کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏19
[1396/06/01]

جلسه: 107 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سیزدهم تیر ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم دو فقره شکایت و چهار فقره سؤال به وسیله آقایان بهبهانى و قنات آبادى و هدى

3- بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز تأثر از وقوع زلزله و تلفات و خسارات آن

4- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر بینا. عمیدى نورى. فضایلى. استخر. کدیور. ارباب و معاون نخست وزیر

 5- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مشار

6- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون کشور راجع به ترتیب نشر آگهى‌هاى دولتى

7- مذاکره در کلیّات شور اوّل گزارش کمیسیون امور استخدام راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌‌ها و نخست وزیر

8- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى دکتر پیرنیا

9- بقیه مذاکره در کلیّات گزارش شور اوّل کمیسیون امور استخدام راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌ها و نخست وزیر

 

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد-ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏19

 

 

جلسه: 107

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سیزدهم تیر ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم دو فقره شکایت و چهار فقره سؤال به وسیله آقایان بهبهانى و قنات آبادى و هدى

3- بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز تأثر از وقوع زلزله و تلفات و خسارات آن

4- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر بینا. عمیدى نورى. فضایلى. استخر. کدیور. ارباب و معاون نخست وزیر

 5- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مشار

6- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون کشور راجع به ترتیب نشر آگهى‌هاى دولتى

7- مذاکره در کلیّات شور اوّل گزارش کمیسیون امور استخدام راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌‌ها و نخست وزیر

8- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى دکتر پیرنیا

9- بقیه مذاکره در کلیّات گزارش شور اوّل کمیسیون امور استخدام راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌ها و نخست وزیر

 

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد-ختم جلسه

مجلس دو ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى عماد تربتى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1) تصویب صورت مجلس

رئیس- اسامى غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد).

غایبین، با اجازه- آقایان، دکترآهى. سراج حجازى. کشکولى. حشمتى. قریشى. فضایلى. دهقان. زنگنه. خرازى. اردلان. امید سالار. خزیمه. علم اسفندیارى. بزرگ ابراهیمى. بزرگ­نیا. مسعودى. سنندجى. اورنک عامرى. دکتر شاهکار معین‌زاده. دکتر هدایتى. کیکاوسى. مهندس هدایت. مهندس بهبودى. ابتهاج امامى. خویى. صادق بوشهرى. مهندس ظفر.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: رامبد. دکتر نفیسى. قراگزلو. دکترطاهرى. صراف‌زاده.

دیرآمدگان و زود رفتگان، با اجازه آقایان- دکترسید امامى. مهندس اردبیلى. بوربور. پرفسوراعلم. فرود. ثقه‌الاسلام. دکتردادفر غضنفرى. مهندس فروهر. باقربوشهرى. مهندس فروغى. دکترپیرنیا. مهندس شیبانى. اریه. دادگر. ساگینیان. مسعودى. دکتر امین صارمى. مهدوى. تیمورتاش. مهندس جفرودى. دکتر اصلان. افشار جلیلى. سعیدى. دکتر حسن افشار. دکتر عمید. دکتر سعید حکمت.‏

نایب‌رئیس- اعتراضى به صورت جلسه نیست؟ آقاى افخمى.

افخمی- بنده در جلسه گذشته نسبت به لایحه اعتبار براى ساختمان نمایندگى‌ها یک مرتبه رأى دادم و در صورت جلسه دو مرتبه اسم بنده را نوشته خواهش مى‌کنم بفرمایید اصلاح کنند.

نایب‌رئیس- بسیار خوب اصلاح می‌شود در صورت مجلس دیگر نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) تصویب صورت مجلس اعلام می‌شود.

2- تقدیم دو فقره شکایت و چهار فقره سؤال به وسیله آقایان بهبهانى و قنات آبادى و هدى.‏

نایب‌رئیس آقاى بهبهانى.

بهبهانى- بنده امروز براى نطق قبل از دستور آمدم ولى متأسفانه آقایان قبل از بنده وقت گرفته بودند فعلاً براى این که تأخیرى نشود دو شکایت است یکى از شوراى برزن‌ها و یکى هم از یخچال‌هاى طبیعى تقدیم مقام ریاست می‌کنم استدعا مى‌کنم امر بفرمایید به کمیسیون عرایض ارجاع شود.

نایب‌رئیس- به کمیسیون ارجاع مى‌شود، آقاى قنات آبادى.

 قنات آبادی- سه سؤال است تقدیم مى‌کنم.

نایب‌رئیس- به جریان گذاشته مى‌شود. آقاى هدى،

هدی- سؤالى است از وزارت فرهنگ راجع به ساختمان دبیرستان تقدیم مى‌کنم

3- بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز تأثر از وقوع زلزله و تلفات و خسارات آن.

نایب‌رئیس- آقایان محترم استحضار دارند که زلزله مهیب دو روز قبل بیش از حد تصور خانمان بر انداز بوده است جمع زیادى از هموطنان عزیز ما دچار خشم و قهر و غضب طبیعت شده‌اند عدّه بالغ بر چند صد نفر با وضع بسیار اسفناکى جان سپرده‌اند و عدّة بی‌شمارى زخمى و بى‌خانمان و با حال پریشان و رقت بارى با نهایت دردمندى و حرمان از زندگى در ماتم عزیزان از دست رفته خود سوگوار هستند (صحیح است) مجلس شوراى ملى از این فاجعه بزرگ تأثرات بسیار عمیق دارد (صحیح است) آقایان نمایندگان محترم کمال تأسف را از این بلاى ناگهانى دارند (صحیح است) از عطوفت هم میهنان عزیز و نوع پرورى و مراتب انسانیّت مردم انتظار می‌رود که از هیچ نوع کمک و معاضدت خوددارى نکرده هر فردى به شکرانه سلامت خود به آسیب دیدگان همراهى و محبّت نماید (صحیح است) شاید عطوفت هم وطنان عزیز اندکى به آلام آسیب دیدگان تسکین دهد (انشاء‌الله) اقداماتى که تاکنون از طرف شیر و خورشید سرخ شده قابل تقدیس و تقدیر است (صحیح است) و از مؤسسات صلیب سرخ و مؤسسه بین‌المللى صلیب احمر که بى‌درنگ در مقام نوع  پرورى و کمک برآمده‌اند سپاسگذارى می‌شود (صحیح است) امیدواریم دیگر چنین پیش آمد سوئى را خداوند مقدر نفرموده باشد (انشاءالله) و این پیش آمد هم با توجهات مردمان خیرخواه و نوع پرور جبران گردد.

+++

4- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر بینا- عمیدى نورى- فضائلى- استخر- کدیور- ارباب و معاون نخست وزیر.

 نایب رئیس- نطق قبل از دستور شروع می‌شود، آقاى دکتربینا

دکتر بینا- بنده تصمیم داشتم حتّی‌الامکان صحبت نکنم تا مبادا حمل بر مخالفت گردد ولى جریاناتى پیش می‌آید که انسان را بى‌نهایت متأثر می‌کند و مجبور می‌شود تذکراتى از پشت این تریبون بدهد، آقایان دادشاه یاغى و صادق کردة جانى با وسایل و تجهیزاتى که در دست داریم و با تشکیلات عریض و طویلى که داریم دستگیر نمی‌شوند، لابد دلیل بر ضعف ما است، کوره‌پزها و کله‌پزها به تحریک کار فرمایان صدى شانزده دستمزد کارگران را می‌خواهند اضافه کنند براى این که کار فرمایان پنجاه درصد قیمت محصولاتشان را بالا ببرند مسئولین امر از اوضاع آگاهى ندارند و اقدام نمی‌‌کنند زلزله شمال را با خاک یکسان می‌کند (خنده نمایندگان) از طرف دولت هنوز دو تا آمبولانس به محل نرفته است.

معاون نخست وزیر (ذوالفقارى)- رفته آقا.

دکتر بینا- اگر شیر و خورشیدسرخ نبود من نمی‌دانم وضع  مردم  شمال در چه حال بود. آقایان تمام اینها ستیزه طبیعت و قهر طبیعت است و ما نمی‌توانیم با آن مبارزه کنیم و جز صبر و شکیبایى و تحمل چاره‌اى نداریم ولى از شما آقایان می‌پرسم افتادن یک اتومبیلى که دوشیزگان را براى رامسر مى‌برد و در نتیجه تعلّل و مسامحه و بی‌فکرى مسئولین امر (هم‌ همه نمایندگان) گوش کنید بعد بیایید اینجا صحبت کنید، به قعر دره افتاده و دوشیزة بیست ساله‌اى از بین رفته و چندین نفر را مصدوم و زخمى کرده آن‌ هم قابل تحمل است (همهمه نمایندگان) اجازه بدهید آقایان اطلّاع دارید که املاک پهلوى چندین سال است در تابستان اردو درست می‌کند و دانش آموزان و دانشجویان دبیرستان‌ها و دانشکده‌ها را که در ایام سال تحصیل می‌کنند و قوای جسمانی آنها در نتیجه زحمت و امتحان تحلیل می‌رود مى‌برند در کنار دریاى خزر تا تجدید قوا کنند و استراحت کنند، این کار را چندین سال است که املاک پهلوى می‌کند و تاکنون کم‌ترین و کوچک‌ترین اتّفاقى رخ نداده بود تا اوّلیاى دانش‌آموزان و دانشجویان و خود آنها را ناراحت کند (قنات آبادى- خوب تا خود آقاى علاء هم سر کار بود زلزله نیامد.) متأسفانه خواهید گفت که این هم تصادف است که اتوبوس به قعر دره رفته نخیر تصادف نیست براى این که این کار را املاک پهلوى می‌کرد و دانش آموزان را با ترن حمل می‌کرد از تهران تا شاهى و از آنجا اتوبوس می‌گرفت دو تا جیپ هم از اینها سرپرستى می‌کرد و از اینها مواظبت می‌کرد تا رانندگان بى‌انضباطى نکنند و سبقت نگیرند و این اتفاقات نیفتد. آقایان! پدران و مادرانى که دختران خود را اوّلاد خود را براى گردش به کنار دریا مى‌فرستند اوّلاد خودشان را از دست می‌دهند ببینید چه می‌گذرد، این درنتیجه سهل انگارى و عدم مواظبت مأمورین دولت بوده که خانواده‌هاى بی‌چاره را داغدار کرده است. بنده از پشت این تریبون استدعا می‌کنم و از دولت می‌خواهم که این کار را شدیداً رسیدگى کند و خاطیان را شدیداً تعقیب کند تا جان و زندگى و مقدرات بچّه‌هاى مردم را این طور مورد ملعبه قرار ندهند (احسنت) بقیه وقتم را به آقاى عمیدى نورى می‌دهم.

نایب رئیس- آقاى عمیدى نورى از چند دقیقه وقت باقیمانده ایشان می‌توانید استفاده کنید.

عمیدى نورى- از جناب آقاى دکتر بینا تشکّر می‌کنم که بقیه وقتشان را به بنده لطف فرمودند و از جناب آقاى پردلى هم تشکّر می‌کنم که چند دقیقه وقتشان را ایشان هم به بنده لطف کردند. عرایض بنده راجع به این فاجعه عظیمى است که در سراسر شمال به صورت خاصى پیش آمده با تحقیقاتى که تا ساعت 9 دیشب بنده از شمال کردم خواستم به عرض آقایان برسانم البتّه در روز اوّل در روزنامه اطّلاعات یک آمار زیادى راجع به شهرهاى شمال مخصوصاً شهر بابل نوشته بود که بعد تحقیق کردیم در شهرهاى شمال در شهرهاى کناره در هیچ نقطه‌اى خوشبختانه کسى کشته نشده از این جهت جاى تشکر است (قنات آبادى- تشکر از زلزله) ولى البتّه شکاف‌هایى در بسیارى از عمارات پیدا شده و مخصوصاً عمارات پست و تلگراف و عمارات دولتى شکاف برداشته و مردم هم در چادر زندگى می‌کنند ولى خوشبختانه در شهرهاى کناره کسى کشته نشده ولى بالعکس چون تابستان است و اغلب سَکنه شمال در ییلاقات هستند و وضع مازندران هم طورى است که از یک میلیون، یک و نیم میلیون جمعیت شاید بیش از یک صد و پنجاه هزار نفر آن در تابستان در شهرها زندگى نکنند بقیه شاید در کوهپایه‌ها و دهات زندگى کنند این فاجعه در کوهپایه‌ها و دهات اثرش بى‌اندازه شدید بوده است و خیلى زیادتر از آنچه تا به حال منعکس شده است اثر داشته است آخرین خبرى که بنده دیشب داشتم تنها از بندپى که بلوکى است در اطراف بابل هزار نعش تا دیروز از زیر خاک در آمده است و مأمورین شیر و خورشیدسرخ بابل که رفته‌اند و مصدومین زیادى را آورده‌اند و در بیمارستان‌هاى بابل و آمل بسترى کرده‌اند پیش بینى می‌کنند بین سه الى هفت هزار نفر تنها از بلوک بند پى از بین رفته باشند و همین طور در لاریجان که از آبعلى تا نزدیک آمل دهات پراکنده‌اى متجاوز از هفتاد دِه است از قبیل شاهین دشت، نیاک اسک، امیرى و ازنا که البتّه اسامیش را در روزنامه‌ها  قرائت فرمودید اینها دهاتى است پراکنده در شکاف کوه با خانه‌هاى گلى کشاورزان و برادران و خواهران بدبخت ما در وضع بسیار بدى تلفات دادند و مجروح دادند و زندگى‌شان به کلى از بین رفته است و علّت این که انعکاس کاملى در تهران نبخشد براى این است که دهات، بلوک و قراء ما ارتباط با تهران ندارند (صحیح است) نه وسایل مخابراتى نه راه آقایان این کوه‌ها ریزش کرده و این مردم محصور هستند در این کوه‌پایه و هیچ وسیله اعاشه و زندگى ندارند، بنده تشکر می‌کنم از جمعیت شیر و خورشیدسرخ که فوراً شروع به اقدام کرده است ولى به عقیده بنده کافى نیست این یک ماتم عمومى است که در دهات و سراسر کوهپایه‌هاى شمال پیش آمده و بنده تقاضا دارم جمعیت شیر و خورشیدسرخ بر عکس آنچه دیروز اعلامیه دادند که ما احتیاج به کمک نداریم کمک بسیار لازمى از ملّت ایران و تمام منابع خیریه براى این مردم لازم است، آقایان بنده معتقدم که شاید سى و چهل هزار نفر الآن مصیبت‌زده هستند در این دهات شمال چند هزار نفر کشته شده‌اند و عدّه بسیار زیادى بی‌خانمان، بى‌زندگى، بى‌‌آذوقه، بى‌راه شده‌اند، باید یک فکر اساسى کرد براى اینها، بنده چون اطّلاعاتى پیدا کردم و به نظر بنده موثق است چون از جمعیت‌هاى شیر و خورشیدسرخ بابل و آمل دیشب تا ساعت 9 و 10 شنیدم، این بود که خواستم به عرض آقایان برسانم و از جناب آقاى ذوالفقارى تقاضا می‌کنم که این موضوع را به عرض جناب آقاى نخست وزیر برسانند و یک فکر اساسى کلى و عمومى باید براى این مصیبت بزرگ کرد، علّت این که عرض کردم که این واقعه در لاهیجان و بندپى و کوهپایه‌ها خیلى هولناک است براى این است که کوه ریزش کرده. کوه برگشته و این قرائى که در زیر و دامنه کوه است با ساکنین آن از بین رفته مثلاً در بندپى که کوهپایه است در یک جا کوه برگشته و دویست نفر را مدفون کرده والاّ زلزله به آن صورتى که آمد و همه ما متوجّه شدیم در سراسر شمال در شهرها همان طور بوده و خوشبختانه تلفاتى نداده ولى در دهات کشاورزان ما، آن طبقه‌اى که بار مملکت به دوش آنها است و بدون راه و بدون کمک و بدون خبر و ارتباط با مرکز خودشان هستند تلفات مادى داشته من استغاثه و ناله آن مظلومین را در چنین زمانى به سمع نمایندگان محترم می‌رسانم و تقاضاى کمک فورى از مجلس شوراى ملى و دولت می‌نمایم.

نایب رئیس- آقاى فضائلى

فضائلى- بنده در صدر عرایضم مى‌خواهم از اظهار تأسف و تأثر بى‌شائبه‌اى که از طرف آقایان نمایندگان محترم و مقام نیابت ریاست مجلس شوراى ملى در مورد فاجعه بسیار عظیمى که متوجّه مردم مازندران شده است و اظهار همدردى و تأثر فرمودند حقیقتاً صمیمانه تشکر کنم‏. (دکتر دادفر- اظهار تأثر به چه درد مى‌خورد پول بدهند) خسارات جانى و مالى که زلزله در قراء و قصبات و شهرهاى مازندران وارد ساخته چندین برابر ارقامى است که در اخبار رسمى انتشار یافته است شیر و خورشیدسرخ مرکزى این حادثه را بزرگ‌ترین مصیبتى می‌داند که از تاریخ تشکیل با آن مواجه گشته است.

سیلى که در سال‌هاى گذشته جارى شده بود البتّه خساراتى بى‌اندازه به جان و مال عدّه کثیرى از هموطنان وارد آورد که هنوز مملکت دچار عقبات آن هست آقا میزان تلفات و زخمى‌ها و وضع منطقه و اشکالاتى که در رساندن کمک به نواحى کوهستانى مازندران هست، طورى است که شیر و خورشیدسرخ آن ‌را بزرگ‌ترین حادثه در تاریخ  فعالیت خود می‌داند بنابر قرائنى که در دست است زلزله در بسیارى از قراء صدماتى وارد آورده ولى چون راه آن قراء صعب‌العبور بود و اکنون بر اثر زلزله و افتادن سنگ‌هاى گران به کلى مسدود شده از وضع فعلى آنها خبر ندارند و به همین جهت شیر و خورشیدسرخ ایران از وزارت جنگ استمداد نمود که اکیپ‌هاى اکتشافى به قراء مذکور بفرستند تا راه‌ها را باز کنند و ارسال کمک و رسیدگى براى ستمدیدگان و آسیب دیدگان را میسر سازند بنابر اخبارى که تا دیشب به شیر و خورشیدسرخ رسیده بود و با توجّه به وسعت منطقه آسیب دیده و ساعت وقوع زلزله متأسفانه حدس زده می‌شود که میزان تلفات به هزار تن و تعداد مجروحین و مصدومین به پنج هزار تن بالغ مى‌گردد و شمار افراد بی‌خانمان از پنجاه هزار افزون می‌باشد. همان طور که جناب آقاى عمیدى نورى خوشبختانه توانستند وقتى بگیرند و وضع را با بیان کافى و شافى بیان کنند و با تماس‌هایى که بنده شخصاً تا ساعت 10 شب با جناب آقاى ارسلان خلعتبرى با نواحى محل داشتیم اطّلاع پیدا کردم که فقط در بندپى تا حال هزار نعش بیرون آمده است و این یک مصیبتى است که واقعاً تاکنون نظیر نداشته است و امیدوارم که هرگز نظیر پیدا نکند، با توجّه به اوضاعى که عرض کردم و ارقامى که البتّه تقریبى است و خود همین روند بودن شیفر نشان می‌دهد که ارقام  قطعى نیست و به این زودى هم نمی‌شود ارقام صحیحى به دست آورد، امّا عظمت موضوع را نشان می‌دهد و همین طور اگر راه‌هاى دشوار و مشکلات طبیعى آن حدود را در موقع بروز این گونه سوانح به خاطر بیاوریم می‌توانیم تا اندازه‌اى عظمت

+++

حادثه ناگوار را در خاطر مجسم بسازیم کى از مشکلات بزرگ این است که رطوبت زمین و هوا و بارندگى اجازه نمی‌داد که مردم آسیب دیده و بی‌خانمان در هواى آزاد و در خارج از ساختمان و چادر بیتوته کنند و در عین حال با جراحات و وحشت و مرض و بى‌غذایى ناچار زیر باران و روى زمین پر آب و مرطوب مازندران به حالتى افتاده‌اند که قابل وصف نیست. البتّه پیام تسلى بخش و اوامر ملوکانه به دولت و شیر و خورشیدسرخ الحق مایه آرامش خاطر مردم بى‌پناه و زلزله زده است و شک نیست که خاطر خطیر شاهانه که اکنون براى معالجه و استراحت پس از چندین سال کار جان و تن فرساى شبانه روزى در خارج تشریف دارند از این خبر موحش قرین تأثر و تأسف است، والاّ حضرت شاهدخت شمس پهلوى در امتثال امر برادر تاجدار خود و به حکم عواطف عالیه که در نهاد این شاهدخت وجود دارد همه گونه توجّه فرموده‌اند و انشاءالله فردا با هیئتی جهت بازدید نقاط آسیب دیده و رسیدگى به نتیجه عملیات امدادى مأمورین شیر و خورشید شخصاً به مازندران تشریف فرما خواهند شد، امّا افسوس که هیچ گونه وسیله براى بازدید محل‌هایى که خسارت فراوان دیده وجود ندارد و والا حضرت با همه اشتیاقى که دارند امکان ندارد که این محل‌ها را از نزدیک مشاهده کنند. بنده دیروز به منظور استفاده از یک مرخصى در خارج شهر بودم، وقتى از جریان مستحضر شدم به تهران بازگشتم به شیر و خورشیدسرخ مراجعه کردم و در آنجا کوشش و فعالیتى براى ارسال غذا و دارو و چادر و اعزام پزشک دیدم که حقیقتاً موجب تشکر بنده گردیده است. در همین دو روزه (00/1) دستگاه چادر و پنج هزار پتو و 12 آمبولانس دارو با پزشک ارسال شده است همین دیشب شیر و خورشیدسرخ اصفهان به وسیله آقاى شهردار اصفهان که به نمایندگى به تهران آمده بودند تعهد ارسال هزار تن آرد از کمک‌هاى قبلى شیر و خورشید مرکزى نموده‌اند و دستور حمل پانصد تن آن را صادر کردند که حقیقتاً و قلباً بنده اظهارتشکر می‌کنم و امید است تا سه روز دیگر چند کامیون به محل‌هاى آسیب دیده برسد. موضوع قابل توجّه این بود که تا دیرگاه شب گذشته که بنده در شیر و خورشیدسرخ مرکزى حضور داشتم کامیون‌هاى امدادى به تدریج مهیا می‌شد و حرکت می‌کرد آقاى دکتر خطیبى مدیر عامل و سایر کارکنان شیر و خورشیدسرخ با یک علاقه و دلسوزى مشغول فعالیت و کار بودند و این کمک‌ها  قطع نمی‌شد و والا حضرت شاهدخت شمس پهلوى چندین بار با تلفن از جریان کار استفسار مى‌فرمودند امّا، کشته از بس که فزون است کفن نتوان کرد و در واقع، این فاجعه یک ماتم و عزاى ملى بزرگى است که مردم مازندران دچار آن شدند، تعداد تلفات و مجروحین و بى‌خانمان‌ها و صعوبت راه آن قدر زیاد است که کمک‌هاى شیر و خورشیدسرخ که حقیقتاً در آخرین حد امکان این مؤسسه است، کافى نخواهد بود و البتّه باید همه هموطنان و متمکنین در این راه‏ کمک کنند و بدیهى است که متمکنین مازندران باید در این مورد پیش قدم باشند و اشخاص خیر مانند آقاى دریانى که در حادثه سیل گذشته سهم خود را در وطن پرستى و علاقه به هموطنان ادا کردند و سایر ثروتمندان و در درجه اوّل متمکنین مازندران همین راه و رسم نیکو را پیش گیرند و دولت نیز در جلب کمک‌هاى داخلى و خارجى کوشش کافى نماید. بنده در آثار و اخبار اولیاء دین خوانده یا شنیده‌ام که فرموده‌اند حسن نیّت زمامداران و اولیاء امور در گرداندن بلایا و جبران صدمات ناشى ازحوادث بسیار مؤثر است و به همین جهت در موقعی که از خداوند متعال تسلاّى خاطر و رفع مشکلات مردم ولایات خود را مسألت می‌نمایم آرزو مى‌کنم به اولیاء امور نیز حسن نیّتى بیشتر و افزون‌تر عطا فرماید و قطعاً نشانه این حسن نیّت کمک‌هاى فورى و عملى است که نسبت به آسیب دیدگان از طرف دولت از طریق رساندن غذا و دارو و پزشک و تهیه مسکن بشود و مخصوصاً  انتظار دارم هرچه زودتر از طرف دولت اطّلاعاتى در این باب و در میزان و کیفیت کمک‌هایى که خواهد نمود به عرض نمایندگان محترم برسد.

نایب رئیس-آقای استخر

استخر- شنیدن این اخبار ناگوار بنده مى‌بینم طورى روحیه مجلس را واقعاً متأثر کرده (صحیح است) که من نمى‌توانم و نمی‌دانم چه جور و با چه بیانى چهار کلمه صحبت کنم و خلاصه این بحث را ادامه بدهم کار مشکلى است و اگر چنانچه وقت دیگرى به بنده داده مى‌شد واقعاً میل داشتم با این بیاناتى که شده است از عرض مطالب خود فعلاً معذرت بخواهم، على اىُ حال بنده به مناسبت این قضایاى ناگوار که غالب آنها از اختیار بشر خارج  است و نمی‌شود دولت را مقصر دانست یا این که این پیش آمدها را متوجّه مقام خاصى کرد، دنیا منقلب است اختصاص به ایران ندارد، امریکا با آن تجهیزات با این سیل‌هاى بنیان کن چه می‌کند؟ نقاط دیگرى که این حوادث جوّى که معلوم نیست معلول چه عللى است و چه بر سر نوع بشر مى‌آورد، البتّه ملّتى مثل ما که فاقد وسایل کامل امروزى هستیم معلوم است از چنین پیش‌آمدى چقدر بر ما خسارت جانى و مالى وارد می‌شود و بیشتر تأسف من این است که این ملّتى که حقیقتاً تعدادش از لحاظ تکثیر نسل و افراد نسبت به عرض و طول مملکت قابل مقایسه نیست این طور مفت و به رایگان این افراد ملّت از کف ما می‌روند، نهایت موجب تأسف است ولى براى این که آقایان محترم همکاران محترم بنده توجهى به عرایض بنده بکنند اجازه بدهید که یک حدیثى نقل کنم، بنده یک آدم فناتیکى نیستم ولى خوب معتقداتم را هم نمی‌توانم فراموش کنم و یقین دارم که همه آقایان در این قبیل نیات و عقاید با بنده موافقند چون همه مسلمانیم همه شیعه هستیم همه به خدا و وحدانیّت خدا و قرآن و پیشوایان دین البتّه ایمان و عقیده داریم یک سؤالى است می‌کند شخصى از حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السّلام که اگر فرض کنیم افلاک کمان بشود و زمین تیر بشود، فرشتگان تیر آور شوند و تیر انداز خدا باشد، هدف هم این بنى آدم باشد که وسط گیر کرده باشد تکلیف این بنى آدم چیست؟ کجا برود؟ فرمودند باز هم باید برود در پناه خدا، علاجى آقایان غیر از این نیست که ما از این قبیل حوادث واقعاً در پناه خدا برویم- خلاصه، خدا سفینه ما را مگر برد به نجات و گرنه چاره این ورطه ناخدا نکند- چون صحبت جلسه گذشته بنده، چنانچه آقایان محترم در خاطر دارند ناتمام ماند- بنده اجازه می‌خواهم که دنباله آن مطلب را چند کلمه به عرض آقایان برسانم و براى این که زمینه مطلب تقریباً تا حدى راجع به دستگاه دولت و قصور اوّلیاى دولت است، این نکته را بنده من‌باب رفع هر گونه توهمى بایستى به عرض آقایان برسانم که چنین توهمى نشود بنده در دو سفر متوالى در دو سال به عتبات عالیات مشرف شدم و در آنجا دو خبر شنیدم که نقل کردند سال اوّل خبر کناره‌گیرى سپهبد زاهدى بود و سر کار آمدن آقاى علاء این خبر را بنده در نجف شنیدم، حالا قضایا گذشته ولى حقیقتاً خیلى نگران شدم، ناراحت شدم چرا؟ براى نماینده‌اى خیال نمی‌کنم مقتضى باشد که نسبت به خدمات یک شخص فداکارى و خادمى تقدیر کند و فراموش نکند، بنده از سى سال پیش با سپهبد زاهدى در شیراز تماس و دوستى داشتم و خدمات این مرد را در دوره شاهنشاه فقید می‌دانستم یک سربازى که نسبت به دو شاه یک پدر و یک پسر صمیمانه خدمت کرده است و فداکارى کرده است و در سخت‌ترین مواقع به فریاد مملکت رسیده است البتّه اگر از او تقدیرى بشود و از کنار رفتنش شخص نگران بشود البتّه جاى ایراد نیست، بعد آمدم تهران، البتّه با آن تأثرى که داشتم شاید می‌خواستم اینجا صحبت کنم ولى دیدم البتّه رموز مملکت خویش خسروان دانند مصلحتّی در کار بوده که باید آقاى سپهبد بروند و آقاى علاء بیایند و شاید به نظر بنده موضوع پاکت بغداد و پیمان بغداد در اثر فکر سیاسى و روح دیپلماسى آقاى علاء بوده و چه بسا مصلحت هم بوده که ایشان آن موقع سر کار بیایند و چون فعلاً ایشان کنار رفته‌اند و بنده پشت این تریبون نسبت به ایشان اظهار عقیده‌اى کردم که شاید بد تعبیر شده بود باید از این خدمات تاریخى ایشان هم اظهار قدردانى کرد که در سیاست خارجى مملکت ما را در یک صف قرارداد و بر اثر راهنمایى شاهنشاه معظم تکلیف ما را در دنیاى امروز روشن کرد و امروز ما مى‌بینیم خاورمیانه چه حال و انقلابى پیدا کرده که ما بحمدالله راحت هستیم از این قضایا در اثر همین فکر عاقلانه‌اى است که از دماغ شاهنشاه تراوش کرد و به دست آقاى علاء انجام یافت بارى مطلب در اینجا بود بنده امسال هم در ایام فروردین به عتبات مشرف بودم روز 14 فروردین از نجف می‌خواستم حرکت کنم صاحب منزل به بنده اطّلاع داد که آقاى علاء به طوری که در رادیو شنیدم کنار رفته‌اند و آقاى دکتر اقبال متصدى شده‌اند به امر اعلیحضرت همایون شاهنشاهى فوق‌العاده از این خبر خوشحال شدم از چند جهت یکى این که تقریباً زمام کار به دست تیپ جوان و خلاصه یک طبقه‌اى افتاده که نمی‌شود آنها را جزو اشراف و مرتجعین شناخت، چون فاضل تحصیل کرده و امتحان داده که هم در موقع حکومت آذربایجان و هم در موقع ریاست دانشگاه حقیقه نهایت قدرت و لیاقت خود شرابه منصه ظهور رسانده (صحیح است) من از این خبر خوشحال شدم بعد که آمدم بغداد در منزل آقاى باتمان‌قلبچ سفیرکبیر ایران اسلامى هیئت وزرا را در آنجا خواندم که چه اشخاصى باقى مانده‌اند سر کار و چه اشخاصى از کار کنار رفته‌اند و به جاى آنها دیگران وارد شده‌اند بنابراین بنده من‌باب رفع هر گونه سوء تفاهمی سوء تعبیرى این را می‌خواستم مقدمه عرض کنم که من نسبت به شخص آقاى دکتر اقبال کمال علاقه مندى و ارادت را دارم تا به جایى که خداى نخواسته اگر از دست این مرد هم کارى ساخته بشود و فکرى براى مملکت نکند یک تحولى براى مملکت ایجاد نکند من واقعاً فکرم این است که چه کار باید کرد و دنبال کى باید رفت، از چه تیپى باید سر کار بیاید، به هر حال باید تا زمانى که مقدر هست تا زمانى که به فکر و نیروى اعلیحضرت همایونى و عنایت ایشان پشتیبان این مرد هست مجلس شوراى ملى چنانچه تاکنون هم این مطلب را رعایت کرده از ایشان باید پشتى‌ بانى کند تقویت کند بلکه موفق شود یک تحولى در این مملکت ایجاد کند، این مقدمه عرض بنده بود براى رفع سوء تفاهم باز خواهش می‌کنم آقایان اجازه بدهید حالا که فرصتى به دست آمده بنده یک خبر تازه‌اى نقل کنم، البتّه آقایان غالباً اطّلاع دارند و شنیده‌اند که ناطقى در نطق خودش می‌گوید فلان فیلسوف به طور تمثیل این طور گفته و تمثیلى می‌آورد و یا این که ولتر این جور مثلاً حرف زده روسو این جور مثلاً اظهارعقیده

+++

کرده کارل مارمس این طور مثلاً دستور داده و امثال اینها، حالا چه ضرر دارد که در پشت این تریبون گاهى هم گفته شود که خدا این طور گفته، پیغمبر خدا این طور فرموده عیبى که ندارد (صدرزاده- بسیار هم خوب است) آقاى ذوالفقارى خواهش مى‌کنم توجّه بفرمایید، توجّه شما مؤثر است من شما را بیشتر مى‌بینم و بیشتر مى‌خواهم متوجّه باشید خاصه وقتى قرآن خوانده می‌شود امر هست و اذ قرى القرآن فاستمعو اله و اعصتوا خاموش باشید و گوش بدهید عرض کنم که بنده عادت دارم صبح‌ها (ازشما چه پنهان) یکى دو صفحه قرآن مى‌خوانم نه تنها قرآن را می‌خوانم بلکه مطالعه می‌کنم زیرا قرآن کتاب آفرینش است کتاب حکمت است کتاب فلسفه است کتاب تاریخى است پند و اندرز و نصیحت و حکمت و اخلاق است لارطب و لایابس الاّ فى کتاب مبین هیچ تر و خشکى نیست که در این سى جزء و جمع نشده باشد این عقیده ما است البتّه کتابى که باید بماند و بشر را کمک و هدایت کند و خاتم تمام کتب باشد باید هم جامع باشد نمى‌شود ناقص باشد اگر این ناقص شد خاتمیت محمّد صلى الله علیه و اله هم ناقص است چون او مسلم خاتم‌الانبیاء است این هم باید خاتم‌الکتب باشد چون خاتم‌الکتب هست هر چه در این کتاب آمده همه فلسفه است و همه حکمت است خلاصه بنده همین طور که عرض کردم در سوره انعام که یکى از سوره مفصل قرآن است و امیدوارم آقایان محترم این قدر فراموش کار نباشند و خوانده‌اند می‌دانند و بنده الآن آن آیه سوره انعام را عرض می‌کنم گوش کنید. ولا تطرد الّذین یدعون ربهم بالغدواه والعشى. یریدون رجهه ما علیک من حسابهم من شىء و ما من حسابک علیهم من شىء فتطردهم فتکون من الظّالمین.

اجازه بدهید قبلاً معنى ظاهر این آیه قرآن را بگویم کتاب پیغمبر است می‌گوید که کسانى که صبح و عصر خدا را می‌خوانند اینها نزدیکند اینها را ازخودت میازار اینها را از خودت دور مکن اینها صبح و شام خدا را می‌خوانند فقط و جه‌الله یعنى فقط براى خاطر خدا نه تو با اینها حسابى دارى و نه آنها حسابى با تو دارند یعنى حساب آنها با من است یعنى با خدا اگر اینها را از خودت طرد کنى از ستمکاران هستى.

نایب رئیس- جناب آقاى استخر از وقت جنابعالى چیزى باقى نمانده بنابراین خاتمه بدهید.

استخر- باز هم مطالب بنده ناتمام مى‌ماند، خوب اگر کارى ندارید که اجازه بدهید تمام کنم.

نایب رئیس- دستور آیین‌نامه است نمى‌شود خلاف آن عمل کرد اگر آقاى پردلى موافقت کنند مى‌توانید از وقت ایشان استفاده کنید.

ارباب- آقاى پردلى قبلاً از وقتشان به بنده داده‌اند.

استخر- عرض زیادى نمی‌کنم تمام مى‌کنم. بنده یک قرآنى دارم که خدا نصیب همه قرآن خوان‌ها بکند این قرآن معروف است به قرآن حسن که جد پدرى بانوى محترم آقاى سردار فاخر، مرحوم حاج میرزا حسن رئیس‌الاطباء جد مادرى میرزا على اصغرخان حکمت و پدر آقاى مهذب‌الدوله که دو دوره اینجا وکیل بودند این مرد دو اثر بزرگ از خودش باقى گذاشته که یکى این قرآن است و یکى هم فارس‌نامه ناصرى است که باید همه آقایان دیده باشند یک ابتکارى این مرد در مورد این قرآن کرده از چهار تفسیر و چهار لغت برداشته در حاشیه قرآن از این چهار تفسیر استفاده کرده که خواننده قرآن دیگر احتیاج مراجعه نه به لغت و نه به تفسیر قرآن ندارد بنده خوشبختانه این قرآن را دارم به این آیه که رسیدم دیدم که شأن نزولى دارد سلمان خودمان فارسى مى‌گوید که این آیه در شأن ما نازل شد یعنى من و اباذر مقداد و عمّار و صهیب و بلال این گدا و گشنه‌ها و این پا برهنه‌ها دور و بر پیغمبر نشسته بودیم یک جماعتى از اشراف وارد شدند، تا وارد شدند به پیغمبر اعتراض کردند اینها کیستند که اینجا نشسته‌اند اگر مى‌خواهى که ما بیاییم و با تو بنشینیم باید اینها از اینجا بیرون بروند ما حاضر نیستیم بیاییم اینجا زانو به زانوى گداها بزنیم و بنشینیم پیغمبر براى مصلحت قبول کرد گفتند به این قانع نیستیم باید یک معاهده‌اى بنویسیم بین ما و تو که هر وقت به تو وارد می‌شویم آنها باید بیرون بروند پیغمبر فرمود على بیا وکاغذ و قلمى بیاور و دواتى بیاور و معاهده را بنویس تا على رفت کاغذ و قلم به دست گرفت براى نوشتن معاهده که جبرئیل نازل شد چه کار می‌کنى؟ کجا هستى؟ بروند گم شوند این اشخاص اینها کى هستند دور و بر تو. تو براى این آمده‌اى که گردن کلفت‌ها را خرد کنى یا این که آنها را به یک نوایى و به یک جایى برسانى براى چه می‌خواهى که اینها را ترک کنى اگر آنها میل دارند و منّت دارند که بیایند با همین‌ها یک جا بنشینند و هم زانو بشوند بیایند و اگر میل ندارند بروند و گم بشوند و این آیه نازل شد آن روز عرض کردم که فاصله‌ها را باید برداریم با ملّت نزدیک بشویم ملّت را به خودمان نزدیک کنیم آن روز می‌خواستم توسل به این آیه بجویم که وقت و فرصت نشد حالا هم چون وقت باقى نیست بنده بیش‌تر از این عرضى ندارم (احسنت).

رئیس- آقای پردلی

پردلی- آقاى وزیر بهدارى در جلسه قبل فرمودند که اکیپى می‌فرستیم به کرمان و بلوچستان براى واکسینه کردن ضد سل البتّه این بسیار عمل خوبى است نه تنها درکرمان بلکه باید در تمام خاک ایران این عمل بشود ولى به سیستان بیشتر از همه جا باید کمک بشود براى این که دهاتش نزدیک به هم است و جمعیتش نسبت به خاکش خیلى زیاد است (دکتر شفیع امین- متأسفانه سل در همه جاى ایران هست) وضع هواى آنجا طورى است که در ظرف دو ساعت خاک را از شمال می‌برد به جنوب و اغلب خانه‌ها سر پوشیده نیست مردم هم وضع بهداشتشان هم نسبتاً خوب نیست مراعات هم نمى‌کنند و گویا صدى ده سل در آنجا هست و دارد پیشرفت هم می‌کند سیستان با بلوچستان و کرمان هم مرز است امروز که اکیپى به بلوچستان و کرمان می‌رود واکسینه می‌کند به سیستان هم برود براى این که با این جریانات معلوم نیست کسى وقت و فرصت پیدا خواهد کرد که اکیپى مستقلاً براى آنجا برود نمی‌دانم روى چه اصلى است که فعلاً این تصمیم گرفته شده و خیال می‌کنم این تصمیم جناب آقاى وزیر بهدارى است براى این که این کارها خلاف قانون که نیست چون اگر خلاف قانون بود تا به حال یک خلاف کار مجازات می‌شد پس به وسیله آقاى ذوالفقارى از آقاى وزیر بهدارى بایستى تقاضا بشود که تجدید نظرى در این اراده‌شان بفرمایند و وجداناً این ظلم را درباره ما نکنند. راجع به کشاورزى سیستان آقایان می‌دانند سیستان انبار غلّه ایران بوده از تصدّق سر کشاورزى و دزدهاى آنها مردم سیستان براى این که به نان خودشان برسند دویست هزار نفر تا به حال از سیستان رفته‌اند و جلاى وطن کرده‌اند و خیلى از این افراد جانشان را هم در این راه از دست داده‌اند و تا به حال هم نگذاشته‌اند مردم برگردند آقایان این زلزله‌اى که شده از طرف خدا آمده این اگر علاجى ندارد ولى این چیزها علاج دارد چرا اینها را جلوگیرى نمى‌کنند اگر چند نفر دزد و خلاف کار مجازات بشوند از این دزدی‌ها و این زلزله‌هایى که از طرف مأمورین براى ما هست و این زلزله‌هاى غیر آسمانى جلوگیرى خواهد شد (صحیح است) آقایان ملاحظه فرموده‌اید آقاى نماینده سازمان برنامه با آن تشکیلاتش براى دو سال کار چهار ماه ما را معطّل می‌کند وزارت راه با آن عرایضى که کردم می‌آید در محضر آقایان در محضر مجلس حرف‌هایى می‌زند که ملاحظه فرمودید دیگر این که آقایان شکایاتى رسیده تا به حال هر چه مراجعه مى‌کنیم به این وزارتخانه‌ها جواب سرد داده می‌شود و یا اصلاً رسیدگى نمى‌شود چون مجازاتى در بین نیست من هم مانده‌ام معطّل آقاى ذوالفقارى این شکایات را چه کار بکنیم تکلیف چیست؟ با این وضع نمی‌شود کارى کرد و هیچ داد و فریاد مردم به جایى نمى‌رسد این است وضعیت سیستان نمى‌دانم آقایان جاهاى دیگر چه جور است که به عرضتان رسانیده‌اند از بقیه وقت بنده 3 دقیقه آقاى کدیور استفاده می‌کنند و اگر ماند 3 دقیقه هم آقاى ارباب.

نایب رئیس- آقاى کدیور 3 دقیقه از وقت آقاى پردلى می‌توانید استفاده کنید بفرمایید.

کدیور- بنده از مرحمت جناب آقاى پردلى که وقتشان را به بنده التفات فرمودند تشکر می‌کنم و در این دو سه دقیقه مزاحم آقایان براى عرض یک کار خیرى می‌شوم و امیدوارم جناب آقاى ذوالفقارى اظهار محبّت خواهند فرمود و توجّه مخصوصى می‌فرمایند به طوری که آقایان محترم استحضار دارند در اوایل سال جارى راه آهن مشهد به دست مبارک اعلیحضرت همایونى و با حضور آقایان افتتاح شد در آن موقع اعلیحضرت همایونى مقرّر فرمودند براى رفاهیت حال مردم و زوار وزارت راه رفاهیتى قائل بشود و وسایل آسایش و راحتّی مردم را فراهم کند (صحیح است) اخیراً بر اثر کثرت جمعیت و مسافرینى که به طرف مشهد شروع به رفتن و آمدن کرده‌اند خرید و فروش بلیط راه آهن در مشهد و در تهران اسباب زحمت شده به نحوى که بازار سیاه پیدا کرده (صحیح است) و چندین روز مردم در مشهد و در تهران براى خرید بلیط باید منتظر بمانند و در زحمت هستند در این خصوص بنده چند روز قبل یادداشتى به آقاى مهندس مشایخى تسلیم کردم که یکى دو تا قطار فوق‌العاده تعیین کنند که مردم از این مضیقه مخصوصاً در این ایام ماه محرم خلاص شوند و به راحتّی بیایند و بروند (تیمورتاش- از روز شنبه این کار مى‌شود) و جلوى بازار سیاه را باید گرفت و از بازار سیاه جز به وسیله تهیه و راه انداختن یکى دو قطار فوق‌العاده با چیز دیگرى نمى‌شود جلوگیرى کرد بنده فکر نمی‌کنم وزارت راه شخصاً در این قسمت نظرى داشته باشد ولى البتّه یک عدّه‌اى که بی‌کار هستند صبح تا شام دم گیشه‌ها بلیط مى‌خرند و به اشخاص مى‌فروشند تنها راه جلوگیرى در این قسمت این است که چند تا قطار را اضافه بکنند و رفع احتیاج مردم را بکنند بنده نظر دولت را در این مورد جلب مى‌کنم خصوصاً در ماه محرم آقایان کاملاً استحضار دارند که زایرین زیاد رفت و آمد دارند و در شهر مشهد هم نگهدارى این عدّه براى ده بیست روز کار مشکلى است و اگر مردم مراجعت نتوانند بکنند مسلماً موجب ناراحتّی آن شهر خواهد شد امیدواریم که دولت توجّه خواهد کرد بیش از این عرضى ندارم (احسنت).

نایب رئیس- آقاى ارباب از باقى وقت آقاى پردلى می‌توانید استفاده کنید

+++

ارباب- بنده به علّت کسالتى که عارض شده بود به مجلس دیر آمدم و حالا متوجّه شدم در موضوعى که می‌خواستم به عرض آقایان برسانم در اینجا فعلاً هم یک تذکرى داده شده و آن این است که در تمام دنیا حتّی در افغانستان و کشورهاى مشابه آن آن قدر که ترمز در ایران می‌برد در هیچ یک از این کشورها نمی‌برد هر ماه و هر روز عدّه زیادى نفوس بى‌گناه در این کشور تلف می‌شود هر روز ترمز کامیون می‌برد و توى مغازه می‌رود مغازه خراب می‌کند و در پیاده‌رو آدم می‌کشد تا این که بنده در جراید دیشب خواندم و خیلى متأثر شدم که یک دختر بی‌گناهى هم شهید بریده شدن ترمز شده است والله به‌الله ترمز این قدر نمى‌برد این از بى‌احتیاطى است بایستى یک توجّه بیشترى کرد اگر دولت بعد کفایت قانون ندارد قانون بیاورد ما تصویب می‌کنیم.‏ (صدرزاده- قانون دارد اجرا باید بکند) آقایان اگر دارد پس اجرا بکند و تعقیب بکند این که بنده عرض می‌کنم راننده، تنها آن راننده تاکسى یا کامیون نیست بنده هم راننده هستم اگر بنده هم اهمال کردم بى‌احتیاطى کردم باید مجازاتم کنند آقایان تا مجازات نباشد این تلفات روز افزون است استدعا می‌کنم آقاى معاون پارلمانى نخست وزیر این موضوع را توجّه کنند و یک راهى براى جلوگیرى از اتلاف نفوس در پیش بگیرند مسئله دیگرى که همه مردم گرفتارند اختلافى است بین دادگسترى و اداره آگاهى هر شب دزدى می‌شود و دزدهاى پیشینه‌دار هم معلوم هستند اموال مردم را هم می‌برند آگاهى می‌گوید آن طور که من می‌خواهم تعقیب کنم چون نماینده دادسرا دستم را گرفته و نمی‌گذارد من تعقیب نمی‌کنم نماینده دادسرا می‌گوید دزد را نمى‌گیرند یک کس دیگر را می‌گیرند استدعا می‌کنم مخصوصاً از مقام ریاست تمنّا دارم رئیس شهربانى کفیل وزارت دادگسترى دادستان و این عوامل مربوطه را در مجلس دعوت کنند و دور هم بنشینند و مطالعه کنند تکلیفى براى مردم معلوم کنند تا تقصیر را به گردن یک‌دیگر نیندازند و این صلب امنیّتى که به وجود آمده به امنیّت تبدیل کنند دولت دولت صالحى است مردمان یا کى در آن هستند امّا متأسفانه دستگاه‌ها هماهنگ نیستند و با هم نمى‌خوانند مردم در مضیقه‌اند، مبتلا هستند، استدعاى بذل توجّه دارم (صحیح است).

نایب رئیس- آقاى معاون نخست وزیر بیاناتى دارید بفرمایید.

معاون نخست وزیر (ناصر ذوالفقارى)- بنده با اجازه نمایندگان محترم خواستم راجع به این حادثه تأسف انگیزى که اتّفاق افتاده در موضوع زلزله و زلزله زدگان و کمکى که از طرف شیر و خورشیدسرخ و دولت شده است مختصرى به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم اوّلاً خواستم عرض کنم که این موضوع مستقیماً تحت نظر شخص آقاى نخست وزیر است و هر روز خودشان شخصاً به این کار رسیدگى می‌کنند و دستورات لازم را صادر می‌فرمایند و امیدواریم که در این 48 ساعت آینده کمک‌هاى مؤثرى که خواهد شد بیایم در اینجا خدمت آقایان و به عرضشان برسانم در عرض این 48 ساعتى که از این حادثه گذشته در حدود دویست تن خوار و بار تهیه و فرستاده شده در حال حاضر از طرف شیر و خورشیدسرخ 15 دستگاه آمبولانس با طبیب و دارو فرستاده شده دو سرویس بهدارى مجهز ارتش فرستاده شده است و سه سرویس از طرف بیمه‌هاى اجتماعى در تمام مراکزى که این حادثه اتّفاق افتاده پست‌هاى امدادى گذاشته شده و خوار و بار فرستاده شده هم چنین مقدار هزار تن آرد که از طرف شیر و خورشیدسرخ اصفهان اهدا شده بود بلافاصله از امروز شروع به حمل آنها شده است و چون ارتباط بر قرار نبود از دستگاه ارتش تقاضا شد و بلافاصله از امروز تعداد زیادى وسایل بى‌سیم در تمام نقاط زلزله زده گذاشته شده و با شیر و خورشیدسرخ دائماً در تماس هستند و اطّلاعات را مستقیماً به عرض جناب آقاى نخست وزیر می‌رسانند و امیدوارم همان طور که عرض کردم کمک‌هاى بیشترى که در آتیه خواهد شد به عرض آقایان برسانم (احسنت)

5- تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى مشار

نایب رئیس- آقاى مشار

هشدار-دو سؤال است از وزارت راه که یکى از آنها مربوط است به راه آهن که وضعش بسیار بد است تقدیم می‌کنم

6- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون کشور راجع به ترتیب نشر آگهى‌هاى دولتى

نایب رئیس- مجلس وارد دستور می‌شود لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به  نشر آگهى‌هاى دولتى مطرح است شور دوم لایحه است و پیشنهادها در شور دوم قابل قبول نیست بحث درکلیّات هم ندارد ماده اوّل مطرح است.

ماده اوّل لایحه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده اوّل- از تاریخ تصویب این لایحه قانونى وزارتخانه‌ها و سازمان برنامه و بنگاه راه آهن و بانک‌ها و سایر بنگاه‌هاى دولتى و مؤسسات و شرکت‌هایى که به سرمایه دولت اداره می‌شود مکلّفند کلیه آگهى‌هاى دولتى را براى درج در جراید مستقیماً به اداره کل انتشارات و تبلیغات ارسال دارند و هم چنین آگهى‌هایى که به هزینه اشخاص باید به وسیله دولت منتشر شود.

نایب رئیس- آقاى دکتر پیرنیا مخالف هستید؟

دکتر پیرنیا- خیر.

نایب رئیس- مخالفى نیست؟

آقایانی که با ماده اوّل لایحه نشر آگهی‌هاى دولتى موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده دوم- دوایر و مؤسسات دولتى در شهرستان‌ها مکلّفند آگهى‌هاى دولتى را براى اطّلاع فرماندار ارسال دارند تا کمیسیونى مرکب از فرماندار- رئیس دادگسترى- رئیس دارایى یا قائم مقام آنها آن قسمت از آگهى‌ها که نشر آن در جراید مرکز ضرورى باشد به اداره کل انتشارات و تبلیغات ارسال و بقیه که باید در جراید محل درج گردد بر طبق نظر کمیسیون مزبور بین روزنامه‌هاى کثیرالانتشار محلى تقسیم شود.

نایب رئیس- نسبت به ماده 2 مخالفى نیست؟ (گفته شد- خیر) آقایان موافقین قیام  فرمایند (عدّه بیشترى برخاستند) تصویب شد ماده سوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده سوم- وزارت دادگسترى مکلّف است یک نسخه از آگهى‌هاى ثبتى و دادگسترى را که در مجله رسمى نیز باید درج شود براى نشر در روزنامه کثیرالانتشار مستقیماً به اداره کل انتشارات و تبلیغات ارسال دارند و در شهرستان‌ها نیز طبق ماده دوم عمل شود.

نایب رئیس- نسبت به ماده سوم مخالفتى نیست؟ آقایانى که با ماده سوم موافقند قیام فرمایند (عدّه بیشترى برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده چهارم- وزارتخانه‌ها- اداره کل انتشارات و تبلیغات و کلیه مؤسسات بنگاه‌هاى دولتى مأمور اجراى این لایحه قانونى می‌باشند.

نایب رئیس- نسبت به ماده چهارم مخالفى نیست؟ آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد  در کلیّات آخر مخالفى نیست؟ چون کسى اجازه صحبت نخواسته رأى گرفته می‌شود به مجموع مواد آقایانی که با مجموع مواد این لایحه موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد چون از مجلس سنا آمده است و دو شور آن هم تمام است اصلاحاتى هم نسبت به آنچه از مجلس سنا گذشته نشده است بنابراین براى اجرا به دولت ابلاغ می‌شود

7- مذاکره درکلیّات شور اوّل گزارش کمیسیون امور استخدام راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌ها و نخست وزیر.

نایب رئیس- لایحه تعیین معاونین دائمی وزارتخانه‌ها و معاون دائمی نخست وزیر مطرح  است گزارش آن قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون امور استخدام به مجلس شوراى ملى کمیسیون امور استخدام لایحه شماره 52935- 20 ر 10 ر 35 دولت راجع به مقرّرات تعیین معاونین دائمی وزارتخانه‌ها و معاون دائم نخست وزیر و حدود اختیارات آنها در جلسات عدیده با حضور آقاى وزیر دارایى و آقاى ناصر ذوالفقارى معاون پارلمانى نخست وزیر مورد رسیدگى و بحث قرار داده و بالنتیجه با اصلاحاتى به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

ماده 1- به منظور ایجاد ثبات و دوام بیشتر در امور ادارى و فراهم ساختن موجبات بررسى و تحقیق و سنجش کافى درباره مسائل مربوط به تشکیلات ادارى و همچنین بر قرار نمودن سازمان به‌تر و روش و طریق مؤثرترى در هر وزارتخانه معاون دائمی ادارى براى عهده‌دار بودن امور و تشکیلات ادارى تعیین خواهد گردید. معاون دائم ادارى براى مدّت پنج سال انتخاب می‌شود و تجدید انتخاب وى بلامانع است.

ماده 2- معاون دائم ادارى از بین طبقات ذیل با پیشنهاد وزیر و تصویب هیئت دولت انتخاب و به فرمان همایونى منصوب می‌شود:

الف- از بین اشخاصى که در وزارتخانه خود سمت معاونت پیدا کرده‌اند.

ب- از بین مدیران کل هر وزارتخانه که لااقل سه سال سمت مدیر کلى و ده سال سابقه خدمت در آن وزارتخانه را داشته باشند.

ج- از بین کارمندان عالی‌مقام دولت که لااقل ده سال سابقه خدمت در دستگاه دولت داشته که پنج سال آن در وزارتخانه مربوطه باشد.

تبصره 1- براى اشخاصی که داراى دیپلم علوم ادارى هستند و شوراى عالى فرهنگ آن را ما  فوق ‌لیسانس بشناسند از نظر این ماده 8 سال سابقه خدمت کافى است.

تبصره 2- در انتخاب معاون دائم ادارى وزارت بازرگانى و وزارت صنایع و معادن سابقه خدمت در وزارت اقتصاد و پیشه و هنر و وزارت انحصارات و گمرکات در وزارت دارایى ملحوظ خواهد شد.

ماده 3- معاون دائم ادارى وظایف

+++

ذیل را طبق اصول مندرج در ماده یک تحت تعلیمات کلى وزیر مربوطه انجام خواهد داد.

الف- اتخاذ تصمیم درباره استخدام اضافه- ترفیع- انتقال- انتصاب- عزل- تعقیب ادارى- مرخصى- معذوریت- مأموریت- پاداش- تشویق- بازنشستگى و تهیه کادو و خلاصه آنچه مربوط به امور استخدامى کارمندان وزارتخانه است.

تبصره- انتصاب مدیران کل و رؤساى ادارات تهران و شهرستان‌ها و مشاغل هم‌ردیف آنان با وزیر خواهد بود که از بین سه تا پنج نفر کارمندان واجد صلاحیت که از طرف معاون دائمی براى هر مقامى پیشنهاد می‌شود انتخاب خواهد نمود.

تبصره 2- معاون دائم ادارى مکلّف است که براى اجراى وظایفى که در بند الف این ماده به وى محول شده است بلافاصله پس از تصویب این قانون شورای عالى استخدامى تشکیل دهد که آیین‌نامه آن از طرف وزیر مربوطه تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

ب- تهیه و تنظیم بودجه‏.

ج- هرگونه تغییر و کسر و اضافه که در سازمان وزارتخانه انجام می‌شود باید موافقت و نظر معاون دائم ادارى انجام گیرد.

د- بازرسى و نظارت به امور ادارى و مالى و حسابدارى تمام مؤسسات و ادارات و بنگاه‌هاى تابعه وزارتخانه در مرکز و شهرستان‌ها.

ه- تهیه گزارش شش ماهه از اقداماتى که به عمل آمده است.

تبصره- ریاست شورا‌هاى امور ادارى و مالى با معاون دائمی ادارى خواهد بود.

ماده 4- معاون دائم ادارى نمی‌تواند سمت معاونت پارلمانى را داشته باشد.

ماده 5- هرگاه در وزارتخانه‌اى چندین معاون وجود داشته باشد معاون دائم ادارى در انجام امور مربوط به هر معاون باید نظر موافقتى آن معاون را جلب نماید.

ماده 6- بر کنارى معاون دائم ادارى فقط با تصویب هیئت وزیران امکان‌پذیر خواهد بود. هرگاه وزیرى از معاون دائم ادارى خود رضایت نداشته باشد موضوع را در هیئت وزیران مطرح خواهد نمود و هیئت وزیران پس از رسیدگى درصورتی که دلایل را کافى بداند معاون دائمی ادارى را تغییر خواهد داد..

ماده 7- معاون دائم ادارى نباید به هیچ وجه در هیچ جمعیت و حزبى شرکت داشته و عضویت آن را قبول کند.شرکت و عضویت معاون دائم ادارى در هر دسته و جمعیت و حزبى چنانچه ثابت شود به منزله استعفاى او از  مقام معاونت دائم ادارى خواهد بود.

ماده 8- به منظور مراقبت در هماهنگى بین اقدامات وزارتخانه‌ها و تأمین استمرار و ثبات در امور جارى کشور سازمان مخصوصى زیر نظر معاون دائمی ادارى نخست وزیر قرار داده مى‌شود که آیین‌نامه تشکیلات آن به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

ماده 9- معاون دائمی ادارى نخست وزیر براى مدّت پنج سال از بین کارمندان عالی‌رتبه دولت که داراى لیاقت و کاردانى و تجربه کافى و اطّلاعات عمومى بوده و ده سال سابقه خدمت داشته باشد و لااقل به مقام معاونت وزارت یا معاونت نخست وزیر رسیده باشد از طرف نخست وزیر با تصویب هیئت وزیران و فرمان ملوکانه انتخاب می‌شود و تجدید انتخاب او بلامانع است.

ماده 10- وظایف معاون دائم ادارى نخست وزیر به قرار ذیل است:

الف- اداره نمودن سازمان ادارى نخست وزیرى طبق وظایفى که در ماده 3 براى معاونین دائمی ادارى وزارتخانه‌ها تعیین شده است.

ب- هماهنگ نمودن امور ادارى وزارتخانه‌ها به وسیله شوراى عالى معاونین دائمی ادارى‏.

ماده 11- شوراى عالى مرکب از معاونین ادارى وزارتخانه‌ها به ریاست معاون دائمی ادارى نخست وزیر براى اجراى این قانون تشکیل می‌شود وظایف این شورى و روش آن در بهبود امور ادارى و ایجاد وحدت در کار وزارتخانه‌ها به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

ماده 12- معاون دائمی ادارى نخست وزیر حق شرکت در هیچ حزب سیاسى را ندارد. شرکت و عضویت معاون دائم در هر دسته و جمعیت و حزبى پس از ثبوت به منزله استعفاى او از معاونت دائم ادارى خواهد بود.

ماده 13- تغییر معاون دائمی ادارى نخست وزیر بر طبق نظر نخست وزیر و تصویب هیئت وزیران صورت می‌گیرد.

ماده 14- هیئت وزیران مأمور اجراى این قانون است.

مخبر کمیسیون امور استخدام-احمد مهران.

نایب رئیس- کلیّات مطرح است. آقاى ارباب مخالف هستید؟ بفرمایید؟

ارباب- بنده با اصل انتصاب معاونین دائمی مخالف نیستم این یک اصلى است که در تمام کشور‌هاى مترقى جهان رایج است و معاون دائمی امور یک دستگاه را با سوابق ممتدى که دارد اداره می‌کند، وزرایى که می‌آیند و می‌روند سیاست دستگاه را حفظ می‌کنند و حسن جریان امور مربوطه به قایم بودن همین اصل است امّا در این لایحه یک چیزهایى دارد که این منظور آقایان را تأمین نمی‌کند اوّلاً سوابقى که در خدمت همان دستگاه در این لایحه ذکر شده است به عقیده بنده تنها آن کافى نیست خیلى اشخاص هستند که آزمایش کرده‌ایم داراى همین مدّت سوابقى هستند ولى یک چیز را فاقد هستند و آن کفایت و شهامت است که کشور ما گرفتار این است، به طور اختصار عرض می‌کنم کفایت اشخاص و آزمایش‌هاى قبلى در عمل هم در این قانون باید مورد ملاحظه قرار بگیرد و مخصوصاً تصریح گردد در قسمت رجحانى که براى لیسانسیه ذکر شده آن هم در امور ادارى اشخاص مجربى هستند که شاید به‌تر از یک لیسانسیه که خیلى هم تحصیل کرده و عالم و فاضل هم هست بتوانند امور آن اداره را با سوابق و تجارب کافى که دارند اداره کنند و این رجحان هم در اینجا به نظر بنده زاید است امّا ماده 6 ناقض این مدعا است ماده شش بر کنارى معاون دائم اداراى فقط با تصویب هیئت وزیران مطرح خواهد بود هر گاه وزیری از معاون دائمی اداره خود رضایت نداشته باشد موضوع را در هیئت وزیران مطرح خواهد نمود و هیئت وزیران پس از رسیدگى در صورتی که دلایل را کافى بداند معاون دائمی ادارى را تغییر خواهد داد. این هم به عقیده بنده ممکن است یک معاون دائمی لایق و کافى باشد ولى منویات یک وزیرى را آن طورى که خود وزیر مى‌خواهد و مربوط به امور ادارى نیست اجرا نکند وزیر طبعاً ناراضى می‌شود تقاضاى تغییر او را خواهد کرد بنابراین این هم با عنوان دائم مغایر است و بنده با این ماده هم مخالف هستم البتّه سایر آقایان که بیشتر از بنده وارد هستند در سایر مواد توضیحاتى خواهند داد.

نایب رئیس- آقاى دکتر دادفر موافق هستید (دکتر دادفر- بلى) بفرمایید.

دکتر دادفر- آقایان محترم استحضار دارند که یکى از ابتلاآت مهم بلکه اوّلیه کشور ما این هرج و مرج سازمان‌هاى ادارى و به طور خلاصه دستگاه دولتى است از نظر سازمان ادارى آقایان باز نظر محترمشان هست که به کرات چه در مجلس و چه در پیشگاه اعلیحضرت همایونى و چه در دولت راجع به اصلاح وضع ادارات صحبت شده است بعضى از دولت‌ها آمده‌اند تصوّر کرده‌اند که با اخراج یک عدّه از کارمندان به عنوان کارمند زاید و با تصفیه یا اقدامات حادى از این قبیل می‌شود یک ترتیبى براى اصلاح امور ادارات قائل شد ولى تمام این قبیل اقدامات در عمل به نتیجه نرسید بالأخره اخیراً آقایان استحضار دارند که یک لایحه استخدام تدوین شد و به مجلس سنا تقدیم شده و بعد از این که این لایحه تصویب بشود و به امور دیگر رسیدگى گذاشته بشود ممکن است که دستگاه‌هاى ادارى ما سر و صورتى بگیرد امّا با تصویب این لایحه و تا آمدن یک طرح اساسى براى سازمان امور ادارى کشور این مسئله را نباید از نظر دور داشت که علّت‌العلل خرابى دستگاه‌هاى ادارى ما ناشى از اعمال حب و بغض‌هایى است که معمولاً در این دستگاه‌ها مى‌شود آقایان می‌دانند که هیچ مقرّرات و پایه و اساسى در وزارتخانه‌هاى ما براى عزل و نصب و انتظار خدمت و این حرف‌ها به طور کلى وجود ندارد (صحیح است). یک وزیرى که منصوب مى‌شود البتّه در مرحله اوّل حق هم هست این کار را بکند براى این که در وزارتخانه‌ها دسته‌بندى شده است و سعى می‌کند از بین رفقا و کسانی که به آنها اعتماد دارد دستگاه این وزارتخانه را تشکیل بدهد وقتى این دستگاه مدیره وزارتخانه را از بین اشخاص مورد اعتماد خود تشکیل داد یک شخصى که رئیس اداره بود مثلاً مى‌شود مدیر کل و فردا اگر یک وزیر دیگرى آمد و این آقاى مدیرکل را عزل کرد دیگر این آقاى مدیر کل حاضر نیست که برود رئیس اداره بشود. (صدرزاده- این کارها را معاون دائمی نخواهد کرد؟) عرض کنم در نتیجه این آقا مى‌شود مشاور عالى، وابسته و بازرس عالى و از این حرف‌ها این چرا این طور می‌شود؟ براى این که الآن قسمت اعظم وقت وزارى ما صرف همین امور عزل و نصب و انتصاب و انتظار خدمت مى‌شود در حالی که وزیر و هیئت دولت باید به کارهاى مهم‌ترى رسیدگى بکنند لایحه‌اى که آورده‌اند مربوط به این است که این امور ادارى تحت نظر یک معاون دائمی باشد که داراى صلاحیت ادارى باشد و ده پانزده سال در آنجا خدمت کرده باشد و تمام مأمورین را بشناسد و صالح را تشخیص داده باشد و بتواند در آنجا به طور دائم باشد و این قسمت انتصابات و انتخابات طبق یک اصولى باشد البتّه این براى ایجاد یک ثباتى است در دستگاه دولت. در اینجا به نظر بعضى از آقایان رسید که انتخاب معاون دائم با این ترتیب ممکن است با اصل مسئولیت وزراء مغایر باشد اینجا را هم ماده 6 خوشبختانه به نحو خوبى حل کرده اگر چنانچه احیاناً از نظر اداره کلى سیاست وزارتخانه یک معاونى با وزیر تباین نظر و اختلاف عقیده داشت راه حلش این است که یک مرجعى هست، مرجعش هیئت وزراء است که مسئول اداره عمومى سیاست کشور است اگر هیئت وزیران تشخیص دادند که این معاون کار بى‌جایى کرده است البتّه تغییرش مى‌دهند و برش مى‌دارند، تا ما ثبات در کار ادارى ایجاد نکنیم و تا یک کارمندى که آنجا است مطمئن نباشد که فلان وزیر او را بدون جهت تغییر و تبدیل نخواهد داد و تنزیل مقام و ترفیع مقام نخواهد داد کار نمی‌کند الآن هر رئیس وزیرى که آمد آن شخصى که رئیس دفترش است می‌گوید شاید من فردا نباشم اگر این کابینه عوض بشود و دیگر سر این کار نباشم به این ترتیب خود این عدم ثبات تولید فساد مى‌کند باید یک ثباتى در کار باشد و به عقیده بنده این لایحه تولید ثبات خواهد کرد امّا به طورى که در مقدمه عرایضم عرض کردم این لایحه به تنهایى کافى براى سر و صورت دادن به سازمان‌هاى دولتى نیست

+++

دولت باید به طور کلى به وضع مستخدمینش فکر اساسى بکند (صحیح است) الآن وضع مستخدمین در یک مرحله‌ای است که واقعاً طاقت فرسا شده است و قابل تحمل نیست اخیراً راجع به لیسانسیه‌ها طرحى تنظیم شده بود و محلى در دولت سابق در بودجه حتّی یک محلى هم پیشنهاد شده بود و در کمیسیون استخدام با وجود این که بنده پیشنهاد دادم که دولت تا تأمین اعتبار این حق را براى آنها بشناسد این را نشناخت اینها مأیوس مى‌‌شوند (مهندس فروهر- براى دلسرد کردن این طبقه بود) بنده مجدداً استدعا می‌کنم از آقاى معاون نخست وزیر که در هیئت دولت یاد آورى کنند به این موضوع توجه کنند یک روزى جناب آقاى دکتر جهانشاهى در پشت این تریبون فرمودند که شاید ایران تنها مملکتى باشد که در آن اختلاف حداقل حقوق و حداکثر حقوق 20 برابر است (پرفسور اعلم- صد برابر است) یکى 90 تومان و دیگرى 15 هزار تومان حقوق می‌گیرد (پرفسور اعلم- به معاون چه مربوط است) البتّه اینها راجع به وضع استخدامى است (صحیح است) اگر دولت بخواهد تصمیم بگیرد باید وضع مستخدمین را با بودجه فعلى رو به راه کند راهش هم این است که تمام بودجه مملکت و دستگاه‌هاى وابسته به دولت را همین طور از قبیل شرکت ملى نفت و سازمان برنامه همه حقوق‌ها را بریزد روى هم بداند چقدر کارمند دارد و یک حداقل و یک حداکثرى تعیین کند و تقسیم بکند یک قدرى شهامت و جرأت و یک قدرى دقّت و مطالعه مى‌خواهد، کار مشکلى هم نیست ولى باید این کار را یک روزى کرد، الآن یک وضع عجیبى در کار وزارتخانه هست، کارمندان هم مستأصل هستند باید یک فکر اساسى کرد که یک ثباتى در وضع استخدام کارمندان داده شود که لااقل مثل توپ  فوتبال هر روز آن ور و این ور پاس نشود بنابراین تصور می‌کنم این لایحه از نظر این که یک ثبات و آرامش و لو این که موقتى باشد در وزارتخانه‌ها ایجاد می‌‌کند لایحه مفیدى است دیگر عرضى ندارم. (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى دکتر رضائى مخالف هستید؟

دکتر رضائى- بنده موافق هستم.

نایب رئیس- آقاى پرفسور جمشید اعلم مخالف هستید بفرمایید.

پرفسور جمشید اعلم- عرض کنم که به نظر بنده تمام کارهاى این مملکت درست شده است فقط قسمت معاونین مانده که آن را هم انشاءالله باید درست کنیم این لایحه خیلى با عجله تنظیم شده است سر تا پایش تناقض است، هر ماده‌اش را که می‌ببینید یک چیزهایى درش نوشته شده که با مفهوم خودش متناقض است مثلاً مى‌گوید که معاون دائمی انتخاب مى‌‌شود، بعد جاى دیگر می‌‌گوید پنج سال، اگر پنج سال است چرا دائمی می‌گویید؟ اگر دائم است چرا پنج سال می‌گویید؟ (دکتر جهانشاهى- ابدیت یعنى موقت) (موسوى- این تفسیر سابقه دارد) به عقیده بنده بایستى این لایحه دو مرتبه برگردد به کمیسیون و درش دقّت بشود و به صورت به‌ترى اینجا برگردد و ما تصویبش کنیم، روح مطلب درست و صحیح  است بایستى ثباتى در کار باشد، بایستى دوامى در کار باشد بایستى هرج و مرج از بین برود، آنارشى نباشد ولى با این لایحه به عقیده بنده آنارشى و هرج و مرج بیشتر می‌شود چرا؟ براى این که شما در هر وزارتخانه‌اى نه فقط یک وزیر خواهید داشت، یک معاون هم خواهید داشت که از وزیر مهم‌تر است، یک عدّه می‌روند دور وزیر یک عدّه می‌روند دور معاون یک وضع بدى به وجود می‌آورد وزیر هم هیچ اختیارى ندارد و این معاون هم در مقابل هیچ دستگاهى مسئول نیست، معاون پارلمانى هم نیست، معاون پارلمانى در مقابل پارلمان مسئول است ولى این آقاى معاون دائمی در مقابل پارلمان مسئول است؟ نه، در مقابل وزیر مسئول است؟ نه، وزیر نمى‌تواند کارى بکند در این لایحه گفته شده، اگر وزیر بخواهد این معاون را عوض کند باید برود در هیئت وزراء، آقا خیلى افکار در این مملکت بوده که بسیار بسیار در تئورى خوب بوده ولى وقتى وارد عمل شده بسیار بد از آب در آمده، من هیچ نظرى نسبت به هیچ کس ندارم، این عرضى که می‌کنم توجه بفرمایید ممکن است که پیش بیاید فرض بفرمایید یک وزیرى از معاون دائمیش راضى نیست می‌رود شکایت می‌کند به کجا؟ خودش که نمى‌تواند عوض بکند، می‌رود به هیئت دولت شکایت می‌کند، هیئت دولت هم می‌خواهد آن وزیر را یک انگلولکش بکند (چند نفر از نمایندگان- چرا؟) چرا، ندارد براى این که معاون دائم است. آن وقت معاون می‌گوید تو می‌روى برو، من مى‌مانم، وقتى که این اختیار را به او دادید این وزیر می‌رود به هئیت دولت شکایت می‌کند به فرض محال، فرض محال را می‌گیریم، انشاءالله همه دولت‌ها همه با هم بسیار بسیار خوب هستند و تفاهم دارند وزراء با هم تفاهم دارند، خیلى خوب به محض این که وزیر بگوید که عوضش نمی‌کنند، ممکن است یک همچو اتفاقى بیفتد که بخواهند یک وزیرى را انگلولکش کنند ناچار به معاون می‌گویند که هر چه وزیر می‌گوید مخالفت کن، هر چه می‌گوید گوش مکن وزیر مى‌بیند که کارش لنگ است هرچه شکایت می‌کند، دولت می‌گوید نه، شما دلایل کافى براى عوض کردن این معاون ندارید آن وقت این وزیر چه بکند؟ (عمیدى نورى- استعفا بدهد) پس یک معاون دائم وزیر را مجبور می‌کند که استعفا بدهد (عمیدى نورى- استعفا بدهد، چطور می‌شود؟) این درست نیست، این آنارشى است، در هیچ جاى دنیا این کار درست نیست وزیرى که شما گذاشته‌اید که در مقابل مجلس مسئولیت دارد این وزیر یک معاونی دارد که در مقابل او مسئولیت دارد این اگر معاونش کار خلافى کرد شما یقه وزیر را مى‌چسبید که مسئولیت دارد این نقض غرض است، آقا این درست نیست اصلاً کار وزارتخانه‌ها مغشوش می‌شود (مهندس فروغى- قرار هم نیست اصلاح بشود) خوب اگر قرار نیست اصلاح بشود خوب همین طور که هست بگذارید باشد چرا این لایحه را می‌آورید؟ این لایحه را شما می‌آورید که مرتب بکند یک معاونى که بداند در مقابل هیچ فردى، هیچ شخصى مسئول نیست، آخر این را به من بگویید که در مقابل کى مسئول است؟ (چند نفر از نمایندگان- در مقابل وزیر) آخر وزیرى که نمی‌تواند عوضش بکند چه مسئولیت دارد؟ (یک نفر از نمایندگان- در مقابل هیئت وزیران) نمى‌تواند، آقا عجب حکایتى است.‏

(معاون نخست وزیر- ماده 6 را بخوانید) (بنده ماده 6 را می‌خوانم).

ماده 6- بر کنارى معاون دائم ادارى فقط با تصویب هیئت وزیران امکان‌پذیر خواهد بود، هرگاه وزیرى از معاون دائمی ادارى خود رضایت نداشته باشد ممکن است اتفاق بیفتد چون پیش‌بینى کرده‌ایم، موضوع را در هیئت وزیران مطرح خواهد کرد و هیئت وزیران پس از رسیدگى در صورتی که دلایل را کافى بداند یعنى چه؟ یعنى ممکن هم هست دلایل را کافى نداند معاون دائمى ادارى را تغییر می‌دهد اگر کافى ندانست و تغییر نداد چه می‌شود؟ وزیر باید برود (عمیدى نورى- برود) اجازه بفرمایید. با این برود، برود که شما می‌فرمایید اصلاً معلوم مى‌شود که مى‌خواهید برود اگر مى‌خواهید برود پس رأى بدهید برود. چرا قانون مى‌آورید؟ پس شما مى‌خواهید وزیر را انگولکش بکنید اسباب زحمتش را فراهم کنید و اداره را خراب کنید این چه بساطى است، چه حرکتى است اصلاً در انتخاب این معاون هم به عقیده بنده یک معاونى که شما این قدر به او قدرت می‌دهید که مى‌تواند وزیر را از جاى خودش تکان بدهد این معاون را باید یک شرایط بسیار سنگینى براى انتخابش قائل بشوید شما یک شرایطى گذاشته‌اید که امروز هر عضو کوچکى که ده سال سابقه داشته باشد مى‌تواند معاون بشود، آن وقت تمام اعضاء ادارات مى‌خواهند معاون بشوند این قانون نیست، بلاست، بدتر از این زلزله است شما نمى‌دانید چطور این قانون ادارات شما را خراب خواهد کرد این اتومبیل بدون ترمز است، اصلاً یک آنتریک، یک بلبشویى ایجاد خواهد کرد که ندانید چه کار بکنید، خوب عاقل چرا باید کارى بکند که باز آرد پشیمانى (صفارى- اساسش خوب است) اساسش خوب است بنده عرض نکردم بد است ولى یک شرایط سنگینى براى معاون شدن بگذارید. (یکى از نمایندگان- شرطش سواد است) خوب اعضاء ادارات که اغلب سواد دارند بنده و شما هم داریم شرایطش را سنگین کنید و در ضمن بگویید، این آقاى معاون که شما می‌گذارید اینجا در مقابل کى مسئول است؟ در مقابل هیچ کس مسئول نیست (چند نفر از نمایندگان- در مقابل دولت مسئول است) مسئول کدام دولت است؟ همین دولتى که سرکار است؟ مسئول نیست، مسئول کدام دولت است؟ دولت وزیر است او که در مقابل وزیرش مسئولیت ندارد، (صفارى- پیشنهاد اصلاحى بفرمایید) وزیر نمى‌تواند معاون دائمیش را عوض کند، آقا اصلاً بد نوشته‌اند، به قدرى بد نوشته‌اند که قابل اصلاح نیست والله هر چه من فکر کردم که نتوانستم پیشنهاد تهیه کنم، به قدرى خراب است که نمى‌شود پیشنهاد داد، وزیرى به معاونش مى‌گوید که این کار را بکن معاون مى‌گوید که تو نمی‌فهمى، من نمی‌کنم، نمى‌کنند آقا شما او را دائمی کردید که نکند وقتى شما او را دائمی کردید ریشش از دست شما درآمده، دائمی که شد دیگر ریشش دست کسى نیست، وقتى به این طریق شما معاون دائمی انتخاب کردید دیگر اختیارش در دست شما نیست و هر کار که دلش بخواهد مى‌کند، بنده استدعا می‌کنم آقایان اجازه بفرمایند که این لایحه دو مربته برگردد به کمیسیون که در آنجا طورى اصلاح شود که قابل اجرا باشد.

نایب رئیس- آقاى مخبر بفرمایید.

مخبر کمیسیون استخدام (احمد مهران)- عرض کنم قریب یک سال قبل یعنى از اوایل تشکیل دوره نوزدهم قانون‌گذارى دولت لایحه‌اى تنظیم کرد راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌ها و به مجلس شوراى ملى تقدیم کرد: این لایحه به حسب طبع قضیه به کمیسیون استخدام که بنده هم افتخار عضویتش را داشتم ارجاع شد و جناب آقاى دکتر پیرنیا که ریاست کمیسیون را عهده‌دار بودند در سال گذشته و سپس آقاى دکتر جهانشاهى که فعلاً ریاست آن را به عهده دارند و با اعضاء کمیسیون استخدام این لایحه دولت را مطالعه کردند آن لایحه خیلى مفصل‌تر از این بود از دولت خواهش کردند که یک قدرى به اختصار بپردازد چون فکر می‌کنم که آن لایحه قبلى اگر مطرح شده بود خیلى بیشتر با اشکالات مواجه مى‌شد اعضاء کمیسیون استخدام دقیقاً در لایحه امعان نظر کردند و لایحه ثانوى دولت را با کمال دقت در جلسات عدیده یعنى شاید متجاوز از ده جلسه در اطراف این لایحه صحبت شد و آنچه که

+++

تراوش فکرى اعضاء کمیسیون مجلس مبتنى بر لایحه دولت است این است که آقایان در این قانون ملاحظه می‌فرمایید (پرفسور جمشید اعلم- همین است این که چیز خوبى نیست) عرض کنم بنده درست توجّه کردم که ببینم چه مطالبى در فرمایشات آقایان مخالفین هست که به طور اختصار صریحاً جواب عرض کنم و آنچه که به نظرم می‌رسد به عرض برسانم آقاى ارباب  فرمودند من اصولاً مخالف نیستم و سوابق خدمتى که پیشنهاد شده است کافى نیست ممکن است ایشان پیشنهاد بفرمایند سوابق خدمت و شروطش را بالاتر ببرند لایحه بر مى‌گردد به کمیسیون و در کمیسیون در شور دوم مطالعه می‌شود، چون این شور اوّل لایحه است راجع به رجحان لیسانسیه‌ها  فرمودند، فقط گفته شده است که اگر کسى در علوم ادارى تحصیلاتش فوق لیسانس باشد دو سال سابقه خدمت را کم کرده‌اند این را هم اگر پیشنهاد بفرمایند که این طور نباشد این هم مطالعه می‌شود پس اینها علل موجهى براى رد این لایحه نیست نسبت به ماده شش هم فرمودند که ممکن است معاون منویات وزیر را اجرا نکند در این صورت باید خدمتشان عرض کنم که آفتاب آمد دلیل آفتاب ماده شش براى این تنظیم شده است که اگر معاون منویات وزیر را اجرا نکرد وزیر بتواند تغییرش بدهد. (پرفسور جمشید اعلم- نمی‌تواند) حالا عرض می‌کنم آقاى پرفسور مطالبى که فرمودید آنها را یادداشت کرده‌ام خلاصه ماده شش پیش بینى کرده که وزیر بتواند معاون ادارى را تغییر بدهد. آقاى دکتر دادفر مطالبى فرمودند راجع  به ثبات در دستگاه‌هاى دولتى که بنده هیچ لزومى ندارد تکرار کنم ولى در اینجا بنده عقیده شخصیم را عرض می‌کنم همکاران محترمى که در دستگاه‌هاى دولت تشریف داشته‌اند می‌دانند واقعاً سازمان ادارى ما طورى است که این قدر براى وزیر کار معین شده است که نمی‌رسد به کارها، دیدن یک وزیر کار مشکلى است و آدم هم اگر بتواند کار مداوم انجام بدهد نمى‌تواند کارش را اداره کند خلاصه باید مقدار کارى در روز برایش تهیه و تأمین بشود که از جنبه یک نفر آدم انجامش خارج نباشد چون وزیر هم باید غذا بخورد وزیر هم باید استراحت کند وزیر هم باید موقع کارش برود سر کارش ولى اگر شما بخواهید از یک وزیر انتظار داشته باشید روزى چهار ساعت بخوابد یک روز ممکن است این کار را بکند ولى براى روز دوم از کار می‌افتد در وزارت‌خانه‌ها و تشکیلات ما آقایان براى این فکر بفرمایید، روى این تز فکر بفرمایید که این تمرکز کار در این مملکت تکلیفش چیست؟ ملاحظه بفرمایید هر کارى را الان می‌گویند که تا آقاى وزیر ننویسند تا آقاى وزیر دستور ندهند انجامش ممکن نیست، پس باید یک راه حلى براى این درست بکنید این قدر کار پیش وزراء متمرکز است که هیچ وزیرى نمى‌تواند بگوید به همه این کارها می‌رسم.آقاى پرفسور اعلم، کارهایى را می‌برند توى خانه وزیر بعد از دو هفته دیگر از منزل وزیر بیرون مى‌آید، ملاحظه می‌فرمایید پس باید چاره‌اى اندیشید که تمرکز از بین برود (پرفسور جمشید اعلم این نیست چاره) اگر توجّه به عرضم نمایید بنده عرض مى‌کنم این عقیده شخصى من است و عرض می‌کنم کار یک حقیقتى دارد یک سیاستى هر کار این طور است (صدرزاده مگر وزراء الان معاون ندارند؟) دارند ولى آقاى صدرزاده مى‌دانید چه جور معاون دارند، معاونى دارند که ثابت نیست تصمیم مخالف میل بنده مثلاً نمى‌تواند بگیرد معاونى دارند که هر روز روى صندلى‌اش مى‌لرزد این جور معاونى دارند (پرفسور اعلم آسپرین بخورد قرص می‌شود) اینها چاره اندیشى نیست باید مجلس شوراى ملى چاره اندیشى کند اگر توجّه بفرمایید عرض کردم که کار یک حقیقتى دارد و یک سیاستى در دنیا  وزراء دنبال سیاست کارشان هستند، اصل کار که کى رئیس راه تویسرکان باشد و کى فرض بفرمایید. رئیس قند و شکر ملایر این یک کاری است که کار یک وزیر نیست این کار وزیر است انتخاب معاونین مدیران کل، رؤساى ادارات آنهایى که در سیاست وزارت‌خانه مؤثرند انتخابش با وزیر است و البتّه در وزارت کشور بخشدار سروستان فارس کى باشد این به نظر بنده کار یک معاونى است آن چنان معاونى که اعضاء آن وزارتخانه را بشناسد معاون آن چنان که به اندازه کافى نفوذ در اعضاء وزارتخانه داشته باشد (پرفسور جمشید اعلم- که پدر وزیر را در بیاورد) نه آقاى پرفسور اتفاقاً در کمیسیون آقایان اعضاء کمیسیون خیلى دقت کردند که این لایحه مخالف قانون اساسى و مسئولیت وزراء باشد (پرفسور اعلم این مخالف قانون اساسى است) آقاى پرفسور به این سهولت نمى‌شود گفت که این مخالف قانون اساسى است اگر مخالف قانون بود اعضاء کمیسیون به آن رأى نمى‌دادند. (دکتر بینا- زیاد محکمشان نکنید حال که محکم نیست این طور است وقتى که محکم بشوند دیگر چه جور کار مى‌کنند) اجازه بفرمایید بنده یکى یکى جواب عرض می‌کنم بالأخره  باید این معاون ثابت باشد که بتواند کار بکند آقایان هر نظریاتى که دارید بفرمایید می‌رود در کمیسیون در آنجا باز مطالعه می‌شود البتّه ما هم انتظار نداریم که این لایحه با تصویب فورى مجلس تمام بشود این البتّه مسئله مهمّى است می‌فرمایند در این قانون تناقض است در حالى که هیچ تناقضى نیست اگر مسائلى لازم باشد که اضافه شود بفرمایید اضافه کنند آقاى پرفسور اعلم فرمودند یکى از تناقضات مسئله پنج سال است ولى اسم معاون را گذاشته‌ایم معاون دائم پنج سال خیلى هم دائم است ملاحظه بفرمایید براى آن که شما در تمام عمر کشور ایران یک معاون نشان بدهید که پنج سال روى صندلى‌اش نشسته باشد (پرفسور اعلم- همین آقاى ذوالفقارى). (چند نفر از نمایندگان- آقاى انوارى) این آقاى ذوالفقارى هم پنج سال نیست که نشسته‌اند اگر آقاى ذوالفقارى هستند چه عیب دارد یکى از آن معاونین دائم باشند  فرمودند این لایحه به هرج و مرج  اضافه مى‌کند بنده حضورشان عرض مى‌کنم هر چیز را می‌شود از دو جنبه نگاه کرد یکى این طوری که آقاى پرفسور نگاه کرده‌اند ولى ما از نظر صلاحدید و صواید و انتظام کار وزارتخانه‌ها این را نگاه کرده‌ایم و آورده‌ایم اینجا بنابراین اگر اصلاحى لازم دارد بفرمایید و هیچ منظور این که به هرج و مرج اضافه بکند نبوده بلکه خواستیم از این تمرکز بکاهیم راجع به وزیر معاون و مسئولیت فرمودند، مسئول مسلماً وزیر است، آقاى معاون دائم یعنى کسى که امور حساب دارى، امور کار پردازى و امورکارگزینى و کارهایى را انجام می‌دهد که مربوط به داخل وزارتخانه باشد و مربوط به امور کلى وزارتخانه نیست که شما می‌فرمایید مسئولیت وزیر از بین می‌رود، به نظر بنده مسئولیت وزیر از بین نمى‌رود و اگر ما بخواهیم این طور عمل کنیم معاون غیر دائم حالا هم هر کسى در هر وزارتخانه‌اى معاون است مى‌تواند مدام مزاحم آقاى وزیر بشود و به جاى این که بارى از دوش وزیر بردارد بارى به دوشش مى‌گذارد ولى اگر بخواهیم همکارى و محبّت داشته باشیم معاون دائمی بزرگ‌ترین بارها را از دوش وزیر برمی‌دارد، خلاصه بنده به این نتیجه رسیدم یکى ثبات و یکى کم کردن شارژ و بار کار وزیر على ‌اىُّ‌حال هر راه حلى هست بفرمایید یک ترتیبى داده بشود که وضع مملکت از این تمرکز خارج بشود و نسبت به این لایحه که دولت آورده ما که این را خلق نکردیم ما نشسته این را که دولت آورده تجزیه و تحلیل کردیم و خودمان یک طرح تازه ننوشتیم آنچه که دولت نوشته اصلاحاتى کردیم آمده است به مجلس تَمنّى می‌کنم امعان نظر بفرمایید و اساساً  این لایحه براى این به مجلس آمده که شور بشود و نظریات جدیدى که هست وارد بشود و چون این شور اوّلش هست و لایحه مجدداً بر مى‌گردد به کمیسیون تقاضا مى‌کنم که پیشنهاد اصلاحى بفرمایید و به ما کمک فکرى بفرمایید.

نایب رئیس- آقاى دکتر رضایى

دکتر رضایی- علاقه مفرطى که سروران گرامى من به‌ این لایحه نشان مى‌دهند خود حاکى از این است که تا چه حد وضع ادارى ما احتیاج به ثبات بیشترى دارد (صحیح است) عرض می‌کنم که هر چه اجتماعات پیچیده‌تر می‌شوند طبیعى است که وظایف دولت‌ها مشکل‌تر و پر اهمیت‌‌تر خواهد  بود، هر چه احتیاجات بشرى بیشتر مى‌‌شود و گسترده‌تر می‌شود وظایف دولت‌ها بیشتر می‌شود و آنها وظیفه دارند که احتیاجات مردم را مرتفع کنند همان طورى که عرض کردم این احتیاجات زیاد شده است و در نتیجه دولت‌ها مجبور هستند دستگاه‌شان را توسعه بدهند (پرفسور اعلم- یعنى معاون زیاد کنند؟) هنگامى که دستگاه توسعه یافت طبیعى است که دولت و آن قوه مجریه دولت به معناى دولت نمی‌تواند به تمام  جزئیات رسیدگى بکنند و در بسیارى از موارد ناگزیر است که اجراى امور را در حقیقت به دستگاه ادارى واگذار کند، یکى از نویسندگان علوم ادارى است که می‌گوید اصولاً امروز دیگر تفکیک قواى یک مملکت به سه قوه مقننه و مجریه و قضاییه صحیح نیست و امروزه وضع اجتماعات ما طورى است که ما درحقیقت چهار قوه داریم یکى قوه مقننه، یکى قوه مجریه، یکى قوه قضاییه و چهارم دستگاه اداره کننده که این نویسنده نامش را به زبان انگلیسى آدنیستریشن مى‌‌گذارد مى‌گوید این یک قوه چهارمى است که به وجود آمده است منظور این نویسنده از این امر این است که حالا وضع اجتماعات ما طوری است که دیگر قوه مجریه در حقیقت اجرا کننده قانون نیست و منظورش از این مبالغه این است که قوه مقننه یک کلیّاتى را به تصویب می‌رساند این کلیّات را براى اجرا به قوه مجریه ابلاغ مى‌‌کند و چون وضع اجتماعات و احتیاجات ما طوری است که قوه مجریه یعنى آن دستگاه حاکمه بالا نمى‌تواند به جزئیات برسد این قوه مجریه ناگزیر است از یک قوه چهارمى که آدنیستراسیون و دستگاه اداره کننده باشد استفاده بکند و در حقیقت مجرى قوانین این دستگاه اداره کننده است، یکى از نویسندگان مى‌گوید که هر قانونى را که شما مى‌خواهید بگذرانید ولى اجرایش را به من واگذار کنید من آنچه که مطلوبم هست انجام خواهم داد، اجراى قانون امروز اهمیت شایانى پیدا کرده و دلیل این امر احتیاجات بشرى است ازدیاد احتیاجات بشری است و پیچیده شدن اجتماعات. منظور بنده از این مقدمه این بود که خدمت آقایان محترم که البتّه همه مسبوق هستند عرض کنم که امروز در ایران هم که احتیاجات ما زیاد شده است اجتماع یا پیچیده‌‌تر شده است دستگاه اداره کننده ما اهمیت بى‌اندازه زیادى دارد و ما احیتاج داریم که این دستگاه اداره کننده را تا به آن جایى که ممکن است برایش یک ثباتى به وجود می‌آوریم، ملاحظه بفرمایید هر چه اجتماعات جلو رفته‌اند متخصص بیشتر شده است و چون متخصص بیشتر شده است در

+++

حقیقت آن متخصصین هستند که می‌توانند قوانین را به نحوى که میل خودشان هست اجرا بکنند ملاحظه فرمودید، این مطلب را از این نقطه نظر عرض مى‌کنم که باز تأکید کنم که تا چه حد دستگاه اداره کننده ما شایان اهمیت است و من بسیار خوش‌وقتم که آقایان محترم سروران گرام من یک علاقه مفرطى به این امر نشان می‌‌دهند، روح این لایحه و اصولاً منظور این لایحه براى به وجود آوردن یک وضعیتى است که شخصى که در رأس دستگاه ادارى قرار گرفته است بر خلاف آنچه که دوست گرامى من جناب آقاى ارباب فرمودند یک شهامتى داشته باشد، یک ایستادگى داشته باشد (دکتر پیرنیا- استقلال داشته باشد) امروزه چرا معاونین ما آن طوری که مطلوب ما است وظایفشان را در بعضى موارد استثنائاً خوب انجام نمی‌دهند چرا؟ براى این که در بسیارى از موارد تحت تأثیر عوامل سیاسى قرار مى‌گیرند، هراس این را دارند که هر آینه به میل وزیر مربوطه رفتار نکنند سبب نارضایتى وزیر مربوطه بشود و وزیر مربوطه با قدرتى که دارد او را با یک امضاء از کار برکنار بکند، روح این لایحه اصل این لایحه براى از بین بردن این قضیه است، این لایحه را آورده‌اند براى این که معاون دائم ادارى شهامت پیدا بکند همان طورى که سرور گرامم جناب آقاى دکتر پیرنیا  فرمودند استقلال پیدا بکند، هنگامى که می‌خواهد تصمیمى اتخاذ بکند و فلان کارمندى را که شاید دوستان زیادى دارد و شاید بتواند به مقامات عالیه متشبث بشود برکنار بکند ترس نداشته باشد، استقلال داشته باشد و شهامت داشته باشد این کار را انجام بدهد و مصالح وزارتخانه‌اش را در نظر بگیرد. (صحیح است) این اصل البتّه همان طورى که جناب آقاى پرفسور اعلم  فرمودند اصلى است که بایستى با اصل مسئولیت وزیر در وزارتخانه تناقض نداشته باشد، یعنى در حقیقت اشکال اصلى این لایحه و آنچه که ما در کمیسیون با آن مواجه بودیم و آنچه که دولت در تنظیم این لایحه با آن مواجه بود تلفیق بین این دو اصل بود، اصل مسئولیت وزیر و دیگرى اصل تفویض استقلال به معاون دائمی براى این که شهامت کسب بکند، تلفیق این دو اصل بود که بى‌اندازه مشکل بود و لازم بود فرمولى پیدا بشود که این دو اصل تلفیق بشود و مطلوب حاصل بشود و خوشبختانه بنده بایستى عرض کنم که من اطمینان دارم که هنگامی که مواد در اینجا مطرح بشود و توضیحات لازم از طرف مخبر و رئیس کمیسیون و امضاء کمیسیون و آقایان محترم دیگر داده بشود آن اشکالاتى را هم که آقایان در اینجا پیش بینى کردند یا مرتفع بشود یا با پیشنهاداتى که خود آقایان خواهند داد این لایحه به نحو مطلوب اصلاح بشود ولى قدر مسلم این است که ما فعلاً در کلیّات این لایحه داریم بحث می‌کنیم، من حس می‌کنم که در کلیّات این لایحه و در اصل این لایحه هیچ کدام از آقایان مخالفتى ندارند و همه آقایان محترم تصدیق فرمودند که این اصل لازمى است حالا موادى که در اینجا گنجانیده شده است این منظور اصلى را به نحو احسن تأمین می‌کند یا خیر بنده الساعه در آن قضاوت نمى‌کنم وقتى که مواد مطرح شد آقایان محترم نظریاتشان را می‌فرمایند و آقاى مخبر نظریات خودشان را می‌فرمایند و آقاى مخبر نظریات خودشان را می‌فرمایند بنده هم اگر نظرى داشتم خدمت آقایان عرض خواهم کرد هر آینه اشکالى بود مرتفع می‌کنم براى این که منظور و هدف اصلى و نهایى ما یعنى بر قرارى ثبات در وزارتخانه‌هاى مربوطه حاصل بشود با در نظر گرفتن این مطالب و با در نظر گرفتن این که مخصوصاً هنگامى که مواد مطرح بشود آقایان نمایندگان علاقمند هستند که نظریات خودشان را در مواد مختلف ابراز کنند، من از آقایان محترم تقاضا می‌کنم که اجازه بفرمایند بحث در مورد کلیّات خاتمه پیدا کند وارد شور در مواد بشویم و فرصت بیشترى براى مداقه و بحث در مواد مختلف که بایستى منظور نهایى ما را تأمین کند داشته باشیم. من فکر می‌کنم آقایان محترم با این نظر موافق هستید که وارد مواد بشویم (احسنت)

8- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى دکتر پیرنیا.

نایب رئیس- آقاى دکتر پیرنیا

دکتر پیرنیا- یک سؤالى است از وزارت کار راجع به حساب کارگران که تقدیم می‌کنم.‏

نایب رئیس- بسیار خوب به جریان گذاشته می‌شود، این سؤالات باید در اوّل جلسه و آخر جلسه داده شود.

9- بقیه مذاکره در کلیّات شور اوّل گزارش کمیسیون امور استخدام راجع به معاونین دائمی وزارتخانه‌‌ها و معاون دائمی نخست وزیر.

صدرزاده- بنده هم مخالف نیستم تقاضاى صحبت می‌کنم.

عمیدى نورى- بنده هم تقاضا کرده‌ام.

نایب رئیس- یادداشت پیش من است جنابعالى یازدهم هستید، آقاى بهبهانى بفرمایید.

بهبهانى- عرض کنم که البتّه همه آقایان معتقد هستید که ثبات به‌تر از تزلزل است و ثبات در یک مملکتى موجبات ترقى و پیشرفت را از هر جهت فراهم مى‌کند ولى ما باید ببینیم که این لایحه که به عنوان لایحه تثبیت معاون دائمی به اینجا آمده است این منظور غایى و نهایى ما را که عبارت از ثبات در وزارتخانه‌ها باشد تأمین می‌کند یا نمی‌کند؟ به نظر بنده موافقین و مخالفینى که در اینجا صحبت کردند همه‌اش تعریف ثبات در مقابل تزلزل بود و گفتند که ثبات خوب است منتهى بعضى عقیده داشتند که این لایحه موجبات ثبات کارمندان وزارتخانه‌ها را تأمین نمى‌کند آقاى دکتر رضایى دوست عزیز من که اینجا فرمودند متذکر شدند که ثبات بسیار خوب است، البتّه همه ما معتقد هستیم که ثبات خوب است. آقایان همه به فرنگ تشریف برده‌اند مخصوصاً در ممالک و مناطق شمالى آدم وقتى وارد می‌شود یک راحتی حس می‌کند یعنى وقتى که شما می‌خواهید بروید در دکّان بقّالى جنسى بخرید می‌دانید که آن بقّال جنس را به همان قیمتى می‌فروشد که به همان محلى مى‌فروشد، می‌روید در دکّان جوراب فروشى مى‌خواهید جوراب بخرید مى‌دانید که جوراب فروش هم در خیال کلاه گذاشتن و تقلب نیست در هر یک از شئون که مراجعه مى‌کنید مى‌بینید که یک ثباتى هست و نتیجه آن ثبات است که انسان را راحت می‌کند امّا در مملکت ما این ثبات نیست؟ آیا چه کسى تکلیفش توى این مملکت روشن است؟ آیا وزیر یا یک معاون که در یک وزارتخانه‌اى مى‌آید و این قدر قلب و انقلاب به کارمندان آن وزارتخانه مى‌دهد آیا روى حق و حقیقت است؟ خیر همه می‌دانیم نیست امروز این وزیر مى‌آید قلب و انقلاب می‌دهد فردا معاون این کار را مى‌کند پس شما اوّل باید یک مقرّراتى اوّل وضع کنید که طبق این مقرّرات وزیر و معاون رفتار کنند آن وقت است که مى‌توانید این کار را عملى کنید (صفارى- اوّل باید لایحه استخدام را بیاورند) صحیح است اوّل باید لایحه استخدام را بیاورید که یک مدیرکل لیسانسیه باشد 5 سال درس خوانده باشد اگر چنانچه پرونده جزائى نداشته باشد آن وقت است که نمى‌توانید او را تغییرش بدهید آن وقت بدهید دست معاون دائمی که این را اجرا کند وزیر هم نمى‌تواند به او بگوید که چرا این را برداشتى و یا چرا او را برداشتى ما الآن مى‌بینیم که یک کارمند اداره تکلیفش را نمى‌داند، نمى‌داند چه جور کار کند فردا وقتی که آن وزیر می‌آید او را برمی‌دارد مدیرکل نمی‌داند که چه کار کند ناچار باید به میل وزیر رفتار کند بنده معتقدم براى این که بخواهیم ثبات در مملکت ایجاد کنیم و از شئون ادارى شروع کنیم باید اوّل قانون استخدام به مجلس بیاید و وقتى که آن قانون گذشت بگوییم که حالا لایحه معاون ادارى دائمی را بیاورید و اساس ثبات کار به قول دوست عزیزم جناب آقاى صفارى در این است و به نظر بنده همان طور که اینجا فرمودند غیر از این که موجبات اختلاف بین وزیر و معاون و مدیر کل ایجاد کند چیز دیگرى نیست و حالا که ما در یک وزارتخانه یک نفر آمر داریم به محض تصویب این قانون 25 آمر درست مى‌کنیم و به جان هم مى‌افتند و دسته بندى مى‌شود و کارمند مى‌رود طرف معاون دائمی آقاى دکتر رضایى از کجا مى‌دانیم که معاون به‌تر از وزیر است و معاون کارمند صالح را بر جاى خودش مى‌گذارد و وزیر کارمند صالح را برمى‌دارد در صورتى که وزیر در مقابل مجلس مسئول است ولى معاون دائمی که براى 2 سال آمده است مسئول هم نیست بنده معتقدم معاون دائمی بسیار خوب است و ثبات هم بسیار خوب است، هیچ ایرادى هم ندارد ولى این لایحه منظور ما را تأمین نمى‌کند این لایحه باید برگردد به کمیسیون پس از این که تکلیف کارمندان وزارتخانه‌ها معلوم شد و یک وزیر نتوانست به میل خودش یک کارمند را بردارد و رفیق خودش یا دوست خودش را بگذارد آن وقت ما مى‌توانیم بگوییم که معاون دائمی مى‌تواند به وظایف خودش عمل کند.

نایب رئیس- آقاى صدرزاده مخالفید؟

صدرزاده- بلى‏.

نایب رئیس- چون دو مخالف نمى‌توانند صحبت کند باید موافق صحبت کند آقاى عمیدى نورى بفرمایید.

عمیدى نوری- خوشبختانه آنچه در اینجا اعم از مخالف و موافق بحث شد در اساس این فکرى که باید یک ثبات و دوامى در کار وزارتخانه‌ها باشد در این راه هیچ اختلاف نظرى نیست منتهى بحث مخالفین مخصوصاً جناب آقاى پرفسور جمشید اعلم همکار عزیزم بیشتر روى دلسوزى از وزراء بود و اگر خاطر مبارک آقایان باشد همه‌اش اینجا استدلال کردند که آخر این وزیر چه کاره است اتفاقاً بنده عقیده‌ام این است که این لایحه و این فکر از همین جهت خوب است که وزیر چه‌ کاره است آخر آقا وزیر است که مسئولیت مشترک مقابل قوه مجریه و قوه مقننه دارد آقا وزیر نباید به میل خودش با یک ابلاغ دو سطرى هر وقت دلش بخواهد کارمندان را بر کنار کند بگوید بنابر مقتضیات ادارى برو به خانه‌ات بنشین (طباطبایى قمى- مگر معاون دائمی نمی‌کند) احسنت معاون دائمی می‌تواند تغییرش بدهد اگر جناب آقاى طباطبایى اشکالى دیدید اساس این است که ما معتقد هستیم این اختیار را که آقاى وزیر به این کیفیت بخواهد انجام بدهد این کار مخالف با اصل بقاء و ثبات و استقلال مأمورین دولتى نباشد، فرمودند که ممکن است اختلاف بین وزیر و معاون دائمی به وجود بیاید این موضوع را کمیسیون استخدام و دولت در لایحه بسیار خوب حل کرده‌اند براى این که همان طور که گفته شد متناقض بین دو اصل است یکى استقلالى که ما به کارمندان خودمان مى‌خواهیم بدهیم و این استقلال بود، بنده خاطرم هست قبل از این که دکتر

+++

میلسپو در دوره اوّل بیاید به این مملکت و قانون استخدام بیاورد و خیلى خیلى بدتر از وضع فعلى بود که هر جور مى‌خواستند مى‌توانستند تغییرشان بدهند و قانون استخدامى که بعد از سفر اوّل دکتر میلسپو وضع شد یک ماده داشت که هیچ مأمورى هیچ کارمند دولتى را جناب آقاى طباطبایى بدون محاکمه ادارى و ثبوت تقصیر نمى‌توان منتظر خدمت کرد این ماده 1 دوام و ثباتى به کارمندان و مأمورین دولت داد و به همین جهت تا قبل از شهریور کارمندان دولت یک استحکامى داشتند که به میل وزراء قابل تغییر نبودند بعد از شهریور اوضاع عوض شد الآن بسیارى از نامه‌هاى اغلب همکاران ما که نسبت به وزراء از پشت همین تریبون اظهار مى‌دارند این است که افراد صالح را به میل خودشان بر کنار کردند و افراد دیگرى را بر خلاف استحقاق آورده‌اند و مخصوصاً اغلب شکایات و ایرادات از وزارت دارایى که جناب آقاى دیهیم و جناب آقاى خرازى راجع به مأمورین ممیزى گرفتند از چه جهت بود؟ براى این بود که حرف وزیر مربوطه را گوش ندادند فورى منتظر خدمت کردند و یک کس دیگرى را آوردند بعدش هم یک شایعاتى غلط و صحیح پشت سرش گفته شد که ما نمى‌دانیم، ما نمى‌خواهیم که وضعیت دستگاه ادارى ما متزلزل باشد تا هر روزى آن شایعات یک سوژه‌ها و یک اوضاعى پیش بیاید که افکار مردم را بیش از این خراب کند بنابراین وجود یک معاون دائمی یا یک چیز دیگر اصلش را درست کنید مدّت 5 سال کم است، درستش کنید هر چه هست اصلش صحیح است، باید باشد و بنده یک پیشنهادى داده‌ام در یکى از مواد که این آقاى معاون دائمی حق ندارد بدون ثبوت تقصیر کارمندى را عوض کند تا همان ایرادى را که آقایان دارند که ممکن است بدون تقصیر باشد و معاون هم مثل یک وزیر عمل کند جلوگیرى بشود تا یک معاون دائمی که درست کردیم نتواند دیکتاتور باشد به جاى وزیر (صفارى- محاکمه ادارى در قانون فعلى هم هست) جناب آقاى صفارى همین طور که فرمودید ما یک ماده زنده‌اى داریم نه مرده و الآن روى آن عمل می‌شود بنابراین بایستى معاون دائمی هم محدود به حدودى باشد که او هم نتواند قائم مقام وزیر در تغییر مأمورین به میل خودش باشد تناقضى هم که ممکن است یعنى تضادى که بین استقلال معاون دائمی با وزیر مسئول پیدا مى‌شود آن ماده 6 جلوگیرى کرده چطور؟ اگر این آقاى وزیر یک روزى خیلى ساده به میل خودش خواست اشخاص را عوض کند معاون قبول نکرد خوب محکمه‌اش هیئت وزیران است و اگر هیئت وزیران قضاوت کرد حق به جانب وزیر داد معاون برود و اگر حق به جانب معاون داد آقاى وزیر تشریف ببرند چه اشکالى دارد؟ مى‌گویند آن وزیر کنفت مى‌شود چه کنفتى مگر وزراى ما وقتى یک عقیده‌اى دارند یا عقیده‌شان را به کرسى مى‌نشانند و یا اگر دیدند که عقیده‌شان خریدار ندارد خوب وزیر باید کنار برود بنده اتفاقاً حسنى که در این اصل استقلال معاون و اصل مسئولیت وزیر پیش مى‌آید در همین ماده 6 مى‌دانم این است که بنده معتقد هستم به طور کلى این قانون از نظر اصول و از نظر کلیّات بسیار لایحه خوبى است بنابراین باید در موادش وارد بشویم هر اصلاحى به نظر آقایان می‌رسد اگر نواقصى هست بفرمایید و این آزادى عمل معاون دائمی را جناب آقاى صدرزاده باید محدود بکنیم که نظر جنابعالى هم تأمین بشود. این آقاى معاون دائمی به جاى وزیر آن کارهایى که فرمودند نکند این قسمت را در یکى از مواد محدودش بکنیم که تا حدى جلوى این کار گرفته بشود و این نکته هم که جناب آقاى بهبهانى فرمودند تا سازمان صحیح نباشد جناب آقاى بهبهانى ما که الآن قانون استخدام داریم آن به جاى خود اگر قانون استخدام نواقصى دارد بعد اصلاح مى‌شود این کار ارتباطى با آن ندارد همچو نیست که ما بدون مطالعه کارى کرده باشیم این است که به عقیده بنده به‌تر است آقایان اجازه بفرمایند وارد مواد بشویم و هر اصلاحى به نظر آقایان رسید بدهند، بنده هم خودم چند تا پیشنهاد داده‌ام (پرفسور جمشید اعلم- البتّه به کمیسیون می‌رود) البتّه این شور اوّلش است و به کمیسیون می‌رود اگر پیشنهاداتى دارید بدهید و یا در کمیسیون تشریف بیاورید اصلاح مى‌شود.

پرفسور جمشید اعلم- باز می‌آید در مجلس شأن مجلس نیست.

نایب رئیس- بعضى از آقایان تصور مى‌فرمایند که همین طور می‌شود وارد بحث در مواد شد در صورتی که تا پیشنهاد کفایت مذاکرات داده نشود نمی‌توانیم وارد مواد بشویم زیرا که آقایان عدّه زیادى اسم نوشته‌اند آقاى صدرزاده بفرمایند.

صدرزاده- غالب مسائلى که ما اقتباس مى‌کنیم، در اینجا براى توجیه او مى‌گوییم در اروپا یا امریکا این کارمند اوّل است بنده هم قبول دارم در ممالک متمدنه به مرور زمان مطالعاتى کرده‌اند و بر وفق اوضاع و احوال و زمان خودشان فکرهایى کرده‌اند امّا در تطبیق این اوضاع و احوال دو مطلب را ما باید رعایت بکنیم مطلب اوّل تطبیق آن با اوضاع و احوال خودمان است و مطلب دوم لزوم و عدم لزوم است، (صحیح است) الاّ هم فالاّ هم. در مملکتى که این قدر مشکلات و سختى‌ها است و ما باید هزار نوع فعالیت بکنیم و اسباب آسایش مردم را فراهم کنیم خیلى پر واضح است اگر حالا بیاییم یک معاون دائمی براى وزارتخانه‌ها درست کنیم یک پستى علاوه بر پست‌ها یک سردردى علاوه بر سردردها براى مردم درست می‌کنیم (صحیح است) آخر چه عجله‌اى داریم من خیلى تعجب می‌کنم در بین این همه کارهاى مشکلى که در این مملکت وجود دارد این حوادثى که رخ می‌دهد همین حوادث مازندران که امروز جناب آقاى عمیدى نورى بیان کردند و بسیار رقت بار بود باید تمام حواس خودمان را متوجّه کنیم براى آسایش این مردمى که الآن این گرفتارى نصیبشان شده است حالا آمده‌ایم مى‌خواهیم پست معاون دائمی درست کنیم مى‌فرمایید این کار براى ثبات مأمورین است این فکر ثبات را بنده از طرفدارانش هستم بسیار صحیح است چون در کار قضایى هستم و همیشه طرفدار استقلال قضات هستم طبعاً طرفدار استقلال کارمندان دولت نیز خواهم بود امّا این قانون آن استقلال را تأمین نمی‌کند این قانون یک پستى براى یک آدمى به عنوان معاونت درست می‌کند و آن کارى را که آقاى وزیر می‌کردند این آقاى معاون باید بکند با این تفاوت که آن وزیر با یک استیضاح مجلس شوراى ملى ممکن است رفع زحمتش بشود ولى این آقاى معاون اصلاً با مجلس شوراى ملى سر و کارى ندارد در مقابل پارلمان هم مسئولیتى نخواهد داشت (یک نفر از نمایندگان- با قانون هم نمی‌شود بیرونش کرد) پس بنابراین اگر مقصود این است که ما یک ثباتى براى کارمندان دولت قرار بدهیم آن در جاى خودش بسیار صحیح و مستحسن است و من هم طرفدار آن تز هستم اوّل بیاییم قانون استخدام را مطرح کنیم که این مستخدم دولت در یک چهار حصارى قانون قرار بگیرد که هیچ قوه‌اى نتواند بدون دلیل و منطق او را از روى صندلى خودش بردارد خواه معاون دائمی باشد خواه وزیر غیر دائمی این تفاوت نمی‌کند پس نیایید استدلال بکنید به این که این قانون براى مستخدم دولت است نه با این قانون فقط براى ایجاد یک پست به عنوان معاون دائمی در وزارتخانه‌ها علاوه بر پست‌هاى موجود است یعنى این آقاى معاون یک طورى هست که از برکت این قانون نمی‌توانند تغییرش بدهند در صورتى که همان کارهایى را که ممکن بود آقاى وزیر بکنند این آقاى معاون می‌کند پس بنابراین صلاح در این است که این قانون برگردد به کمیسیون، در کمیسیون با عنایت به این مطالبى که آقایان مذاکره کرده‌اند این قانون را به یک نحو مطلوبى در بیاورند که آن نظر حقیقى یعنى ثبات مستخدمین دولت درش منظور بشود و ما با کمال افتخار به آن رأى مى‌دهیم امّا یک قانونى که به وسیله آن یک پستى درست بکنیم براى مملکت و آن هم مستلزم یک مخارجى در بودجه مملکت باشد. (پرفسور اعلم- اسباب زحمت می‌شود) بنده نظرم می‌آید در شیراز رفقا و دوستان ما صحبتى می‌کردند مى‌گفتند ما در کارهایمان با دولت خیلى گرفتارى داریم از لحاظ شهرستان خودمان و مراجعات مردم با مرکز چه کار کنیم؟ گفتند فکر مى‌کنیم که اگر یک نماینده‌اى همیشه در مرکز در ادارات دولتى باشد و کارهاى شهرستان‌هاى مربوطه را با وزراء صحبت کنند و زودتر انجام می‌شود، شاید در تشکیلات سابق چنین چیزى هم بوده گفتم آقا خواهش مى‌کنم که این نظر اصلاحیت را بگذارید کنار. گفتند چطور؟ گفتم آن وقت صحبت وزارت ارتباطات به میان مى‌آید و بار آن به دوش مردم اضافه می‌شود حالا حکایت این قانون است ما در این قانون داریم پست درست مى‌کنیم نمى‌دانم آقایان به تبصره 2 مراجعه فرموده‌اند یا خیر مى‌نویسد:

معاون دائمی ادارى مکلّف است که براى اجراى وظایفى که در بند الف این ماده بوى محول شده بلافاصله پس از تصویب این قانون شوراى عالى استخدامى تشکیل دهد که آیین‌نامه آن از طرف وزیر مربوطه تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید. این نه تنها یک معاون دائمی درست می‌شود و بلکه یک شوراى عالى هم درست می‌شود و لابد آن شورای عالى هم بعدها یک چیزهاى دیگرى درست خواهد کرد پس بنابراین به نظر بنده اگر آن قانون استخدام یک نقصى دارد نقصش را مرتفع کنید و اگر نقصى نداشته براى ثبات یک مقامى هم اگر لازم باشد باید وظایف و مسئولیت‌هاى آن را معین کرده آن وقت قانون آن را بیاورید به مجلس والاّ با این همه مشکلات و گرفتارى و این همه کارهاى مسلمى که در این مملکت وجود دارد همه این کارها را بگذاریم زمین و بیاییم یک پست معاونت دائمی درست کنیم به نظر بنده این کار خیلى لازم و واجبى نیست بنده این آقاى انوارى معاون وزارت دارایى را مى‌بینم که سال‌هاست در وزارت دارایى هستند مورد اعتماد همه ما هم هستند بسیار شخص شریفى است هیچ کس هم تغییرش نداده است حالا این شخص را بنده به یاد دارم شاید یک شخصى هم بوده است که سى سال در پست خودش کار می‌کرده کسى هم کارش نداشت، عرض بنده این نکته بود که فعلاً این قانون با این انتقاداتى که هست ما هم که نظرخصوصى نداریم، غرضى نداریم، مرضى نداریم، این موضوع بایستى برود به کمیسیون آقایان اعضاء محترم کمیسیون هم توجه بکنند که به اعتراضات و نظریات همکاران خودشان تا این قانون را به وضع خوبى تنظیم کنند و دوباره بیایند به مجلس بنده خواستم این نکته را باز تذکر بدهم که در بند الف ماده 3 مى‌گوید: اتخاذ تصمیم درباره استخدام، اضافه، ترفیع، انتقال، انفصال، انتصاب و عزل با معاون ادارى است اگر

+++

یک روزى یک وزیرى ممکن بود آن را تغییرش بدهد و تغییر بی‌جایى بود لااقل وکیلى در مجلس ممکن بود سؤال کند که چرا این تغییر بی‌جا را می‌دهى چرا این مرد را بى‌سامان کردى حالا این اجازه را بدهیم به یک معاونى که رتبه‌اش، درجاتش به مراتب از وزیر پایین‌تر است و هیچ وقت با مجلس شورای ملى مواجه نمى‌شود به علاوه براى جناب وزیر هم که مواجه با مجلس است یک عذرى خواهد بود و خواهد گفت به موجب این قانونى که خودتان گذراندید اختیار این کار را دادید به جناب آقاى معاون و جناب آقاى معاون هم این اختیار را داشته و این کار را کرده بنده دیگر عرضى ندارم.

نایب رئیس- چند نفر دیگر از آقایان هستند که در کلیّات اجازه خواسته‌اند ولى پیشنهاداتى مبنى بر کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نمایم مذاکرات در اطراف لایحه معاون دائمی کافى باشد، دکتر سید امامى.

پیشنهاد می‌نمایم مذاکرات در کلیّات کافى است، عمیدى نورى.

نایب رئیس- آقاى دکتر سید امامى بفرمایید.

دکتر سید امامى- بنده هم مثل آقایان معتقدم که وضع ادارات ما خراب است ما تشکیلات و سازمان حسابى نداریم، بالأخره باید یک قدم پیش برویم، (یک نفر از نمایندگان- با معاون دائمی تشکیلات درست نمی‌شود) لااقل با انتخاب یک معاون دائمی از این نقطه نظر که وزیر به طور کلى از نظر سیاست وزارتخانه را اداره می‌کند براى او این قدر تشریفات و زحمت قائل می‌شوند که وزیر بی‌چاره وقت رسیدگى به تمام کارها را ندارد کار به جایى است و وزیر وقت بیشترى خواهد داشت، معاون را هم اگر بخواهد به طور دلخواه همیشه عوض بکند وضع ادارات ما بدتر از این می‌شود بنده راجع به ادارات خیلى حرف دارم که در نطق قبل از دستور عرایض خودم را عرض خواهم کرد و این لایحه‌اى است که در اطراف آن صحبت شده و به کمیسیون رفته و برگشته خیال می‌کنم ما به این ترتیب براى اصلاح ادارات یک قدم به پیش رفته‌ایم بنابراین گمان می‌کنم مذاکرات کافى باشد.

نایب رئیس- آقاى بهبهانى مخالف هستید بفرمایید.

بهبهانى- بنده خیال می‌کنم که دلایل مخالفین را آقایان موافقین تا یک اندازه‌اى قبول دارند و خودشان تصدیق فرمودند نظریاتى که، عرض کردیم موافق منطق و مصلحت مملکت است (عمیدى نورى- شما هم عقیده ما را قبول فرمودید) همه قبول دارند که ثبات لازم است و این منظورى که ما داریم و ثبات در کادر دولت است تأمین نمی‌کند از این جهت بنده خیال می‌کنم که آقایان اجازه بفرمایند تمام آقایان که اجازه صحبت خواسته‌اند مطالب خودشان را در اینجا بیان بفرمایند لایح جرح و تعدیل بشود فوریتى هم که این کار لازم ندارد برگردد به کمیسیون و نظریات آقایان در کمیسیون منعکس بشود تا وقتى براى شور دوم می‌آید در مجلس با یک نظر روشنى این لایحه تصویب بشود.

نایب رئیس- آقاى دکتر بینا موافق هستید؟

دکتر بینا- بنده مخالف هستم.

نایب رئیس- پس باید یک موافق صحبت کند.

پرفسور جمشید اعلم- بنده مخالفم‏.

نایب رئیس- آقاى دیهیم موافق پیشنهاد کفایت مذاکرات هستید؟

دیهیم- بنده با اصل عنوانى لایحه موافق هستم.

علامه وحیدى- بنده در اصل لایحه مخالف هستم.

نایب رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات مطرح است یک مخالف صحبت کرده جنابعالى با این پیشنهاد کفایت مذاکرات موافق هستید؟

علامه وحیدى- بنده با اصل عنوانى آن مخالفم حالا علّتش را عرض می‌کنم‏.

نایب رئیس- اصل مطرح نیست. آقاى عمیدى نورى موافقید بفرمایید.

عمیدى نورى- نظر آقایان مخالفین کلاً این بود که بیشتر مطالعه بشود و به کمیسیون برود اصلاح بشود ما موافقین هم عین این عقیده را داریم، حالا شور اوّل لایحه است بحث کلى هم ناطقین محترم هم زیاد فرمودند، بنابراین در مواد که مطرح می‌شود آقایان هر پیشنهادى که دارند لطف می‌فرمایند این پیشنهادات می‌رود به کمیسیون ممکن است خود آقایان هم تشریف بیاورند آنجا تا این مطلب حل بشود و البتّه یک لایحه‌اى که مربوط به عموم مملکت و کشور است اینجا این قسمت را هم به آقایان توضیح می‌دهم که بحث اقلیت و اکثریت و مخالفت و موافقت با دولت نیست (احسنت) خواستم این قسمت را آقایان توجه بفرمایید.

پرفسور جمشید اعلم- این لایحه که مال دولت این نیست.

نایب رئیس- یک موافق و یک مخالف در اطراف پیشنهاد کفایت مذاکرات صحبت کرده است پس دیگر کسى نمى‌تواند مطلبى بگوید باید رأى بگیریم به کفایت مذاکرات در کلیّات، آقایانى که با پیشنهاد کفایت مذاکرات موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد با 31 نفر از 51 نفر تصویب شد رأى می‌گیریم به ورود در مواد آقایانى که با ورود در مواد موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه

نایب رئیس- فعلاً چون وقت گذشته جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه خواهد بود دستور هم بقیه همین لایحه.

(مجلس مقارن ظهر ختم شد).

نایب رئیس مجلس شوراى ملى- عماد تربتى.‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295171!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)