناً مقرر دارند بلى دولت از این اقدام غفلت نکرده محاکم صالحه لشکرى و کشورى از اشخاص شایسته بصیر بى‌غرض و عالی رتبه معین شده‌اند که به این وظیفه مشغولند و مبلغ گزافى هم از اموال مردم به دست آورده و مرتکبین را تحت توقیف و به رسیدگى شروع شده است این است که مجلس شوراى ملى انتظار بلیغ دارد که این محاکم با کمال پاکى و طرزى که رسم آنها است در این امر مهم وظیفه خود را به عمل آورده و دولت شاهنشاهى هم به طورى که رسم مملکت‌دارى است از این اقدام نتیجه مطلوبه قانونى را حاصل نمایند و اشخاصى که مال‌شان رفته و دچار خسارت شده‌اند به زودى جبران شده و این که ناروا از جامه شرافت ایران پاک شود و ضمناً بذل اهتمام کافى بفرمایند که گذشته از مسأله نان در این زمستان باید طورى مقرر شود جلوى دکاکین نانوایى خلوت شده و اسباب مرض و ناراحتى تازه در این فصل براى اهالى حاصل نشود از ترقیات روز افزون اجناس که واقع براى همه کس خاصه کارمندان دولت و ضعفا و بینوایان طاقت‌فرسا است و سازى در دست بعضى شده و هر روز نغمه از آن می‌خواهند کوک نمایند قسمى جلوگیرى شود تا مردم به راحت و خیال دولت به فراغت مصروف امور مهمه باشد می‌شنیدم ملت واقعى ایران از تعطیل چند روزه مجلس از راه علاقه که به مجلس خودشان دارند نگران بودند این تعطیل هیچ علتى نداشته جز اصلاح خرابی‌هایى که به مجلس آورده از اول هفته گذشته

+++

به همت و مراقبت اداره کارپردازى مجلس و پشت‌کار و صمیمیت کارمندان و مستخدمین مجلس که لازمه تسریع را در رفع خرابی‌ها نموده‌اند فوراً روز جلسه امروز تعیین شده است حضور آقایان همکاران محترم خودم استفاده می‌شود از حق نمی‌شود گذشت که اگر توجه و مراقبت کارپردازى مجلس و جانفشانى کارمندان و مستخدمین نبود خسارت مجلس زیاده از اینها و شاید از بعضى جهات جبران ناپذیر بود این است که بنده از طرف خودم و از طرف آقایان نمایندگان محترم عموماً از زحماتى که کشیده‌اند و خدماتى که نموده‌اند امتنان می‌نمایم در خاتمه این نکته را هم به عرض می‌رسانم که در این موقع باریک و در این زمانى که امواج فتن دنیا را فرو گرفته و از جهت مشکلات داخلى و سیاست خارجى هزاران ملاحظه و هزاران نکته در کار است بنده امیدوارم که شاهنشاه جوانبخت ملکوتى خدمات ما و دولت سیاستمداران و بیدار ایران و نمایندگان مجلس شوراى ملى که همگى خدمت به کشور و دولت و ملت را وظیفه اولیه خود می‌دانند و ملت واقعى و نجیب ایران که بایستى با شرافت و شایستگى از هر جهت وظیفه ملى خود را دایماً عمل بیاورند با اتفاق کلمه و با موافقت و دوربین با یکدیگر همکارى نموده از خدا بخواهند که همه را موفق و کشتى سلامتى و سعادت ایران را در ساحل نجات و دور از آسیب این روزگار حفظ فرمایند (انشاء‌الله)

3- بیانات آقاى نخست وزیر

رئیس- آقاى نخست وزیر فرمایشی داشتید؟

نخست وزیر (آقاى احمد قوام)- امروز که بعد از دوازده روز جلسه مجلس شوراى ملى براى مذاکره و مشاوره در امور کشور و تشخیص مصلحت مملکت تشکیل یافته است با این که مرور به وقایع دوازده روز قبل ناچار باعث رنج خاطر و ملالت قلوب می‌شود و از این جهت بهتر بود ذکرى از این به میان نمی‌آید لیکن چون یادآورى آن حوادث با همه تلخى و ناگوارى مستلزم مزید تجربت و موجب حصول تنبهى براى عامه تواند بود تذکار آن را خالى از فایده نمی‌دانم جنگ سه ساله عالم‌گیر که دامنه‌اش آن به آن وسیع‌تر شده و شراره‌اش روز به روز بالاتر می‌گیرد هیچ مملکتى را از آثار شوم و سهمگین خود بى‌نصیب نگذاشته و هر قومى را از راهى گرفتار مرارت و عقوبت کرده چنان که ملت ایران را نیز دچار سختى معیشت نموده است اما دولت و ملت ایران که قرن‌ها است جز صلح و صفا امیدى برخاطر نگذرانیده و جز امنیت و آسایش خیالى به خود راه نداده است هیچ گاه به تمهید مقدمات و ایجاد تشکیلاتى که مختص دوره جنگ است نپرداخته و هیچ قدمى در این راه برنداشته است و بالاتر از همه این که مردم مملکت به هیچ طریق به انتظاماتى که جز لاینفک این گونه تشکیلات است آشنایى نداشته و آنها را در حکم خرق افکار عامه و سلب حقوق جماعت مى‌پنداشتند در این حال وقتى که اینجانب به عزم خدمت‌گزارى قبول مسئولیت کردم دولت مشکلى عظیم در برابر خود داشت و مسلم بود که حل آن جز با صرف اوقات و حوصله وافر آن هم به تدریج و به تناسب جمع آمدن وسایل امکان پذیر نخواهد بود زیرا معلوم بود که مشکل اساسى مردم وقتى کاملاً آسان خواهد شد که بساط جنگ بالمره برچیده شود و فرشته صلح و سلم دستگاه خود را در سرتاسر عالم بگستراند و مادام که چنین روزى مردم گیتى را روزى نشده است هر اقدامى دولت ایران بکند قلع ماده مشکلات را ننموده و فقط موجب تهیه اسباب و وسایل براى مبارزه با مشکلات خواهد بود و در این زمینه نیز اشکال اساسى که پیش خواهد آمد این است که تهیه اسباب و وسایل هم کار آسانى نیست زیرا این مقدمات باید در روزگار خصب و نعمت فراهم شده باشد نه امروز که راه آسایش و راحت بر عموم ممالک بنده آمده و امکان قبول سفارش از همه دنیا سلب گردیده و طرق رفت و آمد در همه جا مسدود شده و در داخله کشور نیز مردم به جاى این که خود را به مقتضیات روز عادت دهند و دولت را در تدابیرى که مى‌اندیشد مساعدت کنند مدام از عسرت و مضیقه که دچار آن شده‌اند شاکى باشند و به احتمال آن که اقدامات دولت نتوانسته است رفاه کامل را برگرداند مأیوس و ناامید شوند و در نتیجه این پیش آمد

+++

اشکال تازه در کار چاره‌جویی‌هاى دولت ظاهر گردد با تمام این احوال به حکم وطن پرستى و اطمینان و اعتماد کاملى که به عناصر خیرخواه ایرانیان پاک نهاد و وطن دوست داشت از مسئولیت نهراسید و از مبارزه با مشکلات و اهتمام در آگاه کردن مردم به حقایق اعراض نکرد و ایرادات و اعتراضاتى را که به یقین مى‌دانست مردم کم طاقت و بى‌خبر از اوضاع خواهند داشت به چیزى نشمرد همچنین بعضى از آقایان که به احساسات وطن پرستى و عادات و اخلاق من خوب وافقند و مرا در پیچ و تاب سیاست سال‌ها آزموده‌اند اشتباهاتى کردند و نیامدند یک مجلس با من بنشینند و اگر سو‌تفاهمى هست رفع کنند با این حال دولت به احاطه و اطلاع آقایان نمایندگان نسبت به اوضاع کشور اطمینان کامل دارد و با همین اطمینان است که قبول مسئولیت نموده و با اعتماد به افکار عامه و پشتیبانى ملت مستغرق در مطالعه و اقدام گردیده است.

یقین دارم آقایان تصدیق می‌فرمایند که پیشرفت کار مرهون وقت و زمان است و هیچ دولتى هر قدر کاردان و قوى باشد نمى‌تواند در ظرف چهار ماه و شش ماه به انجام وظایف موفق شود خاصه این که از یک طرف توارد مشکلات و تراکم موانع دست قدرت را بسته و از طرف دیگر بى‌مهرى طبیعت و نامساعدتى احوال پاى موفقیت را شکسته باشد.

البته آقایان نمایندگان نظر به حسن نیت و فرط ارادتى که در امور مملکت دارند طالب سرعت عمل و خواهان پیشرفت بى‌وقفه اصلاحات هستند و شاید از این نظر بوده است که بعضى از آقایان گفته‌اند انتظارى که از حسن انجام امور داشته‌اند در زمان تصدى این دولت صورت فعلیت نیافته است در صورتی که به اندک توجه تصدیق خواهند نمود که اگر تأمل و توقفى رفته از این جهت بوده است که امور کشور را بى‌نقشه دقیق و بى‌مطالعه کامل و برهم نزده و اصلاحات را بر پایه متین و محکم استوار نموده باشیم این است که دولت در این چند وقت مشکلاتى را که همه دست به هم داده بودند یکایک مورد توجه و دقت قرار داد و با شکیبایى و ملایمت به حل آنها همت گماشت و خرد خرد راه‌هایى را که براى تطبیق وضع کشور با اوضاع عمومى دنیا ضرورى دید باز کرد.

در این اثنا معلوم شد چون اشتغال دولت به اینجانب فرصت نداده است که مرتباً نمایندگان محترم را به جزئیات امور و خصوصیاتى که هر یک از مشکلات مملکت در برداشته است وافق سازم بر اثر مضیقه‌اى که در امر معاش مردم روى نموده و زحمت و رنجى که از این جهت بر اهالى وارد شده بعضى نمایندگان را این توهم دست داده است که دولت در انجام وظایف خود راه تغافل پیش گرفته و دچار مسامحه و تکاهل شده است و به این جهت گفته شد دولت روز سه‌شنبه هفدهم آذر براى بیان مطالب و مشاوره با نمایندگان محترم و استماع مصلحت‌بینى و صلاح‌اندیشى ایشان در مجلس خصوصى حاضر شود لکن در آن روز وقایعى رخ داد که مجلس تشکیل نشد و دولت موقع حضور نیافت و برای ترمیم خساراتى که در آن روز وارد آمد انعقاد جلسه تا امروز به عهده تعویق افتاد. ذکر جزئیات وقایع مزبور جز انضجار خاطر ثمرى ندارد و بهتر می‌دانم در این خصوص چیز نگویم اما با کمال تأسف از اظهار این نکته نمی‌توانیم خوددارى کنم که این گناه هر چند به خودى خود نیز صعب و خطیر است لکن بالخاصه از دو جهت از وخامت و سو‌ءعاقبت آن باید نگران بود و مجلس شوراى ملى و دولت براى دفع علل و مبادى آن هر کس و هر چه باشد بایستى نهایت جهد را بکار برند یکى این که آغاز این هیجان را جمعى که نام محصل دارند بر پا کرده‌اند و دیگر این که این آشوب برخلاف صورت ظاهر آن که دادخواهى از مجلس بوده به حمله و تخریب و شکستن و سوختن و غارت و تاراج انجامیده و این حرکات زشت و ناشایسته نسبت به مجلس شوراى ملى که خانه ملت است شروع شده پس از آن با صورتى کریه و منظره‌اى نفرت آور به دکاکین و خانه‌هاى شهر منتهی گردیده است و حاجت به ذکر نیست که عموم افراد صالح و وطن دوست بلکه توده ملت ایران از این پیش آمد شرم‌آور متنفر و

+++

بی‌زار است (نمایندگان- صحیح است) این جوش و خروشى که متجاوز از سه سال است در عالم برخاسته و این همه مصیبتى که ملل بزرگ و آزاد دنیا هموار کرده و می‌کنند براى این است که فرزندان آنها وقتى میدان‌دار صحنه زندگى می‌شوند شایسته نام بلند پدران خود باشند و همیشه در دنیا به خصال پسندیده و به فضل و هنر و عظمت یاد شوند. این ایثار و فداکارى در میان مردم ایران نیز همواره آشکار بوده و هست زیرا که در هر عصر و زمان هر گونه زحمت و سختى را به جان خریدار بوده‌اند تا فرزندى برومند بپرورند که داراى هنر و کمال باشد و بزرگى را ا ز آنها میراث برد و نام پرآوازه آنها را ابدالآباد باقى دارد با این وصف محصلی که نه تنها چشم امید خانواده به او است بلکه ملت نیز شأن و مقام مملکت را در آینده در ناصیه او جستجو می‌کند باید قدر زحمتى را که کشیده‌اند تا او را به این پایه و مایه رسانیده‌اند بداند و به فرمان‌بردارى شرط انصاف را رعایت کند. اما اگر به جاى کسب کمال غوغا برپا کند و آشوب بر‌انگیزد شایسته توبیخ است و مستحق تأدیب تا به راه مستقیم بر‌گردد و بر جاى خود قرار گیرد. در ملاقات‌هایى که بعد از حادثه ناگوار سه‌شنبه هفده آذر با نمایندگان محترم دست داد حزن و اندوهى را که بر اثر این اعمال زشت در قلوب نقش بسته و بیم و هراسى را که از عواقب شرارت بر خاطرها راه یافته بود آشکار می‌دیدم و چون یقین دانستم که توده ملت در این نظر هم آوازند که دولت باید در سیاست مقصرین و قلع ریشه فساد و سد راه معایبى که بروز کرده است دقیقه‌اى تأمل را جایز نداند فى‌الفور دستور دادم که اولاً کسانى را که دخیل در این واقعه بودند تعقیب و توقیف کنند ثانیاً هر تدبیرى را که مقتضى باشد سریعاً به کار برده شود تا من‌ بعد مدرسه که جاى فرزندان صالح و پاک دل کشور است جایگاه افراد تیره ضمیر و غوغا طلب نشود و روح پاک محصلین واقعى به مجالست افراد ناخلف مکدر و آلوده نگردد (نمایندگان- صحیح است) ثالثاً کسانى را که در شهر به شرارت پرداخته و در و پنجره را شکسته و مال مردم را از دکان و خانه ربوده و باعث ناامنى و اغتشاش شده‌اند به زندان برند تا اشد مجازات قانونى درباره آنها اجرا شود و همه کس بداند که امنیت و آسایش مردم ملعبه نیست و هر کس این سد را بشکند به حکم افکار عامه و به امر قانون جان خود را بر سر این کار خواهد گذاشت (صحیح است) رابعاً زیانى که در این واقعه به اشخاص وارد آمده هر چه زودتر معلوم و تا دینار آخر جبران شود و اکنون در تمام این مطالب مأمورین دولت و هیئت‌هایى که معین شده‌اند با جد وافى مشغول اقدام‌اند و عن‌قریب نتیجه نهایى آن به استحضار مجلس شوراى ملى خواهد رسید مطلب دیگر که در این میانه حایز کمال اهمیت می‌باشد کشف محرکین واقعه و سلسله جنبانان آشوب است که مأمورین مشغول آن هستند و آنها را از هر طبقه و در هر مقامى باشند باید به شدت تعقیب و بدون ملاحظه به مجازات سخت رسانید تا من‌بعد هیچ کس را جرأت آن نباشد که به هوى و هوس قرار و آرام را از مردم سلب کند و مملکت را به پرتگاه اغتشاش و ناامنى سوق دهد به طور خلاصه نتیجه اقدامات دولت این شد که عمر آشوب و غوغا رو به کوتاهى گذاشت و در ظرف بیست و چهار ساعت نظم کامل برقرار گردید و مردم به دوام امنیت اطمینان حاصل کردند و به فراغ بال به کسب و کار خود پرداختند و شکى نیست که این پیشترفت تنها در نتیجه تأکیدات بلیغه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى و اعتماد به پشتیبانى نمایندگان حاصل آمد و فى‌الواقع توجه و تقویت ملوکانه و تأیید و همکارى نمایندگان محترم بود که نگذاشت دامنه آشوب توسعه یابد و امنیت کشور مختل شود و به این ترتیب ثمره توافق کامل مجلس و دولت در این امر فى‌الفور به عرصه شهود رسید و امیدوارم که به مظاهرت نمایندگان محترم دولت موفق به اجراى اصلاحاتى شود که من بعد اساساً بیم تکرار این گونه حوادث نرود در اینجا مخصوصاً لازم می‌دانم قدردانى خود را از مراتب لیاقت و کاردانى عده‌اى از افسران ارتش شاهنشاهى و شهربانى و ژاندارمرى و افرادى که تحت اوامر ایشان انجام وظیفه کرده و به جدیت آتش فتنه را خاموش نموده‌اند اظهار کنم و اطمینان دارم که در این قدردانى مجلس شوراى ملى

+++

نیز با دولت شریک است و کسانی را که در راه ایفاى وظیفه دچار زحمت شده‌اند شایسته تشویق و تلافى می‌داند.

به هر حال اکنون که حسن نیت ملوکانه و تقویت و مساعدت مجلس شوراى ملى و افکار صایبه عموم وطن‌خواهان در استقرار اوضاع عادی صورت وقوع یافته و یک بار دیگر تأثیر نیات خیرخواهانه قوه مقننه و افکار صایبه وطن‌خواهان بر همه کس ظاهر شده و اقداماتى که دولت براى تأمین نان اهالى نموده است به نتیجه رسیده و اثر آن در ظرف همین چند روز مشهود گردیده دولت امیدوار است به استظهار مجلس شوراى ملى بیش از پیش در انجام وظایفى که برعهده گرفته است توفیق حاصل کند زیرا براى پیشرفت کارها اولاً اطلاع بر کم و کیف مطلب و اوضاع و احوال قضایا لازم است و در این زمینه دولت در ظرف این چند ماه به رموز و دقایق امور آگاه شده و وسایل و لوازم رفع مشکلات را تا آنجا که مقدور باشد از هر جهت سنجیده است.

ثانیاً وجود قوه‌اى ضرورت دارد که در پیشرفت مقصود پشتیبان دولت باشد و در این رشته دولت اطمینان دارد که مجلس شوراى ملى دولتى را که برآورده اوست و به انجام خدمات ملى و اجراى نیات خود در این موقع سخت دنیا گماشته است تا دقیقه آخر تقویت خواهد نمود تا در راه فداکارى و از خودگذشتگى ثابت قدم باشد مخصوصاً دولتى که اساساً وجود خود را از پرتو استقرار اصول مشروطه می‌داند و بر عموم نمایندگان واضح است که اینجانب خود پرورش یافته دوره مشروطیت هستم و در راه تحکیم آن اساس مرارت‌ها دیده‌ام و تأمین مصالح ملک و ملت را جز به استظهار نمایندگان و در نتیجه پیروى از آراى ایشان نمی‌شمارم چنان که تاکنون هیچ گاه نشده است که جز به رأى مجلس شوراى ملى مسئولیت امور کشور را برعهده گرفته باشم یا جز توقیر و احترام به اصول مشروطیت قدمى بردارم و با این مقدمات یقین دارم که به تأیید نمایندگان محترم خدماتى که دولت تاکنون انجام داده و اقداماتى که نموده به حسن خاتمه مقرون شود و نتایج مطلوب آن عاید عموم گردد و خواروبار اهالى با رعایت مقرراتى که هیچ یک از ممالک دنیا نتوانسته است خود را از آنها بى‌نیاز بداند و ما نیز خواه و ناخواه از قبول آن ناگزیریم تأمین شود.

آقایان محترم با عطف نظر به اوضاع کشور و نقصان محصول انصاف خواهند داد که از من انتظار امرى فوق قدرت بشر نمی‌توان داشت زیرا نه مدعى سحر و اعجاز هستم نه خالق گندم و ارزاق و نه مسئول خشک‌سالى و آفات ارضى و سماوى می‌باشم وظیفه من ففط این بوده و هست که از هر جا ممکن شود گندم تهیه کنم و مردم را از خطر قحطى و گرسنگى برهانم روزى که من وارد خدمت شدم مخزن گندم تهران خالى بود و حتى یک خروار گندم هم وجود نداشت و بر جمعیت طهران دایماً افزوده می‌شد خوب است اقدامات دولت تفتیش شود و معلوم گردد به چه زحمت و مرارت معادل نود و پنج هزار خروار گندم براى مصرف چهار ماهه تهران از محصول کشور گندم تهیه شده است و بحمدالله یک نفر از گرسنگى نمرده است در این چند روز سرشمارى قریب هشتصد هزار نفر جمعیت طهران با کمال نظم و ترتیب مثل یک دستگاه منظم اروپایى انجام شد و جیره‌بندى نان شروع گردید و بحمدالله از این جهت خاطر نمایندگان محترم و عموم مردم شهر آسوده شد در سایر ولایات و ایالات نیز از آنچه مقدور بوده کوتاهى نشده است و با کمال اطمینان امیدوارم آذوقه کشور تا محصول آینده و بلکه بعد از آن هم بعون‌الله تأمین شود و جاى نگرانى باقى نماند.

و در موضوع تثبیت نرخ اجناس نیز امیدوارم به طرزى که حتى‌المقدور با اوضاع مملکت وفق دهد و فایده آن عام باشد صورت فعلیت گیرد و اصلاح ادارات که آسایش مردم و اطمینان دولت در بسیارى از شئون مملکت جز به آن وسیله صورت نخواهد بست از قوه به فعل آید و در نتیجه همکارى و یگانگى دایم با مجلس شوراى ملى به تدیج موانع و مشکلات رفع شود و راه فلاح و آسودگى به روى مردم باز گردد.

بدیهى است اینجانب نمى‌خواهم ادعا کنم در این چهار ماه خدمت مهمى به کشور خود کرده‌ام اما اگر روزى به شب

+++

آورده‌ام تمامى اوقاتم مصروف خدمت بوده است و در شبانه روز جز چهار ساعت خواب و راحت نداشته‌ام و این نکته را به خوبى درک کرده‌ام که با وحدت نظر بین مجلس و دولت و همکارى و موافقت صمیمانه وطن‌خواهان حقیقى می‌توان به موفقیت‌هاى مهمى نایل گردید بدیهى است دولت هر قدر مقتدر باشد و از طرف مجلس و افکار عامه تأیید و تقویت شود و از مذاکراتى که موجب ضعف و سستى دولت است خوددارى شود و به دولت فرصت و مجال کار داده شود امور کشور و راحت و سعادت افراد بهتر و بیشتر تأمین می‌گردد مخصوصاً در این موقع فقط وحدت نظر و همکارى صمیمانه مجلس ودولت است که می‌تواند ضامن رفع مشکلات و تحکیم موجبات خیر و صلاح گردد و یقین است با حسن وطن پرستى و ایران دوستى و حسن نیتى که در آقایان سراغ دارم این مقصود بر وجه اتم و اکمل عملى شود و با معاونت و معاضدت آقایان موفقیت‌هاى شایانى را درک می‌کنم و آتیه روشن و درخشانى را استقبال خواهیم کرد (نمایندگان- انشاء‌الله)

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه‏

جمعى از نمایندگان- دستور. دستور.

تهرانچى- بنده با ورود در دستور مخالفم.

رئیس- اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم‏ (صحیح است).

امیر تیمور- بنده با ختم جلسه مخالفم.

رئیس- جلسه آتیه سه‌شنبه اول دی ماه سه ساعت قبل از ظهر دستور لوایح موجوده‏

مجلس یک ساعت قبل از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293987!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)