کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 113 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 30 تیرماه 1336  

فهرست مطالب:

1) تصویب صورت مجلس‏.

2) بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر پیرنیا. دکتر امین. عمیدى نورى. پردلى. ارباب.

3) تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقایان: خرازى. خلعت‌بری و کیکاوسى.

4) تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه.

5) تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر گمرکات و انحصارات.

6) بقیه مذاکره گزارش کمیسیون‌ها مربوط به استخدام نیروهاى مسلح شاهنشاهى ایران و تصویب آن.

7) طرح و عدم تصویب فوریت لایحه تمدید مدت تبصره 12 قانون بودجه 1336 کل کشور راجع به نان تهران.

8) اخذ رأى و تصویب مدت تعطیل جلسات مجلس ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 113

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 30 تیرماه 1336

 

فهرست مطالب:

1) تصویب صورت مجلس‏.

2) بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر پیرنیا. دکتر امین. عمیدى نورى. پردلى. ارباب.

3) تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقایان: خرازى. خلعت‌بری و کیکاوسى.

4) تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه.

5) تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر گمرکات و انحصارات.

6) بقیه مذاکره گزارش کمیسیون‌ها مربوط به استخدام نیروهاى مسلح شاهنشاهى ایران و تصویب آن.

7) طرح و عدم تصویب فوریت لایحه تمدید مدت تبصره 12 قانون بودجه 1336 کل کشور راجع به نان تهران.

8) اخذ رأى و تصویب مدت تعطیل جلسات مجلس ختم جلسه.

 

مجلس دو ساعت و نیم قبل ازظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس ـ صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود (به شرح ذیل قرائت شد).

غایبین بااجازه - آقایان: دکترآهى. حشمتى. خرازى. بزرگ ابراهیمى. سراج. حجازى. کشکولى. قرشى. دهقان. اردلان. سالار بهزادى. خزیمه علم. عامرى. ذوالفقارى. بهادرى. سلطان‌مراد بختیار. مسعودى. برومند. مهندس اردبیلى. پرفسور اعلم. دکتر بینا. دکتر دادفر. دکتر سید امامى. پناهى. دکتر ضیایی. شادلو. مهندس بهبودى. دکترعمید. اورنگ. تیمور تاش. دیهیم. مهندس فروغى.

غایب بی‌اجازه - آقاى دکتر طاهرى.

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه - آقایان: دولت‌آبادى. صادق بوشهرى. دولتشاهى. بزرگ‌نیا. دکترشاهکار. سعیدى. صراف‌زاده. امیدسالار. صارمى. امامى خویی. پردلى. قنات‌آبادی. کدیور. اقبال. زنگنه.

رئیس ـ نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب می‌شود.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر پیرنیا دکتر امین عمیدى نورى پردلى ارباب.

رئیس ـ امروز نطق قبل از دستور است، آقاى دکتر پیرنیا بفرمایید.

دکتر پیرنیا ـ عرایض امروز بنده در نطق قبل از دستور مربوط است به سؤالى که چند روز قبل از جناب آقاى وزیر کار کردم راجع به اعتصاباتى که در مناطق نفت‌خیز و همین‌طور در کوره‌پزخانه‌های تهران به وجود آمده و راجع به تقاضاهاى کارگران و اقداماتى که دولت در این زمینه کرده چون جریان مصادف است با تعطیل تابستانى مجلس و موضوع هم فوریت و اهمیت داشت به همین جهت لازم دیدم متذکراتى در این نطق قبل از دستور راجع به این جریان به عرض نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى و همین‌طور به استحضار دولت برسانم. موضوع اساسى در این جریان تعیین حداقل دستمزد است یکى از ظالمانه‌ترین و فجیع‌ترین جریانی که ممکن است در یک مملکتى پیش بیاید این است که حداقل دستمزد به صورت واقعى و به اندازه‌ای حقیقتاً حداقل دستمزد باشد معین نشده باشد (صحیح است). براى اینکه اگر حداقل دستمزد کمتر از حداقل معیشت باشد نتیجه‌اش این می‌شود که یک عده افراد که کار و زحمت می‌کشند موفق به تأمین زندگى خود و خانواده‌شان نمی‌شوند و دچار کم‌غذایی و گرسنگى و مرگ تدریجى می‌شوند و این جریان یعنى تعیین نشدن نرخ دستمزد معادل نرخ واقعى حداقل معیشت جریانى است که مدت‌ها در این مملکت وجود دارد و بنده در سال 1329 که عضویت شوراى عالى کار را به عهده داشتم و به علت اینکه موضوع اقتصادى صنعتى را که سال‌ها بود در دانشگاه تدریس می‌کردم تقاضا کردم که دولت و نمایندگانى که در شوراى عالى کار هستند معین کنند که راجع به این مسئله اساسى یعنى تعیین حداقل دستمزد چه اقدامى کرده‌اند این موضوع یعنى حداقل دستمزد یک موضوع اساسى و اصلى قانون کار است، معلوم شد که تا آن موقع جز در یکى دو جا چنین اقدامى نشده و حداقل دستمزد تعیین نشده بعد به پیشنهاد بنده و همراهى سایر اعضاى شوراى عالى کار تقاضا شد که دولت هر چه زودتر حداقل دستمزد را در مناطق مختلفه طبق قانون معین کند یعنى قانون را به مورد اجرا و عمل در بیاورد، قانونی که از مجلس شوراى ملى گذشته ولى این عمل متأسفانه نتیجه معکوس داد. یعنى به جاى این که دولت نرخ واقعى دستمزد را طبق نرخ‌هاى بازار تعیین بکند نرخ دستمزد را مثل خیلى از مسائل به صورت ساختگى و روى حساب‌سازى معین کرد یعنى به جاى اینکه دولت نرخ‌ها را از بازار بگیرد و ببیند نرخى که معین کرده‌اند چه میزان است نرخ‌های غیر‌واقعى و خیالى را که شهردارى‌ها گاهى براى این منظور معین کرده بودند گرفت و روى این حساب‌سازى یک حسابى براى حداقل دستمزد معین کرد و بودن چنین حداقلى براى دستمزد یعنى یک حداقل قانونى که واقعى نباشد تصدیق می‌فرمایید که بدتر از این است که حداقلى وجود نداشته باشد البته این جریان مربوط به تمام کشور است ولى همین وضع هم در مناطق نفت‌خیز خوزستان اتفاق افتاده تقاضایی که کارگران مناطق نفت‌خیز داشتند این است که نرخ دستمزد آنها به صورت نرخ واقعى دستمزد معین شود یعنى دولت طبق جیره‌ای که خود قانون معین کرده اینها حساب کند و ببیند که آیا این مزدى که فعلاً

+++

 داده می‌شود معادل با آن نرخ دستمزد هست یا خیر. البته خود دولت مذعن است که این نرخ مطابق نرخ واقعى دستمزد نیست ولى مقامات شرکت نفت و هم مقامات کنسرسیوم و هم دولت البته تقاضاى کارگران را که حداقل دستمزد مطابق با واقع تعیین شود محق می‌دانند و تقاضاى آن را مشروع می‌دانند و این تقاضا مدتى است به دولت داده شده و به وزارت کار داده شده و تقاضاى بنده از دولت این است که در این باب یک اقدام عاجلى به عمل آورند و یک تصمیم فورى اتخاذ بکنند البته موضوع این نیست که تمام تفاوت این دستمزد را به صورت نقد بپردازند که سبب شود قیمت‌ها در خوزستان بالا برود و سایر افراد آنجا از این جهت متضرر شوند، منظور این است که آن قسمت از جیره‌ها با آن نرخى که دولت معین کرده در بازار تحصیل آن امکان‌پذیر نیست آنها را که روى حساب حداقل دستمزد معین شده با آن نرخ حساب کنند و در اختیار کارگران قرار بدهند حتى شرکت ملى‏ نفت و کنسرسیوم معتقدند که با این وضع یعنى مزد به میزانى کمتر از میزان واقعى و کمتر از حداقل یک وضعى به وجود آورده که به هیچ‌وجه متناسب با حیثیت و شئون و وضع بین‌المللى شرکت نفت نیست براى این که در هیچ جا نمی‌شود گفت که یک شرکتى مثل شرکت نفت یک حقوق به کارگرانش می‌دهد که کافى براى زنده نگاه داشتن آن کارگران و خانوادشان نیست و به همین جهت و براى این که این موضوع منحصر به شرکت ملى نفت نیست، براى یک کشوری که سابقاً هم عرض کردم در حدود 500 میلیون دلار درآمد ادارى دارد براى چنین کشورى قابل قبول نیست که در سراسر کشور هزارها نفر کارگر وجود داشته باشد که زحمت می‌کشند کار می‌کنند رنج می‌برند و حقوقى که آخر روز می‌گیرند کافى براى اینکه خود آنها و خانوادشان را زنده نگه دارند نباشد و دولت باید نسبت به این موضوع توجه مخصوص مبذول بدارد، مشکلات و مسائلى که در ایران به وجود می‌آید علتش این است که از نظارت و کنترل واقعى دولت گاهى خارج می‌شود این است که در ابتداى پیدایش این وضع آن توجه عاجل براى این کار نمی‌شود، به حال بلاتکلیفى و بلا‌تصمیمى باقى می‌ماند تا این که مشکلات و مسائل به قدرى توسعه پیدا می‌کند که از حدود کنترل خارج می‌شود و بنده چون شاهد این وضع هستم می‌خواستم به این وسیله از دولت تقاضا کنم که نسبت به این موضوع توجه عاجل و فورى‌تری مبذول دارند همین‌طورى که عرض کردم دولت اقدام کند تا هرچه زودتر نسبت به این وضع فجیع و ظالمانه خاتمه بدهند لذا با توجه به اینکه آن حداقل دستمزدى که دولت معین می‌کند و جنبه قانونى دارد کم‌تر از حداقل دستمزد واقعى است به این وضع در سراسر کشور خاتمه داده شود.

رئیس ـ آقاى دکتر شفیع امین بفرمایید.

دکتر شفیع امین ـ بنده کوشش دارم که کمتر در پشت تریبون اوقات همکاران محترم را بگیرم و علاقه دارم که بیشتر گوش بدهم و از صحبت‌های همکاران محترم استفاده کنم و چون آخرین جلسه قبل از تعطیلات مجلس است توضیحاتى عرض می‌کنم متأسفانه در این چند ماه چه در دولت سابق و چه در دولت فعلى انتظاراتى که ما داشتیم و اقداماتى که شد خواستم تذکر بدهم که روى چند موضوع بود که اول آن مربوط به وضعیت کارمندان دولت است به طورى که همکاران محترم استحضار دارند و تا حال چندین مرتبه از طرف همکاران محترم تذکر داده شده، سؤال شده ولى اقدامى که منتج به نتیجه‌ای بشود نشده آقایان آن‌طورى که استحضار دارند وضعیت کارمندان دولت با این گرانى معیشت و زندگى غیر‌قابل تحمل است امیدوارم دولت جناب آقاى دکتر اقبال که ایشان خودشان را دولت کار معرفى کردند و بنده هم به شخص ایشان ارادت دارم اطمینان دارم که ایشان مرد پاکى هستند مرد کار بودند مرد کار هستند فعال هستند در آذربایجان بنده از نزدیک با ایشان کار می‌کردم و دیدم که فعالیت می‌کردند مرد اصولى هستند ولى متأسفانه نمی‌دانم چه جور شده که نتیجه کار ایشان را در این دو سه ماه ندیده‌ایم. ان‌شاءالله بعداً خواهیم دید چون قانون استخدام و قانون ترفیعات ارتش مطرح است بنده خواستم در این موضوع عرضى کنم که ارتش مورد احترام و علاقه فردفرد ملت ایران است و ما علاقه داریم که زندگى افراد ارتش از سرباز به بالا باید تأمین شود و اگر زندگیشان تأمین نشود نخواهند توانست در سرحدات و در روزهاى بد به این مملکت خدمت کنند بنده خودم شخصاً می‌دانم فامیلم به مملکت خدمت کرده‌اند شهید داده‌ایم در این راه سهیم هستیم به ارتش علاقه داریم ولى تصدیق می‌فرمایید که تمام افراد کارمندان دولت یکى هستند کارمند دولت هستند که در وزارت‌خانه‌های مختلف کار می‌کنند در گمرک کار می‌کنند یا در سرحدات یا در قسمت‌هاى بد آب و هوا کار می‌کنند همه انجام وظیفه می‌کنند یعنى همه لازم و ملزوم یکدیگر هستند بنده نمی‌توانم بگویم که چون بنده پزشک هستم کارم مهم‌تر است نخیر. همه لازم و ملزوم یکدیگر هستیم اگر در یک وزارت‌خانه‌ای افرادى باشند که کار خودشان را انجام ندهند اداره دیگر کارش فلج شود و متأسفانه همان‌طورى که عرض کردم وضعیت حقوقى کارمندان دولت روى مأخذ پایه 1302 و 1304 است و تا حال هرچه گفته شده به اینکه آقایان وزرا جناب آقاى نخست‌وزیر کارمند دولت بوده‌اند و به زندگى کارمندان آشنا هستند توجهى نشده به عقیده بنده با این وضع زندگى نمی‌شود آن‌طورى که شایسته است از کارمندان انتظار کار داشت و به این وضعیت هم ادامه داد کارمندى که بعد از سى سال سابقه و داشتن هشت، نه نفر عائله 636 تومان حقوق بگیرد آیا این کارمند چطور می‌تواند کار کند یا یک کارمندی که در جاهاى دوردست کار می‌کند و مجبور است که اولاً خودش را در یک مدرسه‌ای در یک دانشکده‌ای از راه دور بفرستد چطور می‌تواند آنجا زندگى کند؟ مادام که حداقل زندگى کارمندان دولت تأمین نشود آنها نخواهند توانست کار کنند وضعیت مهندسین و لیسانسیه‌ها که بدتر است ما نخواستیم براى دانشگاه تبریز دو نفر مهندس بفرستیم مدتى است که موفق نشده‌ایم و نتوانستیم بفرستیم از این جهت که با ماهى 500 تومان 600 تومان هیچ مهندسى حاضر نمی‌شود از مؤسسات آزاد از شرکت‌ها چشم بپوشد و 2000 یا 3000 تومان حقوق نگیرد و به خارج از تهران برود. البته با این حقوق قلیل هیچ مهندسى حاضر نمی‌شود خدمت کند. خداى نکرده اگر هم بیاید حتماً صدى نود فکرش متوجه جاهاى دیگر است که حقوق خود را از جاهاى دیگر تأمین کند. نسبت به وضع حقوق لیسانسیه‌ها هم قرار بود که فکرى براى آنها بشود یعنى اضافه حقوق به لیسانسیه‌ها داده شود هنوز عملى نشده دیگر وضعیت بازنشستگان کشورى است، تیمسار وزیر جنگ و آقایان نمایندگان محترم در کمیسیون‌هاى جنگ و استخدام و کشور وضعیت بازنشستگان ژاندارمرى و ارتش را پیش‌بینى کردند و بسیار هم کار خوبى کردند آنها اشخاصى هستند که زحمت کشیده‌اند. 30 سال خدمت کرده‌اند و به مقام بازنشستگى رسیده‌اند در حقیقت یک حقى است که ارتش به آنها می‌دهد متأسفانه بازنشستگى را به صورت تنبیه هم عمل کرده‌اند نمی‌دانم یعنى اشخاصى که بد کار کرده بودند یا خلافکارى داشتند آنها را بازنشسته کرده‌اند در صورتی که بازنشستگى یک مقامى است یک پاداشى است که دستگاه دولت به کارمندان خودش می‌دهد وضعیت بازنشستگان با آن حقوقى که در سابق بازنشسته شدند حالا هم به همان نسبت حقوق می‌گیرند کارمندانى هستند که بنده عده‌ای را می‌شناسم سى سال قبل در وزارت فرهنگ کار کرده‌اند زحمت کشیده‌اند با حقوق 90 تومان اگر این وضع به همین منوال ادامه داشته باشد حقیقتاً نمی‌شود از افراد منتظر باشیم که ناراضى نباشند به عقیده بنده یکى از عللى که ملت را ناراضى می‌کند یعنى کارمندان دولت را ناراضى می‌کند همین چیزها است و اگر شما با توده ملت یعنى طبقه 2 و 3 و 4 تماس بگیرید می‌بینید که نارضایتى هست قانون می‌گذرانید براى شهردارى مالیات می‌دهد براى قسمت‌های دیگر همین‌طور و به اصطلاح هر روز مالیات از مردم گرفته می‌شود با راحتى و بدون اشکال ولى احتیاجات عمومى برآورده نمی‌شود صد درصد اینها که اعتراض نمی‌کنند و حرف نمی‌زنند در درجه اول روى ایمان و احترامى است که به شخص شاهنشاه دارند چون مردم می‌دانند که ایشان علاقه دارند به عمران و آبادى مملکت و باید این کار در یک محیط آرام صورت بگیرد صدایشان در نمی‌آید ولى اگر آقایان با یک کشاورز تماس بگیرید می‌بینید که به کلى ناراضى است کارگر ناراضى است کارمند دولت ناراضى است باید علت اینها را پیدا کنیم چیست بیشتر کارمندان دولت هستند که نارضایتى را منتقل می‌کنند به آنها و شخص خودشان هم ناراضى هستند، چندى پیش یکى از کارمندان عالى‌رتبه دولتى که به یکى از محالات آذربایجان رفته بود دهاتى‌های منطقه عشایرى آمده بودند خواهش کرده بودند از آن بازرس عالی‌رتبه دولت که آقا ما از شما خواهش داریم یکى این که دواى کک و مگس که گویا منظور همان گرد د.د.ت بوده است که در چند سال پیش یک عده‌ای آمدند پاشیدند دوباره براى ما بفرستند و یکى هم ژاندارم به اینجاها نیاید تمنى کردند که ژاندارم به آن محل نیاید البته تمناى آنها از دولت این بود ژاندارم به آنجاها نیاید به عقیده بنده اگر وزارت بهدارى برنامه‌ای داشته باشد می‌تواند براى جاهایی که لازم است گرد د.د.ت مجانى بدهد و هم در دسترس بگذارد که آنها با پول بخرند خیلى زیاد موجود است قسمت دوم عرض بنده که اینجا آمدم اینست که بنده از نزدیک در آذربایجان می‌بینم وزارت بهدارى متأسفانه اقداماتى براى بهدارى و بهداشت آنجا نکرده است و بنده منتظر بودم ببینم جناب آقاى دکتر راجى که طبیب ورزیده‌ای هستند جراح خوبى هستند چندین دوره در مجلس به شریف داشته‌اند برنامه کارشان را ببینم چیست و بگویند و به وضع بهداشت و بهدارى این مملکت سر و صورتى بدهند. متأسفانه بنده از برنامه ایشان اطلاعى ندارم و ایشان هم هر وقت تشریف آوردند از برنامه بهداشت و بهدارى صحبتى نکرده‌اند در صورتى که در این مملکت که آقایان نمایندگان مردم حوزه انتخابیه خود تماس دارند می‌بینیم در استان‌ها و یا شهرستان‌ها در هر کجا که می‌روید از بهداشت و بهدارى و معالجه خبرى نیست جز در تهران و جز در بعضى شهرها بنده سابقاً هم عرض کردم بهدارى آذربایجان که تماس دارم با آنجا وضعیت فعلى با 20 سال پیش فرقى که نکرد، هیچ

+++

هیچ عقب‌تر هم رفته با این تشکیلات عریض و طویل وزارت بهدارى و دولت پیشرفتى در بهداشت و بهدارى نکرده‌اند به طوریک ه باز سابقاً اگر آقایان فراموش نکرده باشند جناب آقاى حمید بختیار هم راجع به مسلولین حوزه بختیارى فرمودند از آسایشگاه احصائبه‌ای گرفته‌اند متأسفانه در استان‌هاى غربى کشور مرض سل به قدر زیاد وجود دارد یعنى خوزستان اصفهان مازندران اطراف تهران آذربایجان حتى آذربایجان که داراى آب و هواى خوب است متأسفانه با این مرض دست به گریبان است و تا حال اقدامى براى پیش‌گیرى و معالجه بیماران مسلول نشده است، یک آسایشگاهى چهار پنج سال پیش در تبریز شروع شد آن هم از محل پول زائرین همین‌طور مانده و ما هر چه می‌گوییم که آقا ما عمارت ده طبقه نمی‌خواهیم ‌آسمان خراش نمی‌خواهیم یک ساختمانى دو طبقه بسازید که در آنجا به این بی‌چاره‌ها و بدبخت‌هایی که قدرت معالجه کردن را ندارند این‌ها را معالجه کنند خوشبختانه با وضع آب و هواى آذربایجان خیلى زود هم نتیجه می‌گیرند یعنى اگر از روز اول ماه اول شروع به معالجه بشود نتیجه خوب می‌شود گرفت و این ساختمان متأسفانه هنوز به جایی نرسیده وزارت بهدارى می‌اندازد به گردن آنها و ما نتیجه‌ای نگرفتیم، بنده می‌خواهم تذکر بدهم که جناب آقاى وزیر بهدارى برنامه کارشان مخصوصاً در مورد امراض و در درجه اول مرض سل چیست و چه اقدامى کرده‌اند و نسبت به آذربایجان هم تا حال اقدامى نکرده‌اند قسمت سوم که بنده می‌خواهم توجه همکاران محترم را جلب کنم راجع به فرهنگ است. خوشبختانه جناب آقاى وزیر فرهنگ گمان می‌کنم برنامه خوبى داشته باشند، خوب شخصاً کار می‌کنند بنده می‌دانم ایشان شخص فعالى هستند ولى باز عرض می‌کنم برنامه‌ای ندارند یعنى دو سه مرتبه بنده تذکر داده‌ام و سایر همکاران محترم هم تذکر داده‌اند تا حال ما نفهمیدیم که براى تربیت و تعلیم جوانان و اجراى تعلیمات اجبارى در این مملکت احتیاج به چند باب دبستان، کودکستان و دبیرستان است، خوب یک پروژه‌ای یک برنامه‌ای خلق‌الساعه‌ای هست که هر روز و هر ماه عوض می‌شود، برنامه‌ای ندارند، بنده عرض می‌کنم برنامه ثابتى باید باشد تا ما بدانیم براى آذربایجان یا براى قسمت‌های دیگر در چه سالى و در کجا دبستان ساخته خواهد شد، که اگر در سال 36 نشد در 40، 45 در این سال‌ها کودکستان، دبستان یا دبیرستان خواهیم داشت، در چند روز پیش قانونى تصویب شد براى دانشگاه‌ها که در مجلس سنا یک ماده‌ای به آن اضافه کردند که آقایان نمایندگان محترم هم تصویب فرمودند که دانشکده‌های شهرستان‌ها تا ده سال باید تکمیل بشود بنده در اینجا چندین مرتبه هم عرض کرده‌ام که قبل از هر کارى این دانشگاه‌ها و دانشکده‌هایی را که داریم باید کامل بکنیم یعنى بودجه کافى بهشان بدهیم استادان خوب و لایق از داخل و خارج بیاوریم و همچنین ساختمان‌هایی براى آنها ساخته بشود که جوان‌ها بتوانند در آنجا تحصیل کنند تا بی‌خود پول مملکت به خارج نرود دانشکده تبریز از 10 سال پیش ساخته شده و مورد علاقه مخصوص شخص اعلیحضرت همایونى بوده تا حال متأسفانه ساختمان آن به جایی نرسیده امروز یک تلگرافى از آنجا داشتم که فرستادم براى جناب آقاى وزی رفرهنگ، ما چندین استاد داشتیم که حقیقتاً استادان عالى مقام هستند، ما از وزارت فرهنگ انتظار داریم توجه بکنند، 6 ماه است ارز دولتى همان ارزى که با 75 ریال هم داده می‌شود خزانه‌دارى وزارت فرهنگ را از این استادان را نداده‌اند. نامه نوشته‌اند دانشکده تلگراف کرده است که این بی‌چاره مجبور است براى زن و فرزندش و خانواده‌اش پول بفرستد چون شما این پول را تا به حال نداده‌اید نمی‌تواند در ایران بماند حقیقتاً ناامید می‌شود حتى اگر هموطنانش بپرسند که آیا ما به ایران بیاییم یا خیر حتماً خواهد گفت که وضع ما این است نیایید یک نفر استاد آلمانى داشتیم که هم او از ما راضى بود و هم ما از او راضى بودیم از پاکستان و افغانستان مریض می‌آمد پیش او براى معالجه چشم این شخص محترم هشت ماه حقوقش تأخیر شده بود و با تلگراف و با نامه نمی‌دادند به طور کلى بنده آنچه می‌بینم این است که ما در فرهنگ چون بنده به اصطلاح بیشتر تماس دارم کارمان هست می‌بینم که اگر رؤساى فرهنگ استان رؤساى فرهنگ شهرستان یا رئیس دانشکده نسبت به کارشان علاقه‌ای نشان بدهند فشار بیاورند به وزارت فرهنگ و وزارت بهدارى نتیجه خواهند گرفت و اگر فشارى وارد نیاورند و کاغذ ننویسند و التماس نکنند و به تهران نیایند نتیجه‌ای نخواهند گرفت و اگر رئیس بهدارى خودش شخصاً علاقه داشت و فشار آورد و از وزیر خواهش کرد نتیجه‌ای خواهد گرفت والا هیچ نتیجه‌ای عاید نمی‌شود فقط این را بلد هستند که آن رئیس بی‌چاره را عوض کنند، اصلاح کار در تعویض اشخاص نیست باید برنامه‌ای داشت و بعد از فلان رئیس اداره مسئولیت خواست که برنامه را اجر کند منتهى اگر خودش باسلیقه باشد، خوب باشد، کاردان باشد خوب‌تر اجرا مى‌شود براى تهیه وسائل دانشکده کشاورزى تبریز اقدام شده کمیسیون شده، ولى نتیجه کار هنوز به ما ابلاغ نشده و به آن دانشجوى بی‌چاره‌ای که از شهرستان‌هاى دوردست آمده‌اند آنجا و می‌خواهند تحصیل کنند وسیله نمی‌دهند استاد خارجى هرچه گفت که اینها را احتیاج داریم تا به حال که بنده خدمت آقایان هستم کوچک‌ترین اقدامى نشده، اما وضعیت راه بنده آنچه که سابقه دارم و خودم دیده‌ام متأسفانه وضع راه آذربایجان خیلى خراب بوده و هست از اینجا با قزوین چندین سال است که راه خراب است و هنوز به جایی نرسیده در اطراف تبریز سه سال است که براى ساختمان پل‌هاى آنجا مناقصه داده‌اند مصالح را آنجا ریخته‌اند معلوم است که مقاطعه کار پول را گرفته مصالح ریخته شده ولى معلوم نیست به چه علت کوچک‌ترین اقدامى نسبت به ساختمان این پل نشده و همه مردم این وضع را مى‌بینند آخرین عرض بنده موضوع سازمان برنامه است، در سازمان برنامه بنده نمی‌دانم که نسبت به قسمت‌هاى دیگر کشور کارى شده یا نشده ولى متأسفانه در آذربایجان کارى انجام نداده‌اند کارهاى سازمان برنامه مثل داستان هفت‌خوان رستم است. ساختمان دانشکده پزشکى تبریز را قبول کرده‌اند به علاوه ده ماه است که با تمام آقایان نمایندگان آذربایجان تماس می‌گیریم فشار مى‌آوریم ولى کوچک‌ترین نتیجه‌ای نمی‌گیریم. جزو برنامه سازمان برنامه در سال 35 36 بنا بود که پل‌هاى تلخ رود و سیمینه رود را بسازند و کوچک‌ترین اقدامى نشده می‌گویند که آقاى ابتهاج مرد پاک و فعالى است ممکن است صحیح باشد بنده با ایشان تماس زیاد نداشتم ولى می‌خواهم عرض کنم که منتها فعالیت و درستى کافى نیست اگر ایشان صحیح و سالم باشند ولى دستگاهشان کار نکند فایده‌ای ندارد آقایان این پول مملکت است باید در همه جاى مملکت خرج بشود در یک‌ جا خرج بشود و در سایر جاها خرج نشود چون دلشان نمی‌خواهد این کار دور از انصاف است، مردم انتظار دارند از ما چون نماینده مردم هستیم این حقایق و این عرایض را به سمع آقایان برسانیم خیلى معذرت می‌خواهم سه فقره سؤال هم دارم تقدیم می‌کنم (احسنت).

رئیس ـ آقاى عمیدى نورى بفرمایید.

عمیدى نورى ـ عرایض امروز بنده راجع به موضوع زلزله‌ای است که پیش آمده و کارهایی که باید بشود و مطالعاتى که در این مدت کردیم خواستم از موقع استفاده کنم و به عرض آقایان نمایندگان محترم رسانده باشم بنده بدواً از شخص شخیص اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به نام ملت ایران مخصوصاً مردم مازندران کمال سپاسگزارى و تشکر را عرض می‌کنم از منتهاى توجه و اهمیتى که براى رسیدگى به حال یک عده مصیبت‌زده دور افتاده در نقاط کوهستانى که واقعاً دسترسى به حال آنها یکى از مشکلات مملکتى است براى این که باید دو روز راه رفت در نقاطى که سم قاطر اگر رد بشود سقوط مرگ حتمى است. اعلیحضرت همایونى خوشبختانه در هفته گذشته در تمام نقاط کوهستانى که تشریف بردند از نزدیک در رکابشان بودم جناب آقاى فضائلى هم در مسافرت مازندران در روز اول تشریف داشتند. در لاریجان هم بنده بودم واقعاً یک روحیه بی‌نظیر پر از فداکارى و شهامت دیدم که کمتر می‌شود دید از یک پل چوبى که خطرناک‌تر از همه چیزها بود که وقتى از این پل عبور می‌فرمودند چوب‌های این پل می‌لرزید و هر دقیقه در مظان سقوط بود حتى در یکى از این پل‌ها وضع به نحوى بود که بالاخره پیاده عبور فرمودند از راه‌هاى کوهستانى که براى اولین دفعه تشریف بردند. 4 ساعت راه در راه بندپى این راه سراشیب و سرپایینى‌های بسیار بدى داشت که اغلب پا سر می‌خورد و سقوط بیشتر در جلوى چشم هویدا بود، در همین راه بعضى از ملتزمین رکاب نتوانستند تبعیت کنند و مال سوار شوند و بیایند و حتى به عرض رسانده بودند که راه بسیار بد است و اعلیحضرت همایونى تشریف نبرند، اعلیحضرت همایونى با کمال میل و علاقه‌ای که داشتند و با فداکارى این راه را تشریف بردند بعد که مراجعت فرمودند یکى از ملتزمین رکاب به بنده فرمود که اعلیحضرت فرمودند راه بسیار صافى بود، مثل شانزلیزه بود چرا شما نیامدید؟ این نشان می‌دهد که حداکثر همت و علاقه و فداکارى شخص پادشاه است که آماده هستند که رعایاى خودشان را در هر نقطه دور افتاده که دچار وضع بدى هستند شخصاً رسیدگى کنند، حتى در یکى از راه‌ها در لاریجان یک پرفسور سویسى از ژنو پرواز کرده بود روز پیش داوطلبانه از طرف جمعیت اتحادیه صلیب سرخ، وقتى آمد از نزدیک دید و خودش هم سوارى می‌کرد به من می‌گفت که من ده سال است که سوارى نکرده‌ام به زحمت اغلب پیاده می‌شد، اغلب سوار می‌شد خیلى مورد تعجبش واقع شد و البته این راه‌هایی بود که براى اولین دفعه در آن عبور می‌شد نکته مهم این است که مردم مازندران اصلاً زلزله و مصیبت و غم را فراموش کرده بودند، اینها تعجب می‌کردند وقتى می‌دیدند یک چنین همت عالى بالاى سرشان است که در یک چنین مصیبت‌هایی این جور توجه می‌شود، مخصوصاً در سنگچال که در یک ارتفاع چند هزار مترى در شکاف کوهى بود که کوهستان‌هاى درهم رفته‌ای جاى تنگى هم بود تشریف آوردند یک هواپیماى سمپاش که قبلاً یک مرتبه سقوط کرده بود و بالاخره یک فرودگاه موقت در یک محل چمنى براى آن درست کرده بودند این هواپیماى سمپاش آنجا فرود آمده بود و اعلیحضرت همایونى شخصاً پشت هواپیما نشستند و در همان فرودگاه طبیعى که البته خود ساخته شده بود از آنجا پرواز کردند وقتى من هلهله و

+++

 کف‌زدن و شادمانى این مردم مصیبت دیده را که از جان و دل فریاد می‌زدند و هلهله می‌کردند دیدم حقیقتاً همه تبریک گفتیم به مملکتمان که داراى یک چنین شاهى هستیم داراى این روحیه که در سایه شاهنشاه مردمى که این همه مصیبت دیده‌اند غم و غصه و مصیبت خودشان را وقتى این همت بلند و این فداکارى را می‌بینند صرف‌نظر می‌کنند این بود که خواستم قبلاً این نکته را به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم و بعد هم تشکر می‌کنم از کمک‌ها و همکارى‌هایی که از مؤسسات مختلف دنیا، از دولت‌های خارجى، از صلیب سرخ‌ها، از مؤسسات خیریه خارجى در یک چنین مصیبت بزرگى به مردم مازندران شد، هم چنین از کمک‌هایی که از مردم با همت خودمان شده، چند روز پیش شنیدم یک شخصى آمده در جمعیت شیر و خورشید سرخ یک چک 50 هزار تومانى داده بدون اینکه نام خودش را بگوید، اینها همه قابل تشکر است و نشان می‌دهد که احساسات همکارى و نوع پرستى در ملت ایران خوشبختانه روز به روز بیشتر می‌شود و ما می‌توانیم امیدوار بشویم بر اینکه در مصائب و بلایا داراى پشتیبانى که مرکب از احساسات همه مردم است خواهیم بود و در روزهاى مصیبت و غم‌زدگى می‌توانیم امیدوار به نجات باشیم، فعالیت‌هاى امدادى زیادى از طرف جمعیت شیر و خورشید سرخ در همان روزهاى اول شد که بنده به سهم خودم لازم می‌دانم البته در درجه اول از همت بلند والا حضرت شمس پهلوى که خودشان براى اولین مرتبه تشریف بردند و تمام این نقاط را بازدید کردند و بعد کسالت پیدا کردند و بعد آقاى دکتر خطیبى که مدیر عامل شیر و خورشید سرخ هستند و هیئت مدیره‏ مخصوصاً آقاى سپهبد آق اولى آقاى عاملى و آقاى دکتر نفیسى که این آقایان کمک کردند و در این مسافرت‌ها آمدند و گزارش دادند و کمک کردند و تمام هم روى خیرخواهى بود و جمعیت‌های شیر و خورشید مازندران، در بابل یک پیرمردى که شاید نود سال دارد این شخص آقاى شفیع‌زاده است که رئیس انجمن شیر و خورشید سرخ محل است این پیرمرد در موقعى رفت به بندپى همان نقطه‌ای که آن وحشت عجیب از زلزله به وجود آمد در چند دفعه که سیل می‌آمد و باران هم شدید بود این پیرمرد با این وضع و با این سن رفت به سنگچال. آقاى فضائلى او را ملاقات فرمودند زیر یک چادر نشسته بود رهبرى می‌کرد و کمک می‌کرد و شخصاً به تمام زلزله‌زدگان رسیدگى می‌کرد. آقاى ایمانى اینها اعضا جمعیت شیر و خورشید سرخ بابل هستند، رفتند در نقاط بالاتر از سنگچال در نقاط دیگر الان مشغول کمک هستند. آقاى حاج مرتضایی رئیس جمعیت شیر و خورشید سرخ آمل را خودم دیدم با چه زحمتى مال‌سوارى می‌کرد و می‌آمد در حدود کلاهه آمل مشغول کمک بود، پیشاهنگان و فرهنگیان افراد زیادى در خود آمل و بابل همه به حرکت افتادند و رفتند ریختند به این دهات و این مردم را تشفى دادند، توجه کردند که بنده خودم می‌خواهم به سهم خودم اینجا خدمت آقایان عرض کنم و تشکر کنم از بیمه اجتماعى آقاى دکتر مشایخى خودشان از تهران حرکت کردند رفتند آنجا پزشک‌یارانى از طرف بیمه و همین‌طور از طرف ژاندارمرى مازندران چند پزشک‌یار، پزشک‌یار رحمتى، پزشک‌یار محمدى به سرپرستى سرهنگ فریور معاون فرهنگ مازندران رفتند در همان نقطه شروع به عمل کردند مجموع این کارها جاى تشکر است حتى بنده لازم می‌دانم از آقایی به نام اقاى پیامى که رئیس اکیپ شیر و خورشید سرخ بود تشکر کنم این شخص حتى مادرش در حال نزع بود و خبر نداشت آنجا مشغول کمک و فعالیت بود که بعداً خبر دادند مادرت فوت کرده و مجلس ختم پریروز بود این نوع احساسات قابل تقدیر و تشکر است و باید حقیقتاً از اینها در یک چنین مقامى تشکر کرد، نکته قابل تشکر دیگر از شخص علیا حضرت ملکه پهلوى و همین‌طور علیا حضرت ملکه ثریا که کمال توجه و کمک را فرمودند و مخصوصاً علیا حضرت ملکه ثریا که شخصاً در ده اتو که راه بسیار سخت و مشکلى داشت، خاطر آقاى فضائلى هست که اصلاً عبورش وحشت‌زا بود شخصاً تشریف فرما شدند و خودشان تفقد و مراقبت از کلیه زلزله‌زدگان کردند، اما نکته‌ای که لازم است بنده عرض کنم، چون متأسفانه در یکى از روزنامه‌های خارجى خواندم با اهمیتى که این زلزله داشت آن را قدرى ناچیز تلقى کرد و اینطور منعکس کرده بود که شاید بیش از 130 نفر عده مقتولین نبود، خواستم در اینجا با تحقیقاتى که شخصاً کردم و اطلاعى که پیدا کردم از دهات زلزله‌زده و مقتولین اینجا به عرض برسانم که آن‌طوری که بعضى‌ها تصور کردند و در روزنامه‌های خارجى منعکس شده بود چنین نیست صورتى که تا به حال به دست آمده تعداد مقتولین نزدیک به هزار نفر هست از بندپى و لازیجان و از نقطه بیدبند و نقطه چلاب آمل و فیروزکوه و زیرآب و پل سفید و فجیع‌ترین حادثه در یک محله است در بلوک ده رستاق لاریجان که صدن فر در آنجا زندگى می‌کردند 96 نفر کشته شدند و فقط 4 نفر که بین آنها هم یک بچه شیرخواره که در گهواره مانده بود و چوب حائل شده بود او نجات پیدا کرد، اشکال کار این است که این دهات پراکنده است روز سه‌شنبه‌ای که این حادثه پیش آمده بود عرض کردم خیلى از این جاها وضعش طوریست که دسترسى به آنجا نیست که گزارش آمده باشد به شیر و خورشید سرخ که چند نفر کشته شده‌اند مثلاً جاهایی است دو روز راه با مال است در همین پلور لاریجان به عرض اعلیحضرت همایونى که رساندند که جایی هست زیاد صدمه دیده به قدرى احساساتشان برانگیخته شد که فرمودند کجاست برویم عرض کردم دو روز راه است یک چنین نقاطى هست که در نتیجه ساعات زیادى ممکن است به آنجا رسید دو ده وانه و شنگول ده را علیحضرت همایونى توانستند از نزدیک ببینند در اینجا تمام خانه‌ها در‌هم ریخته بود احشام و اغنام تلف شده بود مردمش هم گریه می‌کردند البته وقتى اعلیحضرت همایونى تشریف آوردند و تفقد فرمودند شادى کردند ولى البته دیگر اعلیحضرت همایونى وقت نداشتند خسته شده بودند که به دهات دیگر تشریف ببرند، منظور این است که در تمام این تشریف فرمایی اعلیحضرت همایونى چهار محل را ملاحظه فرمودند یکى در بلوک بندیى یکى دهى است به نام گنگلج کلاچهار صدخانه زیرورو شد بعدش هم سنگچال که در آنجا پنج هزار جمعیت داشت 133 نفر مقتول شده بودند این دو نقطه را در مسافرت اولى توانستند ملاحظه کنند و این دو دهى‏ که عرض کردم، وانه و شلمان ده را در لاریجان توانستند ملاحظه کنند والا بیش از صد، صد و پنجاه قریه است در این دامنه‌های کوهى که در پشت این کوه‌هاى البرز که ملاحظه می‌فرمایید در پشت دریاى خزر کوهستان‌هایی است همه صدمه دیده‌اند که داراى پنج بلوک است لاریجان امیرى، و پرستاق دلارستاق، تمارستاق، این بلوک که هر یک شاید ده، دوازده ده داشته باشد که در شکاف‌هاى کوه است همه اینها زلزله‌زده هستند تنها در لاریجان 477 نفر مقتول در این 5 بلوکى که عرض کردم آثار نشان می‌دهد که موضوع زلزله به آن کیفیتى که به عرض رساندم در وهله اول بسیار شدید و مفصل بود منتهى خوشبختانه عده زیادى از مصدومین در نتیجه مراقبت‌های فورى و امدادهایی که از طرف جمعیت شیر و خورشید سرخ محل و مرکز شد نجات پیدا کردند و معالجه شدند، به این جهت اینها صورت متوفیات و مقتولین واقعى است که با نام و نشان موجود است و قبرهایشان هم که صد نفر، صد نفر دفن کردند هست، عرض کردم در لاریجان در بلوک بالا لاریجان که پلور ده اولش است خانه‌هایی هم که خراب شده بود شخص اعلیحضرت همایونى ملاحظه فرمودند، در یکى از این خانه‌ها چهار بچه، یک زن حامله فوت کردند.

رئیس ـ آقاى عمیدى نورى از این دقیقه از پنج دقیقه وقت آقاى دکتر پیرنیا استفاده می‌کنید.

عمیدى نوری ـ اطاعت می‌کنم در بلوک امیرى 171 نفر، در بلوک دهرستاق 122 نفر در بلوک دلارستاق 160 نفر در بلوک نمارستاق 50 نفر اینها صورت‌هایی است که ما داریم، در بلوک بندپى بابل 184 نفر در بلوک قسمت قشلاقى بندپى 106 نفر که جمعاً 290 نفر در بلوک بندپى است در بلوک قشلاق آمد تنها در گنگلج کلا 47 نفر در دهات پاشا کلابیجار کلاویماروچمه بن، هنوز صورتش براى جمعیت شیر و خورشید سرخ نیامده در زیر آب پل سفید دهات اطراف هنوز گزارش‌هایش نیامده که تعداد معلوم بشود ولى مجموع این ارقامى که به عرض رساندم درحدود 840 و خورده‌ای هست این صورت است صورت‌هاى ریز هست و اغلب متوفیات هم بچه وزن هستند که نتوانستند خودشان را نجات بدهند این جریان واقعى است که خواستم به عرض برسانم که کمترین اغراقى درش نیست اما میزان خرابى بی‌اندازه زیاد است چون دهات متشتت است خانه‌ها شکاف خورده ترک خورده و مردم هم جرأت نمی‌کنند و نمی‌روند در آنجا اساس کار، خانه‌سازى است در آن دفعه وقتی که لایحه صد میلیونى مطرح بود به عرض رسانده و این موضوع هم مورد توجه واقع شده اعلیحضرت همایونى هم امر اکید صادر فرمودند آقاى سپهبد آق اولى رئیس کمیته خانه‌سازى هستند ولى از جهت اینکه مازندران سرمایش به زودى خواهد آمد چنانچه همین الان هم نمی‌توان زندگى کرد بنده هم به عرض اعلیحضرت همایونى رساندم و به جمعیت شیر و خورشید سرخ تذکر دادم که باید اکیپهاى مجهز خانه‌سازى فوراً بروند به این نقاط مشغول کار بشوند. الان 20 روز است از این حادثه می‌گذرد مقدمات کار را جمعیت شیر و خورشید سرخ فراهم کرده هنوز این اکیپ‌های خانه‌سازى به محل نرفته‌اند از دهم دوازدهم شهریور باران سیل‌آساى مازندران شروع می‌شود نقاط نقاط ییلاقى است الان هم سرما زیاد است. بنده از اینجا مجدداً استرحام می‌کنم استدعا می‌کنم که موضوع خانه‌سازى را جمعیت شیر و خورشید سرخ و کمک به آسیب‌دیدگان بیشتر به آن توجه کند که بلکه ما بتوانیم استفاده کنیم و آنها را نجات بدهیم. نکته‌ای جناب آقاى فضائلى تذکر دادند که جزء اخبار بود که باز در آمل زلزله آمده (فضائلى دیشب). البته این زلزله‌های خفیف هست دیشب هم آمده خانه‌ها هم ترک خورده الان مردم آمل در کنار رودخانه هراز زندگى می‌کنند ما خواهش کردیم بر اینکه بانک رهنى بیشتر کمک بکند به مالکین قرض بدهد به اقساط طویل‌المدت که اینها بتوانند خانه‌هایشان را بسازند البته جناب آقاى آقاخان بختیار یک نماینده مخصوصى فرستادند به مجلس ولى هنوز آثارى از شروع به عملیات خانه‌سازى و نجات واقعى زنده‌هاى

+++

 خودمان آنها که مردند مردند و عمرشان بنا به عقیده ما و عقیده خود بازماندگان‌شان تمام شده ولى اینها که زنده هستند باید نجاتشان داد اعتبارات و وجوه زیادی که براى این کار می‌رسد که باید تشکر کرد ولى نتیجه عملى بسته به قدرت عمل و سرعت کار است ما تقاضا داریم جمعیت شیر و خورشید سرخ بانک رهنى جمعیت کمک به آسیب‌دیدگان فعالیت عملى بیشترى به کار ببرند که این بازماندگان مقتولین نجات پیدا بکنند (احسنت احسنت).

رئیس ـ آقاى پردلى.

پردلى ـ آقایان لابد استحضار پیدا کرده‌اند که من از اعضا حزب مردم هستم. اما حرف‌هاى آن روز من هیچ ارتباطى به حزب ندارد. اینها مشکلات و گرفتاری‌هاى همشهری‌هاى من است. بهدارى سیستان آقایان سه قسمت است یک قسمت در خود زابل دو تا هم در قسمت‌هاى دیگر. رئیس یکى از آن بهدارى دهستان‌ها یک پیشخدمت است. یک پیشخدمت آقایان این پیشخدمت رئیس بهدارى یکى از دهستان‌ها است منظور مردم که نیستند براى مردم که نیست براى بودجه است براى لیست است که معلوم نیست به چه مصرفى می‌رسد؟ در روزنامه خواندم که ارتش به 50 نفر طبیب مشمول احتیاج دارد 85 نفر خودشان را معرفى کرده‌اند که ارتش به هر نقطه‌ای می‌خواهد بفرستد پس طبیب، داروساز دندانساز زیاد داریم ولى این آقاى وزیر نمی‌خواهد براى مردم کار کند باز در همان روزنامه خواندم که می‌خواهند عده این را پنج سال معاف کنند. دولت در این قسمت معافى باید تجدید نظر بکند و آنهایی را که ارتش احتیاج ندارد به شهرستان‌ها بفرستند براى این که دولت براى کار مى‌آید براى مردم به خاطر مردم براى آنچه صلاح و آسایش مردم باشد ولو اینکه لازم باشد طبیب بدون حقوق در اقصى نقاط ایران برود بایستى برود و دولت هر کارى می‌خواهد بکند دولت آن قدرت را دارد اما عمل نمی‌کنند ما آقایان سربازیم. بچه‌های ما سربازهاى آتیه هستنى هر آنى امر بشود من تفنگم دستم است حاضر هستم من نمی‌گویم اگر طبیب ندارید بفرستید ولى می‌گویم هر چقدر دارید به یک نسبت تقسیم بکنید، اگر به ما یک پزشک یک ماما می‌رسد یک ماما بفرستید. من توقع زیادى ندارم من می‌گویم آقاى وزیر شما تبعیض نکن، تو که سه میلیون براى واکسینه کردن مسلولین اعتبار دارى به بلوچستان هم بفرست به زابل هم بفرست چرا براى ما نمی‌فرستى؟

علت تبعیض چیست؟ مگر وظیفه وزیر زورگویی است. یعنى وزیر بهدارى باید زور بگوید به مردم؟ آقایان ما هم مثل برادران شهری‌مان خانواده‌مان را دوست داریم ما هم از مرگ عزیزانمان متأثر می‌شویم به بچه‌هایمان علاقمندیم اجازه ندهید یک وزیرى این همه به ما ظلم بکند در قسمت راه آقایان مانع راه داریم نه پل یک پل موقتى که نظیر این در دوره‌های گذشته اخراج کم درست شد. در دو ماه ولى الان هر چه پول خرج می‌شود تمام نمی‌شود راه ساخته نمی‌شود با این پول کفاف جیب وخرج را نمی‌دهد کفاف هیچ چیز را نمی‌دهد یا باید خرج بشود و به مصرف برسد و یا نمی‌خواهد این کار بشود شکایت‌هاى متعددى رسیده است که در اداره راه دزدى می‌شود یکى ازراه‌ها این است که آخر سال این پرونده‌های مالى را مى‌بندند اینطور معمول است. رئیس راه زابل می‌آید 60 هزار ریال را می‌گوید 9 تا متخصص 600 متر کوب سنگ از معدن در ده روز اخیر خرج کردند شکایت کرده‌اند چنین چیزى وجود ندارد بازرس می‌رود فقط با متصدیان تماس می‌گیرد که اگر پرونده نقصى دارد نقطه ضعفى دارد همان‌جا پرونده‌ها را درست بکنند وزارت راه می‌گوید پرونده کامل است من بازرس فرستاده‌ام در حالى که هیچ اقدامى نشده آقایان بروید در مجل عده این را جمع کنید بپرسید ببینید کجا این پل را درست کرده‌اند. فقط هى پرونده‌سازى می‌کنند آقایان یک وزیر چرا اینطور کار مى‌کند (مشار ـ صحیح است). من اینجا می‌آیم شکایت می‌کنم آقاى دکتر مشیر فاطمى می‌گوید تو صحیح می‌گویی وزیر می‌گوید پس برو راه اصفهان را خودت بساز اینقدر جسارت به خرج می‌دهند. آن وقت چرا آن مأمورشان دزدى نکند اما خالصه آقایان: اراضى خالصه سیستان به امر اعلیحضرت فقید خدا رحمتش کند در 1310 و 1311 تقسیم شد این رعایا تا امروز کشاورزى هر چه توانسته اینها را تار و مار کرده سهم‌هاى اینها را در دست گرفته عده‌ای که باقى مانده‌اند سرسختند و فرار نمی‌کنند از کار کشاورزى چه کرده جز اینکه آنها را متوارى کرده شما قانون گذراندید که اگر کسى اراضى موات دولتى را آباد کرد تصرف کند ولى آنجا به جان خرده مالکین که 5 هکتار یا 3/ 5 هکتار دارند به جان این بدبخت‌ها افتاده‌اند به جاى فروش خالصجات به خرده مالکین فشار می‌آورند این است وضعیت کى گوش می‌دهد؟ کى است که رسیدگى بکند؟

آقایان شما بهتر می‌دانید من یک دهاتى هستم. اطلاعات من خیلى وسعت ندارد می‌گویند تمام جریانات دنیا روى اقتصادیات و روى پول است (خرازى ـ صحیح است). خالصه ایران به اسم دولت است از ده و غیرذلک خالصه براى مردم استفاده‌اش بیشتر است سالى میلیون‌ها تومان پول این خالصه‌چى‌ها استفاده می‌کنند آقا پول زور می‌آورد هر چى بگویید پول می‌آورد تا پول نباشد هیچ چیز درست نمی‌شود تا پول نداشته باشیم نمی‌توانیم بجنگیم ما چه جور می‌توانیم با این قدرت بجنگیم. هر کس که می‌تواند بجنگد بیاید بگوید چه جور می‌توانیم بجنگیم. آقایان این تشکیلات براى رفاه و آسایش مردم است ولى رفاه و آسایش مردم را در نظر ندارند باز هم مرتب هیئت می‌رود، بازرس می‌رود گزارش می‌دهند مأمورین می‌روند تا حرف می‌زنى می‌گویند هیئت فرستادیم براى وقت گذرانى است براى دزدى است نه براى مردم سیستانى‌ها آقایان پیشنهاد دارند اراضى خالصه را به خود مالکین بدهند و از آنها نگهدارى بکنند این دو تا، بعد هم مأمورین دزد را باشد مجازات برسانند (چند نفر از نمایندگان ـ این مشکل است این خیلى مهم است). این سه تا، چهارم اینکه مأمورینى که می‌روند مسئولیت داشته باشند بامنتهاى قدرت بفرستید کوچکت‌رین انحرافى داشت باشد مجازات برسند هیچ عذر و بهانه‌ای ازش قبول نکنید تا مملکت اصلاح بشود آقایان من نمی‌دانم من اصلاح سیستان را می‌خواهم بازرس بیست تا سى تا هر چه می‌خواهید بفرستید همان‌طوری که آقاى عمیدى نورى اینجا فرمودند ما همه می‌دانیم شاه همه چیزش را وقف ملتش کرده دولت چرا براى مردم کار نمی‌کند؟ من نمی‌دانم آقایان من از نظامی‌ها انتظار دیگرى دارم از وزیر راه از وزیر کشاورزى انتظار کار دارم بیایید به پیروى از شعار مقدس خدا. شاه، میهن یک هفته مثل این بختیار عمل کنید در قلع و قمع دزدها خائنین و دزدها را مجازات کنید یک هفته یک دزد را تعقیب کنید من از مقام ریاست از پشت این تریبون تقاضاى محاکمه این وزرا را دارم. رئیس بسیار خوب فقط اعلام جرم می‌توانید بکنید با تسلیم مدارک و مستندات پردلى یعنى من از وزیر سند محضرى می‌توانم بیاورم.

رئیس ـ خوب این را باید به کمیسیون گفت 5 دقیقه دیگر از وقت ایشان باقى است. آقاى ارباب استفاده می‌کنند، بفرمایید آقاى ارباب.‏

ارباب – قبلاً عرض کنم چون جناب آقاى پردلى وضع محل را در نظر خود مجسم می‌کند داراى چنین احساساتى است و حق دارد یک مدتى در تهران می‌ماند و با این ادارات سر و کار پیدا می‌کند اعصابش تسکین پیدا می‌کند و اینکه فرمودند وزیر بهدارى ظلم می‌کند. وزیر بهدارى ظلم نمی‌کند این ذی‌حساب‌ها هستند که ظلم می‌کنند اینها بر دستگاه دولت حکومت دارند حکومت از پایین به بالاست (مهندس فروهر – نظام مالى را هم بفرمایید). رودان یکى از بخش‌های پرجمعیت میناب است مرض آنفلوآنزا به شدت در آنجا سرایت کرده متأسفانه تلگرافى که رسیده بنده اینجا ندارم که عیناً براى آقایان قرائت بکنم. از آقایان وزراى محترم که اینجا حضور دارند استدعا می‌کنم توجه بفرمایند در هیئت دولت تذکر بدهند که یک وسیله سریع براى معالجه مردم به آن محل اعزام دارند چون این هم یک آفتى است یک بلایی است در تهران وسایل معالجه هست و در آنجا حتى دارو نیست طبیب هم نیست. همین مرضى که دوره آن کوتاه است در آنجا آدم می‌کشد. استدعا می‌کنم یک توجه عاجل مبذول بفرمایید و جناب آقاى وزیر محترم جنگ که خودشان وضع اسفناک آن مردم را به چشم دیده‌اند در هیئت دولت خواستار شوند که یک اقدام سریعى در این خصوص به عمل بیاید و به وسیله طیاره طبیبى به آنجا بفرستند و بر امتنان بنده بیفزایید دیگر تمنا دارم از این ببعد یک خورده جدى‌تر به نقاط جنوب توجه بشود. آقایان آنچه گفته می‌شود بین شصت تا هفتاد میلیون لیره از بودجه عمرانى مصرف شده ده لیره آن در نقاط جنوب در بندرعباس در میناب و جزایر هنوز به مصرف نرسیده (چند نفر از نمایندگان - در هیچ‌ جا خرج نشده). اگر آنها هم جزو این مملکت است حق سهم دارد سهم او را باید بدهید مردم را نگاه دارید آقایان براى رضاى خدا توجه کنید از هیئت محترم دولت تمنا می‌کنم آنچه تا به حال نسبت به این امور شوخى کرده‌اند با عوامل هیئت دولت شوخى کرده‌اند به این شوخى خاتمه بدهند و تنها کسى که بدون تعارف در حدود کار خودش توجه کرده اگر اسکله را آب ببرد یک وصله پینه‌ای می‌کند. همین جناب آقاى وزیر گمرکات و انحصارات است در مورد دیگران آنچه البته به جایی نرسید فریاد است (احسنت).

3- تقدیم چند فقره سؤال به وسیله آقایان: خرازى خلعت‌بری و کیکاوسى.

رئیس ـ وارد دستور می‌شویم. آقاى خرازى.

خرازى ـ نسبت به اجحافى که از طرف بانک ملى ایران در تسعیر ریال سعودى شده بنده سؤالى از آقاى وزیر دارایی دارم که تقدیم می‌کنم.

رئیس ـ آقاى خلعت‌بری.

خلعت‌بری-  بنده هم دو سؤال دارم که تقدیم می‌کنم.‏

رئیس ـ آقاى کیکاوسى.

کیکاوسى ـ بنده سؤالى راجع به درآمد و مخارج اوقاف دارم که تقدیم می‌کنم.

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه.

رئیس ـ آقاى وزیر امور خارجه فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

وزیر امور خارجه (دکتر اردلان) – موافقت‌نامه ارضى با شوروى به طورى که استحضار دارند. راجع به خط مرزى به طور کلى بود. در موقعى که کمیسیون مشترک براى پایین آوردن و روى زمین آوردن نقشه شروع به کار کردند مجبور شدند چه از لحاظ فنى و چه از لحاظ مقتضیات محلى یک انحرافاتى قائل بشوند. روی هم رفته بر اثر این تغییراتى که حاصل شده می‌توانم عرض کنم که 125، 126 هکتار زمین

 

+++

 از اراضى ما به آنها تعلق گرفته و متجاوز از 560 هکتار یعنى بیش از چهار برابر و خورده‌ای که ما دادیم از اراضى شوروى به ایران رسیده است در این انحرافات به طور کلى منافع ایران در نظر گرفته شده براى این انحرافات هم نفشه منظم کشیده‌ایم و هم عکسش را تهیه کرده‌ایم و تقدیم می‌کنم که آقایان تصویب بفرمایند. براى اینکه کلیه انحرافات ارضى که در نتیجه آن از مملکت ایران به جاى دیگر منتقل می‌شود و در عوض جایی که چندین برابر آن است به ایران تحویل می‌دهند ما مجبور هستیم که مجوز قانونى داشته باشیم بنابراین لایحه و نقشه‌ای که تهیه شده تقدیم می‌کنم.

رئیس – به کمیسیون‌هاى مربوطه فرستاده می‌شود.

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر گمرکات و انحصارات‏

رئیس ـ آقاى وزیر گمرکات.

وزیر گمرکات و انحصارات (سرتیپ ضرغام) ـ به طورى که آقایان استحضار دارند در انتهاى تبصره 12 قانون بودجه 1336 یک جمله‌ای ذکر شده که وزارت دارایی مکلف است از اول مرداد ضرر نان تهران را ندهد البته در اجراى این امر از ابتداى سال 250 تا دکان نانوایی دولتى در طرح موجود بود که به تدریج اقدام شد و در محل‌هایی که مقتضى و مناسب بود صدتایش تا به حال بسته شده ولى البته این کار باید به تدریج بشود. اگر یک دفعه بخواهیم تمام این دکان‌ها را ببندیم و مردم از خرید نان دولتى محروم بشوند مصلحت نیست ضمناً از اول مرداد ماه همان‌طوری که آقایان اطلاع دارند یک راه‌هایی پیدا شده براى اینکه به طور کلى در تمام شهر تهران نان دولتى تهیه بشود این است که یک ماده واحده‌ای تهیه شده با قید دو فوریت و تقاضا شده است قسمت اخیر تبصره 12 قانون بودجه 1336 از اول 1337 عمل بشود.

6 - بقیه مذاکره گزارش کمیسیون‌هاى مربوط به استخدام نیروهاى مسلح شاهنشاهى ایران و تصویب آن

رئیس - فعلاً دنباله لایحه استخدام نیروهاى مسلح مطرح است. در جلسه قبل تا ماده 59 تصویب شده ماده 60 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد).

2 - فوق‌العاده‌ها

ماده 60 - فوق‌العاده و هزینه سفر و سایر مزایا در داخل و خارج کشور و همچنین حق تأهل و حق اولاد به میزان مندرجه در قوانین و مقررات استخدامى کشورى در آیین‌نامه‌های مربوطه وزارت جنگ تعیین خواهد شد.

رئیس ـ مخالفى نیست؟ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده 61

(به شرح زیر خوانده شد).

ماده 61 - فوق‌العاده افسران و درجه‌داران کادر ثابت گارد مستقل شاهنشاهى طبق آیین‌نامه‌ای خواهد بود که به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى خواهد رسید.

رئیس – آقایانی که با ماده 61 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 62

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 62 - میزان حقوق مقام محل‌های سازمانى که در نیروهاى مسلح شاهنشاهى و ژاندارمرى حق استفاده از آن را دارند در آیین‌نامه‌ای که به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى خواهد رسید تعیین می‌گردد.

رئیس ـ مخالفى نیست؟ آقایانی که با ماده 62 موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 63

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 63 - خوراک افسران و کارمندانى که بنابر مقتضیات خدمتى به عنوان مانور یا عملیات جنگى یا شرکت در اردوگاه به مدت بیش از 24 ساعت از پادگان‌هاى مربوطه خارج می‌شوند و همچنین خوراک افسران و درجه‌داران نیروى دریایی که روى ناوها خدمت می‌کنند یا مرتباً به عللى با ناوها مسافرت می‌نمایند تأمین می‌گردد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 64

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 64 - افسران و درجه‌دارانی که از لحاظ ضرورت خدمت در سربازخانه می‌خوابند از غذاى گرم استفاده خواند نمود.

رئیس – آقایانی که با ماده 64 موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 65

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 65 - به کلیه افسران و کارمندان نظامى و هم‌ردیفان در سال یک دست لباس خدمت تابستانى و در هر دو سال یک دست لباس کامل زمستانى تحویل خواهد شد و به افسران و کارمندان فنى در سال یک دست لباس کار علاوه داده خواهد شد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شدو ماده 66

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 66 - فوق‌العاده سختى خدمت کادر پرنده نیروى هوایی (اعم از خلبان و فنى) و همچنین چتربازان طبق آیین‌نامه‌ای خواهد بود که به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى خواهد رسید.

رئیس ـ آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 67

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 67 - فوق‌العاده سختى خدمت کادر دریانورد (اعم از فنى و غیرفنى و آب بازان). نیروى دریایی طبق آیین‌نامه‌ای خواهد بود که به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى خواهد رسید.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 68

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 68 - در مواقع جنگ مقررات مربوط به فوق‌العاده و مزایا برحسب تشخیص بزرگ ارتشتاران تغییر خواهد نمود.

رئیس ـ آقایانی که با ماده 68 موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. فصل ششم ماده 69

(به شرح زیر خوانده شد)

فصل ششم - بازنشستگى و وظیفه و مستمرى افسران و کارمندان

ماده 69 - افسران و کارمندانى که لااقل داراى بیست سال سابقه خدمت بوده و به حد نصاب سنین مندرج در زیر می‌رسند اجباراً بازنشسته می‌گردند:

الف) افسران و هم‌ردیفان:

ارتشبدها در سن 66،

سپهبدها در سن 62،

سرلشگرها در سن 60،

سرتیپ‌ها در سن 58،

سرهنگ‌ها در سن 55،

سرهنگ دوم‌ها و سرگردها در سن 53،

ستوان‌ها و سروان‌ها در سن 50،

ب) افراد و درجه‌داران و هم‌ردیفان در سن 48.

رئیس ـ آقایانی که با ماده 69 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 70

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 70 - وزارت جنگ می‌تواند افسران و درجه‌داران و هم‌ردیفانى که سه سه دوره حداقل توقف در درجه مربوطه به ترفیع نائل نشوند و مدت خدمت آنان سى سال تمام باشد بازنشسته نماید.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 71

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 71 - افسران و کارمندانی که بیش از بیست سال سابقه خدمت دارند می‌توانند صرف‌نظر از سنین مندرج در ماده 69 تقاضاى بازنشستگى نموده و در صورت تصویب اعلیحضرت همایون شاهنشاه بازنشسته شوند.

رئیس ـ آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 72

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 72 - چنانچه ماه تولد یا ماه تاریخ ورود به خدمت کارمندان از روى مدارک رسمى مشخص نباشد اول مهرماه محسوب خواهد شد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 73

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 73 - براى کسانی که قبل از 19 سالگى به خدمت نیروهاى مسلح شاهنشاهى داخل شده‌اند تاریخ شروع به خدمت از آغاز نوزده سالگى خواهد بود.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 74

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 74 - میزان حقوق بازنشستگى عبارتست از یک سى‌ام آخرین حقوق ماهانه زمان اشتغال (مجموع حقوق مذکور در بند (الف) و (ب) (ماده 53) ضرب در سنین خدمت که در هر حال از آخرین حقوق دریافتى نباید تجاوز کند.

رئیس ـ آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 75

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 75 - مراتب بازنشستگى مستمرى و معلولیت افسران و کارمندان در فرمان همگانى ارتشى درج خواهد شد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 76

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 76 - اگر افسران و کارمندان فعلى در وزارت‌خانه‌های کشورى یا بنگاه‌هاى رسمى دولتى سابقه خدمت رسمى اعم از متوالى یا متناوب داشته باشند از لحاظ بازنشستگى جزو قدمت خدمت آنان محسوب می‌شود در این صورت کسور بازنشستگى پرداختى باید به صندوق بازنشستگى ارتش منتقل گردد. تبصره افسران و کارمندانى که در تاریخ تصویب این قانون در نیروهاى مسلح شاهنشاهى به طور رسمى مشغول انجام خدمت هستند اگر سوابق غیررسمى در ارتش یا در سایر وزارت‌خانه‌ها و بنگاه‌هایی که از بودجه دولت اداره می‌شود داشته باشند به شرط تأدیه کسور بازنشستگى مدت خدمت غیررسمى به مأخذ صدى ده حقوقى که به موجب مقررات این قانون دریافت می‌دارند سابقه خدمت غیررسمى آنها فقط از لحاظ بازنشستگى جزو سنین خدمت رسمى آنان محسوب می‌شود.

رئیس ـ آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 77

(به شرح زیر خوانده شد)

+++

ماده 77 مدت تحصیل در آموزشگاه‌های درجه‌دارى و افسرى و دانشکده‌های نظامى (اعم از داخله یا خارجه) قبل از نیل به درجات نظامى از لحاظ بازنشستگى جزو خدمت محسوب خواهد شد.

تبصره - محصلینى که به هزینه ارتش براى تحصیل به خارجه اعزام می‌شوند مدت تحصیل آنان از لحاظ بازنشستگى جزو سنین خدمت محسوب می‌شود.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 78

(به شرح زیر خوانده شد).

ماده 78 - مدت خدمت وظیفه اشخاصى که داوطلب خدمت می‌شوند از لحاظ بازنشستگى جزو قدمت خدمت آنان محسوب خواهد شد.

رئیس ـ آقایانى که موافقند با این ماده قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 79 قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده 79 - به افسران و کارمندانی که بازنشسته می‌شوند یا به وراث آنهایی که فوت می‌نمایند به میزان مدتى که در جریان سنوات خدمت حق مرخصى داشته و استفاده نکرده باشند حداکثر معادل چهار ماه آخرین حقوق پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود. به ماده 79 آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 80 قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد).

ماده 80 - میزان حقوق مستمرى وراث افسران و کارمندانی که فوت می‌کنند عبارتست از دو سوم حقوق بازنشستگى اعم از اینکه به سن قانونى بازنشستگى رسیده یا نرسیده باشند.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 80 آقایان که موافقند قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد. ماده 81 قرائت می‌شود.

ماده 81 - حقوق بازنشستگى و مستمرى و وظیفه بازنشستگى از صندوق بازنشستگى بانک سپه پرداخت خواهد شد که درآمد آن به شرح زیر می‌باشد:

الف) یک دهم حقوق ماهیانه کلیه افسران و کارمندان کادر ثابت و وظیفه (اعم از شاغل و منتظر خدمت و منتسب و بدون کار) و دانشجویان آموزشگاه‌هاى نظامى که از حقوق ماهانه آنان کسر می‌شود به علاوه معادل این مبلغ که از بودجه وزارت جنگ و ژاندارمرى تأمین و پرداخت خواهد شد.

ب) حقوق ماه اول خدمت کلیه کارمندان کادر ثابت و وظیفه و دانشجویان دانشکده و آموزشگاه‌هاى نظامى‏.

ج) تفاوت اضافه حقوق درجات و اضافه حقوق سنواتى ماه اول افسران و کارمندان در هر سال و تفاوت افزایش حقوق ماه اول که در نتیجه تغییر اشل حقوق افسران و کارمندان حاصل می‌شود.

د) سود قابل تقسیم معاملات بانک سپه پس از وضع هزینه‌های ادارى.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 81 موافقین قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد. ماده 82 قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 82 - افسران کارمندانى که در عملیات رزمى طورى صدمه ببینند که قادر به ادامه خدمت نباشند. حقوقى به نام حقوق وظیفه که میزان آن معادل با آخرین حقوق آنان خواهد بود مادام‌العمر از بودجه وزارت جنگ و ژاندارمرى دریافت و پس از فوت همان مبلغ به نام مستمرى متساویاً به وزارت تقسیم می‌شود.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 82 آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد. ماده 83 قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 83 - افسران و کارمندانى که به علت قیود خدمتى (غیر از عملیات رزمى) طورى معلول گردند که قادر به ادامه خدمت نباشند به شرح زیر با آنان رفتار خواهد شد:

1- در صورتى که خدمت آنان کمتر از 20 سال باشد دو سوم آخرین حقوقشان به عنوان حقوق وظیفه از بودجه وزارت جنگ تا رسیدن به حد نصاب بیست سال پرداخت و کسور بازنشستگى آن به میزان مندرج در این قانون به صندوق بازنشستگى ریخته خواهد شد و پس از آن همان حقوق بدون کسور بازنشستگى از صندوق بازنشستگى بانک سپه مادام‌العمر پرداخت خواهد شد و بعد از فوت نیز دو سوم این مبلغ به نام مستمرى متساویاً درباره وراث برقرار می‌گردد.

2- در صورتى که خدمت آنان بیش از بیست سال باشد بازنشسته خواهند شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 83 موافقین قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد ماده 84 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 84 - پس ازفوت افسر و یا کارمند بازنشسته دو سوم حقوق بازنشستگى به طورتساوى به وراث او به عنوان مستمرى پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 84 آقایان موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 85 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 85 -  افسران و درجه‌داران و هم‌ردیفانى که در جنگ و عملیات رزمى شهید شوند از یک روز قبل از شهادت به یک درجه بالاتر مفتخر شده و مستمرى وراث آنان عبارت خواهد بود از حقوق درجه اعطایی که از بودجه وزارت جنگ و ژاندارمرى پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 85 موافقین قیام کنند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد. ماده 86 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 86 - افسران و درجه‌داران و هم‌ردیفانى که در راه انجام وظیفه فوت نمایند تمام حقوق آنها و در صورتى که به علت قیود خدمتى فوت نمایند دوسوم حقوق به عنوان مستمرى به وراث آنان پرداخت خواهد شد. هرگاه سابقه خدمت آنان کمتر از بیست سال باشد مبلغ مذکور از بودجه وزارت جنگ یا ژاندارمرى و در صورتی که بیشتر از بیست سال سابقه خدمت داشته باشند از صندوق بازنشستگى پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 86 آقایانی که موافق هستند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 87 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 87 - افسران و کارمندانى که به عللى غیر از قیود خدمتى بیمار یا دچار حادثه شوند و بعد از یک سال معالجه طبق تشخیص شورای عالى پزشکى نظامى غیرقابل علاج تشخیص و قادر به ادامه خدمت نباشند اعم از این که سابقه خدمتشان بیش از بیست سال یا کمتر از آن باشد در ردیف بازنشستگان منظور خواهند شد. تبصره افسران و کارمندان مسلول مشمول مقررات ماده واحده مربوط به حمایت کارمندان مسلول و پیشگیرى بیمارى سل مصوب 1333/ 11/ 18 می‌باشند.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 87 آقایانى که موافق هستند. قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد ماده 88 قرائت می‌شود (به شرح زیرخوانده شد)

ماده 88 - وراثى که حق دریافت مستمرى دارند به قرار ذیل می‌باشند:

الف) عیال تا زمانى که شوهر اختیار نکرده.

ب) اولاد ذکور تا موقعى که به سن بیست و دو سال تمام نرسیده باشد. تبصره اولاد علیل که مبتلا به نقص عضو یا بیمارى غیرقابل علاج باشد و قادر به کسب معاش در تمام مدت عمر نباشد حق استفاده از مستمرى را مادام‌الحیاه خواهد داشت‏.

ج) اولاد اناث مادامى که شوهر اختیار نکرده. د) پدر و مادر که در کفالت متوفى بوده‌اند.

هـ) برادر علیل و یا صغیرى که در کفالت متوفى بوده و در صورت اخیر تا موقعى که به سن بیست و دو سال تمام نرسیده باشد و خواهرى که در کفالت متوفى بوده تا موقعی که شوهر اختیار نکرده.

ز) نوه‌هایی که پدر و مادرشان فوت و تحت کفالت متوفى بوده‌اند پسر تا موقعی که به سن بیست و دو سال تمام نرسیده و دختر تا زمانی که شوهر اختیار نکرده.

تبصره - پسرى که مشغول تحصیل باشد تا خاتمه 25 سال سن استحقاق دریافت مستمرى خواهد داشت.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 88 آقایانى که موافق هستند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده 89 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 89 - هر یک از مستمرى‌بگیران اگر مبتلا به بیمارى غیرقابل علاج و نقص عضوى شوند که از کسب معاش در تمام عمر عاجز کردند مستمرى آنان مادام‌الحیاه پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 89 آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 90 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 90 - چنانچه افسران وظیفه زیرپرچم و احتیاط و ذخیره به علل قیود خدمتى معلول شوند اگر قبل از ورود به خدمت وظیفه کارمند دولت بوده‌اند طبق مقررات این قانون از محل خدمت مربوطه حقوق وظیفه دریافت خواهند کرد و در غیر این صورت مانند کارمندان کادر ثابت درباره آنان رفتار و حقوق وظیفه آنان از بودجه وزارت جنگ پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 90 آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 91 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد).

ماده 91 - کسانی که در ادوار مختلف خدمت وظیفه شهید شوند اگر کارمند دولت باشند تمام حقوق و مزایاى آنان به وسیله اداره مربوطه به عنوان مستمرى به وراث آنان پرداخت و در غیر این صورت از مستمرى متعلقه به کارمندان کادر ثابت هم‌درجه آنان با رعایت ماده 85 از بودجه وزارت جنگ استفاده خواهند نمود.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 91 موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 92

+++

قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 92 - مستمرى مقرر در حق وراث به طور تساوى بین آنان تقسیم خواهد شد و وراثت و به کفل باید به وسیله مقامات قانونى صلاحیت‌دار رسماً تصدیق شده باشد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 92‌ موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 93 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 93 - خدمت سربازى وظیفه وراث مانع پرداخت مستمرى به آنان نخواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 93 موافقین قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد. ماده 94 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 94 - هر یک از ورثه که از دریافت وظیفه محروم می‌گردند سهم آنان سهم سایر وراث افزوده خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 94 موافقین قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد. ماده 95 قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

ماده 95 - هرگاه شخصى به دو یا چند علت حق دریافت حقوق از صندوق بازنشستگى داشته باشد فقط میزان حقوقى که بیشتر است به او تعلق خواهد گرفت.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 95 موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 96 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 96 - صاحبان حقوق باز‌نشستگى یا وظیفه بازنشستگى چنانچه در ادارات کشورى و یا مؤسسات و بنگاه‌هایی که مستقیم یا غیرمستقیم با بودجه دولت اداره می‌شود به خدمت اعم از رسمى یا غیررسمى پذیرفته شوند در تمام مدت تصدى شغل جدید فقط از یک حقوق استفاده خواهند کرد و مدت خدمت مذکور جزو سنین خدمت نظامى منظور نشده و موجب تجدید‌نظر در حقوق بازنشستگى مقرر آنان نخواهد گردید.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 96 موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 97 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد).

ماده 97 - کسانی که طبق مقررات این قانون به وزارت‌خانه‌های دیگر منتقل می‌گردند کسور بازنشستگى آنها نیز به صندوق بازنشستگى قسمت لاحق منتقل می‌شود و در صورتی که مجدداً معاودت نمایند تمام کسور بازنشستگى تا تاریخ معاودت به صندوق بازنشستگى برگشت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 97 موافقین قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصویب شد. ماده 98 قرائت می‌شود

(به شرح ذیل خوانده شد)

ماده 98 - افسران بازنشسته فقط در مواقعى که در مراسم رسمى ارتش دعوت می‌شوند حق دارند از لباس نظامى استفاده نمایند. (براى دارندگان نشان ذوالفقار حق پوشیدن لباس نظامى در هر مورد محفوظ خواهد بود).

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 98 موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 99 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 99 - مدت زندانى محاکماتى افسران و کارمندان از نظر بازنشستگى جزو ایام خدمت منظور نخواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 99 موافقین قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 100 قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 100 - به افسران و افراد و هم‌ردیفان آنها که داراى حقوق بازنشستگى هستند. چنانچه ضرورت ایجاب نماید مجدداً از طرف نیروهاى مسلح شاهنشاهى و ژاندارمرى خدمت جدیدى محول گردد در تمام مدت تصدى از حقوق مربوطه به آن استفاده می‌نمایند و ازدریافت حقوق بازنشستگى محروم خواهند بود. مدت خدمت جدید این اشخاص نیز اضافه بر سنین خدمت منظور و موجب تجدید‌نظر در بازنشستگى آنان خواهد بود. تبصره تاریخ استغال به خدمت جدید و همچنین تاریخ خاتمه آن باید در فرمان همگانى ارتش درج گردد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 10 آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 101

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 101 - وجوهى که به نحوى از انحا به صندوق بازنشستگى ریخته می‌شود اختصاص به بازنشستگان و معلولین و وراث آنان داشته و به هیچ عنوان نباید به مصرف غیرمجاز برسد متخلفین در حکم مختلسین اموال دولتى محسوب خواهند شد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده 102

(به شرح زیر خوانده شد).

ماده 102 - جز در موارد استیفاى حقوق دولت توقیف حقوق بازنشستگى و وظیفه (معلولیت) و مستمرى وراث در قبال محکومیت‌های حقوقى و یا به عنوان دیگر ممنوع است. تبصره چنانچه صاحبان حقوق بازنشستگى و وظیفه (معلولیت) و مستمرى بگیران از عهده پرداخت دین خود دفعه برنیایند در صورت معیل بودن یک چهارم و در غیر این صورت یک سوم مقررى آنها در مقابل دین مزبور محسوب مستهلک خواهدشد.

رئیس ـ آقاى خلعت‌بری مخالفید؟ بفرمایید.

خلعت‌بری ـ مخالفت بنده با این ماده براى این است که این ماده برخلاف اصل است اشخاص و دولت در تمام حقوق مساوى هستند فرض کنیم که یک نفر افسر از بابت یک بدهى پنج هزار تومان مدیون است مطابق این ماده دولت حق دارد. این پنج هزار تومان را از حقوق بازنشستگى او کسر کند در صورتی که دولت ندرتاً از یک افسرى طلبکار می‌شود اما افسران ارتش مطابق قانون با مردم داراى رابطه عادى هستند و  یک وقت یک کسى از یک افسرى دو هزار تومان یا پانصد تومان و پانصد تومان براى مردم قابل تحمل است و غیرقابل وصول است اما براى دولتى که توانایی دارد و بودجه دارد غیرقابل تحمل است بنابراین بنده معتقدم این جمله جز در موارد استیفاى حقوق دولت هم یا حذف شود یا این حقوق چون تأمین زندگى مردم را می‌کند ضرر ندارد باشد در صورتی که مردم و دولت در مورد بازنشستگان در این حق مساوى باشند این است که بنده این تذکر را لازم دیدم بدهم (عمیدى نورى حرف صحیحى است).

رئیس ـ آقاى وزیر جنگ.

وزیر جنگ – در اینجا قید شده که جز در موارد استیفاى حقوق دولت براى اینکه وقتى دولت خودش طلبکار است حقوقى را که خودش می‌دهد حق دارد از این حقوق طلب خودش را وصول کند. البته رعایت عدل و انصاف خواهد شد و به اقساط گرفته خواهد شد راجع به اشخاص عادى که طلبکار هستند براى آنها هم وصول طلبشان تأمین است براى اینکه گفته نشده یک کسى که بدهکار است فقط و فقط عایداتش حقوق بازنشستگى است دارایی دیگرى هم دارد آن را توقیف کنند و حقوق طلبکار را بدهند و به علاوه همان‌طور که خود آقاى خلعت‌بری تذکر دادند خیلى به ندرت اتفاق می‌افتد که دولت از کسى طلبکار باشد و بخواهد حقوق یک بازنشسته‌ای را بگیرد ولى اصل این است که حقوق بازنشستگى و معلولیت را که به وراث شهدا و اشخاصى که در حقیقت از خدمتگزاران سابق ارتش بوده‌اند می‌دهد صحیح نیست که ما براى هرگونه طلبى توقیف کنیم این ماده را تقاضا می‌کنم که به همین صورتى که نوشته شده و با دقت کامل مورد بررسى قرار گرفته تصویب بفرمایید و پیشنهادتان را پس بگیرید. خلعت‌بری ـ بنده که پیشنهاد ندادم تذکرى دادم.‏

رئیس ـ آقاى عمیدى نورى.در این ماده پیشنهادى داده‌اند که قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد) پیشنهاد می‌نمایم ماده 102 اینطور اصلاح شود.

ماده 102 - چنانچه صاحبان حقوق بازنشستگى و وظیفه (معلولیت) و مستمرى‌بگیران از عهده پرداخت دین خود ادفعه برنیایند در صورت معیل بودن یک چهارم و در غیر این صورت یک سوم مقررى آنها در مقابل دین مزبور محسوب و مستهلک خواهد شد. عمیدى نورى.

رئیس ـ آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى ـ جناب آقاى وزیر جنگ این تذکرى که جناب آقاى خلعت‌بری دادند یک حرف اساسى است خودتان قبول فرموده‌اید و در تبصره قید شده چنانچه صاحبان حقوق بازنشستگى و وظیفه و مستمرى‌بگیران از عهده پرداخت دین خود دفعه برنیایند در صورت معیل بودن یک چهارم در غیر این صورت یک سوم مقررى آنها در مقابل دین مزبور محسوب و مستهلک خواهد شد. این نشان می‌دهد که اراده خود وزارت جنگ هم بر این است که اگر یکى از افراد ارتش بدهکار شد به مردم نگویند که در سیر مصونیت و امتناع و استنکاف از پرداخت دین خودش است این تبصره را مرقوم فرموده‌اید اما نمی‌دانم با اینکه این تبصره هست این ماده دیگر چیست؟ این ماده متناقض می‌شود با تبصره ماده این است که جز در موارد استیفاى حقوق دولت توقیف حقوق بازنشستگان و وظیفه (معلولیت و مستمرى وراث در قبال محکومیت‌های حقوقى و یا به عنوان دیگر ممنوع است)، اگر منظورتان این است که منحصراً بدهى دولت را کسى که در ارتش است بدهد و راجع به افراد دیگر حقوقش مصون باشد به نظر بنده این یک تبعیضى است که خلاف اصل است ما که داریم ارتشمان را تقویت می‌کنیم حقوق خوب می‌دهیم درجه خوب می‌دهیم حتى براى سربازان داوطلب هم ماهى دو هزار ریال حقوق می‌دهیم نبایستى این فکر را بکنیم که یک نظامى بدهکاریش را نپردازد. فرمودند منحصر به این مورد نیست ممکن است اینکه افراد مال و ملک و دارایی دیگر داشته باشند این مسلم است اگر بدهکار مال و ملکى از حقوق داشته باشد طلبکار خودش می‌رود به سراغ او در این هیچ تردید نداشته باشید. اما موارد زیادى پیش می‌آید که بدهکار مال و ملکى ندارد و اغلب هم طلبکار نمی‌داند که بدهکار ملک و مالى دارد همین‌قدر به اعتبار حقوق به اعتبار مستمرى، به اعتبار شخصیت طرف است که می‌آید و به او یک قرضى می‌دهد و طلبى از آن پیدا می‌کند این است که من خیال می‌کنم که خود جناب آقاى وزیر جنگ موافق نباشند ما راهى باز کنیم که افراد شرافتمند ارتش ما که مورد احترام و افتخار ما هستند و با یک همچو قانون استخدام صحیحى ما وضعشان را تثبیت می‌کنیم طورى بشود که این افراد به اعتبار شخصى‌شان بیایند خانه‌ای اجاره کنند و بعد مال‌الاجاره که به تاخیر افتاد بگذارد و برود و طبق این ماده مالک نتواند مال‌الاجاره‌اش را وصول کند و به او بگویند جز در موارد استیفاى حقوق دولت نمی‌شود از حقوق او گرفت این صحیح نیست. جناب آقاى وزیر جنگ این را از بین ببرید به طور کلى بنده پیشنهادم این بود راجع به پرداخت

+++

 دین آقایان افراد ارتش همان‌طور که خودتان در تبصره مرقوم فرموده‌اید همان طور باشد یعنى تبصره جانشین ماده باشد یعنى صدر ماده که مستثنى کرده دولت را و وصول طلب از حقوق را منحصر کرده به دولت از بین برود و این ماده به طور کلى یک ارفاقى می‌شود که آقایان نظامى‌های ما اگر بدهکارى پیدا کردند در صورتی که معیل بودند یک چهارم حقوق والا یک سوم حقوقشان را بدهند این فکر خوبى است اما این را کلى بکنید که راجع به همه باشد نه اختصاص بدهى به دولت داشته باشد این عقیده بنده است واله خدا می‌داند به صورت فعلى خوب نیست.

رئیس ـ آقاى وزیر جنگ.

وزیر جنگ ـ اولاً راجع به این ماده توضیح عرض می‌کنم که ماده اساسى کار و ملاک عمل است و تبصره فقط عطف به این مورد می‌شود و در ماده در نظر گرفته شده جز در مورد استیفاى حقوق دولت همان‌طور که توضیح عرض کردم اصل اینست که حقوق بازنشسته یا مستمرى‌بگیر را کسى حق ندارد توقیف کند براى اینکه اگر یک کسى بدهى دارد مملکت دادگسترى دارد دادگاه دارد به مراجع رسمى می‌تواند رجوع بکند و حقوقش را وصول بکند این کارمند دولت مستمرى بگیر این ورثه شهدا گناه نکرده‌اند که در نتیجه یک عمر خدمت و فداکارى یک حقوقى که آنها می‌گیرند هر کسى طلب‌کار شد بیاید بگوید که این حقوق را توقیف بکنید اینکه صحیح نیست اصل این است که اگر کسى طلبکار است برود در محاکم و طلبش را وصول کند اما در مورد دولت همین‌طور که عرض کردم این کاملاً استثنایی است چطور می‌شود که دولت از کسى طلبکار بشود؟

مثلاً یک افسرى بازنشسته شده یا مرحوم شده و یک محاسباتى با وزارت جنگ دارد فرض کنید اتومبیلى بهش داده‌اند که هنوز تمام اقساطش را نداده خوب این عادلانه است که از حقوقش بگیرند یا یک افسرى ذی‌حساب بود حسابش را تصفیه نکرده بایستى دولت حسابش را بگیرد این هم بسیار عادلانه است که از حقوقش بگیرند اما براى حساب‌های خصوصى صحیح نیست (دهستانى چطور ظالمانه است که حقوق مرد، را از او بگیرند؟) که حقوق آنها را توقیف بکنیم چون وجوه مستمرى بگیر در اختیار ما است و ما بشویم قاضى عدلیه و طلب مردم را بپردازیم به علاوه این سابقه دارد در تمام قوانین سابق این موضوع بوده توجه بفرمایید در ماده 56 قانون استخدام کشورى هم عیناً هست در ماده 56 به جز موارد استیفاى حقوق دولت توقیف حقوق تفاعدى در قبال محکومیت حقوقى یا عناوین دیگر از این قبیل اکیداً ممنوع است همیشه این ممنوع بوده و حالا ما در حقیقت همان مقررات را حفظ کرده‌ایم‏.

رئیس ـ آقاى خلعت‌بری موافقید یا مخالف؟

خلعت‌بری ـ بنده موافق پیشنهاد هستم.

صدرزاده – اینجا یک موضوعى پیش آمد که ممکن است ایجاد شبه‌های بکند و آن اینست که تصور شده است ولى اینطور نیست اینجا وقتى دولت طلبکار می‌شود مربوط به دولت نیست مربوط به خزانه عمومى است مثل اینکه همه مردم طلبکارند دولت خودش شخصیتى که دارد شخصیتى است که نمایندگى از تمام جامعه دارد یعنى خزانه عمومى بنابراین موقعى که طلبى مربوط به خزانه عمومى مملکت است چون اهمیت بیشترى دارد باید استیفاى حقوق بشود اما براى طلب‌کارهاى خصوصى آن اشخاصى که از این قانون مستحضر شدند می‌دانند وقتى به یک افسرى پول خواهند داد که دارایی دیگر داشته باشد و به اعتبار حقوقش اصلاً مالى به دست او نخواهند داد که بعد دچار محظور بشوند اما یک افسرى که سال‌ها خدمت کرده است و هیچ ممر دیگرى هم از براى زندگى خودش جز این مستمرى و حقوقى که از دولت می‌گیرد نداشته است این هیچ مناسبت ندارد در موقعى که متقاعد می‌شود و یا به واسطه صدمات جنگى یک نقص عضوى پیدا می‌کند حقوقش در مقابل طلب توقیف بشود و یک همچو آدم شرافتمندى که جانش را در مقابل مملکت فدا کرده است در مقابل یک طلب حقوقش توقیف بشود و بازماندگان و یا کسان او دست تکدى دراز کنند و از دسترنج و خدمات او نتوانند بهره‌مند بشوند بنابراین من از حضور آقایان استدعا مى‌کنم که موافقت بفرمایید این ماده 102 به همین کیفیت که در اینجا نوشته شده است برقرار بماند و جناب آقاى عمیدى نورى هم پیشنهادشان را مسترد بفرمایند.

رئیس-  آقاى خلعت‌بری‏

خلعت‌بری ـ بنده عرض می‌کنم اگر یک افسرى خدمت کرده و حالا بازنشسته شده است خوب پس دولت باید بیشتر از او قدردانى کند و طلبى که از او دارد نگیرد یا باید بین دولت و افراد تساوى باشد و دولت هم طلبش را نگیرد دولت بیشتر موظف است که قدردانى بکند یا افراد عادى؟ این عرض اول بنده دوم اینکه در امر بازنشستگى اشخاصى هستند که از حقوق بازنشستگى‌شان دیگران حق استفاده دارند و بنده چون در موردى دیده‌ام این فکر به نظرم رسید ممکن است کسى در مقابل زن و اولاد به دادن نفقه و خرج محکوم بشود و ما دیدیم کسى از این قانون همین قانونى که جناب آقاى وزیر جنگ خواندند در یک مورد خاص می‌خواست استفاده بکند و نخواست حکم محکمه را اجرا بکند ولى اداره بازنشستگى موافقت نکرد و حقوق او را طبق حکم محکمه آن مقدارى که مورد حکم بود به اولاد و احفاد او داد و این امر سابقه دارد ممکن است در مورد یک افسرى اینطور ابتلا پیدا شود. وزنش بچه‌هایش پدرش مادرش اینها بعدها نتوانند حقوق قانونى خودشان را استیفا بکنند یا اشخاصى که طلبکارهاى کوچک هستند آدم کوچک برایش پانصد تومان و صدتومان قابل تحمل نیست ولى براى دولت هزار تومان یا پنج هزار تومان قابل تحمل است از این جهت با پیشنهاد موافق هستم که قسمت اول یعنى به استثناى دولت حذف شود.

رئیس ـ پیشنهاد قرائت می‌شود بعد رأى می‌گیریم

(به شرح سابق خوانده شد).

آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام فرمایند (عده کمترى برخاستند). تصویب نشد رأى می‌گیریم به خود ماده 102 آقایان موافقین قیام فرمایند (عده بیشترى برخاستند) تصویب شد. ماده 103

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 103 - تاریخ برقرارى حقوق بازنشستگى و مستمرى و وظیفه بازنشستگى ضمن تصریح مبلغ و هویت ذوى‌الحقوق در فومان همگانى ارتش درج خواهد شد.

رئیس ـ آقایانى که با ماده 103 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 104

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 104 - ترک تابعیت بازنشستگان و معلولین و هر یک از وراث قانونى موجب قطع حقوق آنان به نفع صندوق بازنشستگى خواهد بود.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 105

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 105 - هرگاه شخصى که داراى حقوق بازنشستگى یا وظیفه است مفقودالاثر شود و مدت یک سال حقوق بازنشستگى یا وظیفه خود را مطالبه ننماید وراث ذوى‌الحقوق او چنانچه مطابق این قانون مستمرى به آنها تعلق گیرد حق دارند موقتاً مستمرى قانونى خود را تقاضا نمایند چنانچه بعدها معلوم شود شخص مفقودالاثر فوت نموده مستمرى موقتى از تاریخ فوت به طور دائم برقرار مى‌شود و در صورتی که معلوم شود در حال حیات می‌باشد وضعیت حقوق آنان به حال اولیه اعاده می‌گردد.

رئیس ـ آقایانى که با ماده 105 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 106

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 106 - به افسران و کارمندانى که از خدمت اخراج یا مستعفى می‌گردند نصف کسور بازنشستگى آنان که به صندوق بازنشستگى پرداخته مسترد خواهد شد.

رئیس ـ آقاى رامبد مخالفید؟ بفرمایید.

رامبد ـ این کسورى که به عنوان بازنشستگى کسر می‌شود به عبارت دیگر حکم یک بیمه‌ای دارد براى افسران ارتش و هر حق بیمه‌ای و پولى که به مرور از مال حقه و حقوق قطعى یک افسر و یا یک فردى برداشت می‌شود بعد از اینکه تعهد این فرد در مقابل صندوق بازنشستگى قطع شد بگذریم از اینکه اصولاً روى اصل کلى به مرور ارزش پول کم می‌شود لااقل حق خودشان را تمام را بهشان برگردانید نصف کردن آن موردى ندارد، این را لابد آقاى وزیر جنگ دلایلى دارند که خواهند فرمود و اگر مورد قبول آقایان نبوده بنده استدعا می‌کنم تمام کسور به آنها برگردد (صحیح است).

رئیس ـ آقا وزیر جنگ.

وزیر جنگ – در مورد افسران و کارمندانى که اخراج می‌شوند. این کاملاً طبیعى است کسى که اخراج می‌شود خطاکار بوده و تنبیه می‌شود و دلیلى هم ندارد که به او یک چیز دستى هم بدهیم حقوقش کسر می‌شود، این هم را هم عرض کنم که راجع به افسرانى که اخراج می‌شوند ما گفتیم نصف می‌دهیم در قانون استخدام کشورى تمامش توقیف می‌شد و هیچ داده نمی‌شد. ما اینجا گفته‌ایم نصفش داده شود ولى تمام دادنش به عقیده من مورد ندارد اما راجع به افسرى که مستعفى می‌شود این افسر خرج برایش شده تا افسر شده است تحصیلات مجانى در دانشکده افسرى کرده شبانه‌روزى بود اغلب به اروپا فرستاده شده اگر قرار بشود افسرى که تمام این مخارج درباره او شده و زحمات درباره‌اش کشیده شده و به جاى اینکه استفاده خدمتى از او بشود مستعفى بشود این صحیح نیست این تشویقى خواهد بود براى افسرها که تقاضاى استعفا کنند بالاخره ما نمی‌خواهیم افسرهایمان را تشویق به استعفا بکنیم اگر ما نصف می‌دهیم به نظر بنده همین هم خیلى است.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 106 آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 107

(به شرح زیر خوانده شد).

ماده 107 - معلولین مصرحه در این قانون چنانچه قبل از رسیدن به سن بازنشستگى بهبودى حاصل نمایند و امکان ارجاع شغل به آنان از طرف کمیسیون عالى پزشکى نظامى گواهى شود به خدمت اعاده و به کار مناسب گمارده خواهند شد.

رئیس ـ مخالفى نیست؟ رأى گرفته می‌شود به ماده 107 آقایان موافقین قیام فرمایند.

+++

 (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 108

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 108 - هرگاه در اثر ترقى هزینه زندگى به حقوق افسران و کارمندان شاغل مبلغى اضافه شود معادل آن به حقوق بازنشستگان و معلولین و مستمرى بگیران هم‌درجه آنان که مدت خدمتشان مساوى است اضافه خواهد شد. به طور کلى هر موقع اشل حقوق افسران و کارمندان کسر یا علاوه گردد حقوق بازنشستگى یا وظیفه یا مستمرى که به موجب این قانون برقرار می‌شود به همان نسبت کسر یا علاوه خواهد شد. تبصره کلیه بازنشستگان و موظفین و مستمرى‌بگیران فعلى از تاریخ تصویب از مقررات این قانون استفاده خواهند کرد.

رئیس ـ آقاى خلعت‌بری‏.

خلعت‌بری ـ جناب آقاى وزیر جنگ اینکه به موجب این تبصره کلیه بازنشستگان و مؤظفین و مستمرى‌بگیران فعلى از تاریخ تصویب از مقررات این قانون استفاده خواهند کرد یعنى از تفاوتى که در اثر ترقى هزینه زندگى حاصل می‌شود این تبصره فقط مربوط به افسرها است یا تمام مستخدمین کشورى؟ (وزیر جنگ ـ ما به کشوری‌ها کارى نداریم این مربوط به قواى مسلح است) خوب منظور بنده همین مطلب بود عرض کنم اینجا یک موردى پیش می‌آید که بنده از خود جنابعالى خواهش می‌کنم که این مطلب را به نظر اولیا دولت برسانید و آن این است که در اینجا هم باز یک تبعیضى مشاهده می‌شود البته این ماده بسیار ماده خوبى است براى اینکه افسران و درجه‌داران و اشخاصى که در مدت عمر خدمت کرده‌اند وقتى مواجه با ترقى هزینه زندگى می‌شوند باید حقوقى بگیرند که زندگى آنها در مورد ترقى هزینه تأمین بکند و این یک ماده بسیار مترقى و صحیحى است و من به شما تبریک می‌گویم که این را تنظیم کردید ولى خاطر آقایان باشد مستخدمین دیگر دولت هم یعنى آنهایی که بیست سال پیش خدمت کرده‌اند حقوقى که گرفته‌اند مأخذش معلوم است کسور بازنشستگى که به دولت داده‌اند آن یک ریالى که آن روز داده‌اند امروز برابر با سى ریال یا لااقل برابر با بیست ریال است بنابراین حقوق بازنشستگى که امروز می‌گیرند یک سى‌ام یا یا یک بیستم و یا یک خمس زندگى آنها است و بقیه زندگى آنها تأمین نیست و اینها عمرى را به هدر داده‌اند و در خدمت دولت و براى مملکت صرف کرده‌اند امروز داراى نوه و بچه و اولاد و صاحب مخارج سنگینى هستند و حقوقشان کافى براى مخارجشان نیست و به قدرى نیست که مستخدمین امروز می‌گیرند یعنى چه؟

یک عده‌ای باید در آینده خدمت بکنند و معلوم هم نیست که چه جور خدمت می‌کنند ولى یک عده‌ای که خدمت کرده‌اند و به حد تقاعد رسیده‌اند ما بیاییم گذشته را فراموش بکنیم. این یک تبعیض است به نظر بنده بهترین موقع است که دولت این را تأمین بکند و براى سایر مستخدمینى که عمرى خدمت کرده‌اند باید فکرشان راحت باشد و بنده می‌دانم که عده زیادى از آنها با نهایت سختى معیشت و در مضیقه زندگى می‌کنند به‌جا است که دولت ما فقط بکند بلکه انشاالله در این ماده این نظر تأمین شود یا یک لایحه دیگرى بیاورد که این تفاوت حقوق بازنشستگى شامل حال عموم مستخدمین دولت بشود ولو اینکه بودجه دولت زیاد بشود بنده گمان می‌کنم که همه آقایان با آن موافق باشند.

رئیس ـ آقاى دکتر سید امامى.

دکتر سید امامى ـ بنده هم اتفاقاً می‌خواستم این تذکرى را که جناب آقاى خلعت‌بری دادند به دولت بدهم در مورد لوایحى که مطرح شده ما همیشه تذکر داده‌ایم و دولت‌هاى وقت به ما وعده داده‌اند که براى مستخدمین کشورى هم این کار را بکنند ولى تا به حال انجام نداده‌اند این است که در این موقع بنده خواستم این مطلب را تذکر بدهم و از جناب آقاى وزیر جنگ که واقعاً لطف فرمودند و بسیار خوب است که در این لایحه فکرى براى اینها کرده‌اند باید وزراى سایر وزارت‌خانه‌ها هم به فکر اعضایشان باشند و هر چه زودتر فکرى کنند که در این‌باره تصمیمى اتخاذ بشود که واقعاً وضع بازنشستگان فوق‌العاده اسفناک است آن موقع که حقوق آنها کم بوده هزینه زندگى هم کم بوده حالا که هزینه زندگى گران شده آنها حقوق کمى می‌گیرند یعنى حقوق تقاعد آنها کم می‌شود یک فکرى باید براى آنها بشود.

رئیس ـ آقاى دکتر امین موافقید؟ بفرمایید.

دکتر امین – به نظر بنده این ماده مخصوصاً تبصره آن بسیار به جاست چون افسرانى که به مقام بازنشستگى می‌رسند یا شهید می‌شوند یا به عللى بازنشسته می‌شوند اینها خانواده دارند زندگى دارند یا آنهایی که سالم هستند و خداى نکرده اگر جنگى اتفاق بیفتد در زمان جنگ اینها احضار می‌شوند و وارد خدمت می‌شوند به عقیده بنده وضع آنها با سایر مستخدمین فرق می‌کند این افسر در حال بازنشستگى یا در حال خدمت وضع زندگى خانواده‌اش باید کاملاً تأمین بشود تا دیگران هم تشویق بشوند و وارد خدمت بشوند. البته همانطور که جناب آقاى خلعت‌بری فرمودند بنده می‌خواهم تذکر بدهم که در وضعیت سایر خدمتگزاران توجهى نشده بنده اشخاصى را مى‌شناسم که با 80 تومان با 90 تومان با 120 تومان زندگى می‌کنند بنده خانواده افسرى را مى‌شناسم که با 170 تومان زندگى می‌کند حقیقتاً اینها اگر زندگیشان تأمین نشود هیچ افسرى جان خودش را به خطر نمی‌اندازد که براى مملکت جانفشانى بکند و خدمت بکند همین‌طور دولت باید لایحه بیاورد به طور کلى براى سایر وزارت‌خانه‌ها و براى تمام بازنشستگان و زندگى آنها را تأمین بکند اینها همیشه ناراضیند چون ناراضى‌اند کارى انجام نمی‌دهند و مى‌دانند بعد از سى سال که سنشان می‌رسد به 50 و 55 و 60 از کار مى‌افتند و از دستگاه دولت بازنشسته خواهند شد حقوق بازنشستگى آنها کفاف مخارجشان را نمی‌کند و یک عده ناراضى به سایر ناراضى‌ها اضافه خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 108 آقایان موافقین قیام فرمایند (عده بیشترى برخاستند) تصویب شد. ماده 109

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 109 - حقوقى که در موقع بازنشستگى مطابق مقررات این قانون تعلق می‌گیرد از صندوق بازنشستگى و آنچه در اثر تغییر اشل به حقوق بازنشستگى و معلولین و مستمرى‌بگیران اضافه شود از بودجه وزارت جنگ و ژاندارمرى تأمین و پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 109 آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. فصل هفتم ماده 110

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 110 - دریافت دو حقوق از صندوق دولت و سازمانهاى وابسته به آن به هر عنوان مطلقاً ممنوع است و همچنین تصدى دو شغل سازمانى ممنوع است مگر در موارد غیرعادى که به اراده سینه ملوکانه ممکن خواهد بود.

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به ماده 110 آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 111

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 111 - از تاریخ تصویب این قانون اعطا ارشدیت جز در مواقع جنگ مطلقاً ممنوع می‌باشد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 112

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 112 افسران و کارمندان حق استفاده از مرخصى سالیانه را با استقاده از حقوق و مزایاى مربوطه به شرح ذیل دارا می‌باشند:

الف) افسران و کارمندان کادر ثابت اعم از نظامى و غیرنظامى یک ماه و آنها که در نقاط بد آب و هوا خدمت می‌کنند 45 روز.

ب) افسران و افراد وظیفه پانزده روز.

رئیس ـ آقایانی که با ماده 112 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

رامبد ـ بنده در ماده 112 عرایضى داشتم.

رئیس ـ آقایان توجه بفرمایند در موقعى که ماده خوانده می‌شود اجازه بگیرند بعد از اعلام رأى دیگر نمی‌شود. ماده 113 قرائت می‌شود.

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده 113 براى رسیدگى به تخلفات افسران و هم‌ردیفان که مستوجب اخراج (موضوع ماده 15) می‌باشند و همچنین براى رسیدگى به شکایات آنان راجع به امور خدمتى که در سلسله مراتب به نتیجه قطعى نرسیده‌اند هیئتى به نام هیئت رسیدگى به شرح زیر تشکیل می‌شود:

1- وزیر جنگ.

2- رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران.

3- رئیس ستاد نیروى مربوطه (زمینى. هوایی و دریایی).

4- دادستان ارتش.

5- رئیس کارگزینى ارتش.

رئیس ـ مخالفى نیست؟ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 114

(به شرح زیرخوانده شد).

ماده 114 - در صورتی که موضوع رسیدگى مربوط به یکى از افسران ژاندامرى باشد به جاى رئیس ستاد مربوطه فرمانده ژاندارمرى در هیئت رسیدگى شرکت خواهد نمود.

رئیس ـ آقایانی که با ماده 114 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 115

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 115 - تصمیمات هیئت رسیدگى پس از استماع دفاع افسران و هم‌ردیفان به اکثریت آرا اتخاذ و سپس به پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاه گزارش و در صورت تصویب به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 116

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده 116 - حدود اختیارات رؤساى ستادهاى سه‌گانه و مقامات بالاتر در مورد تنبیه افسران و متخلف و هم‌ردیفان تا سرهنگ دوم (داخل) علاوه بر آنچه که در آیین‌نامه انضباطى پیش‌بینى شده به شرح زیر است:

الف) انتظار خدمت حداکثر تا 6 ماه موضوع ماده 12.

ب) بدون کارى حداکثر تا سه ماه موضوع ماده 13 تبصره اختیارات مذکور در بند (الف)

+++

 و (ب) نسبت به درجه‌داران و افراد و هم‌ردیفان با مقامات مذکور در ماده 19 می‌باشند.

رئیس ـ آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده بیشترى برخاستند) تصویب شد ماده 117

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 117 - انتظار خدمت و بدون کارى سرهنگ به بالا به شرح زیر:

1- انتظار خدمت 3 ماه.

2- بدون کارى دو ماه موکول به تصویب اعلیحضرت همایون شاهنشاه خواهد بود. تبصره فرمانده ژاندارمرى نسبت به افسران و درجه‌داران و افراد ژاندارمرى تا سرهنگ دوم (داخل) داراى اختیارات مذکور در بند «الف» «و» «ب» ماده 116 بوده و در مورد از سرهنگ به بالا موکول به تصویب اعلیحضرت همایون شاهنشاه خواهد بود.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 118

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 118 - اخراج درجه‌داران و هم‌ردیفان موکول به پیشنهاد کمیسیون تحقیق متشکل از پنج نفر افسر از واحد مربوطه و تصویب مقامات مذکور در ماده 19 می‌باشد.

رئیس ـ آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 119

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 119 - اخراج دانشجویان دانشکده‌های افسرى و آموزشگاه افسرى جزء کادر ثابت و احتیاط موکول به پیشنهاد شوراى دانشکده افسرى یا شوراى دانشگاه نظامى و تصویب رئیس ستاد نیروى مربوطه خواهد بود.

رئیس ـ آقایان موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 120

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 120 - اخراج دانش آموزان آموزشگاه‌هاى درجه‌دارى موکول بپیشنهاد کمیسون تحقیق متشکل از پنج افسر از واحد مربوطه و تصویب مقامات مذکور در ماده 19 می‌باشد.

تبصره 1 - دانشجویان و دانش‌آموزان داوطلب چنانچه در جریان دوره تحصیلى به یکى از علل مشروحه زیر:

عدم انضباط.

فساد اخلاق.

عدم صلاحیت.

معافیت برحسب تقاضاى شخصى از دانشکده و یا آموزشگاه اخراج شوند مدت تحصیل آنان جزو خدمت زیرپرچم محسوب نخواهد شد.

تبصره 2 - چنانچه دانشجویان احتیاط یا سربازان وظیفه دیپلمه لیسانسیه دکتر که براى نیل به مقام افسرى به سمت‌ها اعزام می‌کردند اشخاصى یافت شوند که در حین خدمت قبل از نیل به مقام افسرى عدم شایستگى از آنان مشهود ومراتب مورد گواهى شوراى دانشگاه و یا فرمانده مستقل و تصویب ستاد نیروى مربوطه واقع گردد بایستى دو سال خدمت زیر پرچم را با احتساب مدت خدمت قبلى مانند افراد انجام دهند.

رئیس ـ آقایانی که با ماده 120 موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 121

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 121 - افسران و کارمندان ژاندارمرى کل کشور از لحاظ استخدام تابع مقررات این قانون خواهند بود.

رئیس ـ آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 122

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 122 - حقوق بازنشستگى و مستمرى و وظیفه بازنشستگى افسران و درجه‌داران ژاندارمرى طبق مقررات این قانون از صندوق بازنشستگى بانک سپه پرداخت خواهد شد و کسور بازنشستگى آنان ماهانه طبق مقررات مندرج در ماده 81 از طریق ژاندارمرى به صندوق باز نشستگى بانک سپه پرداخت خواهد شد.

رئیس ـ آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 123

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 123 - وزارت جنگ موظف است آیین‌نامه‌های مذکور در این قانون راتنظیم و پس از تصویب کمیسیون‌هاى مربوطه مجلسین به موقع اجرا گذارد.

رئیس ـ آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 124

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 124 - مقررات این قانون که شامل 7 فصل و 125 ماده و 44 تبصره می‌باشد باتوجه به ماده 51 از تاریخ تصویب به موقع اجرا گذارده‏ خواهد شد و قوانین ترفیعات و بازنشستگى و مقررات حقوق ماهانه قبلى ارتش و هر نوع قوانین دیگر که مغایر این قانون باشد ملغى می‌گردد.

رئیس ـ آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 125

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 125 - وزارت جنگ و کشور مأمور اجراى این قانون می‌باشند.

رئیس ـ آقاى خلعت‌بری مخالفید بفرمایید.

خلعت‌بری ـ وظیفه خودم می‌دانم به عنوان مخالف با این لایحه، دو تذکر خدمت آقایان نمایندگان محترم عرض کنم این قانون یک قانون بسیا رصحیحى است خیلى هم با مطالعه تنظیم شده است ولى در اجراى این قانون اگر وزارت جنگ و وزارت کشور دقت نکنند این زحمات هدر می‌رود ارتش که مورد علاقه تمام ماست و مملکت ما را حفظ کرده و می‌کند و همیشه سعى خرابکاران این بوده است که این اساس قوى را متزلزل کنند براى اینکه بتوانند به مملکت رخنه پیدا کنند براى برهم‌زدن اساس مملکت و بحمدالله موفق نشدند و بزرگترین توطئه‌ها هم صورت گرفت و به خواست خداوند منتهى بعدم موفقیت و شکست شد. به این جهات و این سوابق بنده لازم می‌دانم عرض کنم در ارتش از انضباط بالاتر یک اصلى به نظر بنده رسید که عرض کنم و آن اصل رعایت  واجراى کامل این قانون است (صحیح است) اگر در ارتش خداى یک رده رعایت بی‌طرفى نشود و تبعیض بشود در دادن درجات و ترفیعات رعایت روابط خصوصى شخصى، قرابت و انتساب، یا رفاقت با اشخاص بشود همیشه از داخله ارتش باید نگران بود، بنده جدا جناب آقاى وزیر جنگ توصیه می‌کنم و اطلاع هم دارم که در سال اخیر در ترفیعات و این قبیل امور رعایت بی‌طرفى و بى‌نظرى شده و تا اندازه‌ای هم موفق شده‌اند ولى باید یک مراقبت دائمى باشد که براى اشخاصى که استحقاق مقام و حقوق و درجه و ترفیعات دارند به هیچ‌وجه استثنا و تبعیض نشود ولو اینکه قوم و خویش خود باشد والا در داخله ارتش همیشه یک آمادگى براى خرابکارى خواهد بود این عرض اول بنده بود، عرض دوم بنده این است که ارتش همیشه باید کار خودش را بکند.

رئیس ـ این مطالب مربوط به این ماده نیست آقاى خلعت‌بری شما می‌توانید در کلیات آخر مذاکره کنید.

(صدرزاده ـ بنده هم در کلیات اجازه خواسته‌ام) تأمل کنید رأى گرفته می‌شود به ماده 125 آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. کلیات آخر مطرح است آقاى خلعت‌بری بفرمایید.

خلعت‌بری ـ عرض کنم که دنباله عرض بنده این است که حقیقتاً هم ما باید سعى کنیم و هم دولت باید سعى کند که افراد ارتش در کار خودشان باقى بمانند براى اینکه ارتش حالا و بعدها و همیشه احتیاج دارد به اشخاصى که در خود ارتش داراى صلاحیت و توانایی کار باشند آقایان در ارتش عده بسیار زیادى اشخاص لایق پیدا می‌شوند، بنده خودم استاندار گیلان بودم یک سرهنگ زندى بود افسر دریادارى باور بفرمایید یک نمونه لیاقت و تقوى و شرافت بود، همین‌طور عده زیادى از فرماندهان را من می‌شناسم که در منطقه مأموریتشان بی‌اندازه مورد توجه مردم هستند، یعنى در آن مقام خیلى خوب می‌توانند خدمت کنند ولى اخیراً وزارت جنگ به نظر من دچار اشتباه شده و آن اینست که افراد ارتش را با مردم در تماس گذاشته است، حالا جهاتش را عرض می‌کنم اگر کسى براى وزارت انتخاب بشود اهمیتى ندارد، یک کسى توانایی دارد استعداد دارد و مثل افراد سیوبل و کشورى، یک نفر و دو نفر هم مانعى ندارد و اما براى کارهاى بازرسى براى کارهاى کشاورزى، براى کارهایی که با مردم تماس دارد مثل ماهیگیرى، جمع‌آورى غله و جنگل گماردن افراد نظامى براى آن کارها صلاح نیست که با مردم تماس داشته باشند اگر بگوییم منطق این است که این آقایان قدرت دارند و با قدرت خودشان مقررات را اجرا مى‌کنند، به نظر من دولت اگر قدرت داشته باشد، مردم در مقابل قدرت دولت تمرد نمی‌کنند مطیع هستند داراى نحابت هستند رعایت مصلحت را می‌کنند و نمی‌خواهند نظم را به هم بزنند بنابراین از طرف مردم نگرانى نیست اما این لباس نظام و لباس شرف، لباس نظام وظیفه و لباس خون‌ریزى در راه وطن باید همیشه نزد مردم محبوب باشند و طورى نباشند که مردم نسبت به این لباس کدورتى پیدا کنند در گذشته سعى کردند مردم را نسبت به این لباس یک قدرى دلتنگ کنند براى اینکه به اساس مملکت لطمه بزنند نه از روى دلسوزى ولى براى اینکه هیچ و‌قت هیچ کس نتواند از طریق قشون و افراد ارتش خرابکارى کند باید خود وزارت جنگ و اولیاى امور ارتش سعى کنند افراد نظامى و ارتش را غیر از امور نظامى با مردم در تماس نگذارند (صحیح است). حالا دو چیز هست یکى قدرتست، یکى خشونت قدرت اینست که جناب وزیر جنگ بگوید فلان امر برخلاف مقررات است و نباید انجام بشود یا وزیر کشاورزى یا وزیر دارایی این را هر مأمورى که یک پاسبان یا یک ژاندارم همراهش باشد با یک دستخط بخشدار می‌تواند بگوید.

(دکتر عدل ـ قدت باشد ژاندارم هم لازم نیست) چون دولت بدون قدرت نداریم، هر دولتى که شما می‌بینید همه‌شان قدت دارند یک مأمور وزارت کشاورزى قدرتش از یک رئیس‌الوزرا بیشتر است مأمورى که پایین‌تر است قدرتش از خود وزیر براى مردم بیشتر است، این آقایان وزرا، این رئیس‌الوزرا و وزرا که بالا هستند اگر اعمال قدرت بکنند اعمال خشونت نمی‌کنند، مردم از خشونت بیزارند قدرت براى ملکت لازم است باید توى دهن مفسدین زد با قدرت هم زد منتهى با قدرت قانون، نه از روى غرض، جناب وزیر جنگ هیچ وقت ممکن نیست اگر از یک کسى خلافى ببیند توى گوشش بزند یا سیلى بزند، اما فلان سرهنگ این کار را می‌کند، سروان این کار را می‌کند من خودم در مازندران یک سرهنگى را دیدم که یک رعیتى را خوابانده بود و شلاق زده بود. گفته بودند چرا گفته بود این یک الوار چوب قاچاق کرده خیلى

+++

 خیلى خوب فرض کنیم این الوار چوب هم قاچاق کرده و باید او را گرفت، باید او را تسلیم مجازات هم کرد، اما سرهنگ نباید توى گوش یک رعیت بزند، این خطا است، اگر بگویند که مردم می‌ترسند و این کار را نمی‌کنند، کسى که به چوب احتیاج دارد اگر روز شود شب می‌رود می‌آورد همیشه هم که یک سرهنگ سر راه نیست که بیاید بگیرد، از یک راه دیگرى می‌آورد، اما اگر بنا باشد یک سرهنگ توى گوش مردم بزند این خداى نکرده ایجاد کدورت می‌کند، مردم می‌گویند از این لباس براى قدرت سوء‌استفاده می‌شود بنابراین در همین مردی که عرض کردم صحبت شد اقدام شد جلوگیرى هم شد مورد توجه هم واقع شد و هر وقت هم که من تذکر دادم تیمسار سپهبد هدایت و وزیر جنگ با نهایت جدیت و صداقت توجه کردند خدا شاهد است من هیچ کارى با هیچ کدام از شما دو تا ندارم اما با صداقت و صمیمیت خدمت کردن معلوم می‌شود، یعنى نظر خاص نداشتن متعدى را سر جایش نشاندن اینها چیزهایی است که معلوم می‌شود اما یک سروان و یک سرهنگ مثل سپهبد هدایت و یا تیمسار وزیر جنگ نمی‌تواند فکر کند او خیال می‌کند که اگر شدت عمل به خرج داد و یا اگر با خشونت عمل کرد این وظیفه خودش را انجام داده آن وقت اینها تکرار می‌شود بنده می‌گویم اگر مأمورین خواستند تعدى بکنند بگذارید مأمورین کشورى بکنند که این عدم رضایت متوجه مأمورین کشورى بشود نگذارید نظامی‌ها با مردم از این قبیل تماس‌ها داشته باشند در اروپا چرا نظامی‌ها با لباس نظام نمی‌آیند توى خیابان‌ها براى اینکه با مردم مساوى باشند، اینها را براى نمونه عرض می‌کنم تیمسار وزیر جنگ براى عبور کامیون‌هاى ار تش از خیابان‌ها نهایت جدیت را کرده است دستور داده تنبیه می‌کند، شلاق می‌زند شاید روزى هزار نفر راننده در تهران تخلف می‌کنند اما مردم این تخلف‌های عادى را ندیده می‌گیرند و عصبانى نمی‌شوند. براى چه؟ براى اینکه می‌گویند این لباس به او داده شده براى حفظ حقوق مردم وبراى جلوگیرى از تخطى است اگر خودش خواست تخطى بکند این مخالف با لباس نظامى است، این فکرى است که مردم می‌کنند، این افکار مرتب جمع می‌شود آن وقت در دل‌ها ایجاد کدورت می‌شود، در صورتیکه بنده معتقدم مردمی که خدمت می‌کنند و جان خودشان را فدا می‌کنند و در مواقع سخت از مملکت دفاع می‌کنند، اینها همیشه باید معزز و محترم باشند، بنده این تذکرات را من باب مصلحت عرض کردم و معتقد هستم که اگر یک وزیر دو وزیر در کابینه نظامى هستند باشند چون خوب کار کرده‌اند، خدمت کرده‌اند اما براى هر کارى مثلاً براى بازرسى چه احتیاجى به نظامى هست، این همه مخارج هست این همه افراد هستند، اگر این افراد دیگر بدرد نمیخورند خوب ببندید درش را در بازرسى نخست‌وزیرى و بازرسى سازمان برنامه و همه وزارت‌خانه‌ها را ببندید و اما اگر شما دارید افرادى که می‌توانند بازرسى کنند این بازرس اگر رفت و خطا کرد یک آدم عادى است و می‌گویند این آدم عادى خطا کرد اما اگر یک افسرى رفت و خطا کرد و خشونت به کار برد در جایی که قدرت باید به کار برد آن وقت این در انظار مردم موجب کدورت نسبت به افراد نظامى خواهد شد بنده این را من باب تذکر عرض کردم چون جناب آقاى وزیر جنگ قبول می‌فرمایند و من قطع دارم اشخاصى مثل خود وزیر جنگ و تیمسار سپهبد هدایت قطعاً از این تذکرات خیلى خشنود و راضى می‌شوند و هیچ وقت اشخاصى که همیشه مصلحت مملکت را نگاه می‌کنند از انتقاد دلتنگ نمی‌شوند و اگر هم خداى نکرده دلتنگى هست بنده ترجیح می‌دهم‏ که این دلتنگى باشد روزى انشاالله معلوم خواهد شد که حق با ما است چون هدف همه ماست که انشاالله این ارتش ما همیشه قوى باشد و همیشه حافظ استقلال و حدود و تغور مملکت باشد.

رئیس ـ آقاى صدرزاده موافقید (صدرزاده - بله) بفرمایید.

صدرزاده – در هر اجتماعى آن چیزى که بیشتر از همه اهمیت دارد حفظ امنیت اجتماعى و جامعه است که باید از هرگونه تعرضى مصون باشد ارتش یک قدرتى است که خود اجتماع آن را به وجود آورده است. مسلماً ارتش یک وظیفه بسیار بزرگى را در مملکت برعهده دارد و آن حفظ امنیت داخلى کشور است و جلوگیرى از هرگونه تجاوزى که نسبت به مملکت می‌شود و لازم بود که یک قانون صحیحى براى استخدام داشته باشد و این قانونى که براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى شده است به طوری که بنده از آقایانى که در کار ارتش داراى سابقه طولانى هستند استفسار کردم آن نکات لازم و فنى در آن رعایت شده مخصوصاً بنده که وقت گرفتم در این باب صحبت کنم در ماده 110 بود که آنجا می‌گوید: «دریافت دو حقوق از صندوق دولت و سازمان‌هاى وابسته به آن به هر عنوان مطلقاً ممنوع است و همچنین تصدى دو شغل سازمانى ممنوع است مگر در موارد غیرعادى» این نکته بسیار صحیحى است که در قانون ذکر شده الان ملاحظه می‌فرمایید هنوز در بعضى از مقامات هست که بعضى از اشخاص داراى مقامات متعدد و حقوق‌هاى متعدد هستند و این کار ناصحیحى است اولاً معلوم نیست که به تمام آن کارها برسند و ثانیاً اشخاص دیگرى هستند که لیاقت و استحقاق دارند که به آن کارها برسند و داراى آن مقام باشند اینها کنار هستند و این یک نارضامندى عمومى فراهم خواهد کرد بنده می‌خواهم استدعا کنم در سایر قوانین استخدامى وزارت‌خانه‌ها هم که به مجلس می‌آورند حتماً این نکته قید شود و هر کس در مملکت داراى شرایط بود و استحقاق دارد که یک حقوق کافى و یک مقام داشته باشد و هیچ تناسب ندارد که اشخاص لایق دیگرى بدون کار و مقام و حقوق باشند و بعضى از اشخاص چندین مقام را اشغال کنند (صحیح است).

رئیس ـ رأى گرفته می‌شود به مجموع مواد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. به دولت ابلاغ می‌شود. آقاى وزیر جنگ وزیر جنگ بنده اجازه می‌خواهم از حضور آقایان محترم و مخصوصاً از حضور آقایانى که در کمیسسیون‌هاى متعدد شرکت داشته‌اند و ساعات متوالى در کمیسیون‌ها و سوکمیسیون‌ها این لایحه را مورد بررسى قرار دادند تشکر کنم در مورد لایحه دیگر عرضى نمی‌کنم همین‌طور که توجه فرمودید می‌بینید این یکى از لوایح بسیار مفید براى ارتش است. این لایحه‌ای بود که در اجراى منویات شخص اعلیحضرت همایونى که توجه خاص به رفاه عموم کارمندان دولت و مخصوصاً ارتش دارند تنظیم شده بود و در این لایحه دقت کامل شد که آتیه کارمندان ارتش به وسیله دولت تأمین بشود و دیگر خودشان به فکر تأمین آتیه نباشند (یکى از نمایندگان ـ انشاالله) و امیدوارى کامل هست که با تصویب این قانون از انحرافات جلوگیرى بشود یعنى حالا دیگر جایز نیست و قابل تحمل و اغماض نیست که یک افسرى که یک عشر حقوق بهش داده می‌شد و حالا یک ترتیباتى اتخاذ شده که نه تنها براى خودش بلکه براى وراثش و براى تمام موارد معلولیت و بیمارى و شهادت و همه چیز او پیش‌بینى شده دیگر اغماض منطقى نیست به همین دلیل در این قانون اصل تشویق و تأمین زندگى افسران و افراد ارتش از یک طرف رعایت شده است اینجا آقاى دکتر امین اشره‌ای فرمودند که بازنشستگى به منظور تنبیه اجرا می‌شد این را باید عرض کنم که هیچ وقت بازنشستگى تنبیه نبوده است. منتهى طریقه اجرایش طورى بود که این توهم را ایجاد می‌کرد و ما در این لایحه آمدیم این را به کلى از بین بردیم. الان بازنشستگى فقط روى یک اصول یاست که خود به خود اجرا می‌شود و به هیچ‌وجه نظریه اشخاص درآن تأثیر ندارد یعنى اتوماتیک است به اصطلاح بیست سال خدمت و سن معین و در درجات معین و یا سى سال خدمت به طوری که ملاحظه فرمودید دیگر هیچ وزیرى، هیچ رئیس ستادى نمی‌تواند به میل خودش یک افسرى را بازنشسته بکند و یک رئیس ستاد دیگرى بیاید او را به خدمت دعوت کند و همین‌طور در سایر موارد هم که آقاى خلعت‌بری شرح دادند وحتى‌المقدور سعى شده جلوگیرى بشود از اعمال نظریات خصوصى از حب و بغض شخصى و بنده هم کاملاً عقیده‌مندم که باید موقع ترفیعات خیلى دقت کرد و یکى از نکات مهم همین است و بنده عقیده‌مند هستم و بوده‌ام و گفته‌ام که تنبیه بی‌جا خطرش خیلى بسیار کمتر است از تشویق بی‌جاست چون اگر یک کسى که بدون رعایت مقررات و قوانین فقط روى نظریات شخصى ترفیع گرفت هزاران نفر هم ترازو و هم افق او هستند که ناراضى می‌شوند اما اگر خداى نکرده کسى ناحق تنبیه شد خود او ناراضى می‌شود و شاید یک عده به خصوصى خوشحال شوند که او تنبیه شده است البته همانطوری که تذکر دادند اصل مهم اجراى قانون است، در تمام قوانین این اصل باید رعایت شود و ما امیدواریم تاهستیم توفیق خدمتگزارى داشته باشیم و آیندگان ماهم این اصل را رعایت و مراعات می‌فرمایند که این قانون به طوری که منظور نظر آقایان نمایندگان است اجراشود راجع به قطع تماس ارتش با مردم باید عرض کنم که روى اوامر اعلیحضرت همایونى در این راه قدم‌هاى برداشته شده و ما همیشه در این راه باز هم کوشش می‌کنم که حتى‌المقدور ارتش که وظیفه خاصى دارد در کارمردم تماس نداشته باشد منجمله با تأسیس این سازمان امنیت باعث شد رکن دوم ستارها کارى به کار مردم نداشته باشند قانون تشکیل گارد مسلح را که تصویب کردید باعث شد که ارتش به هیچ‌وجه به کار قاچاق کارى نداشته باشد قانون نظام وظیفه که آوردیم در حدود امکاناتى که براى وزارت کشور هست سعى شده ارتش مداخله در سربازگیرى نکند اما اینکه فرمودید سرهنگى رعیتى را زده لابد این حکایت نظر عیارکتان هست. آن شنیدم که صوفیی میکوفت زیر نعلین خویش میخى چند آستینش گرفت سرهنگى که بیا نعل برستورم بند از قدیم‌الایام سرهنگ‌ها زور می‌گفتند تازگى ندارد، منتهى اگر یک سرهنگى زورگفت، اجحاف کرد ما تنبیهش می‌کنیم بنده این را‌ مکرر گفته‌ام که اگر چیزى اتفاق افتاد نمی‌گویند فلان سرهنگ یا سرگرد چنین کارى کرد می‌گویند نظامی‌ها شما هر مورد خاصى را بفرمایید فلان سرهنگ فلانجا فلان کار را کرد اگر تنبیه نشد البته جاى حرف هست ولى دستگاه عظیمى که پانزده هزار افسر دارد خوب در میان آنها قطعاً خطا پیدا می‌شود به همین

+++

 دلیل هم ما آیین‌نامه انضباطى داریم مقررات شدید داریم که در این قبیل موارد به شدت اجرا می‌کنیم بنده باز هم در خاتمه عرایضم باید تشکر کنم که تسریع فرمودید در تصویب این قانون که قطعاً باعث تحکیم مبانى ارتش و دلگرمى کارمندان وزارت جنگ خواهد شد.

7- طرح و عدم تصویب فوریت لایحه تمدید تبصره 12 قانون بودجه 1336 کل کشور راجع به نان طهران

رئیس ـ لایحه وزارت انحصارات و گمرکات دو فوریتش مطرح است قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى نظر به اینکه در قسمت اخیر تبصره 12 قانون بودجه سال 36 دولت مکلف است که از زیان عمل کرد نان تهران جلوگیرى نماید و با کمال مراقبتى که تاکنون شده تعدادى قریب به نصف از دکاکین دولتى تبدیل گردیده و بقیه نیز باید به تدریج کسر شود بنابراین ماده واحده زیر را با قید دو فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد ماده واحده قسمت اخیر تبصره 12 قانون بودجه سال 1336 مصوب 18 اسفند ماه 1335 از اول سال 37 به مرحله عمل درخواهد آمد.

وزیر گمرکات و انحصارات نخست‌وزیر

رئیس ـ فوریت اول مطرح است. آقاى سلطان‌مراد بختیار مخالفید؟ (بختیار - بله) بفرمایید.

سلطان‌مراد بختیار ـ در موقعی که بودجه سال 36 تصویب شد بنده پیشنهاد کردم که دولت ضرر نان تهران را ندهد و الساعه چهار ماه می‌گذرد در عرض این مدت فکرى نکرده‌اند و راکد گذاشته‌اند من نمی‌دانم چه باعث شد که تمام مدت را گذاشته‌اند مثل سازمان برنامه، دولت هم از سازمان برنامه یاد گرفته و این دقیقه آخر می‌آید که این را تصویب کنید اینکه درست نیست بایستى که قبلاً بیاورد بدهد به کمیسیون‌ها الساعه که قرائت کردید. اصلاً بنده متوجه نشدم که موضوع چه بود الان ما باید رأى بدهیم که دو مرتبه مردم ولایات مالیات بدهند و ضرر بدهند که نان در تهران ارزان باشد. با کمال تأسف تیمسار جنابعالى حسن نیت در این کار دارید اما بدانید که این نان به دست مردم نمی‌رسد فقط یک عده‌ای هوچى از این کار می‌خواهند استفاده کنند بنده این را صراحتاً عرض می‌کنم این نانى که در تهران داده می‌شود نه مردم بی‌چاره استفاده می‌کنند و نه هیچکدامشان مستحق هستند یک عده‌ای با هوچى‌گرى و پشت هم اندازى با اعمال نفوذ می‌خواهند از این کار استفاده کنند بنده استدعا می‌کنم از آقایان که به فوریت این کار رأى ندهید برود کمیسیون آنچه در کمیسیون لازم بود بحث شود قبل از اینکه بحث شود نباید در مجلس مطرح شود حالا فوریت مطرح است یا اصل موضوع.

رئیس ـ فوریت مطرح است پنج دقیقه هم بیشتر وقت نیست.

سلطان‌مراد بختیار ـ ملاحظه کنید مردم باید در شهرستان‌ها گندمشان را بفروشند و یا بردارند بیاورند در تهران سابقاً صدى بیست و پنج می‌گرفتند مردم شهرستان‌ها چه تقصیرى دارند که حالا تیمسار ضرغام تشریف می‌آورید و می‌فرمایید براى این کار مجدداً 9 ماه امهال کنیم چهار ماه آقاى فروهر آمدند امهال گرفتند که این دکان‌ها را به بندند چهار ماه گذشته و امروز جنابعالى 9 ماه امهال می‌خواهید بعد ازآن اگر جنابعالى تشریف بردید و وزیر گمرکات جدیدى آمد بعد از 8 ماه دیگر هم آن آقاى وزیر گمرکات تازه تشریف می‌آوردند و می‌گویند از اول 38 (مهندس فروهر – چرا بدهند؟) براى اینکه اینجا یک عده‌ای هوچى هستند و همیشه از این کارها استفاده می‌کنند. بنده انتظار داشتم دولت حاضر زیر بار هوچى‌ها نمی‌رود. ولى با کمال تأسف حالا می‌بینم که این دولت هم می‌خواهد زیربار هوچى‌ها برود. پس رأى به فوریت ندهیم که این لایجه برود به کمیسیون و در آنجا تکلیف قطعیش معلوم شود (صحیح است).

رئیس ـ آقاى بهبهانى شما با فوریت موافقید؟ (بهبهانى ـ بله) بفرمایید.

بهبهانى ـ بنده خیال می‌کنم در این لایحه یک اشتباهى و یک سوء‌تفاهمى بین آقایان نمایندگان ایجادشده وآن این استکه یک عده‌ای از مردم یا نانوا از این آردى که دولت به آنها می‌دهد صرفاً سوء‌استفاده می‌کنند و مردم به هیچ‌وجه متمتع نمی‌شوند در صورتى که این‌طور نیست. بنده خیلى متأسفم دوست عزیزم جناب آقاى سلطان‌مراد بختیار توجه نفرمودند، خیلى میل داشتم تشریف می‌آوردند و همین الان با هم می‌رفتیم در یکى از محلات دور افتاده تهران و ملاحظه می‌فرمودند که این آردى را که به نانوا می‌دهند مردم چه جور از سر و کول هم بالا می‌روند و از همین آرد استفاده می‌کنند.

(سلطان‌مراد بختیار ـ بنده حاضرم از آنجا هم برویم به قم آنجا را هم ببینیم). بنده به هیچ‌وجه منکر این نیستم که در ولایات یک عده فقیر باشند (بختیار ـ هست). قبول هم دارم بنده هم خدا شاهد است آقایان محترم بدانند که دلم براى قمى و مشهدى و شهرضایی خیلى کمتر از تهران نمی‌سوزد از نظر بنده مساوى است شما وکیل تهران و وکیل مشهد هم هستید، بنده وکیل شیراز و وکیل تهران هم هستم. همه هم‌وطن ما هستند همه ایرانى هستند و همه مردم ایران باید سیر باشند. بنده هم پشت این تریبون می‌گویم تبعیض شده حق این بود همان‌طور که به مردم فقیر تهران به آن ارزان می‌دهند سعى می‌شد که به مردم فقیر شهرستان‌ها هم بدهند ولى حالا این که جورنشده است و یک عده فقیر از این نان ارزان‌تر متمتع می‌شوند. شما براى همین که آنها ندارند اینها را هم محروم می‌کنید این به نظر بنده بی‌انصافى است اگر چنانچه این پول راکه به مردم تهران می‌دادند نمی‌دادند و بین مردم شهرستان‌ها تقسیم می‌کردند و آنها متمتع می‌شدند بنده حرفى نداشتم ولى بنده می‌دانم که یک عده فقیر در تهران هستند که همین یک قران که به نانشان اضافه شده گرسنه می‌مانند در صورتى که آقایان نظر دارند که آنها سیر بشوند براى اینست که یک نفر پنج کیلو نان می‌گیرد وقتى یک قران اضافه شود باید پنج قران اضافه بدهد ممکن است این در زندگى من تأثیر نداشته باشد (صدرزاده – در ولایات هم همین‌طور است). کسى که حرف ولایات را نزده. اینست که بنده استدعا می‌کنم اجازه بدهید اسن ماده مطرح شود و به فوریتش رأى بدهید. اگر آقایان رأى دادند و ما توانستیم وقتى اصل موضوع مطرح شد آقایان را قانع کنیم فبها والا هیچ.

رئیس ـ آقایان تمنى دارم رأى را روشن بدهید که من بفهمم قیام کرده‌اید یا نه موافقند قیام کنند (عده‌ای بر خاستند) تصویب نشد به طور عادى به کمیسیون‌هاى مربوطه فرستاده می‌شود.

8- اخذ رأى و تصویب مدت تعطیل جلسات مجلس ختم جلسه

رئیس ـ امروز سى‌ام تیرماه است همیشه در 1 مرداد ماه مجلس تعطیل بوده حالا هم مجلس تعطیلش از فردا شروع می‌شود (تیمورتاش ـ پس فردا جلسه داریم؟). خیر نداریم اول مرداد است و تعطیل شروع می‌شود مدت تعطیل به اختیار مجلس است اگر آقایان موافق باشند تعطیل تا آخر شهریور و دو ماه باشد (یک نفر از نمایندگان – با تعطیل مجلس سنا مقارن باشد) ما با سنا چه کار داریم؟ سنا تشریفاتى دارد مجلس سنا 14 مهر باید افتتاح شود گمان می‌کنم بهتر است همان دو ماه و تا آخر شهریور باشد (صحیح است) آقایانى که با دو ماه تعطیل موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. در عین حال اگر دولت مطالب لازمى داشت ممکن است به طور فوق‌العاده جلسه تشکیل شود بنابراین جلسه راختم می‌کنم جلسه آینده بعد از تعطیلات مگر اینکه مطلب لازمى پیش بیاید.

(مجلس یک ربع بعد از ظهر ختم شد).

رئیس مجلس شورای ملى ـ رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295177!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)