کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/22]

جلسه: 112 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیستم اسفند ماه 1323  

فهرست مطالب:

1- قرائت صورت خلاصه جلسه پیش و تصویب آن

2- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

3- اظهارات مقام ریاست و آقای دکتر مصدق

4- مذاکره راجع به انتخاب یک نفر ناظر بانک

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 112

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیستم اسفند ماه 1323

 

فهرست مطالب:

1- قرائت صورت خلاصه جلسه پیش و تصویب آن

2- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

3- اظهارات مقام ریاست و آقای دکتر مصدق

4- مذاکره راجع به انتخاب یک نفر ناظر بانک

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس یک ربع ساعت قبل از ظهر به ریاست آقای سید محمدصادق طباطبایی تشکیل گردید.

1- قرائت صورت خلاصه جلسه قبل و تصویب آن

صورت مجلس روز یکشنبه سیزدهم اسفندماه را آقای (هاشمی) منشی به شرح زیر قرائت نمودند.

مجلس یک ساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقای سید محمدصادق طباطبایی تشکیل و صورت جلسه قبل قرائت و توصیب شد.

اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:‌

غایبین بااجازه- آقایان: ساسان- ملایری- لشکرانی.

غایبین بی‌اجازه- آقایان: فرمانفرماییان- صفوی- نقابت- اخوان- کفایی- دولت‌آبادی تهرانی- رضا تجدد- آشتیانی- امیر- ابراهیمی- صمصام- حیدرعلی امامی- منصف- فرود- سلطانی- مراداریه- قشقایی- پوررضا- سید ضیاءالدین- روحی- اکبر- سیف‌پور- تهرانچی- یمین اسفندیاری- خلعتبری.

قبل از دستور آقای فرخ به عنوان اخطار نظامنامه لزوم اجرای ماده 25 آیین‌نامه داخلی را دائر به تقدیم گزارش عملیات کمیسیون‌ها به مجلس شورای ملی تذکار و تقاضا نمودند کمیسیون دادگستری با توجه به قانون محاکمه وزرا گزارش‌های مربوط به اعلام جرائم نسبت به آقای علی سهیلی و همچنین کمیسیون محرمانه گزارش و نظریه خود را نسبت به این موضوع هر چه زودتر به مجلس شورای ملی تقدیم دارند.

آقای نبوی مخبر کمیسیون دادگستری توضیحاً اظهار نمودند کمیسیون جلسات خود را مرتباً تشکیل و لوایح قانونی و اعلام جرم‌ها مورد رسیدگی واقع و گزارش قسمتی از آنها به مجلس شورای ملی تقدیم شده چند فقره دیگر نیز پس از رفع نواقص و تکمیل تحقیقات به عرض مجلس شورای ملی خواهد رسید.

آقای شهاب فردوسی نیز به استناد ماده 109 آیین‌نامه داخلی در اطراف بیانات چند جلسه قبل آقای دکتر مصدق دائر به اعتراض در مورد گزارش کمیسیون دادگستری نسبت به صدور قرار منع تعقیب آقای تدین وزیر سابق خواربار بالنسبه به موضوع خواربار آذربایجان توضیح دادند ایشان عضو کمیسیون دادگستری و کمیسیون فرعی رسیدگی به پرونده نامبرده بوده و بر طبق محتویات پرونده هیچ یک از گزارش‌ها و ایرادات وارده دلالت بر وقوع یا ارتکاب جرمی از طرف آقای تدین نداشته و منتهی به صدور قرار منع تعقیب گردیده و اشکالی به نظریه کمیسیون در مورد این پرونده به خصوص وارد نیست. آقای دکتر مصدق نیز در تعقیب بیانات آقای شهاب فردوسی شرحی توضیحاً تقریر و پیشنهاد نمودند پرونده مربوط به اتهام آقای تدین مدت پانزده روز در اختیار ایشان گذارده شود تا گزارشی از آن تهیه و تقدیم نمایند. آقای احمد بهبهانی علی‌الاصل معتقد بودند هر یک از آقایان نمایندگان حق مراجعه به پرونده و اظهار نظر در مجلس شورای ملی را داشته و از این لحاظ پیشنهاد ایشان محتاج به اخذ رأی نخواهد بود.

آقای محمد طباطبایی نیز در تأیید نظریه آقای بهبهانی شرحی تقریر و پس از توضیح مقام ریاست و اظهارات آقایان نبوی و دکتر شفق چون جمعی از نمایندگان پیشنهاد را قابل رأی نمی‌دانستند آقای دکتر مصدق از جلسه خارج پس از آن به ورود در دستور رأی گرفته شده تصویب و نسبت به گزارش مربوط به تجدید استخدام آقای آندره گدار که در جلسه قبل اعلام رأی شده بود اخذ رأی به عمل آمده از 86 نفر عده حضار به اکثریت 44 رأی در مقابل دو رأی مخالف تصویب گردید بعد از توضیحات آقایان هاشمی و ملک‌مدنی و طباطبایی در اطراف بیانات آقای دکتر مصدق، آقای اردلان وزیر دارایی لایحه بودجه کل سال 1324 کشور را تقدیم و اظهار نمودند بودجه‌های تفصیلی نیز تهیه شده و قبل از سال جدید تقدیم خواهد گردید.

آقای هاشمی مخبر کمیسیون تحقیق و رسیدگی به اتهامات منتسبه به بعضی از آقایان نمایندگان گزارشی دائر به تقاضای تجدید و اضافه چهل و پنج روز بر مدت سابق قرائت و آقای نخست‌وزیر در قبال تذکار ایشان توضیح دادند به کلیه وزارتخانه‌ها دستور اکید صادر

+++

می‌شود که پرونده‌های مورد تقاضای کمیسیون را از سال دارند. آقای شریعت‌زاده حدود صلاحیت کمیسیون را محدود به مدت یک ماه ندانستند و تقاضای تمدید را با این ترتیب غیرلازم می‌شمردند و پس از توضیح آقای دکتر طاهری دائر به تصریح مدت در قانون 27 دی ماه و لزوم تصویب تمدید مورد تقاضا، آقای نبوی در مقابل تقاضای آقای طوسی شمه دائر به عملیات کمیسیون و رسیدگی به پرونده‌های واصله و ضرورت موافقت با گزارش کمیسیون برای تهیه فرصت جهت رسیدگی به پرونده‌ها، نسبت به تقاضای کمیسیون رأی گرفته شده تصویب گردید.

آقای نخست‌وزیر در جواب سؤال آقای عباس مسعودی راجع به شایعه اتحاد عشایر و توزیع اسلحه بین آنها و مساعدت بعضی از مأمورین دولت در این زمینه با ایلات و ورود مقداری اسلحه به جنوب توضیح دادند انتشاراتی که در این باب داده شده مقرون به حقیقت نبوده و در حدود اطلاعات دولت امری که موجب نگرانی باشد وجود نداشته و نسبت به مقدار اسلحه که در قضایای شهریور به دست افراد غیرنظامی من جمله پاره از عشایر افتاده دولت مشغول جمع‌آوری و خلع سلاح بوده و موضوع ملاقات رؤسای عشایر نیز از لحاظ همجواری و رفع اختلافات محلی بوده و با اذعان به میهن دوستی و فداکاری ایلات جای هیچ گونه نگرانی باقی نیست آقای وزیر دارایی در جواب سؤال آقای شهاب فردوسی راجع به حریق اداره امتیازات و درآمدهای داخلی اظهار داشتند پرونده‌ها و اسناد مهمه از خطر حریق مصون مانده و با رسیدگی که به عمل آمده از این جهت خسارت و زیانی متوجه نشده است.

آقای دکتر شفق تقاضا نمودند طرح‌های قانونی تقدیمی ایشان راجع به مذاکرات قبل از دستور و اداره امور متفقین با نزدیک شدن موقع کنفرانس سانفرانسیسکو و لزوم اتخاذ تصمیم نسبت به آن و همچنین لایحه قانونی کار جزو دستور قرار گیرد ضمناً طرح قانونی دیگری به ضمیمه دو ورقه سؤالیه از وزارتین کشور و پیشه و هنر تقدیم و در خاتمه توجه دولت را نسبت به عیدی مستخدمین جزء جلب نموده‌اند.

چون موعد قانونی شعب منقضی شده بود اقتراع شعب به عمل آمده از 112 نفر عده حضار برای هر شعبه 18 نفر تعیین و شعب اول و دوم و سوم و چهارم هر کدام یک نفر اضافه شده پس از آن آقای انتظام وزیر امور خارجه در جواب سؤال آقای دکتر زنگنه و اظهارات آقای دکتر شفق راجع به کنفرانس سانفرانسیسکو و لزوم مطالعه دولت در تهیه مقدمات امر برای شرکت در کنفرانس و اعزام اشخاص مورد اعتماد برای تأمین منافع مهم و اساسی کشور توضیح دادند از ابتدا امر توجه دولت به اهمیت موضوع جلب شده و کمیسیونی از اشخاص مطلع و مجرب در امور سیاسی و بین‌المللی برای مطالعه تشکیل شده و امید است با شرکت در این کنفرانس و با کمک کلیه دول آزادی‌خواه شالوده تأسیس بنگاهی که حافظ صلح جهانی باشد ریخته شده و اساس این مجمع بر حفظ حقوق کلیه دول قرار گیرد و بدیهی است برای مأمورین اعزامی به این کنفرانس که از اشخاص بصیر و مجرب انتخاب خواهند شد برنامه جامعی تنظیم خواهد گردید تا منافع حیاتی و سیاسی کشور طبق نظریه مجلس شورای ملی تأمین گردد و راجع به پیشنهاد آقای دکتر شفق نسبت به طرح مربوط به اداره امور متفقین توضیح دادند اصولاً با طرح نامبرده موافق بوده و دولت نیز در این زمینه اقداماتی به عمل آورده و چون اشکالاتی از لحاظ بودجه و سایر مقررات وجود دارد در کمیسیون امور خارجه نسبت به این موضوع توضیح خواهند داد.

چون عده برای مذاکره کافی نبود جلسه آتیه به روز سه‌شنبه 15 اسفند ماه سه ساعت قبل از ظهر موکول و دستور آن انتخاب یک نفر ناظر بانک ملی و سایر لوایح موجوده مقرر و مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد.

رئیس- آقای دکتر شفق راجع به صورت جلسه است.

دکتر شفق- بنده بعد از بیانات آقای دکتر مصدق عرض کردم در باب پرونده آقای تدین تحقیقات کامل نشده است و استاد کردم به ماده 4 قانون محاکمه وزرا خواهش می‌کنم این را در صورت مجلس اضافه بفرمایید.

رئیس- آقای یمین اسفندیاری.

یمین اسفندیاری- بنده در جلسه گذشته مریض داشتم و به وسیله تلفن به مقام ریاست عرض کردم که قدری دیرتر خواهم آمد ولی بعد حاضر شدم و تا آخر مجلس هم متأسفانه ناظر وضعیتی که پیش آمد بودم این است که خواهش می‌کنم اصلاح شود.

رئیس- آقای شهاب فردوسی

شهاب فردوسی- بنده در آن جلسه مخصوصاً تصریح کردم (چون در صورت مجلس تذکر داده نشده است این است که عرض می‌کنم) مخصوصاً تصریح کردم این پرونده‌ای که در اینجا رسیدگی شده است ابداً مربوط به عملیات آقای تدین در وزارت خواربار و سایر قسمت‌ها نیست این پرونده فقط مربوط به رفتن ایشان به تبریز و اتهامی است که در تبریز به ایشان نسبت داده‌اند، پرونده سرلشگر مقدم یا پرونده‌های خواربار یا نفله شدن 500 میلیون تومان از بودجه وزارت خواربار به دست ایشان ابداً ارتباطی با این موضوع ندارد و بنده می‌خواستم استدعا کنم مخصوصاً این موضوع در صورت مجلس قید بشود برای این که در خارج قضاوت‌ها روی شایعات است بدون این که بدانند چه مطالبی سفته شده است قضاوت می‌کنند حتی در یک روزنامه نوشته بودند که من برای خاطر سرلشگر مقدم که اصلاً من او را ندیده‌ام که چه جور آدمی است از تدین دفاع کردم در صورتی که من مخصوصاً آن روز تصریح کردم پرونده‌هایی که در دیوان کیفر است ویا در وزارت خواربار است یا در جاهای دیگر هست به هیچ‌وجه به کمیسیون فرستاده نشده و یک پرونده ساده‌ای است از گزارش هیئتی که فرستاده شده است به تریز و این پرونده هم اینجا موجود است و دلایلی هم ندارد و هیچ مانعی ندارد که هر کس از وکلای مجلس می‌خواهند این پرونده را مطالعه کنند و در آخر آن هم عرض کردم که بنده این گزارش را دادم ولی آقایان رأی ندهند که این گزارش رد بشود و پرونده برود به دیوان کشور و آنها رسیدگی بکنند فراکسیون بنده هم تصمیم دارد رأی مخالف بدهد بنده هم تبعیت اثریت چون این جنبه قضایی ندارد رأی مخالف می‌دهم و خواهش می‌کنم چون در صورت مجلس این تذکر داده نشده است قید بشود.

رئیس- آقای هاشمی

هاشمی- آقا این صورت خلاصه مجلس است و عین گفتارهای آقایان بدون تحریف و تصحیف چاپ می‌شود و در دسترس آقایان گذارده می‌شود.

رئیس- در روزنامه رسمی چاپ می‌شود آقای امینی در صورت مجلس نظر دارید؟ بفرمایید.

امینی- بنده به خاطر دارم که آقای وزیر امور خارجه در ضمن بیانات‌شان راجع به عده‌ای که به سانفرانسیسکو خواهند فرستاد قول دادند که زودتر نتیجه عمل کمیسیون را به اطلاع کمیسیون امور خارجه مجلس خواهند رساند این را بنده در صورت مجلس ندیدم باید قید بشود مربوط به فرستادن نمایندگان به سانفرانسیسکو و مربوط به سؤال آقای دکتر شفق هم نبود چون این موضوع مهم است و بایستی زودتر تعیین عمل وزارت امور خارجه بشود این را خواهش می‌کنم در صورت مجلس قید بفرمایید که صورت قانونی داشته باشد تا زودتر اطلاع بدهند.

رئیس- اعتراض دیگری نیست؟ بنده (خیر) صورت مجلس تصویب شد آقای وزیر دارایی فرمایش داشتید؟‌

2- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی (آقای اردلان)- دو لایحه بود که بنده می‌خواستم تقدیم مجلس شورای ملی بکنم یکی مربوط به عوارض تمبر است که قانون آن در 1312 گذشته و چون مدتی است از این قانون گذشته و وضعیت معاملات فرق کرده است و نسبت به تغییراتی که طرف احتیاج است و ممکن است که درآمدی هم برای دولت داشته باشد این است که لایحه جدیدی تهیه شده و تقدیم مجلس شورای ملی می‌شود که به کمیسیون قوانین دارایی فرستاده شود. دیگری لایحه‌ای است راجع به احتیاجات وزارت‌خانه‌ها برای خریدهای عمده چنانچه خاطر آقایان مسبوق است یک قسمت خریدهایی هست که اگر وزارت‌خانه‌ها به تدریج آن خریدها را انجام بدهند به ضرر دولت تمام می‌شود ولی اگر یک جا خرید بکنند ارزان‌تر و مناسب‌تر خواهد بود ضمناً یک وجهی لازم است که در دست وزارت دارایی باشد که مطابق بودجه‌ای که هر وزارت‌خانه دارد در اختیار او بگذارند یک جا و بعد تدریجاً از آن بودجه‌ها کسر و به محل استقراض پرداخته شود این هم یک موضوعی نیست که تصور بشود پولش از دست دولت خارج بشود مثلاً وزارت جنگ خرید گندم و جو می‌کند از اداره کل غله برای این معامله باید پولی داشته باشد که بدهد بعد آن پول را از همان محل که در بودجه‌اش هست استهلاک بکند و با محاسبه‌ای که شده است دویست میلیون ریال وام طرف احتیاج است که لایحه آن را تقدیم می‌کنم و اجازه بفرمایید به کمیسیون بودجه مراجعه شود.

دکتر طاهری- آقا این قانون دارد.

وزیر دارایی- قانونی ندارد.

رئیس- اجازه می‌فرمایید آنچه که مورد توجه تمام آقایان نمایندگان بوده است و نظر داشته‌اند بنده در مجلس شورای ملی عرض کنم. عرض بکنم، مجلس شورای ملی خیلی از این وقایع چند روزه اخیر متأثر است، (صحیح است) و مخصوصاً از این پیش‌آمدی که در میدان بهارستان شده است (صحیح است) بالاخص از کشته شدن یک نفر جوان خوب تحصیل کرده مملکت (صحیح است) البته نه تنها مجلس شورای ملی بلکه همه مملکت دانشجویان خودشان را هم دوست دارند هم احترام می‌کنند، زیرا آینده مملکت بالاخره با اینهاست ما هم که پیر شده‌ایم یک روزی جزو محصلین بودیم (صحیح است) و آتیه مملکت دست این محصلین است و باید انشاءالله اینها اداره بکنند مملکت را (صحیح است) این است که همه به آنها به نظر محبت و علاقه و دوستی و احترام نگاه می‌کنند (صحیح است) راجع به این حوادث اخیر موافق تصمیمی که در جلسه خصوصی به اتفاق آرا گرفته شد که بنده در مجلس اعلام بکنم یک کمیسیونی از شعب در ظرف امروز بعد از جلسه یا فردا انتخاب شود و آقایان این کمیسیون را انتخاب کنند که این قضیه را تعقیب و رسیدگی نمایند.

لنکرانی- بنا شد با قرعه انتخاب شود.

رئیس- بر طبق نظامنامه هر چه باشد همان طور رفتار خواهد شد.

مهندس فریور- با قرعه باید انتخاب شود بهتر است.

رئیس- بسیار خوب حالا مراجعه می‌کنیم به نظامنامه حالا می‌فرمایید.

لنکرانی- بلی باید قرعه باشد.

مهندس فریور- صحیح است.

+++

رئیس- آن طوری که بنده از اظهارات جناب آقای دکتر مصدق استنباط کردم که امروز به همه می‌فرمودند ایشان نظریه سوئی و اظهار سوئی نسبت به مجلس شورای ملی نداشته‌اند (صحیح است) آن روز اساساً در مجلس یک حال عصبانی پیش‌آمد بود که لازمه‌اش یک اتفاقات و پیش‌آمدهایی بود و الا ایشان خودشان از اعضا محترم و فعال مجلس هستند که البته مجلس و مملکت باید از نظریات ایشان و از کارهای ایشان استفاده بکند (صحیح است) راجع به آن قضیه که آن روز مطرح بود همان طور که در مجلس بالاتفاق گفته شد پرونده آنجا است و آقای دکتر تشریف می‌برند و رسیدگی می‌کنند و اگر در اطراف آن هم توضیحاتی و اسناد دیگری لازم باشد به هیئت رئیسه اطلاع می‌دهند و ما هم آنها را از وزارت‌خانه‌ها می‌خواهیم و تحت اختیار ایشان می‌گذاریم (صحیح است) و البته ایشان هم آن مطالعاتی که لازم است به عمل آورند و رسیدگی می‌کنند و گزارشی که لازم است می‌دهند. (صحیح است- بسیار خوب) و آقای دکتر مصدق فرمایشی داشتند در این جلسه استدعا می‌کنم بفرمایید.

دکتر مصدق- یک سال از عمر مجلس می‌گذرد اگر سؤال کنند در این مدت چه کرد جواب این است که تمام وقت به کار دکتر میلسپو گذشت و بعضی از نمایندگان که لاستیک گرفتند و به عنوان موکلین قند و شکر و پارچه و نخ دریافت نمودند تا می‌توانستند از او حمایت کردند و مردم را از سیاست بین‌المللی ترسانیدند و کار مملکت را به صورتی درآوردند که وقتی دکتر رفت غیر از خزانه خالی و میلیاردها ریال قرض چیزی به ما تحویل نکرد.

اگر بپرسند که چندین ماه است هفت اعلام جرم بر علیه سهیلی به مجلس داده شده که چهار تای آن مربوط به انتخاب شهرضا- بندرعباس- فارس و آذربایجان و پنجمین راجع به اختلاس معادل 200 هزار تومان از مصالح تأثر شهرداری و آجر کوره‌پز خانه در زمان وزارت کشور خود و ششمین مربوط به یراق در و پنجره وزارت خارجه و هفتمی که در جلسه سری مطابق اصل 34 قانون اساسی به ریاست مجلس تقدیم شده و فعلاً از ذکر موضوع آن خودداری می‌کنم تمام بلاتکلیف ماند و کمیسیون دادگستری تاکنون نفیاً یا اثباتاً گزارشی نداده و او را طوری جری نموده که با نمایندگان وظیفه‌شناس مبارزه می‌کند کمیسیون دادگستری چه جواب خواهد داد؟‌

اگر بگویند برای نسبتی که به تدین راجع به گرفتن 150 هزار تومان رشوه و یک قالی سنگین قیمت در تبریز داده‌اند چرا اکثریت کمیسیون دادگستری تمام پرونده‌ها را از وزارت دادگستری نخواست که از روی آنها گزارش جامعی تنظیم کند و به منع تعقیب تدین که رأی داد سبب شود که دولت نتواند هیچ وقت حساب 125 میلیون تومان پولی که برای خواربار گرفته است بخواهد.

آیا اکثریت کمیسیون دادگستری چه خواهند گفت. اگر سؤال کنند مدتی است کمیسیون مجلس برای رسیدگی به نسبت‌هایی که به وکلا می‌دهند انتخاب شده و تاکنون یک گزارشی نداده است شما نمایندگان درستکار چه خواهید فرمود.

آیا اکثریت یک چنین مجلس به چه اشخاص اظهار تمایل می‌کنند و اگر بر حسب تصادف به دولتی رأی دادند که با او داخل در معاملات نشد با او چگونه رفتار می‌نمایند.

از این عرایض مقصودم حمایت از این دولت نیست من با این دولت برای این موافقت نمودم که دست دکتر میلیسپو را از دارایی مملکت کوتاه کند و الحق هم به وعده خود وفا کرد پس از آن چون وزیر دادگستری دادستان را بدون جهت تغییر داد و اشتهاراتی در اطراف این قضیه هست و همچنین انتخاب شخص ننگینی که دولت برای امور اقتصادی کرد مرا نسبت به خود بدبین نموده و تا جبران را نکند با او موافقت نمی‌کنم من همیشه به نمایندگان خیرخواه و نیکوکار احترام و آنان را ستایش می‌کنم و چنانچه از عرایض جلسه 13 اسفند سوءتفاهمی دست داده است معذرت می‌طلبم.

من به ساحت مقدس مجلس شورای ملی همیشه احترام می‌کنم (صحیح است) و نسبت به موکلین خود می‌خواهم انجام وظیفه نمایم هر گاه برای انجام وظیفه نبود مرا چه کار که خود دچار مخمصه و توطه دست‌های ناپاک نمایم گویند که توطه 15 اسفند برای این دیده شده بود که من از بین بروم چون مطابق ماده 10 قانون حکومت نظامی که از این قرار است اجتماعات و انجمن‌ها در مدت حکومت نظامی باید به کلی موقوف و متروک باشد اگر اجتماعی منعقد شود به مجرد اخطار اولی پلیس باید متفرق شوند و در صورت مقاومت یا مخالفت مقاوم یا مخالف جلب به محکمه نظامی و محکوم به مجازات خواهد شد هر گاه اجتماعات مزبوره کلاً یا بعضاً مسلح باشد مقارن همان اخطار اولی حاملین اسلحه توقیف و موافق حکم محکمه نظامی مجازات می‌شوند و نظامیان حق شلیک نداشتند و به مردم شلیک نمودند مرا نسبت به آنها طنین کرد و از این متأسفم که من در آخر عمر می‌مانم و از این توطه رضاخواجه نوری جوان ناکام و یک نفر بنا که بعد از تحقیق نام او را عرض می‌کنم فدای اغراض بعضی اشخاص شدند.

همه از دست غیر می‌نالند سعدی از دست خویشتن فریاد من از دولت سؤال می‌کنم چه شد اول سرتیپ گلشائیان حاکم نظامی از کار برکنار شد و بلافاصله رکن 2 ستاد ارتش که صلاحیت رسیدگی نداشت بدون تحقیقات از شهود و مطلعین او را تبرئه نمود. پس از آن به عنوان این که به سیلی یکی از نمایندگان جواب نداد از کار منفصل شد من به این دولت و دولتی که بعد می‌آید عرض می‌کنم که سرتیپ نامبرده باید در محکمه‌ای مرکب از اشخاص معروف به صحت عمل محاکمه شود و الا برای من مشکل است که در این مجلس انجام وظیفه نمایم.

در 30 سال قبل که من معاون وزارت مالیه بودم و مملکت قانون جزا نداشت نسبت به بعضی از رؤسای ادارات آن وزارت اعتراضاتی نمودم و برخلاف نص صریح قانون تشکیلات مجلس مشاوره عالی را که فقط وزیر می‌توانست دعوت کند و وزرا به واسطه عدم شجاعت و ناپاکی نمی‌توانستند این کار را بکنند دعوت نمودم معترض علیهم برای فرار از محاکمه اول به صلاحیت آن مجلس به جهاتی اعتراض نمودند و هیئت دولت کمیسیونی مرکب از 5 نفر انتخاب نمود که به اعتراضات من رسیدگی کنند و بعد آنها اظهار نمودند که چون نسبت به من اعتراضاتی دارند من هم باید محاکمه و مجازات شوم.

از نظر این که متهمین از محاکمه فرار نکنند و حقیقت گفته‌های من بر جامعه معلوم شود تن به محاکمه دادم و با موافقت خود من دولت تصویب نامه صادر کرد که کمیسیون نامبرده مرا هم محاکمه نماید این محاکمه در سالی که کمیته مجازات تشکیل شده بود و امنیت حانی برای کسی نبود و من دو مرتبه نزدیک بود ترور شوم پنج ماه طول کشید (لنکرانی- برای خائنین بود- برای خائنین بود) آقایان محترم می‌دانید کمیسیون با من چه کرد؟ کمیسیون مرا هم به کسر ثلث حقوق در مدت سه ماه محکوم کرد.

از آقای احمد اشتری که یکی از اعضای کمیسیون و امروز به حمدالله در قید حیاتند کسی پرسید که معاون را چرا محکوم نمودید.

به طور شوخی گفتند برای این که معاون توبه کند و از دزدها بترسد.

آقایان این حکم درباره من هیچ اثر نکرد به طوری که می‌توانم عرض کنم توبه گرگ مرگ است.

آقایان نمایندگان- ای کسانی که پیشنهاد من که حیات مملکت قائم به تصویب این قبیل پیشنهادات است چون آن را مخالف قانون تشخیص و به آن رأی نداده‌اید از شما سؤال می‌کنم آیا قانون برای مملکت و یا مملکت برای قانون است؟ آقایان نمایندگان من عرض نمی‌کنم که هیچ وقت اشتباه نمی‌کنم ولی حتی‌المقدور سعی کرده‌ام که کاری برخلاف قانون ننمایم.

ما نمایندگان مجلس دو قسم پیشنهاد می‌توانیم بکنیم.

طرح قانونی که قبل از تقدیم باید 15 نفر آن را امضا کنند و تصویب مجلس موجب تدوین قانون می‌شود و پس از طی مراحل دیگر آن را قوه مجریه اجرا نماید.

و تصمیمات مجلس (ریزولسیون) که قانونیت ندارد و خود مجلس آن را اجرا می‌نماید پیشنهاد ورود و در دستور و اخذ رأی با ورقه و ختم جلسه و پیشنهادات دیگری از این قبیل مثل مطالعه پرونده و دادن گزارش جزو قسمت اخیر می‌باشد.

من بسیار خوشوقتم که آقایان نمایندگان برای این که پیشنهاد من خلاف قانون نیست نمی‌توانند مرا محکوم نمایند. ولی چون عمر من زیاد نیست و معاصرین من بسپارند می‌توانند ازگذشته من تحقیقات کنند شاید چیزی به دست آورند که مرا در محاکم جزایی تعقیب بنمایید.

من در این مجلس قول می‌دهم که در سنگر قانون قایم نشوم از مرور زمان و این که قانون جزائی عطف به ما سبق نمی‌شود و دوره‌ای از زندگی من که قانون مزبور نبود شامل من نمی‌شود و همچنین از مصونیت پارلمانی استفاده نکنم و بلادرنگ خود را تسلیم دادگاه نمایم و آن روزی که یک نفر وکیل محاکمه و محکوم شد کار ما اصلاح می‌شود ولی افسوس که با این مجلس این کار نمی‌شود.

جمعی از نمایندگان- دستور

فریور- بنده با ورود در دستور مخالفم.

حاذقی- بنده تذکر نظامنامه‌ای دارم.

رئیس- قرار بود که وارد دستور شویم، در جلسه خصوصی قرار شد بعد از نطق آقای دکتر مصدق وارد شویم. (صحیح است) آقایانی که موافق هستند با ورود در دستور قیام فرمایند (عده زیادی قیام نمودند) اتفاق بود.

دکتر کشاورز- اتفاق نبود ما رأی ندادیم.

مهندس فریور- بنده هم رأی ندادم.

یمین اسفندیاری- با کسر ده بیست نفر اتفاق

+++

بود (خنده نمایندگان)

رئیس- بلی اکثریت بود. در اول این جلسه قرار بود که یک نفر ناظر ذخیره اسکناس انتخاب شود و وزارت مالیه هم این تقاضا را کرده است و عده از آقایان هم پیشنهاد کرده‌اند.

مهندس فریور- بنده مخالفم. این کار بماند برای جلسه آتیه.

رئیس- مخالفید؟ بفرمایید.

مهندس فریور- بنده پیشنهاد کرده‌ام لایحه نظام وظیفه مطرح شود.

حاذقی- بنده یک تذکر نظامنامه‌ای راجع به کمیسیون عرایض دارم.

رئیس- آقای دکتر عبده فرمایشی دارید؟‌

دکتر عبده- جنابعالی در مقدمه بیانتان فرمودید که برای رسیدگی به این کارهایی که شده است و این پیش‌آمدی که شد یک کمیسیون شش نفری انتخاب شود و این کار باید با پیشنهاد و تصویب مجلس باشد و با بیان جنابعالی کافی نیست که این عمل بشود بنده در این باب پیشنهادی دارم و استدعا می‌کنم مذاکره و رأی گرفته شود و الا به صرف اعلام جنابعالی یا مذاکره در جلسه خصوصی کافی نیست.

رئیس- وقتی که با این طرح که اعلام شد مخالفت نشد پس مجلس موافق است

مهندس فریور- باید به موجب پیشنهاد و تصویب مجلس باشد.

4- مذاکراه راجع به انتخاب یک نفر ناظر بانک

رئیس- اول باری انتخاب یک نفر نماینده بانک رأی می‌گیریم بدواً پنج نفر برای نظارت در استخراج آرا به قرعه معین می‌شوند.

بعضی از نمایندگان- اول کمیسیون رسیدگی انتخاب شود.

لنکرانی- به قرعه انتخاب شود، باید قرعه کشیده شود و قاطی شود این طور نمی‌شود.

مجد ضیایی- مطابق نظامنامه باید از شعبه‌ها انتخاب شود.

رئیس- این رأی برای آن کمیسیون نیست برای انتخاب یک نفر ناظر ذخیره بانک است.

لنکرانی- خیر آقا بایستی قاطی شود (آقای لنکرانی در محل نطق حاضر و ظرف قرعه را تکان می‌دادند)

لنکرانی- (خطاب به لنکرانی) آقا بروید بنشینید، این قرعه مربوط به این کار نیست، این که وضع مجلس نیست.

هاشمی- برای این که از حضار رفع سوء‌تفاهم بشود عرض می‌کنم که این قرعه برای انتخاب پنج نفری است که مطابق نظامنامه بایستی نظارت کنند در استخراج آرا و فعلاً آقایان رأی می‌دهند به آن یک نفر ناظر بانک که از طرف مجلس شورای ملی باید در هیئت نظارت باشد آنها می‌خواهند آرا را تفکیک کنند استخراج کنند و نتیجه را بیاورند به مجلس این جا دیگر دزدی توی معامله نیست (خنده نمایندگان)

مهندس فریور- قرار بود قرعه برای آن کمیسیون رسیدگی به تیراندازی باشد و انتخاب بشود موضوع ناظر بانک نبود قرار بود اول قرعه برای آن کمیسیون کشیده شود.

رئیس- آخر آن پیشنهاد هنوز نرسیده است

بعضی از نمایندگان- عده کافی نیست

رئیس- آقای مظفر‌زاده پیشنهاد خودتان را بفرمایید اگر دارید.

مظفرزاده- داده‌ام آقا.

لنکرانی- نمی‌خواهید اقلیت لااقل از شانس استفاده کند.

امینی- آقا این چه وضعی است.

رئیس- چه کنم آقا

امینی- اخطار بفرمایید

رئیس- بنده که جواب ایشان را دادم و گفتم که ایشان ساکت باشند

دکتر اعتبار- اجازه بفرمایید که آقای دکتر معظمی تشریف ببرند عده را بیاورند.

رئیس- آقای دکتر اگر نمی‌گذارید جلسه را ختم کنیم دو انتخاب است در اینجا...

لنکرانی- برای این است که چرا آن آدم را کشته‌اند.

رئیس- خیر آقایان آن نیست این طور نمی‌شود چرا ملتفت نمی‌شوید آن باید پیشنهاد بشود بعد رأی می‌گیریم حالا قرعه راجع به ناظر بانک است که پنج نفر برای نظارت در استخراج آرا انتخاب شوند.

لنکرانی- آقا باید بالاخره یک روزی تکلیف ما با مجلس معلوم بشود بگذارید آن روز امروز باشد.

رئیس- باید پیشنهاد آقای مظفرزاده رأی بگیریم بعد بر طبق پیشنهاد انتخاب می‌کنم.

مهندس فریور- قرار بود که اول پیشنهاد آقای مظفرزاده مطرح بشود و برای این بود که ما صرف‌نظر کردیم از صحبت کردن در اطراف قضیه تیراندازی آن پیشنهاد را مطرح بفرمایید و قرعه هم بکشید شما از شعب اگر بخواهید انتخاب بکنید اشخاص هم که الان حاضر نیستند نمی‌گذارند و دارد قضیه سنبل می‌شود و خون مردم دارد از بین می‌رود قرعه بکشید و انتخاب کنید.

رئیس- آخر رأی باید بدهید به قرعه حالا که عده کافی نیست.

مهندس فریور- اگر هم نمی‌آیند بایستی در اولین جلسه‌ای که شد این قضیه حل شود (یکی از نمایندگان- تنفس بدهید).

لنکرانی- اسامی اشخاصی که مجلس را از اکثریت می‌اندازند بخوانید تا معلوم شود که مجلس را چه اشخاصی از اکثریت می‌اندازند بفرمایید اسامی‌شان را بخوانند.

کام‌بخش- همان‌هایی هستند که از مجلس رفته‌اند.

لنکرانی- در قرعه می‌ترسند که مبادا یک نفر مخالف آنها در قرعه باشد (زنگ رئیس) اینها آدم‌کشی کردند پنجه‌شان خونی شده است.

رئیس- آقاساکت باشید.

لنکرانی- بله چشم. ساکت.

5- ختم جلسه به عنوان تنفس

رئیس- اگر اجازه بفرمایید ده دقیقه تنفس داده شود.

دکتر عبده- آقا چرا تنفس داده شود؟‌

رئیس- برای این که بروند آقایان را بیاورند.

دکتر عبده- ما همین جا نشسته‌ایم بروند آقایان را بیاورند.

در این موقع (نیم ساعت بعد از ظهر) جلسه عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

رئیس مجلس شورای ملی - محمدصادق طباطبایی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

جریان جلسه خصوصی

روز یکشنبه بیستم اسفندماه

برحسب تمایل عده آقایان از نمایندگان یک ساعت و بیست دقیقه به ظهر روز یکشنبه بیستم اسفند ماه جلسه خصوصی مجلس تحت ریاست آقای سید محمدصادق طباطبایی تشکیل یافت نخست آقای رئیس مجلس جلسه را افتتاح و نطقی به این مضمون ایراد کردند.

البته آقایان محترم تصدیق می‌فرمایند که امروز برای مجلس آرامش و سکون از هر چیز لازم‌تر و واجب‌تر است زیرا که طبعاً آرامش و سکون مجلس موجب بر طرف شدن هر گونه تشنج در کشور خواهد بود. برای تأمین همین منظور بهتر این است که گزارش این چند روزه را مختصراً به عرض برسانم. برحسب مذاکراتی که در هیئت رئیسه به عمل آمد پس از واقعه پانزدهم اسفند و تعطیل آن جلسه آقای دکتر معظمی نایب رئیس مجلس از آقای دکتر مصدق ملاقات نمودند و با ایشان مذاکراتی کردند که البته از کم و بیش آن آقایان مطلع خواهند شد و باز مرتبه دیگر خود این جانب با آقای دکتر معظمی و آقای مهندس فریور در ساعت هشت بعد از ظهر روز شنبه نوزدهم اسفند از آقای دکتر مصدق ملاقات نموده و به منظور جلوگیری از هر گونه تشنج مذاکراتی نموده و به منظور جلوگیری از هر گونه تشنج مذاکراتی نمودیم و به من واضح شد که آقای دکتر در جلسه اسبق منظورشان به هیچ وجه اهانت به مجلس شورای ملی و وکلای صالح مجلس نبوده و امروز صبح هم مردد بودم که بدون شور با آقایان نمایندگان مجلس علنی تشکیل دهم یا این که قبلاً جلسه خصوصی را مستعد نموده و با آقایان مشورت کنم و تکلیف خود را مشخص نمایم زیرا که من هیچ وقت میل ندارم کاری را بدون شور انجام دهم. با عده‌ای مشورت کردم دیدم مصلحت را در تشکیل جلسه خصوصی تشخیص داده‌اند از این جهت من هم به تشکیل جلسه خصوصی اقدام کردم و اینک از آقایان خواهش می‌کنم که اگر در این باب نظریه‌ای دارند اظهار فرمایند تا تکلیف خود را نسبت به تشکیل جلسه علنی در امروز بدانم.

فیروزآبادی- بنده عقیده دارم که حتماً باید مجلس بشود و مذاکرات هم کاملاً ملایم و دوستانه انجام پذیرد و گرنه تأخیر مجلس علت و سببی ندارد.

آقای فرمند- بنده همیشه به افکار عمومی اهمیت می‌دهم و از سال گذشته هم مکرر می‌گفتم که باید با افکار عمومی توجه کرد و اهمیت دارد و اینک بر همه واضح است که وضع چیست و افکار عمومی متشنج است.

فعلاً در مجلس یک عده می‌خواهند به ما زور بگویند راجع به آوردن آقای بیات و بردن آقای بیات که ما نفهمیدیم چه طور شد که آقای بیات را آوردند و به چه علت می‌خواهند ایشان را از کار برکنار کنند. شما ملاحظه بفرمایید که چه اندازه سال گذشته مردم به این مجلس امیدوار بودند و به چه نظری به مجلس و نمایندگان نگاه می‌کردند و اکنون چه نظری دارند، یک سال در امور تشنج بوده است و هر روز هم زیادتر شده و گویا این از آن جهت بوده که عده معدودی در مجلس می‌خواستند مانند گذشته اصول پارلمانی را پشت پرده انجام دهند ولی امروز این امر برداشت نمی‌کند باید آنان که خود را راهنمای قوم و مجلس می‌شمارند قدری به افار رفقایشان اهمیت بدهند و آرا و عقاید سایر نمایندگان را نیز در امور کلی جلب نمایند آقایان ببینید آیا با این وضع که دولت متزلزل است کاری از پیش می‌رود؟ البته خیر ممکن است حوادثی بشود که انتظار آن را نداشته‌ایم بنده عقیده دارم امروز مجلس نشود ودولت را هم شب عید و تا بعد از تعطیل عید انداختن صحیح نیست و آن گاه که این تشنج رفع شد بنشینید و بگویید که این دولت خوب نیست و اگر واقعاً خوب نیست ادله را که به بدی دولت داریم بیان کنیم و آن وقت به آقای بیات بگوییم استعفا دهند.

+++

و باید مطابق قانون اساسی و معمول دولتی را که می‌اندازیم همه‌ مردم بدانند که به چه علت بوده است و برای چه باید برود نه به اسنشهاد وکلا  و امضا کردن کاغذ. آقایان می‌گویند چرا آقای مؤتمن‌الملک نیامد و قبول کار نکرد برای همین گونه کارها است که مطابقت با قانون به عقیده من ندارد و بدانند که نتیجه این وضع که منتهی به هرج و مرج خواهد شد ایجاد دیکتاتوری است و آیا ما نباید از قضایای گذشته متنبه شویم و حقیقت باور کنید که همین گونه وضع‌ها دیکتاتور به وجود می‌آورد و اگر وکلاء در رفع این وضع نکوشند آیا در آتیه چه احترامی برای ایشان باقی خواهد ماند و آیا خودتان هیچ اهمیتی به آنها خواهید داد.

آقای هاشمی- اولاً از آقایان نمایندگان نسبت به عرایضی که می‌خواهم بنمایم عذرخواهی می‌کنم و عرایضی را هم که در نظر دارم اگر اجازه فرمایند می‌گویم (نمایندگان بفرمایید).

نخست یادآوری می‌نمایم که بیانات آقای فرمند انحراف از موضوع بود. موضوع بحث تشکیل یا عدم تشکیل مجلس علنی بود در امروز، در این باب اظهار عقیده می‌کنم که عقیده بنده بر تشکیل مجلس است و نسبت به طرز و برگذاری مجلس هم عقیده‌ام این است که یکی دو نفر از امثال جناب آقای رئیس مجلس و جناب آقای دکتر مصدق صحبت کنند و آن گاه وارد دستور شویم.

حال مطالب دیگری دارم که اگر اجازه می‌فرمایید بد نیست که گفته شود (نمایندگان بفرمایید).

بعضی مطالب هست که حق آن است که کسانی که سن‌شان از بنده  است و اولی هستند برای تذکار نمایندگان بگویند اما چون نمی‌فرمایند و من هم هر چه انتظار می‌کشم می‌بینم آن آقایان چیزی نمی‌گویند از این جهت وظیفه خود می‌دانم که بگویم.

آقایان محترم بنده در تاریخ مطالعاتم زیاد بوده و چون بر حوادث خیلی مهم تاریخی دنیا اطلاع یافته‌ام از این جهت هیچ حادثه به نظرم بزرگ نمی‌آید و اگر کسی به تاریخ هم مراجعه نکرده باشد به عقیده بنده حوادث مهم همین زمان کافی است که در نظر او هر حادثه را کوچک نماید مجلس و هیئت حاکمه هر کشور باید به حوادث به نظر عادی نگاه کند تا بتواند بر حوادث چیره گردد و دردها را چاره کند نه آن که خود در قبال هر حادثه متزلزل و متشنج گردد و بی‌صبری و تنگ حوصلگی از خود نشان دهد اگر مرکز کشوری متزلزل شد تکلیف چیست؟ و آیا جز این است که خرابی اطراف و اکناف هر روز بیش‌تر خواهد شد؟ ‌(صحیح است) دست و انگشتی که آتش چرخان و آتش‌گردانی را می‌گرداند به اندک حرکتی ‌که از خود ابراز می‌دهد موجب گردانیدن و احداث دایره آن می‌شود. اندک تشنج مرکز مملکت هم موجب و موجد فتنه‌های بزرگ است به هر حال حوادث را باید کوچک دید نمی‌خواهم اقتنان را به امثال تاریخی بگذرانم. در بهار هر دولتی مردان بزرگی که موجد عظمت آن بوده‌اند این حقیقت را داشته‌اند حتی در دولت‌های استبدادی قدیم مثلاً شما در حالات محمود غزنوی بنگرید که چگونه دارای این خوی بود اگر سعایت‌کنندگان از امرای بزرگ وی سعایت می‌کردند که مثلاً فلان امیر چندین هزار لشکر تو را به غفلت نابود کرد اعتنا نمی‌کرد و به آن حادثه اهمیت نمی‌داد و گفتار سعایت‌کننده را مورد توجه قرار نمی‌داد تا چنان دولت بزرگی را تشکیل داد و بلافاصله در دوره پسر عیاش وی سعایت‌کنندگان به جان رجال بزرگ افتادند و به هر حادثه متزلزل شدند بنیاد آن دولت بزرگ را متلاشی کردند.

بزرگ‌ترین عیب و نقص مجلس چهاردهم این است که قیافه حاکمیت ندارد و قیافه حاکمیت به خود نگرفته (صحیح است) به اندک حادثه بلکه گفتاری متشنج می‌شود، عصبانی می‌شود، آرامش و سکون را از دست می‌دهد خود شریک حوادث کوچک می‌شود در صورتی که می‌بایستی با یک متانت و سکون بر حوادث مستولی باشد و خرابی‌ها را اصلاح کند این که گفتم قیافه حاکمیت البته خیلی مدخلیت دارد. آقایان از سوم و پنجم تا 25 شهریور 1320 روزهای فوق‌العاده بود خصوصاً روز بیست و پنجم شهریور که شاه استعفا داد و شهر تهران یک حال وحشت‌انگیزی را به خود گرفته بود و آتیه هم کاملاً تاریک بود بنده از همین در اطاق آن روز وارد شدم مرحوم فروغی و مرحوم حاج محتشم‌السلطنه در همین جا نشسته بودند که خداوند هر دو را رحمت فرماید که در این واقعه و در این امر به گردن ایران به عقیده بنده حق دارند و پنجاه و شصت نفر وکلا هم با کمال متانت و پایداری پیرامون‌شان نشسته بودند بنده وارد شدم دم در مدتی به فکر رفتم یک مرتبه خدای من شاهد است که از وضع متانت آن دو پیرمرد و پایداری وکلا کاملاً به آینده کشور و بقای ایران امیدوار شدم منظورم از قیافه حاکمیت چنین حالی است یا مقایسه فرمایید میان واقعه 15 اسفند امسال و 17 آذر دو سال پیش آن روز جمعیت به این صحن‌های مجلس و باغ‌ها ریخته بود و گاهی جمعیت موج بر می‌داشت و از صبح تا عصر پرده‌ها عوض شد. عده کارهایی کردند، ناهنجاری‌هایی شد، حتی به بعضی نمایندگان اذیت کردند همین آقای مسعودی را که حاضرند چه اندازه صدمه زدند به وزرا به وکلا اهانت کردند هر چه کردند و هر چه مأمورین انتظامی نزد وکلا و نایب‌ رئیس مجلس آمدند ابداً اجازه دست بیرون آوردن برای مردم داده نشد در داخله مجلس اما بنده از واقعه اخیر متعجبم و آیا تأسف‌آور نیست که به صدای یک طپانچه به غلط ار در مدرسه سپهسالار اگر راست باشد به یک ملتی به هم بیفتد بنده راضی به ریختن یک قطره خون در دنیا نبوده و نیستم و در سختی‌ها هم کم‌حوصله نیستم از خودم پسری مرده که کمال علاقه را به او داشته‌ام و خدا می‌داند که در مرگ و قتل این جوان می‌توانم بگویم بیش‌تر متأثر شدم و یک طور دیگر مرگ او در من تأثیر کرد و برای همه شما چنین است ولی عرض می‌کنم که پس از وقوع حادثه خدای نکرده اگر در کشور ما حوادث خیلی مهم‌تری را هم دیدید نباید به اصلاح دست و پاچه و پریشان شوید.

اگر علاقه به بقای کشور دارید در روز مصیبت و حادثه در یک خانواده اگر رئیس خانواده هم آشفتگی از خود نشان دهد تکلیف سایر افراد چیست و این که آقای فرمند فرمودند راجع به افکار عمومی البسته صحیح است توجه به افکار کاملاً به جا است ولی هر روز پیروی از افکار مختلف کار درستی نیست مجلس باید با کمال بی‌غرضی در روزهای سخت راهنمای ملت و روش‌آموز باشد نه مقلد، افکار عمومی درست است اما کی و چه زمانی امروز با وضع کنونی و پریشانی دنیا ممکن است از صبح تا غروب اشخاص به ذات و مفتن مانند همان طپانچه‌زن در مدرسه سپهسالار در میانه ملت فکر غلط و مختلف و متضاد القا و ایجاد نمایند پس در همچه حالی هر آن نمی‌توان هر فکری را در مجلس دخالت داد بلکه باید مجلس کار را طبق برهان و عقل و منطق انجام دهد و راهنمای خوب عموم باشد (صحیح است)

آقای فرمند- برابر آقای هاشمی راجع به افکار عمومی توضیح می‌دهم که مردم از افکار عمومی موضوعاتی است که عموم مردم از حکومت‌ها و دولت‌ها می‌خواهند مانند عدالت و این که می‌گویند افرادی از حکومت‌های سابق نادرست و دزد بودند باید مجلس حکومتی را روی کار بیاورد که درست باشد و دزدها را مجازات کند باید احترام به این گونه افکار گذارد.

آقای هاشمی- بنده هم این را قبول دارم و با جنابعالی در این کلیات اختلافی ندارم.

آقای دکتر شفق- بنده عقیده دارم مجلس تشکیل شود و آقای رئیس احاسات آقایان نمایندگان را برای این که بتوانیم به کارهای دیگر بپردازیم شخصاً از طرف همه بیان فرمایند پیشنهاد می‌کنم که از طرف همه نمایندگان از وقایع اخیر که در مقابل مجلس و میدان بهارستان به وقوع پیوست و موجب تأسف شد مخصوصاً قضیه قتل یکی از دانشجویان اظهار تأسف فرمایند و آنچه به تحقیق پیوست نظر آقای دکتر مصدق توهین به مجلس نبود و باید با تمام وضوح بگویم که مجلس نیست به دانشجویان کشور که آینده ملت ما دست آنان خواهد بود احترام کامل دارد و خواهد داشت و اگر پیش‌آمدی روی داد هرگز منظور هیچ کس مخالفت با توهین نسبت به دانشجویان نبود و مجلس جریان و علل قضیه را کاملاً رسیدگی و تعقیب خواهد کرد. و البته گفتن ندارد که تمام نمایندگان از پیش‌آمد کشته شدن این جوان که کار تصادف بود نهایت تألم را دارند و به بازماندگان او تسلیت می‌گویند و عقیده دارم کمیسیونی برای رسیدگی تعیین شود.

آقای ثقة‌الاسلامی- (خطاب به آقای دکتر مصدق) به حال تأثر اظهار داشتند) آقای دکتر مصدق باید متحمل بود اگر نتیجه‌ای می‌خواهید باید تحمل کنید مگر نه این است که در صدر اسلام امیرالمؤمنین با آن قدرت و امام حسن تحمل کردند و گفتند اگر علاقه به بقای اسلام داریم باید تحمل کنیم تا آن که اسلام توسعه بیابد همان تحمل‌ها موجب شد که اسلام به شرق و غرب عالم رسید و از همین ایران و جامعه تشیع چه رجال بزرگی پای گرفتند آن روز در مجلس پیش‌آمدی شد و آقای دکتر مصدق عصبانی شدند مطلبی گفتند و آن واقعه ناگوار پیش‌آمد من خواهش می‌کنم آقای دکتر مصدق تشریف بیاورند در مجلس و مختصر نطقی بفرمایند و رفع سوءتفاهم بکنند و کسانی هم اگر جسارتی کرده باشند بعداً عذرخواهی کنند.

(در اینجا آقای ثقه‌الاسلامی بر شدت تأثرشان افزود و با حال انقلاب گفتند) بنده به نام خانواده ثقة‌‌الاسلامی و وکلا از آقای دکتر مصدق خواهش می‌کنم که دیگر از تعقیب موضوع در مجلس بگذرند که جدیداً تشنجی حاصل نشود.

عباس مسعودی - بنده هم عقیده آقای ثقة‌الاسلامی را دارم و معتقدم که خود آقای دکتر مصدق بهترین عامل مؤثری هستند که می‌توانند تشنجی را که حاصل شده است رفع کنند و آنچه آقای فرمند راجع به افکار عمومی نسبت به دولت دادند علی‌العجاله مورد بخشش نیست ولی مجلس و دولت باید تابع مصلحت باشند نه پیرو تمایلات عامه البته باید به افکار عامه احترام بگذارند ولی پیروی کردن از همه افکار به اشکالات برمی‌خورد مثلاً بسیاری از عوام هستند که دولت نمی‌خواهند مجلس نمی‌خواهند، نمی‌خواهند مالیات بدهند (آقای مظفرزاده مالیات می‌دهند ولی می‌گویند نخورند) بههر حال اگر می‌خواهید رفع تشنج بشود راهش خود آقای دکتر مصدق اتس.

آقای دکتر زنگنه- بنده با پیشنهاد آقای دکتر شفق موافقم و عقیده دارم که مجلس بشود و فقط آقای رئیس و آقای دکتر مصدق نسبت به موضوع گذشته صحبت کنند (مهندس فریور- همه باید حرف بزنند) نه آقا لایحه‌های زیادی داریم باید مجلس تعطیل نشود و حرف‌های متفرقه کم گفته شود تا بلکه این لوایح تکلیفش معلوم شود. در خاتمه عرض می‌کنم این که گفتند مردم در روز سه‌شنبه پانزدهم اسفند تیراندازی کرده‌اند صحت ندارد بلکه این امر به کلی شایعه بی‌اساسی بوده.

آقای دکتر کشاورز- من کاملاً فرمایش آقای هاشمی را که گفتند مجلس باید حاکمیت و قیافه حاکمیت از خود نشان بدهد تصدیق دارم و یکی از شرایط این امر آن است که ما جلسات را در قبال حوادث

+++

تعطیل نکنیم و عقیده دارم که البته مجلس توجهی هم بنماید و به همان قضیه هم رسیدگی شود (صحیح است)

آقای مظفرزاده- پیشنهاد دادند که برای رسیدگی به واقعه روز سه‌شنبه پانزدهم اسفند ماه و شلیک بر روی مردم، پیشنهاد می‌کنم کمیسیونی انتخاب شود که اعضای آن از هر شعبه یک نفر به قید قرعه باشد و کمیسیون مذکور در ظرف یک هفته گزارش خود را به مجلس شورای ملی بدهد مخالفی نداشت.

هاشمی- پیشنهاد آقای مظفرزاده خوب است و مخالفی هم ندارد.

آقای ملک‌مدنی- همه مطالبی که آقایان در این جلسه فرمودند صحیح و درست است خصوصاً مطلب مهمی که گفته شد که مجلس نباید در قبال حوادث دست پاچه و متزلزل شود نهایت چه کنیم دینا این حال را به خود گرفته و ما و مملکت ما هم جزئی از دنیا به شمار می‌رویم به اندازه‌ای که ممکن است باید سعی در ثبات و قرار اوضاع کرد و این هم به عهده مجلس است و وظیفه وکلاست خصوصاً آقای دکتر مصدق از مقام ریاست گذشته بر دیگران اولی هستند که تشنج را رفع کنند و من خیلی از بیانات مؤثر آقای ثقة‌‌الاسلامی و احساسات ایشان متأثر هستم و آنچه گفته شد که آقای رئیس و آقای دکتر مصدق فقط حرف بزنند دیگران صحبت‌هایی از گذشته نکنند بهتر است و نسبت به کمیسیون هم برای رسیدگی خیلی خوب است که مطلب واضح گردد و اگر حرف‌های گذشته تکرار شود کاملاً بد است.

آقای مهندس فریور - آقایان، مجلس در برابر عمل انجام شده قرار گرفته عده‌ای مجروح و زخمی شده و عده‌ای هم در پیش‌آمد این قضیه آتش فتنه را دامن می‌زنند و سعی برای تضعیف ارتش می‌کنند و حال آن که در این موقع عوامل سوئی مشغول تسلیح عشایر هستند، تضعیف ارتش به هیچ وجه مصلحت کشور نیست بنده می‌گویم که بهتر است کمیسیونی تشکیل کنیم و تمام پرونده راجع به پانزدهم اسفند و اعلامیه ستاد ارتش که به عقیده من خوب نبود، به دقت رسیدگی کنیم باید مرهم به جراحت مردم گذارد، این راه جلوگیری از تشنج است (اکثر وکلا نسبت به تشکیل کمیسیون اظهار عقیده و علاقه نمودند)

آقای مسعودی- در میان همهمه نمایندگان اظهار داشتند من عقیده ندارم که نسبت به ارتش و حکومت نظامی ابداً چیزی بگوییم فرماندار نظامی و افراد ارتش مطابق قانون قصدشان جلوگیری از بی‌نظمی بوده و مجبور به انجام وظیفه بوده‌اند (همهمه نمایندگان)

جلسه در ساعت 11 پایان یافت سپس بلافاصله جلسه علنی مجلس تشکیل گشت.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

لوایح

33373/457

28/25795           20/12/1323

مجلس شورای ملی

موضوع: الغاء مواد بیست و ششم و بیست و هفتم و بیست و هشتم و بیست و نهم مالیات بر درآمد مورخه 29 آبان ماه 1312 و وضع قانون مالیات تمبر به جای آن.

نظر بر این که معاملاتی که به وسیله چک و اسناد قابل انتقال بازرگانی و سایر اوراق بهادار می‌شود از سال 1312 به این طرف افزایش فوق‌العاده یافته و بین قیمت اسمی اسناد مزبور و مبلغ تمبری که به آنها الصاق می‌شود اختلاف فاحشی موجود است لذا برای رفع این اختلاف و برای تقویت درآمدهای دولتی قانون مالیات تمبر به شرح ذیل جهت تصویب تقدیم می‌گردد.

ماده اول- نسبت به هر چکی که در مقابل حساب جاری در ایران صادر یا معامله شود و یا هر حواله پرداخت یا ورقه اعتبار و یا کلیه اوراقی که به منزله چک به کار رود باید در هر ورقه پنجاه دینار مالیات تمبر پرداخته شود.

چک‌های صادره توسط ادارت دولتی و بلدی و بنگاه‌هایی که تماماً متعلق به دولت یا شهرداری بوده و از طرف دولت و شهرداری اداره شود از این مالیات معاف خواهد بود.

ماده دوم- نسبت به کلیه اسناد بازرگانی و قابل انتقال (به استثنای اسناد مذکوره در ماده سوم این قانون) که در ایران صادر یا معامله یا به کار برده شود منجمله اسناد حاکی از مالیکت اجناس از قبیل بازنامه در وجه حامل یا در وجه حواله کرد و رسید انبار و حواله تسلیم کالا که در وجه حواله صادر شده باشد باید برای هر ورقه از آن 10 ریال مالیات تمبر پرداخت نمود.

نسبت به اسناد بیمه که در ایران توسط شرکت بیمه داخلی یا خارجی صادر شده یا توسط نماینده شرکت بیمه خارجی در ایران تسلیم شده باشد باید یک بیستم صدی یک مبلغ بیمه‌نامه را به عنوان مالیات تمبر پرداخت نمود به استثنای بیمه‌جاتی که مالیات تمبر آنها یک چهلم صدی یک مبلغ بیمه‌نامه خواهد بود. نسبت به کلیه پیمان‌ها و اسناد مشابهی که بین مؤسسات بانکی و استقراضی با مشتریان آنها منعقد می‌گردد و فتنه‌طلب‌ها و تعهدات کتبی و اسناد ضمانتی و اوراق و اسناد بهادار مشابه آنها. باید نسبت به هر ورقه 10 ریال مالیات تمبر پرداخت نمود.

ماده سوم- در مورد کلیه انتقالات سهام شرکت‌ها به نسبت بهایی که سهام به آن قسمت منتقل می‌گردد باید در هر 1000 ریال 50/2 ریال توسط خریدار یا ذینفع در انتقال مالیات تمبر پرداخت گردد.

نسبت به حواله‌جات و بروات و اسناد بازرگانی مشابه آن در هر 1000 ریال از قیمت اسمی آن باید 50/1 ریال مالیات تمبر پرداخت شود.

ماده چهارم- وزارت دارایی حق خواهد داشت که در هر موقع دفاتر و اسناد و اوراق بایگانی مؤدی مالیاتی را که مربوط به هر یک از معاملات مذکوره باشد طبق مقررات مواد فوق بازرسی نماید. هر گاه مؤدی مالیاتی از ارائه اسناد جهت بازرسی خودداری نماید از 50 تا 250 ریال جریمه خواهد شد متخلفین از مقررات قانون مالیات تمبر به پنج برابر مالیاتی که باید پرداخت نمایند جریمه خواهند شد وزارت دارایی باید آیین‌نامه لازم جهت وصول این مالیات وضع نماید.

ماده پنجم- مواد بیست و ششم و بیست و هفتم و بیست و هشتم و بیست و نهم قانون مالیات بر درآمد 29 آبان ماه 1312 و همچنین سایر قوانین و آیین‌نامه‌هایی که مخالف مقررات این قانون باشد لغو می‌گردد.

نخست‌وزیر بیات               وزیر دارایی اردلان

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اخبار مجلس

پس از جریان روز یکشنبه سیزدهم اسفند ماه مجلس شورای ملی که مشروحاً طبع شد و تعرض آقای دکتر مصدق و خروج ایشان از جلسه، صبح روز سه‌شنبه پانزدهم جمعی از دانشجویان دانشکده حقوق به منزل آقای دکتر مصدق رفته و ایشان را به مجلس آوردند و در راه جمعی دیگر نیز به دانشجویان منضم شدند و در ضمن جلسه خصوصی نیز در مجلس راجع به پیشنهاد آقای دکتر مصدق تشکیل شده بود و چون این خبر به نمایندگان رسید از طرف مجلس آقایان فیروزآبادی، دکتر شفق، دکتر معظمی، فرمند، مهندس فریور انتخاب شدند که آقای دکتر مصدق را به مجلس بیاورند لیکن هنوز به در مجلس نرسیده بودند که صدای شلیک برخاست و منجر به قتل یک نفر و جرح چند نفر دیگر گردید و جریان موضوع در مذاکرات مجلس و جلسه خصوصی منعکس شده است.

روز شنبه 19 اسفندماه 1323 دو ساعت قبل از ظهر کمیسیون دارایی با حضور آقای وزیر دارایی به ریاست آقای رفیع تشکیل شد و پیشنهاد شماره 30773 وزارت دارایی راجع به اصلاح آیین‌نامه مالیات بر درآمد مربوط به مدت بررسی اظهارنامه‌ها و تشخیص مالیات مؤدی مطرح و بالاخره تبصره زیر به عنوان تبصره 2 ماده 24 آیین‌نامه به تصویب رسید.

تبصره- مدت معینه در ماده 24 برای بررسی اظهارنامه‌ها و تشخیص و تعیین مالیات بر درآمد استثناً برای سال 1323 از تاریخ تسلیم اظهارنامه تا مدت هشت ماه خواهد بود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

انتصابات و احکام

شماره 2910        15/12/23

وزارت امور خارجه

جناب آقای باقر کاظمی به سمت وزیر مختاری دولت شاهنشاهی ایران در استکهلم منصوب شده‌اند

شماره 16151/58938        14/12/23

وزارت امور خارجه

آقای جواد صدر به سمت دبیر یکمی و کنسول در سرکنسولگری شاهنشاهی ایران در فلسطین منصوب شده‌اند.

+++

یادداشت ها
Parameter:294227!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)