کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 105 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 28 دی ماه 1329  

فهرست مطالب:

1 - قرائت اسامی غائبین و طرح صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کهبد- کشاورز‌صدر- ارباب- پیراسته- آزاد- بهادری- مکی .

3 - بیانات آقای صالح به استناد ماده 90 .

4 - تصویب صورت مجلس.

5 - بیانات آقایان وزیر فرهنگ و وزیر کشاورزی

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس .

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 105

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 28 دی ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت اسامی غائبین و طرح صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کهبد- کشاورز‌صدر- ارباب- پیراسته- آزاد- بهادری- مکی .

3 - بیانات آقای صالح به استناد ماده 90 .

4 - تصویب صورت مجلس.

5 - بیانات آقایان وزیر فرهنگ و وزیر کشاورزی

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس .

 

مجلس یک ساعت و پنجاه دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى گنجه (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- قرائت اسامى غائبین و طرح صورت مجلس‏

نائب رئیس- صورت غائبین جلسه پیش قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: قبادیان- موسوى- اورنگ- سید محمدعلى شوشترى- عسگر- صاحب‌جمع- عبدالحسین مجتهدى- حسن اکبر- سعید مهدوى- امیر افشارى- دکتر مصدق- طباطبایى.

غائبین بى‌اجازه آقایان: دکتر مصباح‌زاده- عرب‌شیبانى- محمد‌على مسعودى - خسرو قشقایى- على‌محمد دهقان- آشتیانى‌زاده- عبدالوهاب اقبال- شهاب خسروانى- افشار‌صادقى- کاظم شیبانى جواد مسعودى.

دیرآمدگان با اجازه و آخر وقت- آقایان: محمد ذوالفقارى 30 دقیقه، بوداغیان دو ساعت، امینى 30 دقیقه، منصف یک ساعت و 30 دقیقه، تولیت یک ساعت و 30 دقیقه، ناظرزاده یک ساعت.

دیرآمدگان بى‌اجازه و آخر وقت آقایان: خاکباز 30 دقیقه، محمود محمودى 30 دقیقه، شکرایى سى دقیقه، عزیز زنگنه 45 دقیقه، موقر 45 دقیقه، سالار سنندجى یک ساعت، تیمورتاش یک ساعت، دکتر کیان سى دقیقه، دکتر طاهرى سى دقیقه، دکتر راجى سى دقیقه، محمد هراتى یک ساعت، نبوى سى دقیقه، پیراسته سى دقیقه، سلطانى سى دقیقه، دکتر بقایى سى دقیقه، جمال امامى سى دقیقه.

نائب رئیس - نسبت به صورت جلسه اعتراضى هست آقاى فقیه‌زاده بفرمایید.

فقیه‌زاده - بنده دو قسمت عرض دارم یکى راجع به صورت جلسه است یکى دیگر تذکرى است که لازم است عرض کنم بنده در جلسه قبل استدعایى از مقام ریاست کردم که به آقایان تذکراتى داده شود سر ساعت در جلسه حاضر بشوند و مطابق ماده 72 نظامنامه جلسه وقتى که معین شد به فاصله یک ربع باید جلسه تشکیل شود در جلسه قبل ساعت تشکیل جلسه را نه و نیم تعیین کردند و الان ملاحظه مى‌فرمایید ساعت ده و ده دقیقه است که جلسه تشکیل مى‌شود استدعا مى‌کنم در جلسه آتیه این تذکر لازم از طرف مقام ریاست داده شود و اما آمدیم روى صورت جلسه بنده در جلسه قبل عرض کردم که شرحى به امضاى عده‌اى از مالکین شکایت از وضع چغندر رسیده که بنده بردم خدمت آقاى رئیس‌الوزرا و آقاى رئیس‌الوزرا دستور دادند به کارخانه که این عوارض به نفع کرج از شهر قزوین گرفته نشود استدعا مى‌کنم اصلاح بفرمایند.

نائب رئیس - در قسمت اول اظهارات جنابعالى البته انتظام مجلس بسته به رعایت آئین‌نامه است که آقایان بایستى مراعات بفرمایند البته هیئت رئیسه هم رعایت خواهد کرد و قسمت دوم هم اصلاح می‌شود آقاى پیراسته بفرمایید.

پیراسته - در اظهارات بنده در جلسه گذشته اشتباهات چاپى رخ داده براى این که وقت مجلس گرفته نشود بنده اصلاح کرده‌ام و می‌دهم دستور فرمایند تصحیح بشود.

نائب رئیس - بسیار خوب اصلاح می‌شود آقاى رضوى بفرمایید.

رضوى- جزو صورت غائبین بى‌اجازه آقاى عرب‌شیبانى را شنیدم که درج کرده بودند در حالى که ایشان تقاضاى مرخصى کرده‌اند و بى‌اجازه هم نرفته‌اند و چون ایشان از نمایندگان منظمى هستند و هیچ‌وقت میل ندارند که اسم ایشان جزو غائبین

+++

بى‌اجازه باشد از این لحاظ استدعا می‌کنم مقرر فرمایید درخواست مرخصى که کرده‌اند تصویب شود که غایب با اجازه محسوب شوند.

نائب رئیس - آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى - اولاً آقاى افشار‌صادقى را غایب منظور کرده‌اند در صورتى که در جلسه به عرض مقام ریاست رساندم که ایشان مریض و بسترى هستند یکى هم جناب آقاى جمال امامى را جزو دیرآمدگان نوشته‌اند در صورتى که قبل از همه اینجا تشریف داشتند موضوع دیگر تذکرى بود که الان آقاى پیراسته دادند بنده با این جریان مخالفم که هر کس صورت جلسه را بگیرد و اصلاح بکند و بدهد به تندنویسى‏ .

آقاى پیراسته معذرت می‌خواهم منظورم حضرتعالى نیستید درست توجه بفرمایید یک مرتبه هم این را عرض کرده‌ام چون ممکن است بنده پشت تریبون یک عرایضى بکنم که به مذاق زیاد خوش نیاید بعد در جلسه آتیه بخواهم آن را اصلاح بکنم این صورت مجلس عکس بیانات بنده و جنابعالى است که بایستى عکس‌بردارى بشود اگر اغلاطى در صورت مجلس پیدا می‌شود باید در جلسه تذکر داده شود که اصلاح بشود وگر نه این به صلاح مملکت نیست چون یک روز ممکن است در صورت مجلس به این ترتیب در قانون تحریف بشود و این به صلاح مملکت نیست.

پیراسته - غلط چاپى داشته غلط چاپى را هر کس بخواند معلوم مى‌شود بنده که خواندم عبارت را نفهمیدم.‏

نائب رئیس - مقصود اغلاط و اشتباهاتى است که در چاپ می‌شود و اگر بخواهند در متن نطق‌شان دست ببرند البته این را نمی‌شود قبول کرد. آقاى امامى‌اهرى بفرمایید.

امامى‌اهرى - در جلسه گذشته جناب آقاى کشاورز‌صدر در اینجا راجع به پشت‌‌ میز‌نشین‌هاى ادارى اظهاراتى فرمودند و چون بنده سابقه دارم که همه آقایان نسبت به مستخدمین ادارات کمال علاقه را دارند و خود آقاى کشاورز هم مقصودشان آنها نبود بعد هم با تفسیرى که کردند منظورشان آن پشت میزنشین‌هایى بود که مقامات بالا را اشغال کرده‌اند و نمی‌خواهند کار بکنند و بعداً هم توضیح دادند و چون در صورت جلسه هم این طور منعکس شده بود خواستم توضیح بدهم و خود آقاى کشاورز‌صدر هم همیشه طرفدار مستخدمین بوده‌اند.

نائب رئیس - در صورت مجلس دیگر نظرى نیست (گفته شد خیر) صورت مجلس بعد که اکثریت شد تصویب می‌شود.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کهبد کشاورز‌صدر ارباب پیراسته آزاد بهادرى مکى‏

نائب رئیس- اگر آقایان موافقت بفرمایند نطق‌هاى قبل از دستور را شروع بکنیم آقاى کهبد بفرمایید (دکتر طبا- امروز کار زیادى داریم)

کهبد - چون وقت و فرصت کافى نیست سعى می‌کنم مطالب ضرورى را به طور اختصار بیان نموده توجه مجلس شورای ملى و دولت را جلب کنم.‏

البته آقایان محترم استحضار دارند که بانک انگلیس در ایران و خاورمیانه (بانک شاهى سابق) اغلب شعب ولایات خود را برچیده و اعتباراتى که در ظرف چندین سال متمادى به تجار داده بسته و مطالبات خودرا جداً مطالبه می‌کند تلگرافات زیادى از اغلب ولایات می‌رسد که تجار و شخصیت‌هاى ممتاز در فشار و مضیقه هستند البته بانک شاهى سابق مؤسسه صرافى است و در کار خود مختار است می‌خواستم توجه دولت مخصوصاً اولیای بانک ملى ایران را در این مورد جلب نموده و خواهش کنم که در این موقع به خصوص از بذل هر قسم کمک و مساعدت نسبت به تجار واقعى و شریف کشور خوددارى نفرموده و تدابیرى اتخاذ فرمایند که به اعتبار و حیثیات چندین ساله تجار خدشه و صدمه وارد نگردد ضمناً از موقع استفاده کرده و لازم می‌دانم راجع به بانک ملى ایران مختصرى عرض کنم بانک ملى ایران مؤسسه بسیار مفید و قابل احترامى‌که موجب حیثیت و اعتبار و آبرو و افتخار کشور است این مؤسسه خدمات شایانى به کشور نموده است و وظایف خود را به خوبى انجام می‌دهد مخصوصاً در این چند ماه اخیر در اثر لیاقت و کاردانى جناب آقاى زدند و آقایان ناصر و نیسارى و خسرو‌پور و سایر اعضای عالی‌رتبه بانک کمک بسیار مؤثر و مفیدى را به اقتصادیات کشور نموده و عموم طبقات نهایت رضایت را از این مؤسسه دارند ما باید سعى کنیم و از دولت بخواهیم از هر قسم تشویق و پشتیبانى و حمایت از این مؤسسه و کارکنان آن به عمل آید و دریغ نفرمایند.

عرض دوم بنده مربوط به بنگاه رازى حصارک است که همکار محترم بنده جناب آقاى ابوالقاسم امینى در جلسه گذشته راجع به خدمات آقاى دلپى اشاره‌اى فرمودند در این موقع که آقاى دکتر دلپى ایران را ترک می‌کنند با کسب اجازه از آقایان مختصرى در این خصوص به عرض می‌رسانم.‏

مؤسسه رازى حصارک که تحت نظر آقاى دکتر دلپى و عده خدمتگزاران ایرانى از قبیل آقاى دکتر عزیز رفیعى و آقاى دکتر کاوه در ظرف 20 سال اداره شده است یکى از مؤسسات بسیار مفید کشور به شمار می‌رود که خدمات شایانى از حیث فرهنگ و علم و از حیث اقتصاد به این کشور نموده است بنگاه مزبور در هر سال چندین میلیون سرم بر ضد امراض انسانى و حیوانى تهیه و حیات هزاران نفر انسان و چند میلیون دام را تأمین نموده و می‌نماید خصوصاً در سنه گذشته قریب 12 میلیون سرم بر ضد طاعون گاو تهیه و به دسترس زارعین کشور گذارده است عملیات مؤسسه مزبور جلب توجه سازمان بهداشت جهانى را کرده و موجب افتخار و مباهات ایران شده است و چون آقاى دلپى در مدت 20 سال با روح خستگى‌ناپذیر و با نهایت صمیمیت در این مؤسسه و این کشور مشغول خدمتگزارى به علم و فرهنگ بوده‌اند لازم دانستم در مجلس شوراى ملى از خدمات گران‌بهاى این دانشمند محترم قدردانى و تشکر کنم و از دولت خواهش کنم که موجب تشویق ایشان را فراهم نمایند ضمناً از دولت و مخصوصاً وزارت کشاورزى تقاضا می‌کنم حمایت خود را از این مؤسسه که فعلاً تحت نظر دو نفر از دانشمندان ایرانى آقایان دکتر رفیعى و دکتر کاوه اداره می‌شود و با نهایت علاقه و ایمان کامل مشغول خدمتگزارى هستند برنداشته ابزار و لوازم کار آنها را فراهم کنند و همان طوری که با دانشمند فرانسوى عمل می‌شد با این دانشمندان ایرانى معامله نمایند که موجب تشویق سایر دکترهاى ایرانى به عمل آید.

عرض سوم بنده در مورد سؤالاتى است که نمایندگان محترم استحضار دارند طبق ماده 169 آئین‌نامه وزرا و دولت مکلف هستند که در ظرف یک هفته جواب سؤالات نمایندگان را بدهند متأسفانه تا کنون به این موضوع مهم توجهى نشده است خود بنده از یک سال به این طرف چندین سؤال کردم که تا کنون جواب هیچ کدام داده نشده این عدم توجه صد در صد به ضرر کشور است زیرا از موعد سؤالى که چندین ماه گذشت و ترتیب اثر و توجه نشود خود به خود توضیح سؤال منتفى می‌شود و حقى از نمایندگان مجلس که بالمآل به ضرر و زیان کشور است ضایع می‌شود.

بنده از لحاظ وظیفه سنگین نمایندگى و حفظ منافع عمومى ‌کشور و علاقه مفرطى که به اصلاح امور اقتصادى و کشاورزى دارم و با اطلاعاتى که از چند ماه قبل مرتباً می‌رسید و پیش‌بینى می‌شد که وضع اقتصادى و سیاسى دنیا روز به روز دچار اشکال شده و وخیم می‌گردد و هرج و مرج و اشکلاتى که در امور اقتصادى کشور به وجود آمده بود سؤالاتى نمودم چون جواب داده نشد تذکرات لازمه را به وزرای مربوطه وقت به کرات دادم و آنچه را که به خیر و صلاح کشور مى‌دانستم با دلایل قوى در 6 صفحه نوشته خدمت جناب آقاى نخست وزیر فرستادم مخصوصاً متذکر شدم با تجربه تلخى که از گذشته داریم و با توجه به وضع کنونى دنیا به این حرج و مرج و پروانه و سهمیه‌بازى که کاملاً به ضرر و زیان کشور است خاتمه داده و محاصره اقتصادى را که روى عدم اطلاع و نفهمى یا سوء‌نیت در نظر گرفته‌اند کنار بگذارند اگر به تذکرات و عرایض بنده و سایر مطلعین امور اقتصادى که مرتباً فریادها زده و به عرض اولیای امور می‌رساندیم در موقع خود توجه می‌شد 20 میلیون لیره به این کشور روى اضافه پرداخت واردات زیان وارد نمى‌شد و مایحتاج خود را مى‌توانستیم به بهاى ارزان‌ترى قبل از ترقى قیمت‌ها خریدارى کنیم و در نتیجه 55 درصد براى لاستیک و 50 درصد براى شکر و قند و 60 درصد براى قماش و آهن و دارو و سایر مایحتاج خود علاوه تراز این کشور کسر نمی‌شد البته صادرات کشور رونقى به سزا گرفته و در حدود 25 لیره تا کنون بابت صادرات سال 1339 ارز به کشور وارد شده و این رقم بسیار بزرگى است که تا کنون سابقه نداشته است ولى با کمال تأسف باید به عرض برسانم که در نتیجه تسامح و عدم علاقه و توجه متجاوز از بیست میلیون لیره اضافه پرداختى ما به واردات ضرورى است و اگر این عمل در سایر ممالک صورت مى‌گرفت حتماً متصدیان و مسئولین

+++

مربوطه محاکمه و مجازات می‌شدند به هر جهت منظور بنده از ذکر این مطالب گوشزد به دولت است که در موقع به اظهارات و سؤالات نمایندگان توجه نموده و ترتیب اثر بدهند ما همه خدمتگزار کشوریم و جز خیر و صلاح کشور نظر دیگرى نداریم همین طور راجع به معامله تنباکو و چاى و سایر مطالب که سؤال شده و جواب نداده‌اند مبالغ مهمى به کشور زیان وارد شده که چون وقت تمام شده بعداً به عرض می‌رساند و براى بعضى از آنها اعلام جرم‌هایى تهیه شده که بعد از تکمیل اسناد و مدارک لازمه داده خواهد شد اینک جاى بسى خوش‌وقتى است که دولت با مطلعین مشورت مى‌کند و نظر شوراى عالى اقتصاد و اطاق بازرگانى را مورد توجه قرار مى‌دهد امیدوارم از این عمل نتیجه مطلوبه که به خیر و صلاح کشور باشد به دست آید ضمناً راجع به منع صدور پنبه و انحصاربازى مطلبى داشتم که چون وقت گذشته است به طور خلاصه عرض مى‌کنم همان طور که آقایان هم تذکر داده‌اند منع صدور پنبه به صلاح کشور نیست و کشاورزان مولدین این محصول را دلسرد می‌کند اگر این توهمات از بین برود و قدرى زارعین تشویق و حمایت شوند بنده یقین دارم در ظرف دو سه سال صادرات پنبه ایران به صد هزار تن خواهد رسید می‌خواستم خواهش و تمنا کنم که دولت به هیچ‌وجه فکر منع صدور یا انحصار پنبه نباشد که به زیان کشور است (احسنت) بقیه وقتم را به آقاى کشاورزصدر می‌دهم ده دقیقه دیگر مانده.

دکتر هدایتى - اخطار دارم.

نائب رئیس - مطابق چه ماده‌اى؟

دکتر هدایتى - مطابق ماده 83 که اصلاح هم شده است.

نائب رئیس - بفرمایید.

دکتر هدایتى - بنده اجازه خواستم که به عنوان اخطار نظامنامه‌اى در حدود ماده 83 مطلبى را به عرض نمایندگان محترم و همچنین آقاى رئیس مجلس شوراى ملى برسانم و در این اخطارى که می‌کنم به هیچ‌وجه من‌الوجوه نظرى به ناطقین امروز ندارم بنده از ماده 83 و همچنین 83 اصلاحى که در کمیسیون آئین‌نامه خود بنده هم حضور داشتم این طور استنباط کردیم که در هر جلسه فقط سه نفر می‌توانند صحبت بکنند و این که ذکر شده است سه ربع ساعت این حداکثر است یعنى بیش‌تر از سه ربع ساعت نمى‌شود و کم‌تر ممکن است و این سه نفر صریح است چه در ماده 83 و چه در ماده 83 اصلاحى حداکثر اشخاصی که مى‌توانند صحبت بکنند فقط سه نفر است بنابراین به نظر بنده مانع قانونى دارد که یک نفرى که براى قبل از دستور اسم نوشته 5 دقیقه یا 10 دقیقه از وقت خودش را به دیگرى بدهد.

آزاد - هیچ مانع قانونى ندارد.

کشاورز‌صدر - بنده هم به موجب همین ماده تذکر دارم.

نائب رئیس- بنده شخصاً با نظر آقاى دکتر موافقم ولى متأسفانه چون تا حال عمل شده فعلاً همان طور عمل شده (دکتر هدایتى- خلاف نظامنامه است) قرار این است که در هیئت رئیسه درباره این مطلب صحبت بشود و تصمیمى اتخاذ بشود و به اطلاع آقایان برسد فعلاً مطابق سابق عمل مى‌کنیم آقاى کشاورز‌صدر بفرمایید.

کشاورز‌صدر - بنده استدعا مى‌کنم آقایان به این عرض بنده که در ظرف 4، 5 دقیقه می‌خواهم به عرض آقایان برسانم توجه بفرمایند تصدیق می‌فرمایند که وظیفه اولیه هر دولت و هر حکومت و هر هیئت حاکمه در کشور ایجاد امنیت براى افراد آن مملکت است (صحیح است) مخصوصاً براى طبقه کاسب و کارگر و زحمتکش که بار دوش ملت ایران نیستند و مالیات مى‌دهند بنده و آقایان دیگر در اینجا و آن آقایان دیگر هم در سنا این وزرا و مأمورین دولت در ادارات دولتى بار دوش آنها هستیم بنابراین بسیار جاى بى‌انصافى است اگر همان دستگاهى که باید ایجاد امنیت بکند بخواهند نسبت به آن کس که تحمل مشقت مى‌کند و مالیات می‌دهد ظلم و جور روا دارد (نورالدین امامى- اصلاً این دستگاه براى آن درست شده) این شایسته نیست به نظر بنده می‌بایست مجلس در این امر یک عنایت بیش‌ترى بکند بنده در روزنامه دیدم و علم هم برایم حاصل شد و الا به صرف اطلاع بی‌خود اینجا نمى‌آمدم چیزى بگویم که نسبت به رستوران شمشیرى چلوکبابى شمشیرى و آن شخص یک تعدى و تجاوز ناروایى کرده‌اند و دولت هم ابداً در این قضیه تا کنون اقدامى نکرده است بنده در اینجا صریحاً عرض مى‌کنم و بلند فریاد می‌زنم که آقاى شهردار مأمور است برود در جنوب شهر و آن مردم بدبختى که توى بیغوله‌ها هستند وسایل آسایش و رفاه و بهداشت آنها را فراهم بکند مأموریت ندارد که هر روز یک دسته‌بندى درست بکند و چاقو‌کش و جمعیت درست بکند که هر کس از اوامر تمرد مى‌کند چاقو‌کش بفرستد تا او را بزنند این شایسته نیست صلاح نیست و به این عمل هیچ یک از آقایان اجازه نخواهند داد بنده از اینجا خواهش می‌کنم از تنها وزیر حاضر در مجلس که آقاى وزیر پست و تلگراف است که به اطلاع دولت برسانند که جلو این شهردار را بگیرند که از این کارها نکند و الا اگر بنا باشد من هم اینجا نطق مى‌کنم فردا شهردار سپور زیاد دارد بفرستد در خانه بنده را تهدید بکند که نمی‌شود باید هر کس آزاد باشد من در اینجا بلند مى‌گویم شهردار باید بداند که نوکر شمشیرى و امثال شمشری‌ها است جیره‌خوار آنها است باید خدمت به آنها بکند و دست از این حرکات بردارد. (صحیح است)

نائب رئیس - آقاى ارباب بفرمایید.

مهدى ارباب - بنده با توجه به این که آقاى وزیر کشاورزى در جلسه حاضر هستند (عده‌اى از نمایندگان- نیستند) و حالا متأسفانه مى‌بینم تشریف برده‌اند اگر هستند تشریف بیاورند و جواب بنده را بدهند یک تلگرافى از خاش براى بنده رسیده که ملخ دریایى به حدى هجوم آورده که حتى بذرهاى کشت شده را هم مى‌خورند و یک خطر بزرگى متوجه ناحیه کرمان و بلوچستان و سیرجان شده است این بودجه‌اى که ما براى دفع آفت ملخ گذراندیم من نمی‌دانم کجا مصرف مى‌شود (آقاى وزیر کشاورزى وارد جلسه شدند) خیلى به موقع تشریف آوردید جناب آقاى وزیر کشاورزى یک تلگرافى است که رونوشتش را هم خود شما دارید راجع به هجوم ملخ دریایى است که همه را نگران کرده اگر مأمورین دفع آفت شما خودشان یک آفتى نیستند زودتر بفرستید این آفت را دفع بکنند.

دکتر بقایى - آقاى نخست وزیر چاقوکش‌های‌شان را بفرستند جلو ملخ‌ها را مى‌گیرند.

کهبد - یکى دیگر راجع به طلبکاران حاجى ربابه است اینها در مجلس هستند اینها قبض دولت در دست‌شان هست تمنا مى‌کنم یک توجهى نسبت به این قضیه و این طلبکاران بیچاره بفرمایید.

نائب رئیس - آقاى پیراسته بفرمایید.

پیراسته - عرض کنم بنده همیشه آرزومند بوده و هستم که یک مسائلى در این مجلس مطرح بشود و وقت مجلس براى مسائلى گرفته بشود که براى این ملت بدبختى که نان ندارد بخورد پارچه ندارد بپوشد برگ درخت مى‌خورد و حتى هسته خرما و کرم کنار جوى می‌خورد یک فکرى بشود به این مناسبت بنده همیشه سعى کرده‌ام که از طرح مسائلى که در مجلس شورای ملى ممکن است ایجاد تشنج بکند خوددارى بکنم بنده خیال مى‌کنم که اکثریت قریب به اتفاق آقایان این فکر را داشته باشند که در محیط عصبانى و در محیطى که تشنج ایجاد بشود و متشنج باشد کار عاقلانه و عمیق کم‌تر صورت مى گیرد. (صحیح است) در این موقعى که دنیا یک وضع بسیار خطرناکى به خودش گرفته و به مناسبت و به حکم وضع جغرافیایى که ما داریم وضع کشور ما از سایر ممالک خطرناک‌تر است و ما باید مراقبت بیش‌ترى بکنیم از این جهت بنده ایجاد هرگونه تشنجى را در مجلس شورای ملى که مرکز ثقل مملکت است صحیح نمی‌دانم (احسنت صحیح است) به این مناسبت بنده سعى کردم و سعى خواهم کرد که کلماتى ادا نکنم که ایجاد تشنج بشود (احسنت) الان وضع ما طوری است که ما بایستى همه‌مان یک دل و یک زبان شویم و براى استیفاى حقوق ملت ایران از اجانب همدست بشویم، متحد بشویم، درتمام تاریخ هم این طور بود که وقتى ایران در مقابل خارجی‌ها قرار گرفته و یا مسئله خارجى در میان بود تمام این اختلافات خصوصى کنار گذاشته شده و همه یک دل و یک زبان در مقابل خارجى‌ها متحد شده‌اند (صحیح است) ما بایستى که الان به کورى چشم دشمنان ایران سعى بکنیم که براى استیفاى حقوق ملت ایران گذشت بکنیم و نگذاریم ایجاد تشنج بشود اما آقایان سکوت یک دسته‌اى را که عرض کردم که علتش این است که ما مى‌خواهیم یک محیط آرامى ایجاد بشود یک دسته‌اى نباید حمل بر ضعف و جبن بکند و مورد سوء‌استفاده قرار گیرد مسئله استیفاى حقوق ملت ایران مربوط به ما هم نیست، مربوط به نسل‌هاى آینده است و ما بایستى که با کمال فداکارى مثل پدرانمان جلو خارجى‌ها بایستیم براى استیفاى منافع مملکتى و ما این مسئله را باید توجه داشته باشیم که متوجه دسایس خارجى باشیم خارجى‌ها به حکم سیاست معروف ممکن است که بخواهند از سیاست همیشگى‌شان که تفرقه بینداز و حکومت کن، استفاده کنند ما بایستى متوجه این دسایس باشیم، ما بایستى بدانیم که ممکن است که مصنوعى اینقدر گرد و غبار ایجاد بشود که پشتش حقیقت

+++

مکتوم بماند ما باید سعى کنیم که محیط آرام به وجود بیاوریم و در این محیط آرام استیفاى حقوق خودمان را بکنیم عرض دیگرم که باز با مقدماتى که بعضى از رفقا صحبت کردند بسیار مختصر است و نمی‌خواهم در آن پاى کسى را به میان بیاورم و به طور اصولى عرض می‌کنم راجع به استقلال قضات دادگسترى است آقایان شاهدید، به شهادت این صورت مجلس‌هایى که اینجا هست بنده هر وقت فرصت پیدا کردم که اینجا عرض بکنم عرض کردم که اگر مى‌خواهیم عدلیه خوب و در نتیجه کشور خوب داشته باشیم باید سه چیز را در عرض هم تعقیب بکنیم براى قضات، استقلال قضات، معیشت قضات و نظارت قضات، قاضى تا سیر نباشد و تا مستقل نباشد و تا تحت نظارت شدید نباشد امید اصلاح دادگسترى نقش بر آب است و فایده هم ندارد عرض کنم که بنده یک طرحى تهیه کردم براى این که لغو اصل 81 و 82 قانون اساسى را که واقعاً ضربه بسیار شدیدى بر پیکر دستگاه قضایى است آقایان توجه بفرمایند که این طرح را ما می‌آوریم و با فوریت می‌گذرانیم (اردلان - لغو تفسیرش) یکى براى لغو تفسیر اصل 81 و 82 بنده یک طرحى تهیه کرده‌ام که قضات دادگسترى مستقل بیاوریم و براى همیشه از بین ببریم (صحیح است) بنده براى جلب توجه آقایان به این که این مسئله لازم است یک خاطره‌اى را به یاد آقایان مى‌آورم (آزاد - آقاى پیراسته آن وعده که دادید فرامو‌ش نکنید) بسیار خوب الان عرض کنم البته آن متصدى که این کار را کرد اغفال شد به دست یک دسته‌اى و دچار اشتباه شد در سال 1325 یک ضربه‌هایى به دادگسترى ایران وارد شد که این ضربه‌ها در تاریخ دادگسترى فراموش‌نشدنى است بنده سه نمونه‌اش را برایتان عرض می‌کنم یعنى یک دسته‌اى از آنها که الان در قید حیات هستند و یک دسته که الان مرده‌اند مرحوم وجدانى یکى از مفاخر علمى این مملکت بود (صحیح است) این مرد دادستان کل بود (نورالدین امامى - یکى از ارگان دادگسترى بود) این شخص را با یک ابلاغ دو سطرى منتظر خدمت کردند (صحیح است) مرحوم آقا حسین رضوى رئیس شعبه شش دیوان کشور بود این شخص منتظر خدمت شد بعد به آقاى حاج سید نصرالله تقوى پیغام دادند که آقا یا تقاضاى تقاعد بکن یا ما تو را بیرونت می‌کنیم و این مرد هم براى حفظ آبرویش آمد تقاضاى تقاعد کرد (نورالدین امامى - آقا اسم این اشخاص مقدس را نبر این خاطرات خجلت‌آور است) آقایان خدا شاهد است به تمام مقدسات عالم من نظر خاصى ندارم فقط براى توجه آقایان عرض می‌کنم اما از آن‌هایی که زنده هستند یکى از قضات دیوان کشور گفت که رفتم دیدم مرحوم وجدانى دیدم دارد یادداشت می‌نویسد گفتم چه می‌نویسى؟ گفت شرح حال زندگى خودم را دارم می‌نویسم که بعد از من عبرت سایرین بشود و بى‌اختیار این مرد محترم شروع به اشک ریختن کرده بود و این واقعه در مرحوم وجدانى و خانواده‌اش این قدر تأثیر کرده بود که بعد از مدتى فوت کرد در خانواده‌اش این قدر تأثیر کرد که پسرش هم انتحار کرد (نورالدین امامى - رضوى روى حصیر پاره مرد) و مرحوم آقا حسین رضوى هم از نمونه‌هاى شرافت و تقوا و فضل و علم بود به تصدیق عموم قضات دیوان کشور به اصطلاح دق‌کش شد این سه نفر فعلاً در قید حیات نیستند از کسانى که در آن سال منتظر خدمت شدند و فعلاً حیات دارند بنده عرض کردم که متصدى کار را یک دسته‌اى اغفال کرده بودند و بنده نمی‌خواهم از کسى اسم ببرم (امینى - یکى از اینها به عنوان نمونه کافى است مجلس تذکر که نیست) آقاى لواسانى بود که رئیس شعبه 8 دیوان کشور و حالا هم مدتى است به تقاضاى خودشان متقاعد شده‌اند همین طور آقاى احمدى بختیارى مستشار دیوان کشور آقاى سید ابوالفضل صدر مستشار دیوان کشور به گناه این که برادر آقاى صدر‌الاشرف است که به اصطلاح آن روز مرتجع بود و همچنین آقاى فلاح بردبار حالا توجه داشته باشید که اگر این طرحى که بنده تهیه کرده‌ام اگر تصویب بفرمایید دیگر این فجایع در دادگسترى تکرار نمی‌شود (صالح - بنده اجازه می‌خواهم) بنده آقاى صالح اسم حضرتعالى را نبردم و به جنابعالى کمال ارادت را دارم و منظورى جز اصول نداشتم حالا اگر مى‌خواهید تشریف بیاورید.

نائب رئیس - آقاى پیراسته بقیه وقت‌شان را به آقاى آزاد داده‌اند، بفرمایید.

آزاد - بنده می‌خواهم قبل از آن که عرایض خودم را به عرض آقایان برسانم اظهار مسرت بکنم از این صحبت‌هایى که در مقامات عالیه می‌شود زود اثرمی‌کند. ما هفته گذشته به حضور اعلیحضرت همایونى شرفیاب شدیم. بیانات ملوکانه راجع به این که عدالت اجتماعى باید برقرار شود بود و در تقسیم ثروت هم باید یک نظرى بشود که همه آقایان استماع فرمودند و آقاى ملک‌مدنى هم شرح مفصلى در همین زمینه بیان فرمودند ولى من تصور نمی‌کردم که این صحبت‌ها این قدر زود تأثیر بکند تا پریشیب روزنامه داد را که خواندم در آنجا نوشته بودند که چهارصد پارچه آبادى جنوب را وزارت دارایى داده است به آقایان قشقایی‌ها که تقریباً به اندازه خاک بلژیک می‌شود حقیقتاً وقتى که من این خبر را خواندم دیدم این صحبت‌ها خیلى خیلى تأثیر دارد و خیلى هم زود اجرا می‌شود خواستم اظهار مسرت بکنم (خنده نمایندگان) (ثقة‌الاسلامى - در کرمانشاه هم یک کارهایى شده است) موضوع دیگرى که می‌خواهم به عرض برسانم و آقایان وزرا اینجا تشریف دارند این است که مجلس شورای ملى راجع به قرارداد گلشاییان گس به اتفاق  آراء رأى داد که برخلاف نظریات دولت این بایستى برود به کمیسیون، تا این که استیفاى حقوق ملت ایران بشود، بنده نمی‌دانم این آقایان وزیران یا این دولت نماینده ملت است یا نماینده خارجی‌ها، اگر نماینده ملت است که ملت ایران امروز معتقد است که بایستى از نفت جنوب استیفاى کامل حق خودش را بکند. علت این که آقایان وزرا و نمایندگان آنها از صبح تا شام مزاحم اشخاصى که راجع به نفت یک اقداماتى کرده‌اند می‌شوند چیست؟ هر کس که راجع به نفت نطقى کرده است، اعلامیه‌اى صادر کرده است، دولت او را از ادارات بیرون کرده است چند روز قبل هم گفتم که یک شخص جوانى به اسم کریم‌پور شیرازى که یکى از اشخاص و یکى از جوان‌هاى خیلى آزادیخواه درستى است این را بیرونش کردند از شرکت بیمه که چرا آمدى صحبت کردى در قم این آقاى استوار را نوشته‌اند که زده‌اند سرش را خورد کرده‌اند و مجروحش کرده‌اند و الان وضعیت مزاجیش خیلى بد است که من الان این را خدمت آقاى رئیس تقدیم می‌کنم که تمامى قمى‌ها نوشته‌اند و امضا کرده‌اند که دولت چرا مرتکب را دستگیر و مجازات نمی‌کند و همچنین آقاى کشاورز‌صدر گفته‌اند که اداره شهردارى یک عده چاقوکش فرستاده است توى بازار در آن دکان چلوکبابى شمشیرى ریخته‌اند تمام در و پنجره را زده‌اند و شکسته‌اند بنده می‌خواهم به آقایان وزیران تذکر بدهم که اسباب این بى‌آبرویى و اسباب ننگ یک دولتى است که تمام مردم راجع به یک موضوع معینى تقاضاى احقاق حق خودشان را بکنند، استیفاى حق خودشان را بخواهند بعد دولت و مردمى را که تقاضاى احقاق حق‌شان را کرده‌اند تحت فشار قرار بدهند، این برخلاف اصول است، برخلاف شئون یک دولتى است که خودش را نماینده ملت می‌داند قضیه دیگرى را هم که می‌خواهم عرض بکنم این است که دولت برخلاف قانون در پول‌هاى سازمان برنامه دخالت می‌کند. مطابق قانون درآمدى که مال سازمان برنامه است باید به مصارفى که در قانون برنامه تعیین شده است برسد دولت تا حالا در حدود شش میلیون و سیصد هزار لیره برخلاف قانون از پول سازمان برنامه برداشته است با این که یک مرتبه هم تذکر دادند که شما حق ندارید با این که دستور دادند که دولت حق ندارد از آن بردارد باز پول‌هاى سازمان برنامه را برداشته‌اند بنده راجع به سازمان برنامه هم وقتى که آقایان تعیین شدند در جلسات آینده امیدوارم که جریانش را مفصلاً به عرض آقایان برسانم.

صالح - بنده طبق ماده 90 راجع به اظهارات آقاى پیراسته می‌خواستم توضیحى بدهم.

پیراسته - بنده نظرم به حضرتعالى نبود.

نائب رئیس – به شما توهین نکردند.

صالح - توهین نکردند بنده توضیح دارم.

نائب رئیس - آقاى بهادرى بفرمایید.

بهادرى - مطالبى را لازم بود که به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم و از دولت هم تقاضا کنم که توجهى راجع به این مسائل بکند.

اولاً چندى پیش حضرت آیت‌الله آقاى شریعتمدار مجتهد تبریزى و چند نفر از محترمین در حضورشان بنده را سرافراز و راجع به وضع اسفبار حجاج بیاناتى می‌فرمودند مناسب مى‌بینم گله‌هاى به جاى ایشان را به اطلاع دولت برسانم و تأکید کنم در صورتى که سالیانه میلیون‌ها تومان پول براى انجام این فریضه دینى از جیب این ملت خارج می‌شود دور

+++

از انصاف است که براى اجراى این کار لااقل ترتیب صحیحى داده نشود به طوری که مى‌فرمودند حجاج ایرانى براى رفع حوائج ضرورى و شکایت از وضع نامتناسب و نداشتن وسایل بهداشت به وزارت مختارى ایران مراجعه مى‌نمودند ولى موفق به دیدار آقاى وزیر مختار و یا سایر نماینده‌هاى دولت ایران در کشور سعودى نشده‌اند.

اساساً یکى از علل اصلى ایجاد این نمایندگى ما در خارج از کشور حفاظت از منافع ایرانیان و تسهیل وسایل مورد نیاز آنان می‌باشد وگرنه تفریح و خوشگذرانى ضرورتى نداشت که ایجاب ایجاد این سفارتخانه‌ها و قونسولگرى‌ها و نمایندگى‌هاى خارجه را بنماید و رقم قابل ملاحظه از بودجه مملکت را بر گرده مردم بیچاره ایران بار نماید با در نظر گرفتن اشکالات فراوان در صدور تذکره و رویه غیر‌منصفانه دلالان خدانشناس شرکت‌هاى حمل و نقل با آن اتوبوس‌هاى شکسته و طیاره‌هاى فرسوده که در اختیار آنان می‌گذارند و در بین راه گرفتار انواع و اقسام ناراحتى می‌شوند و نیز در ورود به جده به واسطه نبودن نماینده دولت در شهر نامبرده ناچاراً با فرسوده‌ترین اتوموبیل‌هاى روباز سعودى به مسافرت ادامه مى دهند.

از جناب آقاى وزیر امور خارجه که یکى از صاحب‌منصبان عالى مقام و خدمت‌گذاران می‌باشند تقاضا می‌نمایم که ترتیب لازم را در تسهیل مسافرت حجاج ایرانى اتخاذ و اگر ناروایى‌هایى از جانب دولت سعودى در حق آنان به عمل می‌آید مذاکره و ترتیبى مناسب براى ترمیم وضع اتخاذ فرمایند و چنانچه از طرف وزارت مختارى سهل‌انگارى می‌شود شخصیتى را براى این سمت معین فرمایند که به درد مردم برسد وگرنه اینجانب هم همان طوری که همکار محترم آقاى ملک‌مدنى فرمودند در موقع طرح بودجه وزارت خارجه جداً مخالفت خواهم کرد.

قسمت دوم از عرایضم راجع به دانشگاه تبریز است.

با توجهى که آذربایجانیان بالاخص درباره دانشگاه تبریز دارند و با ذوق و شوقى که دانشجویان پرشور و حساس آذربایجان در تکمیل معلومات دانشگاهى ابراز می‌دارند جاى آن است که براى تکمیل نواقص آن از حیث استاد و وسایل مورد نیاز و اتمام ساختمان دانشگاه توجه مخصوص به عمل آید.

اگر دانشجویان استادانى نداشته باشند که از محضرشان فیض ببرند ناراضى خواهند بود وعدم رضایت دانشجویان براى من جاى بسى خوش‌وقتى است که امسال در ملاقات با عده از آقایان دانشجویان ادبیات نسبت به استادانى که در راه ترویج معنویات علاقه شایسته نشان مى‌دهند ابراز حق‌شناسى مى‌نمودند.

و نیز درباره ساختمان‌هاى اعطایى که از محل عطایاى ملوکانه به منظور استفاده دانشجویان ساختمان و قسمتى از آنها نیمه‌کاره مانده است توجه فورى را نسبت به تکمیل آنها مبذول فرمایند و این آثار تاریخى که مظهر علاقه شاهانه به محصلین و دانشجویان مى‌باشد مورد استفاده کامل قرار بگیرد.

مطلب سوم مربوط به وضع محصلین در فرانسه است یکى از دوستان که اخیراً از پاریس آمده‌اند اظهار تأسف مى‌کردند که در مملکت فرانسه وضع محصلین ایرانى از لحاظ تأمین آسایش رضایت‌بخش نیست اکثر دولت‌ها براى محل سکونت محصلین خودشان ساختمان‌هایى فراهم ولى محصلین ایرانى فاقد چنین ساختمان‌هایى بوده و محلى هم که براى آنان در نظر گرفته شده بود به دانشجویان کشور پاکستان واگذار گردیده است تقاضا دارم در این قسمت توجه خاصى را مبذول و ترتیبى اتخاذ فرمایند تا آسایش دانشجویان واقعى ایرانى از لحاظ مسکن و غذا و سایر وسایل آنان به طور شایسته فراهم گردد تا بتوانند مشغول تحصیل و فراغت خاطرى براى استفاده معنوى بیش‌ترى داشته باشند قسمت چهارم از عرایضم تذکرى به آقاى وزیر کشاورزى است که در موقع طرح لایحه مبارزه با ملخ بیان فرمودند که سال گذشته قسمت اعظم بودجه در آذربایجان مصرف شده متأسفانه به طورى که بنده اطلاعاتى از آنجا گرفتم کوچک‌ترین اعتبارى از طرف وزارت کشاورزى در قسمت ملخ و سن براى آذربایجان اصلاً صادر نشده فقط در قسمت اردبیل یک عمل کوچکى شده آن هم از طرف سازمان برنامه انجام شده است خواستم این را هم یادآورى کنم که همچو بودجه‌اى امسال آنجا مصرف نشده (نورالدین امامى - منت خشک و خالى نگذارند) آقاى وهاب‌زاده هم می‌فرمایند که نسبت به اردبیل هم اقدامى نکرده‌اند به هر حال از این موضوع مى‌گذرم.‏ موضوع پنجم، خواستم توجه آقاى وزیر کشور را به وضعیت برق و تاریکى شهرستان سراب معطوف و به اطلاع ایشان برسانم دو سال پیش وزارت کشور یک دستگاه موتور برق جدیدى براى آن شهرستان تهیه و ارسال نموده بود که اخیراً در اثر تحریکات چند نفراز ماجراجویان محلى با استفاده از عدم علاقه بعضى از مأمورین موتور برق و موصوف را از کار انداخته و شکسته که در نتیجه شهرستان سراب را با در نظر گرفتن موقعیت محلى فاقد برق و شهر را تاریک و در عین حال موجبات شکایت اهالى را فراهم ساخته‌اند مصراً تقاضا دارم دستور فرمایند نسبت به موضوع دقیقاً رسیدگى و همچنین در خرید موتور تازه از محل وام درخواستى شهردارى محل که جریان آن خاتمه یافته است توجه فورى را مبذول فرمایند و نیز دستور فرمایند موتور شکسته را تعمیر نموده که با کمک موتور جدید روشنایى کامل شهر تأمین و اهالى را امیدوار فرمایند در خاتمه توجه آقاى وزیر دارایى را به شکایت عده از آقایان بازنشستگان مبتنى بر تأخیر حقوق بازنشستگى آنها معطوف و تقاضا دارم با در نظر گرفتن رفاه و آسایش آنان که سنین عمر خودشان را صرف خدمات دولت نموده‌اند ترتیبى اتخاذ فرمایند که مقررى ماهیانه آنان مرتباً پرداخت گردیده و پس از سى سال خدمت از ثمره زحمات خودشان بهره‌مند شوند البته آقایان ملاحظه مى‌فرمایند اخیراً با وجود آزادى تجارت صادرات باز قیمت تمام اجناس به طور سرسام‌آور ترقى مى‌نماید نمی‌دانم چرا دولت در این باب اقدامى نمى‌نماید از آن جمله قیمت طایر مى‌باشد که در دو ماه قبل جفتى دویست و ده تومان مى‌فروختند الان نهصد تومان شده آن هم پیدا نمى‌شود به همان تناسب که قیمت بین‌المللى بالا رفته باید به همان قدر اینجا بالا ببرند نه این که در مقابل بیست درصد ترقى خارج در کشور صد در صد ترقى دهند که مایه تعجب است آقاى وزیر اقتصاد لایحه مى‌آورند صادرات از پرداخت عوارض معاف باشد متأسفانه دو روز قبل وزیر کشاورزى لایحه آورد براى دام‌هایی که صادر مى‌شود مبلغ هنگفتى مالیات گرفته شود نمی‌دانم عمل کدام یکى از اینها صحیح است و کدام به نفع کشور است ولى در هر صورت یک بام و دو هوا مورد ندارد. در خاتمه باید عرض کنم که این دو سه تلگرافات و نامه‌هایى که از اهالى سراب رسیده تقدیم مقام ریاست مى‌شود مدت‌ها بود شهرستان سراب و میانه فاقد طبیب و دستگاه بهدارى بود از آقاى وزیر بهدارى تشکر مى‌نمایم از روزى که عهده‌دار امور وزارت بهدارى شده‌اند نسبت به بهدارى ولایات آنچه مقدور بود کمک نموده از آن جمله به سراب و میانه طبیب اعزام نموده‌اند متأسفانه اخیراً دو ماه است طبیب سراب و میانه محل مأموریت خودشان را ترک نموده‌اند استدعا مى‌کنم که طبیبى به آنجا بفرستید که مردم در این زمستان ناراحت نشوند و از حیث بهدارى راحت باشند یکى هم راجع به ارتباط تلفن و تلگراف است که اهالى سراب نوشته‌اند تقدیم مقام ریاست مى‌شود خوشبختانه آقاى وزیر پست و تلگراف تشریف دارند تقاضا دارم در این مورد یک توجهى بفرمایید که امروز اهالى آنجا از این حیث در زحمت‌اند بلکه آسایش پیدا بکنند در خاتمه یک عریضه‌اى هم به وسیله اینجانب از طرف وراث مرحوم امیر عشایر خلخالى رسیده راجع به استرداد املاک‌شان حالا که دیگر الحمدالله دولت صد تا دویست تا چهارصد تا ده مى‌بخشد (نورالدین امامى - حالا این دو دانگى را هم بدهید) این دو دانگ آقاى امیرعشایر خلخالى و سالار رشید اینها را هم بهشان ببخشید که اینها هم بروند و دعاگو باشند.

اردلان - حالا دیگر به بخشش کشید.

صالح - بنده طبق ماده 90 توضیحى دارم.

نائب رئیس - آقاى صالح اجازه بفرمایید بعد از آقاى مکى.

مکى - مطلبى را که آقاى کشاورز‌صدر و همچنین آقاى آزاد فرمودند بنده را مستغنى کردند که توضیحات بیش‌ترى در اطراف این لشگرکشى‌اى که این دولت چاقو‌کش کرده است به عرض مجلس برسانم ولى همین قدر عرض می‌کنم که پریشب ساعت 9 بنده و آقاى دکتر بقایى رفتیم و از نزدیک مشاهده کردیم یک لشگر فاتح نسبت به یک ملت مغلوب این طور رفتار نکرده همین طور که لشگر چنگیز آمدند و کشتند و سوختند زدند و بستند و شکستند و رفتند اینها هم همان کار را کرده‌اند آیا یک دولتى که مدعى دموکراسى است مدعى این است که می‌خواهم اصلاحات بکنم اصلاحات را با چاقوکشى در این مملکت می‌کنند؟ اى خاک بر سر این دولت و این چاقوکش‌ها.

+++

ثقة‌الاسلامى - ‌شمشیرى چرا شمشیرش را غلاف کرده است؟

مکى - شمشیرى در نفت تظاهرات کرده بود و پریشب هم گفته بود که به آقاى شهردار بگویید اگر دارایى من هم برود معهذا نفت باید ملى شود اما موضوع دیگرى که به عرض مجلس شوراى ملى مى‌رسانم دو نامه‌اى است که از شهردار اهواز رسیده یک نکته‌اش را به عرض مجلس شوراى ملى می‌رسانم و بعد به مقام ریاست تقدیم مى‌کنم نوشته‌اند.« بله دستگاه حاکمه ما دستگاهى که باید بیش از هر چیز به این جور افکار جوانان کمک کند و خود مشوق آنها باشد به دستور اربابان دزد خود دستور مى‌دهد که هر کس شعار صنعت نفت باید ملى شود در سینه خود یا در جیب خود داشته باشد جلب و به زندان رهسپار شود به موجب این دستور یک نفر از دانش‌آموزان دبیرستان شاهپور اهواز را به جرم این که از این شعار روى سینه‌اش داشته است دستگیر کرده‌اند و اکنون چند روز است بیخودى در زندان انداخته‌اند و او را از درس بازداشته‌اند » مى‌خواهم بدانم آیا این جرم فقط براى اهالى اهواز است یا این که براى همه ایران است چرا باید شهربانى اهواز آن را جرم دانسته و باعث مزاحمت مردم شرافتمند این آب و خاک گردد اگر قانون است براى همه ایران است اگر جرم است براى همه ایران است چرا فقط در شهرستان‌ها این عمل جرم شناخته مى‌شود و در تهران این عمل جرم شناخته نمى‌شود ولى با همه سختگیرى‌هایى که از طرف دستگاه پلیس و نوکران انگلیسى به عمل مى‌آید یک ولوله عجیبى در اهواز بین مردم شروع شده و بر سر زبان‌ها افتاده همه مردم از خرد و بزرگ مى گویند که صنعت نفت باید ملى شود و مرتباً این را تکرار مى‌کنند چند نفررا در اهواز گرفته‌اند از دانش‌آموزان به همین جرم یک نامه‌اى هم رسیده است به وسیله جناب آقاى دکتر مصدق و بنده هر دو را تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

3 - بیانات آقاى صالح به استناد ماده 90

نائب رئیس - آقاى صالح بفرمایید.

صالح - به شهادت آقایان بنده از ابتداى افتخار نمایندگى هیچ وقت وارد مسائل شخصى نشده‌ام (صحیح است) و حتى اگر گاهى اشخاص روى عناد یک اشاره‌هایى هم کرده‌اند چه راجع به خودم و چه راجع به رفقاى همکارم سعى کرده‌ام که این موضوع باعث جنجال نشود (احسنت) و وقت مجلس صرف کارهاى مهم‌ترى بشود ولى بعضى مسائل هست که اگر توضیح داده نشود از لحاظ جنبه عمومى مملکت ایجاد سوء‌تفاهم مى‌کند و مضر واقع مى‌شود منجمله این مطلبى است که آقاى پیراسته امروز اظهار کردند راجع به دادگسترى در سال 1325 بدون این که اسم بنده را ببرند مسلماً مقصودشان بنده بودم راجع به استقلال قضان آقایانی که از دوره‌هاى پیش مجلس شورای ملى تشریف دارند اطلاع دارند که اول وزیرى که در این مجلس لایحه تقدیم کرد براى لغو آن تفسیر ناروایى که از قانون اساسى شده بود بنده بودم (صحیح است) یعنى بنده به همین امید وارد خدمت وزارت شدم جناب آقاى ساعد به گوش‌شان خواهد رسید شاهد هستند که وقتى از من خواهش کردند در موقع مراجعت از هندوستان که به طور موقت به ایران آمده بودم که وزارت عدلیه را قبول بکنم به این شرط قبول کردم که هیئت دولت لغو تفسیر نارواى راجع به استقلال قضات را قبول بکند و ایشان هم قبول فرمودند و جزو برنامه دولت آقاى ساعد تقدیم مجلس شد و اولین لایحه‌اى که بنده تقدیم مجلس شورای ملى در مقام وزارت دادگسترى کردم همان لایحه استقلال قضات بود به این معنى که از مجلس شورای ملى تقاضا کرده بودم که آن تفسیر غلطى که از قانون اساس شده است آن را لغو بفرمایند و قضات همان طوری که منظور تدوین‌کنندگان قانون اساسى بوده است مستقل در جاى خودشان بمانند و قابل تغییر نباشند در همان طرح بنده پیش‌بینى کردم براى رسیدگى به وضعیت قضات و ترتیب انفصال آنها که چون الان چهار پنچ سال از موضوع گذشته است جزئیاتش نظرم نیست ولى مسلماً در پرونده‌هاى مجلس شورای ملى موجود است در آنجا بنده پیش‌بینى کرده بودم که قضات را چه به تقاضاى وزیر دادگسترى چه دادستان دیوان کشور و چه در ضمن رسیدگى‌ها به تخلفات آنها بتوانند محکمه انتظامى به صلاحیت آنها از لحاظ اخلاقى و علمى و عملى رسیدگى بکند و آنهایى را که شایستگى مقام قضاوت ندارند از دستگاه قضایى طرد بکند این لایحه به مجلس شورای ملى تقدیم شد ولى آقایانى که در آن موقع تشریف داشتند و حالا هم تشریف دارند خاطرشان هست که حتى یک جلسه کمیسیون قوانین دادگسترى براى رسیدگى به این لایحه تشکیل نشد هر قدر بنده از رئیس محترم آن کمیسیون و اعضاى کمیسیون تقاضا کردم که یک جلسه تشکیل بدهند و به این لایحه رسیدگى بکنند حاضر نشدند و علت امتناع آنها این بود که در آن موقع به هیچ‌وجه اذهان مجلس شورای ملى و ملت ایران حاضر نبود به این قضاتی که سر کار بودند برایشان استقلال قائل شوند در مجلس شورای ملى گفته می‌شد در تمام جراید و محافل این تذکر داده می‌شد که اول باید دستگاه دادگسترى را تصفیه کرد و بعد آن قضاتى را که می‌مانند براى آنها استقلال قضایى تأمین نمود البته بنده تا خاتمه دوره اول وزارت دادگسترى در این نظریه خودم مقاومت کردم متأسفانه مجلس شورای ملى در آن موقع و تا خاتمه دوره و تا امروز به این مسئله توجهى نفرموده تا موقع دیگرى پیش آمد که در دوره فترت بنده مجدداً وزارت دادگسترى را متأسفانه (خودم اعتراف می‌کنم متأسفانه) قبول کردم در آن موقع اشخاصى که اطلاع داشتند از نیت بنده براى اصلاح دادگسترى و تأمین استقلال قضات چه در روزنامه‌ها چه در ملاقات‌ها مکرر از من خواهش کردند که شما حالا که این وضعیت هست مجلس شورای ملى نیست یک اصلاحاتى در وضعیت دادگسترى بنمایید که اذهان مردم حاضر بشود و بعد که مجلس شورای ملى تشکیل شد این لایحه استقلال قضات را مى‌شود تعقیب کرد و الا تا وضع به این حال باقى است ممکن نیست که بشود صحبت از استقلال را به میان آورد بنده واقعاً دیدم غیراز این راهى نیست نشستن در رأس مقام یک وزارتى و دیدن یک وضعیت فوق‌العاده ناگوار و هیچ اقدامى را نکردن معنى ندارد و تصدیق کردم که شاید این عمل باعث بشود براى دوره‌هاى آینده مجلس شورای ملى بشود این موضوع را به تصویب وکلاى محترم رسانید (صحیح است) به این جهت بنده هم همان کار را کردم که از دوره مرحوم داور وزراى دادگسترى مکرر این عمل را می‌کردند یعنى استفاده از اجازه انتظار خدمت کردم با اعتراف به این که این کار کار پسندیده‌اى نیست و اصلاح اساسى‏ نمی‌کند چون من هیچ وقت پاروى حق نمى‌گذارم روى اصرار اشخاص و روى امیدوارى به این که این عمل ممکن است باعث بشود که این بهانه را از دست اشخاص بگیرد که بگویند که شما قبلاً می‌خواستید وقتى که فرصت داشتید دادگسترى را تصفیه بکنید و اصلاح بکنید بعد این لایحه را تقدیم بکنید بنده از همان عملى که تمام وزراى دادگسترى استفاده می‌کردند به همان مواد و به همان موارد استناد کردم یک عده اشخاصى را از وزارت دادگسترى به عنوان منتظر خدمت خارج کردم رویه من در آن موقع خداى من شاهد است که به هیچ‌وجه روى نظرشخصى یا سیاسى نبود (صحیح است) فقط روى امید به اصلاح عدلیه بود که بنده عدلیه اصلاحش را شالوده اصلاح مملکت می‌دانم (صحیح است) طبعاً عمل انتظار خدمت که خودم مکرر تصدیق می‌کنم کار قطعى و صحیحى نیست روى چه کسى عمل مى‌شود روى چه مدارکى؟ یک مقدار مدارک که در پرونده‌ها هست یک مقدار اطلاعات شخصى هست و یک مقدار اطلاعات دیگران است در اقدام به انتظار خدمت غیر از این موارد چیز دیگرى نیست بنده یک اشخاص را در موقعى که وزیر دادگسترى بودم و قبل از آن در مدت‌هایى که مقاماتى در وزارت دادگسترى داشتم مى‌شناختم روى اطلاعات شخص خودم یک مقدار روى پرونده‌های‌شان و یک مقدار هم روى مشورت با یک عده از شریف‌ترین قضات دادگسترى و بزرگ‌ترین آنها که همه آنها (چند نفر از نمایندگان - اسامی‌شان را بفرمایید) بعد از پنج سال بنده عرض نخواهم کرد و الا همه آقایان مى‌شناسید که اشخاص بى‌غرضى بوده‌اند بنده می‌دانم و تصدیق می‌کنم که در ضمن این اقدامات یک اشخاص ممکن است از روى بى‌اطلاعى یا روى اشتباه مشمول انتظار خدمت شده باشند بعضى اشخاص را واقعاً خود من بعداً متوجه شدم که اشتباه شده است و خیلى هم متأسف شدم بعد از خاتمه دوره وزارت دادگسترى و تحقیقاتى که کردم راجع به بعضى از این اشخاص که البته خیلى معدود بودند آنها را خود من متوجه شدم که اشتباه شده است ولى اکثر اینها کسانى بودند که مورد طرد جامعه بودند به خصوص در خود دستگاه دادگسترى و تا به حال غیر از معدودى اشخاص بسیار معدود کسى نبوده است به من ایراد کند که چرا فلان شخص را منتظر خدمت کردید بلکه خود قضات دادگسترى همیشه تأیید می‌کردند که در آن موقع یک عده از اشخاص فاسد از عدلیه طرد شدند (آزاد - مخصوصاً بوذرى

+++

که کار خیلى خوبى کردید) اما یک عده اشخاص محترم که آقاى پیراسته فرمودند اولاً مرحوم وجدانى در زمان وزارت آقاى انوشیروان‌خان سپهبدى سناتور فعلى شغل‌شان تغییر کرد و آقاى هیئت به جاى ایشان به سمت دادستانى تعیین شدند مرحوم رضوى همدانى یکى از اشخاص بسیار شریف دادگسترى بود (صحیح است) خدا رحمتش کند بنده خودم نهایت ارادت و علاقه را به ایشان و فامیل‌شان داشتم ولى مرحوم رضوى سال‌ها بود به طوری که آقایان مستحضر هستند خانه‌نشین بودند و سر کار نمى‌توانستند حاضر بشنود بنده تصدیق می‌کنم از ایشان خواهش کردم که تقاضاى تقاعدى بکنند و ایشان هم تقاضاى تقاعدکردند و به طوری که آقایان مستحضر هستند بعد از بنده ایشان پشیمان شدند و تقاعدشان را تغییر دادند وارد کار شدند و گویا یکى دو دفعه بیش‌تر نشد که از این پله‌هاى کاخ دادگسترى بالا رفتند و به رحمت ایزدى پیوستند اشخاصى که در آن موقع تصدى بنده از خدمت دادگسترى خارج شدند بنده الان اسامی‌شان یادم نیست ولى من این را می‌گذارم به وجدان خود آقایان محترم که آن اشخاص را همه‌تان مى‌شناسید همان طوری که عرض کردم اگر کسى به طور اشتباه خارج شده است خود من همیشه متأسف بودم و از آنها هم معذرت خواسته‌ام و آنهایى که به حق و روى سوابق‌شان طرد شده‌اند آنها را هم جامعه ایرانى مى‌شناسد و قضاوت خودش را راجع به آنها کرده است اما راجع به این طرحى که آقاى پیراسته در نظر دارند تقدیم کنند بسیار فکر خوبى است و بنده تعهد می‌کنم که اول کسى که آن طرح را امضا بکند و تأیید بکند خود بنده هستم.

پیراسته - بنده دو کلمه عرض دارم.

نورالدین امامى - آقاى رئیس ایشان راجع به بنده صحبت کردند اجازه بفرمایید طبق ماده 90 بنده صحبت کنم بیش از سه دقیقه نیست.

نائب رئیس - خودشان فرمودند که نسبت به یک اشخاصى اشتباه کرده‌اند.

نورالدین امامى - من از اشخاصى بودم که ایشان منتظر خدمت کردند استدعا می‌کنم آقایان (یکى از نمایندگان - خودشان گفتند که نسبت به یک عده‌اى اشتباه کرده‌اند) اجازه بفرمایید، بنده از اشخاصى بودم که جناب آقاى صالح منتظر خدمت کردند من ارادت داشتم به ایشان و خواهم داشت و هر چه هم بفرمایند سلب ارادتم از ایشان نخواهد شد بنده از اشخاصى بودم که در مدت 27 سال خدمتم 27 روز منتظر خدمت شدم آن هم به دست آقا از اشخاص فاسد و نالایق هم تصدیق دارم من بودم ولى مرحوم رضوى والله آقایان به دین مقدس اسلام روى حصیر از گرسنگى مرد خدا سلامت بدارد موسوى‌زاده را با این که من سیاستاً با او مخالفم وقتى وزیر عدلیه شد رفت روى پاى او افتادم گفتم این سید گرسنه است او را برگردانید ایشان هم موافقت کردند آقا این اشخاص ارکان مقدس عدلیه بودند حاجى سید نصرالله از اشخاصى است که تاریخ ایران خدمات او را فراموش نخواهد کرد والله مرد مقدسى است که تمام قضات دادگسترى به آن تعظیم می‌کنند و تا عمر هست و اسم دادگسترى هست ایشان اسمشان با طلا نوشته خواهد شد فراموش نکنید ارکان دادگسترى بسته به این پیرمردهاى 70، 80 ساله است.‏

4 - تصویب صورت مجلس‏

نائب رئیس - عده کافى است صورت مجلس تصویب می‌شود.

5 - بیانات آقایان وزیر فرهنگ و وزیر کشاورزى‏

نائب رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ - بنده تصور می‌کنم که آقایان نمایندگان محترم مجلس معتقدند به این که از خدمتگزاران باید تشویق کرد و خائنین را هم باید مجازات نمود (صحیح است) آقایان من و رفقا و همکاران عزیزم که عده زیادى از آنها را خودتان مى‌شناسید جزو خدمتگزاران این مملکت هستیم اگر که ما قبول کردیم که بیاییم در دولت کار کنیم و البته براى وزارت نبوده است من شخصاً افتخار به وزارتى ندارم که نتوانم خدمتى به این مملکت بکنم اگر یک نفر وزیر روى بى‌شعورى، نفهمى و ندانستگى بیاید مزخرفاتى در مجلس بگوید به چه مناسبت به حساب همه وزرا می‌گذارید؟ شما طرفدار دفاع از حقوق ملت ایران هستید من هم طرفدار حقوق ملتم راجع به نفت همه‌مان شریکیم بنده وزیر باشم یا نباشم و اگر بزرگ‌ترین چوب را به من بزنند می‌گویم که باید شرکت نفت حق ایران را بدهد و هر کس هم بخواهد غیر از این بگوید باید مغز او را خرد کرد او خون ایرانى در رگ‌هایش نیست (صحیح است) آقاى مکى شما نباید به من شرافتمند و دولت خاک بر سر بگویید شما نباید به یک هیئت شرافتمندى به نام دولت بیایید بگویید خاک بر سرت. من می‌گویم خاک بر سر آن کسانى که نمی‌خواهند حقوق ملت ایران را حمایت کنند. خاک بر سر آن مردمى‌ که بروند و مغازه حاج شمشیرى را بزنند و بشکنند (دکتر بقایى - به دستور دولت بوده) خیر این طور نیست هر کس این کار را کرده غلط کرده من مطمئنم که اگر کسى این کار را کرده باشد اراذل بوده اوباش بوده آقا من عضو دولتم کسى حق ندارد به من بگوید خاک بر سرت.

دکتر بقایى - خاک بر سر آن وزرایى که دستور می‌دهند از میتینگ نفت خوددارى شود نخست وزیر تلگراف رمز کرده است.

وزیر فرهنگ - والله نخست وزیر از آنچه که فروهر اینجا گفت خبر نداشته فروهر فضولى کرده او بیخود گفته به خدا دروغ گفته من خدا را دروغ اینجا قسم نمی‌خورم نخست وزیر اطلاع نداشته که او می‌آید این حرف‌ها را می‌زند.

نائب رئیس - آقاى وزیر کشاورزى.

وزیر کشاورزى - چند مطلب اینجا بیان شد و آقاى ارباب هم راجع به ملخ بیاناتى فرمودند. راجع به موضوع ملخ بنده چند مرتبه خدمت آقایان عرایضى کردم و جریانى که هست غالباً در روزنامه‌ها منعکس می‌شود ملخ از عربستان و پاکستان و هندوستان به ایران حمله می‌کند در سال‌هاى اخیر که آقایان شاید به خاطر داشته باشند این دفعه سوم است یک مرتبه در سال 1308 و یک مرتبه در سال 1322 و امسال که شروع به تهاجم ملخ شده و همین طور ادامه دارد در 1308 ما وسایل فنى‌مان و کادر فنى‌مان خیلى ضعیف بود به این جهت به خوبى مبارزه نشد ولى بنده همین طوری که خدمت آقاى سپهبد جهانبانى عرض کردم بعد از آن اظهاراتى که در مجلس سنا کردند اگر در 1322 مردم توجه به موضوع ملخ نکردند براى این بود که ما مبارزه کردیم و صدمه‌اى به زراعت مردم نخورد و الا در 1322 تهاجم ملخ به همان شدت 1308 بود و امروز هم که ما اطلاع پیدا کردیم تمام اقداماتى را که یک مملکتى که داراى تشکیلات خوب باشد می‌توانست بکند ما کردیم یعنى اگر این اتفاق در آمریکا یا جاى دیگر هم می‌افتاد غیر از آن که ما کردیم نمی‌کردند و نمی‌توانستند هم بکنند یعنى ما به وسیله مأمورین دولتى از همه جا کسب اطلاع کردیم که تا مراقب پرواز ملخ باشیم و تقریباً پیش‌بینى بکنیم که در چه مناطقى اینها تخم‌گذارى خواهند کرد چون در مواقعى که ملخ در حال پرواز است ولو این که صدمه‌اى هم بزند ما قادر به دفعش نیستیم بنابراین ما الان عملى که می‌کنیم این است که وسایل را در همه جا تمرکز داده‌ایم مأمورین دیده‌بانى داریم و مأمورین‌مان هم با کمال دقت انتخاب شده‌اند و اینها به محل‌هایى که بایستى بروند می‌روند و از حیث سبوس از حیث وسایل و از حیث مستخدم همه را ما تهیه کردیم و نگرانى نداریم خوشبختانه وزارت جنگ هم با نهایت حسن نیت تجهیزاتى از این قبیل: 105 کامیون، 11 بی‌سیم و ده هزار سرباز در اختیار ما گذاشته‌اند و همین دیشب بنده تصویب‌نامه‌اى تقدیم هیأت دولت کردم که به تصویب برسد که کلیه ادارت دولتى و استانداردها موظف باشند که در این کار کمک کنند چون این بلاى عمومى است و یک خطرى است که تنها وزارت کشاورزى و مأمورین وزارت کشاورزى این کار را نمی‌توانند انجام بدهند بلکه باید مردم، استاندارها، وزارت جنگ همه بایستى همکارى بکنند و خوشبختانه می‌کنند و بنده امیدوارم که ما یا به کلى رفع خطر بکنیم و یا صدمه و خطر خیلى کم باشد.

بهادرى - پس عرض بنده را تأیید فرمودید که در اردبیل کارى نشده.

وزیر کشاورزى- نخیر راجع به ملخ است و ملخ دریایى که از جنوب مى‌آید هیچ ارتباطى به اردبیل ندارد .... (بهادرى - بنده الان عرض مى‌کنم) جنابعالى که همیشه حاضرید بنده هم جواب فرمایش‌هایتان را خواهم داد. راجع به ملخ دریایى عرض مى‌کنم آن ملخ مراکشى است که همیشه در مغان و گرگان حمله مى‌کند و هر سال هم مبارزه شده و یکى از همشهرى‌هاى جنابعالى و رفقا و همکاران بنده هم آنجا هستند و کار مى‌کنند عرض کنم که موضوعات و اظهارات دیگرى هم که راجع به ملخ دریایى هست حاضر به جواب هستم و اما راجع به فرمایشاتى که آقاى بهادرى فرمودند البته موجب نهایت تأسف است که فعالیت کشاورزى در غالب جاهاى مملکت بسیار ضعیف است ولى مربوط به شخص بنده یا آقایانى که قبلاً تصدى وزارت کشاورزى را داشته‌اند نیست یک و هفت دهم بودجه کل مملکتى بودجه کشاورزی است در هیچ جاى دنیا به این نسبت نیست بودجه کشاورزى 7 را از کل بودجه در دست وزارت کشاورزى است و همه ساله میزانى که ممکن است خرج کار کشاورزى شود کم‌تر مى‌شود چون شما یک عده

+++

مستخدم دارید که نه دولت مى‌تواند اینها را کم بکند و نه مجلس شورای ملى قبول مى‌کند کم بشوند اینها هر سال در بودجه هستند و حقوق مى‌گیرند و رتبه مى‌گیرند بنابراین از مقدار بودجه‌اى که ما داریم یک مقدار از بودجه کارهاى کشاورزى کم مى‌شود و به بودجه پرسنلى اضافه مى‌شود اینها وجود دارند اینها حقوق مى‌گیرند و اینها هر سال به تصویب مجلس می‌رسد و در وزارت کشاورزى که عده‌اى هستند که مفیدند و قادر به کار هستند ولى ما وسایل کارشان را نداریم هر وقت وسایل کارشان را داشته باشیم استفاده مى‌کنیم در آذربایجان هم کار مى‌کنیم در سایر جاها هم مى‌کنیم و بودجه‌اى که داریم در دست آقایان است بنده چند روز پیش از نمایندگان محترم کرمان دعوت کردم و از رؤساى ادارات‌مان هم آنجا نشستیم گفتیم آقا مقدورات ما این است تقاضاهایتان را هم آقایان بفرمایید که ما براى منطقه‌تان چه مى‌توانیم بکنیم؟ اگر بیش‌تر ممکن است ما مى‌کنیم و الا اگر ما اعتبار نداریم و وسیله در دستمان نیست شما از ما گله‌مند نباشید و ما هر چه از دست‌مان مى‌آید مى‌کنیم و اما راجع به عوارض دامپزشکى امسال ما موفق شدیم از همین بودجه کشاورزى از 40 میلیون گوسفند و پنج میلیون گاوى که تقریباً هست تعداد زیادى را تلقیح کنیم من با آقاى کهبد صحبت مى‌کردم در صورتی که ما مبارزه می‌کنیم با امراض دامى باز در سال پانصد میلیون تومان خسارتش است درست از همان نظرى که دولت براى تشویق صادرات دارد اینجا ما یک عوارضى وضع کردیم که شاید مجموع آن از یک میلیون تومان تجاوز نکند ولى از پانصد میلیون تومان خسارت جلوگیرى می‌کند البته بسته به تصمیم آقایان است اگر مصلحت دانستند تصویب مى‌فرمایند اگر مصلحت ندانستند تصویب نمى‌فرمایند اما راجع به اظهاراتى که آقاى مکى فرمودند بنده هم در تعقیب بیانات آقاى وزیر فرهنگ خودم را ناچار می‌دانم که شخصاً به عنوان یک وزیرى که عضو دولت است از خودم دفاع بکنم براى این که آقایان اگر مجاز هستند که مطالبى را به عنوان توهین بی‌مورد به دولت بگویند مطالبى را که به هیچ فرد ایرانى نباید نسبت داده شود باید به نوبه خودم دفاع بکنم اگر آقاى مکى به شرافت خودشان معتقدند و شرافت خودشان را حفظ مى‌کنند و دفاع می‌کنند بنده هم باید دفاع بکنم بنده هیچ‌وقت در عمرم هیچ تصمیمى، هیچ اقدامى‌که از روى خیانت باشد نکرده‌ام (صحیح است) و بنده از سایر رفقایم دفاع نمى‌کنم و آقایان اگر کسى اینجا به خودش حق مى‌دهد که عبارت خاک بر سر را بگوید من همان عبارت را به گوینده‌اش پس مى‌دهم براى این که در این مجلس که ما بایستى مطیع قانون باشیم (دکتربقا‌یى - شما چرا استعفایتان را پس گرفتید؟) بنده به میل شما نیامده‌ام که استعفا بدهم، بنده تابع اکثریت هستم (دکتربقایى - استعفا دادید) شما اگر براى تظاهر اجازه می‌دهید که به حیثیت اشخاص حمله بکنند بنده هم به خودم این اجازه را مى‌دهم که جواب بدهم خاک بر سر آن شخصى که کارها را براى تظاهر مى‌کند و هیچ کارى نمی‌کند (دکتر بقایى - خاک بر سر آن اشخاصى که خائنانه لایحه نفت را پس گرفتند) من خیانت نکرده‌ام، هیچ عملى نشده، بنده مثل هر فرد ایرانى خود را شریف مى‌دانم و در هیچ کار هم‏ بنده خیانتى نکرده‌ام بنده عضو دولت بودم همیشه با رویه وطن‌پرستى و شرافت عمل کردم و بنده منکر این هستم که شما شریف‌تر از من هستید در تمام زندگى شما در کنار گود نشستید و من در توى گود بودم (دکتر بقایى - چرا استعفا دادید؟) چرا استعفا بدهم؟ بنده بشخص نخست وزیر که الان با او کار می‌کنم معتقد هستم که وطن‌پرست است، بنده عقیده دارم که شاه مملکت جز خیر مملکت را نمى‌خواهد و شماها هم مى‌خواهید ولى نمی‌کنید و تظاهر می‌کنید و براى این که دفعه دیگر وکیل بشوید، براى این که مردم را دور خودتان جمع بکنید و ما نمی‌خواهیم این کار را بکنیم.

نائب رئیس - وارد دستور می‌شویم.

دکتر بقایى - بنده اخطار دارم.

نائب رئیس - طبق چه ماده‌اى اخطار دارید؟

دکتر بقایى - طبق قانون اساسى اخطار دارم.

نائب رئیس - وارد دستور می‌شویم اخطار شما موردى ندارد.

دکتر بقایى - اخطار مقدم است، اخطار مطابق قانون اساسى دارم.

نائب رئیس - مورد ندارد، براى اخطار، آقا دو ساعت است مجلس تشکیل شده است این اخطار نیست اصول قانون اساسى لازم‌الاجراست مى‌خواهید حقتان را محفوظ نگه دارم براى جلسه بعد؟

دکتر بقایى - اخطار مطابق ماده قانون اساسى است و مقدم است.

نائب رئیس - کدام ماده؟

دکتر بقایى - ماده 61.

نائب رئیس – همان جا بخوانید.

دکتر بقایى – همین جا می‌خوانم خواهش می‌کنم آقایان وزرا گوش بدهند« وزرا علاوه بر این که به تنهایى مسئول مشاغل مختصه وزارت خود هستند به هیأت اتفاق نیز در کلیات امور در مقابل مجلسین مسؤل و ضامن اعمال یکدیگرند، معناى این.....

نائب رئیس - آقاى دکتر اخطار در مقابل آئین‌نامه است، این قانون اساسى است البته آقایان هم می‌دانند که مسئولیت مشترک دارند، آئین‌نامه اخطار دارد قانون اساسى که اخطار ندارد این را که خواندید آقایان هم متوجه شدند دیگر این توضیح لازم ندارد.

دکتر بقایى - مطابق آئین‌نامه اخطار قانون اساسى وجود دارد آقا سؤال بفرمایید.

نائب رئیس - آقاى فولادوند آقایان هم شنیدند.

دکتر بقایى - بنده باید توضیح بدهم.

نائب رئیس - توضیحى لازم ندارد، من توضیح دادم.

دکتر بقایى - اخطار دیگر توضیحش با بنده است با جنابعالى نیست.‏

نائب رئیس - حالا مى‌خواهید حق‌تان را محفوظ کنم براى جلسه بعد چون حالا وارد دستور شدیم موافقت بفرمایید قانون را مطرح کنیم بعد در جلسه بعد اخطار بفرمایید.

دکتر بقایى - اخطار مقدم است آقاى گنجه‌اى سابقه مجلس را ملاحظه بفرمایید.

نورالدین امامى - آقاى دکتر بقایى استدعا می‌کنم.

آزاد - چرا اجازه نمی‌دهید؟

نائب رئیس - حالا وارد دستور شدیم.

دکتر بقایى - اخطار مقدم است آقاى رئیس توضیح بنده دو کلمه بیش‌تر نیست.

نائب رئیس - حالا اگر آقایان میل ندارید که امروز کار بکنیم تنفس بدهیم، اجازه بدهید وارد دستور شدیم.

دکتر بقایى - اخطار مقدم است اخطار است آئین‌نامه را ملاحظه بفرمایید.

نائب رئیس - این اخطار نیست عزیزمن آئین‌نامه را نگاه کنید این قانون اساسى است اخطار نظامنامه‌اى علیحده است.

دکتر بقایى - ماده 90 که بنده نخواستم اخطار قانون اساسى مقدم بر همه چیز است حالا اجازه بدهید من توضیح بدهم.

نائب رئیس - چه چیز را توضیح بدهید نیم ساعت هم اینجا وقت ما صرف می‌شود وارد دستورشدیم (چند نفر از آقایان از مجلس خارج می‌شدند) آقایان اگر تشریف ببرند غایب مى‌شوند می‌خواهیم رأى بگیریم.

دکتر بقایى - آقا اخطار مطابق قانون اساسى مقدم است.

فقیه‌زاده - تنفس بدهید.

مکى - جناب آقاى رئیس به بنده توهین کرده‌اند، بنده اخطار دارم و مطابق ماده 90 حق دارم حرف بزنم براى این که خطاب آقاى وزیر فرهنگ به من بود.

نائب رئیس - حالا وارد دستور شدیم خواهش می‌کنم براى جلسه بعد بماند.

دکتر بقایى - اخطار مقدم است مطلب را شروع کردم باید بنده توضیح بدهم ماده را اجازه دادید خواندم، اگر اجازه داده بودید تا حالا تمام شده بود.

مکى - آقاى رئیس یک افرادى که از وزراى کابینه وثوق‌الدوله بدتر هستند به من توهین کرده‌اند وزیر کشاورزى بیجا کرده است آمده است توهین کرده است یک حمالى را آورده‌اند وزیر کرده‌اند حق ندارد بلند بشود به من توهین بکند.

نائب رئیس - آقایان هم حق ندارند به وزرا توهین بکنند.

مکى - چرا اجازه دادید توهین به من بکنند حق ندارد.

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

نائب رئیس - من اجازه نمی‌دهم آقا به کسى توهین شود فعلاً ده دقیقه تنفس داده مى‌شود.

( نیم ساعت قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و یک ربع بعد از ظهر مجدداً زنگ جلسه زده شد ولى به علت عدم حصول اکثریت رسمیت نیافت)

نائب رئیس - چون عده‌اى از آقایان تصور نموده‌اند دیگر جلسه نمى‌شود رفته‌اند جلسه آینده روز یکشنبه اول بهمن خواهد بود.

نائب رئیس مجلس شوراى ملى- رضا گنجه

+++

یادداشت ها
Parameter:294624!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)