کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 107 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه سوم بهمن ماه 1329  

فهرست مطالب:

1 - قرائت غائبین و طرح صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان : نورالدین امامی - پیراسته - حائری‌زاده - صالح و شوشتری

3 - اخذ رأی و تصویب اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دی ماه 1329

4 - تصویب صورت مجلس

5 - طرح گزارش کمیسیون‌های نظام و کشور راجع به حکومت نظامی

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر دادگستری

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 107

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه سوم بهمن ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت غائبین و طرح صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان : نورالدین امامی - پیراسته - حائری‌زاده - صالح و شوشتری

3 - اخذ رأی و تصویب اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دی ماه 1329

4 - تصویب صورت مجلس

5 - طرح گزارش کمیسیون‌های نظام و کشور راجع به حکومت نظامی

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر دادگستری

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت 10 و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - قرائت غائبین و طرح صورت مجلس.‏

رئیس - صورت غائبین جلسه قبل قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: سید مجید موسوى، عرب شیبانى، اورنگ، شوشترى، تولیت، علی‌محمد دهقان، سعید مهدوى، دکتر راجى، دکتر مصدق، طباطبایى.

غائبین بى‌اجازه آقایان: جواد مسعودى، افشار صادقى، کاظم شیبانى، دکتر شایگان، اقبال، آشتیانى‌زاده، سودآور.

دیرآمدگان با اجازه آقایان: حسین خاکباز، محمدعلى منصف.

دیرآمدگان بى‌اجازه- آقایان: حکیمى، هراتى، تیمورتاش، محمدعلى مسعودى، دکتر مصباح‌زاده.

رئیس - نسبت به صورت جلسه پیش نظرى هست؟ آقاى فرهودى.

فرهودى - عرض کنم که در صورت مجلس آقاى دکتر راجى را غائب نوشته‌اند. ایشان یک تلگرافى کرده‌اند از خرمشهر و حاصلش این است که اخبارى که منتشر شده است در باب توقیف محصلین و در باب تضییقات نسبت به محصلین در اهواز. این اخبار صحیح نیست و خواهش کرده‌اند بنده به عرض مجلس شوراى ملى برسانم یک تلگرافى هم در همین زمینه از انجمن شهر اهواز رسیده آنها هم تکذیب کرده‌اند که بنده آن را تقدیم می‌کنم.

رئیس - آقاى فقیه‌زاده.

فقیه‌زاده - بنده در پایان جلسه از مقام ریاست استدعا کردم که نطق‌هاى قبل از دستور این جلسه را اختصاص بدهند به جواب سؤالات و حضرتعالى هم قبول فرمودید و آقایان هم موافقت فرمودند ولى در صورت جلسه این نوشته نشده است این را استدعا مى‌کنم اصلاح بفرمایید.

رئیس - گویا نوشته شده است، آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى - توجه بفرمایید مقام ریاست پریروز بنده ضمن بودجه یک صحبتى کردم در سه دوازدهم راجع به بودجه سال آینده عرض کردم که بنده یک فرد از نمایندگان مجلس هستم اگر خداى نکرده زنده و در مجلس باشم با هیچ قیمتى زیر بار این بودجه‌اى که دولت داده نخواهم رفت اینجا در صورت جلسه طور دیگرى نوشته‌اند استدعا می‌کنم امر بفرمایید این را اصلاح بکنند. رئیس - اصلاح مى‌شود، آقاى مکى بفرمایید.

مکى - در عرایض بنده پریروز راجع به لایحه بهداشت شهرى عین صورت جلسه موجود است که به سمع آقایان می‌رسانم در خارج یک سوء‌تفاهماتى ایجاد شده و علت هم این است که بر طبق قانون اساسى بایستى آقایان مخبرین جراید صورت مذاکرات مجلس را بدون تحریف اگر می‌خواهند چاپ کنند به اطلاع عامه برسانند (پیراسته - همه روزنامه‌ها) همه روزنامه‌ها، صحیح است، ولى وقتى که تحریف مى‌کنند یک سوء‌تفاهماتى در خارج ایجاد مى‌شود، در جراید این طور منعکس شده که بنده نسبت به داروسازان دیپلمه و دندان‌سازان دیپلمه بى‌احترامى قائل شدم یا خداى نکرده مقام علمى آنها را خواسته‌ام پایین بیاورم در صورتی که این طور نبوده عین صورت جلسه را قرائت می‌کنم و یک جمله‌اى هم در آخر عرایض خودم به اطلاع آقایان می‌رسانم:« مسلم است که یک طبیب مجاز حق ندارد برود کار او را بکند و تا وقتی که دندان‌ساز دیپلمه هست اشخاص غیر دیپلمه و غیر مجاز حق ندارند بروند

+++

دندان‌سازى بکنند تا یک داروساز دیپلمه هست و دکتر داروساز هست دیگران حق ندارند که این کار را بکنند ولى اول باید چاه را کند و بعد منار را دزدید » عرض کردم اول براى این عده‌اى که بیکار مى‌شوند وزارت بهدارى یک محلى تأمین بکند و بعد این قانون را به تصویب برساند که این عده‌اى که الان از این راه نان می‌خورند بروند سر کار خودشان و بعد هم باید گفت که تا یک کسى گواهى‌نامه پزشکى ندارد یا گواهی‌نامه دندان‌سازى ندارد حق ندارد که دندان‌سازى بکند این را بنده اینجا در مجلس عرض کردم و بعد هم عرض کردم اگر اشخاصى هستند که در این کار ورزیده هستند دو سال، سه سال براى آنها اگر می‌خواهند نگهشان دارند یک کلاسى باز بکنند و بعد هم از ایشان یک امتحانى بکنند و اگر از عهده بر آمدند به آنها یک تصدیق مجازى بدهند اما در خارج این طور منعکس شده که بنده گفتم که والور و ارزش تحصیلى دکتر دیپلمه و دندان‌ساز دیپلمه از بین برود و این اشخاص پراتیکى بیایند و عین همین عمل را بکنند بنده چنین عرضى نکردم و عرض کردم که از لحاظ جلوگیرى از بیکارى است که بنده این عرض را مى‌کنم و الا مادامى‌که یک نفر تحصیل کرده است غیر تحصیل کرده حق ندارد کار او را بکند این عرضى بود که خواستم به عرض مجلس برسانم و هیچ‌وقت هم بنده چنین عرضى نکردم که با بودن طبیب دیپلمه و یا دندان‌ساز دیپلمه اشخاص غیر دیپلمه جاى آنها را بگیرند بنده هیچ‌وقت همچو حرفى نزدم.‏

رئیس - آقاى بهادرى‏

بهادرى - بنده راجع به صورت جلسه عرضى نداشتم بنده منظورم این بود که راجع به این سؤالات مقام ریاست توجهى بفرمایند که یک جلسه اختصاص داده شود براى سؤالات یکى هم یک تلگرافى از تبریز به وسیله بنده به مقام ریاست رسیده که تقدیم مى‌کنم.

رئیس - جلسه دیروز معین شده بود براى سؤالات ولى آقایان تشریف نیاوردند. آقاى پیراسته.

پیراسته - بنده راجع به صورت جلسه عرضى ندارم ولى راجع به نطق قبل از دستور اگر آقایانى که پریروز اسم نوشتند امروز صحبت می‌کنند حق بنده محفوظ بماند براى جلسه بعد.

رئیس - آقاى صدر میرحسینى.

صدر میرحسینى - بنده در صورت جلسه عرضى ندارم.

رئیس - آقاى مهدى ارباب.

مهدى ارباب - چون لایحه بهداشت شهرى خیلى اهمیت دارد براى حفظ آسایش مردم خواستم از مقام ریاست استدعا کنم که آقایان موافقت بفرمایند که دنباله آن لایحه مطرح بشود.

رئیس - آن لایحه در دستور هست آقاى نریمان.

نریمان - عرض بنده راجع به غیبت آقاى دکتر شایگان است، آقایان محترم همه اطلاع دارند که ایشان کسالت دارند.

رئیس - ایشان با اجازه هستند. بى‌اجازه نوشته شده ولى تصحیح می‌شود آقاى جمال امامى.

جمال امامى - صورت جلسه همیشه پراز غلط است از همین جا قیاس بفرمایید که قبه را حقه مى‌نویسند گر چه اینجا حقه صحیح است و این حقه نیست قبه است‏.

رئیس - اصلاح می‌شود آقاى کشاورزصدر.

کشاورز‌صدر - بنده در ضمن عرایضى که در جلسه قبل به عرض محترم آقایان رساندم اشاره کردم به این که دولت اقتضا دارد لوایحى که متضمن رفاه عامه و اصلاح مملکت باشد بیاورد (صحیح است) و مجلس شورای ملى هم براى همه گونه اصلاحات آماده و حاضر است دلیل به ارزش اصلاح و تصویب قانون مطبوعات براى آزادى مطبوعات بود و سایر تصمیمات و همچنین در قرارداد راجع به نفت که منافع ما را تأمین نمی‌کرد یک سوء‌تفاهمى حاصل شده بود که من با اجازه مقام ریاست این را اصلاح می‌کنم در عرض خودم و توضیح می‌دهم و او این بود که خیال کردند بنده در اینجا که یادآور شدم شاید خداى نکرده مرادم این بود که مجلس و عموم آقایان حاضر براى این کار نیستند این را اینجا من از پشت این تریبون فریاد می‌زنم که به گوش همه اشخاص برسد چه دولت و چه روزنامه‌هاى خارجى مصرى که برخلاف مروت و دوستى با ما رفتار می‌کنند که مجلس ایران مجلس دوره شانزدهم عموم نمایندگان براى تصویب هر گونه لایحه اصلاحى که متضمن اصلاحات و رفاه عمومى باشد آماده و حاضر است (صحیح است) و اگر کسى غیراز این جلوه بدهد برخلاف واقع جلوه داده است در مورد مطبوعات مجلس شانزدهم امتحان خودش را داده است و براى هرگونه لایحه‌اى که به خیر عامه باشد و خود دولت‌ها قدرت اجرایش را داشته باشند مجلس براى تصویبش حاضر است (صحیح است)

2 - بیانات قبل از دستور آقایان نورالدین امامى پیراسته حائرى‌زاده صالح و شوشترى‏

رئیس - جلسه پیش اجازه چند نفر از آقایان که تقاضاى نطق قبل از دستور کرده بودند به امروز موکول شد (صحیح است) امروز هم یک اشخاصى هم ثبت‌نام کرده‌اند.

مکى - جلسه پیش فرمودید نوبت کسانى که قبل از دستور اسم نوشته اند محفوظ است.

رئیس - ولى البته امروز به آنهایی که سابق اسم نوشته بودند اجازه داده می‌شود و مال امروز محفوظ می‌شود براى جلسه آینده‏

ناظرزاده - نه آقا نوبت هر جلسه مال همان جلسه است.

رئیس - من گفته بودم که امروز برگ اسم‌نویسى گذاشته نشود اشتباهاً گذاشته شده.

پیراسته - حق ما محفوظ است براى جلسه بعد.

رئیس - این نوبت به هم می‌خورد.

پیراسته - برخلاف نظامنامه است.

اردلان - نخیر نمی‌شود.

رئیس - آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى - عرض کنم آقاى پیراسته اگر توجه بفرمایند من خودم یکى از اشخاصى هستم که مخالفم با این که نطق‌هاى قبل از دستور جلسات قبل به جلسات بعد موکول شود ولى بدبختانه چون مقام ریاست جلسه گذشته اعلام فرمودند که حق نطق قبل از دستور چند نفرى که امروز اسم نوشته بودند براى جلسه بعد محفوظ خواهد ماند، جناب آقاى پیراسته باید توجه مى‌فرمودند و امروز ساعت 6 خودشان را زحمت نمی‌دادند و تشریف نمى‌آوردند ولى در آتیه البته نبایستى ما این عمل را در مجلس باقى بگذاریم هر روز قبل از دستور اگر باید صحبت بشود مال همان اشخاصى است که آن روز اسم نوشته‌اند عرض کنم در این چند روز در جلسات مجلس راجع به دادگسترى و قضات دیوانعالى کشور از اطراف چند نفر از نمایندگان محترم بیاناتى شد و من کوچک‌ترین عضو وزارت دادگسترى هستم انتظار داشتم از ریش‌سفیدها و کملین قوم و اشخاصى که موى سرشان را در دادگسترى سفید کرده‌اند از قبیل جناب آقاى حائری‌زاده، جناب آقاى عامرى، جناب آقاى فقیه‌زاده، پدر پیر ما جناب آقاى گنابادى حق این بود که تشریف بیاورند و زحمات قضات و اشخاصى که سال‌ها (یکى از نمایندگان - آقاى صاحب‌جمع) و جناب آقاى صاحب‌جمع آقاى امامى‌اهرى صحبت بفرمایند. اگر بنده بخواهم اسم ببرم خیلى به حمدالله هست‏.

دکتر بقایی - آقاى صاحب‌جمع بزرگ‌تر از آقاى عامرى هستند.

رئیس - آقایان بگذارید صحبت‌شان را بکنند این طور مجلس نیست گوش بدهید ببینید چه می‌گویند.

نورالدین امامى - حق این بود که این آقایان محترم نسبت به گذشتگان ما و اشخاصى که می‌توان گفت پیکر دادگسترى ایران را بنا کردند و بنا گذاشتند و در صدر اول مشروطیت هم شرکت کردند در تنظیم قانون اساسى هم شرکت کردند در بناى دادگسترى ایران بیایند اینجا این آقایان و از آن آقایان تجلیل و احترام بکنند چون دیدم بدبختانه روى سیاست ساکت شدند و صدای‌شان در نیامد این بود که من فضولتاً و وکالتاً آمدم از طرف آقایان به عرض نمایندگان مجلس شوراى ملى چند کلمه به عرض برسانم.

حائرى‌زاده - ساکت هم نشدند، اجبار هم نداشتند.

نورالدین امامى - مرحوم داور در 1306 بنده را دعوت به خدمت در وزارت دادگسترى کرد چند روز قبل جناب آقاى دکتر شایگان ضمن بیانات خودشان از مرحوم داور اینجا یاد کردند و اسم بردند صحیح است که تشکیلات عدلیه جدید را مرحوم داور گذاشت صحیح است وقتى که مرحوم داور عدلیه ایران را منحل کرد و تشکیلات جدیدى داد زمان دیکتاتورى بود ولى به شهادت آقایان مرحوم داور هیچ موقع یک قاضى دیوان کشور را منتظر خدمت نکرد آقایان فراموش نکرده‌اند در محاکمه منصورالملک

+++

وقتى که منصورالملک را هیأت عمومى تمیز تبرئه کرد براى این که چند نفر از قضات هیأت عمومى تمیز را کنار نبرند، خدا سلامت بکند جناب آقاى ممقانى را که یکى هم ایشان بودند شعبه را منحل کرد یک جا و شعب دیوان کشور را منحل کرد مرحوم حاجى شرف‌الملک فلسفى بود جناب آقاى ممقانى بودند (صاحب‌جمع - محاکمه نصرت‌الدوله بود) داور مرحوم دست قاضى را نگرفت از این دیوان کشور بیرون کند (اردلان - چه فرق مى‌کند آن که بدتر بود آقا) خیلى تأثیر دارد آقا اگر در زمان دیکتاتورى این انتظار می‌رفت ولى انتظار نبود که بعد از سوم شهریور بیایند و این بنا را در دادگسترى بگذارند و این فرق عادت را بکنند و این بدعت را که از پاره کردن قانون اساسى بدتر بود در دادگسترى ایران باقى گذاشتند آقایان اگر تحکیم مبانى دیوانعالى کشور را این دوره 16 نگذارد هیچ کس تأمین جانى و مالى بعد از این نخواهد داشت (پیراسته - صحیح است) اشخاصى ما داشتیم که در راه دادگسترى جان خودشان را فدا کردند (صحیح است) مرحوم وجدانى والله فجأه کرد براى این که عدلیه را حفظ بکند (صحیح است) مرحوم رضوى والا مرد براى این که عدلیه محکم به جاى خودش باقى بماند آقاى على هیئت، جناب آقاى هیئت چه تقصیر دارد؟ براى چه این هیئت را کنار گذاشتند؟ (بهادرى- به نان شب هم معطل است) آقایان نمایندگان محترم آذربایجان اجازه می‌دهند که بگویم آقاى هیئت شب‌ها گرسنه می‌خوابد؟ (گنجه - خیر ایشان عزت نفس دارند) نخیر عزت نفس و شهامت نفس و جوانمردى ایشان اجازه نمی‌دهد این عرض را من خدمت آقایان بکنم آقا عدلیه قضاتى داشت مثل مرحوم منصورالسلطنه عدل خدا رحتمش بکند پدر عدلیه ایران است کجا داریم نظیر اینها را کجا داریم لنگه این پیرمردها را؟ اگر فردا جناب آقاى دکتر معظمى براى من یک پرونده درست بشود کجا باید احقاق حق بکنم؟ اگر قاضى دیوان کشور تأمین نداشته باشد آیا آن پرونده را می‌تواند روى حق قضاوت بکند؟ و من را تبرئه بکند؟

آزاد - آقاى بوذرى خودتان این کار را کرده‌اید.

دکتر بقایی - جناب آقاى بوذرى احقاق حق مى‌کند. بهادرى بوذرى آدم بدى نیست.

نورالدین امامى - عرض کردم بعد از شهریور خیلى‌ها این کار را کردند نمی‌خواهم بگویم نمی‌خواهم اسم ببرم نمی‌خواهم یکى یکى اسم ببرم آنها را (آزاد - ولى بوذرى سرآمد همه است) همه بد کردند تردیدى نیست از گذشته باید پند گرفت و کارى کرد که آینده تکرار نشود دیوان کشور را باید یک سد بزرگى ایجاد کرد و دیوان آهنین دورش کشید نگذاشت احدى در آنجا نفوذ کند تغییر قاضى در این کشور باید با رأى عمومى باشد انتصاب قاضى دیوان کشور باید با رأى عمومى دیوان کشور باشد رئیس شعبه دیوان کشور باید با نظر عمومى دیوان کشور باشد ...... (دکتر بقایی - ولى آقاى رزم‌آرا دستور دادند کارى باید بکنید که دیوان کشور مفتضتح بشود چون با افتتاح مجلس مخالفت کرد) اگر ما فکر آتیه بکنیم و اگر مخصوصاً به عقل من به عقل ناقص من اگر ما دیوان کشور را محکم نگاه داریم قضات کوچک ما آقاى دکتر هدایتى اصلاح می‌شوند اینها دیگر مثل حالا با پشتیبانى با پشت هم اندازى مطمئن می‌شوند این صندلى را نمی‌توانند پیدا بکنند این است که از حالا دست به عصا راه می‌روند تا یک روزى هیئت عمومى دیوان کشور جمع بشود و رأى بدهد که این آقا عضو دیوان کشور باشد باید این سد را بشکنیم و این قانون را پاره بکنیم هر چه قانون براى سلب قدرت دیوان کشور بوده از بین ببریم و این اختیار را سلب بکنیم تا دیوان کشور مثل سد سکندر بایستد و حکم حق بدهد و هیچ کس نتواند مخالفت بکند (صحیح است) (اردلان - این تفسیر را باید لغوش بکنیم) (صحیح است) عرایضم راجع به دادگسترى تمام شده یک چیزى بنده در روزنامه ستاره خواندم که حالا جناب آقاى بهادرى به من تذکر دادند یک مقالاتى آنجا نوشته یک خبرى می‌گوید ضمن اخبار روزنامه یکشنبه اول بهمن ماه این خبر را درج کرده است که چون کارخانه کنسروسازى شاهى تأمین نیازمندى ارتش را نمی‌کند از قرار معلوم 15 هزار لیره قرارداد با یک کمپانى فرانسوى براى خرید کنسرو بسته‌اند فکر بکنید کارخانه بندرعباس دارد می‌خوابد (نمایندگان- خوابیده) کارخانه‌هاى دیگر دارند می‌خوابند حالا ما می‌رویم 15 هزار لیره از کارخانه فرانسوى کنسرو می‌خریم (بهادرى - سال گذشته هم کنسروها را همه را ریختند بیرون) توجه بفرمایید گوشت تازه ما را شهردارى نمی‌تواند تهیه بکند حال ما می‌رویم دنبال گوشت کهنه و کنسرو براى چه؟ نمی‌دانم. یک تلگرافى هم از طرف اهالى آذربایجان به وسیله جناب آقاى بهادرى حضور جناب آقاى رئیس مجلس شورای ملى عرض شده و تشکر کرده‌اند از پیشگاه اعلیحضرت همایونى راجع به انتخاب آقاى میرزا جعفر آقا مجتهدى امام جمعه تبریز که حضور مقام ریاست تقدیم می‌کنم.‏

پیراسته - آقاى امامى بقیه وقت‌تان را به من بدهید.

امامى - جناب آقاى رئیس 6 دقیقه وقت من باقى مانده به آقاى پیراسته دادم.‏

رئیس - بفرمایید آقاى پیراسته پنج دقیقه از وقت ایشان باقی است‏.

پیراسته - عرض کنم که در جلسه گذشته راجع به دادگسترى صحبت کردم عرض کردم آقاى میرزا محمد لواسانى به تقاضاى خودشان متقاعد شدند بنده اشتباه کرده بودم ایشان به تقاضاى خودشان متقاعد نشده بودند و به تقاعد اعتراض دارند عرض کنم که طرحى تهیه شده است با 34 امضا براى استقلال قضات همان طوری که عرض کردم که این اثر را انشاء‌الله مجلس دوره 15 از خودش باقى خواهد گذاشت و الى‌الابد این نام نیک برایش باقى خواهد بود این طرح فعلاً حاضر است ولى این که به امضای همه آقایان نرسیده از جهت نبودن وقت بوده و الا همه آقایان این طورى که بنده صحبت کردم و نظر آقایان را جلب کردم دیدم همه آقایان موافقت دارند و کسى نیست که با عدم استقلال قضات و تزلزل دستگاه قضایی کشور موافق نباشد آقاى نبوى و چند نفر دیگر از اعضاى محترم کمیسیون بودجه به بنده گفتند که در آن لایحه افزایش حقوق قضات این مسئله پیش‌بینى شده و متذکر شده‌اند که اگر این طرح را ما فعلاً به جریان بگذاریم ممکن است که تعویقى در این موضوع افزایش حقوق قضات بشود به این مناسبت و به مناسبت این که بنده شنیده‌ام که دولت فردا خودش لایحه استقلال قضات را خواهد آورد بنده با اجازه آقایان این طرح را امروز تقدیم نمى‌کنم که اگر تا روز یکشنبه این مسئله تکلیفش معلوم نشد و دولت خودش لایحه‌ای نیاورد که جامع باشد و نظر مجلس را دائر به استقلال بدون قید و شرط قضات و این که سرنوشت قضات دست خود قضات باشد ندهد ما طرحمان را به فوریت تقدیم خواهیم کرد بنده به مناسبت احترام این که مبادا لایحه افزایش حقوق قضات تأخیرى درش بشود و تعارض بین نظر کمیسیون و این طرح باشد فعلاً روى این اصل امروز از تقدیم طرح خوددارى می‌کنیم و عرض دیگرى هم دارم و مى‌خواهم توجه جناب آقاى رئیس را جلب بکنم که تکلیف این قضیه نطق قبل از دستور را معلوم بکنند چون ما آقا ساعت 6 بعد از نصف شب مى‌آییم اینجا اسم مى‌نویسیم بعد مى‌گویند مى‌ماند براى جلسه بعد این اگر همیشه باشد که هیچ‌وقت براى جلسه بعد نمى‌ماند اگر باشد براى همیشه باشد.

آزاد - هر روز راجع به همان روز خودش باید باشد.

رئیس - جلسه قبل را آن روز موافقت کردند که براى امروز بماند و اگر نوبت آقایانى که امروز اسم نوشته‌اند بخواهند موافقت بکنند براى جلسه بعد بماند باید مجلس رأى بدهد آقاى حائرى‌زاده بفرمایید.

حائرى‌زاده - بنده امروز براى یک موضوع اساسى مهمى آمدم وقت آقایان را اشغال کنم و اگر وقت کفایت نکرد و آقایان اجازه ندادند ادامه بدهم عرایض خودم را در جلسات بعد متممش را عرض خواهم کرد بدیهى است اگر یک عده قلیقلى که نسبت‌شان به جمعیت کثیر یک به هزار یا دو به هزار باشد خواسته باشند جمعیت حکومت بکنند این هم ب نفع دشمنان آن جمع باشد نمى‌توانند از طریق قانون بکنند باید با قلدرى با چاقو‌کشى حقه‌بازى حکومت خودشان را ادامه بدهند این یک اصل مسلمى است حکومت را اکثریت باید معلوم بکند اکثریت باید حکومت بکند اگر یک عده قلیقلى پیدا شدند خواستند به یک جمعیت کثیرى حکومت بکنند و این جمعیت طرفدار آنها نیست از آنها ناراضى است و نسبت آنها نسبت یک به هزار باشد حال و روز مملکت این طور مى‌شود و مملکت به این روز سیاه مى‌نشیند امنیت به واسطه ادامه غارتگرى عمال کمپانى نفت از ملت ایران سلب شده امنیتى وجود ندارد من راجع به حکومت نظامى از دولت سؤال کردم گفتند مرتفع می‌شود ما مى‌بینیم حرکات حکومت

+++

نظامى به دست پلیس و ژاندارمرى بدتر و خراب‌تر به موقع اجرا گذاشته مى‌شود مردم ابراز احساساتى به نفع ملت خودشان، مملکت خودشان علیه یک کمپانى متعدى که پنجاه سال است ریشه مملکت را مشغول قطع کردن هست ابراز احساسات کردند در تهران و در ولایات. در اراک حالا تلگرافى که از اینجا شده براى جلوگیرى مردم آن دوسیه علیحده دارد اگر یک روزى حکومت به دست ما آمد این دوسیه‌ها را چاپ مى‌کنیم تا دنیا بداند چه جنایاتى در این مملکت به دست عمال نفت اجرا شده با تمام این تهدیدها و فشارها مردم در برف و سرما براى ابراز احساسات علیه این کمپانى نفت و تقاضاى ملى شدن نفت ...... (جمال امامى - علیه‌السلامش را نگفتید یادتان رفت) جمع شدند اقدام کردند کوشش کردند شهربانى یک دسته‌ای را گرفته که هنوز در توقیف هستند در اراک در رشت شاگردهاى مدرسه راه افتادند در چند نقطه پلیس به آنها حمله کرده علامت سه رنگ ایران که در دست آنها بوده به دست پلیس که باید حامى این بیرق سه رنگ باشد پاره شده و آن جوان‌هایی که براى حق خودشان بدون اسلحه فقط ابراز احساسات مى‌کردند توقیف کرده‌اند در هندوستانى که تحت رقیت انگلستان بود این قبیل تظاهرات را مزاحمت نمى‌کردند و کمپانى نفت انگلیس در ایران مزاحم است، عمال او دست از سر مردم بر نمى‌دارند در خرمشهر مشغول شده بودند که یک میتینگى تشکیل بدهند یک کاغذى من دیروز داشتم که به عرض آقایان می‌رسانم مؤسس این میتینگ شاگردهاى دبیرستان بایندر که دبیرستانى است در خرمشهر به نام بایندر بودند آنها یک آرمى تهیه کرده بودند که این است آن آرمى ‌که آنها تهیه کرده بودند (صنعت نفت باید ملى شود دبیرستان بایندر) که در روز میتینگ این را پخش مى‌کنند بین مردم شهربانى مى‌فرستد اولیاى آن اطفال را مى‌خواهد که این کار را شاگردان نباید بکنند چون اینجا منطقه نفت است، نمى‌فهمم منطقه نفت یعنى چه؟ یک عده از کمپانى انگلیسى آمده‌اند اینجا کار مى‌کنند تحت حمایت ما کار مى‌کنند مادامى‌که ما آنها را اجازه مى‌دهیم کار مى‌کنند و الا باید بروند. به منطقه نفت یعنى چه؟ اینجا مملکت چین قدیم نیست که هر دولتى در آنجا یک منطقه‌ای و یک حدود و مقررات و پلیس و نظاماتى براى خودش برقرار بکند در شانگ‌هاى چین سابقاً این طور بود حالا آن دفتر را گاو خورد نیست وجود ندارد در دنیا و نظمیه ما در خوزستان در اهواز در خرمشهر به عنوان این که آنجا منطقه نفت است مانع محصلین مى‌شود که ابراز احساسات خودشان را بکنند علیه کمپانى نفت حرف بزنند من شنیده‌ام که عمال کمپانى که در مرکز کارها را در دست دارند تلگرافاتى به اطراف کرده‌اند که جلوگیرى بکنند و یک تلگرافى علیه ملى شدن نفت جعل بکنند و مخابره بکنند و به مرکز بفرستند من اطلاع دارم مسافرینى مى‌رفتند به شیراز، از اصفهان اینها را تحت نظر گرفتند و در چند فرسخى شیراز اینها را خواستند برگردانند یکى از آنها مریض بوده به استاندار تلفن کرده که من مریضم باید بیایم به شیراز آن رفیقش را از همان جا برگرداندند بعد او را اجازه دادند که در منزل یک افسر ژاندارمرى آنجا بماند که وقتى آنجا است مبادا یک کلمه راجع به نفت حرف بزند آن شخص بدبختیش این بوده که اسم فامیلى من را داشته، یک همچو مملکتى که مأمورین دولت باید دفاع از حقوق ملت ایران بکنند مانع مى‌شوند از این که مردم ابراز احساسات علیه یک کمپانى غاصب که در این مملکت آمد ریشه حیات مملکت را مشغول قطع کردن هست حرف بزنند یک همچو وضعى در دستگاه استعمارى انگلیس هم وجود نداشته که در مملکت ما وجود پیدا کرده آقاى فروزش را آقایان مى‌شناسند، مدیر روزنامه نجات ایران. این شخص می‌رفته بندرعباس خیال کرده‌اند که این می‌رود در آنجا حرف بزند چون روزنامه‌نویس هم بوده مى‌خواهد حرف بزند در سیرجان توقیفش کردند گفتند برگرد تهران حق ندارى بروى جلو. او براى کار و کاسبى می‌رفته بیچاره کارى به این کارها نداشته بدبخت دنبال کسب و کار و زندگى خودش می‌رفته بهش گفته‌اند برگرد تلگراف کرده که حقوق موکل من در خطر است و روز محاکمه وقتی که من آنجا نباشم حقوق موکل من تضییع مى‌شود، گوش به این حرف‌ها نداده‌اند (مکى - مسافرین از کمپانى جواز بگیرند) وقتی که امنیت براى مسافرین ایرانى در داخله مملکت خودشان نباشد، گفتم حکومت نظامى‌که قوانین را تعطیل مى‌کند لغو شود در مناطقى که آنجا حکومت نظامى نیست عملاً تضییق بیش از زمان حکومت نظامى به دست مأمورین ژاندارمرى و شهربانى و به امر مرکز داریم (مکى - یک دستگاه تروریستى هم در کارآگاهى ایجاد شده) البته وقتى یک اقلیتى متکى به خارجى براى حفظ منافع خارجى میل داشته باشد حکومت خودش را ادامه بدهد آزادى و امنیت باید سلب شود در هندوستان در زمان استیلاى انگلستان این جور که در مملکت ما شده است نبود (دکتر بقایی - چون زمامدارانش این قدر پست و فرومایه نبودند)

رئیس - قطع کلام ناطق را نکنید.

دکتر بقایی - من در فاصله‌اش گفتم ایشان سکوت کرده بودند (خنده نمایندگان)

حائرى‌زاده - یکى از آقایان یادداشتى نوشته است که گویا ظاهراً دستوراتى از طرف دولت به شهرستان‌ها داده شده که تلگرافات و نامه‌هاى ساختگى و دستورى علیه تظاهرات طبیعى مردم ایران راجع به ملى شدن صنعت نفت مخابره کنند و به مرکز بفرستند به علاوه به قرار مذکور یک عده چاقوکش‌ها را براى اخلال و آشوب در میتینگ‌هایی که براى ملى شدن صنعت نفت منعقد خواهد شد تجهیز کرده‌اند و این را قبلاً براى ساختگى بودن این تظاهرات و منبع این عملیات به اطلاع مجلس می‌رسانم خوب این عملیات عملیاتى است که یک اقلیت خیلى قلیل که مى‌خواهد بر یک اکثریت حکومت کند چاره‌ای جز این عملیات ندارد من هیچ ملامت نمى‌کنم این دستگاهى را که به نام حکومت بر ما فرمانروایی مى‌کند در صورتى که تکیه‌گاه ملى ندارد ملت ایران علیه این دستگاه است غیر از این رویه چاره ندارد اگر شما هم بودید غیر از این رویه که حقه‌بازى بکنید تلگراف ساختگى درست بکنید، دوسیه‌سازى بکنید چاره دیگرى نداشتید دولت باید ول کند برود مادامى‌که هست باید این جنایاتش را ادامه بدهد بدبختى اینجا است که یک اقلیت ضعیف بر یک اکثریت قوى حکومت بکند تمام بدبختى اینجا است یک موضوعى که اخیراً به من نوشته بودند مال کرمانشاه است که این شرکت نفت انگلیس طبق قرارداد منحله سابق ملزم بوده است اشیای وارده به ایران را صرفاً اختصاص به مصرف شخصى کمپانى برساند و به هیچ‌وجه حق فروش آن را در بازار ندارد و روى همین اصل کمپانى در کرمانشاه لاستیک‌هاى فرسوده خود را قبلاً مى‌سوزاند براى آن که حقوق گمرکى نمى‌پرداخت، لاستیک‌هاى فرسوده‌اش را می‌سوزاند بعداً اهدا می‌کرد و شهردارى لاستیک‌هاى مزبور را به نفع فقرا می‌فروخت و عده‌اى متجاوز از هزار نفر از راه لاستیک برى و تبدیل آن به تخت گیوه امرار معاش مى‌نمودند اکنون مدتی است که این لاستیک‌ها را کمپانى فقط به یک نفر میلیونر آسورى به نام فلان که اسمش را نفهمیدم و عامل امر نفت است می‌دهد و او آنها را به قیمت گران بدون پاره نمودن به نام لاستیک می‌فروشد که از این راه هم خطرهاى زیادى براى کامیون‌هاى ایران ایجاد نموده است این یکى از کارهایی است که یک کسى شکایت مى‌کند کمپانى را از حقوق گمرکى معاف کردند براى حوائج خودشان، ماشین‌آلاتى وارد بکند نه این که حقوق گمرکى ندهد ماشین‌آلات و لاستیک که وارد می‌کند به نام مستعمل بفروشد و یک تجارت دیگر بکند و دست سایر تجار و کسبه را ببندد براى این مقصود بوده است شنیدم این لاستیک‌هاى مستعمل را به نام فرسوده مى‌دهند مى‌آورند تهران اینجا به جاى لاستیک نو دیگرى که تجار گمرکش را داده‌اند، عوارض داده‌اند، مى‌آورد اینجا می‌فروشد و هر روز هم زحمت براى کامیون و دستگاه‌هاى ما ایجاد می‌کند که چند ضرر ایجاد مى‌کند یکى این که گمرک نداده، یک اشیایی را آورده در اینجا به نفع فروخته و البته به کسانى هم می‌فروشد که عامل مقاصد آنها هستند در بازار آزاد به اشخاص متفرق که نمى‌فروشد به یک نفرى که توى نقشه‌هاى شوم کمپانی است مى‌فروشد آن هم به گاراژدارها ما هر روز گرفتار خطر سقوط کامیون و ماشین و دستگاه هستیم این یک رشته‌ای است از کثافتکاری‌هاى این کمپانى موضوع دیگر وقتى مى‌گفتند روس‌ها در ایران آمدند براى نفت حاضر شدند صدى چهل و نه بدهند، انگلیس‌ها چرا این کار را نمى‌کنند مى‌گفتند که آن نظر سیاسى بوده، این روزها ما مى‌بینیم که آمریکایی‌ها صدى پنجاه به عربستان سعودى مى‌دهند، عربستان سعودى قانع نیست مى‌گوید صدى پنجاه بابت حق‌الامتیاز است از نظر اسلامى باید از ارباب مکاسب خمس بدهید هر کس در مملکت حجاز کسب مى‌کند و باید صدى بیست به عنوان مالیات بدهد که سر این موضوع این سعود با کمپانى کشمکش دارد آنها چه می‌گویند و ما چه می‌گوییم، چه کثافتکاری‌هایی است در این مملکت اگر ما واقعاً یک دولتى داشتیم که مطالبه حق ایران را مى‌کرد و خودش عامل این کمپانى نبود به این روز سیاه نیفتاده بودیم

+++

رئیس - آقاى حائرى‌زاده وقت‌تان تمام شده.

حائرى‌زاده - من مطالب خیلى داشتم پس می‌گذارم براى جلسه بعد و مى‌آیم اسم می‌نویسم و بقیه این را عرض می‌کنم بنده مخالف مقررات قانون عملى نخواهم کرد یک صحبت‌هاى بیش‌ترى دارم که ممکن است سؤال باشد و به عنوان سؤال بنده مى‌پرسم.‏

رئیس - آقاى صالح بفرمایید.

صالح - موضوع نفت و استیفاى حقوق ملت ایران از این شرکت غاصب به قدرى اهمیت دارد که هر قدر از طرف نمایندگان محترم نسبت به آن توجه بشود کار زیادى نخواهد بود بلکه به طوری که همه آقایان تصدیق دارند مهم‌ترین مسأله روز و بزرگ‌ترین مشکل ایران موضوع نفت است (حاذقى - آقاى صالح کمیسیون نفت مشغول کار شده است؟) از مخبر کمیسیون بپرسید بنابراین هرگاه بنده هم از نوبت نطق قبل از دستور استفاده بکنم و چند کلمه‌اى راجع به این مسأله امروز اظهار نظر بکنم یقین دارم مورد توجه آقایان نمایندگان محترم واقع خواهد شد یکى از جراید منتسب به حزب محافظه‌کار انگلستان اخیراً مقاله‌ای منتشر کرده است و در این مقاله خواسته است مبارزه ملت ایران را براى استیفاى حق خودش ناچیز قلمداد بکند و حتى از فعالیتى که در مجلس شوراى ملى ایران براى استرداد حق ملت شده است به طور خیلى ناچیز اسم برده و با کمال بى‌انصافى اظهار کرده است که فقط یک عده هشت نفرى در مجلس شوراى ملى ایران براى این موضوع فعالیت می‌کنند (حاذقى - در این امر تمام نمایندگان مجلس متفقند) (صحیح است) و سایر نمایندگان چیزى نمى‌گویند و حال آن که تمام دنیا فهمید که کمیسیون نفت به اتفاق آرا به رد لایحه الحاقى رأى داد (صحیح است) و مجلس شورای ملى ایران در دو نوبت به اتفاق آرا بر علیه لایحه الحاقى مذبور رأى داد و مجدداً کمیسیون مخصوص نفت را مأمور کرد که این موضوع را مطالعه بکند و طرحى براى استیفاى حق ملت ایران تقدیم نماید (صحیح است) این اظهار در روزنامه انگلیسى یک نمونه‌ای است از فعالیتى که شرکت نفت در سر تا سر دنیا مى‌نماید براى این که حق ملت ایران را زیر پا بگذارد و مبارزه‌ای را که در تمام کشور براى استیفاى حق ملت ایران شروع شده است ندیده و نشنیده معرفى کند و حال آن که در خود انگلستان نیز به طوری که از بعضى از جراید منصف و حتى در همین مقاله روزنامه انگلیسى اشاره شده بر مى‌آید در خود انگلستان نیز در همین اوقات مکرر مقالاتى منتشر مى‌شود و شرکت غاصب نفت جنوب را ملامت مى‌کنند از رفتارى که نسبت به ایرانیان کرده و مى‌نماید انعکاس فعالیت ظالمانه شرکت نفت جنوب در خود ایران نیز به عموم آقایان محترم روشن است که یکى از نمونه‌هاى آن عملى است که در بعضى از ولایات براى جلوگیرى از میتینگ‌هاى ملى مرتکب مى‌شوند آقایان ملاحظه فرمودند در تهران و در شهرستان‌ها هر جا یک میتینگ براى ملى شدن صنعت نفت داده شده از طرف میتینگ دهندگان که هیچ گاه کم‌تر از چندین هزار نفر نبودند و یکى از آن مناظر را خود بنده در رقم مشاهده نمودم متجاوز از ده هزار نفر جلو صحن مطهر حاضر شده بودند با وجود این که از طرف ایرانیان هیچ‌گونه اقدامى براى به هم زدن نظم دیده نمی‌شود معهذا کوشش مى‌نمایند که اولاً جلوگیرى از میتینگ‌ها بنمایند و ثانیاً اشخاص مؤثرى که در میتینگ مداخله مى‌کنند بعداً مورد تعقیب و اذیت قرار مى‌دهند که این عملیات مسلماً مورد نفرت عموم نمایندگان محترم مى‌باشد و به هیچ‌وجه ملت ایران را از مبارزه‌ای که از مبارزه شرافتمندانه‌ای که براى احقاق حق خودش مى‌نماید باز نخواهد داشت و تا صنعت نفت ملى نشود و دست کمپانى نفت جنوب از این ذخیره بزرگ ملت ایران قطع نشود ملت ایران به مبارزه خودش ادامه خواهد داد (صحیح است) یک مقدار اسناد و نوشته‌جاتى به وسیله افراد فراکسیون وطن و جبهه ملى تقدیم مجلس شوراى ملى شده است که یکى از آنها تلگرافى است از رشت که بنده با اجازه آقایان چون مختصر است قرائت مى‌کنم « بعد از ظهر پنجشنبه 28 دى شهربانى رشت در میتینگ دانش‌آموزان که براى ملى کردن صنعت نفت صورت گرفته بود اخلال نمود ما دانش‌آموزان رشید در مقابل حمله نا‌جوانمردانه پلیس ایستادگى نموده پاسبان‌ها عده‌اى از محصلین را به سختى مجروح و پرچم شعارهاى آنها را پاره کردند با تمام کارشکنى‌هاى شهربانى میتینگ با حضور چندین هزار نفر در میدان شهردارى برگزار گردید عمل وقیح و شرم‌آور شهربانى رشت مورد تنفر و انزجار شدید مردم است تقاضا داریم جریان را در مجلس مطرح فرمایید تا دنیا بداند در عصر حاضر ملت ایران شاهد چه جنایت‌هایی است جاوید باد ایران دبیر حزب ایران گیلان کرامت » اعلامیه دیگرى است از طرف کارگرهاى کارخانه صنایع پشم اصفهان براى ملى شدن صنعت نفت این را هم عیناً تقدیم خواهم‏ کرد بیانیه‌اى است از طرف کارگران خیاطخانه‌هاى تهران راجع به همین موضوع، از همدان شرحى رسیده است راجع به ملى شدن صنعت نفت به امضاى عده زیادى از محترمین آنجا که این هم عیناً تقدیم مى‌شود همچنین تلگرافى است شکایت از مأمورین رشت براى جلوگیرى از میتینگ که آن هم تقدیم می‌شود محصلین دبیرستان شاهدخت کرمانشاه شرحى به وسیله آیت‌الله کاشانى و جناب دکتر مصدق تقدیم کرده‌اند که آن هم عیناً تقدیم مقام ریاست می‌شود تلگراف دیگرى است از اراک که از عملیات شهربانى آنجا شکایت کرده‌اند که از پخش آگهى و اجتماع و از این عملیات جلوگیرى مى‌کنند اینها یک قسمتى است از اوراق و تلگرافاتى که دائم براى آقایان نمایندگان محترم می‌رسد از ولایات و از خود تهران بعضى از آنها تقدیم شده و بعداً هم مرتب تقدیم خواهد شد به طوری که همکار محترمم جناب آقاى مکى مکرر خواهش کرده‌اند اینها در دوسیه مخصوص نفت محفوظ بشود که به نظر کمیسیون مخصوص نفت برسد یک بیانیه‌اى از طرف استادان محترم دانشگاه تهران تهیه شده است که متجاوز از سیصد امضا دارد الان مشغول تکمیل امضاهاى آن هستند که آن هم به زودى تقدیم خواهد شد اینها راجع به نفت است اما یک شرح دیگرى هم خطاب به مجلس شوراى ملى از طرف هم ولایتى‌هاى بنده رسیده است از طرف انجمن‌هاى دینى آنجا راجع به تقاضاى اقدام براى منع استعمال مسکرات این موضوع هم امروز یکى از بلیات ایران است در سر تا سر کشور تقاضا دارند که اقدام بشود براى منع آن.

حاذقى - و تریاک‏

صالح - راجع به موضوع استقلال قضات بعد از مراجعه به اوراق مضبوطه در مجلس شوراى ملى بنده در برنامه دوم آقاى ساعد که ماده اول آن این استقلال قضات است پیدا کردم و همین طور عین لایحه‌اى که به امضای خود بنده و جناب آقاى ساعد تقدیم مجلس شده ولى متأسفانه در دفتر بایگانى مجلس جلو او با این عبارت قید شده است فوریت این لایحه در جلسه 30/ 6/ 1323 مجلس شوراى ملى تصویب شده ولى در کمیسیون طرح نشده و راکد مانده است این را هم تقدیم مى‌کنم که جناب رئیس محترم مجلس لطفاً اجازه بدهند مجدداً چاپ بشود و اکنون که موضوع استقلال قضات در مجلس مورد مطرح است به نظر کلیه آقایان نمایندگان محترم برسد بقیه وقت خودم را هم تقدیم می‌کنم به آقاى شوشترى.

رئیس - سه دقیقه از وقت شما مانده است.

صالح - پنج دقیقه.

رئیس - یک سابقه‌اى اینجا گذاشته شده این تقریباً با نظامنامه وفق نمى‌دهد حالا امروز من اجازه مى‌دهم آقایان اوقات‌شان را واگذار مى‌کنند در صورتى که ماده 83 صراحت دارد که فقط 3 نفر آقایان مى‌توانند قبل از دستور صحبت کنند ولى آقایان می‌توانند نوبت خودشان را بدهند به دیگرى ولى وقت دیگر قابل تجزیه و تقسیم نیست یعنى اگر نماینده‌اى دو دقیقه از وقتش باقى است نمى‌تواند به 7 نفر بدهد حالا باز هم امروز آقایان صحبت بکنید (گنجه - براى این کار حتماً باید در هیئت رئیسه تصمیمى‌ گرفته شود) آقاى شوشترى بفرمایید.

شوشترى - بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم، بنده با حالت کسالت می‌خواهم مطالبى را عرض کنم چند دقیقه استدعا دارم آقایان عرایض من را گوش بکنند و از آقاى صالح هم تشکر می‌کنم بنده این مدتى که مریض هستم و هنوز هم طبیب به من اجازه نداده است وارد کار بشوم و شاید الزام بکند مسافرت به خارج بکنم از نظر کسالت بنابراین نتوانستم بیایم و ایفاى وظیفه کنم بعضى‌ها تصور کردند راجع به نفت و این حرف‌هاى عجیب و غریب من شانه خالى کردم من چنین کسى نیستم من عقیده خودم را در برابر منصور و سیاست مرموز دویست ساله و تمام چیزهایی که براى ایران پیش آمده صریحاً اعلام کردم و می‌دانم عموم ملت ایران می‌خواهند استیفاى منافع حقه خود را از این شرکت بنمایند (صحیح است) و یا چیزى که مهم‌تر از شرکت نفت است چیزى که مهم‌تر از سالى صد تا صد و پنجاه میلیون لیره است بنده در روزنامه‌ها خواندم بعضى از آقایان نمایندگان

+++

محترم در فرمایشاتشان هی فرمودند قانون منع مشروبات الکلی این کلمه در مجلس نباید گفته بشود (صحیح است) این منع منع محمدی است ما لایق این نیستیم بگوییم منع کنیم یاتحریم کنیم ما باید بگوییم اجرای منع مشروبات الکلی البته اگر بوجه مملکتی مطرح بشود اینجا تصمیم می‌گیریم الان از نمایندگان محترم و دولت می‌خواهیم که توجه به این امر بفرمایند در بودجه 11 میلیون تومان عواید مشروبات الکلی است دو میلیون نیم تومان مخارج اوست والله ضرر مشروبات الکلی هزارات مربته بالاتر از نفت است. تمام اعقاب این مملکت را الکلیسم بار آوردن تمام مردم را فاسد کردن زنا و فحشا رواج دادن تمام والله بی‌اعتنایی و عمل شرکت نفت هم از نتایج اینها و مشروبات الکلی است. باید این رقم از بودجه برداشته بشود و اگر نکند دولت دستوری خواهم داد که تمام این مؤسسات را بگویند این را صریح می‌گویم (احسنت) باید بردارند و حذف بکنند از بودجه.

3- اخذ رأی و تصویب اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دی ماه 1329

رئیس - دستور لایحه بهداشت شهری است ولی اول نامه‌ای که از سنا رسیده و یک دوازدهم را تصویب کرده قرائت می‌شود به یک دوازدهم باید رأی گرفته شود چون امروز سوم ماه بهمن است بعد هم یک پیشنهادی هست که قرائت می‌شود.

ریاست محترم مجلس شورای ملی عطف به مراسله شماره 8915 - 2 و 11 و 29 راجع به طرح مربوط به اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه دی ماه ارسال شده بود اشعار می‌دارد:

طرح مزبور در جلسه فوق‌العاده روز دوشنبه 2 و 11 و 1329 مطرح و با اظهار نظر موافق عیناً به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا سید حسن تقی‌زاده

رئیس - رأی نهایی با ورقه گرفته می‌شود آقایان موافقین ورقه سفید خواهند داد.

(اسامی آقایان به شرح ذیل اعلام و در محل نطق اخذ رأی شد)

اسامی رأی‌دهندگان - آقایان: اردلان، مجتهدی، عماد ترتبتی، مکی، بوداغبان، دکتر هدایتی، دکتر معظمی، فرهودی، قاسم فولادوند، پالیزی، حکیمی، صدری، فرامرزی، نصرتیان، وهاب‌زاده، پناهی، حمیدیه، گنجه، سرتیپ‌زاده، امامی اهری، ظفری، دکتر طبا، دکتر بقایی، دکتر نبوی، حاذقی، ارباب مهدی، امینی، سلطان‌العلما، گودرزی، پیراسته، تیمورتاش، صفوی، ناظرزاده، نبوی، اسلامی، دکتر کاسمی، ابتهاج، محمودی، دکتر جلالی، ملک‌مدنی، دولتشاهی، ثقت‌الاسلامی، صالح، نریمان، حائری‌زاده، بهبهانی، سودآور، طاهری، گنابادی، بهادری، دکتر مجتهدی، نورالدین امامی، عباسی، آصف، قرشی، صاحب‌جمع، فقیه‌زاده، بزرگ‌نیا، قبادیان، صفایی، غضنفری، اهری، دکتر علوی، شهاب خسروانی، آبکار، شادلو، خزیمه علم، شیبانی، اسکندری، رفیع، کهبد، عمر، مخبر فرهمند، دکتر کیان، دکتر طاهری، دولت‌آبادی، برومند، قهرمان، سالار بهزادی، صدر میرحسینی، دکتر مصباح‌زاده، رضوی، مرتضی حکمت، معدل، گیو، کوراوغلی، امیر افشاری، دکتر برال، خسرو قشقایی، دکتر سید امامی، محمدعلی مسعودی، صدرزاده، منصف.

(شماره آرا به عمل آمده نتیجه به قرار ذیل بود)

ورقه سفید 82                  ورقه سفید بی‌اسم 4

رئیس - عده حاضر 94 نفر. یک دوازدهم با 82 رأی موافق تصویب شد.

آرا موافقین آقایان: دکتر برال: رضوی، برومند، معدل، گیو، مرتضی حکمت، دکتر کیان، امیر افشاری، دکتر طاهری، اردلان، عماد تربتی، بوداغیان، گنجه، مجتهدی، حکیمی، شهاب خسروانی، قراگزلو، پالیزی، نصرتیان، فرامرزی، قاسم فولادوند، پناهی، حمیدیه، گودرزی، دکتر طبا، ظفری، بهادری، امامی اهری، محمدعلی مسعودی، صدرزاده، صدری، ابوالقاسم امینی، فرهودی، کوراوغلی، قهرمان، نبوی، پیراسته، حاذقی، ناظرزاده، ملک‌مدنی، کهبد، دکتر نبوی، محمودی، صفوی، ارباب مهدی، غضنفری، دولتشاهی، محسن طاهری، شادلو، آصف، گنابادی، سودآور، دکتر علوی، عباسی، نورالدین امامی، فقیه‌زاده، صفایی، قبادیان، آبکار، خزیمه علم، قرشی، وهاب‌زاده، سرتیپ‌زاده، شیبانی، دکتر جلالی، صاحب‌جمع، صدر، میرحسینی، بهبهانی، دکتر کاسمی، دکترسید امامی، معین‌زاده، منصف، دکتر مصباح‌زاده، تمیورتاش، سالار بهزادی، عامری، مخبر فرهمند، دولت‌آبادی.

آرا سفید علامت امتناع 4 برگ

4- تصویب صورت مجلس

رئیس - عده کافی است صورت مجلس تصویب می‌شود.

5- طرح گزارش کمیسیون‌های نظام و کشور راجع به حکومت‌‌ نظامی

رئیس - لایحه بهداشت شهری جزو دستور بود که یک موافق و یک مخالف هم صحبت کرد حالا دو پیشنهاد رسیده بر طبق ماده 80 آیین‌نامه هر دو قرائت می‌شود که رأی گرفته شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی - امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌نماییم طرح قانونی حکومت نظامی مقدم بر لایحه بهداشت شهری مطرح بشود. صالح آزاد، برومند، قاسم فولادوند، عامری، مکی، نریمان، مخبر هرهمند، فرامرزی، اسلامی، معدل، کشاورزصدر، خسرو قشقایی، حائری‌زاده، دکتر بقایی، کرمانی، بهبهانی.

رئیس - آقای دکتر طبا.

دکتر طبا - بنده با مطرح شدن این طرحی که آقایان داده‌اند اصولاً مخالف نیستم بلکه صددرصد موافقم که حکومت نظامی اعلامش باید با نظر مجلس باشد ولی این موضوع در دستوری که برای مجلس معین شده است بود و به نوبت خواهد رسید لایحه بهداشت شهری دو جلسه است در اطرافش صحبت می‌شود شور دومش هم هست در دوره پانزدهم این لایحه در کمیسیون به تصویب رسید ولی چون آخر دوره بود عمر مجلس کفاف نداد که تصویب بشود اهمیت این لایحه را هم تمام آقایان مطالعه کرده‌اند و به آن واقف هستند بنابراین بنده خواهش می‌کنم که موافقت بفرمایید که لایحه بهداشت جریان طبیعی خودش را طی بکند و امروز انشاءالله تمام بشود بعد آن لایحه حکومت نظامی را مطرح خواهیم کرد.

حائری‌زاده - امنیت را برقرار بکنید بعد قانون بگذرانید.

کشاورز‌صدر - یک پیشنهادی رسیده است آن را بخوانید ما هم موافقیم.

رئیس - آقای فرامرزی.

فرامرزی - این که دستت می‌‌رسد کاری بکن پیش از آن کز تو نیاید هیچ کار (آفرین احسنت) این لایحه حکومت نظامی با اینکه تمام ما فشار حکومت نظامی یعنی عدم امنیت و عدم اطمینان خاطر و تعطیل مشوطیت و تعطیل عدلیه را مکرر دیدیم که یک نفر آدم می‌نشیند آنجا می‌گوید به موجب تشخیص من این باید حبس برود به موجب تشخیص من این باید تبعید بشود به موجب تشخیص من این باید ده سال در حبس بماند و اگر یک قدری قوی‌تر بود می‌گفت به موجب تشخیص من باید به سردار برود و اعدام بشود و هیچ مسئولیتی هم نداشت با این حال چهار پنج سال است که عده‌ای عمل می‌کنند برای ایجاد امنیت عمومی و برای جلوگیری از عملیاتی که به اسم قانون حکومت نظامی می‌شود که یک قلدری یک روز مثل یزدی ابن معاویه که به اسم خلافت اسلامی نشست و گفت من می‌گویم که خلیفه مسلمین هستم که هر کس بر اسلام خروج کرد باید سرش را برید و حسین ابن علی خروج کرده و می‌خواهم این اختیار را از دست هر فاسق فاجری بگیریم پنج سال داریم عمل میکنیم ولی موفق نمی‌شویم برای این که روحیه مجلس موافق نبوده و حاضر نبوده حالا رویحه مجلس حاضر شده (صحیح است) برای اینکه ما امنیت عمومی را برقرار بکنیم به توسط مجلس شانزده که دارد نشان می‌دهد که یک مجلس ملی است و می‌خواهد که تثبیت بنیان مشروطیت بکند. حالا که این وقت را داریم از آقایان استدعا می‌کنم موافقت بفرمایند. این تصویب بشود که بعدها همه شماها همه ماها و همه مردمی که توی این مملکت هستند بدانند که تا گناهی نکرده باشند به موجب ظن خاطر شخصی آنها را نمی‌گیرند این را تصویب بکنید لایحه بهداشت شهری هم تصویب می‌شود برای اینکه برای آن همیشه زمینه حاضر است ولی در این لایحه جای حرف است که ما می‌خواهیم حرفهایمان را بزنیم بنابراین من خواهش می‌کنم از آقای دکتر طبا که صددرصد موافق با این طرح هستند مخالفت خودشان را پس بگیرند و موافقت بفرمایند که این لایحه مطرح بشود که همیشه زمینه حاضر نیست.

رئیس - بر طبق یک پیشنهادی تقاضای رأی با ورقه شده ولی مخالف نظامنامه است چون رأی

+++

تغییر دستور باید با قیام و قعود باشد حالا رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند طرح حکومت نظامى مقدمتاً جزو دستور قرار گیرد براى این که دستور را تغییر می‌دهد قیام بفرمایند (عده زیادى قیام نمودند) تصویب شد گزارش کمیسیون‌هاى نظام و کشور قرائت می‌شود:

گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شورای ملى‏

کمیسیون نظام با حضور آقاى وزیر جنگ طرح پیشنهادى عده‌اى از آقایان نمایندگان محترم راجع به اجراى مقررات حکومت نظامى رسیدگى نموده و طرح مزبور را با اصلاحى به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید:

ماده واحده - دولت نمى‌تواند جز در مواقع فوق‌العاده که ضرورت ایجاد کند اعلان حکومت نظامى بدهد و آن هم باید با تصویب مجلس شورای ملى باشد اگر وقتى در جایی ضرورت فورى ایجاب کرد دولت مى‌تواند آن را اعلام کند ولى باید در ظرف یک هفته پیشنهاد آن را با ذکر علت به مجلس شورای ملى بدهد و موافقت آن را بخواهد مدت حکومت نظامى نیز باید در اعلان معین گردد و تمدید آن اگر لازم باشد محتاج به اجازه جدید است.

مخبرکمیسیون نظام تیمورتاش.

گزارش از کمیسیون کشور به مجلس شورای ملى:

کمیسیون کشور طرح پیشنهادى عده‌اى از آقایان نمایندگان را در خصوص الغای حکومت نظامى‌که گزارش آن در کمیسیون نظام نیز گذشته بود با حضور آقایان وزیر کشور و وزیر جنگ مورد شور و مطالعه قرار داده و با اظهار موافقتى که از طرف دولت نسبت به این طرح داده شده ماده واحده اصلاحى کمیسیون نظام تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى مى‌نماید

ماده واحده - دولت نمى‌تواند جز در مواقع فوق‌العاده که ضرورت ایجاب کند اعلان حکومت نظامى بدهد و آن هم باید با تصویب مجلس شورای ملى باشد اگر وقتى در جایی ضرورت فورى ایجاب کرد دولت مى تواند آن را اعلام کند ولى باید در ظرف یک هفته پیشنهاد آن را با ذکر علت به مجلس شورای ملى بدهد و موافقت آن را بخواهد مدت حکومت نظامى نیز باید در اعلان معین گردد و تمدید آن اگر لازم شود محتاج به اجازه جدید است.

مخبر کمیسیون کشور ابوالحسن رضوى.

رئیس - البته چون یک فوریت این طرح به تصویب رسیده یک شورا خواهد بود و برگ مخالف و موافق هم دارد آقاى مکى بفرمایید.

مکى - بنده خیلى خلاصه عرض می‌کنم براى این که زودتر تکلیف این لایحه تمام بشود (صحیح است) و عرایضم را هم که عرض می‌کنم به عنوان مخالف مشروطه بنده در این لایحه اسم نوشته‌ام ولى شرطم یک پیشنهادى است که تقدیم مقام ریاست می‌کنم و الا در اصولش بنده نه فقط مخالفتى ندارم بلکه بنده هم از امضا کنندگان طرح اولى بودم و هم طرح امروز را بنده تهیه کردم و به امضاى آقایان رساندم و تقدیم مقام ریاست کردم همه آقایان به استدلالات آقاى فرامرزى در دوره 15 و همچنین در این دوره توجه فرموده‌اید که ایشان در هر دوره واقعاً به وظیفه نمایندگى خودشان عمل کرده‌اند و آنچه که مغایر با حکومت دموکراسى و مشروطیت بود به استحضار مجلس شورای ملى رساندند در همین مجلس 27، 28 نفر از نمایندگان محترم هستند که در ادوار مختلفه به واسطه همین حکومت نظامى بدون گناه و بدون دلیل به زندان افتاده‌اند و همه آقایان می‌دانند که روى چه سیاستى آنها را گرفتند از هر دسته‌اى چپ و راست و وسط هر کس را که مخالف بود گرفتند آقاى جمال امامى مدتى در زندان حکومت نظامى بوده‌اند آقاى دکتر طاهرى بوده‌اند آقاى دشتى بوده‌اند آقاى حائرى‌زاده بودند آقاى دکتر مصدق بودند آقاى دکتر بقایی بودند بنده هم بودم (فرامرزى - خلاصه هر کسى که سرش به کلاهش مى‌ارزد) آقاى آزاد بودند عده زیادى از نمایندگان محترم را به محض این که مجلس تمام شد گرفتند و به زندان انداختند آقاى سید ضیاء‌الدین طباطبایی بودند و خیلى‌ها که امروز وکیل نیستند تمام آنهایی که مخالف با حکومت بودند به محض این که مجلس تعطیل می‌شد حکومت سوء‌استفاده از قانون می‌کرد و به نام قیام علیه حکومت ملى آنها را می‌گرفت و به زندان می‌انداخت یا احکامى را که حکومت نظامى‌کرده آقایان به خاطر دارند که بعد از 15 بهمن یک ارمنى دیوانه‌ای را به نام کنستانتین گرفتند و اعدام کردند بدون این که بگذارند مدت تمیزى او تمام بشود در صورتی که او دیوانه بود و لیس على‌المریض حرج (فرامرزى - لیس على‌المجنون حرج) قاعدتاً نمی‌بایستى او اعدام بشود خاصه این که ابوین مقتول هم از خون مقتول گذشته بودند و قاتل هم یکى از افراد آن خانواده بود و می‌دانستند که این دیوانه است و روى جنون رفت مرتکب این عمل شده ولى حکومت نظامى‌گرفت و اعدام کرد و یک اسباب سرشکستگى براى ملت ایران در دنیا فراهم کرد این موضوع در دنیا مورد سؤال و جواب و قلم‌فرسایی جراید خارجى قرار گرفت حکومت نظامى اصولاً مغایر با حکومت دموکراسى و مشروطیت است (صحیح است) وقتى حکومت نظامى اعلام می‌شود اصول مشروطیت تعطیل می‌شود بناى حکومت دموکراسى از بین می‌رود زیرا حکومت دموکراسى یک مراجع و محاکمى را پیش‌بینى می‌کند که اشخاص می‌بایستى در آن مراجع و در آن محاکم محاکمه بشوند وقتى که حکومت نظامى برقرار می‌شود آن محاکم تعطیل می‌شود و به کار مى‌افتد به دست یک افرادى که این افراد روى مقتضیات و روى سیاست اشخاص را محکوم می‌کنند محاکمه آقاى دکتر بقایی را همه آقایان از دور شاهد بودند که تا ساعت چهار و نیم بعد از نصف شب ایشان را محاکمه کردند ساعت اول هم گفتند آقا به ما امر شده که ایشان را به یک سال حبس محکوم کنیم.‏

بنابراین در حکومت نظامى اوامر اجرا می‌شود نه حق و عدالت با این ترتیب به خوبى واضح است که حکومت نظامى مغایر با حکومت دموکراسى و عدالت است چون حکومت خودمختارى است و آن روزى هم که حکومت نظامى را قانونش را از مجلس گذراندند براى کسانى بود که بر علیه حکومت مشروطیت و حکومت قانون قیام کرده بودند براى جلوگیرى از تجاوز ارشد‌الدوله و اتباع حکومت محمدعلی‌شاه که می‌خواستند به حکومت مشروطه ایران حمله بکنند و حکومت استبدادى را جانشین حکومت مشروطه قرار بدهند و در دولت هم افرادى بودند که با آنها کم و بیش همکارى داشتند مجلس شوراى ملى ایران آمد قانونى گذراند که کسانی که بخواهند بر علیه حکومت ملى ایران قیام بکنند به واسطه این قانون استثنایی جلوى آنها را بگیرند ولى ما در عمل مى‌بینیم که هر دولتى که بخواهد به حکومت غیر قانونى خویش اقدام بکند متوسل به حربه حکومت نظامى می‌شود و سر مخالفین خودش را با حکومت نظامى می‌کوبد در صورتی که آن مخالفین ممکن است از مجاهدین راه آزادى و مشروطیت ایران باشند و واقعاً آنها طرفدار حکومت ملى باشند و مخالف با کسانى باشند که قیام بر علیه حکومت ملى کرده باشند ولى عملاً دولت از آن حربه استفاده می‌کند و افراد آزادیخواه و افرادى که طرفدار حکومت قانون و دموکراسى هستند می‌گیرد و حبس می‌کند بنابراین بنده پیشنهادم این است که اولاً در این قانون پیش‌بینى بشود که هرگاه حکومت نظامى با اجازه مجلس اعلام شد و خواستند که باز آن را اجرا بکنند و اشخاصى را برخلاف حق و عدالت بگیرند و توقیف بکنند و اعدام بکنند اگر این موضوع ثابت شد که کسى را برخلاف حق و عدالت و بدون تقصیر گرفتند توقیف کرده‌اند آن حکومت نظامى و آن دادگاه نظامى یک مجازات شدید داشته باشد (صحیح است) و یکى هم این که قبل از تصویب مجلس آن، آن ماده و 8 قانون 1327 قمرى قابل اجرا نیست یعنى قبل از این که مجلس اجازه نداده است که حکومت نظامى برقرار بشود اگر حکومت نظامى برقرار کردند و یک عده‌اى را به موجب ماده 5 توقیف کردند این غیر قانونى است (صحیح است) و این پیشنهادى است که بنده تقدیم مقام ریاست می‌کنم و یک پیشنهادى هم هست که تقدیم می‌کنم که هرگاه حکم محاکم نظامى برخلاف حق و عدالت یک افرادى را روى دستور و روى امر مافوق گرفتند و محکوم کردند مجازات شدیدى براى آنها پیش‌بینى بشود.

شوشترى - از کجا بفهمند وضع قانون روى مجهول که نمی‌شود.

نورالدین امامى - آقاى مکى خوب خودت را جا کردى یک سال اینها حبس بودند خودت سه روز.

رئیس - در برگ موافق و مخالف نوبت آقاى پیراسته است ولى نوبت خودشان را به آقاى فولادوند دادند.

پیراسته - خودم حاضر هستم صحبت می‌کنم عرض کنم که بنده به عنوان موافق گزارش کمیسیون کشور راجع به الغای حکومت نظامى اسم‌نویسى کرده‌ام حکومت نظامى برخلاف اصل است اصل آزادى مردم است (صحیح است) اصل این است که هیچ کس را از محاکمى‌که قانون اساسى تعیین کرده نمی‌شود منحرف

+++

کرد و وادار کرد که به جاى دیگرى برود اصل این است که مردم حق دارند آزادانه بنویسند آزادانه بگویند آزادانه زندگى کنند حکومت نظامى در آن موقعى که گذشته است قانونش با کمال حسن نیت بوده و براى این بوده است که سربازان محمدعلى‌شاه نتوانند آزادیخواهان را تحت فشار قرار بدهند ولى در این چند سال اخیر این قانون وسیله اجراى مقاصد سوء دولت‌ها بود (صحیح است) حتماً آقایان فراموش نکرده‌اند که به استناد حکومت نظامى و به عنوان این که اشخاصى قیام بر علیه حکومت ملى کرده‌اند کسانى را گرفتند و حبس کردند که آنها طرفدار حکومت ملى بودند و طرفدار این بودند که ایران بماند و مستقل باشد و آذربایجان از ایران تجزیه نشود به استناد همین حکومت نظامى ‌که براى این گذرانده بودند که مستبدین و کسانى که بر علیه آزادى ایران قیام می‌کنند بتوانند جلوشان را بگیرند مظفر فیروز و امثال او در این مملکت هر چه خواستند کردند به عنوان این که حکومت نظامى است و ما هم حکومت ملى هستیم (صحیح است) بنده بسیار خوش‌وقتم که مجلس شورای ملى به این مسئله توجه کرده و دولت هم متوجه شده و این مسئله طرح شد که براى همیشه این مسئله یعنى این قید و شرط و یک هیولایی که همه را تهدید می‌کند از بین برود ملاحظه بفرمایید همیشه آقا شما وکیل نیستید همیشه قدرت دست این دولت نیست فردا آقایان دوره وکالت‌شان تمام می‌شود یا این آقایان وزیر نیستند یک چند نفر باز با زنده باد یا مرده باد به جهتى از جهات روى سیاست روز مى‌آیند به استناد همین حکومت نظامى آقایان را مى‌گیرند و حبس مى‌کنند در دوره 14 این آقاى فرامرزى این استاد بزرگوار بنده در روزنامه خودش در روزنامه کیهان هر روز مقاله نوشت نوشت که این حکومت نظامى را لغو کنید که یک وقت گریبان خودتان را مى‌گیرد کسى توجه نکرد براى این که خیال مى‌کردند اوضاع همیشه یک طور مى‌ماند و روى همان محور است و بعد همان‌هایی که در مجلس 14 توجهى نمى‌نمودند جزو کسانى بودند که گرفتند و حبس‌شان کردند و در بین آنها اشخاصى بودند که بنده مى‌دانم براى نجات آذبایجان و براى این که ایران تجزیه نشود مبارزه می‌کردند مظفر فیروز و چند نفر کسان دیگر مثل اینها دور هم جمع شدند و این آقایان را گرفتند و حبس کردند همین آقاى جمال امامى و آقاى دکتر طاهرى و آقاى سنندجى و چند نفر دیگر را که در مجلس هستند بنده خیلى خوش‌وقتم که این مسئله مورد توجه قرارگرفته و آزادى بیان و آزادى قلم و آزادى عقیده و آزادى اجتماعات براى ملت ایران همان طور که قانون اساسى پیش‌بینى کرده و بایستى حتماً رعایت بشود تأمین مى‌شود یک چیزى که در اینجا بنده دیدم و بسیار پسندیدم در این طرحى که از کمیسیون آمده است که حکومت نظامى بعد از این بایستى با تصویب مجلس شورای ملى باشد این حرف بسیار صریح است البته بایستى که دولت یا این دولت یا هر دولت دیگرى قدرت این را داشته باشد اگر یک روزى یک دسته‌اى خواستند در مملکت بر علیه مملکت اغتشاشى بکنند و علیه مملکت اقدام بکنند جلوى آنها را بگیرد ولى نه این که اختیار داشته باشند یک اشخاص آزادى‌خواه را بگیرند و بگویند تو مرتجعى و ما حکومت ملى هستیم حکومت ملى که مظفر فیروز درست کرده بود و اربابش درست کردند این بود که آیت‌الله کاشانى را به عنوان حکومت نظامى تهران در سبزوار گرفتند و در قزوین حبس کردند حالا از ایشان پروا مى‌کردند این سید بزرگوار را این سیدى که مورد احترام همه ما است دنده‌اش را شکستند (صحیح است) خود ایشان براى من تعریف می‌کرد که یک سرهنگى مأمور من شده بود شب از دیوار خانه بالا آمد ساعت 11 شب و بدون این که وقت بدهد من لباس بپوشم با آن فانوسقه مرا گرفت توى بغلش و دنده مرا شکست (صحیح است) براى این که این نظایر پیدا نکند براى این که مظفر فیروزها دست‌شان در این مملکت بسته بشود براى این که مجلس بگوید که آن اعمالى که شد مورد پسند خاطر من نیست (صحیح است) و احساس انزجار براى آن اعمال‏ می‌کنم بنده معتقدم بایستى این قید را براى همیشه برداریم و حکومت نظامى هم بایستى همان طورى که پیش‌بینى با تصویب مجلس شوراى ملى باشد که بهانه و وسیله‌اى براى خفه کردن احساسات مردم و براى این که هر کس بیاید سر کار و مخالفین خودش را نگیرد و حبس نکند بنده با کمال میل با این گزارش موافقم و به نظر بنده یکى از بزرگ‌ترین خدماتى که مجلس مى‌کند این است که این قید و بند را از پاى مردم بردارند (صحیح است احسنت)

رئیس - چون این گزارش از کمیسیون کشور هم آمده است آقاى ملک‌مدنى رئیس کمیسیون کشور می‌خواهند توضیح بدهند.

جمال امامى - بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات کرده‌ام.

کشاورز‌صدر - بنده مخالفم.

ملک‌مدنى - بنده یک توضیحى مى‌خواستم عرض کنم که یک اشتباهى در گزارش کمیسیون کشور شده است آقاى امیر‌قاسم فولادوند مخبر کمیسیون هستند ولى امضاى آقاى رضوى را دارد به این جهت خواستم عرض کنم که دفاع لایحه به عهده آقاى امیرقاسم خان فولادوند است (صحیح است) و ضمناً مطلبى را مى‌خواستم عرض کنم براى تأئید بیانات آقایان که در دوره مجلس 13 در آخر دوره که قبل از ظهر مجلس مى‌خواست خاتمه پیدا کند خدا رحمتش کند مرحوم فروغى رئیس‌الوزرا بود و مرحوم آهى هم وزیر دادگسترى بود ایشان لایحه تهیه کرده بودند و آورده بودند براى الغای همین قانون حکومت نظامى این قدمى ‌که امروز مجلس بر می‌دارد به نظر بنده یک قدمى است که روى خیر و صلاح و مصلحت کشور است و براى تحکیم مبانى مشروطیت و آزادى است (صحیح است) و لازم بود بنده این را متذکر بشوم که مرحوم فروغى هم مایل بود که این قانون لغو بشود و در موقع خودش یک همچو نظرى داشت متأسفانه با روز آخر جلسه مواجه شد و نتوانستیم این کار را انجام بدهیم.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده از طرف چند نفر آقایان که قرائت می‌شود:

مقام ریاست مجلس شوراى ملى-

بعد از بیان یک موافق و یک مخالف پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم. صدرزاده.

رئیس - عین همین پیشنهاد هم از طرف جناب آقاى جمال امامى رسیده مخالفى نیست؟

صدرزاده - اجازه بفرمایید بنده یک توضیحى براى توجه آقایان عرض کنم.

رئیس - بفرمایید.

صدرزاده - به طوری که مذاکره فرمودند این قانون حکومت نظامى در صدر مشروطیت براى مبارزه و جلوگیرى از استبداد وضع و تصویب شده ولى به طوری که آقایان ملاحظه فرمودند در بعضى از مواقع در دوره‌هاى اخیر بر ضرر آزادى از این قانون استفاده شده است این موضوع در دوره 15 مطرح بود و تمام آقایان هم به این مسئله توجه داشتند که باید این اختیارات متروک بشود و طرحى هم در دوره 16 امضا شده است که خود بنده آن طرح را امضا کرده‌ام و حتى به نام موافق هم نام‌نویسى کرده‌ام ولى چون تصویب این قانون بر هر چیزى مقدم است این است که از حضور محترم آقایان استدعا می‌کنم که به کفایت مذاکرات رأى بدهند و در قسمت پیشنهادات هم یک تذکرى باید حضور آقایان عرض کنم البته در یک موقعى که فراغت باشد باید نسبت به تمام این قانون تجدید نظر به عمل بیاید ولى فعلاً در حال حاضر به این ماده واحده و این طرحى که شده است باید مجلس شوراى ملى نظر خودش را اعلام بکند تا بعد در کمیسیون دادگسترى و سایر کمیسیون‌هاى مربوطه نسبت به کلیه قانون اعلام نظر بشود.

رئیس - رأى باید گرفته شود به کفایت مذاکرات.

جمال امامى - بنده توضیح دارم پیشنهاد کفایت مذاکرات داده‌ام.

رئیس - بفرمایید.

جمال امامى - این اواخر کار ما به جایی رسیده که فقط مترنم به این می‌شویم طاعت از دست نیاید گنهى باید کرد تمام کارهاى ما در این روال است چون طاعت از دست نیاید گنهى باید کرد بنده با الغاى حکومت نظامى موافق نیستم ولى (این ولى را درست توجه بفرمایید) حکومت نظامى و هر قدرتى را در مملکت حاضرم به یک دولتى که مورد اعتماد مجلس است بدهم ولى در این 9 ساله ده ساله ما امتحان کردیم که هیچ دولتى نبوده است که از این قدرت‌هایی که به دست آنها سپرده شده است به نفع مملکت استفاده بکند این بدبختى است ولى اگر یک دولتى می‌داشتیم که از این قدرت‌ها سوء‌استفاده نکند موقع اعطاى حکومت نظامى همین حالا بود همین الان بود غیر از حالا دیگر وقتى نبود در صدر مشروطیت آقا حکومت نظامى اعلام کردند براى چى؟ براى جلوگیرى از یک عده‌اى ایرانى حالا ما حکومت نظامى اعلام می‌کردیم براى جلوگیرى از یک عده اجنبى شما این مملکتتان در دست خودتان نیست ولى در مقابل اشخاصى که به من مى‌گویند آقا از این قدرت‌ها این دولت‌ها

+++

چه استفاده‌اى می‌کنند من لالم نمى توانم دفاع بکنم همین طور که آقایان فرمودند به نفع خودشان استفاده مى‌کنند نه به نفع مملکت بدبختى این است اگر یک دولتى مورد اعتماد مجلس و ملت می‌شد من هر قدرتى را تفویض او مى‌کردم و دفاع می‌کردم بنده با الغاى حکومت نظامى موافق نیستم ولى با اعطاى حکومت نظامى به دست این دولت‌ها هم مخالفم این است حالا که تصمیم گرفته‌اید این عمل بشود پیشنهاد کردم مذاکرات کافى است صحبتتان را هم کردید مثل سایر قوانینى که این اواخر گذراندیم رأیش را بدهید و تمام بشود (صحیح است)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد کفایت مذاکرات آقایان موافقین قیام بفرمایند (عده زیادى قیام نمودند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می‌شود

جناب آقاى رئیس محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم ماده 5 و 8 قانون حکومت نظامى جز در مورد طغیان داخلى یا حمله خارجى پس از تصویب اعلام حکومت نظامى از طرف مجلس قابل اجرا نخواهد بود

کشاورز‌صدر.

رئیس - آقاى کشاورز‌صدر.

کشاورز‌صدر - آقایان عموماً تصدیق مى‌فرمایند که بهترین میوه و بالاترین ثمره مشروطیت و حکومت دموکراسى آزادى نطق و بیان و امنیت خانه و جان و مال و ناموس اشخاص است یعنى اگر این را استثنا بکنید اصولاً حکومت مشروطه معنى نخواهد داشت چرا می‌گویند اشخاص خانه و جان و مال و ناموس‌شان است یعنى اگر این را استثنا بکنید اصولاً حکومت مشروطه معنى نخواهد داشت چرا می‌گویند حکومت باید دموکراسى باشد و همه طالب هستند با این که ممکن است یک نواقصى و یک تأخیرى براى مملکت داشته باشد؟ براى این که آزادى افراد و امنیت افراد و آزادى زبان و آزادى قلم را ترجیح می‌دهند به کندی‌هایی که در حکومت دموکراسى است به عرض من عنایت بفرمایید چون این یک مطلب مهم حساسى است ابتدا بنده پیشنهاد داده بودم که مطلقاً ماده 5 و 8 قبل از این که اعلام حکومت نظامى به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده باشد قابل اجرا نیست چرا براى این که اگر بنا باشد هفت روز فاصله داشته باشد ودر ظرف این هفت روز دولتى مغرض باشد کار خودش را کرده و دیگر چیزى نمی‌گذارد براى این که باقى بماند یعنى سرجنبانى باقى نخواهد ماند در ظرف هفت روز هر کسى را بخواهند اگر خداى نخواسته دولت صالح نباشد آن وقت در ظرف 24 ساعت تمامشان را می‌گیرند حبس می‌کنند این است که صحیح نیست که تا وقتى که مجلس تصویب نکرده بتوان مدیر روزنامه‌اى را گرفت یا اشخاصى را توقیف کرد اما چند نفر از دوستان بنده یادآور شدند که اوقاتى هست که ضرورت ایجاب می‌کند مثل خداى نخواسته حمله خارجى یا طغیان داخلى و در اینجا بنده باید عرض بکنم که اگر آقایان رأى به این پیشنهاد بدهند طغیان داخلى را معنایش این است که در مملکت طغیانى بر ضد مملکت بشود میتینگ رژه رفتن و امثال اینها را نمی‌شود طغیان تعبیر کرد این است که بنده براى این که سلیقه بعضى از آقایان را این طور دیدم این پیشنهاد را کردم و الا هم نظر و هم‌عقیده آقایان بودم از این جهت استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید که بنده ماده 5 را براى آقایان بخوانم که تقاضا کردم که قبل از تصویب اجرا نشود اشخاصى که سوء‌ظن مخالفت با دولت مشروطه و امنیت و انتظام عمومى در حق آنها بشود قوه مجریه حق توقیف آنان را خواهد داشت و پس از توقیف به استنطاق آنان شروع مى‌شود هرگاه در استنطاق سوء‌ظن بلکى رفع نشود شخص مظنون در توقیف باقى و بعد از اختتام حکومت نظامى به عدلیه تسلیم خواهد شد ماده 8 هم این است که روزنامه‌جات و مطبوعات اگر بر ضد اقدامات دولت انتشاراتى به طبع برساند نمرات روزنامه و ادارات روزنامه توقیف خواهد شد در صورتى که تحریکات به ضدیت دولت شده باشد متصدیان یا مدیران آنها موافق حکم محکمه نظامى مجازات خواهند شد آقا این ماده پنج همان ماده‌ای است که آمدند و این آقاى دکتر طاهرى حاضر که الان باید از همه بیش‌تر توجه کنند و آقاى جمال امامى و آقاى سنندجى را توقیف کردند و تا مادامى‌که قوام‌السلطنه حکومت نظامى داشت و دلش می‌خواست مى‌توانست آنها را در توقیف نگه دارد این قانونى است که آیت‌الله عظمى ‌کاشانى را گرفتند و خارج از حدود و ثغور حکومت نظامى حبس کردند و بعد هم به قول آقاى پیراسته اسم آن را پذیرایی گذاشتند آقایان فکر کنید دولت اگر خداى نخواسته، اولاً بنده آن قسمت را حذف مى‌کنم، آن موضوع طغیان را چون ممکن است که اسباب زحمت بشود و این موضوع حمله را حذف مى‌کنم دولت هر آنى مى‌تواند آقا بیاید به مجلس شوراى ملى و تقاضاى تصویب اعلام حکومت نظامى را بکند (فرامرزى - باید مجلس تصویب کند و الا پیشنهاد مى‌کند و اعلام می‌کند و مردم را توقیف می‌کند) پیشنهادى هم داده شده است که اگر مجلس در ظرف یک هفته این کار را نکرد خود به خود ملغى است این داده شده است بنده این پیشنهاد را دادم بنابراین من از آقایان استدعا مى‌کنم با علم و توجه به این مفاسدى که هست که شما ماده 5 را اگر در اختیار دولت بگذارید ممکن است که یک دولت مغرضى باشد دولت ناصالحى باشد و همه‌تان را بگیرد تمام ما را بگیرد، روزنامه‌نویس و غیر روزنامه‌نویس و افراد را بگیرد و تا هر وقت میلش است حبس کند (پیراسته - تا هفت روز) این را من مى‌دانم دارم ماده سابق را می‌گویم بنابراین من از آقایان استدعا مى‌کنم که تصویب بفرمایند که ماده 5 و 8 را دولت نتواند اجرا بکند مگر این که بیاید به مجلس شورای ملى و اعلام حکومت نظامى را به تصویب مجلس برساند و این را آناً هم می‌تواند بسیار براى دولت سهل و ساده است که اصلاً قبل از این که حکومت نظامى را اعلام بکند بیاورد در مجلس و اختیار بگیرد و الا اگر آقایان این استثنا را تصویب نکنید مثل این است که قانون حکومت نظامى باقى هست تا قیام قیامت و هر کار که دلشان می‌خواهد مى‌کنند این است که استدعا مى‌کنم رأى بدهید دولت هم همین که خداى نخواسته استشمام اوضاع ناگوارى را بکند پیش از این که حکومت نظامى را اعلام بکند بیاید توى مجلس بگوید آقا جهاتش این است این که برایش فراهم است و ما هم موافقت مى‌کنیم و اختیار مى‌دهیم مى‌گوییم آقا مختارید براى مصالح مملکت اگر لازم است که اشخاص توقیف بشوند بشوند ولى بدون اجازه مجلس شوراى ملى نبایستى که اشخاص توقیف بشوند.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده موافقید با این پیشنهاد؟

حائرى‌زاده - نخیر من موافق نیستم.

کشاورز‌صدر - بنده اصلاح کردم.

فرامرزى - آقا این را پس بگیرید ما که نمى‌خواهیم قانون حکومت نظامى را عوض بکنیم.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده.

حائرى‌زاده - بنده به اندازه‌اى که دو ماده قانون حکومت نظامى سیزده ماده قدیم را قرائت بکنم بیش‌تر وقت آقایان را نمی‌گیرم ماده 5 و 8 را ما اینجا تقاضا کردیم و جناب آقاى کشاورز‌صدر هم تقاضا فرمودند و اصلاحى فرمودند که موافق شد با آن پیشنهادى که ما کردیم و اختلافى نیست براى رفع این نگرانى که این ماده موقوف‌الاجرا باشد من ماده 7 و 10 را مى‌خوانم که این اختیارات که حکومت نظامى دارد خیلى زیاد است (جمال امامى - آقا وارد بحث اصلاح قانون نشوید چون طول مى‌کشد) به آن کارى ندارم ولى بقیه اختیارات به قدرى زیاد است که نمی‌شود تحملش را کرد ماده 7 مى‌گوید مأمورینى که تأمین شهر به عهده آنان واگذار است در صورت سوء‌ظن حق دخول به منازل و اجراى تحقیقات خواهند داشت در صورت مقاومت و مخالفت جبراً مى‌توانند داخل شوند و مخالفت و مقاوم قهراً دستگیر و موافق حکم محکمه نظامى قویاً سیاست‌خواه شد این یک ماده‌ای است که لغو نمی‌شود و آن روز که اعلان حکومت نظامى‌شد قوت دارد یک ماده دیگرى هم دارد ماده 10 اجتماعات و انجمن‌ها در مدت حکومت نظامى باید به کلى موقوف و متروک باشد، اگر اجتماعى منعقد شود به مجرد اظهار اولى پلیس باید متفرق شوند و در صورت مقاومت یا مخالفت مقاوم یا مخالف جلب به محکمه نظامى و محکوم به مجازات خواهد شد هرگاه اجتماعات مزبوره کلاً یا بعضاً مسلح باشد مقارن همان اظهار اولى حاملین اسلحه توقیف و موافق حکم محکمه نظامى مجازات می‌شوند این قانون سیزده ماده‌اى که براى یک اصل معینى نایب‌السلطنه را در آن دخالت داده براى یک امر و قانون دائمى نبوده ولى بعدها این تکیه‌گاه شده که اشخاص آزادی‌خواهى که مخالف فکر حکومت وقتند طبق ماده 5 و 8 اینها را توقیف بکنند یک پیشنهادى ما دادیم که تا به آن پیشنهادى که جناب آقاى کشاورزصدر دادند یکى است و من استدعا دارم که هردو با هم قرائت بشود و رأى گرفته شود و تمام بشود.

جمال امامى - آقاى کشاورز پس بگیرید وقتى وارد اصلاح قانون شدیم این عملى می‌شود.

+++

رئیس - آقاى وزیر جنگ.

وزیر جنگ - بنده می‌خواستم به استحضار مجلس شوراى ملى برسانم که این موضوع حکومت نظامى همان طور که آقایان هم فرمودند در مواقع مخصوص بایستى مورد استفاده قراربگیرد (صحیح است) و الا اصل آزادى است و ما هم مجبوریم و این عقیده را هم داریم که اصل آزادى است و جز در مواقع نهایت ضرورت نبایستى به حکومت نظامى متوسل شد (صحیح است) و دولت هم همین رویه را طى کرده به طوری که آقایان استحضار دارند وقتى که این دولت سر کار آمد در 17 شهرستان ایران حکومت نظامى برقرار بود (صحیح است) و امروز در یک نقطه حکومت نظامى برقرار نیست (احسنت) بنابراین این دولت به هیچ‌وجه در صدد این که از حکومت نظامى استفاده‌اى جز به نفع مملکت بکند نبوده و نیست و نخواهد بود و به همین دلیل هم موقعى که این طرح که طرز اعلام حکومت نظامى را مقرر می‌دارد پیشنهاد شد بنده به نمایندگى از طرف دولت در کمیسیون مربوطه حضور یافتم و فوراً موافقت کردم (صحیح است) بنابراین استدعاى بنده این است که با در نظر گرفتن عملى که تا به حال دولت از نظر حکومت نظامى‌کرده است و با در نظر گرفتن موافقت فورى که با این لایحه شده است اجازه بفرمایید که این لایحه امروز به تصویب برسد ولى فعلاً داخل در اصل مطلب قانون نشوند چون این مستلزم بررسى است و اگر بنا بشود که اجازه بفرمایید که حکومت نظامى برقرار بشود و مواد معینى اجرا نشود این دیگر حکومت نظامى نخواهد بود بنابراین بنده استدعا می‌کنم که اجازه بفرمایید این لایحه را که خود آقایان پیشنهاد فرموده‌اند ودولت هم موافقت کرده است امروز به نتیجه برسد و اگر در قوانین بخواهیم تجدید نظر بکنیم آن را هم مطابق اصول و طرز عمل، عمل بکنیم (احسنت)

دکترمعظمى - بنده اخطار دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر معظمى - عرض کنم که پیشنهاد آقاى کشاورزصدر مربوط به همین ماده‌اى که الان مطرح است نیست خود ایشان پیشنهاد فرمودند که ماده 5 و 8 قانون حکومت نظامى به این ترتیب اصلاح بشود (مکى اصلاح نیست) اجازه بفرمایید ایشان پیشنهادشان این طور است، طرح آمده است طریقه اعلام حکومت نظامى را تعیین کرده است (صحیح است) چون این طور قضاوت شده است که از این قدرت دولت‌ها خوب استفاده نمی‌کنند طریقه اعلام حکومت نظامى را یعنى دوامش را در این طرح موکول کرده‌اند که به تصویب مجلس شوراى ملى برسد و خود قانون حکومت نظامى مطرح نیست براى این که این کار هم زودتر تمام بشود من تمنا می‌کنم از آقایان پیشنهاد کنندگان که پیشنهاد هایشان را پس بگیرند که این را زودتر بگذرانیم.

فرامرزى - در قانون یک نقصى هست و باید رفع بشود.

کشاورز‌صدر - این پیشنهاد را تنها بنده نکردم رفقاى عزیز اقلیت هم این را پیش از من پیشنهاد کرده‌اند و چنانچه آقایان هم موافقت بفرمایند بنده هم موافقم که بماند براى بعد.

فرامرزى - پس گرفتند.

رئیس - پیشنهاد آقاى اسلامى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم که به جاى یک هفته سه روز تعیین شود.

رئیس - آقاى اسلامى.

اسلامى - عرض کنم به عقیده بنده اصولاً تصمیمات نمایندگان ملت در عین حال که متضمن دفاع از آزادى و حقوق ملت ایران است نبایستى که منشأ آثار بدى براى بعضى از افراد باشد بنده توضیحى براى این قسمت عرض می‌کنم و آن این است که آقایان آمدند با یک حسن نیتى براى دفاع از آزادى ملت ایران یک تصمیم بسیار صحیح و مردم پسندى دارند تصویب می‌کنند ولى این یک هفته که ظرف یک هفته دولت بیاید از مجلس اجازه بگیرد، ممکن است بعضى از دولت‌ها حسن نیت داشته باشند و همیشه هم که یک دولتى سر کار نیست، بعضی‌ها هم حسن نیت نداشته باشند در خلال یک هفته هم ممکن است که براى اعلان حکومت نظامى پیش‌آمدهاى بدى هم بکند بنده خیلى مثال ساده می‌زنم ممکن که دولت اعلام حکومت نظامى بکند و چند نفر را من غیر حق و یا با حق دستگیر بکند تبعید بکند به خارج ایران و یا مدیر روزنامه‌اى را هم ببرد زندان و در خلال یک هفته براى دو نفر از مدیران جراید پیش‌آمدى بکند که در مجلس مریض بشوند یا اصلاً فوت بکنند یا آن که در خارج از ایران براى او در راه سوانح و حوادثى پیش بیاید که بعد جبران‌ناپذیر باشد و بعد مجلس شوراى ملى هم این اعلان حکومت نظامى را رد کرده باشد این یک کار عبثى شده، یک عده‌اى از ایران تبعید شده اند یک عده‌اى مجازات شده‌اند شاید افرادى هم از مملکت رفته باشند دولت که جاى دورى نیست، جاى دولت و مقر ریاست وزرا و وزارتخانه‌ها تا مجلس فاصله‌اش 5 دقیقه است و الحمدالله همه هم که اتومبیل پنجاه و پنجاه و یک دارند و آمدن به مجلس و اعلان حکومت نظامى پنج دقیقه وقت می‌خواهد بنابراین بنده این قدر نخواستم دولت در مضیقه باشد و پیشنهاد کردم به جاى یک هفته سه روز گذاشته بشود این است که بنده استدعا مى‌کنم لابد آقاى مخبر هم موافق خواهند بود (تیمورتاش - بنده توضیح عرض مى‌کنم) و کسى هم مخالف نیست آقایان رأى بدهید که این بگذرد.

رئیس - آقاى تیمورتاش.

تیمورتاش (مخبرکمیسیون نظام) - عرض کنم همه آقایان متفق‌القول هستند که حکومت نظامى اساساً یک امر استثنایی باشد و در یک مواقع خارق‌العاده اعلام بشود. وقتى که ما این اصل را قبول کردیم به نظر بنده باید افزار کارش را هم به دستش بدهیم براى وقتى که دولت این عمل استثنایی را بخواهد انجام بدهد. مثل این که آقایان توجه نفرمودند یا توجه نمى‌فرمایند که حکومت نظامى فقط مربوط به تهران نیست و در اقصى نقاط کشور ممکن است یک اتفاقى بیفتد که احتیاج داشته باشد که حکومت نظامى را اعلام بکنند و در این صورت سه روزى که نماینده محترم فرمودند واقعاً کم خواهد بود براى این که اطلاعات برسد به مرکز و مرکز تصمیم بگیرد و به مجلس اعلام بکنند و اخذ نتیجه بکند. این است که بنده استدعا می‌کنم از حضورشان با توجه به این نکته که ممکن است در اقصى نقاط کشور این مطلب ضرورت پیدا بکند این پیشنهاد را پس بگیرند.

رئیس - آقاى پیراسته مخالفید؟

پیراسته - مخالفم.

اسلامى - بنده پس گرفتم.

رئیس - پشنهاد آقاى اردلان قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را پیشنهاد مى‌نمایم اگر مجلس شوراى ملى موافقت خود را با حکومت نظامى‌که که دولت درخواست کرده است در ظرف یک هفته ابراز ننمود آن حکومت نظامى به خودى خود ملغى است (صحیح است)

رئیس - آقاى اردلان.

اردلان - عرض کنم که این مدت تجربه براى بنده این نتیجه را داده که قوانین زیاد براى مملکت مفید نیست اصل کار مجرى قوانین است ما حالا به این قانون هم رأى نمى‌دهیم ولى کدام قانون که بی‌خود یک نفر را حبس بکنند ولى منظورم این بود که اگر دولت اعلام حکومت نظامى را در یک نقطه‌اى لازم دید و به مجلس شوراى ملى پیشنهاد کرد اگر در ظرف یک هفته مجلس آن را تأیید نکرد آن حکومت خود به خود ملغى شود (آفرین) و الا معنى ندارد که دولت یک پیشنهاد بکند و بعد هم در کمیسیون‌هاى مربوطه مجلس شورای ملى عمل بکند و یا ابستروکسیون بکنند و طول بدهند این کار را و دولت هم حکومت نظامى را برقرار کرده باشد مثلاً بدون این که مجلس رأى داده باشد چون ممکن است که دولت عملیاتى بکند و نگذارد که مجلس رأى بدهد چون بسیارى از قوانین را دیدیم که به مجلس آمده و مجلس اظهار عقیده نکرده بسیارى از لوایح را دیده‌ایم که آمده در کمیسیون‌ها و چند ماه مانده (دکتر بقایی - خواهش می‌کنم به این پیشنهاد ما هم توجه بفرمایید که کامل‌تر از پیشنهاد جنابعالى است) بنده از پیشنهاد جناب آقاى دکتر بقایی اطلاعى ندارم نظامنامه مى‌گوید اگر پیشنهاد مشابهى به مجلس تقدیم شود مقام ریاست به آن توجه مى‌فرمایند.

دکتربقایی - پس اجازه بفرمایید که آن پیشنهاد را هم بخوانند و روى هر دو توضیح بدهید.

اردلان - بنده پیشنهاد را روى فکر خودم شخصاً تهیه کرده‌ام و عقیده‌ام این است که اگر در ظرف یک هفته مجلس شوراى ملى نظر دولت را تأیید نکرد حکومت نظامى به خودى خود ملغى است.‏

رئیس - آقاى قاسم فولادوند.

فولادوند (مخبر کمیسیون کشور) - بنده خیال مى‌کنم که استدلال خود جناب آقاى اردلان دلیل بر این باشد که کار را به دست مجلس شورای ملى

+++

بدهند عرض می‌کنم به همان دلایلى که جناب آقاى اردلان فرمودند نظر بنده این است که کار را به رأى مجلس بگذاریم زیرا اگر اکثریت موافق باشند که اکثریت رأى خودش را می‌دهد اما این قضیه ابستروکسیون را که فرمودند ممکن است یک عده‌اى مخالف باشند و آنها ابستروکسیون بکنند عکس این را آقا باید تصور بکند، اگر عکس این باشد به ضرر مملکت و دولت و مجلس است دولت گفته است این کار بسته است به دست مجلس شورای ملى یعنى اگر صلاح مملکت می‌داند رأى می‌دهد اگر صلاح مملکت را ندید ملغى می‌کند این حکومت نظامى را بنابراین به همان استنادى که فرمودید تقاضا می‌کنم که پس بگیرید.

دکتر بقایی - اجازه بفرمایید آن پیشنهادها هم خوانده بشود و روى هر دو تا صحبت شود.

فرامرزى - آقاى رئیس بنده هم پیشنهاد مشابهى کرده‌ام.

دکتر بقایی - مشابه نیست تفاوت دارد ولى مکمل این است.

رئیس - آقاى صدرزاده.

صدرزاده - عرض کنم که راجع به این قانون بنده باز می‌خواهم تذکراً عرض کنم که قانون حکومت نظامى در صدر مشروطیت به تصویب رسیده البته قوانینى که در آن دوره به تصویب رسیده است یک آزمایش‌هاى چهل و چند ساله روى این قوانین شده است البته احتیاج به تجدید نظر دارد ولى در حال حاضر از حوصله مجلس خارج است که ما نسبت به قانون حکومت نظامى بخواهیم اظهار نظر بکنیم مقصود از این طرحى که آقایان محترم تقدیم کردند و جناب آقاى فرامرزى چه در دوره 15 و چه در این دوره توضیحات کافى در این باب دادند این بود که جلوگیرى از سوء‌استفاده دولت‌ها در اعلان قانون حکومت نظامى بشود مقصود مجلس شورای ملى این است ما در اینجا نمی‌خواهیم که براى مجلس شوراى ملى در این باب تلکیفى معین بکنیم و او را محدود بکنیم ما می‌گوییم در مواقعى که حکومت نظامى را دولت لازم می‌داند باید به مجلس پیشنهاد بکند اگر پیشنهاد او پذیرفته شد اعلان خواهد کرد ولى گاهى پیش می‌آید که یک مواردى هست که ضرورت دارد و فوریت دارد در مملکت که باید بلافاصله اعلان حکومت نظامى‌کرد و در این قبیل موارد براى این که دولت نتواند سوء‌استفاده بکند یعنى در غیر موارد ضرورى اعلام حکومت نظامى باید در ظرف یک هفته مجلس شورای ملى عرضه بدارد و رأى مجلس را بخواهد (صحیح است) حالا مجلس شوراى ملى تأخیر در موافقت بکند یا نکند این یک مسائلى است مربوط به مجلس و ما منظورمان از این قانون این بود که جلوگیرى از سوء‌استفاده دولت‌ها بکنیم بنابراین وقتى که آمد به مجلس دولت از تکالیف قانونى خودش فارغ است و دیگر تکلیف، تکلیف مجلس شورای ملى است و مجلس شورای ملى به هر نحوى که می‌داند عمل می‌کند.

اردلان - این چه حرفى است می‌زنید آقا؟ دولت اعمال نفوذ می‌کند.

رئیس - سه پیشنهاد مشابه رسیده یکى از آقاى فرامرزى است یکى هم پیشنهاد آقاى اردلان است یکى هم از طرف آقاى دکتر بقایی اینجا نظامنامه تصریح کرده که هر کدام جامع‌تر است قرائت بشود تصور می‌کنم پیشنهاد آقاى فرامرزى جامع‌تر است قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمه باید در ظرف یک هفته پیشنهاد آن را با ذکر علت به مجلس شورای ملى بدهد و موافقت آن را بخواهد در بین‌الهلالین اضافه شود در صورتی که مجلس به علل مختلفه در ظرف یک هفته تصویب نکرد ادامه حکومت نظامى مجاز نخواهد بود و خود به خود ملغى است.‏

رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر بقایی هم قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده افزوده شود.

تبصره - چنانچه مدت یک هفته پس از تاریخ اعلام حکومت نظامى مجلس شورای ملى به علتى از علل راجع به آن تصمیم گرفت حکومت نظامى به خودى خود ملغى خواهد شد.

دکتربقایی، حائرى‌زاده، الله‌یار صالح، کشاورزصدر، حسین ملکى‏

رئیس - تصور می‌کنم پیشنهاد آقاى فرامرزى جامع‌تر است تبصره هم نیست و جزو خود ماده است.‏

دکتر بقایی - آن پیشنهادمان را پس گرفتیم این پیشنهاد آقاى فرامرزى را قبول می‌کنیم.‏

رئیس - آقاى فرامرزى‏

فرامرزى - عرض کنم که تمام بدبختى ما که هى قوانین مى‌نویسیم و دست همدیگر را می‌بندیم براى این است که سوء‌ظن به همدیگر داریم که مبادا از قانون سوء‌استفاده بشود در حقیقت اول من اینجا نوشته بودم اگر مجلس تصمیمی اتخاذ نکند براى این که فکر کرده بودم به قول آقاى دکتر بقایی که الان می‌فرمودند و من تا حالا متوجه نشده‌ام فرمودند وقتى که خواستند که رأى داده شود به یک موضوعى این چراغ‌ها به نوبت خاموش می‌شود بعضى اوقات یک دفعه بعضى اوقات دو دفعه و این علامت این است که مثلاً حالا بلند شوند ما از ترس این علامت که یک مرتبه در مجلس داده نشود در دوره‌هاى بعد و تصمیمى اتخاذ نشود این هم دو وجهه را دارد یعنى ممکن است یک چند نفر که مصلحت‌شان در انقلاب و آشوب مملکت باشد و اینها بیایند توى مجلس هر چیزى احتمال و امکان دارد (صحیح است) از آن طرف هم ترس داریم که یک دولتى دلش می‌خواهد که حکومت نظامى را ادامه بدهد و طرفداران دولت علامت بدهند این ترس را هم داریم.‏

رئیس - آقاى فرامرزى مختصر بفرمایید.

فرامرزى - بلى قربان یک کلمه دیگر بیش‌تر نیست حالا چه کار بکنیم که از خطر هر دو دسته نجات پیدا بکنیم (اسلامى - چراغ را خاموش می‌کنیم) این بود که من تصمیمى اتخاذ ننمود را عوض کردم و گفتم مجلس تصویب نکرده اتفاقاً اینجا هم نوشته شده که بعد از یک هفته در هیچ کجاى دنیا شما جایی را پیدا نمی‌کنید که اساساً حکومت نظامى طورى باشد که یک هفته دوام پیدا بکند (تیمورتاش - در ظرف یک هفته) در ظرف یک هفته من تا قبل از اعلام، قبل از تصویب مجلس هم به دولت اجازه حکومت نظامى دادم شما نگاه بکنید به خبرها در کازابلانکا، در آفریقاى شمالى، جنوبى، شرقى، غربى، دائماً خبر می‌دهند خبرگزاری‌ها که براى 4 ساعت، براى 8 ساعت، براى 24 ساعت، براى 48 ساعت اعلان حکومت نظامى داده شد من اصلاً در هیچ روزنامه‌اى نخوانده‌ام که بگویند یک هفته اعلان حکومت نظامى داده شد این در یک هفته دیگر مدتش تمام می‌شود وقتى که دولت آمد خودش اعلان حکومت نظامى داد کارهایش یک هفته بیش‌تر طول نمی‌کشد معذالک ما گفتیم این یک هفته دولت براى یک قضایاى غیر مترقبه‌اى که ممکن است پیش بیاید حق دارد اعلان حکومت نظامى بدهد بعد بدهد به مجلس این قانون ناقص است به جاى این که بنویسند با موافقت مجلس است نوشته‌اند پیشنهاد به مجلس بدهد و این یک خرده ما را گیج کرده که چه کار بکنیم که در موقع عمل هم به مجلس بیاید و هم حکومت نظامى ادامه پیدا نکند بدون موافقت مجلس در این که حکومت نظامى در دنیا لازم است، در این که باید اختیار داشته باشد در این که باید اگر سوء‌ظن پیدا کرد بتواند بتواند برود به خانه‌هاى مردم هیچ شکى نیست، برود توقیف بکند و الا دیگر حکومت نظامى نیست حکومت حلوا است به جاى این که مردم را توقیف کند، براى مردم حلوا بیاورد باید حکومت نظامى اختیار داشته باشد اما باید حکومت نظامى ملى باشد یعنى آن هیئتى که نمایندگان ملت هستند موافق باشند تصویب کنند که این حکومت نظامى ملى است قاچاق نیست براى کوبیدن ملت نیست (صحیح است) پیشنهاد ما براى جلوگیرى از این است که عرض کردم که مبادا عمل بکنند و توى مجلس تصویب نشود.

رئیس - آقاى مخبر.

تیمورتاش - والله وظیفه بنده الان خیلى مشکل است چون که در مقابل استاد سخن و بعداً بیاناتى که جناب آقاى فرامرزى فرمودند باید اظهار نظر بکنم اما حقیقت این است و جناب آقاى فرامرزى هم خیلى خوب اشاره فرمودند ما گاهى از ترس خودمان را دچار یک مخاطراتى که احتمالش شاید بیش‌تر باشد می‌کنیم اساساً در این که حکومت نظامى یک امر استثنایی است و جز در مواردى که واقعاً ضرورت ایجاب بکند نباید به این اصل متشبث شد در اینجا تردید نیست ولى این که بخواهیم که در ظرف یک هفته این را مجلس تصویب بکند به نظر بنده اشکال دارد که یکى از نقطه نظر مجلس است که آیا می‌شود یک تکلیفى از حالا براى مجلس‌هاى آینده معلوم کرد؟ (فرامرزى - مسلم است) این را به نظر بنده نمی‌شود دست مجلس را بست و مجلس را محدود کرد در ثانى تصور بفرمایید که خداى نکرده در مجلس شوراى ملى یک اقلیتى پیدا بشود که آن اقلیت خطرش هزاران مرتبه

+++

از دولت‌هایی که هر چقدر هم جبار و ستمگر باشند بیش‌تر باشد شما آن روز را تصور بفرمایید آن روز را در نظر مجسم بفرمایید که اگر به آن مرحله رسیدید عرض مى‌کنم که قبول بفرمایید که این احتمال خیلى دور است که دولتى ممکن است از این قانون استفاده بکند این را قبول بفرمایید و آن احتمالى که احیاناً یک اقلیت مضافاً بر این که در گزارشى که تقدیم شده است توجه بفرمایید نوشته است که دولت باید تصویب مجلس شورای ملى را بخواهد اولاً و ثانیاً مجدداً باز نوشته شده در ظرف هفت روز پیشنهاد با ذکر علت به مجلس شورای ملى بدهد و موافقت آن را بخواهد و همچنین مدت قید شده است که در گزارشى که دولت به مجلس می‌دهد مدت حکومت نظامى را باید معلوم بکند و با این اعمال بنده خیال نمی‌کنم که دولت بتواند بیش از این وظیفه داشته باشد و ممکن است به انجام وظیفه دیگرى باشد.

فرامرزى - آقا این که حرف آدم را سوء تعبیر می‌کنند جوابش طبق ماده 90 است؟

تیمورتاش - بنده که تجلیل کردم از جنابعالى.

فرامرزى - بنده دو کلمه ماده 90 دارم.

رئیس - توضیح مخبر که ماده 90 ندارد ایشان حرفى نزدند.

فرامرزى - ایشان نفهمیدند می‌خواستم حالی‌شان کنم (خنده نمایندگان)

رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى - عرض کنم که من استدعا می‌کنم از پیشگاه مقدس آقایان نمایندگان محترم که در موقع طرح یک قوانین روى احساسات نرویم فکر بکنیم که چه کارى به نفع مملکت و ملت است روى او و دنبال او برویم تا موفق بشویم (انشاء‌الله) خوب، طرحى تهیه شده بنده هم در تمام رأى‌ها شرکت کردم و رأى دادم انشاء‌الله به نفع مملکت هم است ولى آقایان فکر بفرمایید فرض محال که محال نیست اگر خداى نکرده یک پیش‌آمدى شد در مملکت و دولت حکومت نظامى اعلام کرد و مطابق این قانون تا یک هفته داد به مجلس، اگر مجلس به وظیفه خودش عمل نکند تکلیف دولت یا تقصیر دولت‌ها چیست؟ توجه بفرمایید آقایان، اگر فرمایشى داشته باشید بفرمایید در این طرح نوشته شده دولت مکلف است تا یک هفته بیاورد پیشنهاد بدهد به مجلس شوراى ملى و مجلس شوراى ملى ممکن است در ظرف 3 ساعت تا نصف شب هم شده رسیدگى بکند و تکلیف آن را معین بکند این که می‌گویند اگر تا یک هفته مجلس رسیدگى نکرد خود به خود ملغى است به صلاح مملکت نیست (صحیح است) بلکه یک پیش‌آمدى شده باشد بلکه یک تصادفى شده باشد براى مملکت والله چشمتان را نبندید دنیا در آتش دارد می‌سوزد فکر مملکت را بکنید فکر آن پیرزن‌هایی را بکنید که حکومت نظامى در موقعش باید آنها را حفظ بکنند براى مجلس تکلیف معین نکنید دولت در ظرف یک هفته مکلف است به مجلس بدهد هم در ظرف سه ساعت تکلیف لا و نعمش را معلوم بکند (صحیح است)

رئیس - اگر بخواهید روى یک پیشنهاد این قدر صحبت کنید که نمی‌شود. آقاى فولادوند.

مخبر کمیسیون کشور - بنده خیال می‌کنم که وظیفه مجلس ما این است که تکلیف براى دولت معین کند براى دولت هم مطابق این این لایحه تکلیف معین شده و ما نمی‌توانیم براى مجلسى که در ادوار بعد مى‌آید تکلیف معین کنیم. ما باید تکلیف دولت را معین کنیم. تکلیف دولت را به موجب این ماده واحده معین کرده‌اند ولى جناب آقاى فرامرزى تکلیف مجلس‌هاى بعد با ما نیست مجلس‌هاى بعد خودشان باید بیایند تصمیم بگیرند دولت لایحه خودش را بدهد مجلس هم باید عمل بکند حکومت از دست دولت بیرون مى‌آید به مجلس می‌رسد مجلس باید عمل بکند براى این که حکومت ملى با مجلس است و مجلس باید تکلیف را معین بکند.

رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى فرامرزى آقایانى که موافقند قیام کنند

(عده کمى برخاستند) تصویب نشد (اسلامى - ردش آثار دیگرى ندارد) پیشنهاد آقاى معدل قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نماید ماده واحده به شرح زیر اصلاح شود.

ماده واحده - دولت نمی‌تواند جز در مواقع فوق‌العاده که ضرورت ایجاب کند اعلان حکومت نظامى بدهد ترتیب آن این است که دلایل موجه خود را به مجلس شوراى ملى عرضه داشته فى‌المجلس رسیدگى و تکلیف آن معلوم بشود و در مدتی که حکومت نظامى وجود دارد باید مجلس شوراى ملى منعقد باشد و اگر وقتى مجلس منعقد نباشد اعلان حکومت نظامى وادامه حکومت نظامى ممنوع است مدت حکومت نظامى باید با تصویب مجلس باشد و تمدید آن هم محتاج به تصویب مجلس است.

رئیس - آقاى معدل.

اسلامى - مجلس منعقد نباشد یعنى چه؟

معدل - حالا بنده عرض مى‌کنم و آمده‌ام توضیح بدهم. آقایان نبایستى از ادامه مذاکره در این باب نگرانى داشته باشند علتش این است که مذاکراتى که در این مورد مى‌شود، در این موقع این گونه طرح‌ها و این گونه قوانین طرح می‌شود خود این مذاکرات در آتیه سند است و اگر وقتى بخواهند نظر مجلس و قانونگذار را بفهمند استناد مى‌کنند به همین مذاکراتى که در این مواقع شده به طور کلى عرایضى که بنده امروز عرض مى‌کنم براى آینده و براى روزهایی است که خداى نکرده مورد استفاده و استناد ملیون و آزادى‌خواهان و آنهایی که در بند و زحمت و اشخاص و حکومت‌هاى ناباب واقع مى‌شوند ممکن است قرار بگیرد حکومت نظامى را حتماً و قانوناً وقتى می‌بایستى اعلام بکنند که به اساس حکومت ملى و اساس استقلال مملکت یک لطمه‌اى بخواهد وارد بیاید، در غیر این مورد این امری است که هرکس مرتکبش بشود خیانت به مملکت کرده و دولت‌ها مى‌آیند و می‌روند و ممکن است دسته‌اى با این دولت و دسته‌اى با دولت دیگر مخالف باشند اینها حق ندارند از این اسلحه استفاده بکنند و براى تأمین حکومت چند روزه خودشان حکومت نظامى اعلام کنند هر وقت که به اساس حکومت ملى یا به اساس استقلال کشور احتمال می‌رود که لطمه‌اى وارد بشود مى‌توان حکومت نظامى را اعلام کرد این تفسیرى است که براى این قانون مى‌شود در پشت این تریبون اظهار کرد اما آن پیشنهاد آقاى فرامرزى که تصویب نشد بنده حیفم آمد بنده رأى دادم به آن ولى ایشان پیشنهاد فرموده بودند که در ظرف 3 روز می‌بایستى دولت بیاید این را به تصویب برساند (صحیح است) بنده فکر می‌کنم که اگر خداى نکرده یک آدم نابابى یا یک دولت نابابى باشد در ظرف 3 روز هم مقاصد بد خودش را اجرا می‌کند پیشنهاد بنده که استدعا می‌کنم آقایان به آن توجه دقیق بفرمایند این است که به مجلس شورای ملى بیایند و فى‌المجلس ازش تقاضا بکنند الان مگر مجلس این قانون را فى‌المجلس نکرده بسیارى از موارد دیگر هم هست که ما قانون را فى‌المجلس طرح کرده‌ایم دولت باید بیاید فى‌المجلس و بگوید که من به موجب این دلایل به این جهت می‌خواهم حکومت نظامى اعلام کنم اجازه بگیرد این 3 روز و 5 روز و 7 روز و 9 روز یعنى چه؟ مطلب دیگر پیشنهاد بنده این است که هر وقت مجلس شورای ملى تشکیل نباشد حکومت نظامى نشود و اعلام نشود حالا عرض می‌کنم من از آقاى اسلامى‌که خودش حرف می‌زند تعجب دارم (اسلامى - این قسمت بله درست است) عرض کنم آقایان قانونى بگذرانید که اگر به جهاتى حکومت نظامى وجود دارد اگر به تعطیل تابستان مجلس برخورد اتوماتیکمان و خود به خود حکومت نظامى لغو بشود باز این نکته را بنده خدمت آقایان عرض مى‌نمایم ما نباید ملتی را بار بیاوریم که در دوره حکومت نظامى امنیت داشته باشند اگر از آشوب و جنجال داخلى هم صدمه می‌خوریم این قدر صدمه بخوریم تا قدرت ایستادن سر پاى خودمان را پیدا بکنیم حکومت‌ها می‌بایستى فقط در مقابل فشار خارجى و احتمال خطر خارجى و از بین رفتن استقلال مملکت حکومت نظامى را اعلام کنند و الا از نظر این که یک دسته‌اى می‌خواهند در داخله آشوب کنند حکومت نظامى لازم نیست حکومت قانون و استقلال و محکمه لازم است دولت می‌بایستى مردم را عادت بدهد که با دلیل و با قانون بر آنها حکومت بکند قوایی که ما داریم و بودجه‌اى که ما داریم براى امنیت داخله ما کافى است یعنى وقتى 150 هزار 100 هزار نفر نظامى داریم اینها بر افراد و قبایل و اشخاص این مملکت تفوق دارند اشخاصى که می‌آیند حکومت می‌کنند وقتى ضعف پیدا می‌کنند از این قوانین سوء‌استفاده مى‌کنند مخالفین خودشان را که غالباً مردمان حر و آزاد و مردمان بى‌باک و صاحبان قلم و صاحبان نطق و صاحبان بیان و اشخاص متفکر هستند اینها را می‌گیرند و در بند و زنجیر می‌اندازند آقایان رأى ندادن به این پیشنهاد‌ها یعنى رد کردن این مطالب و مجلس شوراى ملى و در دوره 16 باید این افتخارات را

+++

براى خودش ذخیره کند براى این که حکومت ملى به معنى واقعى اعلام بکند.

وزیرکشور - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - آقاى وزیر کشور بفرمایید.

وزیر کشور - همان طوری که جناب آقاى معدل فرمودند این نطق‌هایی که اینجا می‌شود به نظر بنده نطق‌هایی است که اثر دارد شاید در تفسیر قانون هم مؤثر باشد و عقاید هم باید به طور آزاد گفته شود تا آن که تاریخ نشان بدهد که حق با کى است روى احساسات به نظر بنده نبایستى قانون گذراند همین قانون حکومت نظامى‌که امروز مطرح است باید فهمید که چه موقعى بوده خود بنده هم از آنهایی بودم که به این قانون رأى دادم ولى چرا؟ وقتى بود که محمدعلى میرزا و اعوانش اطراف ایران را گرفته بود به این جهت مشروطیت ما در تهدید بود بلکه استقلال مملکت ما داشت از بین می‌رفت مجلس شورای ملى ناچار بود با یک روح آزادى این را رأى بدهد تا این که اساس مملکت باقى بماند بنده هم حالا معتقد بوده و هستم و خواهم بود که حکومت نظامى براى این که آدم حریف خودش را از بین ببرد ناجوانمردانه است (صحیح است) صریح می‌گویم هیچ حکومتى نباید از حکومت نظامى سوء‌استفاده بکند و خیال بکند که با حکومت نظامى حریف سیاسى خودش را باید زمین بزند این خیانت به مملکت است (احسنت) حریف باید آزاد باشد و حرفش را هم بزند اما حکومت نظامى براى چه موقعى است؟ حکومت نظامى براى همان مواقعى است که گفتید وقتى که استقلال مملکت در خطر باشد محمدعلى میرزا را حالا می‌گویند مربوط به قدیم است همین پیشه‌ورى چند سال پیش را بگویید که آقا داشت مملکت ما را می‌خورد مثلاً در همین تهران هم اعوانى داشت که می‌خواستند همان عمل تبریز را بکند باید یک دولتى باشد که فوراً جلوش را بگیرد باید به نظر بنده این کار را گذاشت براى مواقع لزوم که حفظ حیات مملکت ایجاب می‌کند بنابراین این موضوع که در دو کمیسیون مطالعه شده و بالأخره طرز کار که دولت‌ها هم نتوانستند سوء‌استفاده بکنند طبق یک ماده‌اى معلوم شده به نظر بنده هر دخالت عاجلانه‌اى در تغییر نکاتى که در این لایحه ذکر شده بشود بعد ضررش را خواهید دید (صحیح است) بنابراین آقایان موافقت بفرمایید که عین این طرح که از روى فکر تهیه شده امروز از تصویب مجلس شورای ملى بگذرد (صحیح است)

رئیس - آقاى فرامرزى.

فرامرزى - عرض کنم یک پیشنهادى هم آقاى امینى داده‌اند اجازه بفرمایید قرائت شود و مختصر هم هست تا تکلیف این کار زودتر معلوم شود عرض کنم حضور مبارکتان صحبت این که اگر مجلس نبود چه باید کرد زیاد شده مطابق قانون اساسى نمی‌شود که مجلس نباشد (صحیح است) اگر مجلس نبود حکومت قاچاق است عملش قانونى نیست (صحیح است) ولى به قول آقاى امینى ما زیاد از این حکومت‌ها که بوده است دیده‌ایم این است که آقاى امینى هم پیشنهادى داده‌اند و اگر من اطمینان داشتم که این در مجلس تصویب مى‌شود من مخالفت نمی‌کردم منتها می‌ترسم که تصویب نشود آن وقت مفهوم مخالفش را بگیرند جناب آقاى دکتر معظمى یک پیشنهادى داده‌اند که بسیار جامع است و البته با آن لطف بیان و حسن بیانى که دارند با آن فکر جامعى که براى قانونگذارى دارند حتماً طورى توضیح خواهند داد که مجلس آن را تصویب خواهد کرد وقتى مجلس آن را تصویب کرد دیگر تصور می‌کنم که احتمال خطر از جلو برداشته شود اینجا جناب آقاى اردلان وزیرکشور فرمایشاتى فرمودند که در قسمت اصول البته صحیح بود ولى جناب آقاى اردلان ما در عمل عکس آن را دیده‌ایم اولاً خود این که در اینجا در اصل طرح بوده با تصویب مجلس و کلمه تصویب را در کمیسیون برداشته‌اند خود این توى دهن ما می‌زند اساساً لایحه براى چه به مجلس می‌آید؟ براى آن که وقت بگذرانند؟ خیر لایحه می‌آید به مجلس که تصویب شود این فرمایش‌هایی که شما فرمودید که حکومت پیشه‌ورى چطور بود در تهران چطور بود ما عکس آن را دیدیم یعنى ما دیدیم که در تهران طرفداران و موافقین پیشه‌ورى و همکارهاى پیشه‌ورى حکومت نظامى در دست‌شان بود مخالفین پیشه‌ورى را گرفتند دکتر طاهرى موافق پیشه‌ورى بود یا مخالفش بود؟ و همان طور آقاى جمال امامى (نورالدین امامى - موافقش بود) (خنده نمایندگان) شما که احتمال این را می‌دهید که یک ماجراجویی بیاید یک اعمالى بکند احتمال این را هم بدهید که این ماجراجو با تردستى شهربانى شما را در دست بگیرد حکومت شما را در دست بگیرد کما این که بود و دیدید هر کس که بر علیه حکومت پیشه‌ورى در این مملکت حرف زد گرفتند و به موجب ماده 5 حکومت نظامى توقیفش کردند خود شما دیدید پس احتمال آن را هم باید بدهید جناب آقاى اردلان تصور می‌کنم که روح همه مجلس موافق این است که باید حکومت نظامى باشد اما آن وقتی که حکومت نظامى ملى باشد و آن وقتى است که مجلس باشد مجلس که نباید باشد وقتى که نبود یک حکومت قاچاقى که متکى به مجلس نیست البته حق ندارد که اعلام حکومت نظامى بکند.

رئیس - کلمه تصویب برداشته نشده در ماده واحده هست ماده واحده یک دفعه قرائت مى‌شود

(ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - دولت نمی‌تواند جز در مواقع فوق‌العاده که ضرورت ایجاب کند اعلان حکومت نظامى بدهد و آن هم باید با تصویب مجلس شورای ملى باشد اگر وقتى در جایی ضرورت فورى ایجاب کرد دولت می‌تواند آن را اعلام کند ولى باید در ظرف یک هفته پیشنهاد آن را با ذکر علت به مجلس شورای ملى بدهد و موافقت آن را بخواهد مدت حکومت نظامى نیز باید در اعلان معین گردد و تمدید آن اگر لازم شود محتاج به اجازه جدید است.

رئیس - رأى گرفته شود به پیشنهاد آقاى معدل آقایانی که موافقند قیام کنند (عده کمی قیام نمودند) تصویب نشد.

عده‌اى از نمایندگان - نشنیدیم آقا پیشنهاد را دو مرتبه بخوانید.

اسلامى - این پینشنهاد مهم است آقایان توجه کنند به مفهوم مخالفش.

رئیس - رأى گرفته شد و رد شد پیشنهاد آقاى امینى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى امینى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم قبل از جمله مدت حکومت نظامى الى آخر اضافه شود اعلام حکومت نظامى در ایام فترت مجلس شورای ملى اکیداً ممنوع است. ابوالقاسم امینى.

رئیس - آقاى امینى.

امینى - بنده این پیشنهاد را این طور اصلاح می‌کنم، اعلام حکومت نظامى در مدت انتخابات اکیداً ممنوع است بنده معتقد هستم آقایان باید در این کار مصر باشید براى این که آقایان حافظ قانون اساسى هستید قانون اساسى تصریح دارد و مجلس باید حافظ قانون اساسى باشد قانون اساسى متذکر می‌شود که حکومت مشروطه تعطیل‌بردار نیست ولى کراراً دیدیم که تعطیل بوده است (یک نفر از نمایندگان - تعطیل مجلس یعنى چه) پیشنهادم را اصلاح کردم شما حرارت را در این قسمت بگذارید کنار نوشتم اعلام حکومت نظامى در ایام انتخابات اکیداً ممنوع است این را هزار جور تفسیر کردند در زمان حکومت قوام‌السلطنه بود در زمان حکومت سهیلى بود به تفسیر غلط می‌گفتند اجتماعات برخلاف قانون است شب می‌آمدند بنده و شما را می‌گرفتند می‌گفتند پنج نفر دور هم جمع هستید این صحیح نیست این پیشنهادى که بنده کردم هم به صلاح ممکلت هم به صلاح مجلس هم به صلاح قانون اساسى است بنده پیشنهاد کردم که این اقدام فقط موقعى ممکن است که مجلس تعطیل نباشد یعنى اگر بخواهند انتخابات کنند یعنى فرض کنید اگر امروز مجلس را بنا به دلایلى تعطیل کردند و خواستند انتخابات را تجدید بکنند و عملاً شما مواجه شدید با تعطیل مجلس و نبودن مجلس نباید بتوانند این کار را بکنند و حکومت نظامى اعلام کنند تمام جرایدتان را بگیرند توقیف کنند اگر این پیش‌آمد شما آن استفاده‌اى که از آن می‌خواستید بکنید نخواهید کرد چون نوشته‌اند با اجازه مجلس شورای ملى، مجلس شورای ملى امروز منحل شده به مجلس لایحه‌اى آورده‌اند که موافق نظر مجلس نبوده رد کرده می‌گویند که مجلس باید تعطیل شود و رفراندوم بشود براى موضوع مخصوصى که مورد اختلاف بین دولت و مجلس هست (حائرى‌زاده - حق ندارند همچو کارى بکنند) آقاى حائرى‌زاده - در تمام آن کارهایی که در این مملکت حق ندارند بکنند می‌کنند من که در اینجا پیش‌بینى می‌کنم شما از لفظش بپرارید ولى در عمل می‌شود امروز تنها موردى که می‌شود گفت مجلس را می‌توانند تعطیل بکنند یعنى براى انتخابات تازه تعطیل می‌شود در این مدتى که مجلس نیست و باید که انتخابات جدید بشود موافقت بفرمایید که نتوانند اعلام حکومت نظامى بکنند پیشنهاد بنده این است اعلام حکومت نظامى

+++

در مدت انتخابات اکیداً ممنوع است (دکتر بقایی - آن اصلاح بنده را آقاى امینى ببینید).

رئیس - آقاى فقیه‌زاده موافقید (فقیه‌زاده - مخالفم) بفرمایید.

فقیه‌زاده - بنده با الغای حکومت نظامى‌کاملاً موافقم ولى آقایان فراموش کرده‌اند بعد از وقایع شهریور چه اتفاقاتى افتاد (همهمه نمایندگان) (غلامرضا فولادوند - آقا ما گوشمان ناراحت است از این صدا و جنجال وقایع زیر آب را فراموش کرده‌اند وقایعى که در قزوین به دست توده‌ایها اتفاق افتاد فراموش کردند وقایعى که در زنجان اتفاق افتاد و در توى مسجد حاکم زنجان را زدند و کله‌اش را خرد کردند فراموش کرده‌اند (امینى - در آن وقت قواى بیگانه در ایران بوده و مملکت اشغال بود) من عقیده‌ام این است که این ماده‌اى را که آورده‌اند همین طور تصویب بشود.

(در این موقع آقاى تیمورتاش مخبر کمیسیون نظام با نمایندگان صحبت می‌کردند)

رئیس - آقاى مخبر اگر می‌خواهید صحبت بکنید بفرمایید اینجا صحبت بکنید آنجا چه کار دارید.

تیمورتاش مخبر کمیسیون نظام - آقایان بنده اذعان می‌کنم و می‌دانم که مخالفت با چنین پیشنهادى که پاى مجلس و وکلا در میان است و انتخابات کار مشکلى است ولى شما را به خدا استدعا می‌کنم این را توجه بفرمایید البته می‌شود که بنده وکیل نشوم یا دیگران وکیل نشوند شما را به خدا فکر این را بکنید ولى شما دیدید آقایان که به اسم انتخابات دو سال مجلس نداشتید و تمام کارها را هم انجام دادند (عده‌اى از نمایندگان - (با همهمه) نباید بشود این عمل غلط بوده) اما پیشنهاد جناب آقاى ابوالقاسم امینى این است که در موقع انتخابات حکومت نظامى نباشد (دکتر بقایی - این که قانون است) قانون اساسى را اگر قبول دارید که فترتى نیست و بالأخره هیچ وقت نباید انفکاک از این جریان باشد ولیکن شما را به خدا تحت لفافه قانون و قانون اساسى یک حقى را هم پایمال نکنید و زیر پا نگذارید شما مکرر دیدید که انتخابات در این کشور 6 ماه 8 ماه یک سال طول کشیده است (دکتر بقایی - چرا طول کشیده؟ براى این که دولت‌ها با اعلام حکومت نظامى می‌خواسته‌اند کثافتکارى‌ها بکنند) مگر این را بفرمایید که می‌شود انتخابات مدتى به طول بی‌انجامد ولى هیچ کس نمیتواند بگوید که در تمام این مدت اتفاقى نیفتد که ایجاب کند که حکومت نظامى نباشد (کشاورزصدر - نباید باشد) پس همان طور که آقا فرمودند از اسمش بیزار هستید ولى عملش را دیده‌اید.

رئیس - آقاى رضوى موافقید (رضوى مخالفم) آقاى امامى‌اهرى بفرمایید.

امامى‌اهرى - بنده یک توضیحى را عرض می‌کنم آقاى دکتر معظمى توضیح دادند که آقایان این قسمت را توجه داشته باشند قانون حکومت نظامى اشکالات زیادى دارد نواقص زیادى دارد این ماده واحده براى اعلام و طرز برقرارى حکومت نظامى است این را اجازه بفرمایید تصویب بشود بعد رفع نواقص را با مداقه کامل در کمیسیون بکنیم.

رئیس - آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور - بنده می‌خواستم عرض بکنم که این یک موضوعى است طبیعى و بنده می‌خواهم عرض کنم که حکومت نظامى در موقع انتخابات نبایستى باشد (احسنت)

رئیس - آقاى وزیر جنگ.

وزیر جنگ - اجازه بفرمایید بنده دو کلمه عرض کنم شاید مورد توجه آقایان واقع شود بنده هم کاملاً موافقم که در زمان انتخابات حکومت نظامى نباید باشد ولى توجه بفرمایید که اگر در این موقع یک اتفاقى براى مملکت افتاد آن وقت دولت چه باید بکند پس آن را هم معلوم بفرمایید بنده استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند بنده که همه‌اش موافقم بنده عرض می‌کنم این مطلب صحیح است در موقع انتخابات خدا نکند که یک دولتى از حکومت نظامى بخواهد برخلاف مصالح مملکت استفاده بکند و خدا آن دولت را الهى مرگ بدهد این درست ولى در این موقع یک اتفاقى افتاد چه بکند استدعاى بنده این است که با مطالعه بفرمایید که تکلیف این قسمت دوم هم معلوم بشود و الا بنده موافقم.

مکى - همان نقطه‌اى که اتفاقى افتاده حکومت نظامى برقرار می‌شود.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى امینى آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى عامرى به شرح زیر قرائت شد: پیشنهاد می‌کنم به جاى یک هفته نوشته شود در اولین جلسه مجلس شورای ملى عامرى.

عامرى - بنده پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى شوشترى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌کنم دولت مکلف است در صورت بروز فساد و اغتشاش در هر قسمتى از مملکت که به وسیله متمردین پیش آید در آن قسمت قبل از توسعه فساد به وسایل مقتضى جلوگیرى از اغتشاش نموده و فوراً پیشنهاد حکومت نظامى در آن قسمت به مجلس شورای ملى تقدیم و مجلسین در ظرف 24 ساعت به طور فوق‌العاده تشکیل و تصمیم مقتضى را اتخاذ خواهند فرمود. شوشترى‏

آزاد - مجلس را که نمى‌شود موظف کرد.

شوشترى - باز هم بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم آقایان مملکت‌دارى غیر از تعصبات و احساسات آلوده به افکار شخص است اگر یک نقطه‌اى از مملکت مثل آذربایجان و یا فلان پیش‌آمد و در آن دقیقه و در آن ساعت در آن روز دولت به کلمه حکومت نظامى به عنوان حکومت نظامى‌که مجلس شوراى ملى و تمام آزاد‌مردان ایرانى با حکومت نظامى بر علیه افراد این مملکت مخالفند به این استناد نتواند جلوگیرى از اغتشاش بکند پس چه بکند این که وضع مملکت‌دارى نمى‌شود پیشنهاد من این است در هر نقطه‌اى از نقاط مملکت که مورد اغتشاش به وسیله متمردین شد دولت ملزم است و الزام دارد به جلوگیرى و فوراً باید پیشنهاد حکومت نظامى را به مجلسین بکند مجلسین در ظرف 24 ساعت تصمیم مقتضى اتخاذ کنند یا بگویند حکومت نظامى باید باشد یا عمل دولت را تقبیح بکنند آقا وضع مملکت ما آشفته است شترسوارى دلا دلا نمى‌شود مى‌بینید که مرتباً تحریکات هست حالا هر نقطه از مملکت را تحریک کردند تکلیف این دولت یا هر دولت بدبخت دیگر چیست باید دستش را بگذارد روى هم بگوید من و من و من؟ بنده پیشنهاد کردم آقایان موافقت بفرمایند که دست دولت باز بشود در هر جایی وضعى پیش آمد به وسیله مقتضى وسیله مقتضى پاسبان است یک وقتى قشون است (کشاورزصدر - پس قانون حکومت نظامى نمی‌خواهیم) را بگیرد بعد بیاید به مجلسین بعد معین بکند مجلسین تصمیم عاقلانه مقتضى اتخاذ مى‌کنند از این جهت دارم توجه بفرمایید دست دولت را نبندید بگذارید در مواقع مقتضى کار خود را بکند.

رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - بنده با پیشنهاد‌هاى پیشه‌ورى (خنده شدید نمایندگان) (شوشترى - انشاء‌الله من سیدم و پیشه‌ورى خائن بود و سید هم نبود من خادم ایرانم.)

رئیس - آقاى شوشترى عصبانى نشوید باز کسالت پیدا مى‌کنید (خنده نمایندگان)

اسلامى - بنده خیلى معذرت می‌خواهم بعضى کلمات که در اینجا گفته شد بنده اشتباه کردم و این اسم به زبانم آمد خیلى معذرت می‌خواهم جنابعالى مرد شریف و سید و صالح و پسرعموى بنده و بنده هم کمال احترام را به جنابعالى دارم عرض کردم براى بیان یک توضیحى و آن این است که در موقع قانونگذارى باید توجه بفرمایید که رأى به بعضى از پیشنهادات یعنى اگر آن پیشنهاد مفهوم مخالف آن ممکن است آثارى داشته باشد

بنده خواستم آقایان را متذکر باشم که توجه داشته باشند در موقعى که به یک پیشنهادى نمی‌خواهند رأى بدهند در پیشنهاد فکر بکنند که اگر این پیشنهاد نشد مفهوم مخالفش چیست فقط بنده مى‌خواستم این را اینجا عرض بکنم.

رئیس - منظور آقاى شوشترى از پیشنهاد 24 ساعت است در نظر داشته باشید که براى ساعتش رأى گرفته مى‌شود (دکتربقایی - پیشنهاد دیگر قرائت بکنید) قسمت آخر قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

« در آن قسمت به مجلس شورای ملى تقدیم و

+++

به مجلسین در ظرف 24 ساعت به طور فوق‌العاده تشکیل و تصمیم مقتضى را اتخاذ خواهند فرمود »

رئیس - آقایانى که با این قسمت اخیر 24 ساعت موافقند قیام فرمایند (عده کمى قیام نمودند) تصویب نشد.

( پیشنهاد دیگرى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى عبارت ذیل به ماده واحده الحاق شود. حائرى‌زاده.

قبل از تصویب مجلس ماده (5 و 8) قانون مصوب 27 و 4 و 9 قمرى قابل اجرا نیست.

دکتربقایی، کرمانى، حسین ملکى، الله‌یارصالح، حائرى‌زاده.

دکتر بقایی - پس گرفتیم.‏

( پیشنهاد آقاى امامى‌اهرى به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم پس از جمله)) موافقت آن را بخواهد ( (جمله اضافه شود)) در صورت عدم موافقت مجلس با اعلام و رأى حکومت نظامى‌کلیه آثار مترتب بر آن لغو خواهد شد ( (امامى اهرى.

امامى اهرى - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگر:

پیشنهاد آقاى فرهودى به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم به جاى مگر با اجازه مجلس شورای ملى نوشته شود مگر به موجب قانون. فرهودى‏

فرهودى - بنده این پیشنهاد را کردم بیش‌تر نظرم بود که در این قسمت یک سؤالى کرده باشم هم از دولت که در کمیسیون موافقت کرده و هم از مخبر کمیسیون سؤال بنده این است نظر به این که اجراى قانون حکومت نظامى را موکول به موافقت مجلس فرمودید مقصود این است که اگر موافقت مجلس را بگیرند است یا مقصود این است که اجرا و اعلام حکومت نظامى به موجب قانون باشد چون اگر به موجب قانون تصویب مجلس سنا و توشیح همایونى هم لازم است قانون بایستى از دو مجلس بگذرد اگر مقصود این است که یک وظیفه خاصى براى مجلس شورای ملى تعیین بکند گمان می‌کنم تعیین وظیفه خاص براى مجلس شوراى ملى از وظیفه و حدود ما خارج است خود این قانون را هم که تصویب فرمودید باید به مجلس سنا برود و در سنا هم که ملاحظه فرمودید اسمى از مجلس سنا در آن نیست ممکن است این موضوع باعث شود که این قانون در آنجا تصویب نشود براى این که آنها خواهند گفت که یک قانونگذارى مملکت در این ماده فراموش شده بنابراین براى این که تفسیرى نکرده باشیم که مجلس شورای ملى با مجلسین بنده نوشتم به موجب قانون و قانونگذارى است که به مجلس شورای ملى بیاید و بعد به مجلس برود و تصویب بشود و به توشیح اعلیحضرت همایونى برسد.

رئیس - آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - عرض کنم این پیشنهادى که آقاى فرهودى کردند از دو طرف مورد اشکال خواهد شد یکى از طرف این که اگر بگوییم به موجب قانون آن وقت قانون وارد مى‌شود به این که یک طرحى دولت بیاورد به اینجا و بعد برود به کمیسیون و شور اول و شور دوم بشود و بعد هم برود به مجلس سنا و بالأخره این حکومت نظامى همین طور ادامه پیدا خواهد کرد از طرف دیگر بنده مخالف نیستم که با تصویب و نظر مجلسین باشد (صحیح است) ولى نبایستى که جنبه قانونى داشته باشد بلکه باید جنبه تصمیمى داشته باشد و به همین جهت بنده یک پیشنهادى تقدیم کردم که موقعى که دولت حکومت نظامى را اعلام کرد و بعد هم که موظف است بیاید به مجلس اعلام بکند مجلس به طور فوق‌العاده تشکیل بشود و به طور فوق‌العاده هم که نوشتم باید تصمیم اتخاذ بکند یعنى چه؟ یعنى این که در همان جلسه که دولت مى‌آید می‌گوید که من حکومت نظامى را اعلام کردم طرح بشود و آقاى رئیس رأى مى‌گیرند به این که آیا این کار و ادامه این صحیح است یا صحیح نیست اگر رأى دادند تصدیق کار دولت است و اگر هم رأى ندادند دولت منصرف می‌شود تمنا می‌کنم پیشنهادتان را مسترد بفرمایید در آن پیشنهادى که بنده دادم نظر جنابعالى هم کاملاً روشن خواهد شد (صحیح است)

رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر معظمى قرائت مى‌شود (پیشنهاد آقاى دکتر معظمى به شرح زیر قرائت مى‌شود)

پیشنهاد می‌کنم بعد از جمله موافقت آن را بخواهد اضافه شود (مجلسین به محض پیشنهاد دولت جلسه فوق‌العاده تشکیل و تصمیم خود را اعلام می‌دارند) دکتر عبدالله معظمى.

دکترمعظمى - عرض کنم که این ماده واحده این طور مى‌شود: ولى باید در ظرف یک هفته پیشنهاد آن را با ذکر علت به مجلس شورای ملى بدهد و موافقت آن را بخواهد بنده اضافه کردم که به محض پیشنهاد دولت جلسه فوق‌العاده تشکیل و تصمیم خود را اعلام می‌دارد تصمیم گرفتم براى این که قانون نباشد و تشریفاتى نداشته باشد و عوض مجلس مجلسین بگذارید (صدرزاده - و این هم جناب آقاى دکترمعظمى بین‌الهلالین باشد) مانعى ندارد در پرانتز باشد.

مخبر کمیسیون نظام - عرض کنم پس در این گزارش هم باید مجلسین بشود.

رئیس - البته رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر معظمى. آقاى دکتربقایی مخالفید؟

دکتر بقایی - بنده فقط می‌خواستم یک توضیحى عرض بکنم و آن این است که به جاى مجلسین نوشته شود مجلس شوراى ملى و مجلس سنا چون ممکن است از لفظ مجلسین تصور تشکیل کنگره بشود.

رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - بنده می‌خواستم عرض کنم که احتیاجى به مجلسین نداریم بنده با بقیه‌اش موافقم این مربوط به کار ملت است و مربوط به مجلس شوراى ملى است ممکن است که اول دولت برود در سنا و آنجا هم یک مجلس اشرافى است آنجا تصویب بشود و اینجا بیاید تصویب نشود و مواجه با یک اشکالى بشود بنده عقیده‌ام این است که اگر رأى مجلس سنا هم می‌خواهد باید اول لااقل ذکر شود که دولت اول پیشنهاد را بیاورد به مجلس شوراى ملى و پیشنهاد آقاى دکتر معظمى لااقل این طور باشد.

رئیس - آقاى نبوى.

نبوى - عرض کنم که این نگرانى آقاى اسلامى خیال می‌کنم به موقع نیست مطابق قانون اساسى هر چیزى را که مجلس شوراى ملى حق داشته باشد رأى بدهد مجلس سنا هم حق دارد رأى بدهد مگر آنچه را که قانون استثنا کرده که در آنجا هم باز براى سنا حقى قائل شده است بنابراین اگر ما هم نمى‌نوشتیم مجلسین باز به اجبار به هر دو مجلس باید می‌رفت (صحیح است) حالا این طور که آقاى دکترمعظمى نوشته‌اند روشن است و به عقیده بنده آقایان موافقت فرمایند.

کشاورزصدر - آقاى رئیس تذکر بنده خیلى حیاتى است یک کلمه بیش‌تر نیست اجازه بفرمایید عرض کنم.

رئیس - مطالب دیگران هم ممکن است حیاتى باشد.

کشاورزصدر - اجازه بفرمایید یک مطلب بسیار حساس را ایشان فرمودند که ممکن است یک مجلس تصویب بکند و دیگرى نکند مراد ما این است ولو فرض این که یکى از مجلسین تصویب نکرد و حکومت نظامى ملغى بشود.

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر معظمى آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان قیام نمودند) تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود

(پیشنهاد آقاى فقیه‌زاده به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد مى‌نمایم اگر در موقع تعطیل مجلس (رئیس - مقصود تعطیل تابستانى است) اتفاق سویی رخ داد که مضر به استقلال کشور بود دولت با جلب نظر اکثریت هیئت عمومى دیوان کشور از حکومت نظامى استفاده نمایند. فقیه‌زاده.

فقیه‌زاده - چون پیشنهاد آقاى دکتر معظمى تصویب شد بنده پس مى‌گیرم.

رئیس - پیشنهاد آقاى پیراسته.

(پیشنهاد آقاى پیراسته به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم

تبصره:

هرگاه در موقع انتخابات اگر ایجاب تشکیل حکومت نظامى ‌کرد انتخابات متوقف مى‌شود و در هر صورت انتخابات در هنگام تشکیل حکومت نظامى انجام نخواهد گرفت. پیراسته.

عده‌اى از نمایندگان - پس بگیرید

+++

پیراسته - باید توضیح بدهم اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

رئیس - این عین همان است.

پیراسته - عین همان نیست آقاى رئیس.

رئیس - عین همان است من رأى نمی‌گیرم.

پیراسته - حضرتعالى بخوانید عین آن نیست.

رئیس - مشابه است مطلبش همان است.

غلامرضا فولادوند - آقاى پیراسته تشخیصش با آقاى رئیس است.

پیراسته - بخوانید آقا عین آن نیست و مشابه هم نیست .

(پیشنهاد آقاى پیراسته مجدداً به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم هرگاه در موقع انتخابات ایجاب تشکیل حکومت نظامى‌کرد انتخابات متوقف شود و در هر صورت انتخابات در هنگام تشکیل حکومت نظامى انجام نخواهد گرفت.

پیراسته - آقایان این مشابه است؟ باید توضیح بدهم.‏

رئیس - شما مى‌خواهید انتخابات انجام نگیرد.

مکى - می‌گوید انتخابات متوقف بشود که صندوق‌ها را عوض بکنند.

پیراسته - آقاى مکى اجازه بدهید توضیح بدهم اینجا مجلس است یعنى چه عرض کنم که آقایان مملکت ما یک مملکتى است ضعیف یک موقعیت جغرافیایی خاصى دارد در این مملکت تحریکات کرده‌اند و مى‌کنند و هنوز هم دست بر نداشته‌اند و به این زودى هم دست بر نمی‌دارند آقایان مسئله زیرآب را فراموش نفرمایند آقایان مسائلى که در مازندران اتفاق افتاده فراموش نفرمایند بنده و هر کس دیگرى معتقد نیستیم که در موقع انتخابات یک دولتى مثل دولتى بود که بیاید و مخالفین خود را بگیرد و حبس بکند انتخابات را متوقف بکند و بعد هم بگوید شما بر علیه حکومت ملى قیام کرده‌اید باید یک فکرى بکنیم اگر تمام تحریکات را گذاشتند براى آن موقعی که انتخابات است آن موقع چه مى‌کنید من اصرارى در تصویب این پیشنهاد خود ندارم فقط مى‌خواستم به آقایان عرض کنم که آقایان مملکت ما مملکت ضعیفى است و خیلى‌ها در این مملکت هستند که تحریک مى‌کنند بنده پیشنهاد مى‌کنم یک فکرى بکنید که بهانه‌اى نباشد که مسائل زیرآب و امثال آن تکرار بشود آقایان یادتان هست روزى در این مملکت شما نمی‌توانستید در خیابان‌ها راه بروید در این مملکت آدم نمى‌توانست عقیده‌اش را بگوید حالا اگر تصمیم بگیرید همان طوری که آقاى امینى فرمودند که بنده هم موافقم اگر یک مسائلى پیدا شد چه مى‌کنید؟ قبلاً این فکر را بکنید بعد هم پیشنهاد خود را پس مى‌گیرم والله و بالله اینجا مملکت تحریک است اینجا جاسوس هست اینجا عمال اجنبى هست.

رئیس - آقا پس گرفتید.

پیراسته - بنده پس گرفتم که بعداً در این زمینه پیشنهاد دیگرى بکنم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى نیست رأى گرفته مى‌شود به ماده واحده با اصلاح آقاى دکتر معظمى و پیشنهاد آقاى امینى که مورد توجه واقع شده آقایانى که با این ماده واحده موافقند قیام کنند (عموم نمایندگان برخاستند) تصویب شد.

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله جناب آقاى وزیر دادگسترى‏

رئیس - آقاى بوذرى لایحه‌اى دارید.

وزیر دادگسترى - آقایان توجه دارند که در 5 6 سال پیش یک کلاهبردارى‌هایی شد و یک چند نفرى که اسامى آنها را هم غالباً آقایان شنیده‌اند حاجى ربابه و شمس جلالى از یک عده اشخاص کلاهبردارى‌هایی نموده‌اند و اینها معاملاتى که مى‌کردند بیش از حد نصاب بود یعنى یک خانه 6 دانگ را 10 دانگ یا 12 دانگ معامله مى‌کردند حالا یک عده اشخاص در اثر بى‌اطلاعى از این معاملات و از این جریان متضرر شده‌اند براى جبران ضرر آنها در سه سال پیش یک تصمیمى از طرف دولت گرفته شده بود که از مازاد هزینه مقدماتى ثبت طلب این اشخاص پرداخت شده و چون مازاد هزینه مقدماتى کافى نبود که طلب اشخاص پرداخت شود محتاج به استقراض بانک بود و چون این قانون لازم داشت این است که لایحه‌اى تنظیم شده و تقدیم می‌کنم.‏

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - به کمیسیون فرستاده مى‌شود جلسه آینده روز پنجشنبه ساعت 9 خواهد بود و دستور بهداشت شهرى‏

( یک ساعت و نیم بعد از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت

+++

قوانین‏

وزارت دارایی بانک ملى ایران‏

فرمان همایونى راجع به اجراى قانون اجازه انتشار اسکناس‌هاى دویست ریالى به جاى اسکناس‌هایی که توسط هیئت نظارت نابود می‌شود به انضمام قانون مزبور که در جلسه چهاردهم آذر ماه به تصویب مجلسین سنا و شورای ملى رسیده ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه ملوکانه‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم:

ماده اول - قانون اجازه انتشار اسکناس‌هاى دویست ریالى به جاى اسکناس‌هایی که توسط هیئت نظارت نابود می‌شود و در جلسه چهاردهم آذر ماه 29 به تصویب مجلسین سنا و شورای ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ شانزدهم دی ماه 1329

قانون اجازه انتشار اسکناس‌هاى دویست ریالى به جاى اسکناس‌هایی که توسط هیئت نظارت نابود می‌شود.

ماده واحده - بانک ملى ایران مجاز است به جاى اسکناس‌هایی که توسط هیئت نظارت اندوخته اسکناس باطل و نابود می‌شود اسکناس دویست ریالى نیز به جریان بگذارد بدون این که میزان فعلى اسکناس منتشره افزایش یابد.

این قانون که مشتمل بر ماده واحده است در جلسه روز سه‌شنبه چهادرهم آذر ماه یک هزار و سیصد و بیست و نه به تصویب مجلس شورای ملى رسید.

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت.

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است.

م 9284 از طرف نخست وزیر.

شماره 11 ر 10320            20/ 10/ 329

وزرات دارایی‏

پیرو نامه شماره 11 ر 10320- 29- 9- 29 متضمن صورت جزو یکصد و بیست میلیون ریال اعتبار ساختمان‌هاى فرهنگى و بهدارى و سایر ساختمان‌هاى کشور اینک صورت جزء سى میلیون ریال اعتبار تکمیلى راه‌سازى که در تاریخ 26 آذر ماه 1329 به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى رسیده و به موجب قانون مصوب 30 آبان ماه 29 قابل مصرف می‌باشد به ضمیمه ارسال می‌گردد.

نخست وزیر

صورت تقسیم اعتبار اضافى راه‌سازى مصوب کمیسیون بودجه‏

1 - راه اصطهبانات - ایج - داراب 500000 ریال‏

2 - راه بندرعباس کرمان در قسمت‌هاى ضرورى 1000000 ریال‏

3 - راه فیروز‌آباد- لار از دو طرف 1500000 ریال‏

4 - راه شیراز جهرم لار 500000 ریال‏

5 - اصلاح راه قم کاشان 1000000 ریال‏

6 - اصلاح راه مورچه‌خورت 1300000 ریال‏

7 - ساختمان راه آرامگاه سعدى و راه فرودگاه شیراز 1800000 ریال‏

8 - ساختمان پل‌هاى راه آستارا پهلوى 1700000 ریال‏

9 - اصلاح راه ترکمن‌صحرا 700000 ریال‏

10 - اصلاح پل نهرآب 2500000 ریال‏

11 - اصلاح راه قائنات 1500000 ریال‏

12 - تکمیل راه دلیجان نراق کاشان و پل‌هاى آن 1500000 ریال‏

13 - تکمیل راه محلات خمین 1500000 ریال‏

14 - راه خواف سرخس 1500000 ریال‏

15 - ساختمان راه راین 500000 ریال‏

16 - ساختمان راه آرامگاه اعلیحضرت فقید 1000000 ریال‏

17 - راه بافت شیر 500000 ریال‏

18 - راه لنجانات اصفهان 700000 ریال‏

19 - تکمیل ساختمان پل کره در چهارمحال و تکمیل ره گردنه زج 100000 ریال‏

20 - راه آرو (بویر احمدى) و ساختمان پل‌هاى خرسان خیرآباد 2000000 ریال‏

21 - راه درودزن 5000000 ریال‏

22 - راه کاخک به بشرویه 300000 ریال‏

23 - براى پرداخت تعهدات سنوات قبل و ادامه ساختمان راه زاهدان چاه بهار که علاوه بر مبلغ 6500000 ریال که از بقیه اعتبارات سال قبل تأمین شده است 1000000 ریال‏

24 - اصلاحات فورى راه‌هاى شوسه تهران- بوشهر- تهران- تبریز- تهران- رضاییه- رضاییه- میاندوآب- تهران مشهد- تهران خرمشهر- تهران کرمانشاه- مشهد زاهدان- تهران سارى- تهران رشت و سایر خطوط کشور و پل بند امیر فارس- اردستان- رودشتین و تکمیل راه چغلوندى 4000000 ریال‏

جمع 30000000 ریال‏

به موجب قانون اجازه مصرف یکصد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و ساختمان و تکمیل ابنیه دولتى از محل صرفه‌جویی بودجه سال 1329 و درآمد عمومى‌کشور مقرر است صورت جزء آن به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى برسد اینک صورت جزء سى میلیون ریال اعتبار تکمیلى راه‌سازى که در تاریخ بیست و ششم آذر ماه 1329 به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى رسیده قابل مصرف می‌باشد.

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت

+++

ماده شرح پایه عدد سالیانه ریال ملاحظات

پزشک به قراری ماهی 2450 ریال 6 پزشکیاری 1 29400 پایه 7 پزشکیاری 1 نفر سالیانه 37080 ریال

آموزگار به قرار ماهی 960 « 1 آموزگاری 31 357120 « 6 « 1« 29400«

کمک آموزگار 640 « یک کمک 50 38400 از اعتبارات و ترفیعات 700000 «

آموزگاران پیمانی 827 5888880 از حقوق خدمتگزاران جزء 650000

اعتبار اضافات کارمندان دون پایه و پیمانی و معلمین پیمانی مدارس مرکز و حومه و اعتبار ترفیعات و اضافات کارمندان رسمی و دون پایه و پیمانی مدارس صنعتی و هنرستان‌ها و هنرسرای عالی و دبیرستان دارایی و مدارس کشاورزی و حرفه‌ای و غیره 7438720

2 - حقوق خدمتگزاران جزء و پاسبانان و نگهبانان 1751 16633680 علاوه شده است 30 نفر آموزگار هر یک ماهی 960 ریال سالانه 345600 ریال 50 نفر کمک آموزگار پیمانی هر یک ماهی 640 ریال سالانه 384000 ریال 80 نفر آموزگار پیمانی هر یک ماهی 540 ریال سالانه 518400 ریال به ماده 18 هزینه اتومبیل 150000 ریال به ماده 36 اعانات مدارس ملی 500000 ریال جمع 1898000 ریال

14 - اعتبار کرایه سوخت و روشنایی و تعمیر و تنظیف و سایر هزینه‌های مربوط به دایر نگاه داشتن و محافظت ابنیه و باغات و غیره و بیتوته نگهبانان و مستحظفین و فوق‌العاده پاسبان و پول ناهار خدمتگزاران جزء و شوفر و نگهبان موزه 35350000

18 - اعتبار هزینه اتومبیل و تعمیرات وسائط نقلیه و تعمیر دوچرخه و سایر هزینه‌های مربوط

26 - اعتبار اعانات و کمک هزینه آموزشگاه‌های ملی و اعانه بنگاه‌های فرهنگی و علمی و تربیتی و فرهنگستان و انجمن تربیت بدنی و پیش‌آهنگی و کانون بانوان و دانشکده‌های معقول و منقول و مدرسه عالی سپهسالار و انجمن هنرهای زیبای ایران در نیویورک و انجمن آثار ملی و حق عضویت ایران در دفتر بین‌المللی تعلیم و تربیت ژنو و انجمن ایران در لندن و اعانه کمیسیون ملی یونسکو و اعانه انجمن بزم ایران در هندوستان و غیره.5895480

جمع فصل اول - هزینه‌های مستمر مرکز 8468 نفر 311486980

این اصلاحیه برای تأمین حقوق 30 نفر آموزگاران با پایه یک آموزگاری و 50 نفر آموزگار با پایه یک آموزگاری و 80 محل آموزگار پیمانی با ماهی 540 ریال و 60 محل خدمتگزار جزء با ماهی 480 ریال و تکمیل اعتبار ماده 18 به مبلغ 150000 ریال و ماده 36 به مبلغ 500000 ریال صادر شده است .

م 9323                          دبیرخانه دفتر نخست وزیر‌

سؤالات نمایندگان

ریاست محترم مجلس شورای ملی

با تقدیم قسمتی از اوراق شماره 387 مجله (تهران‌مصور) متضمن مقاله‌ای تحت عنوان « حقایق رقت‌انگیز و تلخی درباره وضع ایرانیان در عراق» به قلم آقای کشمیرزاده مدیر محترم روزنامه «ندای ایرانی» و عین نامه مورخ 18-10-29 که یکی از ایرانیان حساس راجع به مقاله مزبور به مقام ریاست نوشته است. خواهشمندم به آقای وزیر امور خارجه اطلاع دهند در مجلس شورای ملی حضور به هم رسانده و به سؤال زیر جواب بدهند:

چون آقای کشمیرزاده از شخصیت‌های مورد اعتماد می‌باشند و مطالب مندرجه غالباً در مشهودات خود ایشان است آقا وزارت امور خارجه اقدامی برای رفع مضیقه از ایرانیان به عمل آورده یا نه؟ و چه نتیجه گرفته‌اند.     اللهیار صالح

جناب آقای رئیس مجلس شورای ملی

خواهشمند است مقرر فرمایید جناب آقای وزیر امور خارجه در مجلس حاضر شده و سؤالات زیر را پاسخ دهند:

  1. در تاریخ آذرماه 1327 سازمان ملل متحد اعلامیه‌ای به نام (اعلامیه جهانی حقوق بشری) تصویب و انتشار داده است آیا به نظر وزارت امور خارجه طرح اعلامیه مزبور در مجلس شورای ملی لازم است یا اینکه بدون تصویب مجلس شورای ملی و به استناد مشنور ملل متحد اعلامیه جهانی حقوق بشری را لازم الاجرا و محترم می‌دانند؟
  2. از قراری که در جرائد تهران نوشته شده در اردیبهشت ماه 1329 جناب آقای وزیر مختار دولت چکوسلواکی در ایران به وزارت امور خارجه مراجعه و قطعنامه صلح مصوب مجلس شورای ملی چکوسلواکی را به وزارت امور خارجه تسلیم نمودند. این قطعنامه خطاب به تمام مجالس مقننه کشورهایی است که چکوسلواکی با آنها روابط دیپلماسی دارد.

در این قطعنامه‌ از کلیه مجالس مقننه تقاضا شده که در برابر تدارکات جنگی ایستادگی کرده و از نهضت صلح جهانی پشتیبانی نمایند.

آیا وزارت امور خارجه چنین قطعنامه‌ای دریافت داشته است؟ و قطعنامه مزبور به مجلس شورای ملی ایران تقدیم شده است یا نه؟ در صورتی که هنوز تسلیم مجلس شورای ملی نشده است علت آن را توضیح فرمایند.                           حائری‌زاده

ریاست محترم مجلس شورای ملی

توقع دارم به آقای وزیر کشور اطلاع دهند برای پاسخ سؤال زیر در مجلس شورای ملی حضور یابند. به قرار اطلاع آقای ابوالفضل طهماسبی مدیر روزنامه استوار قم را مضروب و فعلاً در بیمارستان بستری و طبق تلگراف واصله حالش خوب نیست. آیا شهربانی قم برای محرکین و تعقیب ضارب آن اقدامی نموده است یا خیر؟                        حسین مکی

                                                                                                26 و 10 و 29

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملی

سؤالی از آقای وزیر دارایی دارم ذیلاً معروض تمنا دارم مقرر فرمایند هر چه زودتر آقای وزیر دارایی برای جواب در مجلس

+++

شماره 10407/ 11                        28/ 10/ 1329

وزارت دارایی‏

پیرو نامه شماره 11 9221 25/ 6/ 1329 متضمن بودجه تفصیلى سال 1329 وزارت فرهنگ اشعار می‌دارد.

در کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى نسبت به مواد 2 و 4 و 18 و 36 بودجه مستمر مرکز اصلاحاتى به عمل آمده اینک رونوشت اصلاحى بودجه مزبور که در جلسه هشتم آذر ماه 1329 به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى رسیده به پیوست ایفاد مى‌گردد که به مقامات مربوطه ابلاغ فرمایند.

نخست وزیر

اصلاح بودجه هزینه/ درآمد سال 1329 وزارت فرهنگ‏

جمع کل هزینه‌هاى مستمر مرکز (فصل اول از قسمت اول بوجه سال 1329) عده 8254. سالیانه 311486980 ریال. کسر می‌شود:

از ماده 1 پزشک به قرار ماهى 6470 ریال. 9 پزشک یکم عده 14 سالیانه 1086960 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 5030 ریال. 7 پزشک یکم عده 3 سالیانه 181080 ریال‏

پزشک به قرارماهى 4460 ریال. 6 پزشک یکم عده 4 سالیانه 214080 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 3770 ریال. 5 پزشک یکم عده 6 سالیانه 271440 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 3090 ریال. 7 پزشکیارى عده 2 سالیانه 74160 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 2450 ریال. 6 پزشکیارى عده 2 سالیانه 58800 ریال‏

حقوق آموزگار با پایه یک آموزگارى عده 1 سالیانه 11520 ریال‏

حقوق آموزگاران پیمانى عده 747 سالیانه 5370480 ریال‏

اعتبارات اضافات کارمندان دون پایه و پیمانى و معلمین پیمانى مدارس مرکز و حومه و اعتبار ترفیعات و اضافات کارمندان رسمى و دون پایه و پیمانى مدارس صنعتى و هنرستان‌ها و هنرسرای عالى و دبیرستان دارایی و مدارس کشاورزى و حرفه‌اى و غیره. سالیانه 8138720.

دو حقوق خدمتگزاران جزء و پاسبانان و نگهبانان عده 1691 سالیانه 16878440 ریال.

14 - اعتبار کرایه، سوخت و روشنایی و تعمیر و تنظیف وسایر هزینه‌هاى مربوط به دایر نگاه داشتن و محافظت ابنیه و باغات وغیره و بیتوته نگهبانان و مستحفظین و فوق‌العاده پاسبانان و پول ناهار خدمتگزاران جزء و شوفر و نگهبانان موزه. سالیانه 36000000 ریال.

18 - اعتبار هزینه اتومبیل و تعمیرات وسائط نقلیه و تعمیر دوچرخه و سایر هزینه‌هاى مربوط سالیانه 500000 5 ریال.

سى و شش اعتبار اعانات و کمک هزینه آموزشگاه‌هاى ملى و اعانه بنگاه‌هاى فرهنگى و علمى و تربیتى و فرهنگستان و انجمن تربیت بدنى و پیش‌آهنگى و کانون بانوان و دانشکده معقول و منقول و مدرسه عالى سپهسالار و انجمن هنرهاى زیباى ایران در نیویورک و انجمن آثار ملى و حق عضویت ایران در دفتر بین‌المللى تعلیم و تربیت در ژنو و انجمن ایران در لندن و اعانه کمیسیون ملى یونسکو و اعانه انجمن بزم ایران در هندوستان و غیره سالیانه 5398380 جمع کسور 2470 نفر سالیانه 74234060 ریال باقى 5784 نفر سالیانه 237252920 ریال‏

توضیح: براى تنظیم این اصلاح بودجه‏

علاوه می‌شود: ماده 1 پزشک به قرار ماهى 6470 ریال. 9 پزشک یکمى 13 عده سالیانه 1009320 ریال پزشک به قرار ماهى 5030 ریال. 7 پزشک یکمى 2 ترتیب زیر عمل شده است.

کسر شده است از:

پزشک به قرار ماهى 5030 ریال. 7 پزشک یکمى 2 عده سالیانه 120720 ریال ریال پایه 9 پزشک یکمى 1 نفر سالانه 77640 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 4460 ریال. 6 پزشک یکمى 3 عده سالیانه 160560 ریال پایه 7 پزشک یکمى 1 نفر سالانه 60360 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 3770 ریال. 5 پزشک یکمى 5 عده سالیانه 226200 ریال پایه 6 پزشک یکمى 1 نفر سالانه 53520 ریال‏

پزشک به قرار ماهى 3090 ریال. 7 پزشکیارى 1 عده سالیانه 37080 ریال پایه 5 پزشک یکمى 1 نفر سالانه 45240 ریال

+++

حضور به هم رسانند.

سؤال: طبق اطلاع اخیر بعضى از املاک در شهرستان کرمانشاهان به اشخاص واگذار گردیده آقاى وزیر دارایی جواب بدهند که از روى چه مجوزى بدون اجازه مجلس شوراى ملى اقدام به عمل آمده. بهادرى 26 ر 10 ر 29

ریاست محترم مجلس شوراى ملى:

عده‌اى از دانشجویان دانشسراى عالى به اینجانب مراجعه و شکایت دارند که در سال جارى دانشگاه برخلاف مواد 2 و 4 قانون تربیت معلم از شبانه‌روزى نمودن آنان و یا پرداخت کمک هزینه تحصیلى خوددارى نموده است تمنا دارم به جناب آقاى وزیر فرهنگ اطلاع دهند که براى جواب در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانند.

دکتر محمدعلى هدایتى.

جناب آقاى رئیس محترم مجلس شوراى ملى:

خواهشمند است مقرر فرمایید به مسئول وزارت دارایی اطلاع دهند براى جواب به سئوال ذیل در مجلس حاضر شوند. از قرار اطلاع وزارت دارایی اخیراً مبلغى از اعتبار برنامه هفت ساله که اختصاص به هزینه‌هاى عمرانى دارد از خزانه‌دارى برداشت و به مصرف هزینه عمومى دولت رسانیده‌اند توقع دارم جواب داده شود که این امر صحت دارد یا خیر و در صورت صحت چه جهتى موجب اقدام به این امر خلاف قانون شده است.

آزاد کشاورز‌صدر.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى:

خواهشمند است به وزارت فرهنگ اطلاع دهند براى پاسخ سئوال زیر در مجلس شوراى ملى حاضر شوند. سه سال است دبیرانى که از طرف آن وزارت براى تدریس در دبیرستان جهرم اعزام شده‌اند به محل نرفته و در شهرهاى دیگر مشغول تدریس شده‌اند علت این که آن وزارت با ضرورت رفتن 3 نفر دبیر براى تدریس در دبیرستان و مخصوصاً کلاس اول دانش‌سراى مقدماتى جهرم که در سال جارى تأسیس شده اقدام براى رفتن آنها به جهرم ننموده چیست؟ ابوالفضل حاذقى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى:

چون سازمان برنامه در مقابل مجلس شوراى ملى مسئولى ندارد مستدعى است به جناب آقاى نخست وزیر اطلاع فرمایند براى پاسخ به سئوال زیر در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانند.

به قراری که اطلاع دارند وزارت راه به منظور ریل‌گذارى خطوط راه‌آهن تهران مشهد و تبریز در مرداد سال جارى خرید ریل و تراورس فلزى و لوازم را به مناقصه برگذار کرده است و چون هزینه ساختمان راه‌آهن از اعتبارات سازمان برنامه پرداخت می‌شود مناقصه را براى اخذ تصمیم به سازمان برنامه ارسال داشته است سازمان برنامه از لحاظ وضعیت فعلى دنیا مقدار معامله را که در اصل در حدود 33600 تن بوده به 100000 تن ترقى داد.

و قرارداد منعقد نموده است به این طریق که براى 35000 تن اعتبار باز شده و براى بقیه یعنى 65000 تن مقرر شده است تا اول ژانویه 1951 یعنى دهم دى ماه 1329 (چهل و هفت روز بعد از امضای قرارداد) به فروشنده ابلاغ نمایند با وجود تأکیدات مسئولین امر متصدیان سازمان برنامه موضوع را به سهل‌انگارى و دفع‌الوقت گذرانده و موعد مقتضى شده در نتیجه‏

اولاً در حدود 2000000 دلار به خزانه کشور خسارت وارد آمده. ثانیاً با وضع فعلى دنیا معلوم نیست چه موقعى بتوان براى رفع احتیاجات ساختمان راه‌آهن مشهد و تبریز ریل خریدارى شود و متجاوز از یک میلیارد و دویست میلیون ریال ساختمان‌هاى راه‌آهن مشهد و تبریز بلااستفاده خواهد شد. ناصرذوالفقارى 26 ر 10 ر 29

خواهشمند است به جناب آقاى نخست وزیر اطلاع داده شود که براى پاسخ به این سؤال در مجلس شوراى ملى حاضر شوند اقداماتى که تاکنون سازمان برنامه و شرکت ایرانى نفت راجع به اکتشاف و استخراج معادن نفت در نقاط مختلف کشور نموده چیست؟ و مخارج این کارها و سرمایه شرکت چه مبلغ بوده است و آیا دولت در نظر دارد که براى استخراج نفت ایرانیان را تشویق به تشکیل شرکت در این خصوص بنمایند. محمدعلى مسعودى 25 ر 10 ر 29

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى:

خواهشمند است مقرر فرمایید سؤال زیر را به دولت ابلاغ نموده و تذکر فرمایند که مطابق مقررات براى دادن جواب حاضر شوند.

سؤال طبق اطلاع حاصله دولت در نظر دارد براى سفارت ایران در رم عمارتى به مبلغ دویست هزار لیره انگلیسى خریدارى نماید مقتضى است ازطرف دولت جواب و توضیح داده شود که آیا این موضوع و مبادرت دولت به خرید محل سفارت براى ایران در رم به مبلغ دویست هزار لیره حقیقت دارد یا خیر؟ و در صورت صحت خبر مزبور با توجه به این که در زمان سفارت جناب آقاى جم مبلغ پیشنهادى سى هزار لیره بوده و اخیراً از طرف سفارت پاریس جهت خرید محلى براى سفارت ایران در پاریس با مزایاى بیش‌ترى مبلغ 75 هزار لیره پیشنهاد شده است پیشنهاد سفارت رم به مبلغ دویست هزار لیره چه بوده است به علاوه علت اقدام دولت به یک چنین عمل با وضع بحرانى دنیا و در مضیقه بودن دولت از لحاظ مالى که حتى آخر ماه قادر به پرداخت حقوق کارمندان خود نمی‌باشد چیست توضیحات کافى و قانع کننده بدهند.

على‌اصغر سرتیپ‌زاده 26 ر 10 ر 29

لوایح‏

مجلس شوراى ملى‏

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است طبق تبصره 3 ماده واحده قانون دو دوازدهم مرداد و شهریور ماه 1324 مصوب چهارم مهر ماه 1324 استخدام مستخدمین اتباع بیگانه بایستى با تصویب مجلس شوراى ملى عملى گردد بنگاه راه‌آهن دولتى ایران از نظر احتیاج به وجود یک نفر کارگر آزموده براى حفاظت ساختمان‌هاى فنى از قبیل تونل و سد و غیره آقان آنتوان کچویچ تابع یوگسلاوى را با دستمزد روى (120) ریال بدون هیچ گونه مزایا از اول سال 1328 مشغول خدمت نموده و ماده واحده زیر به منظور اجازه استخدام و پرداخت دستمزد نامبرده تا آخر سال 1329 تقدیم و استدعاى تصویب آن را دارد. ضمناً این شخص از مستخدمین پیشین بنگاه راه‌آهن دولتى ایران بوده است که با ماهى ده هزار ریال و سایر مزایا مشغول کار بوده و در سال 1324 در اثر تقلیل حمل و نقل از خدمت برکنار و به کار گماردن مجددش ضرورى مى‌باشد.

ماده واحده استخدام و پرداخت دستمزد آقاى آنتون کچویچ تابع یوگسلاوى با دستمزد روزانه یکصد و بیست ریال (120) بدون هیچ‌گونه مزایا براى حفاظت ابنیه فنى راه‌آهن از اول فروردین ماه 1328 تا آخر سال 1329 از محل بودجه بنگاه راه‌آهن تصویب می‌شود.

نخست وزیر: رزم‌آرا وزیرراه: مهندس شریف‌امامى وزیردارایی: فروهر.

مجلس شوراى ملى:

استحضاراً به عرض می‌رساند جزیره کیش که جمعیت آن در حدود 3 هزار نفر است علاوه بر اهمیت سوق‌الجشى بحرى آن از لحاظ صید مروارید براى غواصان بسیار مناسب و از لحاظ موقعیت جغرافیایی داراى اهمیت فراوان است چون بر اثر گزارشات واصله مالکین و متصرفین جزیره مزبور درصدد فروش آن برآمده‌اند مقتضیات ایجاب می‌نماید که جزیره به وسیله دولت خریدارى شود چون براى خرید آن مجوز قانونى در دست نیست لذا ماده زیر را تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده - وزارت دارایی مجاز است جزیره کیش را از مالکین آن طبق ارزیابى خریدارى نماید.

نخست وزیر: رزم‌آرا. وزیردارایی: فروهر

مجلس شوراى ملى:

نظر به لزوم کمک و مساعدت با سازمان‌هاى خیریه که موجب رفاه و آسایش عمومى مى‌گردد ماده واحده ذیل پیشنهاد و تصویب آن را استدعا مى‌نماید.

ماده واحده - اجازه داده مى‌شود از تاریخ تصویب این قانون معادل یک هزارم از مبلغ معاملاتى که در محاضر و دفاتر اسناد رسمى انجام مى‌گردد جهت امور خیریه دریافت و به صندوق سازمان شیر و خورشید ایران تحویل شود تقسیم این وجوه بین شهرستان‌ها به میزان درآمد هر شهرستان و به وسیله سازمان شیر و خورشید سرخ ایران انجام خواهد یافت.

نخست وزیر: رزم‌آرا. وزیردارایی: فروهر. وزیر دادگسترى: محمدعلى بوذرى.

مجلس شوراى ملى:

چون سال جارى نزدیک با تمام است و از طرفى بایستى موجبات پراخت حقوق و مزایاى کارمندان دولت و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و سایر مخارج کشور در سه ماهه آخر سال جارى فراهم و به موقع اقدام شود علیهذا ماده واحده ذیل تقدیم و تصویب آن را استدعا می‌نماید:

+++

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود حقوق و کمک مزایاى قانونى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر اعتبارات منظور در بودجه کل کشور را در سه ماهه آخر سال 1329 در حدود سه دوازدهم اعتبارات مصوب کمیسیون بودجه منظور در بودجه سال جارى منضم به گزارش شماره (4) مورخ 31 4 329 کمیسیون و اضافه اعتبارات و اصلاحات پیشنهادى دولت که مورد تصویب کمیسیون بودجه واقع شده و خواهد شد با رعایت مقررات لایحه بودجه سال مزبور و سایر قوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور که مطابق فهرست منضم به گزارش شماره (4) کمیسیون بودجه وصول می‌شود پرداخت نماید.

اعتبارات چهار ماهه اول سال جارى که بر طبق قوانین چهار دوازدهم اول سال روى اعتبارات بودجه سال 1329 تجویز گردیده مطاق چهار دوازدهم اعتبارات سال 1329 مصوب کمیسیون بودجه محسوب و همچنین اعتبار سه ماهه آخر سال بودجه مجلس سنا مانند مصوبات ماه‌هاى قبل در حدود ماهى یک میلیون و پانصد هزار ریال به طور على‌الحساب از درآمد عمومى پرداخت و پس از تصویب بودجه جزء آن به خرج قطعى منظور گردد. نخست وزیر: رزم‌آرا. از طرف وزیر دارایی: ع. شعاعى.

مجلس شوراى ملى:

مرحوم مهندس حسام ضیا رئیس سابق اداره کل آسفالت از کارمندان صدیق و خدمتگزار صحیح‌العمل وزارت راه بوده و در تمام مدت خدمت با نهایت درستى و علاقمندى وظایف خود را انجام می‌داده و بر اثر انجام وظیفه در تاریخ 13 شهریور 1327 فوت نموده و مطابق مقررات موجوده به مأخذ دو ثلث حقوق ثابت یعنى مبلغ 3266 ریال وظیفه درباره وراث قانونى او (یک نفر عیال به نام بانو ایراندخت ضیا و دو طفل صغیر به نام نظام‌الدین و لیلا) از صندوق بازنشستگى تأدیه می‌شود ولى نظر به این که این مبلغ براى تأمین معاش آنها کافى نیست لهذا به منظور قدردانى از خدمات آن مرحوم و تشویق کارمندان صالح و امکان اعاشه ورثه ماده واحده زیر براى پرداخت تفاوت وظیفه وراث تا مأخذ ماهى 6925 ریال برابر آخرین حقوق کمک دریافتى آن مرحوم از محل اعتبار بودجه وزارت راه تقدیم و تصویب آن را تقاضا مى‌نماید:

ماده واحده: اجازه داده مى‌شود علاوه بر مبلغ 3266 ریالى که از صندوق بازنشستگى به ورثه مرحوم مهندس حسام ضیا رئیس سابق اداره کل آسفالت وزارت راه داده مى‌شود ماهى 3659 ریال دیگر درباره عیال و فرزندان آن مرحوم (اناث تا زمانی که شوهر اختیار نکرده. ذکور تا بلوغ به سن بیست سالگى) از تاریخ روز بعد از فوت نامبرده (13 شهریور ماه 1327) از محل بودجه وزارت راه برقرار و پرداخت نماید. وزارت دارایی می‌تواند اصلاح بودجه تأمین اعتبار این موضوع را از مازاد اعتبار سایر مواد بودجه وزارت راه امضا و به موقع اجرا بگذارد. نخست وزیر: رزم‌آرا. وزیردارایی: فروهر. وزیر راه: مهندس شریف‌امامى.

مجلس شوراى ملى:

چون در کنفرانس مربوط به اجراى برنامه کمک‌هاى فنى سازمان ملل متحد که در اواخر خرداد ماه سال جارى در نیویورک تشکیل یافت دولت ایران نیز شرکت و تعهد نموده مبلغ چهل هزار دلار از بابت سهمیه دولت شاهنشاهى ایران پرداخت کند لهذا ضمن پیشنهاد اصلاح و افزایش بعضى از اعتبارات مخارج بودجه سال جارى کشور که طى 58233 مورخ 29 ر 8 ر 1329 تقدیم گردیده اعتبار ریالى سهمیه مذکور نیز منظور شده است و اینک نظر به گزارش واصله مشعر بر این که حساب مخصوصى براى این منظور گشایش یافته و با تعهد رسمى دولت ایران به پرداخت مبلغ فوق در صورت مطالبه سازمان ملل نمى‌توان در پرداخت آن تأخیر نمود و به این ملاحظه اینجانب نموده است در تحصیل مجوز پرداخت مذکور تسریع به عمل آید بنابراین ماده واحده ذیل پیشنهاد و تصویب آن را استدعا نماید:

ماده واحده - وزارت دارایی مجاز است معادل مبلغ چهل هزار دلار به لیره و ریال از بابت سهمیه دولت ایران در اجراى برنامه کمک‌هاى فنى سازمان ملل متحد از درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید. نخست وزیر: رزم‌آرا. وزیر امور خارجه: محسن رئیس. وزیر دارایی: فروهر.

مجلس شوراى ملى:

مرحوم مهندس هاشم دیبا که از کارمندان لایق وزارت کشاورزى بوده مدتى دچار بیمارى و پس از طى دوران طولانى و صرف مبلغ فوق‌العاده براى مخارج معالجه عاقبت بهبودى نیافته و فوت نموده است.‏

چون بازماندگان آن مرحوم (یک نفر عیال و دو نفر طفل صغیر) بدون سرپرست مانده و فاقد استطاعت براى امرار معاش هستند و از طرفى سابقه متوفا براى برقرارى وظیفه بر طبق مقررات موجوده کافى نیست لهذا ماده واحده ذیل به منظور مجوز برقرارى وظیفه درباره وراث نامبرده پیشنهاد و تصویب آن را استدعا مى‌نماید.

ماده واحده - اجازه داده می‌شود ماهى چهار هزار و نهصد ریال وظیفه درباره یک نفر عیال و دو نفر اولاد مرحوم مهندس هاشم دیبا کارمند سابق وزارت کشاورزى از تاریخ روز بعد از فوت (18 اردیبهشت ماه 1329) برقرار و از محل بودجه وزارت نامبرده اعتبار آن را پادار و پرداخت نمایند. وظیفه مذکور در مورد اناث مادام که شوهر اختیار نکرده و ذکور تا بلوغ سن 20 سالگى داده خواهد شد. نخست وزیر: رزم‌آرا. وزیر دارایی: فروهر. وزیر کشاورزى: ابراهیم مهدوى.

اخبار مجلس

جناب آقای رئیس محترم مجلس شورای ملی

چون استرداد ضمنی گزارش کمیسیون نفت مبنی بر رد مقاوله‌نامه به عنوان عدم تأمین حقوق ملت ایران متضمن تضییع و تعویق حقوق ملت است آقای وزیر دارایی را استیضاح می‌کنم.

کشاورز‌صدر

گزارش کمیسیون‌ها

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه شماره 75115 دولت راجع به اعتبار سه دوازدهم هزینه کل کشور براى سه ماه آخر سال 1329 را با حضور آقاى کفیل وزارت دارایی مطرح نموده پس از مذاکراتى که به عمل آمد و با استماع توضیحات آقاى کفیل وزارت دارایی ماده واحده به شرح زیر اصلاح و اینک گزارش آن را براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد:

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود حقوق و کمک مزایاى قانونى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر اعتبارات منظور در بودجه کل کشور را در سه ماهه آخر سال 1329 در حدود سه دوازدهم اعتبارات مصوب کمیسیون بودجه منضم به گزارش شماره 4 مورخ 31 ر 4 ر 1329 کمیسیون مزبور با رعایت مقررات مندرج در گزارش مذکور و سایر قوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور که مطابق فهرست منضم به گزارش شماره 4 کمیسیون بودجه وصول مى‌شود پرداخت نماید.

اعتبارات چهار ماهه اول سال جارى که بر طبق قوانین چهار دوازدهم اول سال روى اعتبارات بودجه سال 328 پرداخت گردیده مطابق چهار دوازدهم اعتبارات سال 329 مصوب کمیسیون بودجه محسوب و همچنین اعتبار سه ماهه آخر سال بودجه مجلس سنا به میزان 3 دوازدهم اعتبار پیش‌بینى شده در گزارش شماره 4 کمیسیون بودجه قابل پرداخت خواهد بود میزان مقررى و مزایاى ماهیانه هر یک از نمایندگان مجلس سنا از این تاریخ معادل دریافتى ماهیانه هریک از نمایندگان مجلس شوراى ملى می‌باشد.

مخبرکمیسیون بودجه دکترکیان‏

انتصابات و احکام‏

شماره 26829 ر 83847 10 ر 10 ر 29

در وزارت کشور

آقاى جهانگیر گرجى متصدى اعتبارات و آمار اداره کل شهرداریها از تاریخ شانزدهم دیماه 329 با پایه 6 و 2360 ریال حقوق و استفاده از حق مقام حداقل پایه 7 و 707 ریال فوق العاده اشتغال خارج از مرکز بسمت بخشدار رودسر منتقل و منصوب مى‌

+++

شوید هزینه سفر و فوق‌العاده انتقال شما از تهران تا رودسر طبق مقررات پرداخت خواهد شد حق مقام و مزایا از تاریخ ورود به محل مأموریت قابل پرداخت است. وزیر کشور.

در وزارت دادگسترى‏

شماره 17780/ 32415 18/ 10/ 29

آقاى منیرالدین محسنى سردفتر ازدواج حسین‌آباد شاملو حومه تویسرکان:

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر ازدواج پذیرفته می‌شود. وزیر دادگسترى.

شماره 17550/ 32411 18/ 10/ 29

آقاى کشیش هرتون نظریان سردفتر ازدواج طایفه ارامنه خرقان ساوه:

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر ازدواج پذیرفته می‌شود. وزیر دادگسترى.

شماره 17946/ 32387 18/ 10/ 29

آقاى جارالله نجارى سردفتر ازدواج دهستان قشگل دره قزوین:

به موجب این ابلاغ به سردفترى طلاق دهستان قشگل دره منصوب می‌شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 17782/ 32429 18/ 10/ 29

آقاى سید جعفر موسوى:

به موجب این ابلاغ به سردفترى ازدواج دهکده چوپامان حومه نائین منصوب مى‌شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 32337/ 18792 18/ 10/ 29

آقاى محمدعلى جالوى‌نژاد:

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم قصبه امیرکلا منصوب می‌شوید. طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 32361/ 17493 18/ 10/ 29

آقاى على کریمى:

به موجب این ابلاغ به سردفترى ازدواج بلوک کوچرى و رکابدار گلپایگان منصوب می‌شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 32331/ 18782 18/ 10/ 29

آقاى معروف لاهوتى سردفتر ازدواج و طلاق قریه هره‌دشت گرگان‌رود:

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم قریه هره‌دشت منصوب می‌شوید. طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 17932/ 32383 18/ 10/ 29

آقاى سید عبدالرسول زاهدى سردفتر ازدواج و طلاق مشگان نى‌ریز:

به موجب این ابلاغ آباده طشک به حدود صلاحیت شما افزوده می‌شود طبق مقررات هر ماه ده روز دفاتر خود را به آنجا برده و به تنظیم اسناد ازدواج و طلاق اهالى انجام وظیفه نمایید. وزیر دادگسترى.

شماره 32335/ 18791 18/ 10/ 29

آقاى محمدعلى جالوى‌نژاد:

به موجب این ابلاغ به سردفترى ازدواج قصبه امیرکلا منصوب می‌شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 17408/ 32385 18/ 10/ 29

آقاى محمدعلى عرب سردفتر ازدواج وطلاق زابل:

نظر به این که بر اثر گزارش واصله مرتکب تخلفاتى شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 31 قانون دفتر اسناد رسمى ‌شما را از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق معلق مى‌نماید. وزیر دادگسترى.

شماره 17904/ 32393 18/ 10/ 29

آقاى احمد رجایی سرخه:

به موجب این ابلاغ به سردفترى ازدواج قصبه سرخه حومه سمنان منصوب می‌شوید. وزیر دادگسترى.

شماره 17937/ 32401 18/ 10/ 29

شماره 17791- 32403 18/ 10/ 29

آقاى حسین برومند فومنى سردفتر ازدواج و طلاق فومن:

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به دهستان پسیخان حومه رشت تبدیل شود. وزیر دادگسترى.

شماره 17937/ 32401 17/ 10/ 29

آقاى محمد‌وحید مقتدا سردفتر ازدواج و طلاق شیراز:

نظر به این که بر اثر گزارش واصله مرتکب تخلفاتى شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى‌ شما را از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق معلق مى‌نماید. وزارت دادگسترى.

شماره 18314/ 32409 18/ 10/ 29

آقاى امین هارونیان سردفتر ازدواج و طلاق طایفه کلیمیان میاندوآب:

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود. وزارت دادگسترى.

شماره 34307/ 18781 17- 10- 29

آقاى عبدالصاحب مجتهد طباطبایی سردفتر ازدواج خرمشهر:

به موجب این ابلاغ به سردفترى طلاق خرمشهر منصوب می‌شوید. وزارت دادگسترى.

شماره 17781/ 32433 18/ 10/ 29

آقاى محمدتقى همدانى سردفتر اسناد رسمى‌شماره 9 شهر قزوین:

نظربه این که بر اثر گزارش واصله مرتکب تخلفاتى شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى‌شما را از تصدى دفتر اسناد رسمى معاملات معلق مى‌نماید. وزارت دادگسترى.

شماره 16190/ 32307 17/ 10/ 29

آقاى سید على موسوى سردفتر اسناد رسمى ‌شماره 28 بندپى حوزه بابل:

چون به موجب دادنامه قطعى دادگاه بدوى انتظامى سردفتران محکوم به توبیخ با درج در روزنامه رسمى‌ شده‌اید اداره کل ثبت به این وسیله مفاد دادنامه مزبور را در مورد شما اجرا مى‌نماید.

رئیس کل ثبت‏.

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294626!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)