کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هشتم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏8
[1396/05/04]

جلسه: 103 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 15 شهریور ماه 1311(4 جمادى‌الثانى 1351)  

فهرست مذاکرات

1) تصویب صورت مجلس

2) تصویب دو فقره مرخصی

3) تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت معارف

4) تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت طرق

5) شور و تصویب لایحه تفریغ بودجه 1309 مجلس

6) مذاکره نسبت به لایحه استخدام سر مهندس مشاور راه آهن

7) تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت مالیه

8) طرح و تصویب لایحه برقراری شهریه اولاد مرحوم مستوفی

9) موقع جلسه آتیه- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏8

جلسه: 103

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 15 شهریور ماه 1311(4 جمادى‌الثانى 1351)

فهرست مذاکرات

1) تصویب صورت مجلس

2) تصویب دو فقره مرخصی

3) تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت معارف

4) تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت طرق

5) شور و تصویب لایحه تفریغ بودجه 1309 مجلس

6) مذاکره نسبت به لایحه استخدام سر مهندس مشاور راه آهن

7) تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت مالیه

8) طرح و تصویب لایحه برقراری شهریه اولاد مرحوم مستوفی

9) موقع جلسه آتیه- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى دادگر تشکیل گردید

صورت مجلس روز سه‌شنبه هشتم شهریور ماه را آقاى مؤید احمدى(منشى) قرائت نمودند.اسامی غایبین قبل که ضمن صورت مجلس خوانده شده است :

غایبین با اجازه - آقایان : مولوی - دبستانی - امیر ابراهیمی - آشتیانی - میرزا سید احمد بهبهانی - رهبری - طهرانچی - فتوحی - افسر - دکتر ضیایی .

غایبین بی‌اجازه - آقایان : تیمور تاش - دکتر احتشام - عراقی - مرتضی قلی خان بیات - حسنعلی میرزا دولتشاهی - مجد ضیایی - فرشی - طباطبایی بروجردی - امیر تیمور - مسعود ثابتی - قراگوزلو - مسعود ثابتی .

دیر آمدگان بی‌اجازه - آقایان : حاج میرزا حبیب­الله امین - حاج حسین آقا مهدوی - اسدی - یونس آقا وهاب زاده - حکمت .

(1- تصویب صورت مجلس)

رئیس- قبل از تصویب صورت مجلس دو تذکر لازم است یکى این که در موقع شور لایحه مالیات راه‌ها اصلاحى در خصوص معافیت غاروج و کچ از مالیات صدور شد ولى موقعى این پیشنهاد تقدیم و ضمیمه شد که صحبت از معافیت مالیات‌هاى ورودى بود بعد آقاى مخبر و رئیس تجارت تذکر دادند این است که تصحیح شده و در جایى که معافیت‌هاى صدورى تعداد مى‌شود قید شد که همین هم منظور مجلس بود (صحیح است) دیگر این که معهود بوده است که در موقع دادن رأى به ورقه آقایان از اوراق منظم و طبع شده که در دسترس ایشان است بدهند- این که در اوراق سفید و به خطوط مختلف مرقوم مى‌دارند براى متصدیان این کار هنگام قرائت و شماره تولید تکلف و اشکال مى‌کند. نظر دیگرى در صورت مجلس نیست؟

+++

(گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

(2 - تصویب دو فقره مرخصى)

رئیس- دو فقره خبر از کمیسیون عرایض و مرخصى رسیده است قرائت مى‌شود:

خبر مرخصى آقاى جهانشاهى:

نماینده محترم آقاى مصدق جهانشاهى براى رسیدگى به امور محلى از تاریخ حرکت تقاضاى یک ماه مرخصى نموده‌اند کمیسیون با تقاضاى ایشان موافق و اینک خبر آن را تقدیم مى‌دارد.

رئیس- در مرخصى آقاى جهانشاهى نظرى نیست (گفتند- خیر) آقایانى که با مدلول راپورت موافقت دارند قیام فرمایند.

(اغلب برخاستند)

رئیس- تصویب شد. خبر دیگر قرائت مى‌شود

خبر مرخصى آقاى میرزا صادق خان اکبر:

نماینده محترم آقاى میرزا صادق خان اکبر به واسطه کسالت تقاضاى سى و هشت روز مرخصى از تاریخ 19 بهمن لغایت 26 اسفندماه 1310 نموده بودند. کمیسیون با اختصاص یک عشر و نیم از مقررى این مدت جهت فقرا (که به تصویب کمیسیون عرایض و مرخصى پرداخته خواهد شد) با تقاضاى ایشان موافق و اینک خبر آن را تقدیم مى‌دارد.

رئیس- اشکالى نیست. موافقین به مدلول راپورت قیام فرمایند(اکثر قیام نمودند) تصویب شد. آقاى معاون وزارت معارف.

(3- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت معارف)

معاون وزارت معارف (آقاى میرزا غلامحسین خان راهنما)- دو فقره لایحه راجع به استخدام معلمین مدارس متوسطه و درالمعلمین عالى است که تقدیم مى‌شود تمنا مى‌کنم که آقایان نمایندگان محترم توجه بفرمایند سریعتر بگذرانند.

رئیس- آقاى معاون وزارت طرق‏

(4- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت طرق)

معاون وزارت طرق- (آقاى محوی) یک فقره لایحه است راجع به تقاضاى اعتبار پنج میلیون و سیصد و هشتاد و شش هزار و صد و بیست ریال براى ساختمان ابنیه سیمان تقدیم مى‌شود.(یکى از نمایندگان- سابقاً دادید) اعتبارى که سابق گرفته شده بود براى خرید خود کارخانه بوده است و ماشین آلات این اعتبار فعلى براى ساختمان کارخانه است.

(5- شور و تصویب لایحه تفریغ بودجه 1309 مجلس)

رئیس- خبر کمیسیون محاسبات راجع به لایحه تفریغ بودجه 1309 مجلس شوراى ملى قرائت مى‌شود:

خبر کمیسیون:

کمیسیون محاسبات براى رسیدگى به لایحه تفریغ بودجه سال 1309 مجلس تقدیمى از طرف اداره مباشرت مجلس تشکیل و با دقت کامل لایحه مزبوره را مورد مطالعه قرار داده و به اسناد خرج و دفاتر مربوطه به آن رسیدگى به عمل آورده عین لایحه را تصدیق و خبر آن را براى تصویب تقدیم مى‌دارد.

رئیس- عین لایحه پیشنهادى اداره مباشرت:

ماده اول- مخارج مجلس شوراى ملى از بابت دوازده ماهه سال 1309 شمسى موافق قسمت(1) الى(3) ضمیمه بر طبق بودجه مصوبه مبلغ پانصد و پنجاه و هشت هزار و پانصد و هفت تومان و دو قران تصویب مى‌شود.

ماده دوم- عواید مطبعه مجلس و باغ بهارستان و صورت مشروح مذاکرات مجلس از بابت سال 1309 شمسى موافق قسمت(4) ضمیمه به مبلغ شصت و یک هزار و چهار صد و چهل و نه تومان و پنج قران و دویست دینار تصویب مى‌شود.

رئیس- مذاکره در کلیات است. آقاى روحى‏

روحى- بنده در لایحه تفریغ بودجه عرضى ندارم و با فرط اعتمادى که به آقایان مباشرین محترم دارم البته کافى خواهد بود که آنچه که مخارج شده است از روى دقت و صحت عمل بوده است ولى بنده موقع را مى‌خواهم مغتنم بشمارم در اطراف کتابخانه مجلس جلب توجه همکاران محترم خودم را بکنم امروز یک یادداشت مشروحى در روزنامه ایران دیدم بالنسبه به کتابخانه‌هاى طهران اظهار عقیده کرده بود و حقیقتاً کلیه آن اظهارات فعلاً مورد تصدیق

+++

من است و همه به موقع و به جا بوده و من هم در این موقع با موافقت با آن مندرجات لازم دانستم یک تذکراتى بدهم. کتابخانه مجلس امروز مى‌توان گفت اولین کتابخانه است که تا یک اندازه از حیث کتاب غنى و سرمایه‌دار است ولى واقعاً در دسترس مردم نیست کتابخانه است ولى کتابخانه نیست که جامعه بتواند از او در مواقع معین استفاده کند اولاً این کتابخانه اوقاتى باز است که همان طبقه که کتاب مى‌خوانند همان طبقه متنور گرفتارى دارند کتابخانه باید عصرها باز باشد تقریباً تا ساعت هشت، نه بعد از ظهر اوقاتى که مردم فراغتى دارند. از کار ادارى بی‌کار شده‌اند همان طبقه که از کار روزانه فراغت پیدا کرده‌اند بتوانند استفاده از کتابخانه بکنند اتفاق آن موقع کتابخانه مجلس تعطیل است و او هى آمده است روى فرمول ادارى همان موقع که اداره مجلس تعطیل مى‌شود او هم تعطیل مى‌شود در صورتى که کتابخانه مجلس مرکب است از چندین عضو و این اعضا همه حقوق مى‌گیرند و ممکن است نوبت قرار بدهند و یک دسته صبح بمانند و یک دسته عصر بمانند بلکه به عقیده بنده صبح‌ها را ممکن است تعطیل بکنند هیچ اهمیت ندارد ولى از سه بعد از ظهر تا نه بعد از ظهر بایستى کتابخانه باز و در دسترس مردم باشد و البته بنده انتظار دارم از آقایان محترم مباشرین که این آرزو را عملى کنند و اشخاصى را که حقیقتاً فاضلند و سرمایه کتابى ندارند اینها را راحت بکنند و کتاب‌ها را در دسترس آنها بگذارند و به طورى هم که قبلاً مذاکره کردم این نوید از طرف آقایان مباشرین به بنده داده شده و امیدوارم براى این که اینجا تأیید بشود و اطمینان حاصل شود اظهار بفرمایند که واقع ما بدانیم این کتابخانه من بعد عصرها باز است و واقعاً بتوانند طبقه فاضل زحمت‌کش به این کتب دسترس پیدا کنند. عرض دیگر این است که این کتابخانه به طور کلى عمومى و ملى نیست یعنى الان یک کسى بخواهد دسترسى به این کتابخانه پیدا کند براى او مقدور نیست باید تقاضا بنویسد و تقاضایش ضبط شود مباشرین در شور خودشان بالنسبه به این تقاضا رسیدگى بکنند تا به این اجازه بدهند کارت بدهند که بیاید و بنده عقیده ندارم، کتابخانه باید باز و عمومى باشد منتهى از آن در پایین مجلس پشت مسجد در مواقع معینه بیایند کتاب اگر بخواهند مطالعه کنند در دسترس آنها بگذارند و یادداشت کنند مانع نشوند که یادداشت‌هاى خودشان را در همان جا پاکنویس کنند به هر جهت براى مردم تسهیل فراهم کنند. این مملکت کتابخانه درش نیست و امیدواریم که بلدیه عنقریب یک کتابخانه معتبر ایجاد کند وزارت معارف کتابخانه خودش را توسعه بدهد همین طور سایر مؤسسات هم کتابخانه‌هایى داشته باشند ولى امروز تنها کتابخانه مجلس است و آن هم در این عسر و حرج و در این تنگنا و مضیقه گذاشته شده است که هیچ کس از او استفاده نمى‌تواند بکند بنده خیلى خوشوقت مى‌شدم اگر آقایان مباشرین واقعاً در نظر مى‌گرفتند که این کتابخانه را عصرها باز مى‌گذاشتند همین قدر تا ساعت نه بعد از ظهر که بتوانند طبقه که مى‌خواهند به این کتابخانه مراجعه کنند آزادانه ببیند و این عسر و حرج را هم از حیث ورود موقوف مى‌داشتند به این معنى که هر کس مى‌خواهد بیاید و از کتابخانه استفاده کند منتهى اگر نظامنانه سابق اشکالى دارد ممکن است خودتان اگر اجازه دارید و الا از مجلس الان اجازه بخواهید آن موادى که یک قدرى اشکالات ایجاد کرده آن مواد را اصلاح کنند عوض کنند طورى کنند که کتابخانه کاملاً ملى و عمومى و در دسترس مردم باشد و مردم بتوانند از این مؤسسه ملى، کتابخانه ملى مجلس شوراى ملى عموماً از باب فضل و هنر استفاده کنند و اگر می‌بود کتابخانه‌هاى دیگرى بنده‏ هیچ وقت این عرض را نمى‌کردم ولى چون امروز در این شهر کتابخانه محدود است باید مجلس این ارفاق را در حق مردم بکند.

رئیس- آقاى ارباب کیخسرو

ارباب کیخسرو- آقاى روحى راجع به کتابخانه دو موضوع فرمودند مخصوصاً امروز صبح هم تشریف آورده بوده به مباشرت مجلس و تذکر دادند و جواب‌شان عرض شد قسمت اول راجع به ساعات کار کتابخانه است تصدیق شد

+++

نظر ایشان و عرض شد تازه از بعضى جاها تذکر داده‌اند و دستور هم داده شده است به مدیر کتابخانه که نوبت بگذارند و عصرها هم باشد که مردم بیایند و استفاده کنند قسمت دوم که حالا و قبلاً هم ایشان مکرر فرمودند که کتابخانه آزاد باشد براى همه واردین خودشان تصدیق مى‌فرمایند که هیچ مؤسسه در دنیا پیدا نمى‌شود که آزاد براى ورود و خروج عموم باشد و الا هیچ نمى‌شود جلوگیرى کرد خدمت‌شان همین امروز صبح عرض شد ما تا به حال قریب پانصد و پنجاه نمره جواز ورودیه به اشخاص داده‌ایم که خودشان تقاضا کرده‌اند چه مانع دارد هر یک از آقایان نمایندگان کسى را سراغ دارند و صلاح بدانند معرفى کنند جواز داده شود اگر خود اشخاص توسط نمایندگان هم نبوده است هر وقت جواز خواسته‌اند جواز داده شده است اما بدون این که اشخاص شناخته شوند جواز ورودیه داده شود و همین جور بگویند بیایند و بروند توى کتابخانه و هر کتابى که مى‌خواهند تقاضا کنند داده شود تصدیق مى‌فرمایید که بالاخره این کتابخانه منظم نخواهد بود استدعا دارم هر یک از آقایان الآن هم در اینجا که مجلس شوراى ملى است عرض مى‌کنم مباشرین هیچ مانع نیارند براى این که هر کسى مى‌خواهد استفاده کند از آنجا تقاضا بدهد و تقاضایش هم مورد قبول واقع مى‌شود و جواز ورودیه داده مى‌شود که مدیر کتابخانه بداند اجازه داده شده است و این هم که فرمودند تقاضا باید بیابد به جلسه مباشرین و معطلى دارد تا تصویب شود تا به حال هیچ نظیر نداشته است همچو چیزى تقاضا مى‌رود پیش مدیر کتابخانه مدیر کتابخانه بلیطش را صادر مى‌کند جواز ورودیه صادر مى‌کند و اده مى‌شود نه فقط یک روز معطلى ندارد بلکه یک ساعت هم تا به حال معطل نشده است پس استدعا دارم اشخاصى را اگر سراغ دارند بفرمایند بیایند تحت همین ترتیب و مطابق نظامنامه که نوشته شده(آن هم براى انتظامى است نه ممانعت از استفاده) مردم تقاضا کنند تقاضا را بفرستند جواز صادر مى‌شود البته کتابخانه براى استفاده عمومى است.

رئیس- آقاى طباطبایى دیبا

طباطبایى دیبا- اولاً حقیقتاً جاى تشکر است که لایحه تفریغ بودجه مجلس با مراقبت آقاى رئیس و اقدام اداره مباشرت خاصه آقاى ارباب رئیس اداره مباشرت همیشه به موقع به مجلس آمده است امیدواریم لایحه تفریغ بودجه‌هاى مملکتى هم همان طور که آقاى وزیر مالیه در جلسه گذشته در جواب آقاى رئیس فرمودند زودتر تقدیم مجلس شود ثانیاً یک جمله عرض بنده هم راجع به کتابخانه بود آقاى روحى چون مفصلاً بیان فرمودند بنده عرضى ندارم ولى به عقیده بنده عمده عیب این است که محل کتابخانه در معرض عمومى نیست. متأسفانه محل کتابخانه بدواً جایى ساخته شده است که در معرض عمومى نیست اگر در طرف خیابان بود که در معرض عمومى بود مردم هم آزادانه وارد مى‌شدند و استفاده عمومى هم مى‌کردند و ثانیاً بنده عقیده‌ام این است که کتابخانه ملى باید کتابخانه عمومى باشد به این معنى که از تمام کتبى که طرف احتیاج عموم مردم است در آنجا موجود باشد عجالتاً کتابخانه مجلس در این چند سال البته خیلى پیش رفته ولى چون یک بودجه کافى نداشته عمومى نیست که هر کس به هر کتابى احتیاج داشته باشد بیاید آنجا و استفاده کند یک همچو کتابخانه هنور در مجلس وجود ندارد و بنده اینجا که دیدم تقریباً در 1309 سه هزار تومان اعتبار داشته متأسفانه این سه هزار تومان اعتبار هم کتاب خریده نشده است تقریباً 1182 ریال کسر داشته است یعنى از اعتبار استفاده نکرده سه هزار تومان اعتبار داشته ولى 1182 ریال هم کسر مصارف دارند و از آن اعتبار هم استفاده نشده بنده عقیده‌ام این است که باید مراقبت کرد که اساساً بودجه کتابخانه یک قدرى زیادتر باشد که این کتابخانه عمومى و حقیقتاً مورد و محل استفاده عموم واقع شود بعد بنده یک توضیحى هم مى‌خواستم آقاى ارباب اینجا بفرمایند اینجا نوشته مى‌شود به شرح فوق از مبلغ پانصد و هفتاد و شش هزار و سیصد و پنجاه و دو تومان اعتبار مصوب براى سال یک هزار و سیصد و نه شمسى مجلس شوراى ملى مبلغ پانصد و پنجاه و هشت هزار و پانصد و هفت تومان و دو قران خرج شده است تقریباً هفده هزار و هشتصد و چهل و چهار تومان و هشت قران کسر مى‌شود یعنى از اعتبار کمتر صرف شده در 1309 اعتبارى که مجلس تصویب کرده است براى مجلس

+++

17844 تومان و هشت هزار کمتر صرف شده مى‌خواستم این را آقاى ارباب توضیح بدهند که این هفده هزار و کسرى صرفه‌جویى شده یا جزو خزانه دولت شده؟ این مبلغ چه شده این را هم توضیح بدهند.

رئیس- آقاى ارباب کیخسرو

ارباب کیخسرو- راجع به کتابخانه دو موضوع فرمودند اولاً تغییر محل خود حضرت آقاى دیبا از نمایندگان محترم دوره‌هاى سابق و اسبق هستند مى‌دانند که تغییر محل را مباشرت مجلس در سه دوره قبل پیشنهاد کرد در اینجا و هیاهوى وکلا بلند شد و موافقت حاصل نشد و پس گرفت. مجلس تصویب بفرماید و محل بدهد البته مباشرت مجلس لازم مى‌داند آن را و پیشنهاد هم خواهد کرد در قسمت دوم و تهیه کتاب آن هم خاطر مبارک‌شان مستحضر است مباشرت مجلس دو قسم اعتبار دارد یک قسم اعتبارى است که آن سه هزار تومانى است که جزء بودجه آمده است یک قسم کمک‌هایى است که در اینجا میسر مى‌شود بخرد البته آن را باید رعایت کرده‌اند براى کتابخانه مجلس(افسر- در سابق) پس کتابى که تهیه شده است یک قسمت از آن بوده و یک قسمت از این محل و در حدودى بوده که ممکن بوده کتب را تهیه کنند کتبى که تهیه مى‌کنند دو قسم است یک قسم کتبى است که در اینجا میسر مى‌شود بخرد البته آن را باید رعایت کند که نسخ متعدى نباشد به اندازه که لازم دارد بخرد یک قسمت است که باید از خارجه بخواهد از خارجه خواستن خودتان مى‌دانید که رساندن پول و رسیدن کتاب مستلزم وقت است یک قسمت مساعده‌هایى مى‌دهند که در ضمن آن سال حساب مى‌شود و یک قسمت بعد از آن که کتاب رسید جزو حساب سال بعد مى‌شود. در قسمت مخارج که سؤال فرمودند از کجا کسر شده است استدعا است مراجعه بفرمایند ملاحظه بفرمایید به اقلام بودجه که تقدیم شده است و آن جا در مقابل تمام فقرات ستون تصویب بودجه ستون خرج دارد که از چه قلم کسر شده است و به چه قلم اضافه شده است(مخبر- آن اضافه‌اش هم از مانیه گرفته نشده) به آقا؟ صحیح است آن هم که فرمودید که آیا از مالیه گرفته شده است یا خیر ما تمام اوقات به حد ضرورتمان گرفته‌ایم و یک دینار علاوه از مالیه گرفته نمى‌شود و هیچ در پیش ما ذخیره نمى‌شود.

رئیس- آقاى افسر

افسر- غالب مقاصد بنده به عرض آقایان رسید ولى یک نکته بود که لازم بود یادآورى کنم و آن این بود که راجع به کتابخانه از اول نه تصور کنید که این یک کتابخانه ملى بوده است که حالا توسعه بدهند روز اول مجلس احتیاج داشت وکلا احتیاج داشتند به قوانین و کتاب‌هایى چه قوانین اسلامى و چه قوانین ممالک خارجه این بود که گفتند خوب است یک کتابخانه اینجا باشد که در دسترس کمیسیون‌ها باشد این کم کم همان طور که فرمودند از غیبت نمایندگانى که آن وقت خیلى علاقه داشتند به کتابخانه پول‌هایى داده شد و این کتابخانه درست شد و این کتابخانه براى احتیاجات مجلس کافى است ولى به تجربه رسید که آقایان نمایندگان غالباً کتاب را معلوم مى‌شود در خانه‌هاشان نگاه مى‌کنند و بنده تصور نمى‌کنم بیش از ده نفر در روز از آقایان در کتابخانه دیده شوند منتهى اگر هفت نفر، هشت نفر بیایند و به آن شدت که خیال مى‌شد که آقایان نمایندگان محتاجند معلوم شد به واسطه کتبى که خودشان دارند محتاج نیستند پس این فکر تا به حال ترویج نشده بود که این کتابخانه ملى باشد و بسیار خوب فکرى است که آقایان تذکر دادند مخصوصاً آقاى روحى و آقاى دیبا و حالا اگر بنا باشد که کتابخانه ملى باشد باید این نظامنامه تغییر داده شود و این نظامنانه به این ترتیبى که هست کافى نیست باید آقایان یک فکرى بفرمایند یک نظامنامه بنویسند یک کتاب‌هایى که ندارند تهیه کنند به جهت این که قوانین آلمان قوانین انگلستان قوانین فرانسه از هر کدام دویست جلد دارند ولى البته اینها یک کتاب‌هایى است که به درد نمایندگان می‌خورد به درد ارباب سیاست مى‌خورد ولى به درد عموم چندان نمى‌خورد علاوه بر آن که ممکن است در ترجمه‌اش اشکال پیدا کنند اگر ترجمه‌اش را هم بدانند باز مطلبى نیست که به درد کارشان بخورد حالا اگر باید این کتابخانه از اختصاصى مجلس خارج شود و یک کتابخانه ملى باشد همان طور که فرمودند باید یک نظامنامه مخصوصى بنویسند و یک اعتبارى

+++

هم در بودجه پیشهاد بکنند که کتاب‌هایى که مى‌دانند براى مردم طرف احتیاج است آنها را جه در داخله و چه در خارجه تهیه کنند و آقایان هم توجه بفرمایند که مثل سابق لااقل در سال یک مقدارى کمک و مساعدت کنند و امیدواریم که با توجه آقایان یک کتابخانه ممتاز باشد و این حقیقتاً خیلى غیر مترقب است که کتابخانه‌هاى شخصى مثل کتابخانه حاج حسین آقا موجود باشد که خیلى از کتابخانه مجلس بهتر باشد و وقتى که مى‌بینیم این کتابخانه‌ها از کتابخانه مجلس بهتر باشد و وقتى که مى‌بینیم این کتابخانه‌ها از کتابخانه ملى چندین برابر بیشتر کتاب داشته باشد مایه تأسف است و به عقیده بنده کتابخانه مجلس و کتابخانه دولتى باید بهترین کتابخانه باشد و هر چه که کم دارد به نظر بنده از کوتاهى است که در این باب شده باید بعد از این کتابخانه را مرتب کنند و بودجه‌اش هم زیادتر باشد که مردم بتوانند استفاده کنند و یک نظامنامه در این باب نوشته شود و الا یکى از آقایان ممکن است پیشنهاد کنند که دویست بلیط زیادتر داده شود این فایده ندارد باید مرتب باشد که یک کسى که از راه دور مى‌آید اینجا کتاب‌هایى که طرف احتیاجش است در اینجا موجود باشد البته کتابخانه مجلس کتاب‌هاى خطى و نسخه خیلى دارد که در جاهاى دیگر نیست ولى اینها به درد عامه مردم کمتر مى‌خورد و یک عده اهل خبر و متخصص این کتاب‌ها شاید در هر ماه پنج نفر پیدا شود که بیایند این کتاب‌ها را بخوانند باید سعى کنند که روز به روز کتاب‌هاى لازم براى این کتابخانه تهیه کنند و در بودجه هم موافقت کنند که این پنج هزار تومانى که سابقاً بود داده شود و هى روز به روز کاشته نشود.

بعضى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- آقاى مؤید احمدى کافى نمى‌دانند. بفرمایید.

مؤید احمدى- بنده خاطرم مى‌آید که در سال گذشته که لایحه تفریغ بودجه مى‌گذشت عرایضى عرض کردم و وعده دادند ولى انجام نشد لازم دانستم که در این موقع هم تذکر بدهم اگر آقایان اجازه بفرمایند آن موضوع را عرض کنم(بعضى از نمایندگان بفرمایید) عرض کنم که عرایض بنده راجع به لایحه تفریغ بودجه مجلس نیست لکن مربوط به این قسمت است یکى از تکالیف پارلمان و مجلس رسیدگى به حساب مالیه است که از تکالیف مختصه مجلس شوراى ملى است که در جمع و خرج مملکت نظارت کامل داشته باشد و با تصویب او انجام بدهد. یک قسمت بزرگش انجام مى‌شود و آن قسمت جمع است بعنى بودجه‌ها مى‌آید به مجلس و جمع و خرج مى‌شود لکن تفریغ نمى‌شود این بودجه ناقص است قانون اساسى و قانون محاسبات عمومى هر دو این مسأله را معین کرده که دولت وقتى که یک بودجه را مجلس تصویب مى‌کند این اعتبار است این اجازه خرج است لکن آخر سال باید بیاید بگوید که از این اعتبار این مبلغ خرج شده و این مبلغ کسر آمده تصویب کنید لکن از اول مشروطیت که تا به حال بیست و هفت سال گذشته هنوز لایحه تفریغ بودجه به مجلس نیامده(کازرونى یک دفعه مى‌آورند) بنده سال گذشته خاطرم هست در همین موقع تذکر دادم به آقاى وزیر مالیه و وعده دادند که البته سال‌هاى پیش را نمى‌توانیم ولى این سال‌هاى اخیر را تهیه مى‌کنیم و به مجلس مى‌آوریم باز یک سال گذشت و لایحه تفریغ بودجه از طرف دولت به مجلس نیامده است پس در واقع نصف وظیفه‌اش را دولت انجام نکرده است و نصف وظیفه‌اش که تصویب بودجه باشد انجام کرده و نصف وظیفه‌اش که تفریغ بودجه است انجام نکرده و لایحه تفریغ بودجه را هنوز به مجلس نیاورده‌اند بنده از موقع استفاده کردم که این مسأله را تذکر بدهم و دولت در نظر بگیرد که لایحه تفریغ بودجه را به مجلس بیاورند و الا همین لایحه بودجه فایده ندارد.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- آقایانى که موافقت به ورود در مواد دارند قیام فرمایند.

(اکثر قیام نمودند)

رئیس- تصویب شد. ماده اول قرائت مى‌شود:

ماده اول- مخارج مجلس شوراى ملى از بابت دوازده ماهه سال 1309 شمسى موافق قسمت(1) الى(3) ضمیمه بر طبق بودجه مصوبه مبلغ پانصد و پنجاه و هشت هزار و پانصد و هفت تومان و دو قران تصویب مى‌شود.

+++

رئیس- اشکالى نیست. موافقین با ماده اول قیام فرمایند

(اغلب برخاستند)

رئیس- تصویب شد. ماده دوم قرائت مى‌شود:

ماده دوم- عواید مطبعه مجلس و باغ بهارستان و صورت مشروح مذاکرات مجلس از بابت سال 1309 شمسى موافق قسمت(4) ضمیمه به مبلغ شصت و یک هزار و چهارصد و چهل و نه تومان و پنج قران و دویست دینار تصویب مى‌شود.

رئیس- آقاى رهنما.

رهنما- بنده از آقاى ارباب مى‌خواهم سؤال کنم که در چند ماه قبل راجع به عواید مطبعه مجلس و باغ بهارستان مذاکراتى شد و بالاخره تصمیمى از طرف مجلس شوراى محلى اتخاذ گردید که عواید این دو قسمت صرف تکمیل خود مطبعه بشود در همان جا مذاکره بود راجع به ماشین حروف ریزى یکى از چیزهایى که طرف احتیاج این مردم و این جامعه است ماشین حروف ریزى است مجلس شوراى ملى و دولت هر قدمى راجع به اسباب و وسائیل مطبوعاتى فراهم کند و هر قدمى که بردارد و این کار را تسهیل بکند یک قدمى است که آثار بزرگى در زندگانى این مردم گذاشته است براى این که بالاخره زندگى مربوط است به خواندن و معرفت پیدا کردن و تنها وسله این راه تسهیل وسایل طبع است. آقاى ارباب کیخسرو در آن موقع وعده کردند که با عوایدى که مطبعه مجلس دارد یک ماشین حروف ریزى تهیه کند بنده مى‌خواهم از ایشان سؤال کنم این قدم را برداشته‌اند براى این که بنده اطلاع دارم اقدامات مقدماتیش را کرده‌اند ولى آیا به نتیجه رسیده است و امسال این ماشین وارد مى‌شود و بالاخره حوایجى که مردم دارند چه در مرکز و چه در ولایات ممکن است به وسیله این ماشینى که در نظر دارند رفع شود یا نه براى این که این قدم یکى از قدم‌هاى مفیدى است که آقاى ارباب بایستى در قسمت مطبعه مجلس بردارند.

رئیس- آقاى ارباب.

ارباب کیخسرو- در مقابل سؤالى که فرمودند تصدیق مى‌کنند که مطبعه مجلس خیلى نواقص دارد که به مرور زمان باید نواقص خودش را رفع کند اگر در مدت گذشته متصدیان کار مباشرت مجلس از طرف دولت‌هاى وقت مطمئن مى‌بودند که تا چه درجه کارهاى مالى خودشان را مراجعه به مطبعه مجلس مى‌کردند خیلى زودتر این مطبعه نواقص کار خودش را تکمیل مى‌کرد ولى خوشبختانه حالا با اوامر اکید اعلیحضرت که نظر ترقى در همه چیز دارند در این باب هم مقرر فرموده‌اند امیدوارى است که تمام نقشه‌هایى که در حدود امکان بودجه‌مان است انجام شود نسبت به این ماشین حروف ریزى هم که سؤال فرمودند در همان موقعى که سؤال فرمودند و جواب عرض شد آن قسمت و قسمت‌هاى ماشین دیگرى که مورد ضرورت فورى بوده است در تمام این قسمت‌ها اقدام شده است اما تصدیق مى‌فرمایید که ما یک کارخانه‌جاتى در اینجا نداریم که به مجرد تصمیم آن ماشین‌ها را بخریم و جایش نصب کنیم از روى قاعده کلى قانون محاسبات عمومى ما اولاً باید مظنه را از هر جا بخواهیم و از هر جا از نظر خوبى جنس و ارزانى قیمت آن مظنه حاصل شود این قسمت‌هایش اقدام شده است چه راجع به قیمت ماشین حروف ریزى و چه ماشین‌هاى دیگرى که طرف احتیاج مطبعه بوده است یک قسمت‌هاى دیگرى سفارشش صادر شده است و یک قسمت پولش هم فرستاده شده است و همین که برسد نتیجه را عرض مى‌کنم و امیدوارم که منظور ایشان همان قسم که قبلاً عرض شده است انجام شود و از طرف ما مضایقه نشده است مابقى دیگر بسته به راه است و رسیدن این ماشین‌ها(صحیح است)

رئیس- آقاى اورنگ.

اورنگ- عرضى ندارم.

بعضى از نمایندگان- مذاکرات کافى است‏

رئیس- آقایانى که با ماده دوم موافقت دارند قیام فرمایند.

(عده زیادى قیام نمودند)

رئیس- تصویب شد. مذاکره در کلیات ثانى است مخالفى نیست؟(اظهار شد خیر) آقایان موافقین ورقه سفید خواهند داد. قبلاً باید تذکر بدهم که چند لایحه داریم که همه لازم و فورى و مؤکد است آقایان تشریف

+++

داشته باشند چون رأى به ورقه لازم داریم.

(اخذ و تعداد آراء به عمل آمده هشتاد و چهار ورقه سفید تعداد شد)

رئیس- عده حاضر در موقع اعلام رأى 93 به اکثریت 84 رأى تصویب شد.اسامی رأی دهندگان - آقایان : محیط - دبیر سهرابی - معتضدی - ارباب کیخسرو شاهرخ - شریفی - فرشی - دکتر طاهری - امیر دولتشاهی - حبیبی - حسنعلی میرزا دولتشاهی - علی خان اعظم زنگنه - دیبا - فتحعلی خان بختیار - حیدری - بیات ماکو - مقدم - حسینقلی خان نواب - علوی سبزواری - میرزا یانس - طباطبایی دیبا - کازرونی - محمد علی میرزا دولتشاهی - مرتضی قلی خان بیات - افخمی - روحی - حاج غلامحسین خان ملک - میرزا اسدالله فقیه - ثقة­الاسلامی - حاج میرزا حسین خان فاطمی - اسکندری - مصدق جهانشاهی - دکتر شیخ - ابوالحسن خان پیرنیا - میرزا محمد خان وکیل - فزونی - جمشیدی - اسعد - مفتی - مؤید احمدی - طهرانی - دکتر ضیایی - مهدوی - مخبر فرهمند - بنکدار - سید مرتضی وثوق - خواجوی - آخوند یار علی - مژده­ای - ملک زاده آملی - دکتر سنک - افسر - دکتر لقمان - مسعودی خراسانی - دکتر احتشام - وهاب زاده - طالش خان - موقر - ساکینیان - صفاری - ملک مدنی - بوشهر ی- لاریجانی - دهستانی - میرزا محمد حسین نواب - هزار جریبی - فهیمی - طباطبایی وکیلی - دادور - دکتر امیر اعلم - دکتر سمیعی - حاج محمد رضا بهبهانی - باستانی - اقبال - اورنک - میرزا حسین خان افشار - ایزدی - حاج حسین آقا مهدوی - دربانی - لیقوانی - بهبهانی - معتصم سنک - فتوحی - میرزا صادق خان اکبر - رهنما.

(6- شور لایحه استخدام مشاور راه آهن‏)

رئیس- خبر کمیسیون بودجه راجع به استخدام پروفسور گرنهوت براى اداره راه آهن مطرح است.

خبر کمسیون‏

لایحه نمره 12866 دولت راجع به استخدام پرفسور گرنهوت تبع دولت جمهورى سویس به سمت سر مهندسى مشاور راه آهن به حقوق شصت هزار فرانک سوئیس سالیانه در کمیسیون بودجه مطرح و در نتیجه با استخدام مهندس مزبور موافقت به عمل آمده و اینک عین ماده واحده پیشنهادى دولت را براى تصویب مجلس مقدس تقدیم مى‌دارد.

رئیس- عین ماده واحده پیشنهادى دولت قرائت مى‌شود:

ماده واحده- مجلس شوراى ملى به وزارت طرق اجازه مى‌دهد که آقاى پروفسور گرنهوت تابع دولت جمهورى سوئیس را براى مدت دو سال به سمت سر مهندسى مشاور راه آهن به سالى شصت هزار فرانک سوئیس و سالى یک ماه مرخصى با استفاده از حقوق استخدام نماید و ضمناً مخارج مسافرت خود و خانمش را از روز حرکت از زوریخ به ایران و همچنین مخارج معاودت به سوئیس از قرار مخارجى که به یک نفر مسافر درجه اول تعلق مى‌گیرد با مخارج حمل اثاثیه فنى شخصى تأدیه نمایند و نیز منزل و اثاثیه و مخارج اتومبیل به عهده دولت خواهد بود که به طور مناسب تهیه و یا مبلغى که در ماه از صدى ده حقوق ماهیانه او تجاوز ننماید به طور مقطوع در وجه مشارالیه پرداخت نمایند و وزارت مالیه مجاز است مبالغ فوق را از محل اعتبار موضوع قانون مصوب 28 اسفندماه 1310 بپردازد سایر شرایط کنترات ایشان بر طبق قانون 23 عقرب 1301 از طرف وزارت طرق تعیین خواهد شد.

رئیس- آقاى رهنما

رهنما- بنده اولاً مى‌خواستم از آقاى معاون وزارت طرق سؤال کنم وضعیت راه آهن که کما بیش در مطبوعات نشر پیدا مى‌کند بهتر است که خود ایشان تحقیقاً بفرمایند که در این مدت اخیر چه اقداماتى در این خصوص شده که هم نمایندگان محترم مطلع شده باشند و هم این که افکار عمومى از این قضیه اطلاع پیدا کند براى این که همین طور تصویب مى‌شود مهندس و سر مهندس ولى بالاخره توضیح هم داده نمى‌شود که نتیجه عمال آنها در این مدت چه بوده است این را خواهش مى‌کنم که اینجا توضیح بدهند یکى دیگر مى‌خواستم سؤال کنم از ایشان که سر مهندس مشاور یعنى چه اگر سر مهندس است مشاور یعنى چه بالاخره سر مهندس یک تکلیف معینى دارد وظیفه‌اش را هم انجام مى‌دهد دیگر مشاور را من نمى‌فهمم یک توضیحى بدهند. یک قسمت دیگر راجع به خرج سفر مى‌خواستم تذکر بدهم که آقاى مخبر کمیسیون بودجه هم توجه بفرمایند اینجا به طور کلى در کمیسیون تصویب شده است که خرج سفر ایشان به میزان

+++

درجه اول داده شود معمول مجلس شوراى ملى این نبوده است که به طور کلى یک بودجه را تصویب کند بودجه باید معین باشد که نماینده‌هایى که ورقه سفید مى‌دهند بدانند به چه مبلغ رأى داده‌اند به مبلغ هزار تومان دو هزار تومان پانصد تومان بالاخره بودجه مبهم هیچ وقت مورد تصویب یک مجلس قرار نمى‌گیرد. بنابراین مى‌خواستم از آقاى مخبر تقاضا کنم در این موضوع با نماینده دولت مذاکره کنند و یک مبلغ معینى روشن بکنند و آن را تصویب بکنند.

معاون وزارت طرق- در قسمت اول که سؤال فرمودند که راه آهن به کجا انجامیده است چون از موضوع خارج بوده در جلسه بعد به عرض مى‌رسانم و توضیح خواهم داد و راجع به قسمت دوم که چرا سر مهندس نوشته شده است این یک اصطلاحى است در قسمت کارش که به این شخص داده شده است و در قسمت مشاور هم در مراسله که وزیر مختار ما نوشته است ایشان سمت این شخص را این شک تعیین کرده‌اند و ما دیگر نمى‌توانستیم سمت ایشان را تغییر بدهیم انژنبور آنشف که ترجمه‌اش این است که در لایحه نوشته شده است عرض کردم انژنیور آنشف و کنسیر اکسپر در مراسله نوشته شده است که ترجمه شده است و در قسمت خرج سفرش هم چون مظنه پول تغییر مى‌کند نمى‌شود معین کرد (رهنما مجلس به مبهم نمى‌تواند رأى بدهد) عرض کردم پول چون تغییر مى‌کند نمى‌شود معین کرد (افسر اعتبار بگیرید) اعتبار به چه شکل بگیریم میزان مبلغش تغییر مى‌کند (افسر بیشتر اعتبار بگیرید) بله ممکن است که این را تغییرش بدهیم.

رئیس- آقاى ارباب‏

ارباب کیخسرو- بنده سؤالى خیلى مختصر است اگر آقاى معاون وزارتخانه جواب داده باشند متأسفانه چون صداى ایشان به آنجا نمى‌رسد بنده نشنیدم ماین سمتى را که اینجا نوشته است همین سمت قبلاً به مسترکارل داده شده است مطابق قراردادى که دولت کرده است مقام سرمهندسى را به مسترکارل داده است مى‌خواستم سؤال کنم که آیا او عزل شده است و مدت خدمتش منقضى شده است یا دو سر مهندس خواهند داشت چه صورتى خواهد داشت(معاون طرق- او سر مهندس جنوب است) جواب‌تان را اینجا بفرمایید که همه بشنوند.

معاون وزارت طرق- صحیح است مستر کارل سر مهندس است ولى او سر مهندس ساختمان است در قسمت جنوب و همین طور مسیو شدال سر مهندس است در قسمت شمال و ربطى به این پروفسور ندارد این شخص به عنوان کنسیر و مشاور استخدام شده است.

رئیس- آقاى اورنگ‏

اورنگ- چنان چه خاطر آقایان مستحضر است سالیان سال مى‌گذرد و در یک موضوعى هر یک از آقایان نمایندگان محترم میل دارند توضیحاتى بطلبند و قضایا را در اینجا تشریح کرده باشند و از کما کیف قضایا مستحضر بشوند لکن موقع مقتضى براى خاطر ورود در مسائل در دست نمى‌رسد. امروز که این لایحه آمده است براى خاطر استخدام یک نفر آدم از تبعه دولت سویس به عنوان سر مهندسى براى قسمت راه آهن ایران موقع مناسب به دست آمده براى خاطر استعلام و استحضار از کیفیت این واقعه در ایران چنانکه در جواب آقاى رهنما معاون وزارت طرق وعده دادند که جواب‌هاى مفصل‌تر و مشروح‌ترى را به جلسه آتیه براى خاطر پیدا کردن یک استحضار‌هاى لازمى که ایشان مجبورند به مراجعه به وزارتخانه. خاطر همه آقایان نمایندگان مستحضر و مسبوق است که ما مبالغ کلى تصویب کردیم براى ایجاد راه آهن از یک نقطه مملکت به یک نقطه دیگر مملکت و بسى تجربه داریم براى خاطر استخدام افراد و به کار واداشتن اشخاص چه در قسمت شمال و چه در قسمت جنوب و در نتیجه این استخدام‌هاى متعدد چه نتیجه به دست ما آمده؟ ما نمایندگان مستحضر نیستیم کاملاً. همین اندازه مستحضریم که غالباً دیده شده است یا شنیده شده است

+++

که فلان آدم که آمده اینجا فلان عمل را کرده از عملش هم زیاد راضى نبودند زیاد خشنود نبودند و در نتیجه آقاى ارباب کیخسرو به خاطر داریم که در سال گذشته معین شدند که رسیدگى به این کارها کرده باشند و اعمال اشخاص را در تحت نظر گرفته باشند و گرفتند و از مداخله ایشان چه نتیجه به دست آمد ما مستحضر نیستیم در قسمت جنوب اعمال ساختمانى به کجا رسیده کاملاً مشروح نیست کاملاً مفصل نیست توضیح هم داده نشده در قسمت شمال چه اعمالى شروع کرده‌اند و تا چه اندازه از کارها را ایجاد کرده‌اند این هم بر ما مبهم است من تقاضا مى‌کنم در این موقع که این لایحه آمده و مجال پیدا شده است براى این استعلام و استفسار آقاى معاون وزارت طرق در جلسه آینده از کما کیف خط آهن شمال و جنوب ایران تا آن اندازه که تمام شده یا تا آن اندازه که نقشه‌کشى شده یا تا آن اندازه که خاکریزى شده کاملاً و مشروحاً واقعه را براى ما در مجلس شوراى ملى توضیح بفرمایند و تشریح کنند و این که فرمودند راجع به مخارج سفر هم تسعیر پول متزلزل است و چون متزلزل است نمى‌شود تعبیر کرد اولاً پول ثابت مى‌شود معین کرد در بین پول‌ها باز یک پولى است که مقدارش ثابت است مثلاً دلار (چند نفر از نمایندگان پهلوى) بلى یا به پهلوى به پهلوى مقدر است که میزان اعتبار آن محدوداً معین شود آن وقت کم و کسرش در موقعش اگر چهار پهلوى زیادتر باشد یا چهار پهلوى کمتر باشد آن در موقع اصلاح بودجه ممکن است اگر ما محتاج بشویم مراجعه به او بکنیم و رفع زحمت از خود کرده باشیم اما یک اعتبار نا محدودى که حد اقل و اکثرش اقلاً محدود نیست در لایحه پیشنهادى دولت این در موقع عمل تولید اشکال و زحمت براى محاسبات مى‌شود این را هم من تقاضا مى‌کنم اگر مقدورشان هست یک حداقل و اکثرى را یا به نرخ پهلوى که حد ثابتى است و پول ثابتى است در دنیا به آن تعیین کنند که بتوانیم رأى به امر ثبت بدهیم نه به امر مجهول(صحیح است)

ناصرى- ممکن است پیشنهاد بکنید کم و کسرش را بعد درست کنند.

اورنگ- بله آقا ممکن است.

رئیس- آقاى فهیمى‏

فهیمى- در نتیجه مذاکرات بالاخره بنده نفهمیدم این آدم چه کاره است براى این که اینجا نوشته است سر مهندس آقاى رهنما و آقاى ارباب سؤال فرمودند که سر مهندس مقصود چیست پس کارل چکاره است آقاى معاون فرمودند که یک سر مهندس در جنوب هست یک سر مهندس در شمال این هم سر مهندس است بعد در ضمن مذاکره فرمودند که وزیر مختار ما گفته است این طور. خود اداره این را به چه عنوان خواسته؟ آخر باید معلوم شود که شما این را به چه عنوان خواسته‌اید که بعد وزیر مختار این لقب را به او داده یک سر مهندس در شمال داریم که کار خودش را مى‌کند و یک سر مهندس در جنوب یک سر مهندس هم در مرکز بیاید آن هم به آسانى تقریباً چهل هزار تومان حقوق مهندسین و سر مهندسینى که تا به حال داشتیم اعم از ژاپنى یا بلژیکى یا آمریکایى که اینها کار کرده‌اند هیچ کدام از اینها به این میزان حقوق نبودند یولند اینجا بود با سالى بیست و پنج هزار تومان و یک نفر مهندس خیلى خوبى براى راه آهن بود و کار او را همه تصدیق کردند. متخصصین راه آهن سویسى یک اشتهارات فوق‌العاده و یک مزایایى نسبت به سایرین ندارند که ما بگوییم آنها چهل هزار تومان بگیرند و دیگران بیست و پنج هزار تومان و اندر هوس بلژیکى که اینجا بود مطابق راپورت‌ها و اطلاعاتى که دارند و آقایان هم دیدند یک شخص خیلى قابل و لایقى بود و مطالعاتى را هم که کرده بوده در راه آهن جنوب و شمال خیلى از روى دقت و مورد تصدیق تمام مهندسین بود معهذا حقوقش خیلى کمتر از این بود بنده اینجا دو ایراد دارم اولاً این که سمت این شخص در مرکز براى چیست براى چه کارى است؟ از یک طرف مهندسین سوئدى آمدند با یک شرایطى مشغول کار راه آهن شدند و مى‌کشند کارل هم براى قسمت جنوب با یک شرایط و قرار مخصوصى مشغول کار است

+++

کار خودش را تعقیب مى‌کند این که در مرکز یک نفر را خواسته‌اند علاوه بر آن شصت و هفت نفر مهندس براى چیست؟ نه در لایحه معین شده است که این را براى چه استخدام مى‌کنند و نه در مذاکراتى که فرمودند معلوم شد که سمت این آدم چه خواهد بود آیا با این مبلغ گزافى که دولت خیال دارد به او بدهد کار فوق‌العاده خواهد کرد که از آن سوئدى‌ها و سایر مهندسین که مشغول کارند نمى‌شود استفاده کرد. وقتى که بنا باشد یک همچو مبلغ کلى را تصویب بکنیم در صورتى که مطابق اظهارات آقاى اورنگ هنوز هم از نتایج عمل اطلاعات کامل نداریم البته اقدام مى‌شود ولى ما اطلاعى نداریم که چه شده است و چه مى‌شود حالا با یک همچو مبلغ کلى یک همچو آدمى را مى‌خواهید بیاورید براى چه کارى است چه کار مى‌خواهد بکند که از دیگران ساخته نیست و چه چیز ایجاب مى‌کند که همچو مبلغ زیادى داده شود که در هر صورت اگر بنا بشود داده شود بنده این مبلغ را زیاد مى‌دانم زیرا فرانک سویس که تقریباً پنج هزار و ده شاهى پنج هزار و سه عباسى است و شش هزار فرانک هر که تقریباً ده یک از بابت مخارج کرایه خانه و غیره داده مى‌شود این روى هم رفته قریب چهل هزار تومان مى‌شود این مبلغ را من براى این مهندس زیاد مى‌دانم هم لزوم وجودش را تردید دارم و هم مبلغش را.

مخبر(آقاى دکتر طاهرى)- راه آهن یکى از چیز‌هاى خیلى مهم است و تمام قسمت‌هایش هم قسمت‌هاى فنى است خیلى نمى‌شود در اطرافش اظهار عقیده کرد براى خوبى و بدیش این تمامش مربوط است به متخصصین و اهل فن و اما آن قسمت که آقاى اورنگ سؤال فرمودند.

(اورنگ- عرض کردم) که قرار شد تحقیقات کافى آقاى معاون بکنند و توضیح بدهند آنچه تا به حال معلوم است در قسمت جنوب راه آهن تا دزفول آمده است و نواقصش هم مرتفع شده است قریباً براى بهره‌بردارى آماده مى‌شود از دزفول به طرف مرکز هم شروع به تسطیح و ریل‌گذارى کرده‌اند که تا صالح آباد آمده که همین طور دارد پیش مى‌رود. در قسمت شمال هم که همه آقایان ملاحظه فرمودند تا على آباد دایر است و مشغول بهره‌بردارى است از على‌آباد به سرخکلا هم تقریباً شش کیلومتر پیش آمده است و ریل‌گذارى شده است و به علاوه اهمیت راه آهن را همه آقایان مى‌دانند این چیزى نیست که کار امروز و فردا باشد و این طور کارها در مملکت چون سابقه هم نداشته است ریخت و پاش‌هاى زیاد دارد اشتباه کارى زیاد دارد دولت در سر مهندس آورده است که چنان که آقاى ارباب تذکر دادند در طرف جنوب مستر کارل است و در طرف شمال هم مستر شدال باز براى توافق رأى بین اینها چون مطلب مهم است راجع به شیب راه راجع به عرض راه یک مهندس دیگر مى‌خواهد که از اینها مقامش بالاتر باشد که این شخصى است که حالا استخدام مى‌شود یعنى لایحه‌اش آمده راجع به حقوقش که آقاى فهیمى فرمودند فوق‌العاده شده این اگر چنانچه فرانک سویس ترقى کرده مربوط تنزل پول‌ها است فرانک سویس در سابق چند سال قبل در این مملکت دو قران بود سى شاهى بود حالا اگر پنج هزار شده و سه برابر شده(ناصرى پنج هزار و دهشاهى) پنج هزار و ده شاهى شده این مربوط به این نیست که پول حقوق او زیاد شده است خیر پول ما تنزل کرده و اگر چنانچه این شخص لیاقت علمى داشته باشد به طورى که دولت در نظر گرفته و نمایندگان دولت ما در خارج این را تحقیق کرده‌اند حالا براى یک مسأله مهمى مثل ایجاد خط آهن که سالى ده میلیون تقریباً پول خرج مى‌شود برایش یک سر مهندس عالى باشد که جلوگیرى بکند از یک باطله کارى‌ها و خرابى‌هاى بیشترى و اگر یک حقوق بیشترى بگیرد در همین حدود به عقیده بنده ضررى ندارد و یک چیز زیادى نیست براى یک کار به این مهمى زیرا که ممکن بوده در همین کار میلیون‌ها باطله کارى کرده باشیم براى این که متخصصین قابل و لایق نبوده‌اند حالا اگر این متخصص آن اوصاف لازم را داشته باشد حقوقش چهل هزار تومان باش چیزى نیست اما راجع به مخارج مسافرتش ایرادى که نماینده محترم آقاى رهنما کردند به نظر بنده

+++

هم وارد هست و قرار شد که پیشنهادى بکنند و مخارج سفر را به طورى که براى مهندسین عالى رتبه نظایر این هم مجلس تصویب کرده پیشنهاد بکنند و ما هم قبول کنیم.

رئیس- آقاى ارباب کیخسرو

ارباب کیخسرو- اجازه که بنده خواستم راجع به فرمایشى بود که آقاى اورنگ فرمودند قبل از این که وارد جواب ایشان بشوم نسبت به فرمایشى که آقاى معاون وزارت خانه کردند بنده اینجا کى مثلى یادم آمد دو سره شنیده بودیم سه سره نشنیده بودیم حالا اینجا سه سر دارد سر مهندس جنوب سر مهندس شمال سر مهندس مرکز که هیچ کار در مرکز نیست حالا دیگر باقى مطالعات را خودتان بفرمایید. و اما راجع به اظهارى که آقاى اورنک فرمودند که از مأموریت بنده چیزى نفهمیدند قبلاً خواستم عرض کنم در آن موقعى که از مقامات عالیه به بنده امر شد و بنده افتخاراً قبول کردم راپورت‌هاى بنده بایستى به خود آن مقام برسد از طرف مجلس به بنده مأموریتى داده نشده بود که راپورت‌هاى بنده به مجلس برسد اگر سؤالى دارند از آن مقام بکنند و باید یک نکته را هم عرض بکنم که بنده براى این که رسیدگى به حساب کسى بکنم هیچ همچو مأموریتى نداشتم در موقعى هم بنده را مأموریت دادند که اینها یعنى آن سندیکایى که بود اقساط خودش را گرفته بود کارهایش را ضایع کرده بود در آن موقع به بنده مأموریت داده شد بنده فقط توانستم نظریات خودم را عرضه بدارم و آن نظریات موجب توقیف کارشان شد که بعدها بنا شد خود دولت رسیدگى به محاسبات بکند و گر در نظر داشته باشید آقاى اورنگ این که فرمودند در سال گذشته خیر در سه سال گذشته مأموریت بنده بود در سال گذشته بنده از آقاى وزیر مالیه نتیجه را سؤال کردم نتیجه رسیدگى به حساب را سؤال کردم فرمودند مشغولند و بعد نتیجه را به اطلاع مجلس مى‌رسانند نتیجه را باید از خود ایشان بخواهید.

بعضى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- آقایانى که مذاکرات را کافى مى‌دانند قیام فرمایند.

(عده کمى قیام نمودند)

رئیس- تصویب نشد. آقاى اورنگ‏

اورنگ- خیلى بنده عذر مى‌خواهم آقایان سؤالى را که بنده کردم این طور یافتم که سوء تفاهمى شده اولاً حضرت آقاى مخبر کمیسیون محترم بودجه حضرت آقاى طاهرى شرحى ذکر فرمودند که در آن شرح این طور خیال فرمودند که بنده راه آهن را امر غیر لازمى فرض کرده‌ام براى مملکت یا امر غیر مفیدى دانسته‌ام براى مملکت و جامعه گمان مى‌کنم من و امثال من هر کس در این مملکت هست این طور خیال نکند بلکه راه آهن یک امر لازم بوده است و خواهد بود و خوشبختانه این امر لازم در مملکت شروع شده هر چه صحبت مى‌شود در اطراف یک امر لازمى یک امر واجبى یک امر حیاتى یک امر مستحسنى است نه این که خداى نکرده من این قدر کج سلیقه باشم یا بى‌اطلاع از عالم که فرض کنم امر غیر لازمى است و امر استجابى است این طور نیست. اولاً رفع این سوء تفاهم بشود و در قسمت جواب آقاى ارباب کیخسرو که عرض کردم که نتیجه مأموریت ایشان را نیافته‌ایم این دو تعبیر دارد. این بیان بنده دو تعبیر دارد یک وقت این است که در مقابل یک عملى مى‌گویند ما چیزى از عملت نفهمیدیم یعنى بد بود بد فهمیدیم یعنى نتیجه عملت بد بود ما آن بد را فهمیدیم به این شکل تعبیر مى‌کنند و مى‌گویند ما چیزى از عملت نفهمیدیم و این است مراد. یک وقت این است که مى‌گویند نه این اعمالى که شما کرده‌اید یا بد یا خوب من ندانسته‌ام مستحضر نشده‌ام و این که جواب فرمودند از طرف هر جا و هر مقامى که مأموریت داشته‌اند راپورت به آن مقام داده‌اند این هم صحیح است از آن عرایضى که بنده کرده‌ام و استفسار و استعلامى که من کردم مى‌دانم علم دارم که اگر جواب بیاید یک وزیر وقتى به مجلس بگوید که فلان وقت فلان عمل بد بوده است و ضایع بوده است این بیان آن وزیر آن عمل ضایع واقع شده را بر نمى‌گرداند ولى این نتیجه مى‌شود که در آتیه و در آینده مقدم نمى‌شویم به یک عملى بد و ضایع. نتیجه این سؤال و این جواب عاید و راجع به آینده است و الا عملى که روز شنبه بنده پا را کج گذاشتم حالا یکى بیاید از من بپرسد که تو چرا روز شنبه پایت را کج گذاشتى. برفرض که من اقرار کردم

+++

آن پا کج گذاشتن من در روز شنبه اصلاح نمى‌شود. تشکر مى‌کنم که آقاى ارباب در ضمن بیان خودشان آن عرض را که من دنبال مى‌کنم، بیان فرمودند و فرمودند من رفتم رسیدگى کردم خرابکارى‌هاشان را کرده بودند. من همین را مى‌خواهم و دنبال همینم که وقتى این مسأله تبیین و توضیح شود که خرابکارى بوده و پا کج گذاشته شده وقتى این تبیین شد در مجلس شوراى ملى سبب این مى‌شود که در آتیه مراقبت و دقت زیادتر شود که دیگر پا کج گذارده نشود. این سؤال براى این است. و حالا هم انتظار مى‌کشم که آقاى معاون وزارت طرق چنانچه در مجلس شوراى ملى در مقابل همه آقایان نمایندگان وعده دادند اطلاعات و استحضارات کامل‌ترى در این موضوع تحصیل کنند و بیایند در مجلس شوراى ملى توضیح بدهند. ما انتظار همین را داریم. اما این که آقاى دکتر طاهرى فرمودند از کجا کشیده شده است راه آهن این مقدار از استحضار را بیش از حد متعارف شخص بنده دارم. دلیلش هم این است که من در مقابل این راه آهن‌هایى که کشیده شده است یکى یکى ایستاده و در رکاب اعلیحضرت همایونى مسافرت کرده‌ام. این راه آهن دزفول یا خوزستان که نقل فرمودید این راه آهن از صالح آباد شروع شده به دزفول نرفته. دزفول تا صالح آباد مبالغى مسافت است. از صالح آباد شروع شده است بین یک صحرایى عبور مى‌کند تا مى‌رسد به ناصرى از روى رود کارون عبور مى‌کند و مى‌رود به بندر خور موسى سابق و شاهپور حالیه. و روى راه آهن حالیه ما در رکاب اعلیحضرت سوار شدیم و به قدرى سست بود و خاکریزیش بد بود که اطاقى را که شخص اعلیحضرت در او سوار بودند دو مرتبه روى خاک افتاد و خیلى سست بود گسیخته و پاره شد مقطوع شد.

اینها را همه بنده دیده‌ام و اما در شمال تا على آباد آمده. از على آباد به جلو ریل را روى خاک گذاشته بودند ولى برچیدند و حالا نیست.(دکتر سنگ از شاهى به بالا مشغولند.) انشاء‌الله خیلى خوب. مقصود این است که آقا مى‌خواهیم این قضیه که به اعتقاد بنده مثل بغرنج می‌ماند. مثل سر درویشى مى‌ماند در اینجا توضیح شود و همین طور مهمل و مجمل نماند و معاون وزارت طرق تشریف بیاورند اینجا در جلسه آتیه تمام مخارجى را که ما در این موضوع کرده‌ایم و مهندسینى که خواسته‌ایم آنچه را که در گذشته خرج کرده‌ایم تمام این قسمت‌ها را توضیح بفرمایند. راجع به این مهندس هم حقیقتش این است که چیزى نمى‌فهمم چرا؟ دلم مى‌خواهد مجله زرد مذاکرات مجلس را در موقعى که همین آقاى کارل را استخدام مى‌کردند براى سر مهندسى وزیر مالیه وقت تشریف آوردند اینجا و شرح معلومات کارل را نقل کردند. ما قطع کردیم که بعد از خدا اگر مطلعى در عالم بالا و پایین موجود است همین کارل است. این مجله زرد را بگیرید و مذاکرات آن روز وزیر مالیه را راجع به کارل بخوانید در علم اطلاع و کیفیت استحضارش به این که در این چند فرسخ چند تا پیچ لازم دارد چه مذاکراتى شد فرمودند این آدم مى‌داند گفتند چقدر این آدم فاضل است و در فرنگستان و ایران نظیر ندارد. چقدر با شهامت است چقدر با شجاعت است! هر چه دیگران زیاد حساب کنند این جلو آنها را مى‌گیرد. غوغا مى‌کند. حتى این آدم نقشه خودشان را به این کیفیتى که کشیده بودند تصدیق نکرد چون او تصدیق نکرد فاسد در آمد در عمل سیل آمد و راه آهن را برد. اما اگر گفته کارل را قبول مى‌کردند سیل که سهل است دریا هم این راه آهن را نمى‌برد. آن روز ما تصدیق کردیم کارل باید سر مهندس بشود در راه آهن. کارل عامى شده و استاد لازم دارد یک عالم تر و بالاتر و والاتر. به هر حال این است حاصل عرایضم که سوء تفاهم شده باشد.

رئیس- دیگر مذاکرات کافى است (جمعى از نمایندگان بلى) پیشنهادى از آقاى رهنما رسیده است قرائت مى‌شود:

پیشنهاد آقاى رهنما:

این چانب پیشنهاد مى‌کنم که اعتبارى تا مبلغ یک صد و پنجاه پهلوى براى خرج سفر آمدن و مراجعت سر مهندس منظور گردد.

رئیس- آقاى رهنما

رهنما- در قسمت اعتبار این قضیه را بنده محتاج به توضیح زیاد نمى‌دانم. اصولاً مجلس شوراى ملى رأى به چیزى

+++

باید بدهد که وکلا آن موضوع را عارف و عالم باشند و بدانند بنابراین بنده این پیشنهاد را کرده حالا اگر این 150 پهلوى کم است (ممکن است بعضى خیال کنند کم است) اولاً که کم نیست زیرا الان پهلوى قیمتش زیادتر از پوند است. بنابراین یک نفر مسافر درجه اول از سویس تا طهران که بیاید از صد و پنجاه پهلوى زیادتر خرجش نمى‌شود. بر فرض که تازه کم آمد خود دولت مى‌تواند از اعتبارات دیگرش که در بودجه نیست کم و کسر آن را جبران کند و هیچ اهمیتى ندارد.

مخبر کمیسیون بودجه(دکتر طاهرى)- یک دفعه دیگر بفرمایید قرائت شود.

(دوباره به شرح فوق قرائت شد)

مخبر- اینجا نشنیده درست. اگر یک کلمه تا یک صد و پنجاه باشد بهتر است یعنى اگر کمتر هم خرج بشود دولت مجبور نباشد حتماً این مبلغ را خرج کند.

مؤید احمدى- بلى. تا اعتبارى تا مبلغ یک صد و پنجاه پهلوى‏

مخبر- و یکى هم براى آمدن و رفتن ظاهراً نوشته‌اند. عبارت این طور است که براى هر دو است. در صورتى که براى رفتن باید علی‌حده منظور باشد. این مبلغ براى هر یک از آمدن و رفتن باید باشد. و اگر براى هر دو باشد این مبلغ کم است و باید براى هر دفعه باشد.

رئیس- (خطاب به آقاى رهنما) منظور آقا هم همین است‏

رهنما- خیر. عرض کمتر تا ابنجا بنده خیال مى‌کردم با آقاى مخبر محترم توافق نظر دارم. حالا معلوم شد خیر. ایشان فرض کرده‌اند 150 پهلوى براى آمدن و 150 تا براى رفتن باید داده شود. بنده نقطه مقابل این را نظر دارم. بنده مى‌گویم صد و پنجاه پهلوى براى هر دو چرا؟ حالا عرض مى‌کنم. پهلوى استاندارد طلا است. پهلوى از پوند قیمتش بالاتر است. پهلوى امروز سیزده تومان است. هزار و هشتصد تومان براى آمدن یک نفر دولت با نماینده محترم کمیسیون بودجه اگر مى‌خواهند منظور کنند بنده مخالفم آقا. هزار و هشتصد تومان براى یک نفر تماماً کافى است براى یک نفرى که با درجه اول هم بیاید و برگردد بنده کافى مى‌دانم.(صحیح است)

مخبر کمیسیون بودجه- اولاً در پیشنهادى که فرمودند بنده عرض کردم کلمه (تا) نوشته شود براى این است که دولت مقید نباشد حتماً این مبلغ را بدهد براى این که نظرى که دولت دارد در لایحه این است که خرج سفرش را بدهد. مجلس چون مقید است که مبلغ معین باشد خواسته یک مبلغ معینى باشد که نظر حضرتعالى است. این براى این است که ما نمى‌توانیم درست محدود کنیم. نظر دولت این است که هر چه خرجش مى‌شود بدهد. اگر پنجاه پهلوى است پنجاه پهلوى و اگر سى پهلوى خرجش مى‌شود سى پهلوى بدهد. این را بنده تذکر دادم تا معلوم باشد و دولت مجبور نیست هر اعتبارى که اینجا نوشته شده این را بدهد یعنى این منتهی‌الیه او باشد. این براى نظریه حضرتعالى بود. و دولت تعهد کرده که این شخص با خانواده و اثاث او را بیاورد. در همین لایحه اثاثیه و خانواده‌اش هم هست. بنابراین این اعتبارى که داده مى‌شود دولت مجبور نیست تمامش را مصرف کند.

رئیس- آقایانى که پیشنهاد آقاى رهنما را قابل توجه مى‌دانند قیام فرمایند.

(اکثر قیام نمودند)

رئیس- قابل توجه شد. لایحه ارجاع مى‌شود به کمیسیون پیشنهاد آقاى دیبا هم طبعاً در کمیسیون مطرح مى‌شود. آقاى معاون وزارت مالیه فرمایش دارید.

(7 - تقدیم دو فقره لایحه از طرف معاون وزارت مالیه‏)

معاون وزارت مالیه(آقاى سیاح)- دو لایحه است که با قید فوریت تقدیم مى‌شود. یکى راجع به مرحوم مستوفى است. محتاج تذکر نیست و آقایان محترم مى‌دانند که مرحوم مستوفى تمکنى نداشته‌اند(صحیح است) و این لایحه براى شهریه ایشان است درباره اولادشان و یکى هم اعتبار اضافات گمرک براى داشتن بعضى از اعضاى جدید که کسر دارد براى ولایات اعتبارى در ماده اول هست ولى در ماده دوم به قدر کفایت اعتبار ندارد. این براى انتقال اعتبار از ماده اول است به ماده دوم.

افسر- صحیح است. هر دو لازم است‏

(8 - طرح و تصویب لایحه برقرارى شهریه اولاد مرحوم مستوفى‏)

رئیس- لایحه قرائت مى‌شود.

(به شرح آتى خوانده شد)

+++

ساحت محترم مجلس شوراى ملى‏

به پاس خدمات مرحوم مغفور میرزا حسن خان مستوفى و رعایت حال بازماندگان آن مرحوم ماده واحده ذیل را پیشنهاد و تصویب آن را به قید دو فوریت تمنا مى‌نماید:

ماده واحده- وزارت مالیه مجاز است از تاریخ هفتم شهریور 1311 که تاریخ فوت مرحوم میرزا حسن خان مستوفى است مبلغ پنج هزار ریال شهریه آن مرحوم را بدون کسر به اولاد آن مرحوم پرداخت نماید صبایاى آن مرحوم مادام که شوهر اختیار نکرده‌اند و اولاد ذکور مادام‌الحیات از سهم شهریه خود استفاده خواهند نمود.

تبصره- هرگاه اولاد ذکور از خزانه دولت حقوقى دریافت دارند سهم شهریه آنها به سایر وراث تقسیم مى‌شود و در صورتى که از خزانه دولت حقوق‌شان قطع شود مجدداً مى‌تواند از سهم شهریه خود که از سهام سایر ورثه کسر خواهد شد استفاده نماید.

رئیس- نظر آقایان این است که لایحه یک شورا است؟(بعضى از نمایندگان بلى) برعکس به نظر بنده دو شورا است و یک قانونى است و چون جنبه مالى هم دارد نتیجه‌اش این است که به رأى با ورقه منتهى مى‌شود. فوریت اول مطرح است (بعضى از نمایندگان مخالفتى نیست.) آقایانى که با فوریت اول موافقت دارند قیام فرمایند.

(اغلب قیام نمودند)

رئیس- تصویب شد. فوریت ثانى مطرح است. آقایانى که فوریت ثانى را موافقت دارند قیام فرمایند.

(جمعى برخاستند)

رئیس- تصویب شد. ماده واحده مطرح است.

آقاى افسر نظرى دارید:

افسر- توضیحى مى‌خواستم.

رئیس- بفرمایید.

افسر- عبارت را بنده ملتفت نشدم. در حال استخدام دولتى حقوق ذکور به سایر ورثه تقسیم مى‌شود یا خیر، به طور مطلق نوشته شده.

رئیس- یک بار دیگر برایتان مى‌خوانیم.

(ماده واحده به شرح فوق دوباره قرائت شد).

رئیس- آقاى افسر.

افسر- تصدیق مى‌فرمایید در اینجا که نوشته است « اگر از خزانه دولت بهره‌مند شوند حقوق‌شان به دیگران داده مى‌شود» خزانه دولت درجات خیلى کم هم دارد درجات بالا هم دارد مثلاً یکى ماهى سى و دو تومان مى‌گیرد. در این صورت چرا باید این حقوق شهریه‌اش بین سایر ورثه تقسیم شود و چیزى نگیرد در صورتى که از این شهریه ماهى شصت تومان مثلاً بهره‌مند مى‌شود. بلى اگر حقوقى که از خزانه بهره‌مند مى‌شود بیشتر باشد یا مساوى. یعنى از خزانه ماهى صد تومان بهره‌مند مى‌شود و از اینجا ماهى سى تومان این ترتیب باشد بد نیست و الا این آدم مجبور مى‌شود که داخل خدمات دولتى نشود. اولاً براى چه؟ کسى که هفت، هشت پشتش خدمت دولت را کرده و چکیده امور دولتى است چه ضررى دارد که وارد خدمات دولتى شود و به ترقیات نائل شود و دلیل محروم بودنش چیست آن وقت مجبور مى‌شود به همین اکتفا کند وارد کارهاى دولتى نشود باید یک کارى کرد که هم کارى بشوند و به درد جامعه بخورند به نظر بنده این باید این طور اصلاح شود که اگر حقوق دولتى که مى‌گیرند مساوى باشد یا بیشتر از شهریه این باید قطع شود و بین سایر ورثه تقسیم شود و الا کسر آن جبران شود و الا یک عمرى باید به همان حقوق اکتفا کند و در کار فلج باشد تا قیامت و پیر شود و به درد مملکت هم نخورد.(صحیح است)

معاون وزارت مالیه- عمل هم همین طور است در باره اشخاصى که مستخدم مى‌شوند اگر حقوق دولتی‌شان کمتر باشد البته تفاوت داده مى‌شود به علاوه این حقوق که اینجا منظور و تقسیم شده و به هر یک از ورثه مى‌رسد به قدرى کم است که به قدر حقوق رتبه یک هم نمى‌شود چون عده ورثه زیاد است ...

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- آقاى ملک‌زاده.

دکتر ملک‌زاده- موافقم.

+++

رئیس- مخالفى نیست.

فهیمى- بنده توضیحى مى‌خواستم.

رئیس- آقاى دیبا

طباطبایى دیبا- در این لایحه عده و اسامى اولاد تعیین نشده. سابقاً در لایحه که تقدیم مى‌شد عده و اسامى اولاد تعیین مى‌شدند بنده عقیده‌ام این است که به این ترتیب(اولاً مطلق نوشتن) یک اشکالاتى تولید مى‌شود و اسباب زحمت مى‌شود. و اگر در این لایحه عده و اسامى اولاد تعیین شود به نظر بنده بهتر است.

معاون وزارت مالیه- این که در لایحه عده اولاد تعیین نشده براى فوریتى بود که لایحه داشت. براى این است که مخصوصاً در این ماه حقوقى به آنها داده شود البته عده اولاد مطابق قانون معین خواهد شد و اوراق رسمى که باید براى انحصار وراثت تهیه شود آنها را تهیه خواهند کرد(دیبا- صحیح است بسیار خوب) مطابق قانون به وراث منحصر خواهند داد.(بعضى از نمایندگان- مذاکرات کافى است)

رئیس- پیشنهادى از آقاى ناصرى رسیده است قرائت مى‌شود.

پیشنهاد آقاى ناصرى‏

مقام منیع ریاست مجلس شورای ملی

پیشنهاد مى‌کنم در ماده اول به جاى عبارت مادام که شوهر اختیار نکرده‌اند عبارت مادام که شوهر ندارند نوشته شود و نیز در قسمت تبصره بعد از جمله در صورتى که از خزانه دولت حقوقى دریافت دارند عبارت ذیل هم اضافه شود و یا اولاد اناث شوهر داشته باشند.

رئیس- آقاى ناصرى‏

ناصرى- در این مسوده که در خدمت آقاى معاون وزارت مالیه دیدم ...

رئیس- (خطاب به آقاى ناصرى) آقا تشریق بیاورید اینجا

ناصرى- (پشت کرسى خطابه)- در مسوده که خدمت آقاى معاون وزارت مالیه دیدم. در ماده اول نوشته شده مادام که شوهر اختیار نکرده‌اند. ممکن است یکى از اولاد‌هاى اناث شوهر اختیار کند و بعد هم بدون شوهر باشد در این صورت اگر ما متن این لایحه را تصویب کنیم از استفاده شهریه محروم مى‌شود. بنابراین بهتر این است که به جاى شوهر اختیار نکرده بنویسیم مادام که شوهر ندارد. در قسمت دوم هم مى‌نویسد اگر چنانچه یکى از اولاد حقوق ببرند از خزانه دولت سهم او باید تقسیم شود به سایر ورثه اینجا توضیح نشد که اگر یکى از اولاد اناث شوهر داشته باشد و با این جهت استفاده نکند از حقوقش این حقوق آیا تقسیم مى‌شود به سایر ورثه یا خیر مطابق متن لایحه تقسیم نخواهد شد و به نظر من خوب است حالا که دولت خیال مساعدت دارد این قسمت هم اصلاح شود.

معاون وزارت مالیه- بنده موافقم با این پیشنهاد

رئیس- پیشنهادى از آقاى فهیمى رسیده است قرائت مى‌شود.

پیشنهاد آقاى فهیمى‏

بنده پیشنهاد مى‌کنم اولاً به جاى آن مرحوم اسم میرزا حسن خان مستوفى نوشته شود ثانیاً کلمه على‌السویه در لایحه اضافه شود.

رئیس- آقاى فهیمى‏

فهیمى- آن چه به گوش بنده خورد در متن ماده اسم میرزا حسن خان مستوفى نوشته نشده به مناسبت این که در مقدمه نوشته شده بود. در ماده به عنوان آن مرحوم نوشته‌اند ولى باید اسم خودش را نوشت تا معلوم باشد. ثانیاً در تقسیم چون معمولاً شهریه و غیره را که تقسیم مى‌کنند حق پسرى و دخترى تفاوت دارد در اینجا گمان مى‌کنم مقصود این است که مساوى باشد و به طور تساوى به همه داده شود و به همان طور که آقاى معاون اظهار فرمودند به هر نفرى بیست و دو تومان بیست و سه تومان بیشتر نمی‌رسد و در قانون استخدام هم چنانچه ذکر شده است آن ترتیبات را کنار گذاشته و على‌السویه تقسیم کرده‌اند

+++

در اینجا هم به نظر بنده مناسب‌تر است که لفظ على‌السویه را هم اضافه کنند که دیگرى پسرى و دخترى نداشته باشد

رئیس- به ماده که مراجعه شد اسم مرحوم مستوفى را ذکر کرده‌اند و این لفظ مرحوم بعد از یک تذکرى است که داده شده در قسمت على‌السویه هم نظر آقاى معاون چیست؟

معاون وزارت مالیه- بنده قبول مى‌کنم.

رئیس- این درست مخالف نظر آقاى جمشیدى است که پیشنهاد کرده‌اند و قرائت مى‌شود.

پیشنهاد آقاى جمشیدى‏

مقام منبع ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد مى‌کنم این مبلغ بین ورثه مطابق قانون ارث بین ذکور و اناث از ورثه تقسیم شود.

رئیس- آقاى جمشیدى.

جمشیدى- بنده عمده که این پیشنهاد را کردم براى این بود که در ماده واحده نوشته نشده بود که به چه ترتیب تقسیم شود ولى حالا به طورى که آقاى فهیمى پیشنهاد کرده‌اند بنده پیشنهاد خود مرا پس می‌گیرم‏

رئیس- رأى مى‌گیریم به ماده واحده با قبول پیشنهادى آقاى ناصرى یوسفى که دولت قبول کرد و قسمتى از پیشنهاد آقاى فهیمى که کلمه على‌السویه باشد آقایانى که موافقند ورقه سفید خواهند داد.

(در این موقع اخذ و استخراج آراء به عمل آمده هفتاد و هشت ورقه سفید تعداد شد)

رئیس- عده حاضره در موقع اعلام رأى 95 نفر به کثریت هفتاد و هشت رأى تصویب شد اسامی رأی دهندگان - آقایان : حیدری - مسعود ثابتی - میرزا حسین خان طهرانی - حکمت - اسکندری - بوشهری - حیرزا اسدالله فقیه - دکتر سمیعی - ثقة­الاسلامی - طالش خان - لیقوانی - یونس آقا وهاب زاده - معتصم سنک - باستانی - دکتر طاهری - فهیمی - میرزا محمد حسین نواب - لاریجانی - رهنما - دادور - موقر - مهدوی - حاج محمد رضا بهبهانی - اقبال - جمشیدی - ایزدی - کازرونی - مؤید احمدی - معتضدی - بهبهانی - دبیر سهرابی - میرزا فتح­الله خان فزونی - ناصری - دهستانی - محیط - افشار - دکتر لقمان - حاج غلامحسین ملک - افخمی - مرتضی قلی خان بیات - مسعود خراسانی - علوی سبزواری - فتوحی - مقدم - میرزا علی چایچی - محمد علی میرزا دولتشاهی - حبیبی - خواجوی - دکتر ضیایی - ساکینیان - فرشی - هزار جریبی - صفاری - دکتر احتشام - دکتر امیر اعلم - روحی - طباطبایی وکیلی - ملک زاده آملی - مخبر فرهمند - بیات ماکو - تربیت - وهاب زاده - مژده­ای - طباطبایی دیبا - بنکدار - فاطمی - آخوند یار علی - دربانی - دکتر ملک زاده - دکتر سنک - میرزا صادق خان اکبر - امیر دولتشاهی - شریفی - مفتی - دیبا - میرزا یانس - اسدی - امیر حسین خان بختیاری - میرزا محمد خان وکیل - فتحعلی خان بختیار - دکتر شیخ - حاج میرزا حسین خان فاطمی - آصف - ابوالحسن خان پیرنیا - حسنعلی میرزا دولتشاهی .

(9- موقع جلسه آتیه- ختم جلسه)

رئیس- پیشنهاد شده است جلسه را ختم کنیم بنابراین اگر آقاى معاون وزارت مالیه موافقت دارند از لایحه‌شان سلب فوریت کنند پنج‌شنبه کمیسیون بودجه داریم فاصله و وقت داریم در کمیسیون بودجه مى‌گذرانیم اصرارى نداریم که فورى باشد(معاون وزارت مالیه- صحیح است)

جلسه آینده سه‌شنبه بیست و دوم شهریور ماه سه ساعت قبل از ظهر دستور لوایح موجوده.

(مجلس سه ربع بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- دادگر

+++

قانون‏

تفریغ بودجه سال 1309 مجلس شوراى ملى‏

ماده اول- مخارج مجلس شوراى ملى از بابت دوازده ماهه سال 1309 شمسى موافق قسمت(1) الى(3) ضمیمه بر طبق بودجه مصوبه مبلغ پانصد و پنجاه و هشت هزار و پانصد و هفت تومان و دو قران تصویب مى‌شود.

ماده دوم- عواید مطبعه مجلس و باغ بهارستان و صورت مشروح مذاکرات مجلس از بابت سال 1309 شمسى موافق قسمت(4) ضمیمه به مبلغ شصت و یک هزار و چهارصد و چهل و نه تومان و پنج قران و دویست دینار تصویب مى‌شود.

این قانون که مشتمل بر دو ماده و صورت ضمیمه است در جلسه پانزدهم شهریور ماه یک هزار و سیصد و یازده شمسى به تصویب مجلس شوراى ملى رسید

رئیس مجلس شوراى ملى- دادگر

+++

فقرات

شرح

مبلغ جز

مبلغ کل

 

دینار

قران

دینار

قران

 

فقره1

فقره2

فقره3

فقره4

1

2

3

ماده اول

قسمت اول

مقرری آقایان نمایندگان محترم به انضمام تفاوت مقرری ریاست معظم مجلس

حقوق‌اعضاواجزا اداره تقنینیه واعتبارخصوصی

حقوق اعضاء و اجزاء اداره مباشرت

مصارف ماهانه و سالانه

قسمت دوم

مصارف فوق العاده اعتباری

جمع کل مصارف یک ساله مجلس

قسمت سوم

حقوق کارکنان مطبعه مجلس

مصارف مطبعه مجلس

اثاثیه مطبعه مجلس از خرید ماشین و لوازم جدید و تعمیرات اثاثیه سابق

جمع کل مصارف یک سال مطبعه مجلس

ماده دوم

قسمت چهارم

عایدات مطبعه مجلس شورای ملی

عایدات باغ بهارستان

عایدات صورت مشروح مذاکرات مجلس

-

65

-

35

75

60

35

3459800

467398

556159

224379

364850

918131

181238

30

30

70

-

4707737

239414

4947151

637920

 

25

95

-

586429

12518

15547

20

5585072

614495

 
 
               

صورت فوق ضمیمه قانون تفریغ بودجه 1309 مجلس شورای ملی بوده و صحیح است

رئیس مجلس شورای ملی - دادگر

+++

قانون‏

اجازه پرداخت پنج هزار ریال شهریه به اولاد مرحوم میرزا حسن خان مستوفى‏

ماده واحده- وزارت مالیه مجاز است از تاریخ 7 شهریور ماه 1311 که تاریخ فوت مرحوم میرزا حسن خان مستوفى است مبلغ پنج هزار ریال شهریه آن مرحوم را بدون کسر على‌السویه به اولاد آن مرحوم پرداخت نماید.

صبایاى آن مرحوم مادام که شوهر ندارند و اولاد ذکور مادام‌الحیات از سهم شهریه خود استفاده خواهند نمود.

تبصره- هرگاه اولاد ذکور از خزانه دولت حقوقى دریافت دارند و یا اولاد اناث شوهر داشته باشند سهم شهریه آنها به سایر وراث تقسیم مى‌شود و در صورتى که از خزانه دولت حقوق‌شان قطع شود مجدداً مى‌توانند از سهم شهریه خود که از سهام سایر ورثه کسر خواهد شد استفاده نمایند.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه پانزدهم شهریور ماه یک هزار و سیصد و یازده شمسى به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- دادگر

+++

یادداشت ها
Parameter:293336!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)