کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملّی، دوره‏19
[1396/06/01]

جلسه: 105 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه نهم تیرماه 1336  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- بیانات قبل ازدستور آقایان: استخر، پردلى، دکتر امیر نیرومند، طباطبایى قمى

3- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس اردبیلى‏

4- تقاضاى آقاى صارمى دایر به مطرح شدن مصوبات موقت کمیسیون مشترک دادگسترى

5- شوردوم گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به مجازات اخلالگران در صنعت نفت

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملّی، دوره‏19

 

 

جلسه: 105

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه نهم تیرماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- بیانات قبل ازدستور آقایان: استخر، پردلى، دکتر امیر نیرومند، طباطبایى قمى

3- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس اردبیلى‏

4- تقاضاى آقاى صارمى دایر به مطرح شدن مصوبات موقت کمیسیون مشترک دادگسترى

5- شوردوم گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به مجازات اخلالگران در صنعت نفت

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و پنج دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

 1- تصویب صورت مجلس.

رئیس- اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه- آقایان: دکترآهى. رامبد. سراج حجازى. دولتشاهى. صدرزاده. قرشى. دکترعدل. کاظم شیبانى. کشکولى. عرب شیبانى. فضایلى. مرتضى حکمت. دهقان. جلیلى. حشمتى. زنگنه. مهندس جفرودى. دکتر فریدون افشار. عبدالحمید بختیار. مهندس ظفر. خزیمه علم. تیمورتاش. اسفندیارى. دکتر امین. سالار بهزادى. یارافشار. صراف زاده. مهندس بهبودى. معین‌زاده. نصیرى. سنندجى. شادمان. بوربور. اورنگ. امامى خویى. دکتر شاهکار. مسعودى. کیکاوسى. دکتر رضایى. صفارى. ثقه‌الاسلامى. غایبین بى‌اجازه- آقایان: دکتر نفیسى. قراگزلو. دکتر عمید. دکتر طاهرى. بزرگ ابراهیمى.

دیرآمدگان و زود رفتگان با اجازه- آقایان: موسوى. صادق بوشهرى. دکتر پیرنیا. دکتر سعید حکمت. خلعتبرى. ابتهاج. فرود. دکتر هدایتى. خرازى. مهندس فروغى. دکتر اصلان افشار. صارمى

رئیس- نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستورآقایان: استخر پردلى دکتر امیر نیرومند طباطبایى قمى.

رئیس- امروز نطق قبل از دستور است، آقاى استخر

استخر- بنده براى نطق قبل از دستور امروز یک زمینه‌اى تهیه کرده بودم که حالا هم البتّه از آن زمینه منصرف نشده‌ام ولى دیشب در روزنامه کیهان و اطلاّعات برخورد به یک موضوعى کردم که لازم دیدم در اطراف این موضوع چند دقیقه صحبت کنم که حالا از رو می‌خوانم و با اطلاّع آقایان می‌رسانم، البتّه نمی‌دانم تمام نمایندگان محترم، بلکه عموم موکلین ما و ملّت اسلام نسبت به این موضوع تعلّق خاطر دارند و علاقمند هستند، با اجازه آقایان شروع می‌کنم قبل ازشروع به مقصود لازم می‌دانم افتّتاح مرکز اسلامى را در شهر واشنگتن به دنیاى اسلام و چهارصد میلیون برادران اسلامى در اقطار جهان صمیمانه تبریک بگویم روز جمعه 7 تیرماه 1336- 29 ذیقعده 28 ژون دو روز پیش پرزندنت ایزن هاور رئیس جمهور امریکا که بزرگ‌ترین شخصیت قرن بیستم است خود و همسرش بدون کفش وارد خانه خدا مسجد مسلمین در امریکا شد و این مرکز اسلامى را با تشریفات مجلل با شکوهى با حضور سفرا و نمایندگان دول اسلامى و شخصیت‌هاى برجسته امریکا افتتاح نمود.

 من از پشت این تریبون از مرکز قانون‌گذارى ایران از جانب خود و نمایندگان ملّت و عموم ملّت ایران به رئیس جمهور امریکا درود می‌فرستم و به این افتخارى که در عالم اسلام پس از گذشتن چهارده قرن از ظهور دین مبین اسلام نصیت او شده است به این شاخص عالم مسیحیت تبریک مى‌گویم.

در خلال نطق جذاب و گیرایى که ژنرال ایزن هاور در آن روز به مناسبت افتتاح مرکز اسلامى ایراد نمود خود را نشان داد که نه تنها فرمانده لشگرى است نه تنها یک مرد سیاسى است بلکه یک دانشمندى است که به تاریخ ادیان و مذاهب آشنایى و بلکه احاطه کامل دارد.

این نطق پرمغز و معنى که تمّدن اسلامى و فرهنگ جهان‌پیماى دیانت محمّدى را در چند جمله خلاصه کرده است به قدرى عمیق و جذاب و گیرا و دل انگیز بود که اگر نتوانیم بگوییم از قلب یک مسلمان با عقیده و ایمان تراوش کرده است، قدر مسلم این است که از دل و روان پاک یک مسیحى با ایمان خداپرست الهام گرفته است براى تقویت روح و نیروى ایمان رئیس جمهور امریکا نسبت به حقیقت و نورانیت دین لایزال اسلام در این جمله که می‌گوید حقیقت آن است که امریکا اگر لازم باشد با نهایت قدرت خود خواهد جنگید تا شما بتوانید در اینجا مسجد خود را دایر سازید و طبق آنچه ضمیرتان به شما حکم می‌کند خداى متعال را پرستش کنید این جمله‌اى بود از نطق رئیس جمهور امریکا. لازم دیدم این بشارت را به فحواى قرآن کریم به رئیس جمهور امریکا بدهم. هوالذى ارسل رسوله بالهدى و دین‌الحق لیظهره على‌الدین کله خدایى که فرستاده خود را با راهنمایى و دین حقّ فرستاده تا بر تمام ادیان غالب و مستولى شود گرچه مشرکین بدشان بیاید. به موجب این آیه دین اسلام به رهبرى کتاب مقّدس خود بر تمام ادیان غالب خواهد شد تا چه رسد به بی‌دینى و لامذهبى بنا‌براین آقاى رئیس جمهور.

+++

امریکا که نیروى خود را براى تقویت و ترویج چنین دینى در صورت ضرورت به کار می‌اندازد مطمئن باشد در این پیکار فتح و پیروزى با اوست. براى تأیید این مدعا به آیه دیگر از قرآن کریم استشهاد می‌شود «انا نحن نزلنا‌الذکر و انا له حافظون»

ما این کتاب را فرستادیم و خود ما هم پاسبان و نگاه‌دار آن

آرى پیغمبر اسلام از آینده دین و شریعت خود با آن همه دشمنان سرسخت بیمناک بود. این آیه مبارکه براى اطمینان خاطرش نازل گردید، بلى

مصطفى را وعده کرد الطاف حق

گر بمیرى تو نمیرد این سبق*من کتاب معجزت را حافظم* بیش و کم کن راز قرآن رافظم* من مناره بر کنم آفاق را *کور گردانم دو چشم عاق را* اى نبى ما تو جادو نیستى* بر حقى و خرقه موسیستى* یاورانت شهرها گیرند و جاه* نام تو گیرد زماهى تا به ماه* تا قیامت باقیش داریم ما* تو مترس از نسخ دین. اى مصطفى*

به عقیده من این هم یکى از معجزات قرآن است که در این عصرى که تقریباً نیمى از دنیاى قدیم را بی‌دینى و لامذهبى فرا گرفته و رژیمى بر میلیون‌ها بشر به زور و به جبر حکومت می‌کند که دارد با نهایت قدرت دین و مذهب و عقیده و ایمان را ریشه کن می‌سازد، بایستى وسیله فراهم شود عواملی ایجاد گردد که اسلام و مسیحیت در مهد دیانت در یک صف باشند، از آنچه را که مقّدس مى‌داند و پرستش مى‌کند دفاع کند.

دین و اخلاق وجدان انسانیت را از چنگال دشمن خطرناک مشترک که همه اینها را پوچ‏ مى‌داند و مسخره مى‌کند نجات دهد.

این مقدمه عرض بنده بود، این موضوعى بود که در خاطر داشتم صحبت کنم، آقایان محترم استدعا می‌کنم چندى توجّه به عرایض بنده بکنید این عرایض بنده صرفاً مربوط به مجلس است و آقایان نمایندگان محترم دوره مجلس تجدید شد شعبه‌ها و کمیسیون‌ها همه تجدید شدند دولت آقاى دکتر اقبال را هم هنوز مى‌توانیم در مرحله تجدید بشناسیم عمارت بهارستان و کاخ سنا هم دارد تجدید می‌شود.

چیزى که هیچ تجدید و تازگى و بهبودى در آن مشاهده نمى‌شود و همان بوده که هست و بلکه کمى بدتر یکى دستگاه چرخ دولت است، دیگرى زندگانى مردم اوّلى به همان فرسودگى و کندى و بارى به هر جهت بازى کردن با مقدرات مردم و به اصطلاح قرطاس بازى باقى است، دومى روز به روز بدتر و تاریک‌تر و نارضایتى‌ها بیش‌تر و ناله‌ها بلندتر است.

ما نمایندگان مجلس شورا خوب یا بد حق یا باطل وکلاى ملّت شناخته شده‌ایم و نمى‌توانیم از ملّت جدا باشیم و فاصله بگیریم.

اگر ملّت هم به جهاتى و به دیدن نا ملایماتى از ما قهر کند، از ما دور بشود ما باید با او صلح کنیم آشتى کنیم خود را به او نزدیک سازیم، این دو سه سال دوره وکالت می‌گذرد باز ما مى‌مانیم و این مردم فرزندان و اعقاب ما مى‌مانند و نسل آتیه این مردم.

به هر حال این فاصله را باید از میان برداشت این مسافت را کوتاه کرد، این اتومبیل سوارى فاصله زیادى بین سواره‌ها و پیاده‌ها انداخته (صحیح است) آقایانی که با اتومبیل مى‌آیند و مى‌روند درست از حال مردم زندگانى مردم اوضاع خیابان‌ها و کوچه‌ها اطلاّعى ندارند آه و ناله و شکایات و نارضایتى‌ها و مردم را مى‌شنوند. (صحیح است).

ز من پرس فرسوده روزگار، پیاده از حال پیاده به‌تر خبر دارد، (صحیح است) یکى دو بار سوار تاکسى بشوید. گاهى پیاده روى بکنید، به عنوان خرید در دکان‌ها و مغازه‌ها بایستید، به شرط این که شما را نشناسند، آن وقت آه و ناله و شکایت و خشم و غیظ راننده و راه‌گذر، فروشنده و خریدار را بشنوید و ببینید اجازه بفرمایید ما باز رفتیم جاى دیگر، چون موضوع فاصله و جدایى بین طبقات مردم به میان آمد اجازه بدهید یک حکایت تازه‌اى برایتان نقل کنم.

رئیس- آقاى استخر متأسفانه وقت آقا تمام شده است، مگر از آقایان دیگر یک کسى پنج دقیقه وقت بدهد، اگر آقایان اجازه بدهند تمدید مى‌شود، آقاى پردلى، آقاى دکتر امیر نیرومند، آقاى طباطبایى. یکى از آقایان 5 دقیقه وقتشان را ممکن است به شما بدهند، آقاى دکتر امیر نیرومند شما 5 دقیقه از وقتان را مى‌دهید؟

دکتر امیر نیرومند- بنده یادداشت‌هاى زیادى دارم تصور نمی‌کنم وقت اضافى داشته باشم.

استخر- 5 دقیقه آقاى دکتر نیرومند از وقتشان را مى‌دهند، 5 دقیقه هم آقاى پردلى لطف می‌کنند کار ما تمام می‌شود، خیلى هم ممنون مى‌شوم معنى پردلى هم همین است.

پردلى- بنده قبلاً قسمتى از وقتم را به آقاى ارباب داده‌ام.

رئیس- آقاى استخر کسى وقتش را نداد پس بگذارید براى جلسه دیگر.

استخر- بالأخره بى لطفى کردند، خیلى خوب ممکن است براى جلسه بعد بقیه عرایضم را بکنم.

رئیس- آقاى پردلى بفرمایید

 پردلى- در تعقیب جلسه قبل دو سؤالى از وزارت راه نموده بودم چون وقت باقى نمانده بود اجازه داده نشد لذا در اطراف فرمایشات جناب آقاى معاون وزارت راه چند کلمه‌اى به عرض آقایان می‌رسانم. آقاى معاون وزارت راه فرمودند که دو سال است پل موقتى نهراب در دزداب خراب شده در صورتی‌که در حدود هشت سال است که این پل خراب شده است و ما مردم آنجا مى‌دانیم که گرفتار چه مشکلاتى هستیم، آنهایى که مسئول یک کارهایى هستند تا اطلاّع از مشکلات نداشته باشند چگونه درد را دوا مى‌کنند چگونه کار را انجام مى‌دهند؟ این آقاى وزیر راه راه وزیر چند ساله اسم معاون‌شان هم چندین ساله تازه اطلاّع ندارند که دو سال است یا 8 سال است که این پل خراب شده؟ به شکایاتى که مردم می‌کنند، کم‌تر توجّهى نمى‌‌شود به آن شکایات، راجع به این پل هر هفته‌اى در ماه، هر دو ماهى، تلگراف متعددى مخابره شده کم‌تر جواب می‌دهند خود من هم که مکّرر مراجعه می‌کنم مثل اینکه اصلاً تعمد دارند که گوش به حرفهایمان ندهند و یک دزد و یک مأمور نادرستى را تعقیب نکنند و مثل اینکه این حق هم از ما سلب شده است نبایستى بگوییم یک مأمور دزد است او را تعقیب بکنید، مثل این است که حرف‌های ما، نوشته‌هاى ما براى اوّلیاء دولت ارزشى نداشته باشد، البتّه با کارهایى هم سر و کار دارند که شاید منافعى هم تویش باشد، آقاى وزیر راه در یکى از مسافرت‌هایشان که به زابل تشریف می‌برند اجازه نمی‌دهند که مردم بیایند. مستدعیات خودشان را بگویند، همین پل موقتّى که قبل از شهریور 320 ساخته شده چندین سال مورد استفاده بوده و هنوز آب نتوانسته است ببرد در صورتی ‌که طول پل در آن‌‌ روز چهل متر بیش‌تر نبوده و آب هیرمند هم در اختیار نبوده و تمام آب مى‌‌آمده از همان مجراى پل می‌گذشته در صورتی‌که امروز بر اثر توجّهات کشاورزى مسیر آب تغییر کرده و آب از اراضى بایر می‌گذرد بدون استفاده و یک پنجاه‌ام آب سابق حالا از آنجا می‌گذرد اینکه وضع سابق آن طور بوده علّت این بوده است که در آن ‌موقع وزیر اجازه نمی‌داده است که زیر دستش کوچک‌ترین دزدى بکند اگر تخلّفى از او می‌دید به شدّت مجازاتش می‌کرده است یا اگر مأمورى تعلل می‌کرده باز شدیداً مجازات می‌شده است ولى امروز خلافکارى مجاز است هر کارى بکنند، مجازاتى در بین نیست الان دو سال است این پل موقتى طول کشیده و سال‌ها طول خواهد کشید براى چه؟ براى اینکه هر روز بتوانند یک راه‌هایی را پیدا کنند که پول خرج بشود دیگر اینکه آقاى معاون وزارت راه فرمودند که این پل قسمتیش ساخته شده بقیش هم ساخته می‌شود آقایان همین پل که قسمتیش ساخته شده باز سرچشمه‌اش را آب برده‏. (دکتر بینا- اگر نبرد که دوباره نمی‌سازند) براى چه آب ببرد؟ براى اینکه کنتراتچى و مأمور راه با هم بسازند که پل طورى ساخته بشود که هى آب ببرد هى خرج بکنند، هى آب ببرد، هى خرج بکنند، دیگر اینکه آقایان می‌‌گویند که ما براى استحکام چند تیرآهن روى آن گذاشته‌ایم آقایان پایه‌‌اى که سست است پایه‌اى که متزلزل است چند آهن کار بگذارند این چه جور استحکام پیدا مى‌‌کنند؟ کما اینکه پایه را محکم نکرده و نمی‌کند براى چه؟ براى اینکه باز در این کار خرج تراشى بشود دیگر اینکه می‌گویند که ما پل اساسى نمی‌خواهیم براى اینکه راه را می‌خواهند تغییر بدهند در صورتی‌که راهى که از این پل می‌گذرد چهار کیلومتر است و راهى که مى‌‌خواهند تغییر بدهند آن راه 16 فرسخ است، 16 فرسخ اختلاف دارد آ‌ن‌ هم راه شن زار لوت کنار مرز علّت آن‌ هم معلوم است باز براى اینکه خرج تراشى بکنند در صورتى که با دور راه شدن وارداتمان خیلى گران امّا صادراتمان خیلى ارزان خواهد شد براى اینکه راه نیست که ببرند منظور از 16 فرسخ راه این است که باز میلیون‌ها ریال در این کار خرج بشود و استفاده بکنند، دیگر این که آقایان کنتراتچی آمده این پل را با تیرهاى چوبى وصله‌دار پایه گذارى کرده و طبق قرارداد باید سرشمع‌ها را آهن بزنند که بیش‌تر فرو برود و این کار را نکرده‌اند و مأمورین دولت هم صدایشان در نیامد براى اینکه اگر اعتراضى بکنند و فشارى بیاورند خواهند گفت پولش را با هم خوردند دیگر اینکه آقایان گفته‌اند بعد از اینکه ما سال‌ها انتظار کشیدیم مى‌گویند راه اساسى نداریم یکى از آقایان نمایندگان گویا آقاى تیمورتاش فرمودند که بیش‌تر از راه‌های اساسى دولت باید این راه‌های فرعى را مورد نظر قرار بدهد این راه‌های کوچک مردم را مورد توجّه قرار بدهد من خیال می‌کنم پل اساسى هم نباید درست شود براى چه از این کار منصرف شدند؟ براى اینکه در آن قراردادش کم‌تر حیف و میل می‌شود امّا کنتراتچی با این پل موقتى هر چقدر می‌تواند خرج می‌کند آقایان ما سیستانى‌ها از مقام ریاست و آقایان استدعا داریم رسیدگى کنند اگر به ‌این عملیات وزارت راه ایرادى هست به وزارتخانه‌هاى دیگر ایرادى هست بفرمایند اگر هم نیست عرضى ندارم یک تمناى دیگر که سیستانى‌ها دارند این است که یک پولى براى تعمیر راه‌های زابل در اختیار اداره راه آهن گذاشته شده است و مشغول حیف و میل کردن هستند از آقاى ذوالفقارى خواهش مى‌‌کنم اگر منافات با مقرّرات داخلى وزارت راه ندارد یا این بودجه سکوت نیست این را اعلام بفرمایند که مردم اطلاّع داشته باشند چه که مبلغى مصرف می‌شود نظارت بکنند و این پول‌ها

+++

هدر نرود و بیهوده مصرف نشود (احسنت).

رئیس- آقاى ارباب آقاى پردلى 5 دقیقه وقتشان را به شما داده‌اند.

ارباب- نه خیر بنده عرضى ندارم.

دکتر امیر نیرومند- براى اینکه یادى از آقاى شوشترى شده باشد بنده هم می‌گویم بسمِ الله الرّحمن الرّحیم (احسنت) چون این جانب یکى از طرفداران دولت جناب آقاى دکتر اقبال هستم روى همین اصل و عقیده لازم دانستم مختصرى از جریان امورى که در وزارتخانه‌ها و بنگاه‌‌هاى مستقل و ادارات جریان دارد و چطور اسباب زحمت و نارضایتى مردم را فراهم می‌‌نماید پشت این تریبون در حضور نمایندگان محترم به عرض دولت برسانم.

اوّل راجع به بنگاه برق:

1- براى احتراز از اتلاف وقت از تبعیضاتى که در امور برق روى داده می‌‌گذرم از ذکر بهانه‌‌هایى که به وسیله آنها مردم را در مشکلات قرارداده تا مجبور به نعل کردن خر کریم شوند از قبیل برق فرعى برق خارج از نوبت برق ساختمان‌هاى بزرگ و هزار اسم دیگر صرف‌نظر می‌کنیم همین قدر تذکر می‌دهم وجوه این عایدات غیر مرعى موجب شده که برق تهران به خرابى فعلی باقى بماند و اصلاح نشود زیرا اگر وضع برق اصلاح شود هیچ کس حاضر به پرداخت وجوه غیر قانونى نخواهد بود مؤید اظهارات فوق سستى و اهمال‌کارى متصدیان بنگاه برق در نصب دو واحد پنج هزارکیلو واتى و ستینگهاوس و پنجاه هزارکیلو واتى الستوم است (در روزنامه کیهان راجع به برق نوشته بود اگر برق دارید به مردم بدهید و اگر ندارید مردم را آزاد بگذارید که خودشان تهّیه کنند و سد راه آنها نشوید و اشکال تراشى نکنید توقّع هدیه نداشته باشید)

هر موقعى خاموشى دارند فوراً بهانه می‌کنند که خرابى فنى است و عذرهاى دیگر.

البتّه اشخاص درستى هم هستند مثل برومند رئیس حسابدارى و عبدالحسین امین امیدوارم دولت این خودسرى و خود مختارى‌ها را جلوگیرى نماید بلکه تخفیفى در عذاب مردم بشود.

راجع به شهردارى:

2- از همه مشکلات و نارضایتى‌هاى مردم از جهت خواربار خرابى خیابان‌ها و غیره و غیره صرف‌نظرکرده فقط من باب مثال یک چیز جزئی از مشکلات مردم را به عرض آقایان مى‌رسانم هرگاه کسى یک خرید و فروش جزئی یا کلى بکند البتّه لازم است مالیات‌هاى متعلّقه و غیره را بدهد و می‌دهد امّا براى دریافت یک تصفیه حساب از شهردارى براى کسانى که تا آخرین ماه که محل معامله را در تصرف داشته‌اند پول آب، پول برق، پول تلفن و امثالهم را نیز پرداخته باشند و قبوض رسید داشته باشند با این حال براى دادن ورقه تصفیه حساب مدّت‌ها باید به شهردارى بروند و عاقبت تا بعضى اشخاص را نبینند موفق به دریافت ورقه تصفیه حساب نخواهند شد مگر کسانى که از همان اوّل تکلیف خودشان را بفهمند و انجام بدهند فوراً موفق می‌شوند خیلى مطالب هست ولى از ذکر آنها عجالتاً صرف‌نظر می‌کنم و امیدوارم تیمسار دولو رئیس محترم شهردارى موفق بشوند اوضاع خراب شهردارى را سر و صورتى بدهند.

بانک رهنى:

3- بنده عقیده دارم بانک‌های کشاورزى رهنى و ساختمانى و کارگشایى و امثال آنها که بیش‌تر براى آبادى و عمران و کمک و رفاه حال مردم است نباید زیاد اشکال تراشى براى مردم فراهم کنند باید قدری تسهیلات فراهم کنند یک نفر متقاضى براى مختصر وجهى دو ماه معطل نشود و چهل روز رفت و آمد کند.

ضمناً متصدّیان این گونه مؤسسات خیلى به خود نبالند که آخر سال بیلان مى‌دهند که سود ویژه 20 میلیون یا یک مبلغ مهمى داشته‌ایم این پولى است که از مردم فقیر و بیچاره گرفته شده است و احتیاجى نیست که عدّه کثیرى از بین بروند و این مؤسسات سود زیاد داشته باشند البتّه راجع به متنفذین تبعیضاتى هم می‌شود که امیدوارم با بودن جناب آقاى بختیار و جناب آقاى منصف از بین برود.

راجع به راه‌های کشور:

4- راه سازى و داشتن راه یکى از کارهاى مهم این کشور است و متصدیان این امر باید خیلى جدى و فعال باشند. شخص تیمسار انصارى وزیر محترم راه بسیار مردم نجیب و درستى هستند ولى متأسفانه اعمال کار توجّهى به دستورات ایشان ندارند چون راه براى حیات اقتصادى مملکت مثل شریان‌هاى خون است در بدن انسان که هرگاه درست نباشد اعضاى بدن از کار مى‌افتد. در زمان اعلیحضرت فقید رضا شاه کبیر امر شد که راه ازنا به اصفهان ساخته شود و بعد از دو سال ساخته شد چون این راه قریب 240 کیلومتر از خوزستان به اصفهان نزدیک‌تر است تا از خوزستان به قم و از قم به اصفهان و درظرف مدّت سه سال تفاوت کرایه نفت و‌‌ بنزین و گازوییل که از این راه حمل می‌شود جبران تمام مخارج که شده است می‌نماید.

بعد از اتمام این راه در یک‌ سال نهصد و دوازده هزار تومان براى نگاهدارى آن به خرج دولت آورده‌اند که با حساب دقیق حداکثر بیش از سیصد هزار تومان خرج نشده بود که در دو سال قبل از وزارت راه پشت همین تریبون سؤال کردم و وزیر راه تصدیق نمود.

و امّا راجع به آسفالت راه از اصفهان به نجف‌آباد که 28 کیلومتر است ده سال است که دستور داده‌اند و وقت و بى وقت تشریفات قانونى براى مناقصه انجام شده و تا به حال بیش از بیست و دو کیلومتر آن آسفالت نشده. چون این راه از وسط شهر چهل هزار جمعیّتى می‌گذرد روزانه قریب 80 تانکر نفتى عبور می‌کند اهالى ازگرد و خاک در عذابند و هر دفعه که شروع به ساختن این راه می‌کنند چند روز بعدش دستور توقف صادر می‌شود مثل سایر راه‌های اصفهان حقیقتاً جاى تأسف است که براى این‌‌گونه کار و اغراض مأمورین یا مقاطعه‌‌کاران این قدر مسامحه و اهمال کارى بشود.

چون بنده وقتم دارد تمام می‌شود دو سه تذکر مختصر دیگر به عرض آقایان رسانده و مرخص می‌شوم.

1- شرحى در روزنامه سحر خواندم راجع به پیره‌زنى که به یکى از رؤساى وزارت دارایى گفته بود که به تمام معنى این حرف پیره‌زن اثر کرد به نظر من خیلى درست بود، نظر آقایان را نمی‌دانم، این پیره‌زن عقیده‌اش این بود که هر کارى بخواهند می‌شود و قانون و مقرّرات فقط براى موقعى است که نخواهند بشود (صحیح است) این حرف کاملاً صحیح است. اغلب متصدیان امور در اشکال تراشى و جواب سر بالا دادن به مؤدیان ید طولایى دارند لازم است بدانند که مردم صاحب حقى هستند که باید ادا شود.

2- باید از گزارشات دروغ جلوگیرى شود و گزارش دهنده تعقیب شود.

با این اقدام قسمتى از مشکلات مردم حل می‌‌شود.

(قضیه گزارش برق و خرابى فنى و غیره و غیره)

آقایان نمایندگان محترم البتّه بنده عرایض زیادى داشتم نمى‌خواهم خیلی وقت آقایان را تلف کنم و اسباب زحمت آقایان بشوم این مختصرى از عملیات متصدیان امور در وزارتخانه‌ها و ادارات است تحقیق فرمایید ببینید این آقایان چه به سر مردم می‌آورند که سلب اعتماد مردم از دولت می‌شود و سبب نارضایتى و ناراحتى ایجاد می‌نمایند. واى بر جامعه‌اى که قانون در آن فاقد نفوذ و اثر اجرایى باشد و اراده اشخاص حاکم بر جان و مال و شرف مردم گردد.

البتّه عموم نمایندگان محترم و تمام اهالى مملکت متفق‌القول هستیم و تصدیق داریم که یگانه شخصی‌ که تمام وقت هم خود را صرف حفظ حیثیت و شرافت و سربلندى این مملکت باستانى و مردم می‌نماید و ساعتى از فکر و چاره جویى براى آسایش و رفاه حال مردم خارج نمی‌شود حتّى مواقع استراحت شخص شخیص شاهنشاه محبوب است لذا بر همه ماها لازم و واجب است که از این حسن نظر و نیّت پاک و خیرخواهانه اعلیحضرت همایونى تأسى و پیروى نماییم (ان‌شاءالله) با اجازه آقایان بیش از این مزاحم نمی‌شوم.

رئیس- آقاى احمد طباطبایى

احمد طباطبایی- تصور مى‌کنم دیشب همه آقایان روزنامه اطلاّعات و روزنامه کیهان را ملاحظه فرمودید که قریب هزار نفر از اهالى قم در تلگرافخانه متحصن شده‌اند براى خرابى راه مدخل قم ابتداى وارد شدن به قم (ارباب- مخرجش چطور است؟) مخرجش به سر آقا خوب است عرض کنم جریان این کار سوابقى دارد آقایان اغلب قم رفته‌اید و ملاحظه فرموده‌اید که بدترین راه را اگر بخواهید تعریف بکنید همین راهى است که وارد شهر قم می‌شوید. (مجید ابراهیمى- و همه شهرهاى دیگر) و همه آقایان هم در این خصوص اظهار شکایت مى‌کنند ده روز قبل بنده به جناب آقاى نخست وزیر مراجعه کردم و از ایشان تقاضا کردم و آقاى نخست وزیر هم شرحى به وزارت راه مرقوم فرمودند که این راه را درست کنند که اسباب زحمت عابرین نشود و رو نوشت نامه‌اى هم که به وزارت راه نوشته‌اند براى بنده فرستاده‌اند متأسفانه وزارت راه مثل اینکه گوشش به این حرف‌ها بدهکار نیست قم یک جایى است قطع نظر از عنوان مشهدیتش، قطع نظر از عنوان روحانیت یک جایى است که تمام کامیون‌ها و اتوبوس‌هایى که به ‌طرف جنوب ایران می‌روند از این راه عبور می‌کنند نمی‌دانم وزارت راه این پولى که از بنزین مى‌گیرد مگر نباید در هر شهرى آن‌ مقدارى را که پول مى‌گیرد به مصرف جاده‌هاى خود آن شهر برساند (مهندس اردبیلى- می‌خورند) اگر می‌خورند براى آن است که بنده و جنابعالى ساکت می‌آییم اینجا‌ مى‌نشینیم والاّ اگر من و جنابعالى ساکت نشویم و صدایمان بلند شود و بگوییم این پولى که از بنزین شهر قم مى‌گیرید یا از ساوه می‌گیرید یا از اصفهان مى‌گیرید این پول باید در خود این شهرها مصرف بشود حرفمان به جایى مى‌رسد معنى ندارد که پول این شهرستان را در جاى دیگر خرج کنند (مهندس اردبیلى- از صدى پنج اتومبیل‌ها) بلى بابت صدى پنج از اتومبیل‌ها هم مى‌گیرند.

رئیس- بین‌الاثنین صحبت نکنید آقا نطقتان را بکنید.

احمد طباطبایى- بالاخره یک وضعى ایجاد شده که من اتفاقاً امروز مى‌بینم در اینجا همه صحبت از راه مى‌کنند و خرابى جاده‌ها چون یک تلگرافى به وسیله من اهالى قم به مجلس شورای ملّی کرده‌اند و رونوشتش را به بنده داده بودند بنده خواستم رونوشت آن را تقدیم کنم به جناب آقاى رئیس محترم مجلس و استدعا کنم که ازطریق

+++

مجلس یک اقدامى بفرمایند تا آن راهى که محل عبور و مرور اغلب مردم ایران است و یک شهر مذهبى است و از تمام ممالک اسلامى به این شهر براى زیارت می‌آیند ساخته شود والاّ این وضعیت خیلى بى‌آبرویى است فوق‌العاده بد است یک شهر مذهبى یک ‌شهر روحانى که از همه جاى دنیا به آنجا می‌آیند و خدمت حضرت آقاى بروجردى می‌رسند به محض اینکه بخواهند وارد شهر بشوند راه را این‌ طور مى‌بیند که اسباب ناراحتى فراهم می‌کند من تقاضا مى‌کنم جناب آقاى ذوالفقارى معاون نخست وزیر یادداشت بفرمایند و به آقاى نخست وزیر بفرمایند که دستور بدهند به آقاى وزیر راه که هر چه زودتر این راه را درست کنند این یک عیب دیگرى هم دارد که من می‌خواهم عرض‌ کنم وقتى که یک همچو خرابى پیش مى‌آید که یک مرتبه هزار نفر مردم شهر آمدند در تلگرافخانه و متحصن شدند ممکن است یک آبادى آنها را وادار کند یک کارهاى بدى بکنند و آن‌ وقت صورت خوبى ندارد من استدعا می‌کنم که این قضیه را دنبال بفرمایید.

3- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس اردبیلى

رئیس- وارد دستور می‌شویم آقای مهندس اردبیلى فرمایشی دارید بفرمایید.

مهندس اردبیلى- سؤالى است از دولت تقدیم مى‌کنم.

4- تقاضاى آقاى صارمى دایر به مطرح شدن مصوبات موقت کمیسیون مشترک دادگسترى‏.

رئیس- آقاى صارمى

صارمی- مطابق قانونى که از مجلس گذشت که اختیار داده بود به کمیسیون مشترک دادگسترى که قوانینى را که در کمیسیون مشترک تصویب کند مقرر شد قوانینى که به تصویب می‌رسد در ظرف یک سال در مجلس مطرح شود و یک طرحى آقایان امضاء فرموده‌اند و تقاضا کرده‌اند که آن قوانین را دستور بفرمایید در دستور مجلس گذاشته شود.

رئیس- تصمیمات کمیسیون مشترک که به صورت اجرا درآمده به کمیسیون‌ها فرستاده شده باید آقایان اعضا کمیسیون‌ها گزارش‌هاى خودشان را به مجلس بدهند تا مطرح شود.

صارمى- این قوانین در دادگسترى منحصراً مطرح بوده و تصویب شده بایستى به‌ ترتیبى که در کمیسیون تصویب شده اینجا مطرح بشود.

رئیس- آنچه از تصویب کمیسیون گذشته در مجلس مطرح خواهد شد.

5- شور دوم گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به مجازات اخلالگران در صنعت نفت

رئیس- گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به اخلالگران در نفت مطرح است قرائت می‌شود.

گزارش از کمیسیون دادگسترى به مجلس شوراى ملّی.

کمیسیون دادگسترى در جلسه پنجم تیر ماه 1336 با حضور آقاى وزیر جنگ و آقاى کفیل وزارت دادگسترى لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به مجازات اخلالگران در صنعت نفت را مطرح و گزارش شور اوّل را تأیید و اینک گزارش شور دوّم آن را به مجلس شوراى ملّی تقدیم می‌دارد:

ماده 1- هر کس عمداً و به قصد سوء هر یک از واحدهاى عمده صنعت نفت را از قبیل چاه‌ها یا مراکز جدا کردن نفت از گاز یا مراکز جمع آورى نفت یا دستگاه‌هاى تصفیه یا مخازن نفت یا مراکز بارگیرى یا اسکله‌هاى عمده با تلمبه‌خانه‌ها یا کشتى‌هاى حامل نفت یا مراکز تولید نیرو یا ادارات یا انبارهاى صنایع نفت را آتش بزند و یا به هر وسیله دیگر منهدم کند به مجازات اعدام محکوم می‌شود.

ماده 2- هر کس عمداً و به قصد سوء عملی کند که منجر به سوختن انهدام تمام یا قسمتى از هر یک از ماشین‌ها یا آلات و‌ ادوات مربوط به اکتشاف یا تولید یا تصفیه یا باربرى یا توزیع نفت خام و فرآورده‌هاى نفتى یا ابنیه یا وسایل نقلیه یا وسایل بندرى و ارتباطات و مخابرات متعلق به صنایع نفت بشود به حبس موقت با اعمال شاقه از 3 سال تا 15 سال محکوم خواهد شد.

ماده 3- هر کس به منظور خراب‌کارى (سابوتاژ) عملی کند که بدون آن که منتهى به انهدام یکى از واحدهاى مذکور در ماده یک گردد و موجب تعطیل تمام یا قسمتى از آنها بشود به حبس مجرد از دو سال تا ده سال محکوم خواهد شد.

تبصره- چنانچه عمل مذکور در این ماده موجب از کار افتادن ماشین و غیر آن نشود ولیکن باعث تعطیل موقت کار گردد مرتکب به حبث تأدیبی از سه ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

ماده 4- هرگاه هر یک از اعمال مذکور در مواد 2 و 3 موجب هلاک نفس شود مرتکب محکوم به اعدام خواهد گردید.

ماده 5- هر کس نقشه‌ها یا دفاتر یا اسنادى را که تخریب و یا از بردن آنها ممکن است موجب اختلال صنایع نفت گردد به‌ هر نحو که تخریب کند و یا از بین ببرد محکوم به حبس تأدیبى از 3 ماه تا دو سال خواهد شد.

ماده 6- هر کس موانعى براى اجراى وظایف سرویس‌هاى آتش نشانى صنایع نفت ایجاد نماید و یا به منظور جلوگیرى از خاموش کردن آتش وسایل آتش نشانى را از محل حریق و یا ادارات آتش نشانى دور کرده یا به هر نحو از کار بیندازد محکوم به حبس تأدیبى از شش ماه تا سه سال خواهد شد.

ماده 7- هر کس به قصد سوء مواد منفجره در هر قسمت از ابنیه یا معابر یا دستگاه‌ها و یا تأسیسات صنایع نفت بگذارد به حبس مجرد از دو سال تا ده سال محکوم خواهد شد.

ماده 8- هر کس یکى از اعمال مذکور در مواد 1 و 2 را بدون سوء قصد ولى بر اثر بى‌مبالاتى یا غفلت مرتکب شود چنانچه عمل ارتکابى موجب هلاک نفس شود محکوم به یک سال الى 3 سال حبس تأدیبى و در صورتى که موجب تخریب یا تعطیل قسمتى از مراکز عملیات صنایع نفت شود محکوم به شش ماه تا دو سال حبس تأدیبى خواهد شد. چنانچه بى‌مبالاتى یا غفلت موجب خرابى هرگونه اشیا و آلات و ادوات متعلق به صنایع نفت بشود مرتکب محکوم به حبس تأدیبى از یک ماه تا شش ماه و نیز جبران خسارتى که از عمل او ناشى شده خواهد گردید.

تبصره- منظور از بى‌مبالاتى اقدام به امرى است که مرتکب نمی‌‌بایست به آن مبادرت نموده باشد و منظور از غفلت خوددارى از امری است که مرتکب نمی‌بایست به آن اقدام نموده باشد اعم از اینکه منشاء بى‌مبالاتى یا غفلت عدم اطلاّع و عدم مهارت یا عدم تجربه یا عدم رعایت قانون یا مقرّرات یا اوامر یا نظامات و عرف و عادت باشد.

ماده 9- هر کس مواد محترقه یا منفجره یا اشیاء دیگرى را که خطرناک بودن آن اعلام شده باشد به داخل محوطه‌هاى ممنوع ببرد براى همین عمل محکوم به پرداخت جریمه از یک‌‌ هزار ریال الى ده هزار ریال خواهد گردید.

ماده 10- هر کس عمداً یا به منظور ایجاد وحشت یا اخلال در کار صنایع نفت علایم مخصوص اعلام خطر را بدون وجود خطر به کار بیندازد و یا اکاذیبى به منظور فوق اشاعه دهد به حبس تأدیبى از 3 ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.

ماده 11- هر یک از کارکنان صنایع نفت که متصدى حفظ ساختمان‌ها یا تأسیسات یا مراقبت دستگاه‌ها و ماشین‌هاى حساس باشد چنانچه پست خود را ترک کند به حبس تأدیبى از 3 ماه تا شش‌‌ ماه محکوم خواهد شد و چنانچه ترک پست موجب بروز یکى از حوادث مندرج در مواد 1 و 2 گردد و مرتکب واقف به وجود این خطر بوده باشد به حبس مجرد از 2 سال تا ده‌ ‌سال محکوم خواهد شد.

ماده 12- هر یک از مهندسین کارکنان صنایع نفت که مسئول تعیین و سفارش لوازم و مصالح فنى باشد چنانچه مشخصات مواد و مصالح را عمداً در پیشنهاد‌ها و سفارش‌ها ذکر نکند و یا به طرز ناقص و غلط ذکرکند یا با فروشنده یا تهیّه کننده مصالح مواضعه‌اى کند که بالانتیجه مصالح نامناسب یا ناقص یا معیوب تحویل شود به حبس تأدیبى از 3 ماه یا شش ماه محکوم خواهد شد چنانچه در نتیجه ناقص بودن مصالح یکى از حوادث مندرج در مواد 1 و 2 رخ دهد مرتکب به حبس مجرد از 2 سال تا ده سال محکوم خواهد شد.

ماده 13- حکم موارد شروع به جرم و شرکاء و معاونین جرم بر طبق مقرّرات قانون مجازات عمومى خواهد بود.

ماده 14- هرگاه جرایم مذکور در این قانون به وسیله تبانى انجام گرفته و عمل منجر به یکى از حوادث مذکور در این قانون شود رؤسا و آمرین جمعیّت به حداکثر مجازات‌هاى مقرّر در این قانون محکوم خواهند شد.

ماده 15- هر گاه به منظور ارتکاب جرایم مذکور در مواد 1 و 2 جمعیّتى از 3 نفر به بالا تشکیل شود ولى جرمى واقع نگردد تشکیل دهندگان و مجرمین براى همین عمل به حبس تأدیبى از شش ماه تا دو سال و اعضاى جمعیّت به حبس تأدیبى از 3 ماه تا یک سال محکوم خواهند شد و چنانچه یکى یا بیش‌تر از آن براى اجراى توطئه حامل اسلحه باشد مجازات تشکیل دهنده و محرک حبس مجرد از 2 تا 4 سال و مجازات اعضاى جمعیّت حبس تأدیبى از یک سال تا 3 سال خواهد بود هر یک از اعضاى این قبیل دسته‌ها که قبل از وقوع جرم مقامات صلاحیت‌دار را از جریان توطئه آگاه سازد از مجازات معاف خواهد بود.

ماده 16- نسبت به جرایم مذکور در این قانون چنانچه عمل مرتکب بر طبق قوانین دیگر مشمول مجازات بیش‌ترى باشد حکم مجازات اشد به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.

ماده 17- رسیدگى به کلیه جرایم فوق در دادسراها و دادگاه‌ها خارج از نوبت انجام خواهد شد و در نقاطى که اعلام حکومت نظامى شده باشد جرایم مزبور در صلاحیت دادگاه‌هاى نظامى خواهد بود.

ماده 18- هر گاه کارکنان صنایع نفت مرتکب اعمال مذکور در این قانون شوند (جز در مواردى که حکم خاص دارد) به حداکثر مجازات مقّرر در این قانون مجازات خواهند شد.

ماده 19- وزارت دادگسترى و وزارت جنگ مأمور اجراى این قانون خواهند بود.

+++

رئیس- شور دوم لایحه است ماده اوّل مطرح است. آقاى خلعتبرى‏

خلعتبری- بنده مى‌خواهم نظر آقایان را به این مطلب اساسى جلب کنم که اخلال مسئله نفت به عقیده بنده وقتى پیش می‌آید که در آن منطقه یا در مملکت عدم رضایت از وضع نفت و شرکت‌هایی که عهده‌‌دار تصفیه و استخراج نفت هستند پیش بیاید و اگر آنها طورى عمل بکنند و کار خودشان را خوب انجام بدهند به نظر بنده اساس مسئله اخلال تقریباً حل شدنى است بنده چند دفعه به خوزستان سفر کردم و از کارمندان و کارگران شرکت ملّی نفت و کارمندانى که براى کنسرسیوم کار می‌کنند شنیده‌ام که در سابق حقوق‌هایی ‌که می‌گرفتند با آن حقوق‌ها نسبتاً مى‌توانستند زندگى کنند البتّه نه در زمان شرکت سابق نفت، در زمان شرکت سابق نفت‌ کارگران و کارمندان از وضع زندگى خودشان ناراضى بودند و حق هم داشتند که ناراضى باشند امسال که رفتم معلوم شد که حقوق کارمندان و کارگران اضافه شده است ولى آذوقه‌اى که به کارمندان و کارگران در سابق می‌دادند فعلاً به چند برابر قیمت به آنها می‌دهند آرد کیلویى دو ریال در سابق مى‌دادند و حالا کیلویى شش ریال می‌دهند کرایه خانه را یک ثلث زیادتر کرده‌اند قیمت برق را بیش‌تر کرده‌اند تا لوازم و مایحتاج کارمندان و کارگران شرکت ملّی نفت قیمتش به قدرى بالا رفته است که براى آنها خرید اشکال دارد و این اضافه حقوق در زندگى آنها نه تنها تأثیرى نکرده بلکه وضع زندگى آنها را بدتر کرده است بنده خودم را موظف دانستم در این مقام رسمى این تذکر را به عرض نمایندگان محترم برسانم تا شرکت‌هاى مسئول این کار مخصوصاً کنسرسیوم به‌ این امر مهم توجّه کند براى اینکه امنیّت و آرامش در منطقه نفت در درجه اوّل مربوط به رضایت کارمندان و کارگرانى است که در آنجا کار می‌کنند (صحیح است) و حتماً باید در مسئله زندگى و نرخ ارزان زندگى کارگران و کارمندان تجدید نظرى بشود که کارمندان و کارگران با حقوقى که می‌‌گیرند بتوانند زندگى مرفه و آسوده‌‌اى داشته باشند (صحیح است) مطلبى که لازم می‌دانم به عرض برسانم مسئله احتیاج فعلى کشور است براى تأمین پول و کسر بودجه به نظر بنده یک منبع صالح و قابل اتکاء و حقیقى براى تأمین کسر بودجه ازدیاد فروش سهمیه نفت ایران است در دنیا (صحیح است). سابقاً سى و هفت درصد نفت خاورمیانه از نفت ایران بود حالا در این زمان کنسرسیوم مطابق قرارداد تعهداتى دارد تا میزانى مقدار نفت را بالا برد ولى باید به این نکته کنسرسیوم توجّه کند که اگر تصوّر بکنند ازدیاد سهم ایران و فروش بیش‌تر از سهم ایران موجب دلتنگى سایر کشور‌ها مى‌شود بنده صریح عرض می‌کنم اگر ملّت ایران نبود و اگر موضوع ملّی شدن نفت پیش نمی‌آمد، هیچ‌ یک از کشورهاى همسایه ما نمى‌توانستند منافعى که امروز می‌برند ببرند (صحیح است) و این خدمتى بود که ما کردیم به ملل مشرق و ملل خاورمیانه بنابراین به‌ نظر بنده در این موضوع دولت باید با کنسرسیوم صحبت بکند با ممالک دیگر هم صحبت بکند و بگویند بازارى ما داشتیم و حالا هم بازار فروش نفت در اختیار کنسرسیوم است در اختیار کارتل است و بنابراین می‌تواند و باید توضیح بدهد که اگر سهم ایران به‌ میزان سابق نمی‌رسد لااقل به‌ میزانى برسد که بتواند کسر بودجه ما را جبران کند ما هم از ملل همسایه خودمان انتظار نداریم اگر سهم بیش‌ترى از نقت ما فروخته شود آنها دلتنگى کنند براى اینکه باز هم عرض می‌کنم آقایانی‌که تشریف برده‌اند در ممالکى که نفت دارند شنیده‌اند که آنها خودشان می‌دانند که اگر همّت ایران نبود آنها هم نمى‌توانستند سهم بیش‌ترى از نفت ببرند و به عمران و آبادى که نایل شده‌اند نایل نمی‌شدند و این را مدیون همّت مردم ایران هستند. مسئله سومى که می‌خواهم عرض کنم این‌ است که در امریکا جاهایى که شرکت‌‌هاى نفت هستند در اطراف آنجاها مردم آنجا از شرکت‌هاى نفت نفع می‌برند و خیر و برکت می‌گیرند یعنى شرکت‌هاى نفتى کمک کرده‌اند به بهداشت مردم به راه‌‌سازى مردم به فرهنگ مدارس مردم درست است ما قرارداد با کنسرسیوم داریم و قرارداد هم از لحاظ اینکه قرارداد است قابل رعایت است ولى کنسرسیوم هم باید بداند که با وجود این قرار داد لااقل همان طوری‌که شرکت‌‌هاى نفت امریکایى در امریکا کمک کرده‌اند به بهداشت مردم به کارهاى دیگر مردم به نظر من باید کنسرسیوم نیز در ایران کمک بکند به بهداشت مردم به فرهنگ مردم به راه‌‌سازى استان‌ها با این‌کارهایى که ما امروز احتیاج داریم. ممکن است بگویند که ما وظیفه نداریم ولى به نظر بنده مبالغى که خرج می‌‌کنند در ایران این مبالغ متناسب با نفعى که می‌برند نیست و به‌تر است خود شرکت‌هاى نفت قسمتى از این کارهایی که مردم احتیاج دارند در استان‌ها براى مردم انجام بدهند قرارداد‌‌ها همیشه وقتى باقى و برقرار می‌ماند که مردم راضى باشند‌ بنابراین اگر کنسرسیوم به مردم ایران خدمت بکند و کمک بکند براى کارهاى اجتماعى براى راه‌سازى براى احتیاجاتى که ما امروز داریم و با پول خودمان نمى‌توانیم بکنیم به نظر بنده با این ‌طور اعمال جلوى اخلالگرى براى همیشه در مورد نفت گرفته می‌شود براى اینکه مردم وقتى ببینند که شرکت‌هاى نفت که منافع مملکت را می‌برند در مقابل هم سهمیه خوب به مملکت می‌دهند و کمک به امور اجتماعى و فرهنگى و بهداشتى و راه‌سازى مردم می‌کنند خود مردم نخواهند گذاشت که کسى بیاید در امر نفت اخلال بکند که بالنتیجه کنسرسیوم و شرکت‌هاى نفتى متضرّر بشوند کنسرسیوم و شرکت‌هاى نفتى در خاورمیانه اساس معاملات‌شان روى پنجاه و پنجاه است قرارداد ما هم با آنها تقریباً بر همین اساس پنجاه و پنجاه است، البتّه بنده متخصص نیستم ولى در مطبوعات و مجلات خارجى زیادى خوانده‌ام که طریق کار شرکت‌هاى نفتى در دنیا طوری‌ است که حساب صحیح پنجاه و پنجاه براى صاحبان ممالک نفتى مقدور نیست به دست بیاید ولى ما فرض می‌کنیم پنجاه پنجاه صحیح اگر از پنجاه و پنجاه شرکت‌هاى نفتى بیش‌تر می‌برند خوب از آن چیزی‌ که بیش‌تر می‌برند یک قدرى کمک بکنند براى کارهایى که مردم ایران احتیاج دارند اگر همان پنجاه و پنجاه است اساس آن را به هم نزنید خودشان با یک درصد و دو درصدد سه درصد برای کمک به مملکت ما بیایید با میل و طیب خاطر خرج بکنید در این خوزستانى که مردمش مبتلا به امراض گوناگون هستند فقیر هستند احتیاج به راه دارند احتیاج به کمک‌هاى دیگر دارند احتیاج به فرهنگ دارند مقدارى از این پنجاه و پنجاه را خودتان بیایید با طیب خاطر براى این مملکت خرج بکنید تا همیشه این قرارداد‌هاى شما باقى و برقرار باشد همیشه مردم به شما کمک بکنند ولى اگر مردم خوزستان و مردم ایران ببینند که چه طلایى و چه گنجى از این مملکت بیرون می‌رود و در مقابل در مملکت خودمان سرمایه کافى نداریم و یا برنامه‌هاى غلط هست و آرزوها و احتیاجات ما تحقّق پیدا نمی‌‌کند لااقل شما که تاجر هستید و حساب تجارتى می‌کنید این حساب را بکنید که اگر دو درصد سه درصد از این پول را در خوزستان خرج کردید براى مردم راه ساختید بیمارستان ساختید وضع زندگى کارگران را بالا بردید به فرهنگ خدمت کردید آن وقت مردم ایران نخواهند گذاشت کسى در امور نفتى شما اخلال کند خودشان جلوى اخلالگر را می‌گیرند ولى اگر قرار باشد پنجاه و پنجاه را ببرید چیزى به فرهنگ ندهید کارگرها نتوانند با حقوقى که می‌‌گیرند زندگى بکنند کارمندان نتوانند در مقابل گرانی قیمت اجناس زندگی بکنند ببینند مستخدم خارجى می‌آورند دو هزار دلار حقوق می‌دهند پنج‌ هزار دلار حقوق می‌دهید او کره را به آسانى می‌تواند بخرد وسایل دیگر را به آسانى می‌تواند  تهیّه بکند امّا مستخدم ایرانى و کارگر و کارمند ایرانى به روزى هشت تومان و با ماهى دو هزار تومان نمی‌تواند وسایل زندگى خودش را تهیّه کند این ایجاد کینه‌ و بغض می‌کند (صحیح است) پس ترتیبى بدهید که آن کسى که دو هزار دلار حقوق می‌گیرد و کره را به سه برابر قیمت به او بفروشید ولى کره و آرد را به کارگر ایرانى به قیمت ارزانتر از قیمت واقعى بفروشید براى اینکه در تمام این حساب شاید یک درصد ضرر بکنید یعنى یک درصد کم‌تر نفع ببرید تجارت نفت ضرر ندارد. (مهندس اردبیلى- به هیچ وجه) پنجاه درصد نفعش مسلّم است و اشخاص هم عقیده دارند که شرکت‌هاى نفتى بیش از پنجاه درصد نفع دارند پس کمک بیش‌تر بکنند بگذارند مردم ایران معتقد بشوند که باید با شرکت‌هاى نفتى دوستى و همکارى کرد براى اینکه شرکت‌‌هاى نفتى کمک می‌‌کنند نفت ایران را استخراج مى‌کنند می‌برند می‌فروشند و براى ما درآمد تهیّه می‌کنند و وضع مملکت ما را هم به‌‌تر می‌‌‌کنند بنده در این موقع از لحاظ حفظ منافع ملّی و همچنین از لحاظ این که علاقمند هستم این منبع درآمد‌ها بماند و کار بکند، فعالیّت داشته باشد، بیش‌تر توسعه یابد و مملکت بیش‌تر فایده ببرد این اظهارات را اینجا کردم (احسنت) و امیدوارم که این همان طور که مورد توجّه نمایندگان محترم واقع شد مورد توجّه دولت بشود و دولت به این امر توجّه کند همان طور که شرکت‌هاى نفتى هم خودشان توجّه کردند و اگر توجّه نمی‌کردند امروز اخلالگرى مى‌‌شد در غیر این‌ صورت اگر امروز از اخلال ایمن هستند، دو سال دیگر ایمن هستند ولى همیشه از اخلال ایمن نخواهند بود و واى از وقتى که همه مردم براى اخلال متحد بشوند بنده مى‌خواهم آن روز پیش نیاید دوست آن ‌کسى است که با نهایت صمیمیّت و صراحت آن‌ ‌چیزى را که به نظرش مى‌رسد بگوید دوست آن‌ کسى است که بگریاند دشمن آن ‌کسى است که بخنداند بنده این نکات را عرض کردم و امیدوارم در این موقع سخت که تمام استان‌هاى ایران منتظر راه‌‌سازى هستند و از راه خبرى نیست منتظر دبیرستان و مدرسه هستند و خبرى نیست منتظر دارو هستند و خبرى نیست آفات دارد ریشه محصولات مملکت را می‌برد و خبرى نیست بودجه نیست، اعتبارنیست، پول نیست، حالا اگر نیست، در اختیار ما نیست و خرج  نمى‌شود، فعلاً به‌ هر حال ما یک احتیاج شدیدى به این مسائل عمده در مملکت داریم که این مسائل باید رفع بشود و امروز شرکت‌هاى نفتى می‌توانند به این طریق به ما کمک کنند و اگر یک مقدارى از این‌ها را خودشان به عهده بگیرند و به دست خودشان خرج بکنند دولت هم نمی‌خواهم دخالت بکند بیایند این کار‌هاى مملکت را انجام بدهند آن وقت بنده اطمینان دارم که همیشه دوستى برقرار خواهد بود و ما سعى خواهیم کرد که انشاء‌الله همیشه کار بکنند و از مملکت ما منفعت ببرد به شرط اینکه ما هم نفع ببریم امّا نمی‌شود که یک طرف منفعت ببرد و یک طرف گرسنه و محتاج باشد گرسنه و محتاج همیشه معترض است این عرض بنده است (احسنت).

رئیس- آقاى مخبر (عمیدى نورى)

+++

عمیدی نوری- فرمایشات جناب آقاى خلعتبرى که خوشبختانه خودشان عضو مؤثر کمیسیون دادگسترى هستند و در تصویب این لایحه هم شرکت داشته‌اند بسیار مؤثر و مفید بود و البتّه اساسى هم بود مربوط به ایجاد یک وضعیت خاصى است در مناطق نفتى که فکر اخلال و توطئه و تخریب این معادن زرخیز ایران که چشم دنیا متوجّه آن است به وجود نیاید بنده هم عقیده‌ام همین است که درکار نفت بایستى وضعى به وجود آورد که بیش از هر چیز ملّت ایران معتقد باشند که منابع نفتى و منافع او و آنچه از او برداشت می‌شود مال او است و به مصرف واقعى ملّت ایران باید برسد به همین جهت در ضمن مطالعاتى که فعلاً در کمیسیون خاص نفت مشغول هستیم و از نظر اهمیّتى که در کار نفت در آینده نسبت به تمام منابع مملکتى ما به وجود آمده و خواهد آمد و این لایحه هم ارتباط به تمام مناطق نفتى ایران دارد و این نظریات جناب آقاى خلعتبرى تا حدى که لازم باشد و مقتضى باشد به میزانى که در کمیسیون نفت در قدرت اعضای کمیسیون نفت بودجه در جلساتی‌ که متجاوز از چهار ساعت هر جلسه طول می‌کشد این‌ها مورد توجّه واقع شده و مخصوصاً یک مطلبى که دیروز به خصوص مورد توجّه واقع شد موضوع پذیره یا سرقفلى که این اسم را به جاى سرقفلى انتخاب کردیم، این یک حقى براى ملّت ایران به وجود می‌آورد که شاید بیش از هزار میلیون دلار ملّت ایران می‌تواند از مشارکت‌هایى که در منابع نفتى خودش راجع به همین چاه‌‌هایى که ما از براى تخریبش این مواد و این مجازات‌ها را قائل شدیم به دست بیاورد و این هزار میلیون دلار بحث شده است که آنها نبایستى از این دست به عنوان سرقفلى و یا به عنوان حق‌الأرض و جریبانه گرفته شود و همان طورکه جناب آقاى خلعتبرى فرمودند از آن‌ طرف در چاه‌هاى نفت سرازیر بشود و به عنوان اکتشاف به آن مصرف برسد بلکه این پول‌ها و این حق‌الأرض و این سرقفلى یا پذیره که انتخاب شد دیروز براى این‌ کار این حق باشد براى مصالح ملّت ایران براى کار‌هاى بزرگ‌ترى غیر از همین کارهایى که به عنوان سازمان برنامه یا به عنوان مطالعه یا به عنوان همین راه‌هایی که فرمودید از این طرف ساخته می‌شود از آن طرف خراب می‌شود از بین می‌رود امروز یکى از آقایان رفقا راجع به آسفالت تهران کرج می‌گفت که رفته‌اند دیده‌اند همین طور ورقه شده و می‌ریزد بنده خودم از راه قزوین می‌آمدم بین شریف‌آباد تا شهر قزوین که راهش را پارسال تحویل داده‌اند همیشه که از آن عبورکرده بودیم دیدیم که راه‌ها همیشه خراب است اینها را بایستى فکر کنیم و مطالعه کنیم صنعت نفت روز به روز جلوتر می‌رود و منابع نفتى بیش از پیش مورد توجّه شرکت‌هاى نفتى است که قصد مشارکت با ما دارند و برنامه بیش از 50 درصد مورد توجّه  قرار گرفته که البتّه لایحه‌اش خدمت‌تان می‌آید که البتّه امیدوارم با بیش از پنجاه درصد شرکت‌هایى بکنیم و منفعت ببریم منتها اساس این‌ است که این وجوه حاصله از نفت مخصوصاً این فکرى که از نظر سرقفلى و حق‌الأرض به وجود آمده باید اخذ بشود و باید به مصرف غیر صنعت نفت براى اکتشاف و این‌ها برسد و بماند براى کارها‌یى که به درد مردم می‌‌خورد تا همان طور که جناب آقاى خلعتبرى گفتند فکر اخلال و تخریب در کار چاه‌هاى  نفت اصلاً به وجود نیاید و محتاج به یک مجازات‌هایى که در این قانون پیش بینى شده نشویم و آن مجازات‌ها را در نظر نگیریم ضمناً خواستم توجّه‌تان را جلب کنم که ملّت ایران به قدرى در حفظ حق خودش و در اجراى قوانین خوب امتحان داده که بنده خیال نمی‌کنم تا به حال موردى پیدا شده باشد که از طرف مردم ایران کم‌ترین تخریبى در مناطق نقتى و چاه‌هاى نفتى شده باشد گاهى این ملّت مى‌بیند همان طور که فرمودید از منابع نفتیش به معناى واقعى بهره نمی‌برد و شاید قسمتى از آن به عنوان مطالعه و عناوین دیگر به خارج منتقل می‌شود، مع‌هذا نجابت و قانون شناسى و احترامى که دارد این اصل را پیش آورده که تا به حال موردى پیدا نشده که مشمول مواد این قانون باشد این قانون براى آنهایى است که قصد اخلال از جهات دیگرى دارند و یک موردى ممکن است پیش بیاید که روى یک سیاست‌هاى نفتى یک افرادى که واقعاً جزء ملّت ایران نیستند اینها به قصد اخلال در منابع نفتى ایران بخواهند اعمالى بکنند که این مواد که خود جنابعالى هم موافق بودید و در کمیسیون تصویب فرمودید براى آنها است که وضع شده، این بود که بنده خواستم به طور کلى این را عرض کرده باشم که در موضوع نفت ما یک آینده روشن و درخشانى مى‌بینیم و بسیار خوش‌وقت هم هستیم از اینکه مجلس مقاومت کرد و عقیده‌اش را ابراز کرد که بایستى قرارداد‌هاى نفتى با تصویب مجلس باشد و این فکر هم عملی شد لایحه‌اش هم بعد خدمتتان می‌آید هر چه می‌توانید عمل می‌کنید که بیش از پنجاه درصد از عواید نفت متعلّق به ملّت ایران باشد و مصرفش را هم جناب آقاى خلعتبرى باید دقت کنند که به مصرف واقعى که باعث سعادت ملّت ایران باشد برسد (صحیح است) این اساسى که بنده توصیه می‌کنم  بایستى در این لایحه آقایان کاملاً توجّه به آن داشته باشند و این لایحه هم براى مجازات جاسوس‌‌ها و کسانى است که غیر از ملّت ایران ممکن است باشند که قصد سویى به چاه‌هاى نفتى ایران داشته باشند والاّ ملّت ایران هیچ وقت نمى‌آید به منابع نفتى خودش، به گنج خداداد خودش قصد سویى داشته باشد.

صفّارى- هیچ کس هم نکرده‏.

رئیس- آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار- آقایان محترم من خواستم در ضمن بحثى که راجع به لایحه اخلالگران نفت در پیشگاه  محترم مجلس شوراى ملّی مطرح است و در موازات این قانون، قانون دیگرى این روزها در دست رسیدگى است به طرز خیلى مختصر به عرض مطالب اساسى بپردازم. همان طور که آقایان اطلاّع دارند قانونى که فعلاً مورد رسیدگى است عبارت از مجازات اشخاصى است که در صنعت نفت که یکى از بزرگ‌ترین منابع ملّی ما است اگر اخلالات بکنند به حداکثر مجازات ممکنه تنبیه بشوند البتّه این یک مسکنى است یک پیش بینى است براى اینکه اگر کسى بخواهد اخلالى در این کار بکند مجازات بشود ولى آنچه مهم‌تر است همان طور که رفیق همکار محترم بنده آقاى خلعتبرى توضیح دادند که مورد تأیید مخبر محترم کمیسیون هم قرار گرفت این است که اصل قضیه که عبارت از صنعت نفت ملّی ایران باشد طورى قرار‌دادش تنظیم شود که برخلاف گذشته‌ها حافظ تمام منافع واقعى ملّت ایران باشد (انشاءالله) در موقعى که قانون به کمیسیون تقدیم شد ریاست‏ محترم مجلس شورای ملّی که بار‌ها امتحان داده‌اند که همیشه در حفظ مبانى مشروطیت ساعى هستند (صحیح است) تذکر دادند که هیچ قانونى را، هیچ عهدنامه‌اى را، هیچ قراردادى را ما اجازه نخواهیم داد تصویب بشود مگر آن که تمام مقرّرات قانون اساسى من‌البد والى‌الختم رعایت بشود (صحیح است) البتّه این همان نکته‌اى است که بارها شاه ایران گفته است و روى آن عمل کرده و در کمیسیون سابق دادگسترى هم ما دیدیم (صحیح است) اساس قانون این طور بود که در یک چهار دیوارى اختیاراتى به دولت داده بشود و دولت برود قراردادهایى ببندد گفتن این حرف‌ها در پشت تریبون مجلس جواب آن اشخاص است که همیشه عینک سیاه زده‌اند و هر وقت خدمتگزاران مملکت می‌خواهند قدمى بردارند طور دیگرى تعبیر می‌کنند از براى اینکه راه و شاهراه از دست برود و به کوره راه بیفتند دولت وقتى نظر نمایندگان مجلس را در کمیسیون دید صددرصد تسلیم شد به این معنى که قبول کرد برود مذاکراتى بکند براى انعقاد قرارداد و براى تصویب مجلس شورای ملّی بیاورد و حتّى آن عبارتى هم که نوشته بودند در ضمن ماده واحده باشد نمایندگان در کمیسیون قبول نکردند و قرار شد آن طور که وضع شده است به مجلس بیاید و در دسترس نمایندگان محترم مورد شور و بحث قرار بگیرد. آقایان نظرتان هست در 1954 وقتى ما قرارداد نفت را با کنسرسیوم تصویب کردیم در چه شرایطى بودیم و رئیس دولت گفت اگر براى من پنج درصد امکان انعقاد قرارداد به‌ترى بود زیر بار این قرارداد نمی‌رفتم (خلعتبرى- سه درصد) سه درصد؟ خوب حالا که آن قرارداد بسته شد ما هم که در یک صفا و راستى و صمیمیت و همکارى با کنسرسیوم هستیم و امسال هم امیدواریم که استخراج نفت بیش‌تر بشود و منافع ایران از این قسمت بیش‌تر به دست بیاید و همان طورکه آقایان گفتند این منافعى که به دست می‌آید به مصرف ملّت ایران برسد چون این یک بحث دیگرى است امّا راجع به سایر منابع طرز قانون یعنى طرز لایحه طوری است که امیدوارم که 75 درصد از عواید این نفع عاید ملّت ایران بشود و من می‌خواهم اینجا سربسته به آقایان بگویم از ابتکارات ایران است یعنى این مشارکت که ایران با کمپانی‌هاى نفت برقرار مى‌کند بر اساس مشارکت پنجاه درصد به بالا یکى از قدم‌هایى است که تنها مملکت ایران که یکى از مناطق نفت‌خیز دنیاست برداشته است الآن یک ماه است که کمیسیون نفت هفته‌اى سه روز جلسه دارد و تمام اعضاء سر وقت حاضر مى‌شوند و قریب سه ساعت با یک حسن تفاهمى با دولت مشغول کار هستند اعم از نمایندگان دولت یا نمایندگان مجلس که با هم نشسته‌اند و این کار را به صورت خوبى در می‌آورند بقیه این‌ کار با فرد فرد نمایندگان محترم مجلس است. من یک طرحى خیال دارم با کمک نمایندگان محترم و با کمک ریاست محترم مجلس تهیّه و تقدیم کنم که اساساً پارلمان ایران احتیاج به یک کمیسیون دائمى نفت دارد همان طور که ما کمیسیون برنامه داریم احتیاج به یک کمیسیون دائمی نفت هم داریم به دلیل اینکه همین‌ طور که آقاى عمیدى نورى تذکر دادند این لغت بسیار زیبا هم که آفریده قریحه سرشار جناب آقاى دولت آبادى رئیس کمیسیون نفت است این لغت پذیره همین منبع اگر به صورت حسابى و به صورت دقیق در بیاید آقایان بودجه خرج سالیانه مملکت را تکافو خواهد کرد (سالار بهزادى- بعداً برایش خرج می‌تراشند) این رقم بسیار بسیار مهم است جناب آقاى سالار خرجى هم اگر بتراشند می‌دانید که بزرگ‌ترین وظیفه مجلس شواری ملّی نظارت در دخل و خرج مملکت است اگر خداى نکرده آن طورى که باید به مصرف نرسید قطعاً مسامحه آقا و بنده خواهد بود والاّ اگر در یک خانه‌اى باز بماند ایرادى نباید گرفت به گربه گرسنه که چرا وارد شدى در خانه را باید بست

+++

تا این که گربه وارد نشود در هر حال در این قانون که بنده مطمئنم جناب آقاى خلعتبرى هم مخالفتى در آن ندارند و به عنوان موافق صحبت شد خواستم بگویم که موضوع نفت را که مورد علاقه تمام وطن پرستان ایران است (صحیح است) در نهایت دقّت در کمیسیون نفت مشغول رسیدگى هستند و اغلب نظریات صائبى که رفقاى پارلمانى به ما می‌دهند مورد رسیدگى است، دولت سرا پا گوش است. و مطالب را بحث مى‌کند و من امیدوارم با تصویب این لایحه و جرح و تعدیل‌هاى لازمى که در همان روز اوّل شد و باز هم ادامه خواهد داشت مملکت ایران از حیث مادیات واقعاً به یک مرحله‌اى می‌رسد که بتواند درست روى دو پاى خودش بایستد و یا احتیاجى به خارجى‌ها از لحاظ مادى نداشته باشیم و وظیفه هر وطن پرستى است از راهى که ما را زودتر به این مقصود برساند با در نظر گرفتن سیادت و استقلال کامل ایران کمک کند، ما در یک مملکتى هستیم که امروز سه میلیون تومان، سیصد هزار تومان، سى هزار تومان در ما مؤثر است، مطمئن باشید اگر شهردارى ما می‌خواست به سؤال آن ژاندارم جواب داده بشود که دیوار کاروانسرا خراب نشود و سه هزار تومان بودجه داشت و خرج می‌کرد، چهارتن از فرزندان ایران زیر آوار نمى‌رفتند و جان نمی‌دادند، پس مملکت ایران که به سه هزار تومان احتیاج دارد نباید به خودش اجازه بدهدکه به یک چنین ترتیبى گشاد بازى بکند. ما از منابع سرشار خداداد به الیت و لعل وقت بگذرانیم و استفاده نکنیم، خوشبختانه این هیاهو و منفى‌بافى از این مملکت دارد بیرون می‌رود ولى باید کمک کرد تا به یک جاى مثبتى برسیم، بودجه‌هاى ما در آنجاهایى که باید به مصرف برسد نمی‌رسد یعنى مریض‌هایى به علّت نبودن خون به علّت عدم تزریق مى‌میرند بعد بودجه‌هاى سرسام آورى در حساب‌هاى دیگر خرج می‌کنند این باید به یک جایى برسد و رفع بشود ولى قبل از آن باید منابع ثروتمان را تکثیر کنیم استفاده بکنیم امروز مملکت ما روى یک میلیون کیلومتر مربع نفت است یعنى از یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر در حدود دویست و پنجاه هزار کیلومترش به دست کنسرسیوم داده شده است در حدود چهارصد هزار کیلومتر جناب آقاى مهندس سعید هدایت اگر به فرض بگوییم که زیر کوه‌هاى آتش‌فشانى است آقایان اطلاّع دارید که تازه بیش از یک میلیون کیلومتر مربع منابعى داریم اعم از زمینى و دریایى که مطمئناً هم نفت داریم، فکر کنید که هر بار نفت به دلار به فروش برود فکر کنید سهمى که به ما مى‌رسد چه خواهد بود این چیزى است که فرد فرد ما باید در آن رسیدگى بکنیم از براى این که این فلاکت و بدبختى که منشأ و پایه آن فقر مادى است از بین برود، وظیفه هر وطن‌پرستى است که در این قسمت کمک کند و امیدواریم که در آتیه بسیار نزدیک این تابلو درخشان جلو ملّت ایران نمودار بشود و من امیدوارم این لایحه‌اى که امروز مطرح است و لایحه نفت هم با دقتى که در اطراف آن می‌شود تقدیم مجلس گردد آقایان محترم هم رسیدگى خواهند فرمود و با این کار که از لحاظ حفظ منافع بیش‌تر ملّت ایران است کمک خواهند کرد و امیدواریم این در سعادت از نظر مالى به روى ملّت ایران گشوده بشود.

رئیس- آقاى دکتر مشیر فاطمى.‏

دکتر مشیر فاطمى- بنده امروز استفاده کردم از این لایحه‌اى که براى جلوگیرى از اخلاگران نفت آمده است همان طور که جناب آقاى عمیدى نورى فرمودند کارگران و کارمندان شرکت ملّی نفت باید بدانند که به هیچ وجه این لایحه براى آنها نیست و آنها مشمول نیستند به دلیل این که دو سال هم آنجا را مثل فرزند خودشان با جان شیرین خودشان حفظ کردند ولى اساس و علّت این که بنده در ستون مخالف اسم نوشتم این بود که بنده این لایحه را شاید تا اندازه‌اى زاید می‌دانم و حق این بود که لایحه‌اى براى اخلالگران سایر دستگاه‌هاى دولتى می‌آورند براى این که وزارتخانه‌هاى ما الآن اخلالگرى می‌کنند دستگاه‌هاى ما هیچ کدام کار خودشان را انجام نمی‌دهند به علاوه اخلالگرى هم می‌کنند، حقیقتش این است که من دلم به حال دکتر اقبال می‌سوزد چون این مرد فعال شریف درستکار گرفتار یک مشت منفى‌باف بیکاره اخلالگر شده خدا شاهد است دلم به حالش می‌‌سوزد حالا براى اینکه نمونه‌اى از این اخلالگرى را به عرض آقایان برسانم عرض می‌کنم بعد از زحمات زیادى در سال 1303 این سازمان برنامه و همین آقاى ابتهاج سختگیر آمدند یک اعتبارى دادند که راه اصفهان سلفچگان و ساوه به تهران را درست کنند گفتند یک سال پیش زیر سازیش را شروع کردند و زیر سازیش را نباید بى‌انصافى کرد چون در اینجا آدم نباید دروغ بگوید زیر سازیش هم خوب شد.

رئیس- آقاى دکتر مشیر فاطمى راجع به نفت و این لایحه صحبت بکنید لایحه راجع به راه نیست.‏

دکتر مشیر فاطمى- لایحه اخلال گران نفت است می‌خواهم عرض کنم که این‌ها اخلالگران هستند.

رئیس- بسیار خوب بفرمائید.

دکتر مشیر فاطمى- قربان مى‌خواستم عرض کنم که فقط اخلالگران در کار نفت نیستند که باید جلو آنها را گرفت و اخلالگر دانست این آقایان آمدند قرار شد زیر سازى و آسفالت بکنند در تمام زمستان آنجا نشستند و هیچ اقدامى نکردند و تابستان هم که باید آسفالت بکنند 21 کیلومترش را پارسال کرده بودند 50 کیلومتر هم زیر سازى اصلى شده بود و یک زمستان هم از رویش گذشته بود (صفارى- اینها کی‌ها هستند؟) وزارت راه است و اخلالگران فرم جدید، عرض کنم آمدند گفتند یادمان رفته است که زمستان قرارداد بندیم حالا در تابستان قرارداد را مى‌بندیم این قرارداد دو سه ماه طول می‌کشد و تابستان که تمام شد قرارداد آقایان تمام می‌شود نتیجه این کار چه شده این شده که هفت، هشت ده میلیون دارایى این مملکت که پول زیر سازى بود از بین رفته و دو تا زمستان از روى آن گذشته است آقا اسم این را اخلالگرى نمی‌توان گذاشت؟ یعنى شما می‌خواهید صنایع نفت را حفظ کنید که خداى نکرده آن دستگاه‌هایى را که عوایدى به ما می‌دهند آتش نزنند امّا یک پولى که ما به دست آوردیم یک کسى بیاید این‌ طور خرجش کند آتشش بزند و از بین ببرد آن‌ وقت تازه می‌آیید به فرمایش جناب آقاى پردلى که اینجا نطق کردند اقلاً این را عرض کنم، جناب آقاى پردلى نطقى کردند بنده هم توى جلسه نبودم در ضمن نطق ایشان یکى از آقایان نمایندگان مطابق سلیقه‌اش بوده و گفته است صحیح است آن‌ وقت دیدم آقاى معاون وزارت راه آمده بیرون گفته است به من که شما حالا که گفتید صحیح است ما اصلاً این راه را درست نمی‌کنیم، آقایان نمایندگان، دولت، این کار اخلالگرى نیست؟ آن‌ وقت براى یک دسته کارمند نفت لایحه می‌آورید (بعضى از نمایندگان- حق با شما است).

رئیس- آقاى مشایخى بفرمایید.

مشایخى- بنده خیلى خوش‌وقت هستم از این که لایحه‌اى در مجلس مطرح است که در موضوع نفت ملّت ایران را امکان می‌دهد از جریاناتى که در موضوع لایحه نفت در مجلس پیش آمده است مستحضر شود و موجب کمال خوشوقتى است که ناطقین محترم جناب آقاى ارسلان خلعتبرى مخبر کمیسیون و جناب آقاى دکتر شاهکار راجع به تذکراتى که در اطراف لایحه نفت داده شده است و جناب آقاى خلعتبرى در اطراف درآمد نفت توضیحاتى بیان کردند و این فرصت خیلى خوبى بود براى این که همان طور که آقاى دکتر شاهکار گفتند اشخاصى که عینک سیاه زده‌اند و می‌خواهند همیشه اوضاع را برخلاف واقع جلوه بدهند در اطراف نفت تبلیغاتى کرده بودند که این توضیحات مسلماً براى روشن شدن افکار عامه فوق‌العاده مفید بوده است و از این جهت است که بنده هم اغتنام فرصت کردم که در اطراف این لایحه که مطرح است مطالبى را به عرض برسانم و در ضمن راجع به نفت هم آنچه آقایان فرمودند تأیید کنم و مطالب دیگرى هم اضافه کنم اوّلاً کشور ما از نظر وسعت یک میلیون و ششصد و پنجاه هزار کیلومتر مربع است و آنچه از نظر ژئولوژى تا به حال محقق شده قدر مسلم این ‌است که در تمام زیر زمین ایران یعنى در اکثر نقاط ایران منابع نفت منابع نفتى قابل بهره بردارى که به به‌ترین وجهى ممکن است از آنها بهره بردارى بشود موجود است و از این راه ملّت ایران حقیقتاً از حیث ذخایر زیر زمینى کاملاّ سعادتمند مى‌باشد. (مهندس اردبیلى- 16 میلیون هکتار است) یک میلیون و ششصد هزار کیلومتر مربع مساوى است با این فرمایش جنابعالى امّا راجع به نفت به طورى که خاطر آقایان مستحضر است قراردادى براى فروش نفت به عنوان قرارداد کنسرسیوم گذشته است که البتّه به اعتبار خودش باقى است و لازم بود که براى سایر منابع نفتى ایران هم فکرى بشود دنیا امروز متوجّه به منابع نفتى است و بالاخص به منابع نفتى ایران توجّه دارد در مصاحبه‌اى که چند روز قبل آقاى انتظام مدیر عامل شرکت ملّی نفت کردند تذکر دادند که از کمپانى‌هاى بزرگ تمام ممالک افرادى به ایران آمده‌اند راجع به منابع نفتى ایران و مذاکراتى بکنند بعضى هستند و بعضى هم به انتظار تصویب این لایحه هستند آقایان ما روى طلا هستیم نباید گرسنه بمانیم و باید حداکثر استفاده را بکنیم و باید به نحوى استفاده بکنیم که منافع ایران به حد اعلاى خودش رعایت شده باشد این مطلبى است که مورد توجّه مجلس واقع شده است این مطلبى است که مقام محترم ریاست کمال توجّه نسبت به آن مبذول مى‌فرمایند و در جلسه خصوصى دربارى امر گفتند که مجلس شوراى ملّی مصوباتش در حدود قانون اساسى است قانون نفت و هر قراردادى که براى نفت وضع بشود باید براى تصویب به مجلس عرضه بشود همان مطلبى بود که مورد نظر تمام نمایندگان و مورد نظر ملّت ایران است و کمیسیون نفت هم دنبال این نظر را گرفت و دولت هم تأیید کرد که براساس این قانون هر قراردادى که تنظیم بشود به مجلس شورای ملّی عرضه خواهد شد بنابراین آنهایى که تصور می‌کردند ممکن است اختیارات لایتناهى و دربست به دولت داده شود باید این آقایان بدانند که منظور ملّت ایران که عبارت است از تصویب هر نوع قرارداد نفت با مجلس شوراى ملّی است رعایت شده است و در آتیه هر نوع قراردادى بسته شود با تصویب مجلس شوراى ملّی ایران خواهد بود امّا همان طور که عرض کردم نیازمندى‌هاى کشور ما فوق‌العاده است، ما بعد از تصویب قرارداد فروش نفت و معامله با کنسرسیوم امیدوار بودیم که درآمدهاى حاصله از نفت براى رفاه ملّت ایران مصرف

+++

بشود قانونى از مجلس شوراى ملّی ایران گذشت به نام قانون سازمان برنامه 7 ساله که هفت هزار میلیون تومان درآمد دارد و این هفت هزار میلیون تومان درآمد طبق برنامه مشخصى که به تصویب مجلس شوراى ملّی رسیده است انشاءالله به مصارف خاص خواهد رسید امّا احتیاجات مملکت ما محدود به آن چیزهایى که در قانون برنامه هفت ساله گفته شده است نیست و احتیاجات ما خیلى وسیع است باید فکرى براى آنها بکنیم حالا که طلا داریم حالا که بالأخره منابع طلایى داریم مجبور هستیم که از آن استفاده کنیم باید به عرض آقایان برسانم آنچه که فعلاً مطرح است لایحه قانونى نفت است یعنى چه؟ یعنى همان طورى که در یک ‌ماه قبل در مجلس قانونى به نام قانون معادن ایران گذشت و تصویب شد که استفاده از منابع و معادن ایران با چه کیفیتى خواهد بود و معادن ایران طبقه بندى شد که براى اکتشاف و استخراج در حدود قانون باید براى معادن ایران اقدام بشود همان طور هم درتمام دنیا ممالکى که داراى نفت هستند  قانونى دارند به نام قانون نفت بنابراین ما در مقام وضع و تنظیم قانون نفت هستیم. در واقع قانون نفت لیبى ژنرال است موانعى بود مشکلاتى بود که علل سیاسى داشت که دولت‌ها مجاز نبودند و نمی‌توانستند در اطراف نفت مذاکره کنند.

رئیس- آقاى مشایخى شما دارید از این لایحه خارج مى‌شوید در اطراف اخلالگران نفت صحبت کنید.

مشایخی- مشایخی به هر حال بنده می‌خواستم به استحضار آقایان برسانم این قانونى که فعلاً در دست تصویب مجلس است قانونى است که تکلیف مراجعه کنندگان و متقاضیان را روشن می‌کند و تکلیف دولت را هم معلوم کرده است یعنى هر کس که آمد نفت بخواهد دولت مى‌تواند در حدود این قانون به آنها مذاکره کند و قرارداد تنظیم کند و به مجلس شوراى ملّی تقدیم کند بنابراین از این نقطه نظر به طور قطع کمیسیون با توجّه به نیت نمایندگان محترم تصمیم گرفته است به به‌ترین وجهى منافع ملّت ایران را در نظر بگیرد و صددرصد تضمین شده باشد به طورى که آقاى دکتر شاهکار فرمودند البتّه در موقع خودش نظریاتم راخواهم گفت، در این لایحه از نظر بهره‌بردارى اوّل اساس مشارکت است، مشارکت هم بر دو قسم است، در موردى که مشارکت شرکت ملّی نفت از 50 درصد بالا است و در موردى که مشارکت دولت ایران یعنى شرکت ملّی نفت ایران از 30 الى 50 درصد است و اگر این لایحه تصویب شود و اشخاص تقاضا بکنند براى امتیاز نفت قدر مسلم این است که درمشارکت 50 درصد سهمیه ملّت ایران 75 درصد از نفت و غیره خواهد بود و این مبلغ خیلى قابل توجّهى است که امیدواریم براساس این مبلغ ما بتوانیم درآمد فوق‌العاده سرشمارى به دست بیاوریم که براى احتیاجات عمرانى و مولدى کشور مصرف کنیم، البتّه به موازات این عمل که داریم می‌کنیم مسلماً باید قانونى داشته باشیم براى اخلالگران و کسانى که ممکن است در منابع نفتى اخلالگرى بکنند و به لوله‌‌ها و مجارى نفتى لطمه بزنند و از این نظر است که این لایحه خیلى به موقع مطرح شده است و باز از این جهت بود که بنده به نام موافق صحبت کردم.

رئیس- دیگر کسى اجازه صحبت در این ماده نخواسته، رأى می‌گیریم به ماده اوّل آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم، جلسه آینده روز سه‌شنبه خواهد بود، دستور دنباله همین لایحه است. ‏(مجلس 20 دقیقه قبل از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملّی- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295169!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)