کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 109 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 8 بهمن ماه 1329  

فهرست مطالب:

1 - قرائت غائبین و طرح صورت مجلس و مذاکره در ترتیب نطق قبل از دستور

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان:‌سعید مهدوی - دکتر هدایتی - جمال امامی - حاذقی - مکی

3 - قرائت و مذاکره در سابقه مذاکرات موقع تقاضای رأی اعتماد از طرف دولت

4 - تقدیم مقاوله‌نامه‌های بین‌المللی کار به وسیله آقای وزیر کار

5 - تقدیم چهار فقره لایحه به وسیله آقای معاون وزارت دارایی

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 109

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 8 بهمن ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت غائبین و طرح صورت مجلس و مذاکره در ترتیب نطق قبل از دستور

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان:‌سعید مهدوی - دکتر هدایتی - جمال امامی - حاذقی - مکی

3 - قرائت و مذاکره در سابقه مذاکرات موقع تقاضای رأی اعتماد از طرف دولت

4 - تقدیم مقاوله‌نامه‌های بین‌المللی کار به وسیله آقای وزیر کار

5 - تقدیم چهار فقره لایحه به وسیله آقای معاون وزارت دارایی

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت ده و یک ربع صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل شد

1 - قرائت غائبین و طرح صورت مجلس و مذاکره در ترتیب نطق قبل از دستور

رئیس - صورت اسامى غائبین جلسه پیش قرائت می‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: میرمجید موسوى. احمد بهادرى. عرب شیبانى. فرهودى. دکتر هدایتى. دکتر مجتهدى. علی‌محمد دهقان. سعید مهدوى. سالار بهزادى. دکتر راجى. دکتر مصدق. دکتر شایگان. طباطبایی. سیدعلى بهبهانى.

غائبین بى اجازه آقایان: آشتیانى‌زاده. اقبال. افشارصادقى. جواد مسعودى.

رئیس - آقاى کشاورز‌صدر.

کشاورز‌صدر - اول بنده می‌خواستم عرض کنم که اطلاع دادم آقاى آشتیانى‌زاده مریضند و براى معالجه رفته‌اند (نمایندگان - آمده‌اند وارد شده‌اند) می‌دانم آمده‌اند چون جزو غائبین بى‌اجازه نوشته شده بود خواستم عرض کنم که علتش این بود اما مطلب دیگر، استدعا دارم که مقام معظم ریاست به این عرض بنده توجه بفرمایند، این را بنده اعتقاد دارم تمام کارهاى این مملکت براى این خراب است که قوانین اجرا نمی‌شود اگر قانون و آئین‌نامه و مقررات مصوب مجلس به موقع اجرا گذاشته شود حتماً عیبى در کار پیدا نمی‌شود. اینجا جناب آقاى غلامرضاخان فولادوند قبل از دستور صحبت فرمودند و در همان جلسه باقى وقت‌شان را پنج دقیقه به اخوى عزیزشان و پنج دقیقه هم به این اخویشان دادند. این است که بنده برخاستم و از مقام ریاست اجازه خواستم ولى جناب آقاى سردار فاخر که من به ایشان احترام می‌کنم و از صمیم قلب هم دوست‌شان دارم متأسفانه در اینجا فرمودند که فقط یک نفر می‌تواند صحبت کند و مطابق آئین‌نامه سه نفر قبل از دستور بیش‌تر نمی‌توانند صحبت کنند مگر این که تمام وقت‌شان را به دیگرى بدهند. در حالی که در آن جلسه ایشان یک مقدارى از وقت‌شان را به آقاى قاسم فولادوند دادند و ایشان هم صحبت کردند بنده خواستم عرض بکنم که مقام ریاست حافظ قانون و نظامنامه هستند و اقتضا دارد که همان طور که روش مجلس بوده و مجلس پذیرفته عمل شود و اگر هم غیر از این هست لااقل در جلسه دیگر گفته شود نه در آن جلسه که عمل غیر از این بوده.

رئیس - الان همان موضوع امروز مطرح است آقاى آزاد وقت‌شان را به دو نفر داده‌اند پس ممکن است این سه ربع وقت به ده نفر تقسیم شود آئین‌نامه گفته سه نفر بیش‌تر صحبت نکند و تمام وقت‌شان را هم می‌توانند واگذار کنند به دیگرى بنده هم عقیده‌ام این است که اگر آقایان موافقت بکنند به یک نفر بدهند همه وقت‌شان را ولى قابل تقسیم نیست (صحیح است) الان امروز چطور عمل بکنیم؟

کشاورزصدر - می‌توانند بین سه نفر تقسیم بکنند نفرى پنج دقیقه، مطابق آئین‌نامه هم هست.

رئیس - آن وقت جاى 3 نفر 9 نفر صحبت کنند؟ این عملى نیست.

نمایندگان - نمی‌شود، صحیح نیست.

رئیس - آقاى شوشترى.

شوشترى - بنده استدعایم این است نمی‌دانم در تقریر من اشتباه کردم اگر اشتباه من کردم اصلاح بشود و اگر آقایان اشتباه فرموده اند اصلاح بشود، در این قسمت عرض کردم من راجع به سر حدات ایران سؤالى کردم که متضمن بحرین و فیروزه است متقابلاً مفهوم عبارت از این و او عطفى که دارد این است که من دو سؤال کرده‌ام در صورتی که دو سؤال نکردم، یک سؤال کردم که خیال کردم در موقع تشریح بحرین و فیروزه که جزو لاینفک ایران است تشریح کنم از این جهت استدعا می‌کنم اصلاح بشود.

رئیس - اصلاح می‌شود، آقاى جمال امامى.

جمال امامى - بنده نمی‌دانم این ایراد بنده به صورت جلسه یا به مقام ریاست است حالا خود آقا تشخیص بفرمایید در جلسه گذشته بعد از خطابه آقاى

+++

نخست وزیر بنده اجازه خواستم که به ایشان جواب بدهم آقا فرمودید که این سابقه نداشت بنده سابقه این را از دوره 14 از همان جلسه‌ای که حضرتعالى استناد فرمودید آورده‌ام در آن جلسه آقاى بیات آمده و خطابه خوانده و بعد رأى اعتماد خواسته، بعد از ایشان 10 نفر وکیل صحبت کرده، این هم صورت جلسه است.

رئیس - حالا بنده می‌گویم این را براى آقا بخوانند استناد من هم به همین است که جنابعالى می‌فرمایید و استناد مى‌کنید، در آن جلسه پنج شش نفر صحبت کردند که آیا باید صحبت بشود یا نشود آقاى دکتر مصدق هم عقیده داشتند که باید صحبت بشود، معایب و محاسن یک دولتى گفته بشود بعد رأى بگیرند. اولاً آقاى بیات داورى از مجلس خواستند، آقاى دشتى می‌گویند قصدشان از داورى این است که تقاضاى رأى اعتماد بکنند. و بعد تقاضاى رأى اعتماد می‌کنند بعد یک پیشنهادى آقاى دشتى می‌دهند که بدون بحث رأى گرفته شود، مجلس هم موافقت می‌کند، صحبت آقاى بهبهانى آقاى مصدق‌السلطنه و آقاى ایرج اسکندرى در این بوده است که آیا باید مورد بحث واقع بشود و جواب بدهند یا نه؟ و در اصل موضوع بالاخره مجلس رأى داده که بحث نباید بشود و بعد هم رأى اعتماد گرفتند، الان هم بنده می‌دهم این را قرائت می‌کنند که ذهن آقایان مسبوق باشد و سابقه‌ای هم گذاشته نشود. آقاى فقیه‌زاده بفرمایید.

فقیه‌زاده - در قسمت نطق قبل از دستور فرمودید که مطابق آئین‌نامه بیش از 3 نفر حق ندارند صحبت بکنند، در جلسه‌ای که جنابعالى تشریف نداشتید و آقاى گنجه‌ای مجلس را اداره می‌کردند آقاى دکتر هدایتى این اعتراض را کردند و آقاى گنجه‌ای فرمودند که چون سابقه عمل این طور بوده است اعتراض هم وارد نیست خواستم این نکته را به عرض مبارک رسانده باشم که آقاى گنجه‌ای اجازه دادند که تقسیم شود.

گنجه - من گفتم مطابق معمول سابق عمل مى‌کنیم.

رئیس - حالا بنده عقیده‌ام این است که به دو نفر بیش‌تر نمی‌شود این حق را داد نه این که هر نفر دو دقیقه صحبت کند، پریروز که آقاى کشاورزصدر حقى براى خودشان قائل شدند دو دقیقه بیش‌تر به وقت باقى نمانده بود. این آقایان هم اغلب وقت‌شان را واگذار می‌کنند ولى وقتى باقى نمی‌گذارند، یک چیزى هم بیش‌تر وقت می‌گیرند، الان چه جور عمل بکنیم؟ آقاى آزاد وقت‌شان را به آقاى جمال امامى و یک نفر دیگر داده‌اند و آقاى حاذقى یک قسمتى از وقت‌شان را به آقاى دکتر هدایتى واگذار کرده‌اند، این را باید مجلس رأى بدهد و عمل بشود. آقاى ملک‌مدنى بفرمایید.

ملک‌مدنى - عرض کنم این موضوع را مقام ریاست باید براى یک مرتبه روشن بفرمایید از مجلس رأى بگیرید، اگر مجلس رأى داد که اشخاص از اجازه‌شان به دیگرى واگذار کنند که استفاده کنند، این رویه‌ای بشود که هر روز باز مورد اشکال و ایراد نباشد.

رئیس - آقاى مکى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟ بفرمایید.

مکى - براى این که سابقه نشده باشد بنده در تأیید بیانات جناب آقاى جمال امامى‌خواستم عرض کنم در همین حکومت آقاى رزم‌آرا وقتى تقاضاى رأى اعتماد کرد اجازه فرمودید که آقاى قائم‌الملک توضیحاتى دادند که چون آقاى رزم‌آرا راجع به شمال وارد مذاکره شده است فعلاً بنابراین ما رأى می‌دهیم بنابراین جناب آقاى قائم‌الملک در همین حکومت رزم‌آرا در همین مجلس اجازه صحبت گرفته‌اند و صحبت کرده‌اند. پس ترتیبى که‏

در جلسه گذشته بوده است هم برخلاف سابقه بوده و هم افکار اقلیت را در مجلس محدود کردند و نگذاشتند افکار آزاد در مجلس اظهار عقیده کرده باشند.

رئیس - اولاً آقاى قائم‌الملک تذکرى دادند، تذکر با جواب دادن دو تا است. حالا دو سه تا نظایر دارد می‌گویم بخوانند، هم تکلیف نطق قبل از دستور امروز را تعیین می‌کنیم و هم این موضوع را. آقاى صفوى نسبت به صورت مجلس فرمایشى دارید؟

صفوى - خیر عرضى ندارم.

رئیس - آقاى امامى‌اهرى.

امامى‌اهرى - بنده منظورم این بود که اگر اجازه بفرمایید در مورد نطق قبل از دستور هر کسى مجاز باشد تمام وقت نوبه‌اش را واگذار بکند به شخص دیگر.

رئیس - این صحیح است تمام نوبت را، این در آئین‌نامه هست.

امامى‌اهرى - ولى در آئین‌نامه تصریح شده است که سه نفر باید صحبت کنند چون سابقه‌ای که عمل شده است، خلاف این است، استدعا می‌کنم با رأى مجلس حل بفرمایید.

رئیس - آقاى اسلامى.

اسلامى - براى این که رفع تشنج بشود از مقام ریاست استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید که امروز استثنائاً نوبت‌شان را واگذار کنند ولى بعداً هر کس بخواهد صحبت کند اقلاً باید اینجا اسم‌نویسى بکند و به رأى هم نرسد.

رئیس - ماده آئین‌نامه قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 83 هر یک از نمایندگان که مطلب مهمى داشته باشد و بخواهد به استحضار مجلس برساند می‌تواند قبل از شروع به دستور یا آخر جلسه با اجازه رئیس و رعایت نوبت به عنوان نطق قبل از دستور یا بعد از دستور مطلب خود را اظهار نماید. مجموع این قبیل نطق‌ها در یک جلسه به طور کلى نباید از سه ربع ساعت تجاوز کند و در هر جلسه بیش از سه نفر هر نفرى ربع ساعت نمی‌تواند از اول تا آخر جلسه صحبت کند و هر کدام از دارندگان اجازه نطق می‌تواند حق خود را به نمایندگان دیگر واگذار نماید (صحیح است)

رئیس - از آئین‌نامه این طور بر مى‌آید که تمام حقش را می‌تواند واگذار کند و سه نفر بیش‌تر نمی‌توانند صحبت کنند و اگر آقایان موافقت بکنند این طور عمل بشود بعد از این دیگر اختلافى پیش نمی‌آید.

صدرزاده - او شرط دارد یکى سه ربع ساعت یکى هم سه نفر.

اسلامى - امروز استثنائاً اجازه بفرمایید.

رئیس - آقاى فولادوند.

غلامرضا فولادوند - ما در دوره قبل زحمات زیادى براى تصویب این آئین‌نامه کشیدیم و به این جهت است که ملاحظه می‌فرمایید مجلس در این دوره سه ساعت کار می‌کند و براى یک موضوعى یک نماینده هفت روز وقت مجلس را نمی‌گیرد در این آئین‌نامه قید و مندرج است، در این ماده هم صریحاً نوشته است سه ربع و سه نفر هر کس می‌تواند به نماینده دیگر واگذار کند. نمی‌گوید به نمایندگان دیگر علیهذا به نظر بنده مقام ریاست بایستى همین طور عمل بفرمایند محتاج به رأى هم نیست.

کشاورزصدر - پس چرا جلسه پیش خلاف این شد؟

رئیس - حالا بالاخره اکثریت براى اخذ رأى نیست ولى تکلیف را امروز تعیین می‌کنم.

حاذقى - رأى هم لازم ندارد اینجا نظامنامه صریح است به نظر خود جنابعالى است.

رئیس - آقاى معدل بفرمایید.

معدل - آقایان باید توجه به این نکته داشته باشند که نمایندگان ولایات غالباً مطالبى دارند، تلگرافاتى به آنها می‌شود که باید در مجلس عرضه شود از این گذشته می‌خواهند سؤال کنند و براى سؤال کردن هم در آئین‌نامه پیش‌بینى نشده فقط تقدیم می‌توانند بکنند در حالى که این سؤال‌ها غالباً چند ماه ازش می‌گذرد و اصلاً طرح نمی‌شود و اگر نماینده بیاید اینجا اقلاً آن سؤال را بخواهند آقایان نمایندگان مستحضر می‌شوند که یک همچو مطلبى را یک نفر اظهار کرد خود مجلس نباید محدود کند این قدر خودش را البته افراط‌کاری‌هاى ادوار سابق مخصوصاً دوره 15 منجر به این تفریط شد که حالا دیگر بحث است که همان سه ربع ساعت را هم به چند نفر اجازه ندهند بنده تصور می‌کنم به جاى این که خود مجلس این تصمیم را بگیرد واگذار کنیم به هیأت رئیسه و هیأت رئیسه هم این طور این مسأله را حل بکند که این سه ربع ساعت مثلاً هر نماینده‌ای به دو نفر بتواند اجازه بدهد که اگر یک نفر دیگرى هم مطلبى داشته باشد و مجال باشد براى اظهار کردنش و آقاى رئیس هم مراقبت بفرمایند که از 16 دقیقه بیش‌تر این دو نفر حرف نزنند و الا آقایان تصدیق بفرمایید که اینجا این قدر محدود بودن که حتى تذکرى را نشود داد یا یک تلگرافى را نشود خواند یا یک مطلبى را نشود عنوان کرد، این لطفى ندارد، آنجا اختیار داده است آئین‌نامه که مجموع این قبیل نطق‌ها، ننوشته مجموع اظهارات آن سه نفر به این جهت نه تفریط کنیم که یک وکیلى بتواند 15 دقیقه وقت خود را بدهد به 15 نفر و نه خودش یک نفر باشد.

رئیس - این را به اختیار مجلس می‌گذاریم همین

+++

قدر که اکثریت شد رأی می گیریم.

دکتر معظمی - ماده 220 تکلیف را معین کرده، بفرمایید قرائت کنند.

رئیس - ماده 220 را هم بخوانید

(به شرح زیر خوانده شد.)

ماده 220 - در مواردی که در مفاد این آئین‌نامه اختلافی حاصل شود حل اختلاف با هیئت رئیسه است و در حین انعقاد جلسه نظر قاطع خواهد بود.

دکتر معظمی - نظر رئیس قاطع است.

مهدی ارباب - رأی لازم ندارد.

کشاورز‌صدر - سؤالات را بفرمایید بیایند جواب بدهند.

رئیس - یک جلسه را تعیین بکنید که بیایند جواب بدهند. آقایان وزرا نوشته‌اند برای جواب سؤالات حاضر هستند.

کشاورز‌صدر - آقای رئیس خودتان تعیین بفرمایید.

رئیس - دوشنبه را تعیین کردیم آقایان نیامندند.

کشاورز‌صدر- اگر جواب ندهند من سؤالم را تبدیل به استیضاح می‌کنم.

رئیس - تبدیل به استیضاح بکنید.

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: مهدوی، دکتر هدایتی، جمال امامی، حاذقی و مکی

رئیس - آقای سعید مهدوی بفرمایید

سعید مهدوی - بنده قبلاً از مقام ریاست استدعا می‌کنم که به دولت تذکر داده شود در موقعیت که جلسه هست یک نفر نماینده دولت حاضر باشد که مطالب آقایان نمایندگان را گوش بدهد (آن روز که رأی می‌دادید خوب بود می‌فرمودید) و بعضی مطالبی که ممکن است همین جا جواب بدهند جواب بدهند بنده تلگرافات و شکایات زیادی از خراسان دارم که از وضع پست هوایی شکایت می‌شود وضعیت پست هوایی به صورت مضحکی درآمده (دکتر هدایتی - تلفن بدتر از آن است) حالا بنده حمله به وزیر پست و تلگراف نمی‌خواهم بکنم برای اینکه از موقع تصدی ایشان وضع پست و تلگراف بهتر شده است و بد نیست (دکتر بقایی - بدتر شده) ولی وضع پست هوایی این طور نیست چون ممالک دیگر پست هوایی دارند اینها هم آمدند روی هم چشمی اعلان کردندن که ما هم پست هوایی داریم بدون اینکه قبلاً فکر برای این کار بکنند و زمینه این کار را مهیا کنند و تشکیلاتی برای پست هوایی دایر بکنند ولی متوجه نیستند که دیر رسیدن کاغذ با اطمینانی که مردم و تجار به پست هوایی دارند به تجار و به سایرین خسارت عمده‌ای وارد می‌آورد بنده کاغذی دیدم که از مشهد با پست هوایی رسیده است 24 روز طول کشیده. اول برج فرستاده‌اند بیست و چهارم رسیده 14 روزه هم بوده توجه بفرمایید ممکن است که در این کاغذ برات باشد دستور معامله باشد (صحیح است) و آن طرف عمل نکند طرف نویسنده هم به اطمینان اینکه نوشته است معامله بکند تعهداتی کرده باشد و از دیر رسیدن کاغذ خسارت زیادی متوجه او بشود اصولاً در ممالک دیگر دنیا پست یا در دست دولت است یا در دست شرکت‌ها و برای دیر رسیدن پست ممکن است عرض حال به محکمه بدهند و مطالبه خسارت بکنند اینجا به این چیزها هیچ توجه ندارند مطلب دیگر اینکه بنده از روش اخیر دولت و این محدودیت‌هایی که از صادرات برداشته‌اند ممنوع هستم ولی یک نگرانی در آقایان دیدم که ممکن است حدس بزنند به اینکه چون دولت هیچ قسم کنترل و نظارتی در این قسمت ندارد وضعیت بازار ما در خارج مثل وضعیت قالی بشود چون آقایان اطلاع دارند که قبلاً قالی ایران در درجه اول بو ولی بعداً چون کنترلی نبود به قدری تقلب شد که ما می‌دیدیم قالی را برمی‌داشتند رویش را می‌سوزاندند به طور مصنوعی کهنه می‌کردند و به علت عملیات حالا قالی بازارش را از دست داده است و آقایان هم حدس می‌زنند که در پنبه و پشم و سایر قسمت‌ها ممکن است یک تقلباتی بشود و اگر دولت در این قسمت‌ها نظارت نکند ممکن است ما این بازارها را از دست بدهیم (مهدی ارباب - نظارت مشکل‌تر می‌کند) مشکل نمی‌کند مثلاً فرض بکنید که اگر دولت باید کارخانجات را مقید بکند در خانه‌ها که پشم بسته‌بندی نمی‌شود در یک کارخانه‌هایی بسته می‌شود آن کارخانه را مقید بکند که آنها دقت بکنند. خود کارخانه اقلاً محدود باشد والا اشخاصی در تهران علی‌الخصوص تجار به حفظ آبرویشان و اعتبارشان علاقمند هستند. ولی اشخاصی پیدا می‌شوند که برای یک دفعه معامله آبروی مملکت را در نظر نمی‌گیرند این است که به عقیده بنده حتماً بایستی دولت یک سازمان برای نظارت داشته باشد (ابتهاج - گمرک این نظارت را می‌کند) الان نمی‌کند و احتمال قوی هم می‌رود که یک چنین تقلباتی بشود مثل اینکه شده که یک جنسی خریده شده وقتی به مقصد می‌رسد آن جنس که آنجا گفته‌اند نبوده و یک موضوع دیگر راجع به کارخانجات قند می‌خواهم عرض کنم که دولت چغندر را از زارعین تحویل می‌گیرد ولی همه ساله ما می‌بینیم که پولش را پس از 4-5 ماه دیگر می‌دهد با سوابقی که ما می‌بینیم آقایان دولتی‌ها مدعی هستند برای تشویق زارعین و این صحبت‌هایی که شنیده می‌شود تعجب در این است که در عمل می‌بینیم خلاف آن رفتار می‌شود زارعین زحمات زیادی می‌کشند و با زحمت و مخارج زیاد چغندر تهیه می‌کنند ودر بدترین فصل در زمستان از راه دور چغندر را می‌آورند تحویل کارخانه می‌دهند ولی در موقع پرداخت پول آن می‌گویند اجازه از تهران نرسیده یا اصلاً اجازه پرداخت پول نداده‌اند اینها شاید برای کسی که چغندر زیادی دارد مانعی نداشته باشد ولی باید دید یک کسی که صد من صد و پنجاه من دو خروار چغندر را از راه دوری آورده و باید پولش را بگیرد (شوشتری - سبیل کارخانه‌چی‌ها باید چرب بشود) نه آنها هم تقصیری ندارد اتفاقاً در مشهد زارعین از کارخانه‌چی‌ها فوق‌العاده راضی هستند آن بیچاره‌ها چه تقصیری دارند در دست آنها پول نیست که بپردازند و یکی هم بنده از بانک کشاورزی تقاضایی دارم در مشهد سال قبل که گاومیری بوده و طاعون گاوی بود بانک کشاورزی یک مساعده‌هایی داده ولی زارعین امسال هم برایشان مقدور نیست که بپردازند خوب است که استمهال بیش‌تری برای آنها قائل بشوند و دیگر اینکه خبری از آنجا به بنده رسیده است که اعبتاراتی که وزارت راه برای راهسازی داشته اخیراً از تهران به آنها دستور رسیده که کاررا برای نداشتن پول متوقف بکنند و این هم پیدا است که در اغلب نقاط کشور با وجود فصل زمستان و باران که در اغلب نقاط کشور با وجود فصل زمستان و باران و برف چقدر ممکن است راه‌ها خراب بشود در این سه ماه آخر سال مشهد 180 هزار تومان اعتبار داشته تلگراف کرده‌اند بیش از 8 هزار تومان در این راه‌ها خرج نکنند دولت اگر پول ندارد باید یک راه‌هایی فکر بکند و این کارهای اساسی را برای نداشتن پول نمی‌شود لنگ کرد چون آقای دکتر هدایتی تقاضا کرده‌اند بقیه وقتم را به ایشان می‌دهم.

رئیس - پس آقایان اجازه بفرمایند که پنج دقیقه وقت به یک نفر بشود داد و مجلس هم موافقت بکند (صحیح است) آقای دکتر هدایتی بفرمایید.

دکتر هدایتی - با اظهار تشکر از نماینده محترم آقای مهدوی که چند دقیقه از وقت خودشان را به احتیار بنده قرار دادند بنده خواستم توجه آقایان نمایندگان محترم را چون می‌دانم و مطمئن هستم که همگی علاقمند به اجرای تمام قوانین و مخصوصاً رعایت اصول قانون اساسی هستند به یک نکته‌ای جلب کنم یکی از این اصول که به عقیده بنده خوب رعایت نشده است و یکی از اصولی است که اساس مشروطیت ما را تشکیل می‌دهد اصل انفکاک قوا است قانون اساسی در حالی که تمام قوای مملکت راناشی از ملت می‌داند این قوای سه‌گانه را از یکدیگر مجزا و منفک ساخته و به هیچ یک از این سه قوه حق نداده است که در امور مربوطه به قوه دیگر دخالت کند مخصوصاً وظیفه اساسی هر یک از این سه قوه را صریحاً بیان کرده است وظیفه قوه مقننه را صریحاً نوشته عبارت است از وضع و تهیه قوانین اجرای قانون از شئون قوه مقننه خارج است و همچنین قضاوت در قوانین و قضاوت در احوالات مردم آن هم به قوه قضائیه واگذارد شده است. موردی رابنده دیشب در روزنامه خواندم که در مجلس سنا تصویب شده است البته آقایان سناتورها اطالعات کافی را در این خصوص دارند و مردمان شریف و علاقمند به قانون اساسی هستند و این تصمیمی که دیروز گرفته‌اند شاید مسبوق به یک رویه‌ای باشد که در مجلس شورای ملی گذاشته شده که آن هم به نظر بنده درست نبوده دیشب در ضمن مصوبات مجلس سنا بنده خواندم ماده اول طرحی که تصویب کرده است مجلس سنا برای ورود به خدمات دولتی با سابقه البته مطلب بسیار صحیحی است و باید هم همین طور باشد اما در ضمن ایکه مطالعه می‌کردم دیم یک هئیت ممتحنه‌ای پیش‌بینی شده تعیین هیئت ممتحنه واگذار شده است. به انتخاب بدوی شورای عالی فرهنگ که بسیار صحیح است. ولی منتخبین شورای عالی فرهنگ را نوشته است تقسیم می‌کند به دو دسته یک دسته‌اش را کمیسیون فرهنگ مجلس شورای ملی از بین آنها انتخاب می‌کند. یک دسته‌اش را هم کمیسیون فرهنگ مجلس سنا این سطرش را بنده قرائت می‌کنم

+++

می‌نویسد شورای عالی فرهنگ با حضور دو ثلث اعضا رسمی به رأی مخفی 18 نفر از اشخاص بصیر و آزموده و معتمد را انتخاب و توسط وزارت فرهنگ به قرعه 9 نفر را به کمیسیون فرهنگ سنا و 9 نفر را به کمیسیون فرهنگ مجلس شورای ملی پیشنهادخواهد کرد و هر یک از دو کمیسیون فرهنگ مجلسین سه نفر از آنها را به مدت پنج سال انتخاب می‌کند. این امر انتخابات که واگذار شده است به قوه مقننه شاید روی سابقهای باشد که در مجلس شورای ملی در دوره گذشته گذاشته شد که قانونی تصویب شد که انتخاب نظار سازمان برنامه را واگذار کرد به مجلس به نظر بنده این کار خوبی نیست یعنی از شئون قوه مقننه خارج است اگر فرض بکنیم که اشخاص خبیر و بصیر ایران که در کمیسیون‌های مربوطه مجلسین هستند در خارج نیستند بی‌انصافی کرده‌ایم و بر فرض اینکه بوده باشند باید به همان‌ها اکتفا کرد مسلماً هم هستند و به علاوه این کار مسئولیت دارد اگر آن شخصی که مجلس شورای ملی انتخاب کرده است تقلب بکند او را می‌شود عزل کرد یا نمی‌شود عزل نمود. نظار برنامه را که مجلس انتخاب کرده است اگر بگوییم که مقامات اداری حق دارند که آنها را معزول بکنند این توهین به مجلس است توهین به قوه مقننه است اگر هم بگوییم که آنها غیر قابل عزل هستند این منطقی نیست همین طوری که می‌بینیم این آقایانی که ما انتخاب کرده‌ایم و رفته‌اند آنجا به قدر یک پول سیاه هم کاری نکرده‌اند شاید هم اشخاص بصیر و خوبی هم هستند ولی ما کاری از آنها ندیده‌ایم آنها گزارش خودشان را هم نداده‌اند اینها اگر منتخب مجلس هستند مسئول مجلس هستند اینها اشخاص بصیر هستند. تحصیل کرده هستند ولی طرز انتخاب غلط بوده خواستم توجه آقایان را جلب کنم. البته به موقع خودش هم در مجلس صحبت خواهم کرد. ولی این انتخاب را که لایحه مصوبه در سنا به عهده کمیسیون‌های فرهنگ هر یک از مجلسین واگذار نموده است به نظر بنده صحیح نیست و از همین قبیل است و اینها بعداً اسباب اشکالات زیاد خواهند شد مجلس مقننه نه فقط در اینجا دخالت در کارهای اجرایی می‌کند بلمه بنده سابقه دارم این مطلب را قبل از دستور مخصوصاً آن روز صحبت کردم که در قوه قضائیه هم یک مرتبه ما دخالتکردیم که آن عبارت بود از رأیی که نسبتبه قانون تصفیه دادیم این قانون تصفیه بنده اعتراف میکنم در حضور آقایان که قلاً 5 درصدش غلط بوده و اشتباهاتی شده بود. ولی در عین حال یک هیئتی تعیین شده بود برای رسیدگی اولاً حق بود این اختیار به قوه قضائیه داده می‌شد نه به قوه اجرائیه بر فرض هم که معین کردند و تصمیمی گرفتند آن مرجعی که معین کرده بود باید رفع اشکال او را بکند و مجلس خودش را در امر قضایی نباید وارد بکند حالا شده است همین طور بنده خواستم توجه آقایان را جلب بکنم که قوه اجرائیه هم نباید دخالت در کارهای قوه قضائیه بکند ولی متأسفانه در مملکت ما قوه اجرائیه هم بعضی اوقات در کارهای قوه قضائیه دخالت می‌کند این دیوان دادرسی دارایی را ملاحظه بفرمایید آنجا یک محکمه‌ای در واقع دولتی است طرف و قاضی یکی شده (صحیح است) و این امر در هیچ جای دنیا سابقه ندارد در مملکت ما دولت برای کارهایی که مربوط به خودش است و طرف خودش است خواه مدعی باشد یا مدعی علیه یک محکمه‌ای تعیین کرده که قضاتش از خودش حقوق می‌گیرند و در خود وزارت دارایی هم نشسته‌اند و رسیدگی می‌کنند به کارهای دارایی حالا آقایان تصوی نفرمایند که چون بنده وکیل عدلیه هستم این را می‌گویم من در این ده پانزده سال که مشغول هستم کاری آنجا نداشتم مطلقاً ولی این کار از نظر اصول غلط است دخالت قوۀ اجرائیه است در کارهای مربوط به قوۀ قضائیه (شوشتری - نتیجه‌اش هم به ضرر دولت است) نتیجه‌اش هم به ضرر دولت است صحیح است عرض دوم بنده مربوط است به تأیید بیانات جناب آقای مهدوی راجع به وضع تلفن تهران و شهرستان‌ها...

رئیس - آقای دکتر هدایتی یک دقیقه‌ای دیگر از وقتتان باقی است.

دکتر هدایتی - بنده خواستم عرض کنم که سایر اصلاحات دولت فعلی از قبیل اصلاحات تلفن نباشد آمدند دویست شماره یا صد شماره اضافه کنند آن چهار هزار شماره تلفن هم که کار می‌کرد الان خوابیده ده دفعه باید گرفت آنجا اضافه مکالمه می‌گیرند ولی جواب نمی‌دهد (نورالدین امامی - با تمام این حرف‌ها خوب مؤسسه‌ای است) خواستم عرض کنم اگر این جور است که گفت از طلا گشتن پشیمان گشته‌ایم مرحمت فرموده ما را مس کنید. ما از این شماره‌های اضافی صرف‌نظر کردیم زحمتی برایمان اضافه نفرمایید این سهامی که دولت واگذار کرده است به شرکت برای این بود و مشروط به این بود که تلفن شهر تهران را تأمین بکند اینها نکردند اگر ملی می‌خواهید بکنید بکنید این چه وضعی است در قرن بیستم این تلفن آن تلگراف این هم پست (مکی - پست‌ها را سانسور می‌کنند) یک تلگرافی هم آقای آزاد دادند به بنده که بخوانم رؤسای قبیله چاه کوتاهی نوشته‌اند در جواب آقای نورالدین امامی که گفتند عوض و معوض را گرفته‌اند نوشته‌اند که در تمام طول خدمتی که ما به این مملکت کرده‌ایم هیچ وقت تا خدمتی از ما سر زده است الان هم جای عوضی که از ما گرفته‌اند معوض نداده‌اند مدت‌هاست تلاش می‌کنیم که معوض را به ما بدهند نمی‌دهند سؤالی هم خود بنده از دولت کرده‌ام تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس - آقای جمال امامی.

جمال امامی - بنده با تمام ارادتی که به جناب آقای سردار فاخر رئیس محترم مجلس شورای ملی دارم این ارادت من مانع از این نمی‌شود که اگر ایشان خدای نکرده تخلفی از نظامنامه بفرمایند تذکر ندهم راجع به جلسه پریروز ایشان به بنده اجازه صحبت ندادند استناد خود جناب ایشان بود آقای بیات بعد از صحبت‌هایشان تقاضای رأی اعتماد می‌کنند بعد از صحبت‌هایشان تقاضای رأی اعتماد می‌کنند بعد از ایشان باز چند نفر صحبت می‌کنند آقای رشتی می‌گوید آقا ایشان رأی اعتماد خواسته‌اند دیگر صحبت موردی ندارد رئیس می‌گوید دکتر مصدق صحبت کنند بعداً رأی می‌گیریم.

رئیس - حالا همان که آقای دکتر مصدق صحبت کردند قرائت بفرمایید.

جمال امامی - .... دکتر مصدق هم صحبتی کرده به میل خودش بنده هم به میل خودم صحبت می‌کردم آقای دکتر مصدق قبلاً به مقام ریاست گفته‌ بود چه اظهار خواهد کرد بنابراین اجازه داده بودند؟ از صحبت وکلا که رئیس اطلاع ندارد که چه می‌خواهند بگویند؟ ایشان یک صحبتی کرده بودند ممکن بود بنده هم در همان زمینه صحبت می‌کردم. اینکه دلیل نشد در هر صورت رئیس مجلس قبل از همه چیز برای حفظ حقوق نمایندگان رئیس شده است و اگر خدای نکرده در یک موردی تبعیض بکند آن تبعیض باید به نفع نمایندگان باشد چون تعصب صنفی ایجاب می‌کند که به نفع نمایندگان باشد (صفوی - به نفع مملکت باید باشد) رئیس مجلس شورای ملی را عرض کردم. عرض کنم که بدبختانه پریروز موقع نشد که ما به آن خطابه جناب آقای نخست‌وزیر جواب بدهیم. آن قدر مضحک بود، آن قدر سخیف بود، که خود آقای رئیس مجلس هم به نظر بنده نخواست ایشان بیش از این خفیف بشود برای این به ما اجازه ندادند ممکن است حق هم همین بود. وقتی آدم به این تذلل افتاد بیش از این خفیف کردنش مورد ندارد. حالا هم اگر نیامده برای این است که این صحبت‌ها را نشنود می‌آید به آن شکل رأیش را می‌گیرد فرار می کند یک نفرشان هم نمی‌آید که ما جوابشان را کف دستشان بگذاریم این هم دولت ما، ملاحظه می‌کند چقدر اعتنا هم به شماها می‌کند بروید رأی بهش بدهید (مکی - نظامی است قربان از سیاست غافل‌گیری استفاده می‌کند) آقای حاجی حاذقی شما که واقف بر موز سیاست هستید شماکه ادعا دارید که واقف به اصول پارلمانتاریسم هستید و از چرخ پارلمانی اطلاع دارید و الحمدالله اخیراً هم مسافرتی فرمودید اطلاعاتتان کامل شده است چند دفعه هم آمدید اینجا به ما نصایحی فرمودید راجع به اصول پارلمانتریم و تکالیف مجلسیان و نمایندگان می‌توانید من عوام را که هیچ چیز سرم نمی‌شود آگاه کنید که این رأی مفهومش چه بود؟ بیرون می‌روید توی کریدور همه غر می‌زنید و می‌گویید که این دولت مملکت را به فلاکت و بدبختی کشاند وقتی آمدید ایجا نشستید رأی می‌دهید این است آن اصولی که می‌خواستید ما پیروی کنیم می‌آمدید ارشاد می‌کردید این است آن اصول؟ خدا انصافتان بدهد والله خدا انصافتان بدهد شما این دو ماهۀ اخیر لوایحی را که گذراندید بر علیه دولت این لوایح شما رأی عده اعتماد شما بوده است به دولت چطور بعد از این رأی می‌دهید؟ شما لایحه نفت را آن طور رد کردید و بعد آن طور علی‌رغم دولت مراجعه به کمیسیون کردید قانون مطبوعات را آن طور علی‌رغم رزم آرا تصویب کردید. اگر رزم آرا نبود من به یکی

+++

از این لوایح رأى نمى‌دادم من آن روز هم در مجلس گفتم عرض کنم که قانون مطبوعات را آن طور رد کردید اگر یک دولت دیگرى بود شماها به قانون مطبوعات رأى مى‌دادید؟ پهلوى وجدانتان پهلوى انصافتان آن طور رأى مى‌دادید؟ حکومت نظامى را آن طور لغو مى‌کردید؟ بودجه دولت را آن طور تصویب مى‌کردید؟ یعنى چه آقا؟ آخر شماها مسئول این مملکتید مسئول آتیه این مملکت مسئول بدبختى‌هاى این مملکت هستید رزم‌آرا آمده تمام بدبختى‌هایی را که به سر این مملکت آورده در هفت ماه جلوى شما مى‌خواند اینها را به حساب خدمات خودش مى‌گذارد مى‌گوید که در آتیه هم همین خدمات خودم را ادامه خواهم داد شما هم به او رأى مى‌دهید یعنى به نابودى مملکت رأى مى‌دهید خدماتش تاحالا چه بوده است؟ شما که می‌آیید بعد از من صحبت می‌کنید بیایید بگویید خدماتش چه بوده است اگر آمدید ثابت کردید بنده می‌گویم غلط کردم و اگر این را ثابت بکنید چرا رأى دادید آن وقت شما می‌گویید من وکیل ملتم؟ مدافع ملتم؟ خلى سخیف است خیلى خفیف است شما بعداز آن تظاهراتى که کردید بعداز آن حرف‌هایی که زدید بعد از غرهایی که در خارج می‌زنید و در مطبوعات منعکس مى‌شود آخر این چه رأیی بود؟ به خداوندى خدا این رأیی که دادید به ضرر مملکت، به ضرر شاه مملکت و بالاخص به ضرر خودتان بود به ضرر نمایندگان فرداً فرد بود یک ماه دیگر می‌فهمید که من چه گفتم، عرض کنم حضور مبارک آقایان ایشان آمدند خطابه‌اى اینجا خواندند (مکى - سرا پا دروغ) و بر حسب‌المعمول گذاشت فرار کرد و رفت. سیاست خارجى و سیاست داخلى. سیاست خارجیش چه بوده؟ مبتنى بر چه بوده؟ سیاست خارجیمان مبتنى بر سه اصل است یعنى سه دولت خارجى هست که امروز ما باید با آنها در درجه اول یک روابطى داشته باشیم سیاستى داشته باشیم آن یکى‌ها به قول فرنگی‌ها زگندر هستند آن سه دولت آمریکا است و شوروى است و انگلیس، حکومت رزم‌آرا تشکیل شد، به این امید که از آمریکا براى ایران کمک بگیرد این علت‌العلل تشکیل حکومت رزم‌آرا بود. هفت ماه از حکومت رزم‌آرا مى‌گذرد آیا یک شاهى ما از آمریکایی‌ها کمک گرفته‌ایم و حال آن که در دولت‌هایی که قبل از ایشان بود در یکى دو دولتى که بنده عضوش بودم دویست میلیون دلار از آمریکایی‌ها می‌خواستیم و روى خوش نشان داده بودند به ما وعده کرده بودند که دویست میلیون دلار را بدهند ایشان آمدند با کابینه نصر و بصر و کوفت و زهرمار براى این که از آمریکایی‌ها کمک بیش‌ترى بگیرد تا کنون یک شاهى نگرفته بعد از این هم نخواهد گرفت با بوق و کرنا آمد چه در مجلس و چه در مطبوعات گفت من با شوروى‌ها قرارداد تجارتى بستم توافق تجارتى کردیم حالا قرارداد تجارتیش چه بود؟ شما بهتر از من مى‌دانید شش ماه قبل از این گفت که دو روز بعداز این طلاهاى ما را با طیاره می‌آورند سه ماه قبل از این در یک جلسه‌اى با حضور همین جناب آقاى رئیس و چند نفر دیگر از زعماى قوم با پیران قوم گفت که یک هفته دیگر با طیاره طلاهامان مى‌آید. حالا هفت ماه گذشته صحبت طلا هم دیگر رفته است. گفت که ما 12 سال است 15 سال است که در مرزمان اختلاف بود اختلاف مرزهایمان حل می‌شود آن هم از بین رفت روز اول این قرارداد را آورد در مجلس من گفتم ما را به خیر تو امید نیست شر مرسان من از این قرارداد تجارتى امید خیر ندارم امیدوارم سوء‌استفاده سیاسى نشود ملاحظه فرمودید که سوء‌استفاده‌هاى سیاسى هم شد. حزب توده دوباره در این مملکت برقرار شد، توده‌ای‌ها فرار کردند، یعنى فرارشان دادند روزنامه‌های‌شان مجدداً منتشر شد حزب رسمى است الان چند روزنامه اقرار می‌کند که من توده‌اى هستم و با شماها مبارزه می‌کنم و از منافع خارجى‌ها هم دفاع می‌کنم از همه اینها بالاتر و خجلت‌آورتر و شرم‌آورتر پناهندگان سیاسى را پس دادند که این کار در سابقه ملل در تاریخ ملل سابقه نداشته است و این ننگ تا روز قیامت به دامان این مملکت خواهد ماند این استفاده‌اى بود که ما از قرارداد تجارتى با شوروى کردیم با انگلیس هم که چه عرض کنم خیلى روابطمان حسنه است آقاى مکى هان؟ این سیاست خارجیش؟ سیاست داخلیش که می‌دانید آشفتگى، بدبختى، فلاکت، نفاق، دورویی‏ ، بحران، بالاخره خلاصه هرج و مرج در این مملکت رایج است، تمام اینها هست. آخر شما جز هرج و مرج چیزى مى‌بینید؟ امنیت دارید؟ شما در خانه‌تان؟ دزدى، بدبختى. آن وقت آمده حماسه‌سرایی می‌کند و خطابه‌اى می‌خواهد که یکى از آنها صحیح نیست و شما رأى می‌دهید خدا انصافتان بدهد وقتى که فردا از شما بپرسند که دولتى که آمد این کارها را کرد بعد آمد این حرف‌ها را زد چرا بهش رأى دادید. چه جواب خواهید داد؟ پس مسئول بدبختى و فلاکت مملکت شما هستید. آقاى حاذقى شما چه جواب می‌دهید (حاذقى - حالا عرض می‌کنم) آقا والله بالله به خدا به پیغمبر ما باید روشمان معلوم باشد در امروزه بحران دنیا که دقیقه به دقیقه روز به روز است هفته به هفته است شما نمی‌دانید فردا به سر دنیا و این مملکت چه خواهد آمد اگر ما این مملکت را در این تشنج نگاه داریم احتیاج به این که جنگ بشود و ما از بین برویم نیست خودمان بالطبیعه از بین می‌رویم خودمان مثل کرم داریم خودمان را می‌خوریم مجلس نمی‌داند چه کار کند دولت که الحمدالله کارش این است که مجلس و ملت و دولت و همه را به هم بریزد مردم بدبخت هم که چشم انتظارشان از شما است شماها هم مى‌نشینید نمی‌دانم روى سمپاتى آنتى پاتى تقاضای تملق مى‌آیند خانه‌تان می‌گویند به ما رأى بدهید ما ایرانی‌ها هم که همیشه احساساتمان غالب به عقلمان است همیشه می‌گوییم چند نفر از من خواهش کردند من هم وعده دادم بنده می‌گویم آقا از کیسه خلیفه می‌بخشى به چه مناسبت وعده دادى قول دادى که رأى بدهى آخر این قول مال من نیست که قول بدهم می‌گوید قول دادم آمده خانه‌ام تقاضا کرده آخر این حرف شد یک ملتى این را از یک وکیل مجلس شوراى ملى می‌پذیرد (دکتر طبا - اسم ببرید آقا کى بوده) حالا بالاخره یک کسانى هستند ممکن است خود شما باشید (دکتر طبا - من هیچ‌وقت این طور رأى نمی‌دهم) ممکن است بنده باشم آقا والله باالله به خدا به پیغمبر من جسارت نمی‌کنم من تذکر نمی‌دهم آقایان بهتر از من واردید بهتر از من به اوضاع مملکت واقفید ولى این وضع نیست به خداوندى خدا این عاقبتش براى خود شماها براى مملکت حتى براى شاه ملت مضر است مضر است آخر یک چنین دولتى را ما تا کى می‌توانیم نگه داریم آقا من خیلى امیدوارى از رزم‌آرا داشتم، روز اول هم که آمد اینجا من کمک کردم و همین جا گفتم آقاى رزم‌آرا ما شما را آورده‌ایم براى این که هرج و مرج را از این مملکت ریشه‌کن بکنید وقتى که دیدم نمی‌کند و بر عکس، اضافه می‌کند آمدم گفتم من آن کسى که خیال می‌کردم تو نیستى، من به تو رأى نمی‌دهم و مخالفت هم می‌کنم، این صحبت سمپاتى و آنتى پاتى نیست، وقتى که برود خانه‌اش بنشیند من باز هم به او سمپاتى دادم ولى من که نمى‌توانم از کیسه ملت ایران ببخشم که آقاى رزم‌آرا را شلنگ تخته‌اش را بیندازد و ملت هم بدبخت باشد آخر این نمی‌شود، یک کمى فکر بکنید این هفت ماهه چه کرده، شما می‌خواهید همین را ادامه بدهید؟ راضى هستید؟ خوب است این اوضاع مملکت؟ بدبختى نیست در این مملکت؟ مردم در رفاه هستند؟ امنیت دارند، آخر چى. اگر اعتماد دارید چرا رأى می‌دهید، اگر دارید بیایید من را قانع بکنید که این مردم چه می‌گویند، این که شوخى نیست اینها شایسته نمایندگى مجلس نیست، نماینده مجلس باید بنشیند آن را که خودش تشخیص می‌دهد طبق آن عمل بکند وگرنه ملت حق ندارد بآن نماینده رأى بدهد (احسنت) یک تلگرافى هم از رعایاى کلهر آمده که املاک‌شان را گرفته‌اند و بعد زهاب را در عوض داده‌اند چند نفر از خوانین حالا می‌خواهند املاک‌شان را پس بگیرند و زهاب را که ده برابر قیمت دارد بدهند این را هم تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس - آقاى حاذقى پنج دقیقه وقت‌شان را به آقاى مکى واگذار کردند ده دقیقه هم خودشان استفاده می‌کنند بفرمایید.

حاذقى - امروز بنده عرض لازمى داشتم که می‌خواستم به استحضار آقایان نمایندگان محترم برسانم ولى بیانات جناب آقاى جمال امامى همکار محترم ایجاب کرد که چون بین‌الاثنین و خلاف نظامنامه بود من از وقتم استفاده بکنم و به ایشان پاسخى عرض بکنم (مکى - حرف حساب جواب ندارد) چرا جواب حساب هم مى‌شود به حرف حساب گفت منتها بی‌حساب نباید گفت ما خیلى خوش‌وقتیم که در مجلس همیشه یک محیط آرامى باشد که نمایندگان محترم با کمال آزادى عقیده و فکر خودشان را به استحضار مجلس و ملت ایران برسانند ما خوشبختانه آگاه شده‌ایم که در این مجلس بایستى بین اقلیت و اکثریت بین موافق و مخالف یک همکارى صمیمى به نفع ملت

+++

و مملکت وجود داشته باشد و چون به این اصل متوجه شدیم تمام مساعى و مجاهده‌هاى ما صرف همین می‌شود که متفقاً ما یک جبهه‌اى بر علیه منافع ملت و علیه هر گونه تصمیم و فکر و عملى که به ضرر ملت باشد تشکیل بدهیم و این وحدت را حفظ بکنیم و این جبهه را نگه بداریم و به نفع مملکت اقدام بکنیم جناب آقاى امامى توجه بفرمایید بنده مطالب جنابعالى را جواب عرض می‌کنم من یک روز در اینجا عرض کردم که اجتهاد هر شخصى سبب می‌شود که او به یک نتیجه‌اى برسد و در آن نتیجه‌اى که رسید اعم از این که به حق رسیده یا به ناحق وقتى سوء‌نیت نداشته باشد از نظر وجدان راحت و از نظر اجتماع مورد هیچ‌گونه تخطئه‌اى نیست. در مجلس شوراى ملى چندین کار مفید شده و در این کارهاى مفید هم اقلیت و اکثریت همه متحد بودند و متحدند. اما مقصود ما از وضع این قوانین به هیچ‌وجه دشمنى و معانده و مخاصمه با دولت نبوده زیرا که لیدر اقلیت جناب آقاى دکتر مصدق مکرر اینجا فرمودند که ما دشمنى شخصى با هیچ کس و با هیچ دولتى نداریم و حتى دولتى هم که با او مخالف هستیم اگر کار خوبى کرد در آن کار خوب با او موافقیم و همکارى می‌کنیم بنابراین مجلس در یک محیط بسیار آرامى در یک محیط بسیار صمیمانه این همکارى خودش را شروع کرده و این قوانینى که اخیراً موجب ارضاى خاطر و تمایل قاطبه وطن‌پرستان مملکت شده وضع کرده و باز هم به خواست خدا با همین موفقیت و با همین اتحاد و همین همکارى تتمه دوره مجلس را هم انشاء‌الله ادامه می‌دهیم و باز هم به کورى چشم دشمنان ایران و مطابق منافع و امیال ملت قوانین مفیدى وضع می‌کنیم (صحیح است) اما راجع به این که فرمودید شما آقایانی که رأى دادند شاید دقت و تأمل در امر نکرده‌اند خواستم عرض کنم به جناب آقاى امامى‌که این طور نبوده (صحیح است) 91 نفر از وکلا بعد از این که با همدیگر مشاوره کردند، فکر کردند، اظهار کردند و در حال حاضر وضع مملکت را در نظر گرفتند، منویات خاطر پادشاه مملکت را در نظر گرفتند، اوضاع و احوال مملکت را در نظر گرفتند، به عقیده خودشان (شاید هم اشتباه کرده باشند) به عقیده خودشان فکر کردند اگر در حال حاضر با هم اتحاد بکنند اتفاق بکنند دست همکارى بدهند و براى یک بار دیگر هم به دولت رأى اعتماد بدهند به نفع مملکت است (جمال امامى - اتفاق را در امر خیر بکنند چرا در امر شر می‌کنند) اجازه بدهید، هیچ گونه حق گله و ایرادى نسبت به همکاران مخالف و اقلیت نداریم بلکه آنها را هم تجلیل می‌کنیم احترام می‌گذاریم زیرا که ما براى مجلس شورای ملى اقلیت را لازم و ضرورى می‌دانیم و براى همین بود که عرض من امروز این بود که می‌خواستم بگویم که پریروز یک نفر که خودش را من نمی‌دانم، به ناحق، جزو روزنامه‌نویس‌ها معرفى کرده یک روزنامه‌اى به اسم جنوب ایران منتشر کرده بود در آن نسبت به یکى از همکاران شریف اقلیت ما یک مطالبى خارج از حقیقت نوشته بودند که من گفتم امروز آن را مطرح بکنم و گله بکنم از آن نویسنده‌اى که خودش را داخل صنف مقدس روزنامه‌نگارى کرده که چرا برخلاف واقع حقیقت و دروغ یک مطالبى که موجب ناراحتى افکار مردم و موجب عدم احترام به یک نفر نماینده محترم مجلس که مورد احترام است انتشار می‌دهد من خواستم این عرض را بکنم به گفته حافظ که گفت آبادى می‌خانه ز ویرانى ماست. بنابراین اگر احترامى براى بیانات اقلیت یا حرف‌هایی که آقاى جمال امامى زدند این باشد براى این است که یک عده زیادى هم نسبت به نظر آنها نظر عکس داشته و این رأیی هم که آقایان اکثریت به دولت داده‌اند طبیعى است همان طورى که عرض کردم نتیجه مشورت و اجتهاد سیاسى‏ بوده (مکى - و او مقامات عالیه) این را نفرمایید براى این که وکیل در رأى خودش کمال آزادى را دارد و ما هر رأیی که بخواهیم می‌توانیم بدهیم شاید دولت بهترى اگر اینجا حاضر است به ما نشان بدهید و یک افرادى که مطمئن باشیم که اینها بهتر براى مملکت خدمت می‌کنند و معتقد شویم که اینها شایستگى و صلاحیت‌شان بیش‌تر است (چند نفر از نمایندگان صحبت می‌کردند) اگر آقایان میل ندارند من عرضى نمی‌کنم من از طرف آقایان صحبت می‌کنم (جمعى از نمایندگان - بفرمایید) عرض می‌کنم که اگر یک اشخاص دیگرى خدمتگزارتر و تواناتر قانون‌شناس‌تر باشند ما رأى خودمان را با کمال علاقه و ایمان به آنها خواهیم داد طبیعى است همه نمایندگان عقیده‌شان این است (مکى - عمل نشان می‌دهد) بدیهى است که عمل نشان می‌دهد آقاى مکى اگر این دولت این حرفهایی را که در مجلس زد شروع کرد و به نفع مملکت قدم برداشت ما هم پشتیبانى خودمان را نسبت به او حفظ می‌کنیم ولى به مجردى که حس کردیم می‌خواهد برخلاف مصلحت مملکت قدمى بردارد یا عملى بکند با کمال شهامت رأى عدم اعتماد به او می‌دهیم (صحیح است) و هیچ واهمه‌اى هم از کسى نداریم از هیچ کس هم ترسى نداریم براى این که به همان قرآنى که آقایان قسم خوردند ما هم قسم خورده‌ایم که حافظ حقوق ملت ایران باشیم و با کمال شهامت از حق ملت ایران دفاع کنیم و اما عرضى که من داشتم امروز این بود که اخیراً از فارس یک تلگراف‌هایی رسیده بود که اعتباراتى که براى راه‌سازى مجلس شوراى ملى تصویب کرده است به آنجا نرسیده خواستم از آقاى وزیر بهدارى که اینجا تشریف دارند بخواهم که این را به اطلاع دولت برسانند که اعتبارات عمرانى تمام مملکت را دستور بدهند بدون تأخیر به محل‌ها بپردازند (صحیح است) نه این که مصوبات مجلس را درباره حقوق و مزایا و فوق‌العاده و خرج سفر عمل کنند اما درباره راه‌سازى و امور عمرانى و اموری که موجب استفاده مردم می‌شود به تأخیر بیندازند و نپردازند موضوع دیگر موضوع حضور اعضای دولت در اینجا است آقاى وزیر بهدارى خواهش می‌کنم توجه بفرمایید دیروز هم در حالى که عده‌اى از آقایان نمایندگان حضور اعلیحضرت همایونى شرفیاب شده بودند به عرض اعلیحضرت رسید که مجلس رأى خودش را به دولت داده است و دولت باید با کمال مراقبت مراقب گذراندن لوایح مفید خودش باشد و براى طرح آن لوایح و قوانین دولت بایستى همه روزه متوجه باشد که در اول مجلس بایستى آقایان وزرایی که کارى دارند حاضر باشند براى این که وقت مجلس منحصراً صرف کارهاى مفید بشود و وقتی که دولت ابراز علاقه بکند و به کارهاى خودش علاقمندى نشان بدهد و مرتب با مجلس در تماس باشد چه بسا که لایحه‌اى که آورده تصویب بشود ولى اگر بخواهد کوتاهى بکند و خونسردى نشان بدهد به تدریج آقایان نمایندگان هم سرد خواهند شد و این تقصیر متوجه خود دولت است نه نمایندگان و اما نکته دیگرى که می‌خواستم عرض کنم یک تظلمى است توسط همکار محترم آقاى اعظم زنگنه رسیده است راجع به گمرک به مقام ریاست تقدیم می‌کنم که امر بفرمایند که اقدام بشود در پایان مطالبم عرض می‌کنم که چند سؤال از دولت شده البته ما مطابق قانون حق داریم که سؤال کنیم استدعا مى‌کنم مقام ریاست تذکر بفرمایند که دولت براى دادن جواب‌هاى سؤالات، در مجلس حاضر بشود و جواب این سؤالات را به عرض مجلس برسانند تا ماهم وجدانمان راحت بشود در پایان این قسمت هم یک سؤالى است از آقاى وزیردادگسترى راجع به یک تخلف قانونى که نسبت به یکى از قضات شریف به آقاى تمدن کرده‌اند این را هم تقدیم می‌کنم.

رئیس - آقاى مکى بفرمایید.

مکى - یک نامه‌اى است مسلولین شرکت نفت از آسایشگاه شاه‌آباد به وسیله بنده نوشته‌اند تقدیم مقام ریاست مى‌کنم و استدعا دارم که دستور بفرمایید به وزارتخانه مربوطه رونوشتش فرستاده بشودکه به شکایت این مسلولین که دست‌شان از دنیا کوتاه است و در یک گوشه یک آسایشگاهى افتاده‌اند و عمرشان را در راه شرکت نفت تلف کرده‌اند رسیدگى بشود چند ورقه کاغذی است امضا شده از طرف متمکنین و تجار و بازرگانان شهر تبریز توسط جناب آقاى دکتر مصدق و حضرت آیت‌الله کاشانى به مجلس شوراى ملى و تقاضاى ملى شدن صنعت نفت را کرده‌اند و از قراری که بنده شنیده‌ام امضا کنندگان غالباً از اشخاص محترم وسرشناس شهر تبریز می‌باشند که تقدیم مقام ریاست می‌کنم یک اعلامیه‌ای است از طرف کسبه بازار شهر اصفهان راجع به ملى شدن صنعت نفت به وسیله حضرت آیت‌الله کاشانى و آقاى دکتر مصدق به مجلس فرستاده شده و تقاضا دارند که مجلس شوراى ملى تقاضای‌شان را مورد توجه قرار دهد یک اعلامیه‌ای است از تجار و بازرگانان تهران در چند ورقه تهیه کرده و امضا کرده‌اند تقدیم مقام ریاست می‌کنم ورقه‌ای است که از اندیمشک فرستاده‌اند و تقاضاى ملى شدن صنعت نفت را کرده‌اند تقدیم مقام ریاست مى‌کنم تقاضایی است از اهالى شهر مشهد به وسیله جبهه ملى راجع به ملى شدن صنعت نفت تقدیم مقام ریاست می‌کنم (کلیه اوراق را تقدیم مقام ریاست نمودند) و همان طورى که در جلسه قبل عرض کردم اینها سند افتخار و شرافت ملت ایران است زیرا ملت ایران با امضا کردن این اوراق و با شرکت در میتینگ‌هایی که در شهرستان‌ها تشکیل شده به دنیا نشان می‌دهد که ایرانى زیر بار نفوذ بیگانه نمی‌رود و مى‌خواهد به اسرع اوقات این قلاده اسارتى را که شرکت نفت در مدت نیم قرن بر گردن ملت ایران افکنده است با تمام قوا پاره کند (صحیح است)

+++

3 - قرائت سابقه عدم مذاکره موقع تقاضاى رأى اعتماد از طرف دولت‏

رئیس - موضوعى که اینجا آقاى جمال امامى طرح کردند چون بعداً هم ممکن است مبتلا به مجلس شوراى ملى بشود من گفتم سوابق این را بیاورند حالا آقاى صدرزاده مى‌خوانند توجه بفرمایید وقتى که دولت آقاى بیات رأى اعتماد از مجلس خواست و همین طور دولت آقاى ساعد در مورد آنها چطور عمل شده است‏.

( آقاى صدرزاده مذاکرات مجلس را به شرح زیر قرائت نمودند )

« آقاى بیات (نخست وزیر وقت) - تقاضا دارم امروز مجلس شورای ملى نظر خود را در این خصوص اعلام دارند یعنى میان دولت و مخالفین داورى فرمایند تا هم تکلیف دولت معلوم شود (صحیح است) و هم در زمینه براى قضاوت افکار عمومى و تاریخ فراهم گردد » بعد بیان آقاى دشتى « دشتى: به نظر بنده این چیزى که آقاى نخست وزیر اینجا خواندند یک موضوعى نیست که مطرح باشد لایحه نیست آقاى نخست وزیر حق ندارند راجع به اوضاع صحبت در مجلس بکنند و براى خودشان تقاضاى رأى اعتماد بکنند و به نظر بنده این مطرح نیست که در اطرافش صحبت بشود مخصوصاً این را در نظر بگیرید که اگر صحبت بشود طبعاً یک تشنجى ایجاد می‌شود (صحیح است) و بهتر این است همان طوری که آقاى نخست وزیر فرمودند معلوم شود که واقعاً دولت اکثریت دارد یا ندارد و اگر اکثریت داشت سر کار می‌ماند و اگر اکثریت نداشت بروند پى کار خودشان و در اطراف این موضوع صحبت به نظر بنده مورد نداد»

بعد بیان آقاى رئیس « آقاى نخست وزیر تقاضاى رأى اعتماد فرمودید؟ چون تصریح نکردید.

« بعضى از نمایندگان - چرا خواندند آقا »

بعد آقاى نخست وزیر می‌گویند:« البته همان طور که عرض کردم خیلى خوش‌وقت مى‌شوم اگر ایراد و اعتراضى به بنده و دولت هست مذاکره بکنند اعتراض بکنند تا این که مطالب جواب داده شود و اگر اظهار و ایرادى ندارند بنده مایل هستم همان طور که اظهار شد تکلیف دولت روشن بشود اگر دولت اکثریت دارد با کمال اطمینان همان طور که سابقاً هم عرض کرده بودم به خدمت خودم ادامه می‌دهم و اگر مجلس شوراى ملى واقعاً نظر دیگرى اتخاذ کرده‌اند و البته شاید به مصلحت مملکت باشد ممکن است آن نظر دیگر را که اتخاذ فرموده‌اند عمل بکنند بنابراین همان طور که عرض شد اگر ایراد و اعتراضى نیست تقاضاى رأى اعتماد می‌کنم »

رئیس - آن وقت بعضى از آقایان می‌گویند صحبت بشود و بعضى می‌گویند صحبت نشود با پیشنهادى از آقاى ایرج اسکندرى به این مضمون می‌رسد «پیشنهاد می‌کنم در اطراف سیاست داخلى خارجى دولت بحث بشود »بعد آقاى اسکندرى پس از توضیح پیشنهادشان را پس می‌گیرند و آقاى دشتى پیشنهاد می‌دهند که رأى اعتماد گرفته شود و بعد از توضیح آقاى دشتى و سایرین به پیشنهاد رأى گرفته می‌شود و تصویب مى‌شود.

مکى - این پیشنهاد در حقیقت رأى به کفایت مذاکرات بوده.

رئیس - در هرحال در اطراف این بیانات نخست وزیر هیچ صحبتى نشده است که پیشنهاد آقاى دشتى در حکم کفایت مذاکرات باشد چون یک دولت همیشه می‌تواند ببیند که در مجلس رأى اعتماد دارد یا نه و اگر روى این موضوع بحث شود ممکن است ده جلسه طول بکشد و اصل قضیه از بین برود سوابق را هم من نگاه کردم هیچ وقت هم بدون این که یک سابقه‌اى باشد بنده خودم کارى نمی‌کنم.

4 - تقدیم مقاوله‌نامه‌هاى بین‌المللى کار از طرف آقاى علم نخست وزیر کار

رئیس - وارد دستور می‌شویم. آقاى علم.

وزیر کار - چند تا مقاوله‌نامه‌ای است بنده تقدیم می‌کنم ولى چون سابقاً هم در این باره عرایضى عرض کرده بودم به مجلس شوراى ملى و توضیحاتى داده شده حالا توضیحى عرض نمی‌کنم.

دکتر هدایتى - راجع به چه موضوعى است؟

وزیر کار - مقاوله‌نامه‌هاى مختلفى است که ملاحظه خواهید فرمود این مقاوله‌نامه‌ها را سازمان بین‌المللى براى ما می‌فرستد ما باید قبلاً به تصویب مراجع قانونگذاریمان برسانیم اگر تصویب شد که ما موظف به اجرایش هستیم و اگر تصویب نشد که نیستیم (احسنت)

مکى - انشاء‌الله که به نفع شرکت نفت و بر علیه کارگران نخواهد بود.

5 - تقدیم چهار فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت دارایی‏

رئیس - آقاى شعاعى لایحه‌اى دارید؟ بفرمایید.

معاون وزارت دارایی - بنده چند لایحه داشتم می‌خواستم تقدیم بکنم اول به طوری که خاطر مبارک آقایان مسبوق است در بودجه سال 1326 مجلس شوراى ملى یک تبصره‌اى گذاشته است که آگهى‌هاى دولتى فقط به روزنامه رسمى داده بشود و این هم تا امروز رعایت شده است و تا موقعى هم که این قانون باقى باشد رعایت خواهد شد ولى در عمل دیده شده که با نشر آگهى در روزنامه رسمى آن منظورى که لازم است به دست نمی‌آید چون خوانده نمی‌شود و همه مستحضر نمی‌شوند آن نتیجه‌ای که از نشر آگهى می‌بایستى حاصل بشود، حاصل نمی‌شود به این جهت یک ماده واحده‌اى تقدیم می‌شود که اجازه بدهند علاوه بر روزنامه رسمى به روزنامه‌هاى کثیرالانتشار هم داده بشود.

آزاد - آقاى شعاعى پول‌هاى اینها را از کجا می‌آورید؟

مکى - به روزنامه‌هایی که موافق دولت هستند می‌خواهند رشوه بدهند.

معاون وزارت دارایی - علاوه بر روزنامه رسمى به یکى دو روزنامه دیگر داده می‌شود لایحه دیگرى است براى مالیات بر ارث و انتقالات بلاعوض قانونى در سال 1326 گذشته و حالا یک تجدید نظرى در نرخ‌هایش می‌خواهیم بکنیم و در قسمت طبقه سوم وقتی که وارث از طبقه سوم باشد یک مختصرى در مأخذ نرخ‌ها اضافه می‌شود (کشاورزصدر - اجرا می‌شود؟) تاکنون مطابق قانون گذشته عمل شده است و اجرا شده است.‏

کشاورزصدر - به آنهایی که ارثیه چند میلیون چند میلیون گذاشتند به سراغ‌شان نرفتند رفتند سراغ بقال‌ها.

معاون وزارت دارایی - بقال که ارثى ندارد اگر کسى ارثى دارد انشاء‌الله هر چه باشد و هر کس باشد خواهیم گرفت لایحه دیگرى است براى وضع مالیات بر املاک و مستغلات مکرر این صحبت در مجلس شوراى ملى و مجلس سنا شده همه جا گفته شده است همین طورى که فرمودند تنها از بقال مالیات گرفته می‌شود و از مشمولین مالیات گرفته نمی‌شود در چند جلسه قبل هم به عرض رسانیدم که این موضوع تحت مطالعه است و لایحه مربوط به این کار در دست تنظیم است این یک لایحه‌اى است براى دریافت مالیات از مستغلات یعنى از ارزش مستغل نه از درآمد مستغل در همین لایحه یک قسمتى است مربوط به املاک مزروعى دریافت مالیات از قیمت املاک و همین طور اراضى بیاضى که در شهرها بلااستفاده گذاشته شده لایحه دیگرى است براى اضافه کردن مختصرى بر اعتبار دولت این موضوع را آقایانى که در کمیسیون بودجه تشریف داشتند سابقه دارند که اعتبارات دولت را کمیسیون بودجه جرح و تعطیل کرد و خیلى کم کرد و متأسفانه در سه ماه اول سال چون اعتبارات تصویب شده بود در آن سه ماه مقدار زیادى از این اعتبار مختصر هم مصرف شده و الا مبلغ کمى می‌خواهیم بر اعتبار دولت اضافه بکنیم.

مکى - معلوم می‌شود دولت خیلى احتیاج به چاقوکش دارد که می‌خواهد به اعتبار محرمانه‌اش اضافه بشود.

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - لایحه بهداشت در دستور بود که به کفایت مذاکرات رأى داده شد و حالا باید به ورود در شور مواد رأى گرفته بشود آقایان توجه بفرمایند 15 ماده است.

حاذقى - آقاى رئیس دستور بفرمایید که آقایان بیرون نروند تا بشود رأى گرفت.

مکى - آن 91 نفر باید بنشینند رأى بدهند

کشاورزصدر - حرف حسابى است.

آزاد - راست می‌گوید.

حاذقى - بهداشت شهرى به نفع مملکت است.

رئیس - باید رأى گرفته بشود براى ورود در شور مواد ولى اکثریت نیست

(عده‌اى از نمایندگان در خارج جلسه هستند بفرمایید بیایند)

بله هستند ولى به جلسه نمى‌آیند 89 نفر لازم است پیشنهادى هم رسیده است که ده دقیقه تنفس داده بشود فعلاً ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

(یک ربع به ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294628!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)