کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوازدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏12
[1396/05/15]

جلسه: 115 مذاکرات مجلس‏ صورت مشروح مجلس روزسه شنبه 25 شهریور ماه 1320  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای نخست وزیر دایر به اعلام استعفای اعلیحضرت رضاشاه پهلوی و قرائت استعفانامه ایشان و اعلام سلطنت والاحضرت ولایتعهد

3- بیانات آقای دشتی

4- اظهارات آقای نخست وزیر در جواب بیانات آقای دشتی

5- اظهارات آقای انوار

6- بیانات آقای نخست وزیر در قبال اظهارات آقای انوار

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏12

جلسه: 115

مذاکرات مجلس‏ صورت مشروح مجلس روزسه شنبه 25 شهریور ماه 1320

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای نخست وزیر دایر به اعلام استعفای اعلیحضرت رضاشاه پهلوی و قرائت استعفانامه ایشان و اعلام سلطنت والاحضرت ولایتعهد

3- بیانات آقای دشتی

4- اظهارات آقای نخست وزیر در جواب بیانات آقای دشتی

5- اظهارات آقای انوار

6- بیانات آقای نخست وزیر در قبال اظهارات آقای انوار

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس سه ربع ساعت پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید

صورت مجلس روز یکشنبه 23 شهریور ماه آقاى (طوسى) منشى خواندند

[1- تصویب صورت مجلس‏]

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد)

صورت مجلس تصویب شد. به طوری که آقایان مستحضرید قرار بود جلسه آینده ما روز یکشنبه 30 شهریور ماه منعقد بشود ولى به واسطه اتفاق مهمى که افتاده است لازم بود جناب آقاى نخست وزیر مطلب را باطلاع عموم برسانند ومجلس معطل کنند این است که با هیئت آقایان وزیران حاضر شدند در مجلس که آن مطلب مهم را به عرض مجلس شوراى ملى برسانند آقاى وزیر بفرمایید.

[2- بیانات آقاى نخست وزیر دایر به اعلام استعفاى اعلیحضرت رضا شاه پهلوى و قرائت استعفانامه ایشان و اعلام سلطنت والا حضرت ولایتعهد]

نخست وزیر (آقاى فروغى)- یکى از مهمترین قضایا و امور را به اطلاع عموم ملت برسانم و متأسفم که با این کسالت مزاج و این که نفس ندارم و قضیه هم طورى به سرعت انجام گرفته است که مجالى نداشته‌ام فکرى بکنم تا بیاناتى که در این جا می‌کنم مرتب باشد از این جهت معذورت می‌خواهم واگر ملاحظه می‌خواهم و اگر ملاحظه فرمودید که قدرى بیاناتم نامرتب است معذورم دارید.

و آن قضیه این است که اعلیحضرت رضا شاه پهلوى به موجباتى که حالا می‌خواهم خواند اراده کردند که از سلطنت کناره کنند و امر سلطنت را به جانشین قانونى خودشان تفویض فرمایند ایشان استعفا‌نامه نوشتند و والا حضرت همایون ولایتعهد زمام امور را به دست گرفتند استعفا‌نامه ایشان این است:

+++

نظر به این که من همه قواى خود را در این چند ساله مصروف امور کشور کرده و ناتوان شده‌ام حس می‌کنم که اینک وقت آن رسیده است که یک قوه و بنیه جوانترى به کارهاى کشور که مراقبت دائم لازم دارد بپردازند و اسباب سعادت و رفاه ملت را فراهم آورد بنابراین امر سلطنت را به ولیعهد و جانشین خود تفویض کردم از کار کناره نمودم از امروز که روز 25 شهریور ماه 1320 است عموم ملت از کشورى و لشکرى ولیعهد و جانشین قانونى مرا باید به سلطنت بشناسد و آنچه نسبت به من از پیروى مصالح کشور می‌کردند نسبت به ایشان بکنند کاخ مرمر تهران 25 شهریور ماه 1320 امضاء.

به طوری که عرض کردم بحمدالله اعلیحضرت سابق جانشین جوان لایق محبوبى دارند که بر طبق قانون اساسى می‌توانند فوراً زمام امور سلطنت ایران را به دست بگیرند و به دست گرفتند و بنده را مأمور و مفتخر فرمودند که با همکارى که سابقاً معین شده بودند به اتفاق آنها در جریان امور مملکت به وظایف خودمان بپردازیم ولى در این موقع که ایشان زمام به وظایف خودمان بپردازیم ولى در این موقع که ایشان زمام امور را به دست گرفتند و بنا شد که ما کناره‌گیرى اعلیحضرت سابق و زمامدارى اعلیحضرت لاحق را به ملت اعلام کنیم امر فرمودند که به اطلاع عموم و مجلس شوراى ملى برسانم که ایشان در امر مملکت و مملکت‌دارى نظریات خاصى دارند که چون مجال نداشتیم تهیه کنیم و بر روى کاغذ بنویسیم نمى‌توانم به تفصیل عرض کنم لذا با جمال عرض می‌کنم و آن این است که ملت ایران بدانند که من کاملاً یک پادشاه قانونى هستم و تصمیم قطعى بر این است که قانون اساسى دولت و مملکت و ملت ایران را کاملاً رعایت کنیم و محفوظ بدارم و جریان عادى قوانین را هم مجلس شوراى ملى وضع کرده است یا وضع خواهد کرد تأمین کنم و اگر در گذشته نسبت به مردم جمعاً و فرداً ‌تعدیاتى شده است از صدر تا ذیل مطمئنى باشند که اقدام خواهیم کرد از براى این که آن تعدیات مرتفع حتى‌الامکان جبران بشود.

امیدوارم این سلطنت نوبر ملت ایران و آروزهایی که ملت ایران نسبت به خودش دارد آرزوهاى که ملت و وطن‌پرست ایران نسبت به این دولت و ملت و مملکت دارند در سایه توجهات شاهنشاهى جوان جدید صورت پیدا کند.

عجالتاً عرض کردم چون امکان نداشت که به تفصیل بیان کنم و توضیح مفصل بدهم به این مختصر اکتفا مى‌کنم براى این که هر چه زودتر مجلس شوراى ملى و ملت ایران از این وقوع مهم خبردار شوند و تقاضا مى‌کنم که موافقت فرمایید که فردا مجلس شوراى ملى را باز تشکیل بدهند که اعلیحضرت همایونى تشریف بیاورند و به وظایف قانونى خود در این باب عمل کنند (نمایندگان- صحیح است)

[3- بیانات آقاى دشتى]‏

رئیس- آقاى دشتى‏

دشتى- البته مطلب خیلى زیاد است و مطلب گفتنى مخصوصاً خیلى زیاد است اما به متابعت از نظر آقاى نخست وزیر ما از تمام مطالب گفتنى صرف‌نظر مى‌کنیم فقط یک موضوع است اینجا که بسیارى از رفقا‌ مجلسى من با من صحبت کردند و این حکایت از این مى‌کند که یک نگرانى فوق‌العاده بین مردم است.

قسمت اخیر آقاى نخست وزیر که فرمودند اعلیحضرت همایون جدید میل دارند به این که تمام خرابکارى ترمیم شود بنده را تأیید و تشجیع مى‌کند که این نگرانى آقایان را به عرض آقاى نخست وزیر برسانم در مدت تقریباً متجاوز از بیست سال اعلیحضرت شاه سابق زمامدار مطلق و اختیار دار بدون نظارت در تمام امور مالى و اقتصادى مملکت بودند مردم عجالتاً مى‌خواستند که این قسمت به طور صریح معلوم شود که حقوق مملکت و حقوق افراد و دولت به طور صحیح حفظ شده باشد خلاصه وکلا میل دارند که بفهمند تعدى و اجحافى به مالیه مملکت نشده است و بنابراین بیشتر از هیئت دولت این تقاضا مى‌شود که مواظب این کار باشند ما میل داریم ببینیم چه تدابیرى اتخاذ مى‌کنند البته خود دولت تدابیر حقوقى اتخاذ مى‌کنند و این را باید بدانیم که چه اقدامى مى‌کنند

+++

مخصوصاً در قسمت جواهرات سلطنتى که اخیراً مطرح بود در این موضوع باید رسیدگى کامل شود و این که صد نفر یا دویست نفر بروند آنجا و جواهرات را ببینید فایده ندارد بلکه باید یک هیئت طرف اعتماد مجلس معین شود که آنها نخست وزیر استدعا کنم که آیا در اینخصوص فکرى کرده‌اند و می‌توانند از این بابت اسباب اطمینان مجلس شوراى ملى را فراهم کنند.

[4-اظهارات آقاى نخست وزیر در جواب بیانات آقاى دشتى]‏

نخست وزیر- بنده همان طورى که عرض کردم نه حالتم و نه فرصتم اجازه نمی‌دادند در این باب به تفصیل عرض کنم به طور اجمال عرض کردم اولاً اعلیحضرت پادشاه جدید کاملاً نظر دارند که مطابق قانون اساسى عمل شود و یکى از مقتضیات قانون اساسى این است که هیئت وزیران در امور مربوطه آن اختیارات داشته باشند که مطابق آن اختیارات و مسئولیتى که در مقابل مجلس شوراى ملى دارند بکنند بنده را شخصاً آقایان مى‌شناسند گمان می‌کنم امتحان خود را هم داده باشم صحیح است اگر غیر از این بود زیر بار نمی‌رفتم و اگر غیر از این باشد زیر بار نخواهم رفت (صحیح است احسنت) بنابراین از امروز به بعد ما امیدواریم بلکه یقین داریم که جریان امور مملکت آن طورى که باید دولت ومجلس شوراى ملى با همکارى تام و تمام به طوری که همه از همه امور مطلع و مستحضرند باشند جریان پیدا کند در مسئله جواهرات که فرمودند حالا بنده نمی‌خواهم عرض کنم درست این است یا نیست در جلسه گذشته آقاى وزیر دارایى گزارش مطلب را دادند البته این تقاضاى آقاى دشتى یک تقاضاى صحیح و معقولى است که در دست رسیدگى شود جواهرات ثبت و دفتر دارد و این را بنده مطمئن هستم که این ثبت‌ها و دفترهاست و محفوظ است و جواهرات هم در بانک ملى هست می‌توانند هر کس را که میل دارند تعیین بفرمایند کمیسیونى از داخل مجلس به هر قسمتى که تصویب می‌فر‌مایید تشکیل بدهند مردمان در بصیر در سر فرصت مجال ببینند تطبیق کنند اگر درست است انشاء‌الله فبها اگر هم درست نیست آن وقت تکلیف معلوم است.

[5- بیانات آقاى انوار]

رئیس- آقاى انوار

انوار‌- الخیر فیما وقع یک پیش‌آمدى واقع شده است که انشاء‌الله الرحمن امیدواریم این پیش آمد نیکى باشد و خیر و سعادت ملت ایران در این پیش آمد باشد که از تحت یک فشار خیلى ممتدى نجات پیدا کردند و من یک خوشوقتى دارم که الان دارم در یک مجلسى صحبت می‌کنم که عموم نمایندگان مجلس مثل مجلس سابق یک روح اتحاد و یگانگى با پشتیبانى از کابینه و دولت دارند که انشاء‌الله امیدواریم تمام خرابی‌هاى سابق ما ترمیم شود که مثلاً ما می‌گوییم سؤال د‌ارم یا استیضاح دارم از فلان وزیر فورى آن وزیر حاضر شود روزنامه‌هاى ما نباید مثل مرغ منقار چیده در قفس آهنین باشند تا کى باید ملت ایران صدا نداشته باشد که بگوید آقا ظلم خانه مرا خراب کرده است (یک نفر از نمایندگان- هنوز مختارى سرجایش هست)

بعد از این کار بنده و جنابعالى آقاى دشتى امیدواریم که کارها تحت نظارت خودمان یعنى مجلس شوراى ملى بیاید و بد از این هم باید براى سعادت مملکت کار کنم و وزرا هم بعد از این راه مجلس را گم نکنند آقاى فروغى شما پرورده مجلس هستید بنده یک روز در جائى گفتم آقا بفرمائید وزراء بیایند در مجلس گفتند وزرا‌ به مجلس کارى ندارد به قانون اساسى که باید عمل کنند قانون اساسى روح مردم ایران است خون‌بهاى از اموال مردم ایران بایستى مسئول مجلس باشند این که آقاى رئیس‌الوزرا‌ (آقاى نخست وزیر) الفاظ را هم خراب کردند (خنده حضار) نمی‌گوییم که شما در حدود خودتان مختار نباشید ما گفتیم وزرا‌ کدخدایى

+++

هستند که در حوزه وزارتى شان ولى ما هم این حق را داریم که مطابق قانون عمل کنیم (نمایندگان- مذاکرات کافى است)

[6- بیانات نخست وزیر در قبال اظهارات آقاى انوار]

آقاى نخست وزیر- فرمایشات آقاى انوار همان طور است که ملاحظه فرمودید و بنده اطمینان می‌دهم و امیدوارم که جریان امور بر طبق دلخواه باشد چیزى را که می‌خواهم عرض کنم این است که متأسفانه به طوری که در جلسه قبل آخر ما آمدیم به استحضار خاطر نمایندگان محترم رساندیم قضایا و پیش‌آمدهاى بر‌خلاف ترصد و میل ما واقع شده است که من جمله یکى این بود که در بعضى از قسمت‌هاى کشور ما قواى شوروى و در یک قسمت دیگر قواى انگلیس اقامت کند چیزهاى دیگرى که در آن یادداشت‌هاى ملاحظه فرمودید که آنها چه تقاضا کردند و در مقابل چه تقاضا کردیم و بالاخره چه نتیجه حاصل شد عجالتاً قرار بر این شده است که قواى شوروى و انگلیس در بعضى از قسمت‌هاى خاک ما باشند اینها براى یک مقاصدى آمده‌اند حوائجى دارند و کارهاى دارند ناچار رفت و آمدهایى‌از شهر به آن شهر از آن خط به آن خط می‌کنند رفت و آمدها برحسب اطمینان‌هاى کتبى و شفاهى که داده شده است به هیچ‌وجه مزاحم حل دولت و ملت ایران نخواهد بود و بر ضدیت و مخاصمت و مزاحمت مردم نیست مثلاً همین الان خبر دادند که قواى خارجى از جاهاى حرکت و به طرف طهران نزدیک می‌شوند هر چند که دولت اقدامات کرده است که قوانین‌ها که نیاید و امیدواریم که این اقدامات موثر باشد ولى فرضاً هم نزدیک طهران هم این را باید خاطر آقایان نمایندگان مسبوق باشد که اینها براى مخاصمت نمى‌آیند براى مقاصد خودشان نسبت به کارهاى که دارند می‌آیند و می‌روند اگر احیاناً از این حرکات به گوش آقایان خبر برسد آقایان نمایندگان و مردم تصور می‌کنند مقاصد خصمانه دارند آن اندازه که بما اطمینان داده‌اند و ما هم البته این اطمینان حاصل کرده‌ایم مطلب این است ولى باز مبادا مثل چند روز پیش مردم در طهران وحشت کنند و اسباب زحمت بر ما سخت شود مشکلات براى ما ایجاد گردد از این جهت عرض کردم که عموم ملت و عموم مردم مطلع باشند از این جهت پریشان خاطر نباشند و به هراس نیفتند.

[7- موقع ودستور جلسه آینده ختم جلسه‏]

رئیس- تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است)

جلسه آتیه فردا چهارشنبه 26 شهریور ماه چهار و ساعت و نیم بعد از ظهر دستور هم همان که آقاى نخست وزیر می‌فرمایند.

(مجلس ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293847!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)