کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/25]

جلسه: 102 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز 5 بیست وپنجم شهریور ماه 1327  

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. بیانات قبل از دستور آقایان صفوی، مامقانی، آزاد، نخست وزیر

3. بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

4. تعطیل جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 102

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز 5 بیست وپنجم شهریور ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. بیانات قبل از دستور آقایان صفوی، مامقانی، آزاد، نخست وزیر

3. بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

4. تعطیل جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس دو ساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

1 - تصویب صورت مجلس‏

صورت مجلس روز بیست و یکم و بیست و سوم شهریور ماه را آقاى صدرزاده (منشى) به شرح زیر قرائت کردند.

دو ساعت و ربع به ظهر روز یکشنبه 21 شهریور مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین بااجازه - آقاى: محمد‌حسین صولت قشقایی. محمد اخوان. ناصر ذوالفقارى. آصف. بهادرى. گنجه. بهار. نصرت‌الله. اسکندرى. صادقى. سالاربهزادى. محمد‌حسین نواب. دکتر ملکى. حبیب‌الله امین.

غایبین بى‌‌اجازه - آقایان: اردشیر شادلو. ضیاء ابراهیمى. حسن اکبر. جواد عامرى. سلطان‌العما. متعمد دماوندى. تولیت. کامل ماکویی. عباس نراقى. امیر تیمور. حسین وکیل. مسعود ثابتى. دکتر مصالح‌زاده. یمین اسفندیارى. منوچهرى گلبادى. محمد هراتى. صفا امامى. دکتر دفترى.

دیرآمدگان بااجازه: آقاى: دکتر بقایی. قبادیان. دکتر اعتبار. صاحب‌جمع. فولادوند. منصف. ابوالقاسم بهبهانى. اقبال.

دیرآمدگان بى‌‌اجازه - آقایان: بیات. عزیر زنگنه. آقایان خان بختیار. شریعت‌زاده. دهقان. دکتر امینى. نیکپور. على وکیل. قهرمان. خوئی‌لر. اسدى. صاحب‌دیوانى. کهبد.

آقاى کشاورز صدر راجع به وضع عوارض و موضوع استطاعت توضیحى دادند.

آقاى ابوقاسم امینى نسبت به مذاکرات آقاى مهندس رضوى موضوع مشارکت در وارد کردن ماشین‌ها کشاورزی را تکذیب نمودند.

آقاى شهاب خسروانى نیز راجع به وارد کردن ماشین‌های کشاورزى نفى نداخله کردند و آقاى مهندس رضوى گفتند آنچه در این باب به عرض مجلس رسید عیناً می‌کنم تأیید می‌کنم و تکذیب آن هم تأثیرى ندارد و وارد کردن ماشین هم گناهى نیست.

آقاى مکى راجع به اظهارات رئیس دولت در جلسه گذشته نسبت به آقای مشایخى و لزوم رعایت حقوق نمایندگان تذکراتى دادند وآقاى مشایخى گفتند در حکومت پارلمانى همان طورى که قلم و مطبوعات آزاد است یک نفر نماینده هم می‌تواند در مسائل مملکتى اظهار عقیده کند دولت هم آزاد است که اظهارت نماینده را با دلایل مسلم رد کند و گفتار رئیس دولت تصمیم فراکسیون دمکرات را مبنى بر پشیبانى دولت تغییر نمی‌دهد و صورت مجلس تصویب گردید

آقاى فرازى ماده 36 نظامنامه راقرائت نمود گفتند در 9 ماه پیش طرحى راجع به اصلاح قانون حکومت نظامى داده‌اند هنوز به مجلس نیامده است و حق دارند تقاضا کنند که هم اکنون مطرح شود

آقاى رئیس بیان داشتند در اولین فرصتى که به دست اید به نظر مجلس طرح خواهد شد

آقاى رحیمیان گفتند قانون آذربایجان در مورد چند نفر افسران آذربایجانى اجرا نشده و

+++

در زندان اعلام گرسنه کرده‌اند.

آقاى دهقان راجع زائرین مکه معظمه تذکرى دادند رأى به ورود در دستور اخذ و تصویب گردید.

آقایان نورالدین امامى، اقبال و مکى پیشنهاد نمودند که لایحه از دستور خارج شود و آقاى امامى با قرائت دو ورقه چاپى از طرف حجج اسلام راجع به وضع مالیات بر زائرین بالاخص از طرف آقاى بهبهانى تذکرات و توضیحاتى دادند.

آقاى اقبال نیز با اشاره به لایحه مطروحه و لزوم سرپرستى از زائرین به وسیله مأمورین عالى‌رتبه مملکت در ممالک اسلامى و غیره با عوارض در طریقه اجراى وظایف دینى مردم مخالف بودند آقاى ملک مدنى گفتند دولت در تقدیم لایحه عمل صحیحى انجام داده است و معتقد بودند به اصل لایحه با قسمت پیشنهاد آقاى مهندس رضوى به طور مجزا اخذ رأی و تصویب شود.

آقایان اقبال، مکى، آزاد و آشتیانى‌زاده هم پیشنهاد نمودند به خروج لایحه از دستور با ورقه اخذ رأى شود و از هشتاد نفر عده حاضر 32 نفر موافق بودند و تصویب نشد و پیشنهاد آقاى مهندس رضوى راجع به انتخاب مأمورین سرپرستى زائرین از کارمندان دولت قرائت گردید و گفتند مقصود این است که دولت به وسیله مأمورین رسمى خود احترام حجاج و حیثیت کشور را تأمین کند و پیشنهاد تصویب نشد.

آقاى وکیلى پیشنهاد نمودند از دهم ذیحجه در ظرف یک ماه صورت زائرین مکه معظمه از طرف دولت منتشر شود و بعد از شش ماه هیئت سرپرستى گزارش دهد که چند نفر مراجعت کرده‌اند و دولت قبول کرد.

آقاى تقى‌زاده پیشنهاد نمودند که فقط 50 ریال از هر زائر گرفته شود و شرح مبسوطى در اطراف پیشنهاد خود بیان داشتند و پیشنهاد تصویب نگردید.

آقاى دکتر معظمى پیشنهاد نمودند که لایحه دولت مسکوت بماند و توضیح دادند که بهتر بود دولت چهل تومان به حق صدور گذرنامه اضافه کند و در مجلس براى یک امر دینى مالیات وضع نشود و پیشنهاد آقاى دکتر معظمى تصویب گردید.

آقاى رفیع اظهار نمودند اکنون تکلیف زائرین چیست آقاى وزیر کشور گفتند این موضوع مانع صدور تذکره نیست.

آقاى دکتر طبا با قرائت قسمتى از مقدمه گزارش کمیسیون بودجه مبسوطى در اطراف نواقص بودجه و تفاوت بین درآمد و هزینه کشور اظهار و از عملیات وزیر دارایی دولت گذشته تقدیر نمودند و سپس در باب برکنارى ناصالح گفتند تصفیه ادارات از بزرگ‌ترین خدمت به کشور است و منتظرین خدمت مستطیع و کارمندان ثروتمند نیز از بودجه کشور استفاده نکنند و قسمت اعظم کارمندان زاید در طریق تعلیمات اجبارى مشغول خدمت شوند و اظهار عقیده نمودند که از صندوق بازنشستگى بانک تعاونى براى مستخدمین دولت ایجاد شود که وسائل تأمین رفاه کارمندان دولت از هر جهت فراهم گردد سپس در موضوع استخدام پزشک از خارجه و اعزام سالى دویست نفر محصلین ایرانى براى تربیت پزشک به خارجه از محل عوائد نیم درصد از درآمد شهرداری‌ها و درآمد اوقاف کشور و لزوم تجدید نظر در سازمان وزارت بهدارى و موضوع حمل و نقل متفقین و خرابى راه آهن و تصفیه مطالبات ایران و واگذارى وجوه دریافتى از متفقین به بنگاه مفصلى نموده در باب تصویب‌نامه اخیر دولت راجع به نشر مطبوعات گفتند از معدودى باسواد کشور اکثر کارمند دولت هستند و ناچار غالب ناشرین و نویسندگان مطبوعات را هم این دسته مردم باسواد کشور تشکیل می‌دهند دولت باید در این تصویب‌نامه تجدید نظر کند و قوانین و مقررات رسیدگى به امور جراید را تکمیل نماید و مطبوعات را آزاد بگذارد.

نیم ساعت بعداز ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و به روز سه‌شنبه محول گردید.

دو ساعت و ده دقیقه به ظهر روز سه‌شنبه 23 شهریور مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

غایبین روز سه‌شنبه بیست سوم شهریور ماه‏

غایبین بااجازه آقایان: عزت‌الله بیات - محمد‌على دادور - عسگر صاحب جمع - اورنگ - احمد اخوان - ناصر ذوالفقارى - على اقبال - آصف - بهادرى - جواد گنجه - محمد‌تقى بهار - نصرت‌الله اسکندرى - ابو الحسن صادقى - محمد‌حسین نواب - دکتر ملکى - حبیب‌الله امین - دکتر امینى.

غایبین بى‌‌اجازه - آقایان: اردشیر شادلو - ضیاء ابراهیمى - جواد عامرى - عباس قبادیان - سلطان‌العلما - معتمد ماوندى - ابولفضل تولیت - کامل ماکویی - امیر تیمور - حسین وکیل - مسعود ثابتى - دکتر مصباح‌زاده - احمد دهقان - منوچهر گلبادى - یمین اسفندیارى - صفا امامى - دکتر متین دفترى.

دیرآمدگان بااجازه - آقایان: مهندس رضوى - کشاورز صدر - لاهوتى - دکتر راجى - ایلخان موسوى.

دیرآمدگان بى‌‌اجازه - آقایان: مهدى ارباب - حسن اکبر - دکتر اعتبار - عزیز زنگنه - محمد ذوالفقارى - آقایان بختیار - منصف - نراقى سزاوار - قوامى - شهاب خسروانى - نیک پور - قهرمان - اسدى - هراتى - صاحب‌دیوانى.

آقاى دکتر طبا قبل از بیان مطلب در موضوع بودجه از مرگ قائد تاکستان محمد‌على جناح اظهار تأسف نمودند و سپس در باب مداخلات حسابداری‌های دارایی در وزارتخانه‌ها و ناظرین مالى که به امور حسابداری‌ها مداخله می‌کنند توضیحاتى داده گفتند وزارتخانه‌ها باید بدون مداخله حسابدارن دارایی در بودجه مخصوص خود عمل کنند و بعد در باب مالیات بر درآمد و مالیات‌هاى غیرمستقیم و وضع مالیات بر اتومبیل‌هاى لوکس و زمین‌هاى بایر و اضافه مالیات بر ارث شرح مبسوطى ایراد نموده در موضوع تریاک گفتند تفاوت بین درآمد و هزینه فقط دو میلیون تومان است و یک کشورى بر اثر کشت و استعمال تریاک رو به خرابى می‌رود هر چه زودتر باید گزارش طرحى که به پیشنهاد آقاى دکتر شفق به کمیسیون ارجاع شد و در کمیسیون کشاورزى معوق مانده است به مجلس تقدیم شود نسبت گمرکات و عوارضى که از دارو دریافت می‌شود توضیحى داده گفتند این عوارض باید از اشیای تجملى و لوکس دریافت شود و راجع به عواید نفت ووضع بانک صنعتى و عملیات تولیدیه و اکتشافى معادن انارک نظر دولت را جلب و اظهار عقیده نمودند که اداره تبلیغات ضمیه وزارت کشور شود و اداره کل آمار براى تشخیص جمعیت حقیقى مملکت اقدام به سرشمارى نماید و در بودجه وزارت جنک گفتند سهم گفتند سهم و قسمت بهدارى بسیار قلیل است و ضمناً از فداکارى سربازان و افسران نیروى دریایی آبادان در سوم شهریور قدرشناسى و از فرار بعضى افسران اظهار تأسف نمودند و راجع به مرکزیت ادارى در وزارت کشور معتقد بودند که باید بین بخش‌ها و فرمانداری‌ها تقسیم شود و تصفیه دستگاه ژاندارمرى را تأکید و تقدیم لایحه اشل حقوق پزشکان خارج از مرکز را به مجلس لازم شمردند همچنین معتقد بودند که مستخدمین جزء زاید وزارتخانه‌ها براى تسریع توزیع نامه‌ها و تلگراف‌ها به وزارت پست و تلگراف منتقل شوند و در قسمت فرهنگ قانون تعلیمات اجبارى به موقع اجرا درآید عوارض نفت و بنزین در طریق آسفالت طرق و راه‌های بین قراء و قصیات مصرف گردد، از بودجه کشاورزى به بودجه بنگاه آبیارى اضافه و در کشتارگاه تهران اصول بهداشتى رعایت شود همچنین آیین‌نامه‌ها و مقررات اصلاح امور شهر و شهردارى تنظیم گردد و اعضای انجمن شهر زودتر انتخاب شوند و به هرج و مرج فعلى خاتمه دهند.

آقاى رئیس بیان داشتند مجلس شوراى ملى از فوت قائد اعظم پاکستان محمد‌على جناح و درگذشت این مرد وطن‌خواه کمال تأسف را دارد و تحکیم مبانى استقبال و آزادى و سعادت ملت پاکستان را از خداوند مسئلت می‌کنیم.

آقاى دکتر شفق راجع به فوریت دوم طرح منع کشت تریاک و ارجاع به کمیسیون گفتند مقصود این بود که با مطالعات بیشتر و نقشه جامع‌ترین نسبت به منع کشت تریاک اتخاذ تصمیم شود.

آقاى عباس اسکندرى در قبال اشاره آقاى دکتر طبا راجع به متصدیان امور نفت و شرکت در کابینه و اقدام دولت در امور نفت و تهیه وسایل استقبال حقوق مملکت از عواید آن عواید آن توضیحاتى دادند.

آقاى نخست وزیر گفتند وظیفه دولت است تا حد مقدور با پشتیبانى مجلس به مملکت خدمت کند و از این محل منافع عالیه کشور را تأمین نمایند.

آقاى دکتر فلسفى در قسمت بودجه مملکتى گفتند مناسب با وضع کشور نیست و دولت معلوم نکرده است خرج مملکت از کجا جبران می‌شود باید بودجه تفضیلى در دسترس نمایندگان قرار گیرد و نیز عواید مملکت مستقیم است تأمین شود مالیات غیرمستقیم که بودجه سنگین دولت را تشکیل می‌دهد موجب ترقی هزینه زندگى و تحمیل به طبقه بى‌‌عضاعت شده است.

یکى از عوامل انحطاط و خرابى نیز تریاک است که گزارش طرح تقدیم شده باید زودتر به مجلس بیاید همچنین دولت باید براى صادرات توتون تهیه وسایل کند تقلیل کشت و تکثیر بهاى سیگار اسباب

+++

حل این مشگل نیست. در باب املاک واگذارى گفتند متفذین املاک مردم را بردند و مستحقین بى‌‌وسیله سرگردانند و نسبت به املاک خاصه که دولت موافقت کرده است به بانک کشاورزى واگذار شود باید نوعى عمل شود که مفید به حال مردم و مملکت باشد در قسمت وزارت جنگ گفتند در اقلام بودجه آن تناسب و توازن واقعى نیست باید سه درصد بودجه این وزارتخانه صرف بهدارى ارتش شود مجالس سربازگیرى افراد سالم و تندرست را به خدمت احضار کند و ما ارتشى داشته باشیم که در سایه آن آزادى و آسایش تأمین شده باشد. بودجه ژاندارمرى نیز بى‌‌تناسب است و شش میلیون تومان از آن باید به بودجه بهدارى کشور مزید شود. کاخ دادگسترى فقط از لحاظ صورت خوبست ولى امنیت قضایی نیست، در تأمین زندگى قضات و اجراى قوانین باید تأکید شود. وزارت فرهنگ با اجراى قانون تعلیمات اجبارى باید از مفاسد اجتماعى بکاهد، وزارت کشاورزى باید سازمان و نقشه صحیح داشته باشد وزارت دارایی با یکصد و بیست میلیون تومان بودجه دستگاه روشن و حساسى براى وصول و حفظ دارایی مملکت نیست. در خاتمه با اشاره به فواید وجود سازمان خدمات اجتماعى و شیر و خورشید سرخ معتقد بودند به این در مؤسسه کمک کرد و نسبت به مجلس نیز اظهار نظر نمودند که وقتى در سراشیب تند انحطاط قرار گرفته‌ایم وظیفه مجلس این است که مقاصد شخصى اجتناب نموده یکدل و یک جهت به خدمت بپردازد.

آقاى دکتر راجى پیشنهاد کفایت مذاکرات نموده گفتند هر گاه تمام نمایندگان بخواهند در اطراف بودجه به تفضیل صحبت کنند تصویب بودجه به تأخیر می‌انجامد، آقاى دکتر معظمى مخالف بودند و آقاى دکتر راجى پیشنهاد خود را مسترد داشتند و آقاى دکتر معظمى خواستند وارد صحبت شوند.

درخواست آقاى تقى‌زاده براى بیان مطلب فورى قرائت شد و اظهار نمودند قید استثنایی مرتکبین قتل و غارت در قانون عفو عمومى مقصرین آذربایجان اسباب تأخیر اجرا شده پس از بیان مشاهدات خود در زندان و وضع کسانى که اعلام گرسنگى کرده‌اند و توضیح این که در قانون تبعیضى بین نظامى و غیرنظامى نیست تقاضا نمودند مجلس به این موضوع توجه کند که مشمولین عفو از گرسنگى تلف نشوند. آقاى نخست وزیر اظهار نمودند رسیدگى و بعد جواب به مجلس عرض می‌شود.

ده دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم و به روز پنجشنبه محول گردید.

رئیس - آقاى صفوى نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

صفوى - خیر

رئیس - آقاى دکتر طبا.

دکتر طبا - بنده در جلسه گذشته راجع به مأمورین گمرکات جنوب اظهارى کردم خواستم توضیح بدهم که بنده عرض کردم گزارشى را که بازرسى سال گذشته به نخست وزیر داده بودند دال بر این بود که تمام مأمورین گمرک جنوب نادرست هستند ولى این نظر خود بنده نبود زیرا بنده هیچ یک از مأمورین گمرک جنوب را نمی‌شناسم این نظر بازپرسى بود دیروز هم نامه‌ای از گمرک بنده داشتم که راجع به این موضوع و چند نکته دیگر که از بنده سؤال کرده بودند که البته بنده جواب می‌دهم و از این رسیدگى فورى گمرک خیلى متشکرم‏

یک نفر از نمایندگان - رئیس گمرک آدم بسیار درستى است.

رئیس - دیگر نظرى نسبت به صورت جلسه نیست؟ آقاى حاذقى.

حاذقى - در پایان جلسه پریروز پیشنهادى تقدیم مقام ریاست کردم دال بر این که تا پایان کار بودجه جلسه هر روز تشکیل شود مقام محترم ریاست خواستند در این قسمت اظهار نظر بفرمایند که آقایان جلسه را از اکثریت انداختند و بیرون تشریف بردند مقصود این بود الان که وضع مملکت ایجاب می‌کند که زودتر این کار انجام بگیرد آقایان توجه بفرمایند که یا جلسات طولانى تشکیل شود و یا هر روز جلسه تشکیل شود و این موضوع در صورت جلسه قید شود.

رئیس - الان هم عده کافى نیست که این اظهار شما مطرح شود دیگر نظرى نیست؟ آقاى باتمانقلیج‏

باتما نقلیج - در جلسه قبل که بنده با آقاى نخست وزیر مذاکره می‌کردم صحبت شخصى نبود که آقاى دکتر فلسفى فرمودند.

رئیس - نسبت به صورت مجلس بفرمایید مذاکره با ایشان به صورت مجلس مربوط نیست دیگر نظرى نیست؟. چون عده کافى نیست تصویب صورت جلسات براى بعد می‌ماند. آقاى مامقانى و یکى دو نفر دیگر از آقایان قبل از دستور می‌خواهند صحبت کنند صورت مجلس جلسات بیست و یکم و بیست و سوم تصویب شد.

بعضى از نمایندگان - عده کافى نیست.

حاذقى - مخالفن با نطق قبل از دستور

آزاد - یک نطق لازمى است.

رئیس - وقتى که مخالف باشد منتهى به رأى می‌شود و چون عده کافى نیست اجازه بفرمایید صحبت شود، آقاى صفوى‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان صفوى، مامقانى، آزاد نخست وزیر

صفوى - عرض کنم که بنده یک تذکر خیلى کوچکى می‌خواستم عرض کنم راجع به پیشنهادى که بنده در موقع اصلاح قانون برنج که در 18 خرداد تقدیم شده بود داده بودم در تاریخ 31 تیرماه وقتى که این موضوع مطرح بود بنده یک پیشنهادى کردم که واردکنندگانى که از ارز دولتى استفاده می‌کنند و از دولت ارز می‌گیرند براى این که کالایی وارد کنند مخصوصاً قماش را با منافع 15‏% در دسترس مصرف کننده بگذارند البته نمایندگان محترم که به آن پیشنهاد رأى دادند منظورشان این نبوده است که یک عده اشخاصى که از این راه گذران می‌کردند محروم بشوند از این حق (صحیح است) اخیراً بنده اطلاع پیدا کردم آقایانى که از ارز دولتى استفاده کرده‌اند قماش‌هایی خریده‌اند و براى این که این 15 درصد را خودشان استفاده کرده باشند آمده‌اند تمام مخارج را حساب کرده‌اند روى آن کشیده‌اند به علاوه آمده‌اند یکى دو هم باز کرده‌اند و طرز پرسنل و اینها را مرتب کرده‌اند و در اینجا می‌خواهند خودشان مغازه باز کنند و خودشان به مردم بفروشند و در این کار یک عده زیادى از بزازها و یک عده زیادى از بنگدارها را محروم از کسب و کار کرده‌اند موضوع در وزارت بازاگانى و پیشه هنر هم شده در صورتى آن‌ها را از کسب خودشان باز دارند حالا که منافع بانکى تنزل داده شده است منظور این بوده است که آقایان با یک منافع کمترى در دسترس بنکدار بگذارند و آنها هم بتوانند یک قماشى را که دولت صد درصد ارزش را می‌دهد با یک قیمت ارزان‌تری بفروشند متأسفانه برعکس شده است بنده خواستم در اینجا تذکرى به آقاى وزیر بازرگانى و پیشه و هنر بدهم که یک عده‌اى که از این راه نان می‌خورند اسباب قطع نان‌شان نشود این را می‌خواستم تذکر بدهم‏

رئیس - آقاى مامقانى‏

مامقانى - به طوری که خاطر آقایان نمایندگان مستحضر است اینجانب حتى‌المقدور از صحبت احتزاز و به مناسبت احترام به اوقات گرانبهاى مجلس همیشه ساعى بوده‌ام حرف مانع کار نشود (صحیح است) و یگانه راه پیشرفت و موفقیت ملت ایران را نیز در انحراف از حرف و اشتغال به کار و عمل تشخیص داده‌ام و چنانچه که به عرض خواهم رساند براى جامعه ضرورت حیاتى نداشت بدیهى است برخلاف رویه و اسلوب خود تضییع وقت نمی‌کردم ولى نظر به اهمیت موضوع استدعاى بذل توجه به عرایض خود دارم و قبل از آن که به اصل موضوع بپردازم شرحى را که دانشجویان دانشگاه تهران به وسیله بنده به عرض رسانده‌اند تقدیم می‌دارم.

دانشجویان دانشگاه که اخیراً یک جلسه‌ای هم دارند خواهش می‌کند خواهش می‌کنند که ما نماز را بر زمین و خاک‌هاى دانشگاه می‌خوانیم به وسیله مجلس تقاضا کرده بودند و گویا با رئیس دانشگاه هم موافقتى شده است که یک جایی براى نماز خواندن دانشجویان معین کند (صحیح است)

و مایه بسى خرسندى است که دانشجویان مزبور توجه کامل به امور دیانتى دارند و این نو هالان باغ امید ملت که قهراً قهرمان آینده مقدرات کشور به شمار رفته و حل معضلا ت مهمم ملى و دولتى تفویض دست آنان خواهد شد در تقویت روح دیانت و حفظ اصل پاک‌دامنى اهتمام بلیغ و امیدبخشى از خود نشان می‌دهند و نیز شرحى به امضای بعضى از اهالى جنوب شهر رسیده که خلاصه آن را به اطلاع آقایان می‌رسانم.

مطابق احکام مبین احترام قبور مسلمین مورد توصیه و تأکید است و مادامى که سى سال از دفن اموات سیرى نشده است نبش قبر را تجویز نکرده‌اند قبرستان سر راه رى که همه آقایان تا چند سال قبل آن را دیده و می‌دانند محل مزبور آرامگاه عده زیادى از سادات و بزرگان دین و زهاد و اهل تقوى بوده است به حکم امروز در نتیجه احداث کوره‌های آجر و آهک‌پزى مبدل به دریچه از جهنم شده است و زنده و مرده از آن ناراحت و در عذابند یعنى در اثر کوتاهى دود‌کش‌ها قسمتى از هواى شهر مسموم و تنفس براى مردم متعذر شده است و متأسفانه وزارت بهدار و شهردارى از نقطه‌نظر بهداشت عمومى جلوگیرى ننموده‌اند و چنانچه آمار صحیحى

+++

تدارک گردد ملاحظه خواهد شد عده کثیرى به وسیله استنشان دود و دوده زغال‌سنگ گرفتار مرض خانمانسوز سل شده و بیش از تکثیر تعداد نفوس به توسعه محیط قبرستان می‌افزاید. (صحیح است) اینک با اعلام مسائل فوق شروع به عرض و ایراد مطالب خود می‌کنم‏.

یک سال است مجلس شوراى ملى تشکیل و بنده نیز افتخار همکارى را با نمایندگان محترم دارم ولى متأسفانه در ظرف این مدت روى هزاران مشکلات به طوری که می‌دانید موفق به انجام نمایندگى خود نشده‌ایم و اعمالى را که آرزوى همه به نفع ملت و کشور قادر به ایفاء نگردیده است و نتوانسته‌ایم یک دولت صالح و طرف اعتماد و مقتدری را که بتواند مملکت را از این گرداب‌های مخوف و مهلک نجات بدهد سر کار آورده و از آن حقاً پشتیبانى نماییم و اگر دولت صالحى نیز سر کار آمد در نتیجه اختلاف نظر موفق به حفظ و نگهدارى آن نشده و حتى قانونى که مفید حال ملت و مملکت باشد و وجدان ما ما را در تقویت آن هدایت و تشویق کرده باشد هنوز تصویب ننموده‌ایم و به طوری که می‌دانید اغلب لوایح قانونى در کمیسیون‌ها معطل و بلاتکلیف مانده است و قوانینى هم که تصویب شده با عجله و بدون مطالعه کامل تصویب گردیده که در اجرای آن اشکالاتى پیش آمده است آقایان از یک ربع قرن به این طرف تحولات عظیمى در تشکیلات داخلى و سیاست خارجى و ارضاع اجتماعى دول و ملل پیدا شده و در نتیجه وضعیت عمومى جهان درهم و مختل گردیده است و رجال سیاسى و دانشمندان فکور از آتیه دنیا و کشور خود مضطرب و بیمناک و هر ملت و دولتى درصدد چاره‌جویی و احتراز از گرفتاری‌های مترتب بر آن است بدیهى است ما نمی‌توانیم خود را از تحولات مزبور که یک قسمت آن در اطراف کشور ما به عمل آمده و در مقابل تلاطم جهانگیر آن بلااراده تماشاچى بشویم آیا کسى را سراغ دارید که به شما پاسخ بدهد که در برابر این سیل‌های بنیان‌کن ما و دولت چه کرده‌ایم؟ آقایان وحدت ملى ما را کدام سد اتحاد و اتفاق پشت کار و اهتمام تأمین می‌کند؟

کدام اصلاحات کشور ما را به ساحل نجات خواهد رسانید.

معروف است اسکندر جد نیکولا امپراطور اخیر روسیه شخصى لیبرال و دوراندیش بوده روى تمایل به اصلاح اوضاع کشور و حل مسئله اراضى و در اثر توصیه و صلاح‌اندیشى اطرافیان فکور و مال‌اندیشى که بى‌‌اندازه در تصمیم سلاطین مؤثر بوده‌اند و در اثر مخالفت اعیان و اشراف و نفع‌پرستان و فئودال‌ها با مصالح عمومى در ضمن نطقى گفت آقایان هر گاه ما اصلاحات را از بالا شروع نکنیم جبراً اصلاحات از پایین شروع و عملى خواهد شد در نتیجه مال‌اندیشى امپراطور مزبور نیم قرن انقلاب روسیه به تأخیر افتاد.

شاهنشاه جوان و دوراندیش ما به طوری که در جراید نیز ملاحظه فرموده‌اید به این نکته و خیلى از مسائل غامض کشوردارى توجه دارند ولى متأسفانه عوامل اجرای منظور متناسب با نیت را فاقد و در نتیجه نه آمال عمومى تأمین و نه اندیشه‌های خسروانه کسوء عمل و تحقق می‌پوشد.

رجال بزرگان و دولت‌ها باید همیشه ناظر حال و مراقب احوال آتیه بوده باشند و وقایع غیرمترقبه را قبلاً پیش‌بینى و چاره آن را نیز کرده باشند ولى افسوس ما در ضمن ابتلا به بلایا نیز به خود تکان نداده و از تصادم مخاطره و تراخم بلیه متنبه و بیدار نمی‌شویم.

انگلستان که به وجود رجال مال‌اندیش و سیاست‌مدار توفیق دارد به مجرد تشخیص عدم رضایت در بین اهالى هندوستان و با وجود اعزام چندین هیئت براى تفتیش و تحقیق علل و جهات نارضایتى چون احساس کرد افکار عامه با حکومت انگلیس مخالف است به احترام همان افکار از حکومت دیرین خود در هندوستان که قسمتى از سیادت خود مرهون کشور مزبور بود منصرف و زمام امور را به دست دولت‌های هند و مسلمان تفویض و حتى‌المقدور از مداخله در امور داخلى و خارجى کشور مزبور اجتناب وزریده و همچنین در مقابل افکار عمومى ملت مصر بیرق انگلیس را که یک قرن در بالاى قلعه قاهره در اهتزاز بود پایین آورده و قشون خود را از کشور مزبور خارج نمود البته تصدیق می‌فرمایید اعمال مزبور و تعظیم در مقابل افکار بزرگ‌ترین سرّ موفقیت دولت انگلیس و زمامداران بوده ولى بدبختانه ما به افکار عامه ملت خود نه فقط اهمیت نمی‌دهیم بلکه آن را در عمل مورد ریشخند و استهزا قرار می‌دهیم‏

آقایان حفظ ملیت و شئون ملى بدون رعایت و انقیاد در مقابل افکار و تمایات عمومى محال است.

ما با همسایه شمالى در حدود چهارصد فرسنگ مساس خاکى داریم و اصول و تشکیلات چندین قرن کشور مزبور چنانچه می‌دانید به کلی به هم خورده و طرح نوینى براى کشور و ملت مزبور ریخته شده است و حتى سعى دارند طرح مزبور را به تمام ملل ممالک عالم تحمیل و تلقین نمایند و این موضوع موجب تشنج دنیاى دیگران شده است.

ولى ما خود را بدون منظق از تأثیر آن ایمن می‌پنداریم و روی این نظر غلط به عدم رضایت عمومی ترتیب اثر نمی‌دهیم و از تعدیات جلوگیرى نمى‌نماییم بدیهى است وقتى خرمن آتش گرفت قهراً شراره‌های آن به اطراف می‌ریزد و علف‌هاى خشک‌تر را می‌سوزاند (صحیح است) دولت ترکیه و خلافت اسلامى با سابقه یکهزار و سیصد ساله الغا واز نظر مصالح مملکت دهاقین و زارعین را علاقمند به آب و خاک می‌نماید و از رفتن به تحت تأثیر تبلیغات دیگران آنان را محفوظ نموده و قانون تقسیم ارضى را در کشور خود پیش کشیده و به تصویب رسانده ولى امروز از ارونق و انزاب تلگرافى به اینجانب مخابره شده که بعضى مالکین از رعایا سرانه می‌خواهند.

به عقیده من لازم است دولت براى تعیین حدود حقوق مالک و رعیت هر چه زودتر لایحه قانونى تنظیم و به مجلس پیشنهاد نماید و تخم اختلاف که در بین آن‌ها کاشته شده است ریشه‌کن نماید.

شصت میلیون عرب بعد از قرن‌ها غفلت و گرفتارى به نفاق و شقاق داخلى و اختلاف امرا و بزرگان و مشایخ قبایل خاتمه داده و اینک با استفاده از تازیانه انتباهی که قضیه فلسطین در آنان ایجاد کرده است با نثار جان و مال مشغول اثبات حق حیات خود به دنیا است و از طرف دیگر قوم یهود بعد از سه هزار سال سرگردانى از اوضاع آشفته دنیا استفاده کرده و مترصد تأسیس کانون یهود و احیای زبان مرده عبرى و استقلال از دست دفته خویش و جنگ با نیروى عرب و قدرت اسلام است.

زن و مرد عرب و یهود براى استقرار منظور خود توأماً با دشمن مشغول نبرد و مبارزه هستند برمه و اندونزى استقلال پیدا می‌کند آیا مبارزه ملل و اقوام دیگر براى زنده کردن استقلال غیرموجود نباید ما را براى حفظ شئون و استقلال موجود تحریک و تشجیع نماید.

دولت‌ها و ملت‌ها با کمال عجله مشغول تجهیزات هستند و در میان این رستاخیز عظیم و طوفان مدهش که بالنتیجه کشور ما از تأثیر امواج آن نمی‌تواند برکنار باشد دولت و مجلس شوراى ملى چه طرح و نقشه ریخته است و براى حفظ و صیانت میهن خود چه تدبیرى اندیشیده و از دایره حرف چند میلیمتر قدم به ساحت عمل گذارده‌اند و ملت در مقابل این ملحمه کبرى تا چه حد حاضر به فداکاری است متأسفانه جواب منفى.

آقایان ملت ایران باهوش و ذکى است و استعداد همه گونه ترقى و اصلاح را دارد و افکار عمومى نیز بلاشک در ایران هست و از سیاست دنیا چه باید کرد بازاری‌ها بیش از دولت‌ها اطلاع دارند

سى سال یکى از سیاستمداران معروف و علاقمند به سعادت ایران به من گفت، فلانى در خصوص ایران و ایرانیان تدقیق و تحقیق کامل نموده‌ام در ذکاوت و هوش و قریحه و استعداد ملت ایران تردید ندارد ولى سر بدبختى و عقب‌ماندگى ملت ایران را دولت‌ها باعث‌اند متأسفانه ملت ایران متناسب با قریحه فطرى خود دومى نداشته است تصدیق دارم (صحیح است) شنیدن این حرف براى من سى سال قبل مشکل بود ولى امروز به صحت منطق حرف مزبور اذعان دارم مدت سه سال است بیگانگان خاک ایران را تخلیه کرده‌اند ولى از طرف ما قدمى در راه اصلاحات برداشته نشده است و دولتى که قصد و منظورش خدمت به جامعه بوده باشد سرکار نیامده است اگر اتفاقاً دولت صالحى نیز داشته‌ایم متأسفانه در اثر غرض‌ورزى و تحریکات افراد مغرض و طماع موفق به انجام وظیفه عمومى نشده است (آزاد - آقاى هژیر اصلاح می‌کنند)

بعضى از جراید و رادیوى دولتى به جاى تبلیغ و تقویت روح ملیت و میهن و ایراد سخن در اطراف وحدت ملى وظیفه مدیحه‌سرایی را پیش کشیده‌اند گویا عقربک رادیوى ما فقط روى مداحى و تملق می‌چرخد گویا ملت ایران اجبار دارد سالى بیست میلیون ریال به اداره تبلیغات براى تعریف عمر و زید مزد بدهد چندى قبل یکى از نمایندگان در جلسه خصوصى در باب دولت ترکیه صحبتى کرد و اظهار داشت دولت حقوق مملکت و ملت خود را در این گیرودارها تا حالا خوب حفظ و صیانت کرده است آقاى حاذقى بودند البته جاى تردید نیست در کشوری که ملت با دولت اختلاف ندارد و حکومت در مملکت مسلم است محال است دولت در سیاست داخلى و خارجی اشتباه نماید و هم چنین از بدیهیات است دولتى که به اداره و نظر

+++

افکار عامه اهمیت نمی‌دهند نمی‌تواند از لغرش و اشتباه و حتى خیانت به وطن مصون بوده باشد پس از شکست دولت عثمانى و اشتغال کشور از طرف قشون فاتح فقط شهرستان سیواس مانده بود دولت و پادشاه هم با قشون فاتح براى سرکوبى قواى ملى تشریک مساعى می‌نمودند مرحوم آتاتورک و جناب عصمت اینونو این کشور و ملت متلاشى شده را جمع‌آورى نموده قشون فاتح را از میهن خود دور و ملت جدیدی خلق نموده بودند با ایمان براى تزیید روح ملت و میهن‌پرستى اسمى از خدمات خارق‌العاده خود در خطابه‌ها و نطق‌ها و رادیو‌ها به زبان نیاورده همه سر این موفقیت را مدیون فداکارى و جنانبازى ملت ترک معرفى می‌نمودند گویا خودشان خدمتى نکرده‌اند و آرزو دارم همان روح وحدت ملى و میهن‌پرستى در ملت کهنسال ایران نیز تقویت گردد و از این مهالک و مخاطرات خلاصى بخشد این امر مسلم است هر ملت موجودیت خود را درک و از حق خود نتواند دفاع آن ملت در این عصر نمی‌تواند پایدار بماند آقایان با عرض و استرحام معذرت تصدیق مى فرمایید در اثر انحصارهای دولتى ثروت و تمکن در دست عده معدودى متمرکز و فاصله طبقاتى در بین افراد ملت روز فزون زیادتر شده است یکى در شب یک میلیون ریال در قمار می‌بازد فرقى به حالش نمی‌کند دیگرى با پنج شش عائله شب‌ها گرسنه می‌خوابند عده در عمارت‌هاى شدادى زندگى می‌نمایند ار آن طرف غالب ساکنین این کشور در خرابه‌ها بیتوته می‌نمایند

آقاى - مردم دنیا اگر به سه طبقه منقسم می‌شوند بدبختانه در کشور ایران از حیث ثروت طبقات بدون ترس و بیم به دو درجه تقسیم شده‌اند این عدم تعدیل در تقسیم ثروت دیر یا زود ارکان قومیت و ملیت ما را متزلزل و مرتعش و ما را از غفلت خود متنبه خواهد کرد. (صحیح است)

قسمت اعظم ملت ایران فقط در پرداخت مالیات‌های سنگین جزء خانواده یک کشور محسوب و در مورد انتفاع از تشکیلات باور بفرمایید کوچک‌ترین سهمى را ندارد (صحیح است) شما چگونه می‌توانید در حفظ و نگهدارى سکان کشتى به بازوهایی اعتماد نمایید که از گرسنگى می‌لرزد و از کثرت کار و حمالى بى‌‌مزد پیشه بسته است.

آقایان - سواد اعظم ملت ایران فقط در روز سرشمارى و تدارک سرباز وظیفه و پرداخت مالیات به شمار می‌آیند و در این کشور عدالت اجتماعى به هیچ وجه موجود نیست و کشور بدون قشون قابل دوام ولى بدون عدالت محکوم به زوال است (صحیح است)

از شهریور یکهزار و سیصد و بیست به این طرف باید اذعان کرد که عایدات دولت زیاد و پرداختى ملت بیشتر ولى حاصل و نتیجه کار هیچ شده است و ما در بیت‌المال را به روى اصلاحات بسته و کلید آن را به دست یک مشت چاپلوس و متملق و مزور داده‌ایم در صورتى که همه می‌دانید سبب و مسبب تمام عصیان‌ها و انقلابات خونین در عالم اسراف و تبذیر مالیه مملکت به دست رجال ناباب و نالایق و خودخواه بوده است و نمونه از اسراف و تبذیر وزارت دارایی به عرض آقایان می‌رسد در عراق ما چندین قونسولگرى و چند تا مدرسه داریم امور مالى آن‌ها را ده سال بود یک نفر به تنهایی اداره می‌کرد و رتبه 9 داشت از منسوبین یک نفر متنفذ آخر عمر می‌خواست مجاورت عتبات را اختیار نماید با مساعدت همان متنفذ با رتبه 9 به بغداد فرستاده شد چون از عهده این کار نتوانست برآید یک محاسبه گویا با رتبه 9 فرستاده شد اخیراً با تصویب‌نامه گویا یک اتومبیل هم خریده شده اقلاً با اتومبیل کرایه به زیارت مشرف نشود از آقاى وزیر دارایی می‌پرسم حقوق کارمند سابق و اداره‌اش در سال چقدر بود حالا چند است اولین شورشى که در عالم اسلام روى داد در تعقیب همین اسلوب بود که آن فاجعه اسلامى واقع گردید که یکهزار و سیصد سال است مسلمین دنیا هنوز با شراره آن می‌سوزند - حضرت امیر‌المومنین على سلام الله علیه در اطراف منشاء این شورش می‌فرماید اشخاص نااهل ریختند روى بیت‌المال و شروع کردند به خوردن بیت‌المال مسلمین همان طوری که شتر در فصل بهار خود را روى سبزه بهارى می‌اندازد موقعى که دوره خلاف به خود آن حضرت رسید از اشخاص کوته‌نظر اعتراض کردند که چرا با احراز مقام خلافت رسول‌الله و پادشاهى مسلمین ملبس به لباس خشن و زبر و مکتفى به نام جوین شده‌اید حضرت در پاسخ اعتراض فرمودند تصور نکنید ذایقه من لدت گوشت جوجه و بدنم لطافت حریر را تشخیص نمی‌دهد ولى مرا ننگ است که مردم مرا امیرالمومنین و رئیس مسلمین خطاب کنند و شریک متاعب و محرومیت‌هاى آن‌ها نباشم و شاید در دورترین قلمرو کشور من اشخاصى باشند که نان جو پیدا نمی‌کنند آقایان اخیراً کتابى به دستم رسید جهانگردى آن را نوشته بود می‌نویسد در بعضى بنادر ایران که دولت‌های بزرگ و کوچک عاشق وصول به بنادر دریاى آزاد هستند دیده بود اطفال لخت براى اعاشه خود خاک‌های زمین را می‌کنند واز کرم‌های زمین اعاشه می‌نمودند و عکس‌هایی از این منظره فجیع برداشته بود در موقع اخذ رأى به برنامه کابینه فعلى من به قید مخالف مشروط اسم‌نویسى کردم و بعضی‌ها این جمله را مورد انتقاد قرار دادند و چون مریض شدم نتوانستم به اعتراض معترضین جواب کافى دهم اینک از موقع استفاده کرده و عرض می‌کنم من به آقاى هژیر بى‌‌ادارات نیستم و چندى هم ایشان همکارى کرده‌ام ولى ایشان در عین اشتهار به هوش و ذکاوت روحاً ضعیف و در صرف عواید کشور سعه صدر دارند (صحیح است) و در تشریک مساعى با اشخاص پاکدامن و باتقوى علاقه زیاد نشان نمی‌دهند و غالباً اشخاص عارى از تقوى اطراف ایشان را می‌گیرند من خیال داشتم سه موضوع را از ایشان استعلام نمایم و چناچه جواب شافى و کافى دادند رأى موافق به برنامه ایشان بدهم متأسفانه فرصت نشد و اینک سه موضوع مذکور را از ایشان می‌پرسم.

1. در برنامه نوشته بودند سطح زندگى را پایین خواهند آورد و چون این مسئله را در برنامه کابینه‌های قبلى نیز متضمن و ایشان هم جزء موثر همان کابینه بوده‌اند (چند دقیقه جلسه از اکثریت افتاد) می‌خواستم راستى بدانم مقصود از تلفیق این جمله رعایت فورمالیته است و یا حقیقتى را نیز دربردارد هر گاه فورمالیته نیست و ایشان خود را قادر به  ایقاء و انجام می‌دانند چرا در ظرف 16 - 17 ماه دوره وزارت دارایی خود آن هم در ایام فترت و اوان قدرت دولت مقتدرى نتوانستند و یا نخواستند منظور مزبور را که سعادت عمومى و رفاه ملت را متضمن بود عملى نمایند و مانع این عمل خیر و نیت صواب که و چه بود؟ (کشاورز صدر - در سهم خودشان کردند)

2. هزینه زندگى در سال 26 پایین‌تر از هزینه زندگى در سال 45 بود و بودجه دولت در 25 در حدود ششصد میلیون تومان و کثرى و سال 326 به هشتصد میلیون تومان و کسرى ارتقاء یافت (صحیح است) و این رقم دویست میلیون تومان اضافه به استناد کدام قانون از مردم مأخوذ و به اتکال کدام قانون صرف و در کجا مصرف شد؟ و امسال گویا بیشتر از یک ملیارد تومان خواهد شد جبران این اضافات از کجا تأمین خواهد شد البته افلاس ورشکستگى در نتیجه استقراض‏

3. در ماده 280 قانون جزا می‌نویسد - هر وزیر به استناد تصویب‌نامه هیثت وزرای قوانین مملکتى را نقض نماید الى الابد از خدمات دولتى منفصل می‌گردد - تصویب و اجرای تصویب‌نامه‌هاى برخلاف قانون از قبیل اخذ مالیات و الغای قانون استخدام که حالا هم با وجود مجلس عمل می‌کنند می‌خواستم بفهم ایشان مدلول ماده مزبور را چگونه تأویل و تفسیر می‌نمایند.

جاى تعجب است  معلمین و استادان کلاس قضایی که دیپلم آن را شوراى فرهنگ عالى شناخته و برطبق تصویب‌نامه اتوماتیکمان به رتبه‌هاى 11 نائل شده‌اند از حق ترفیع محروم مانده‌اند مادام دولت حاضر در صرف بیت‌المال مضایقه ندارد اقلاً حقوق حقه آن را رعایت نماید.

آقاى هژیر با آن هوش و ذکاء در کابینه اسبق چگونه ملتفت نمی‌شدند که یکشب حق بازرگانى از یک نوع کالا به موجب تصویب‌نامه به نصف تخفیف داده می‌شود و فردا به موجب تصویب‌نامه دیگرى اجازه می‌دادند که همان کالا فلان مقدار به فلان تاجر داده شود.

آقاى هژیر با داعیه علم و این که مولود مشروطیت و آزادى هستند آیا نمی‌دانستند در مملکت مشروطه تصویب‌نامه ملاک عمل دولت نمی‌تواند باشد و آیا ایشان هنوز هم نمی‌دانند که طریق مجازات مدیران جراید را قانون اساسى و قوانین موضوعه معلوم و معین داشته است و آیا ایشان از تعهدات ملت ایران در مقابل سایر ملل دنیا اطلاع ندارند. راست است بعضى از روزنامه‌ها از وظیفه مقدس خود که ارشاد و رهبرى دولت و ملت است تجاوز می‌نمایند و به شخصیات می‌پردازند ولى مجازات آن‌ها باید برطبق قوانین مملکتى اجرا شود.

آیا این است معنى مسئولیت در مقابل ملت و این است نتیجه قسمتى که ما در پیش خدا و خلق براى حفاظت اصول مشروطیت خورده‌ایم؟ چرا باید وزارت دارایی بى‌‌وزیر مانده و امور مالى و استخدامى با اشاره و یادداشت ایشان سر و صورت گیرد و براى چه هرج و مرج در این وزارتخانه حکمفرما شده و کارها فقط روى محور نفع رفقا تصفیه گردد و برای چه جلب دوستان اختصاصى موجبات افلاس مالى و معنوى جامعه ایران را تدارک کند.

+++

سر این سماجت چیست؟ و فلسفه این پافشارى کدام است؟ آقاى هژیر به وظایف نخست وزیرى نمی‌تواند برسد کجا مانده به وظایف وزارت دارایی آقایان مسیوقید اخیراً به شمال مسافرت کرده بودم در اطراف فقر و فاقه طبقه پایین صحبتى نمی‌نمایم همه آقایان می‌دانند مطلبى که قابل ذکر است این است بعضى از تجار اظهار می‌کردند از حالا برنج‌های نارس را به ماشین‌ها آورده تبدیل به برنج نموده به طور قاچاق یا با پروانه به خارج حمل می‌نمایند بهتر است ماشین‌خانه دو سه ماه تا رسیدن برنج‌ها تعطیل نمایند هر کس نتواند برنج‌های نارس را تبدیل به برنج کرده و صادر نمایند راه پهلوى به آذربایجان از طریق آستارا با این که داراى اهمیت بسزاست به کلی خراب و پل‌ها شکسته و دولتى که جو از قطع چوب به مردم و بیگانگان می‌داده است خود براى ترمیم پل‌های پهلوى به آستارا حیران و بلاتکلیف مانده است. در باب خرابى راه پهلوى به آستارا بیچاره تیمسار شاه بعضى می‌گفت چندین تلگراف به تهران مخابره کرده و هنوز نتیجه نبخشیده است و ملک اصلانى رئیس بازرسى راه‌های شوسه به تبریز آمده بودند اظهار می‌داشت اداره کشارزى از قطع اشجار به عنوان تعمیر پل‌ها ممانعت به عمل می‌آورد و الا اداره را تقصیرى ندارد ما هم نمی‌توانیم وسایل تحصیل جواز را فراهم نماییم دولتى که به دیگران جواز قطع اشجار می‌داده است نمی‌دانم براى چه خود از تحصیل موافقت وزارت کشاورزى مضایقه می‌نماید.

آقایان شهر اردبیل وطن شاه عباس کبیر قبل از جنگ بین‌الملل سابق یکى از متمولین و معمورترین شهرهای ایران و یکى از انبارهای غله آذربایجان بوده امروز یک شهر خرابه عمارت‌ها ویران فقط دیوارها باقی است مردم براى قوت یومیه در مضیقه هستند و در خانه مالکین عمده آنجا نان آن هم در فصل خرمن پیدا نمی‌شود سال گذشته یکصد و پنجاه هزار خروار غله از آذربایجان حمل مرکز شده چرا همه چیز اختصاص به تهران دارد تجار و متمکین ولایات بالاخص آذربایجان قادر در مولد خود نیستند و سیل مهاجر غنى و فقیر به طرف تهران رهسپار است می‌گویند اداره غله در نظر دارد پنجاه و شصت نفر بازرس خرید به آذربایجان روانه نماید گویا عجالتاً در حدود ده پانزده نفر داراى رتبه 9 با خانم‌های‌شان براى گرفتن اضافه حقوق اگر به آن قناعت کنند وارد شده‌اند آقایان اهالى اردبیل در تاریخ ایران خدمات بزرگى به ایران نموده‌اند هزاران اشخاص دلیر و فداکار در رکاب سلاطین صفویه در راه استقلال ایران خون خود را ریخته‌اند سلاطین صفوى از سرکردگان شهید آن‌ها قدردانى نموده نعش آن‌ها را به هر وسیله بود از میدان جنگ و به اردبیل انتقال داده و در جوار محل شیخ صفى مرحوم در نقطه دفن و نام آنجا را شهیدگاه گذاشته بودند و این مقام سیصد سال مورد احترام و زیارتگاه عمومى علاقمندان به ایران در گذشته بوده اگر ملت ایران علت زنده و حق‌شناسى بود قبر سرباز گمنام آنجا را پرستشگاه ایرانیان می‌نمود و آنجا را گلستان و هر سال جوانان و آموزگاران و دانشجویان به زیارت آن قبور می‌رفتند نه این که با بودن میلیون‌ها زمین خرابه و بایر اولیای امور وزارت فرهنگ برخلاف میل و انتظار مردم اردبیل آن قبور را منهدم و تبدیل به دبستان نمایند آقایان اگر آن رادمردان در آن وقت در راه استقلال ایران از جان نگذشته بودند و فداکارى نمی‌نمودند معلوم نبود امروز تهران پایتخت ایران و اینجا مجلس ایران و من هم به نمایندگی از آن‌ها در مجلس شوراى ملى حرف می‌زدم واقعاً اردبیل یک زمانى مرکز حکومت آذربایجان و امروز دومین شهر آنجا است و در نقطه مرزى واقع شده و از آثار مدنیت و عمران اثرى در آنجا دیده نمی‌شود در شهرستان‌های کوچک دبستان‌های متعدد و دانشسراى مقدماتى موجود ولى در اردبیل فقط یک دخترانه خیلى خیلى ناقص موجود است گویا به آنجا غبار مرگ پاشیده شده و احدى در فکر مردم نیست بلى در کشوری که قبر دلیرانش از دستبرد دولت معاف و مصون نیست مشکل است در آن مملکت بتوان رادمرد و وطن‌پرست تربیت کرد با این یک بیت عربى به عرایض خود خاتمه داده و از تطویل کلام معذورت می‌خواهم امور تضحک اسفهاء منه - و تبکى من عواقب‌ها اللبیب بلى آقایان نمایندگان محترم کارهایی است که اشخاص نادان و جاهل براى او می‌خندند ولى عقلا از عواقب آن خون گریه می‌کنند.

رئیس - پیشنهادى رسیده است قرائت می‌شود (پیشنهاد می‌کنم بعد از نطق آقاى مامقانى مجلس وارد دستور بودجه شود و وقت مجلس بیش از این تضییع نشود - حاذقى.)

حاذقى - اگر مخالفى نیست وارد دستور شویم.

رئیس - مخالفند تأمل کنید

 (عده براى اخذ رأى اخذ کافى نبود)

حاذقى - اجازه بدهید من عده را تکمیل کنم (آقاى حاذقى براى تکمیل عده رفتند بیرون و مراجعت کردند)

رئیس - آقاى حاذقى بفرمایید ولى بالاخره عده‌ای در بیرون هم براى اخذ رأى کافى نیست‏

حاذقى - من خواستم به استحضار نمایندگان محترم برسانم که وکالت یک ملت 15 میلیون لخت و گرسنه و بیچاره هیچ افتخارى ندارد و اگر افتخارى هست صرفاً در سایه خدمتگزارى به این مملکت و برای تخفیف آلام و مصائب این ملت و چاره‌اندیشى براى وضع بهترى در این مملکت است آقایان نمایندگان محترم موقع انتخابات تمام وسایلى را که ممکن است به کار می‌اندازد براى احزاز مقام نمایندگى براى چه منظور؟ براى این که بیایند اینجا بنشینند و برای مصالح مملکت و مردم شور بکنند و حکومت بکنند به این ملت و کارى کنند که وضع این ملت بهتر شود نه این که با کمال خونسردى و بى‌علاقگى حتى به ساده‌ترین وظیفه‌شان که توى جلسه بنشنند و حوصله کنند و بحث و فحص راجع به مملکت را بشنوند موافق نیستند.

من با صحبت کردن مخالف نیستم من حاضرم روزى 8 ساعت این جا صحبت شود آقای آزاد من با فرمایشات جنابعالى صد درصد موافقم ولى با این وضع که نمی‌شود کار کرد ساعت ده آقایان می‌نشینند و ساعت یازده و نیم هم می‌روند بیرون و کارى نمی‌شود کرد نه نطق قبل از دستور نه نطق بعد از دستور نه لایحه قانون این وضع آقایان مملکت را به انقراض می‌برد به خطر می‌برد مملکت را به یک وضعى می‌رساند که فرزندان ما بى‌‌لیاقتى ما را تأیید می‌کنند.

مامقانى - بنده اجازه می‌خواهم عرض کنم این نطقى که بنده کردم از ناحیه مشخص خود بوده است و مربوط به فراکسیون اتحاد ملى نیست.

رئیس - بسیار خوب، آقاى آزاد

آزاد - عرض کنم بنده یا پیشنهاد آقاى حاذقى مخالف هستم و دلیل هم این است که اخیراً یک تلگرافات زیادى از سبزوار و ولایات دیگرى که به عقیده بنده مبتلا به نمایندگان دیگر هم هست و برای روزنامه آزاد رسیده است که اغلب آقایان نمایندگان هم این موضوع را به خود من تذکر داده‌اند و این مسئله هم گرفتن مالیات مزروعى است که دولت شروع کرده است به گرفتن آن خاطر آقایان مستحضر است که در 13 بهمن 26 مجلس شوراى ملى در ضمن تبصره 3 به دولت دستور داد که هر یک از تصویب‌نامه‌هایی را که در دوره فترت تصویب کرده است و هیئت دولت لازم می‌داند آن‌ها را در تحت یک لایحه‌ای به مجلس شورای ملى بیاورد و تصویب بشود. (بعضى از نمایندگان - لایحه را آورده‌اند) اجازه بدهید بنده می‌دانم قانونیت ندارد لایحه وقتى قانونیت دارد که اکثریت مجلس شورای على به آن رأى بدهد و الا ممکن است دولت سى هزار لایحه بیاورد و هیچکس را مجلس تصویب نکند در این صورت ارزش ندارد ارزش لوایح وقتى است که اکثریت مجلس شوراى ملى به آن رأى بدهد (نورالدین امامى - خود مجلس قبول کرده است) مجلس قبول کرده است که دولت لایحه را به مجلس بیاورد نه این که تصویب کند عرض کنم به مجلس بیاورد نه این که تصویب کند عرض کنم مطابق این تبصره 3 دولت حق ندارد مالیاتى از مردم مطابق این تصویب‌نامه‌ها بگیرد مگر این که به تصویب مجلس شوراى ملى برساند این تلگرافاتی که رسیده است از ولایات سه قسمت است یکى این که مردم را اذیت می‌کنند و مالیات مزروعى را مطالبه می‌کنند قسمت دومش این است که به مردم می‌گویند جنس بگیرد و جنس بگیرند و جنس بدهند موضوع دیگر این است که مطابق آن تبصره‌ای که مجلس شورای ملى راجع به مازاد غله تصویب کرد چسبیده‌اند و از مردم مازاد می‌خواهند یعنى به مردم می‌گویند هم مالیات جنسى بدهید و هم دارند از مردم مازاد غله می‌گیرند حالا مجلس شوراى ملى یک تبصره‌ای وضع کرد که کمتر از سه تن هر مالکى عایدات داشته باشد از او مطالبه نکنند در حدود صد کاغذ از سبزوار و از محل‌های دیگر آمده است که می‌گویند هر کس 150 من محصول دارد باید مازاد غله بدهد بنده اعتراض به دولت دارم یکى این که چرا مالیاتى را بدون تصویب مجلس شوراى ملى دستور داده است که گرفته شود یکى هم این که مجلس شورای ملى دولت را مکلف کرده است که کمتر از سه تن هر کس مازاد داشته باشد نگیرد در شهرستان‌ها دارند می‌گیرند (رئیس - آقاى آزاد مختصر‌تر بفرمایید) بسیار خوب قسمت دیگر که می‌خواستم عرض کنم موضوع ادارات است چندى قبل یک زنى آمد نزد من شکایت می‌کرد که شوهر مرا جهت دویست تومان گرفته‌اند زندانى کرده‌اند و چندین نفر آمدند و شکایت کردند ولى اخیراً حاجى علینقى کاشانى را گرفته حبس کردند به اتهام این که ایشان 61 هزار

+++

بقچه نخ احتکار کرده‌اند بنده خودم هم پرونده‌ ایشان را 3 سال قبل در روزنامه خواندم که آقاى مهران که الان پیشکار دارایی است در 3 سال قبل سمنان بوده و یک مقدار زیادى علاوه بر آنچه 61 هزار بقچه احتکار کرده یک مقدار بقچه هم قاچاق می‌کرده‌اند براى این پرونده مستنطق 6 میلیون تومان قرار وجه‌الضمان صادر کرده است فورى مرخص کرده‌اند من از دو نفر از قضات سؤال کردم که چرا این کار را کردند گفتند آقاى هژیر 4 مرتبه دادستان را خواستند سر این این موضوع حتى گفتند که آقاى هژیر در حدود چهل قهوه داده است به اشخاصی که رفته‌اند پهلوى او بنده خواستم از آقاى هژیر و از آقاى وزیر دادگسترى سؤال کنم که چرا وقتى که یک مردى را براى دویست تومان می‌برند به زندان و یک بیچاره بدبختى را می‌آورند توقیفش می‌کنند و زن بچه‌اش بیچاره می‌شوند هیچ کس توجهى ندارد ولى وقتى یک شخصى پول‌دار توقیف می‌شود وقتى که دادستان او را تعقیب می‌کند می‌روند او را ملزم می‌کنند که دست از تعقیب آن شخص پول‌دار برمی‌دارد و او را مرخص می‌کند من می‌پرسم از آقاى هژیر که چرا؟ (نخست وزیر - یک عده‌ای هم از آن طرف ناراضى هستند) قانون می‌گوید هر کسى که مرتکب جرم شود او را باید مجازات کنند مجرمى را خلاص می‌کنند و این برخلاف قاعده است ولى اصل این است که مجرم را باید تعقیب کنند من نمی‌دانم آقاى هژیر به چه علت دستور داده است که یک نفرى را که برخلاف قانون رفتار کرده است آزادش کنند. یکى هم این نان‌ها را ملاحظه کنید نواله است در هیچ کجا نان پیدا نمی‌شود.

حاذقى - تا مجلس این طور است وضعیت از این هم بدتر است.

نمایندگان - دستور - دستور.

نخست وزیر - دولت بنده سهل و ممتنع نمی‌تواند عمل کند هم مازاد نگیرد هم این نان را به مردم ندهد (آزاد - مطابق قانون بگیرید) مطابق قانون می‌گیرند اولاً ایرادى هست شکایتى هست بفرمایید کى این شکایت را کرده است تا رسیدگى شود و الا تلگرافى رسیده از سبزوار که از 150 من هم مازاد می‌خواهند (آزاد - از 2000 نفر می‌گیرند) بفرمایید کیست که من یک نفر را بفرستم در آنجا رسیدگى کند و الا کلیات گفتن که از 150 من مازاد می‌خواهند شما می‌فرمایید می‌خواهند بنده می‌گویم نمی‌خواهند این دو تا به هم در این که این مطلب بنابراین مازاد را دولت ناچار است به موجب قانون بگیرد و آن روزى که این مطلب مطرح بود عرض کردم مجلس شوراى ملى وارد اشکال بشوند اگر آنجایی که مازاد دارند مردم محل و جایی که نان‌خیز نیست زحمت خواهند شد (صحیح است) بنابراین مازاد را به موجب قانون می‌گیرند و خواهند گرفت اگر شکایتى در باب تخطى و تجاوز مأمورین از حدود مقررات قانون به نام و نشان بفرمایید فى الفور رسیدگى می‌کنم اقدام می‌کنم اگر ایرادى داشت رفع می‌کنم (اقبال - بفرمایید از همه بگیرند) اگر نقصى هم هست بفرمایید اقدام می‌شود اما این نان چیست که به مردم می‌دهند یک دفعه این را هم عرض کردم در تیر ماه 1326 موجودى دولت در سیلوها و انبارها گندم 110 هزار تن بود جو 24 هزار تن و جمعش 134 هزار تن، در تهران از این مقدار 45 هزار تن گندم موجود بود. 760 تن جو در اول تیر 1327 بیست و یکهزار تن گندم در تمام مملکت موجود بود و 6000 تن جو و از این مقدار در تهران ده هزار تن موجود بود 45 هزار تن موجودى سیلوهاى تهران را که در سال 1326 بود اول تیر به بنده ده هزار تن تحویل دادند یعنى گندمى که خود بنده جمع‌آورى کرده بودم و گفتم آقاى نجم‌‌الملک پشت همین تریبون در موقعى که وزیر دارایی بودند و بنده منزل نشسته بودم یکى از آقایان سؤال کردند ایشان گفتند انبارهای ما پراز گندم و شکر است وقتى که بنده آمدم دیدم انبارهاى ما 21 هزار تن موجودى دارد، خودم جمع کردم و تقسیم کردم وقتى آمدم به بنده انبار بى‌‌گندم تحویل دادند! باید تحمل بفرمایید، تأمل بفرمایید تا به زحمت و با پول خرج کردن از اطراف تهران آنچه ممکن است بیاورند و از خارج هم فرصتش برسد حمل کنند بیاورند وقتى برسد نان خوب می‌شود (آزاد - آقا مردم را اذیت نکنید ما حرف دیگرى نداریم) حقیقت این است که عرض می‌کنم حالا شما در اقلیت هستید و هر چیزى را می‌خواهید بهانه کنید این حرف‌ها را می‌زنید چیز دیگرى است و الا حقیقت این است که بنده عرض کردم. این راجع به نان، اما راجع به مطلب دیگرى که فرمودید عرض کنم بفرمایید ببینیم در این مملکت شما طرفدار اجراى قوانین و اجراى تصمیمات مقامات قضایی هستید یا نیستید؟ (مکى - براى همه یا تنگ و گشاد هم دارد؟) (کشاورز صدر - در زمان دولت ایشان گرفتند) عرض کنم که آقایان هر مطلبى پیش می‌آمد می‌فرمایند دولت و قوه مجریه حق این که خودش تصمیم بگیرد ندارد باید امور قضایی را رجوع کند به مقامات قضایی، یک زنى می‌فرمایید به جنابعالی رجوع کرده و گفته که براى دویست تومان شوهرش را زندانى کرده‌اند بنده اطلاع ندارم و در امور قضایی نه مداخله می‌کنم و نه اطلاع دارم حالا رأیی که دادند اگر منطبق با مقررات بوده است اجرا می‌کنند و اگر هم نبوده است یک مرحله بالاتر رفته است و از موقع باید استفاده می‌کرده و کارش را تمام می‌کرد اما به آقاى حاج علینقى ایشان یکى از تجار مردم ایران هستند (صحیح است) مثل همه تجار مادامى که عملیات‌شان مخل هیچ یک از قوانین نیست محترمند و در پناه قوانین هستند بنده نه فقط در ظرف این چند روزى که ایشان تحت تعقیب بودند دادستان تهران چند روزى که ایشان تحت تعقیب بودند دادستان تهران راندیدم وخود او هم نیامد شاید 20، 15 روز است که بنده اصلاً دادستان را ندیدم که براى این کار خواسته باشم دو سه بار خواسته باشم یا یک بار خواسته باشم به کلی دروغ است اصلاً از 15 روز پیش ندیدم چه رسد به این مطلب اما بنده چهل تا قهوه به کی دادم بنده اول که کوضوع را مطرح کردند خیال کردم که قهوه قجرى است ولى قهوه که اشکالى ندارد از صبح تا شام آنجا نشسته‌اند قهوه می‌خورند به سلامتی شما شام هم دعوت‌شان می‌کنم چه ارتباطى به مجلس شوراى ملى دارد موضوع سر چیست آقا یک نفرى را آمدند متهم کردند به این که دوسیه‌ای در 1323 داشته یکى از مأمورین دادگسترى یک قرارى صادر کرد و ق رار را هم آوردند اینجا بنده‏ خیال می‌کردم این عملى که اتفاق افتاده یعنى یکى از تجار محترم را با قرار یکى از مأمورین دادگسترى توقیف کردند خودش دلیل این باشد که آقایان بدانند بنده اعمال نظر و اعمال نفوذ در هیچ مرحله‌ای از مراحل قضایی نمی‌کنم و به همین دلیل وقتى که موضوع مطرح شد ایشان را آوردند بردند حتى یک شب هم آنجا ماندند و این بهترین دلیل اطاعت ایشان از اوامر قضایی دولت بود بنده حتى بالاتر عرض کنم به ایشان حتى پیشنهاد شد که چون مستنطق نوشته است بایستى 6 میلیون تومان نقد بدهند شما یک چک بدهید چک را هم در آورد بعد گفت آقا من در حسابم 6 میلیون تومان پول نقد موجود ندارم و به این جهت چک خالى از وجه نمی‌دهم تا این که شب در آنجا ماند و مراحل قضایی دیگرى به کارش رسیدگى کرد وقتى که دیدند وارد نیست عوض کردند بنده نمی‌دانم ایراد به کى وارد است؟ یک مأمور قضایی یک قرارى صادر کرده آن قرار را گذاشتند به اجرا در دولت بنده نه شخصاً و نه آقاى وزیر دادگسترى هیچ وقت اعمال نفوذى براى این که ایشان در خارج از مقررات قضایی آزاد بشوند و بروند نکردیم و ایشان هم کاملاً اطاعت خودشان را به قوانین مملکت نشان دادند و از این حیث بیشتر قابل احترام هستند بعد مقامات قضایی رسیدگى کردند و این را وارد ندانستند بنده می‌خواستم منصفانه به وجه اثبات عمل کنم ولى خود آقایان وقتى این خبر را شنیدید قطعاً تصدیق فرمودند در دل‌تان که اینجا توطئه‌ای است و الا براى یک پرونده 1323 که نه درصدش درست است نه ذیلش (آزاد - همه جایش درست است) آمدند و گفتند شما بایستى وجه‌الضمان نقد بدهید آن هم 6 میلیون تومان معنی‌اش این است که بیایید در توقیف بمانید  و الا 6 میلیون تومان بدهید چه صورت دارد؟ حالا با تمام این احوال ایشان اطاعت کردند یک مرجع قضایی دیگر رفته اعمال حق خودش راکرده و برطبق مقررات قانون ایشان را آزاد کرده وقتى آزاد شدند آمدند بیرون حالا می‌فرمایید بنده چه بکنم؟ می‌فرمایید بنده مداخله بکنم به میل شما یعنى به آن مرحله دوم قضایی بگویم که حتماً آقاى حاج علینقى کاشانى را در حبس نگه دارند براى این که آقاى آزاد دل‌شان می‌خواهد؟ بنده این جا براى اجراى اوامر آقاى نیامده‌ام.

3. بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

رئیس - به ورود در دستور رأى گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. بودجه مطرح است آقاى دکتر معظمى بفرمایید آقایان هم توجه بفرمایند طورى بیرون نروند که مجلس از اکثریت بیفتد.

دکتر معظمى - نظر آقایان هست که در موقعی که بودجه 1325 و 26 مطرح بود و بعد کابینه ساقط شد و کابینه آقاى حکیم‌الملک آمد و آقاى نجم‌الملک متصدى امور مالى مملکت شدند بنده به عنوان مخالف با بودجه سه ساعت صحبت کردم در آنجا یک تذکراتى دادم که بودجه‌ای که تقدیم مجلس شوراى ملى شده است اسمش را نمی‌توان بودجه گذاشت و در آنجا یک مطالب مفصلى به عرض رساندم که چون یک مرتبه گفته شده است مجدداً

+++

مطالب را تا آنجا که لازم نباشد تکرار نمی‌کنم و مخالفتى که من با این بودجه می‌کنم به همان دلایلى است که با بودجه سابق کردم، با تذکراتى که سابقاً داده شد انتظار داشتم که آقاى نجم‌الملک بودجه‌ای را که به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌کنند واجد شرایط قانونى باشد و همچنین کمیسیون بودجه که فعلاً نمی‌دانم مدافع گزارشش چه شخصى است آن هم دقت کند و یک گزارشى به مجلس شوراى ملى تقدیم کند ...

رئیس - آقاى دکتر معظمى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظه مجدداً اکثریت حاصل شد)

دکتر معظمى - چون آقایان مجلس را از اکثریت می‌اندازند من قسمتى را که آقایان خورده‌اند می‌خوانم که بدانند آقایان وقتى این جا آمدند وظیفه‌شان را باید انجام بدهند نه این که بروند بیرون و سیگار بکشند (من که در ذیل امضا می‌نمایم خداوند را به شهادت می‌طلبم و به قرآن مجید قسم یاد می‌کنم مادام که حقوق قانون اساسى محفوظ و مجرى است تکالیفى را به من رجوع شده است مهما امکن با کمال راستى و درستى و جد و جهد انجام بدهم ...) یعنى آقایان موظفند به این که بیایند اینجا بنشینند و در واقع وظیفه‌شان را انجام بدهند (یکى از نمایندگان - مهما امکن) (ملک مدنى - مهما امکن معنی‌اش این نیست که از اکثریت بیندازند) بهترین وظیفه‌ای براى یک وکیل معین شده است بودجه است (صحیح است) و آقایان در موقعی که بودجه مطرح است عوض این که ارقام بودجه در دست‌شان باشد متأسفانه در خارج مشغول گردش و یا توطئه بر علیه مملکت هستند کسى که رأى به دولت می‌دهد موظف است بیاید بنشیند لوایح دولت را بگذراند، آن کسى که رأى می‌دهد موظف است اینجا بنشیند و گوش بدهد نه این که برود بیرون. عرض می‌کنم این بودجه‌ای که آقاى نجم‌الملک تقدیم مجلس کردند داراى یک معایبى بود و آن نکاتى را که بنده تذکر دادم در بودجه رعایت نشده و در کمیسیون بودجه هم آن طورى که انتظار می‌رفت این معایب برطرف نشده و این تذکرات به هیچ وجه مورد توجه کمیسیون بودجه قرار نگرفته است و بعد هم که دولت آقاى هژیر تشکیل شد این بودجه را پس نگرقتند بنابراین دولت فعلى هم این بودجه را قبول دارد و وقتى که قبول دارد جواب نیاید داده شود که دولت سابق این بودجه را داده است (صحیح است) بنابراین بنده ناچارم که این قسمت‌ها را تذکر بدهم که بعداً جواب داده نشود. اما بودجه، بودجه چیست، بودجه آقایان می‌دانند که یک لایحه‌ای است که پیش‌بینى عواید کل مملکتى براى مدت یک سال بنابراین به طوری که اینجا هم نوشته شده است با تعریفى که بنده گفتم بودجه به دو قسمت تقسیم می‌شود یکى عواید و یکى مخارج ولى قبل از این که وارد این دو قسمت شویم یک عیب اساسى بودجه مملکتى ما دارد و آن عیب از این جهت است که دولت‌هایی که تاکنون در این مملکت تشکیل شده است هیچ وقت ننشسته‌اند فکر بکنند که مملکت را چطور باید اداره کرد، تکلیف ایالات و ولایات را چطور باید معین کرد براى این که بعضى از مخارج است که اهل ولایات باید خودشان پرداخت بکنند احتیاجى به بودجه عمومى ندارد و بعضى ضرورى است که باید از بودجه عمومى مملکت پرداخت شود مثل بودجه ارتش پس بنابراین عیب اساسى که در بودجه مملکت ما دیده می‌شود این است که ما وظایفى براى ولایات و ایالات خومان معین نکردیم و یک مخارجى در بودجه ما دیده می‌شود که به هیچ وجه خوب نبود در مخارج عمومى باشد تا فکرى هم براى تقسیمات ولایات و وظایف ولایات و تکالیف مردم نکنیم به هیچ وجه دارای یک بودجه صحیح و کافى نخواهیم شد پس این یک عیب اساسى است که در راه بودجه و در راه مملکت است و بایستى دولت‌های فعلى و دولت‌های آینده این قسمت را در نظر داشته باشند و برای ولایات و ایالات یک وظایف و تکالیفى معین کنند و یک قانون هم باشد و دولت هم نظارت و سرپرستى کند که قانون اجرا شود تا این که مملکت رو به ترقى و سعادت برود (صحیح است) اما راجع به بودجه‌ای که بنده می‌خواهم صحبت کنم اول رقم مخارج را براى آقایان عرض می‌کنم بعد رقم درآمد و بعد کسر بودجه را. مخارجى که دراین بودجه پیش‌بینى شده است که بالاخره در نتیجه جمع و تفریق معلوم می‌شود چون بودجه روشن نیست و آن این است که نه میلیارد و یکصد و هشتاد و دو میلیون و پانصد و شصت ریال تقریباً خرجى است که ما می‌کنیم یعنى نهصد میلیون تومان این نهصد میلیون تومان به استثنای مخارج راه آهن و قسمت‌هاى اقتصادى و شرکت‌هایی که دولت اداره می‌کند بانک صنعتى است و اگر مخارج راه آهن را که نود میلیون تومان است اضافه کنیم مخارج بانک صنعتى را که من نتوانستم پیدا کنم مخارج شرکت بیمه و سایر شرکت‌ها را هم اضافه کنیم شاید یک برابر و نیم مقابل بشود پس بنابراین ملاحظه می‌فرمایید که از نظر مخارج فوق‌العاده کمرشکن است و علاوه بر این یک قسمت از مخارج مملکتى که ما بایستى در آنها نظارت بکنیم در بودجه اصلاً نیست از قبیل راه آهن.

قسمت‌های اقتصادى شرکت بیمه و شرکت‌هاى دیگر این قسمت مخارج اما قسمت درآمدى که اینجا پیش‌بینى شده است درآمد دولت است یکى درآمد شرکت نفت که چهل درصددش 31 میلیون تومان می‌شود و بقیه درآمد هم 684 میلیون می‌شود که رویهمرفته درآمدى که در این بودجه پیش‌بینى شده است تقریباً 715 میلیون تومان می‌شود بعد این دو رقم را که ما جمع و تفریق کنیم کسر بودجه به دست می‌آید که تقریباً صد و نود میلیون تومان ما کسر بودجه داریم این وضع فعلى و کسر بودجه است.حالا پیش‌بینى‌هایی که براى درآمد ذکر شده چون عرض کردم بودجه به دو قسمت تقسیم شده است یکى قسمت درآمد است یکى هم قسمت مخارج، حالا ابتدا بایستى ببینیم در این پیش‌بینى که اول وزارت داراوى موظف بوده است رسیدگى کند آیا پیش‌بینى دقیقى کرده است یا نکرده است و بعداً هم در مرحله دوم آیا کمیسیون بودجه دقت کافى کرده است یا نکرده است متأسفانه جواب این سؤال کردم کاملاً منفى است چرا؟ براى این که براى تمکین درآمد یک اصولى در بودجه هست و آن عبارت از این است که بودجه یک سال قبل را ملاک قرار می‌دهند و آن عوایدى که مسلم وصول شده است آن را پایه قرار می‌دهند و روى آن درآمد را تعیین می‌کنند بنده در بودجه 1325 که دقت کردم درآمدى که باید ملاک واقع شود در واقع 551 میلیون تومان است که بنده الان عرض می‌کنم این بودجه 1325 است وصولى مسلمى که در اینجا ذکر می‌شود الان براى آقایان می‌خوانم 593 - 706 - 416 - 5 ریال پس در 1325 ملاک درآمد وصولى دولت این قدر است و برای این که این بودجه 1327 صحیحاً پیش‌بینى شده باشد ما این عدد را بایستى اینجا نقل کنیم. متأسفانه این طور نشده است چطور شده است؟ آمده‌اند یک ارقامى من درآوردى در این بودجه به کار بروده‌اند معلوم می‌شود که این پیش‌بینى کاملاً غلط است و وزارت دارایی به هیچ وجه وارد نبوده است به این که این درآمدى که اینجا پیش‌بینى شده است صحیح است یا نه، چرا براى این که یک نامه‌ای که کمیسیون بودجه به وزارت دارایی نوشته است وزارت دارایی اصلاً جواب نداده است و معلوم می‌شود قادر نبوده است که ارقان وصولى تعیین کند و بنده حالا نامه کمیسیون بودجه را که به وزارت دارایی نوشته است می‌خوانم نامه شماره 554 مورخ 10 - 4 - 27 وزارت دارایی متمنى است دستور داده شود صورت وصولى درآمد سال 26 هر یک از مواد بودجه جداگانه و همچنین مبالغ قطعى که از بابت سال 1326 به هر یک از وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى از صندوق خزانه پرداخت گردیده و یا تعهد شده است براى اطلاع کمیسیون بودجه زودتر ارسال دارید» متأسفانه به این نامه کمیسیون بودجه وزارت دارایی قادر نبوده است جواب بدهد، پس این یک دلیل بر این که وزارت دارایی این پیش‌بینى را که کرده است از روى وهم و خیال بوده است اما دلایل دیگرى که بنده دارم این است که درآمد‌هایی را که این جا پیش‌بینى کرده‌اند جمع و تفریق آن را الان براى آقایان می‌خوانم تمنا می‌کنم اگر بودجه خدمت آقایان است ملاحظه بفرمایند که چقدر بدون تناسب این درآمد پیش‌بینى شده است قسمت ده درآمد انحصار تریاک از معاملات با خارجه در سال 1327 - 156400000 میلیون ریال در سال 1326 - 30524149 میلیون ریال نتیجه‌اش چیست؟ نتیجه‌اش این است که 125875851 میلیون ریال اضافه پیش‌بینى شده است 12 میلیون تومان این 12 میلیون تومان با توجه به این که تریاک کشتش ممنوع شده است این پیش‌بینى به عقیده بنده کاملاً غلط است من نمی‌دانم چطور ممکن است ملاک درآمد قرار گیرد (صحیح است) (حاذقى - موجودش زیاد است) حالا بنده عرض می‌کنم همین طور قسمت 11 درآمد انحصار دخانیات درآمد انحصار دخانیات یک میلیارد و پانصد و پنجاه میلیون ریال امسال پیش‌بینی شده است در 1326 یک میلیارد و سیصد میلیون ریال بوده است تفاوتش چقدر است دویست و پنجاه میلیون ریال، در چه موقع؟ در موقعی که نرخ سیگار را دولت پایین آورده بنابراین وقتى که نرخ را پایین آوردند علاوه بر این که نباید اضافه پیش‌بینى بکنند بایستى

+++

کمتر هم پیش‌بینى بکنند پس ملاحظه مى‌فرمایید که در این رقم کاملاً درآمد پیش‌بینى نشده است قسمت 12 حقوق گمرکى. حقوق گمرکى در سال 27 - 706 میلیون و در 1325 پانصد میلیون ریال بوده تفاوت چقدر است؟ تفاوت 206 میلیون ریال این 206 میلیون ریال معلوم نیست چطور شده است اضافه پیش‌بینى شده است با وجود این که نتوانسته‌اند جواب بدهند به نامه کمیسیون بودجه و به این قسمت هم بنده کاملاً اعتراض دارم.

قسمت 13 درآمد انحصار قند و شکر و چاى پیش‌بینى شده در سال 1327، 164 میلیون ریال و در سال 1326، 1350 میلیون ریال و تفاوت 29 میلیون ریال است با این که قند و شکر را دولت آقاى حکیمى قیمى را ارزان‌تر کرد بنابراین این است پیش‌بینى اضافى من نمی‌دانم از کجاست قسمت 14 مالیات راه در سال 27 صد و شصت میلیون و ششصد هزار ریال پیش‌بینى کرده‌اند در صورتى که در سال 26 صد و سى میلیون ریال است بنابراین سى میلیون و ششصد هزار ریال تفاوت دارد و زیادتر پیش‌بینى شده که وصول هم نخواهد شد قسمت 15 عوارض بندرى، البته تمام ارقام را من نگفتم ولى مهم‌ترین آن‌ها را بنده این جا یادداشت کرده‌ام عوارض بندرى در سال 27 شش میلیون و پانصد هزار ریال و در سال 26 پنج میلیون ریال بنابراین یک میلیون و پانصد هزار ریال اضافه شده است در صورتی که معلوم نیست که عوائد بندرى امسال زیاد باشد و معلوم نیست روى چه ملاکى بوده است‏

مکرم - آقاى دکتر وصولی‌های 26 را مى‌فرمایید یا پیش‌بینى 26 را؟

دکتر معظمى - عرض کنم پیش‌بینى 26 است وصولى را که نامه را خواندم وزارت دارایی نتوانسته جواب بدهد در صورتی که باید در جواب آن نامه نوشته باشد این قدر ریال ولى من آن را پیدا نکردم عرض کنم 16 - صدرى چهار پوست بره دو میلیون و سیصد هزار ریال در 27 در صورتی که یک میلیون و دویست هزار ریال در 26 بوده است یک میلیون و صد هزار ریال تفاوت دارد صورتى که باید با وضع صادرات ما حتى کسر باشد بعد درآمد تمبر صدى شش واردات و صدى یک صادرات 311 میلیون ریال در صورتی که در سال 26، 230 میلیون ریال بوده است 81 میلیون ریال اضافه شده است در صورتى که من گمان می‌کنم واردات و صادرات‌مان با آن رقم صادرات و وزارت تفاوت پیدا بکند درآمد صدى چهل و پنج قماش و حق انحصار منسوجات ابریشمى سیصد و هفده میلیون و ششصد هزار ریال در صورتی که در سال 26، 190 میلیون ریال بوده است با این ترتیب که صدى سى این درآمد را مطابق تصویب‌نامه ارزى آقاى هژیر دریافت کرده‌اند و از این قسمت صدى سى که کسر بود و تقریباً نهصد پنجاه و دو هزار تومان هم باید از این مبلغ کسر کرد براى آن که صدى چهل و پنج می‌گرفتند و مطابق این تصویب‌نامه صدى سى این قسمت هم کسر می‌شود درآمد حق انحصار اتومبیل پنج میلیون و ششصد هزار ریال در سال قبل دو میلیون ریال است این سه میلیون و ششصد هزار ریال تفاوت کرده.

نمره 21 درآمد ده درصد عوارض موقتى از بهاى سیف کالاهای وارده در سال 27 - 408 میلیون ریال پیش‌بینى کرده‌اند در صورتی که در سال 26 - 255 میلیون ریال بوده است و تفاوت 152 میلیون ریال است نمره 23 سود سهام دولت در بانک‌ها و شرکت‌هاى دولتی است در سال 27، 122 میلیون ریال در صورتی که در 26، هفتاد و دو میلیون ریال بوده است تفاوت چهل و نه میلیون و هشتصد و چهل هزار ریال است درآمد بانک اولاً که ترازنامه بانک را مطابق قانون موظفند بدهند نداده‌اند تا کاملاً وزارت دارایی بداند که امسال زیادتر است با این تفاوت ملاحظه می‌فرمایید بودجه‌ای که از طرف وزارت دارایی تقدیم شده است قلم مهمش که عایدات مملکت باشد از نظر پیش‌بینى صحیحا!‌پیش‌بینی نشده است. بعد از این پیش‌بینى ببینیم کمیسیون بودجه چه کرده است کمیسیون بودجه وظیفه داشته که ببیند آیا این ارقام صحیح است یا صحیح نیست آقایان می‌دانند که قانون اساسى یک وظایفى براى دیوان محاسبات معین کرده است که دیوان محاسبات باید هر ساله بودجه سال قبل را به عنوان لایحه تفریح بودجه تقدیم کند. متأسفانه لایحه تفریغ بودجه را به مجلس نیاورده و دیوان محاسبات که بایستى وظیفه مهمى را انجام بدهد متأسفانه فلج است براى این که در چندى پیش از این می‌گفتند چون یک قدرى مزاحم بوده است آمده‌اند برخلاف قانون اساسى اختیارات دیوان مجاسبات را کم کرده‌اند در صورتی که قانون اساسى ما یک وظایف مهمى براى دیوان محاسبات درست کرده است دیوان محاسبات مطابق قانون اساسى موظف است رسیدگى کند ببیند بودجه‌ای که مجلس شورای ملى تصویب کرده‌اند صحیحاً عمل می‌شود یا خیر؟ آیا از اعتبارات تجاوز شده است یا نشده است بعداً هم یک گزارشى چون مجلس شورای ملى مجال این قسمت را ندارد که فورى رسیدگى کند به یک دیوانى که محاسبات باشد واگذار کرده است به همین جهت است که اشخاصش را خودش انتخاب می‌کند در بودجه مخارج وقتى که ملاحظه بفرمایید تقریباً پانصد و نود هزار تومان خرج دیوان محاسبات است اما دیوان محاسبات حالا چه می‌کند؟ تسجیل را از او گرفته‌اند لایحه تفریغ بودجه را هم با این ترتیب نمی‌خواهند بدهند کار دیوان محاسبات این شده است که یک عده مردم محترم را گذاشته‌اند آنجا و الان شنیده‌ام که حساب‌های سال 1311 را رسیدگى می‌کنند که در بیرون هم به یک اشکالى برخورد می‌کند آن‌ها یا فوت شده‌اند (مکى - فایده عملى ندارد) یا این که فوت خواهند شد فایده عملى ندارد. ولى ششصد هزار تومان امروز خرج یکى از ارکان بودجه که دیوان محاسبات باشد می‌شود و این دیوان به کلی هیچ است. اما کمیسیون بودجه من معذرت می‌خواهم که به کمیسیون بودجه ما با وجود این که اشخاص مورد احترام مجلس است می‌خواهم ایراد بگیرم. اما انجام وظیفه پارلمانی به عقیده بنده مقدم است بر این احساسات. متأسفانه کمیسیون بودجه آن طورى که ما انتظار داشتیم کارش را انجام نداده چرا کارش را انجام نداد؟ براى این که بنده بودجه‌‌ای که آقاى نجم‌الملک تقدیم کرده‌اند مطالعه کردم بودجه‌ای که آقاى هژیر قبول کردند و بعداً آمدند صد و هشتاد میلیون اضافه کردند مطالعه کردم بودجه‌ای که آقاى هژیر قبول کردند و بعداً آمدند صد و هشتاد میلیون اضافه کردند مطالعه کردم متأسفانه باید عرض کنم که کمیسیون بودجه صد دینار کسر نکرد اگر مخبر کمیسیون بودجه صد دینار این جا پیدا کرد من قبول دارم ولى متأسفانه کمیسیون بودجه به هیچ وجه در این قسمت مداخله نکرد و حتى در قسمت‌هایی که در یک مواردى هم کمیسیون بودجه دخالت کرده است که به هیچ وجه از وظایف او نیست. در ماده 8 آقایان توجه بفرمایید (ماده 8 - دولت مجاز است کلیه مالیات‌ها و عوارض و سایر عوایدى را که از موقع اختتام دوره 14 تقنینیه وصول و براى پرداخت مخارج کشور مصرف نموده است به حساب قطعى منظور دارد) و همین کمیسیون یک ماه قبل برخلاف این را به مجلس گزارش داده است گزارش بودجه را من قرائت می‌کنم (به طوری که خاطر آقایان نمایندگان مستحضر است بودجه سال 1327 کشور در اواخر فروردین ماه تقدیم مجلس شوراى ملى گردید و در آغاز اردیبهشت در کمیسیون بودجه مطرح شد و مورد رسیدگى قرار گرفت کمیسیون پس از یک هفته شور در کلیات و بررسى در مواد این لایحه پرداخت مالکین ضمن رسیدگى به اقلام درآمد به این نکته برخورد که برخى از اقلام مزبور مبتنى به تصویب نامه‌هایی است که در مورد فترت صادر گردیده و لوایح قانونى مربوط به آن نیز که به موجب تبصره 3 ماده واحده بهمن 26 از طرف دولت تقدیم شده است هنوز به تصویب مجلس شوراى ملى نرسیده است از این رو کمیسیون پس از مذاکرات زیاد تصمیم گرفت که این موضوع را جداگانه به مجلس شوراى ملى گزارش نماید تا پس از معلوم شدن نظر مجلس کمیسیون بتواند به بررسی‌های خود ادامه دهد و بودجه کل را براى طرح تقدیم نماید) من نمی‌دانم چطور شد که آن هیئتى که یک مرتبه این طور خواستند کار قانونى را انجام بدهند یک مرتبه تغییر رویه دادند و آمدند دخالت در کار مجلس و در کار کمیسیون قوانین دارایی کردند اوضاع مالیات از مختصات مجلس شوررای ملى است (صحیح است) بعد کمیسیون دارایی باید اظهار نظر بکند این ماده 8 دولت برخلاف قانون اساسى است و اگر رأى به این ماده داده شود مثل این است که شما بگویید مجلس شورای ملى حق برقرارى مالیات را ندارد بنابراین مالیات را تا مجلس تصویب نکند همان طور که جنابعالى فرمودید (خطاب به آقاى آزاد) تلگراف بفرمایید که مالیاتى که قانونى نیست نپردازند بنابراین این قسمت خارج از حدود اختیار کمیسیون بودجه بوده است بعد کمیسیون بودجه با وجودی که وزارت دارایی جواب نداده است به ارقام من نمی‌دانم چطور مخبر یعنى اعضای کمیسیون بودجه این ارقام پیش‌بینى شده را قبول کرده‌اند و اما یک مواد دیگرى هم در اینجا کمیسیون اضافه کرده است یعنى دولت آورده است کمیسیون هم قبول کرده است و این قسمت می‌رساند که مطالعه نشده است و حال آن که ما در این قسمت قوانینى داریم و محتاج وضع قوانین جدیدى نیستیم که بعداً عرض می‌کنم (ماده 5 می‌گوید کلیه ذى‌حسابان و صاحب‌جمعان ملزم هستند حساب دوره تصدى خود را در موعدی که براى ارسال از طرف وزارت دارایی تعیین می‌شود تهیه و تحویل نمایند متخلفین علاوه بر آن که از خدمت برکنار خواهند شد مستوجب یک درجه تنزل رتبه نیز خواهند گردید و مادام که حساب دوره مزبور را تحویل نداده باشند ارجاع کار به آنها ممنوع است) این قسمت در قوانین استخدام کشورى هست (کشاورز صدر - تأیید شده) بنابراین تأکید

+++

لازم ندارد و ذکرش در اینجا به هیچ وجه موردى ندارد. یک قسمت هست که کلیه لوایح مالى را باید وزیر دارایی امضا کند اولاً ما در متمم بودجه سال 1310 یک چنین چیزى را تصویب کردیم ثانیاً این اصول است (صحیح است) مالیه مملکت مسئولش وزیر دارایی است و حق ندارد لایحه مالى به مجلس بیاید جز این که وزیر دارایی زیر آن را امضا کند. این اصلاً لزومى ندارد و به علاوه یک قسمت دیگرى دارد که وزراى دیگر موظفند که لوایح خود را باید به امضای وزیر دارایی برسانند در متمم 1310 یک همچون چیزى داریم و اگر این قانون هم نبود از اصول مسلمه مشروطیت است که وزیر دارایی است اگر در دخل و خرج مملکت تأثیرى نکند باید مجازات شود یک قسمت دیگر هم هست که کمیسیون بودجه و دولت توجه نکرده‌اند این تبصره 2 ماده 6 است که می‌گوید (پزشکان و سایر کارمندان دولت به هر نقطه که از طرف دولت مأمور شوند موظفند بعد از صدور حکم بلافاصله به محل مأموریت عزیمت نمایند در صورت استنکاف از خدمت منفصل خواهند شد) آقاى دکتر طبا تذکر فرمودند منتها از نظر پزشکان که چرا اسم پزشکان نوشته‌اند ولى از نظر اصول قوانین ما اصلاً غلط است شما قانون استخدام دارید که بنده اینجا الان طرز محاکمه مستخدمین دولت را براى أقایان می‌خوانم که محاکمه مستخدمین دولت چندین درجه دارد که بعضى از اختیارات وزیر است بعضى را محکمه ادارى باید رسیدگى کند و مهم‌تر از أن باید به دیوان جزا برود، بنابراین چنین ماده در اینجا که ظلم فاحشى است به مستخدمین دولت که صلاح نیست و علاوه بر این براى قضات ما یک قوانین خاصى داریم که براى رسیدگى به کار آن‌ها یک محکمه انتظامى باید تشکیل بشود و به این ترتیب نمی‌شود ما آن‌ها را از خدمت منفصل کنیم و این باعث می‌شود که هر کس را بخواهند یک حکمى برایش صادر می‌کنند که برو بندرعباس و بعد منفصلش کنند، به عقیده بنده این قانون برخلاف اصول کلى قوانین استخدامى است (صحیح است) و براى پزشکان هم مخصوصاً ما قانون داریم، شما آقا پزشکانى را به ولایات نمی‌روند نباید استخدام کنید و اگر استخدام کردید و بعد نرفتند مطابق قانون محاکمه‌شان کنید اما مطلقاً به صرف این که وزیر یک حکمى صادر کرد و کسى اطاعت نکرد منفصل خواهد شد از تمام شئون ادارى و زندگى و سابقه این به عقیده من برخلاف اصل است (صحیح است) یکى دیگر کمیسیون بودجه یک اختیاراتى داشت در 1326 که بعضى از ارقام را حذف کند و بعداً هم خوشبختانه شروع کردند و یک ارقامى را از بودجه حذف کردند و به وزارتخانه‌ها ابلاغ کردند من نمی‌دانم چه ترتیبى شد که بعد از چند وقت دیگر دنبال همان ابلاغاتی که کرده بودند یک نامه‌های دیگرى صادر شده است به این که آن تصمیمى که ما گرفتیم که حذف بشود مقصود ما آن نبوده است و خلاصه آن تصمیمات اولیه را هم لغو کردند به طوری که به هیچ وجه این قسمت را کمیسیون بودجه رسیدگى نکرده است پس بنابراین در قسمت درآمد به کلی پایه و اساس این بودجه غلط و خراب است و ما واقعاً نمی‌توانیم بگوییم این درآمدى که پیش‌بینى شده است صحیح است و این بودجه به عقیده من با این درآمدى که دارد کسرش بیشتر می‌شود، و مخصوصاً توجه آقایان را به این قسمت جلب می‌کنم. یک قسمت دیگر که در اینجا جزء درآمد پیش‌بینى شده است مالیات بر ارث است مالیات بر ارث را یک مبلغ ثابتى پیش‌بینى کرده‌اند بنده نمی‌دانم روى چه حساب کرده‌اند بهداشت در مملکت نیست و وضع بد است مردم زیاد می‌میرند و مالیات زیادى می‌گیریم؟ یا این که امر دیگرى است که بگوییم افراد زیادتر می‌میرند مالیاتش زیادتر بشود پس این ارقام به طور خلاصه یک شمه‌ای از این بى‌‌ترتیبى‌هایی است که در این خصوص به عرض آقایان می‌رسانم. این قسمت در آمد بود. اما براى خود مخارج، قانون محاسبات عمومى آمده است یک مقرراتى وضع کرده است چون معمولاً درآمد مبناى قانونى دارد اینجا اصولاً برایش تعیین کرده می‌گوید مالیات مستغلات بر ارث مالیات بر درآمد، متأسفانه اینجا یک رقمى است که مبناى قانونى ندارد آن مالیات املاک مزروعى است ولى در خرج قانون محاسبات عمومى براى بودجه یک اقلامى را پیش‌بینى کرده است می‌گوید بودجه و مخارج با رعایت اصول و مواد پیشنهاد به مجلس شوراى ملى می‌شود نه پیشنهاد شده است و نه کمیسیون بودجه توجه کرده است به این که ما فصلى داریم ماده‌ای داریم یک ارقام گنگى همان طور که جناب آقاى تقى‌زاده فرمودند ما نمی‌دانیم واقعاً به چه مصرفى خواهد رسید، و به علاوه در بودجه مطابق قانون محاسبات بایستى که مخارج پرسنلى از مخارج دیگر تفکیک شود و متأسفانه‏ در اینجا ما نمی‌دانیم که چند درصد بودجه صرف مخارج پرسنلى است هیچکدام نمی‌دانیم در صورتى براى قضاوت در یک بودجه لازم است این رقم را بدانیم. یک اشاره مخبر کمیسیون کرده است ولى من مبناى رقمش را نتوانستم پیدا کنم که چه بوده است پس بنابراین در این قسمت توجهى نشده. شاید به من جواب بدهند که ما چهاردیوارى را داده‌ایم ولى چهاردیوارى همیشه باخود لایحه تفصیلى است چهاردیوارى براى این است که جمعش معلوم بشود ووقتى می‌خواهند یک رقمى را بدانند باید جمع بکنند.

مثلاً وزارت فرهنگ باید جزئیاتش را نوشته باشد و جمعش را هم نوشته باشد و نقل بکنند تا ببینیم چقدر است و الا این چهاردیوارى که همین زور نقل و انتقال به هر ترتیبى که بخواهیم بدهیم این در واقع بودجه نخواهد بود چنین بودجه‌ای را نه محاسبین وزارت دارایی می‌توانند بنویسند نه دیوان محاسبات (صحیح است) در قسمت اعتبارات هم قانون می‌گوید بر دو قسم است اعتبارات مستمر و غیرمستمره هم یک شرایطى تعیین کرده و برای اعتبارات غیرمستمره هم یک شرایطی ولى در این بودجه هم رعایت نشده است پس از نظر تفکیک مخارج هم در این بودجه هیچ پیش‌بینى نشده است. اما در بودجه آن مخارجى که می‌بینیم یک قسمت مربوط به مستخدمین است که مخارج پرسنلى است  و من اینجا لازم می‌دانم که توجه دولت را جلب کنم که در قسمت استخدامى ما و قوانین مربوط به مستخدمین و نه دولت و نه مجلس چرا مستخدمین راضى نیستند؟ براى این که استخدام‌شان مبناى قانونى ندارد و هر روز می‌شود که تعییر و تبدیل پیدا می‌کند مجلس چرا راضى نیست؟ براى این که یک مشت از این مستخدمین دولت قریب سى چهل هزار نفر در زمان دکتر میلسپو وارد خدمت شدند و با وجود این که یک عده دیگر مستحق بودند و پیمانى بودند و حق بود که رتبه آن‌ها تبدیل شود برعکس این‌ها از این لایحه خلاف قانون استفاده کرده‌اند ولى حالا این هرج و مرج پیدا شد و اینها هم در زمره مستخدمین دولت قرار گرفتند باید یک راهى پیدا کرد و یک کارى کرد تا این که از این هرج میج خلاص بشویم و الا دولت ایران هیچ وقت نمی‌تواند بودجه داشته باشد که اداره کند و برای این قسمت متأسفانه نه ذکرى شده است و نه دولت پیش‌بینى کرده است یک موضوع دیگرى که راجع به مستخدمین می‌خواستم عرض کنم این است که متأسفانه روحیه مستخدمین ما خراب شده است و من هم حق را به مستخدمین می‌دهم براى این که اشخاصى که با این مملکت حکمفرمایی می‌کنند ملاک تقوى و فضیلت را ابداً در ایران مؤثر نمی‌دانند هر کس پشت هم اندازتر باشد حقه‌بازتر باشد صبح زودتر از خواب بیدار شود و برود عمر و وزید را ببیند او مقدم است و در اینجا توجه آقایان را جلب می‌کنم که این ترتیب هم به ضرر نسل فعلى مملکت و هم به ضرر نسل آتیه مملکت خواهد بود نسل آتیه چرا؟ برای این که نگاه کنید جوان‌ها و اطفال که می‌بینند بایستى در این مملکت درستى، فضیلت، انجام وظیفه و حسن خدمت را گذاشت کنار و باید آمد هوچى شد متشت شد راه غیرمستقیم رفت با این ترتیب این روحیه بسیار براى مملکت خطرناک است (صحیح است) و من مخصوصاً توجه آقایان را به این قسمت جلب می‌کنم که درست است که وکلا نمی‌توانند در قوه مجریه مداخله‌اى داشته باشند ولى به طور کلى می‌توانند این درخواست را داشته باشند که در انتصابات تقوى و درستى ملاک بشود (صحیح است) و گمان نمی‌کنم یک نخست وزیرى بتواند در پشت این تریبون ادعا کند که در گذشته این قسمت رعایت شده است و به علاوه وضعیت مستخدمین را هم باید رعایت کرد و با مشورت نمایندگان خودشان یک قانونى نوشت تا از این بلاتکلیفى دربیایند وضع‌شان درست بشود الان ورود به خدمت معلوم نیست تقاعد اصلاً در این مملکت صورت ندارد و من معتقد نیستم که باید راه استخدام را بست.

بلکه راه استخدام باید براى یک عده‌ای باز باشد چرا؟ براى این که دولت همیشه احتیاج دارد به این که یک جوان‌ها مجهزى وارد خدمت شوند و در طول خدمت تجربه پیدا کنند و داراى ذخایرى بشوند و خدمت بکنند به مملکت از آن طرف هم این یک فلسفه خیلى غلطى است و یک مبارزه‌ای است که بر ضرر روحیه جوان‌ها است و به عقیده من دولت می‌تواند یک کارى بکند که راه را براى جوان‌ها باز بکند و در همین جا هم باز استفاده می‌کنم که آن تبصره دوم براى حفظ حقوق مستخدمین بایستى از اینجا حذف شود و مقررات مستخدمین آلت دست یک عده‌اى نباشد حالا بیاییم راجع به قسمت‌ها در این بودجه ذکر شده است صحبت بکنیم راجع به قسمت بودجه سال 1327

+++

شماره 4 لطفاً ملاحظه بفرمایید قسمت نخست وزیرى در بودجه‌ای که آقاى نجم‌الملک به مجلس داده بودند 3589000 ریال پیش‌بینى شده بعد لایحه جدیدى که آقاى هژیر آوردند هشتاد هزار تومان اضافه کردند و از این هشتاد هزار تومانى که اضافه شده با ارقام دیگرى که عرض می‌کنم بودجه نخست وزیرى تقریباً 3 میلیون تومان است حالا عرض کنم یک قلم اعتبار دولت دو میلیون تومان، یعنى 20 میلیون ریال و یک رقم اعتبار سرى به هفت میلیون و پانصد هزار ریال است و یک اعتیار دیگرى به اسم اعتبار نخست وزیرى این 4389000 ریال جمعاً می‌شود 31885000 ریال (نخست وزیر - اعتبار سرى مربوط به نخست وزیرى نیست) خوب به هر حال در اختیار هیئت دولت است، عرض کنم چون بودجه‌اش زباندار نیست بنده ممکن است اشتباه کنم به هر صورت این قسمت می‌رساند که در 1326 اعتبار نخست وزیرى ششصد هزار تومان بوده است حالا چه چیزى ایجاب کرده است که یک میلیون و چهارصد هزار تومان اضافه شود به اعتبار نخست وزیرى نمی‌دانم من این را نفهمیدم و اعتراض می‌کنم، پس خود جناب آقاى نخست وزیر بایستى در موقعی که ما می‌خواهیم کسر کنیم موافقت بفرمایند که چند قلم زیادى کسر شود (صحیح است) یک قسمت دیگر هم راجع به قسمت وزارت جنگ است، در قسمت وزارت جنگ چون اینجا غالباً مذاکره شده است مخصوصاً همکار محترم آقاى مهندس خسرو هدایت یک مطالبى فرمودند که بنده بیرون هم اعتراض کردم، در پشت تریبون فرمودند که من به نام اکثریت مجلس به سربازان درود می‌فرستم و اقلیت را استثنا کردند من می‌خواستم عرض کنم که براى ارتش اقلیت و اکثریت وجود ندارد (صحیح است) و براى منفعت مملکت هم هر وقت منفعت مملکت ایجاب بکند همین دولت آقاى هژیر را که ملاحظه می‌فرمایید بنده با آن مخالف هستم و پشتیبان آن می‌شوم پس ملاحظه می‌فرمایید که در مقابل منافع عمومى مملکت اقلیت و اکثریتى نیست (صحیح است) پس این چیزى را که فرمودید خواستم که توضیح بشود من منکر نیستم که نظام براى هر مملکتى لازم است براى مملکت ما هم مثل سایر ممالک واجب و لازم است (صحیح است) اما احترام نظام را باید حفظ کرد ولى در طریقه احترام ممکن است که اختلاف عقیده وجود داشته باشد. من احترام نظام را در دوره 14 به این تشخیص دادم که افسرانى که در قضایاى شهریور 1320 آمدند و به این مملکت ضرر رساندند این‌ها مجازات شوند (صحیح است) و به هیچ شخص معینى هم نظر نداشتم و به هیچ شخص معینى هم نظر نداشتم و هیچ شخص معینى را نمی‌خواهم مجسم کنم که کى و کى حتماً فرار کرده‌اند نمی‌دانم ولى یک نفر را می‌توانم بگویم از لشکر یک چون خودم هم در خدمت یک ساله سربازى بودم و او فرمانده لشکر یک کریم آقا است لشکر یک منظم و مرتب هم بود این را باید بگویم ولى یک مرتبه ما نشسته بودیم دیدیم بعد از ظهر گفتند مرخص هستید سرباز و افسر مرخص هستند و در واقع یک فرد نمانده بود آنجا، این را باید چه کار کرد. من می‌گویم همان اشخاص نباید دو مرتبه روى کار باشند و دور اعلیحضرت باشند و در خدمت باشند و چون من این را به چشم خودم دیدم می‌گویم، حلا کسى خوشش بیاید و خوشش نیاید من نمی‌دانم من این را نهایت خدمت می‌دانم. وظیفه وجدانى و نمایندگى من ایجاب می‌کند که بگویم (صحیح است) پس بنابراین من تمنا می‌کنم از آقاى وزیر جنگ که آن دادگاه‌ها‌یی که بنا بود تشکیل بشود براى این افسران فرارى حتماً تشکیل شود و آن گزارش را هم که آقاى وزیر جنگ در آن موقع خواندند من اظهار کردم که قانع کننده نیست (صحیح است)! اگر اشخاصى بودند که باعث بلاتکلیفى مردم شده‌اند باید حتماً محاکمه شوند (صحیح است) چر از محاکمه می‌ترسند اگر تبرئه شدند که بسیار مردمان خوبى بوده‌اند و باید تقدیرشان کرد و اگر تبرئه نشدند باید مجازات شوند و یک قسمت دیگر راجع به نظام وظیفه بود البته وضع نظام وظیفه از زمانی که تیمسار سرلشگر نقدى متصدى شده است بسیار خوب شده این شخص بسیار افسر شرافتمندى است ولى من یک صحبتى کردم که باید مدت نظام وظیفه را کم کنیم و به 18 ماه تقلیل بدهم، دلیل آن این بود که اولاً رعایا زودتر می‌روند و به مزارع‌شان زودتر مراجعت می‌کنند و ثانیاً مقصود از نظام وظیفه چیست؟ مقصود از نظام وظیفه این است که تمام افراد مملکت نظام وظیفه دیده باشند براى یک موقعی که احتیاج پیدا شد از همه استفاده بکنند ولى مدت که زیاد باشد در نتیجه یک عده اصلاً به خدمت نظام خوانده نمی‌شوند و به یک عده ظلم می‌شود که زیادتر خدمت می‌کنند این است که باید این قسمت رعایت بشود، یک قسمت دیگر که بنده آنجا راجع به وزارت جنگ تذکر دادم این است که بعضى از این افسرانى که به مسافرت رفته بودند براى خرید اسلحه حساب‌های خودشان را هنوز پس نداده‌اند و من خودم که در مدت خدمت نظام وظیفه‌ام متصدى بودم دیدم حساب آن‌ها معوق مانده بود، تکلیف این هم باید زودتر معین شود، یک قسمت هم راجع به ایلات است که من در قسمت وزارت کشور یادداشت کرده‌ام بنده از کسانى هستم که معتقدم که حکومت را باید حکومت مرکزى بکند بودن اسلحه در دست اشخاص غیرنظامى و غیرمأمورین تأمینه، این به صلاح مملکتى نیست (صحیح است) چرا؟ براى این که وقتى شما یک حکومت مرکزى مطلق و مستقلى داشته باشید قوانین اجرا می‌شود اما اگر حکومت‌های کوچک در نواحى مملکت باشد بالطبع قوانین اجرا نمی‌شود (صحیح است) پس بنابراین قسمت اول این است که بایستى اسلحه جمع‌آورى شود اما در موقع جمع‌آورى اسلحه بایستى به ایلات کمک شود و به آن ترتیبى که سابق به آنها بدرفتارى می‌شد بدرفتارى نشود من خیلى خوشوقت هستم که رؤسای تمام ایلات در تهرانند و من دلم می‌خواست یک کنفرانسى در این قسمت به آنها داده شود که شما افراد این مملکت هستید به این مملکت هم خدمت کرده‌اید همیشه از شما قدرشناسى شده است ولى براى قدرت حکومت مرکزى بهتر این است که اسلحه را تحویل حکومت مرکزى بدهید (حاذقى - یکشنبه می‌آیند به مجلس تشریف بیاورید بگویید) تا این که دولت مرکزى اسلحه را جمع کند و این را من شنیدم که نسبت به ایلات یک تعدیاتى می‌شود و بایستى از این تعدیات جلوگیرى کرد، و بهداشت و فرهنگ به آنها یک قسمت از اهالى مملکت ما هستند، اما راجع به قسمت خرید فشنگ هم بنده یک تبصره‌ای دیدم و بنده با آن مخالفم، ولى موافقم که اعتبارات داده شود و کارخانه‌جات اسلحه‌سازى مملکت تقویت شود چون کارخانه‌جات اسلحه‌سازى را به طوری که من خودم دیدم کارخانه‌جات بسیار خوبى است و خوب هم ادراه می‌شود (صحیح است) و آن اشخاصى هم که متصدى بودند و این کارخانه‌ها را آورده‌اند واقعاً هم سلیقه به خرج داده‌اند و خوب هم انتخاب کرده‌اند وقتی که متفقین که برخلاف انصاف وارد مملکت ما شدند و آن‌ها را تصرف کردند استفاده کردند هیچ موجب نداریم مادام که ما در داخله داریم پول راه آهن را بدهیم فشنگ بخریم من معتقدم که پول راه آهن را به خودش بدهیم و اعتبار دولت اینجا اضافه شود براى تکمیل کارخانه‌جات اسلحه‌سازى و به عقیده من خریدن فشنگ صلاح نیست و از نظر فنى هم از غالب اشخاص اگر سؤال بفرمایید این نظر را دارند. راجع به وزرات کشور بنده اینجا دیدم که بودجه‌اش را اضافه کرده‌اند، عرض کنم که به بودجه وزارت کشور هشتصد هزار تومان اضافه کرده‌اند، هشتصد هزار تومان براى خود وزارت کشور و یازده میلیون ریال هم براى ژاندارمرى اضافه کرده‌اند یعنى کابینه آقاى حکیم‌الملک درخواست کرده بود راجع به وزارت کشور تشکیلات مملکتى ما خوب نیست آقاى فهیمى یعنى تقصیر جنابعالى نیست از زمان تشکیل وزرات کشور تا حالا وزرات کشور آن طور که باید کشوردارى نکرده است یک مدتى حکام می‌رفتند به ولایات و آن‌ها مردم را اذیت می‌کردند فعلاً هم آن وظیفه اساسى که حکام بایستى انجام بدهند یعنى نظارت بر کار ادارات و نمایندگى شاه در استان‌ها و شهرستان‌ها، انجام نمی‌دهند در وزارت کشور مد شده است که شهرستان اضافه می‌کنند البته به این قسمت توجه می‌فرمایید آقاى وزیر کشور، ما الان 90 شهرستان داریم این 90 شهرستان البته شاید با وضع فعلى که ارتباط به هم نزدیک شده است زیادتر هم شده‏ باشد، باید تشکیلات طورى شود که یک قدرى کسر شود براى این که بودجه وزارت کشور کمتر مصرف بشود، راجع به ژاندارمری بنده اینجا عرایضى داشتم چون آقاى مهندس خسرو هدایت اینجا راجع به ژاندارمری یک بیاناتى فرمودند، و به طور کلى فرمودند بنده انصاف نمی‌دانم که اینجا چیزى نگویم فرمودند که این‌ها کلیتاً دردند، می‌خواستم عرض کنم که ما اولاً حق همچون حرفى را نداریم چرا؟ براى این که واقعاً اگر در یک دستگاهى به طور کلى همه را ما یک طور تلقى بکنیم آنهایی که درستند خداى نکرده لغزشى پیدا می‌کنند پس بنابراین باید عرض کنم که در ژاندارمرى افسران خوبى هستند، دیگر فرمودند که ژاندارمرى بایستى از وزارت کشور مجزا شود بنده می‌خواستم عرض کنم که وظیفه ژاندارمرى غیر از وظیفه ارتش است، وظیفه ارتش این است که همیشه مشغول تعلیمات باشد در سربازخانه افراد را افسران تربیت بکنند و هر وقت قواى تأمینه کافى نبود از ارتش کمک می‌گیرند و یکى از وسایل احترام ارتش این است که ارتش را

+++

ما مخلوط نکنیم به سایر کارهاى دولتى (صحیح است) ارتش باید تقویت بشود پولش را نباید با کارهاى دولتى مخلوط کرد که بی‌جهت یک حب و بغض‌هایی در مواقع مشکل که باید خدمت به مملکت بکند ایجاد نشود، راجع به ژاندارمرى بایستى عرض کنم که ملاک قانونى دارد من چون مخالف این قسمت هستم می‌خوانم که دیگر تصویب‌نامه‌اى صادر نشود براى این که این وظیفه مجلس است ژاندارمرى را تغییر و تبدیلى بدهد ماده 3 قانون اصلاح بودجه کل کشور 1320 کشور تبدیل اداره کل بهدارى به وزارت بهدارى اداره کل کشاورزى به وزارت کشاورزى و ضمیمه شدن سازمان اداره کل انتشارات و تبلیغات به وزارت فرهنگ و سازمان اداره امینه به وزارت کشور از روز 30 شهریور ماه 20 تصویب می‌گردد خواستم عرض کنم که این یک مبناى قانونى دارد و آقایان متوجه باشند که اگر در این قسمت خواستند تغییراتى بدهند باید با نظر مجلس باشد اما موضوع شهرداری‌ها بنده عقیده‌ام این است که بایستى استقلال بدهیم به شهرداری‌ها و یک تکلیفى برایشان تعیین کرد و از آن‌ها خواست تا این که خودشان ترتیب کارشان را بدهند و کارها را انجام دهند (صحیح است) به این ترتیب مملکت اصلاح نمی‌شود هم دولت در زحمت می‌افتد و هم وکلا براى این که یک مخارجى است و ما که نمی‌توانیم همه را از بودجه کشور بگیریم این بعضى از اصلاحات از وظایف خودش است ما بایستى یک قانونى براى اصلاح وضع شهرستان‌ها به عنوان وظایف اهالى شهرستان‌ها و استان‌ها بیاوریم که اجازه بدهد در حدود مقررات وضع مالیات بکنند و به شهرداری‌ها استقلال داخلى بدهند اما راجع به شهرداری تهران این ایرادی که بنده می‌گیرم مربوط به رئیس فعلى شهردارى نیست براى این که وضع شهردارى طورى شده است که هر کسى در رأسش باشد با این وضعیت نمی‌تواند کار بکند (صحیح است) این است که بنده معتقدم که دولت و وزارت کشور باید یک فکرى بکنند (صحیح است) من معتقدم که شهردارى را باید از سیاست کنار بکشند و خدا لعنت کند کسى را که از روز اول شهردارى را وارد سیاست کرد. من مقصودم شخص معینى نیست هرکس که روز اول این کار را کرده است بد کارى کرده است و واقعاً گرانى زندگى مردم براى این است که سیاست وارد شهردارى شده است (صحیح است) همه جاى دنیا رسم است که میدان را تقسیم می‌کنند هر هفته‌ای در یک محله در میدان‌های مختلف و هر کس هر چه دارد می‌آورد می‌فروشد من نمی‌دانم آن بدبخت بیچاره چه گناهى توى این مملکت کرده است که خربزه را بیاورد دروازه یک منش را بدهد به دو ریال و بعد یک دانه را بدهند به بنده دو تومان و من نمی‌دانم این 18 ریال را به کى می‌دهم؟ و این بى‌‌نظمى است بنابراین باید محل‌های شهر را تقسیم کرده (اردلان - انجمن‌ها را هم بفرمایید) انجمن شهر هم باید تشکیل بشود و بعد هم یک انجمن مرکزى باشد که قسمت‌های مختلف و محل‌هاى دیگر را کمک کنند که در آن خود مردم باید ذی‌نفع باشند. یک موضوع دیگر آقا موضوع برق شهر است. یخ که این قدر مردم نخورند و ناخوش شدند حالا اگر حرفش را بزنیم بی‌مورد است اما واقاً وضعیت برق تهران به افتضاح کشیده شده بنده خودم مکرر شب‌های خاموشى را حساب کرده‌ام و در آن شب‌هایی که بنا نبوده است برق خاموش بشود میهمانى داشته‌ایم که آن شب‌ها هم اتفاقاً خاموشى شده است پس بنابراین باید براى برق تهران یک فکرى کرد از این افتضاح خارج شود همه علتش این نیست که کارخانه خراب است دستگاه برق به طور تحقیق و یقین خراب است (صحیح است) دستگاه یعنى رئیس و غیره (یکى از نمایندگان - مهندس شروقى کارش را انجام می‌دهد) مقصود نتیجه عمل است بنده خودم طرفدار آقاى مهندس شروقى بودم ولى منتظر بودم یک نفر جوانی که رفته فرنک و درس خوانده و آمده باید در نظر داشته باشد که تبعیض نشود و این خرابی‌ها همه در نتیجه تبعیض است که در مملکت می‌شود دولت که نباید برق بفروشد باید سیاست را خارج کرد من شنیده‌ام که می‌خواهند شرکت درست کنند اداره درست بکنند با تصویب‌نامه در صورتی که این یک نوع امتیاز است و با تصویب‌نامه نمی‌شود و نمی‌توانند بدهند مگر این که تصویب‌نامه صادر کنند که امتیاز را لغو کنند. یک موضوع دیگرى راجع به وزارت کشور داشتم و آن موضوع مرزدارى و مرزبانى است در این مملکت مرزدارى را با مرزبانى اشتباه می‌کنند مرزدارى از وظایف قشون است و مرزبانى از وظایف وزارت کشور است یعنى در هر مملکتى یک عده قشون پادگان می‌گذارند براى مرزدارى که یک مواقعى اگر خداى نکرده براى یک کشورى حادثه‌ای اتفاق افتاد یک عده‌ای آنجا باشند ولى براى مرزبانى ما قانون داریم قانون تقسیمات ایالات ولایات اولاً ماده 37 است که لغو هم نشده در قانون عمران که ما گذراندیم یک ماده‌ای دارد هر کدام از مواد قوانین مربوط به ایالات و ولایات که لغو نشده به قوت خودش باقى است پس بنابراین این ماده‌ای است که از وظایف وزارت کشور است. چرا؟ براى این که این‌ها ضابطین عدلیه هستند نظامى نمی‌تواند این کار را بکند پس بنابراین در این جا هم آقایان باید دقت کنند اما یک چیزهاى دیگرى هم من در بودجه دیدم راجع به این قسمت قسمت 69 اعتبار براى مبارزه و جلوگیرى قاچاق از مرزها 400 هزار تومان ملاحظه بفرمایید در ردیف 69 - 400 هزار تومان محل براى این کار گذاشته‌اند بعد در ماده 35 براى گارد سرحدى و گمرکى اداره کل گمرک در ملاحظات ملاحظه بفرمایید می‌نویسد از اعتبار بودجه اعبتار بودجه اداره کل گمرک مبلغ 58 میلیون ریال علاوه از 30 میلیون ریال اعتبار سال قبل براى تشکیل گارد سرحدى اختصاص داده می‌شود یک 600 هزار تومان هم در ماده 7 و 8 است ملاحظه بفرمایید 7 و 8 از اعتبار فقره 7 مبلغ 68500000 ریال براى مصارف زیر تخصیص داده شده 1 - براى هزینه حمل اسلحه از بنادر ایران به طور على الحساب 50000000 ریال 2 - براى تکمیل هزینه مرزبانی 6000000 ریال ملاحظه بفرمایید ما یک گارد سرحدی داریم 400 هزار تومان براى جلوگیرى قاچاق از مرز بودجه گذاشته‌اند 600 هزار تومان هم براى مرزبانى ملاحظه بفرمایید (سزاوار - مرزها هم بازار است) بنابراین دولت باید خودش این‌ها را حل کند وزیر کشور وزیر جنگ هیئت دولت هستند براى این که بیشینند مسئولیت خودشان را معین کردند این بودجه را یک قلم به یکى از وزارتخانه‌ها بدهند تا بتواند فعالیت بکند به هر حال بایستى این مسئولیت‌ها معین بشود و هر جا نقص قانونى دارد باید از مجلس شورای ملى اجازه بگیرد مجلس شورای ملى هم براى همین مواقع است که اجازه بدهند پس بنابراین این قسمت‌هایی که بنده عرض می‌کنم آقاى وزیر کشور مسئولیت جنابعالى را مبرى نمی‌کند که بگویید براى من فرق نمی‌کند را می‌بری نمی‌کند که بگویید براى من فرق نمی‌کند مرزبانى یکى باشد و مرزدارى یکى مسئول حفظ نظم داخلى مملکت وزیر کشور است این را هیچ وزیر کشورى نمی‌تواند انکار بکند قانون تعیین می‌کند حالا براى حفظ مصالح و مسئولیت خودتان از هر قانونى که می‌توانید بایستى استفاده کنید موضوع دیگر راجع به وزارت بهدارى است. بنده راجع به وزارت بهدارى اینجا بودجه‌اش را خیلى کم می‌دانم براى این که ما نمایندگان ولایات فوق‌العاده مبتلاى به این قسمت هستیم می‌دانیم که هیچ ندارند بنابراین بودجه را که براى وزارت بهدارى معین کرده‌اند کافى نیست و من مطالبى که راجع به این قسمت دارم می‌گویم. راجع به وزارت بهدارى اتفاقاً ایرادى هم ندارد وزارت بهدارى با این بودجه که دارد کار خودش را انجام می‌دهد ولى منظور از وزارت بهدارى این نیست یعنى کارهایی را که انجام می‌دهد کارش نیست وظیفه وزارت بهدارى بیشتر مبارزه با بیماری‌های واگیر است قبیل آبله، تیفوس، بیماری‌های آمیزشى و تراخم و سل و سرطان و غیره همین طور ایجاد تأسیسات قرنطینه بحرى و هوایی براى جلوگیرى از سرایت امراض می‌باشد (اسلامى - راجع به استخر مستشاران هم بفرمایید که 80 هزارتومان خرج شده) بنده نمی‌دانم عرض کنم مستشاران که می‌فرمایید چون ایراد گرفتید یک آدمى بود که خوب خدمت می‌کرد آن دکتر بالتازار بود بنابراین خواستم عرض کنم اگر براى جنابعالى سوءتفاهمى شده برطرف شود چون واقعاً خوب کار کرده است یکى دیگر از وظایف وزارت بهدارى که مراقبت در اجراى مقررات صحى بین‌المللى است مخصوصاً مراقبت در مراسم راجع به حج آقایانى که در این فکر بودند که براى حجاج طبیب معین کنند می‌خواستم عرض کنم قرارداد صحى بین‌المللى 1326 دولت ایران تعهد کرده است که در موقع که حجاج می‌روند به آنها کمک کند بنابراین باید از نظر این ماده جنابعالى استفاده بفرمایید از مقررات بین‌المللى و چند نفر طبیب بفرستید یکى هم از وظایف وزارت بهدارى داروهاى مخدر است که باید مراقبت کند که داروهایی که وارد می‌شود فاسد نباشد و به مردم داروى بد فروخته نشود یکى هم ایجاد درمانگاه‌ها و بیمارستان‌ها در تمام نقاط کشور است ولى وزارت بهدارى هیچکدام از این وظایف اختصاصى خودش را نمی‌تواند انجام بدهد. الان آقایان وضعیت تهران را ملاحظه بفرمایید در غالب خانه‌ها حصبه است حتى در خانه خود من که وسائل هم هست حصبه هست ما الان یک مریضى داریم ملاحظه بفرمایید وسائل جلوگیرى از امراض به هیچ وجه نیست ما مملکت را رها کرده‌ایم به مقدرات بنده می‌خواستم خدمت جناب

+++

آقاى هژیر عرض کنم و توجه ایشان را جلب بکنم که هر اضافه‌ای که به وزارت بهدارى داده شود علاوه بر این که کار ثواب هم هست بایستى دستور هم بفرمایید که کمک بشود راجع به وزارت فرهنگ بنده یک عرایضى دارم راجع به شورای عالى فرهنگ آن روز که جناب آقاى تقى‌زاده صحبتى کردم که روزنامه به عنوان خیانت نوشته بود من به عنوان خیانت نگفتم من‏ گفتم هیچ هیئتى نسبت به فرهنگ مملکت این همه بدى نکرده است از حرفم هم عدول نمی‌کنم. اینجا در قسمت برنامه‌ها مکرر صحبت شده یک هیئتى یا نباید مسئولیت قبول کنند و وقتى که انجام وظیفه نکردند اگر ایرادى به آنها شد نباید بدشان بیاید و اوقات‌شان تلخ بشود من از جنابعالى سؤال می‌کنم که شوراى عالى فرهنگ آیا مرتب تشکیل می‌شود آیا این وظیفه اساسى اصلى خود را که نظارت در برنامه می‌باشد عمل می‌کند؟ بنده می‌خواهم بدانم آن لایحه‌ای که پس گرفتند براى این که اصلاح بفرمایند آیا اصلاح شد؟ و بودجه وزارت فرهنگ در این قسمت من نمی‌دانم اضافه شد؟ در صورتى که وقتى که اضافه می‌شد سهم وزارت فرهنگ هم باید اضافه شود یک قسمت راجع به مدارس است که البته آن طوری که باید نیست و آن دیسیپلین حسابى که بایستى در مدارس مخصوصاً در دبیرستان‌ها باشد وجود ندارد در برنامه‌ها هم یک نواقصى دارد که لازم است بنده عرض کنم و مخصوصاً توجه جنابعالى را آقاى وزیر فرهنگ که حسن نیت دارید جلب می‌کنم که بایستى برنامه وزارت فرهنگ کمال دقت در آن بشود که این جوان‌هایی که تربیت می‌شوند همه اخلاق‌شان خوب باشد همه فارسی‌شان را خوب بنویسند و هم آن قسمتى را که در آن درس می‌خوانند خوب یاد بگیرند یکى هم راجع به مدارس اختصاصى است که با مدراس دیگر اصلاً رقابت می‌کنند و لزومى ندارد یک بودجه اضافى دارند بنده خواستم توجه آقاى دکتر اقبال را جلب بکنم که این قبیل مدارس اختصاصى در جاهاى دیگر صلاح نیست چون نتیجه‌اش این می‌شود که بعضی‌ها سست می‌گیرند امتحانات را بعضی‌ها محکم می‌گیرند و این یک مجرایی می‌شود براى تنبل‌ها که وارد آنجا بشوند (صحیح است) یک قسمت دیگر چون آقاى نخست وزیر هم خودشان اهل مطالعه هسنتد و اهل کتاب می‌باشند من پیش خودم فکر کردم که خدمت بزرگى که به این مملکت می‌شود کرد این است که یک دارالترجمه دائر بکنند و این دارالترجمه کتب خارجى را ترجمه کند و در دسترس مردم بگذارند ما نمی‌توانیم همه سال محصل بفرستیم به اروپا و هیچ زمانى هم بهتر از حالا نیست براى این که در نتیجه زحمات پادشاه فقید یک عده رفتند به ممالک خارج و زبان‌های خارجه را خوب می‌دانند و الان می‌شود از آن‌ها استفاده کرد که این کتب طبى و علمى مخصوصاً ترجمه بشود و بعد با این استعدادى که در ایران هست اگر این کتب ترجمه بشود من قول می‌دهم که افراد مملکت ما خوب ترقى بکنند چون در این مدارس که ما تحصیل کرده‌ایم همه را دیده‌ایم که همه خوب امتحان دادند و در میان بیگانگان واقعاً باعث سرافرازى بوده‌اند (یکى از نمایندگان - باید اجازه بگیرند) خوب اجازه بگیرند اما خوشبختانه ما یک چنین قراردادى نداریم و قرار داد را هم نباید امضا کرد تبصره 8 ماده 2 راجع به وزارت فرهنگ یک چیزى دارد که من اینجا توجه آقاى نخست وزیر و آقاى دکتر اقبال را جلب می‌کنم کلیه محصلین متوسطه دولتى و دانشکده‌ها بایستى ماهیانه بپردازند فقط محصلین بى‌‌بضاعت که سابقه تحصیلى آن‌ها برجسته باشد از پرداخت ماهیانه معاف خواهند شد. مبالغ ماهیانه‌های مذکور در بالا را وزارت دارایی با موافقت وزارت فرهنگ تعیین خواهند کرد و از شهریور 1327 اجرا خواهند نمود. می‌خواستم عرض کنم که الان چنین حقى براى وزارت دارایی نیست شوراى عالى فرهنگ می‌تواند تصویب بکند. ولى واگذار کردن چنین حقى به وزارت دارایی که هیچ جنبه فرهنگى در آن نیست حالا کار ندارم که یک وزیر دارایی جنبه فرهنگى ندارد نوع کارش هم نیست این درست نیست (مکى و آزاد - می‌خواهند در دانشکده‌ها را ببندند) به عقیده بنده خوبست همان طور که مال دانشگاه به شورای دانشگاه واگذار شده است مال دانش‌آموزان را هم به شورای عالى فرهنگ واگذار کنند بنابراین این قسمت را هم تذکر دادم که توجه بکنند راجع به وزارت بازرگانى من یک تذکرات زیادى دارم حالا عرض می‌کنم وضع صادرات و واردات ما به هیچ وجه خوب نیست اغلب ممالک خارجه موفق شدند که بعد از جنگ تعادل صادرات و واردات را درست کنند چند روز قبل بنده در روزنامه خواندم که صادرات دولت انگلستان از صادرات قبل از جنگ هم تجاوز کرده است ملاحظه بفرمایید که یک مملکتى که در یک جنگ بزرگى وارد بوده است در نتیجه لیاقت اداره‌کنندگان این مملکت و تحمل افرادشان مخصوصاً تحمل افراد توانستند که این تعادل را برقرار کنند در مملکت ما برعکس شده است یعنى نه افراد تحمل داشته‌اند و نه این که هیئت دولت پس از جنگ جلوگیرى کرد در صورتی که سایر ممالک چون بعد از جنگ متوجه شدند که دلار را جمع‌آورى کنند و براى جمع کردن دلار شروع کردند به صادرات در داخله مملکت تضییقات می‌کنند براى این که صادرات زیاد بشود چون اشخاصى فهمیده دارند در مملکت خودشان با افرادشان تضییقات قائل شدند و بعد شروع کردند به صادرات به طوری که یک اشیایی وارد این مملکت شده است که کاملاً می‌توانستیم از آنها صرفنظر کنیم و به علاوه لیره ما را از دست ما خارج کردند و حتى آنهایی که براى ما ضرورت نداشت دو دستى تقدیم کردند 15 میلیون دلارى است که سابقه‌اش را آقایان دارند براى این که یک نظر اجمالى آقایان نسبت به صادرات و واردات داشته باشد بنده عرض می‌کنم طبق آمار گمرک در سال 1326 بدون واردات معاف از حقوق گمرکى واردات ما 362 تن بوده است و ارزش آن چهار میلیارد و نهصد و بیست و سه میلیون ریال بوده در صورتی که صادرات ما در واقع نصف این مقدار یعنى نصف این قیمت بوده است به طوری که تقریباً ارزش صادرات ما دو میلیارد و سیصد و سه میلیون بوده است درست از نصف هم بیشتر صادرات ما کمتر از واردات است و این در وضع اقتصادى ما مؤثر است بنابراین من پیشنهادى که از آقاى وزیر بازرگانى دارم این است که جلوی این اشیایی که وارد می‌شود باید گرفته شود راجع به معاملات تجارى ما چون موعدش منقضى شده است این یک امر حیاتى است تمام ممالک معاهدات تجارتى را بعد از جنگ تجدید کردند ما موعد معاهدات تجارتى‌مان منقضى شده است و چون یک ماده‌ای در آنجا هست که در صورتى که طرفین اخطار نکردند که این معاهده مدتش منقضى است به خودی خود براى مدت سه ماه چهار ماه تمدید خواهد شد و من معتقدم و پیشنهاد می‌کنم من و آقاى وزیر بازرگانى به شما قول می‌دهم هیچ اشکالى پیش نخواهد آمد معاهدات تجارتى را لغو کنید دول خارجه مجبور می‌شوند با شما بیایند معاهده ببندند و مخصوصاً هر کدام از دول حاضر پایاپاى یعنى جنسى بدهیم و جنسى وارد کنیم این به صرفه مملکت است (صحیح است) و الا این طور این سرحدات را باز گذاشتن خوب نیست یک موضوع دیگر راجع به بانک صنعتى است راجع به بانک صنعتى بنده می‌خواهم این جا چند کلمه عرض کنم چون وظیفه وجدایی خودم می‌دانم عرض می‌کنم که یک عده از جوان‌های مملکت ما زحمت کشیده‌اند تحصیل کرده‌اند زجر کشیده‌اند و من از زحمت‌شان تقدیر می‌کنم و لو این که ممکن است تقدیر من زحمت آن‌ها بشود و به ضرر آن‌ها تمام بشود آن‌ها بایستى خودشان از منافع خودشان دفاع کنند ولى من وظیفه‌ام این است که آنچه را که می‌دانم بگویم در قسمت بانک صنعتى عرض کنم پس از این که در کابینه آقاى قوام‌السطنه آقاى مورخ‌الدوله سپهر این بانک را تشکیل دادند و البته این اساسنامه به طور موقت بود بنده می‌خواستم عرض کنم که این اساسنامه را تجدید نظر بکنند و بانک را از سیاست برکنار کنند براى این که این یک موضوع اساسى است و بنده پیشنهاد می‌کنم براى این که بانک بتواند نتیجه عمل داشته باشد باید هئیت مدیره و اعضایش بدانند آن پیش‌بینى که می‌کنند یک مدتى دوام داشته باشد و الا قادر نیستند که اصلاح بکنند باید یک کارى کرد که از سیاست خارج بشود.

عده‌ای از نمایندگان - تنفس بدهید آقاى رئیس.

رئیس - آقاى دکتر معظمى خیلى از بیانات شما باقى مانده است؟

دکتر معظمى - به قدر یک ربع ساعت‏

4. تعطیل جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - فعلاً نیم ساعت از ظهر گذشته فعلاً جلسه را به عنوان تنفس ختم می‌کنیم بقیه بیانات‌شان می‌ماند براى روز یکشنبه‏

(نیم ساعت بعد از ظهر جلسه ختم شد)

 

تصویب‌نامه‌ها

شماره 11002                  29 - 6 - 27

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 24 شهریور ماه 1327 بنابر پیشنهاد شماره 5541 - 12981 - 5 - 1 - 26 وزارت فرهنگ و موافقت‌نامه شماره 31588 ر 1 وزارت دارایی تصویب نمودند:

+++

یک قطعه زمین خالصه در قریه ویس حومه اهواز به عرض شصت متر و طول هشتاد متر که قابل هیچگونه استفاده نبوده جهت ساختمان آموزشگاه به وزارت فرهنگ واگذار شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 3730                                    از طرف نخست وزیر

شماره 12356                              29 - 6 - 327

وزارت جنگ:‏

هئیت وزیران در جلسه 24 شهریور ماه 1327 برحسب پیشنهاد شماره 6154 - 8854 وزارت جنگ و برطبق تصمیم کمیسیون بازنشستگى و مستمرى منعقده در ژاندارمرى کل کشور تصویب نمودند که وظیفه ورثه حاجى فرزند نصرالله شهرت گلواله در تاریخ 31 - 5 - 25 در راه انجام وظیفه مقتول گردیده از تاریخ 1 - 6 - 1325 به شرح زیر:

1. قمر قدسیان نى‌ریزى 71 ساله مادر مقتول 200 ریال.

2. بیگم گلواله 22 ساله عیال مقتول 200 ریال.

3. ایران گلواله 5 ساله دختر مقتول 200 ریال.

از صندوق بازنشتگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتشى درج شود ضمناً از تاریخ 15 - 9 - 25 نوزادى به نام على‌اکبر گلواله فرزند مقتول به ورثه اضافه گردیده که از تاریخ 15 - 9 - 25 چهار نفر وراث هر یک ماهانه استحقاق دریافت مبلغ 150 ریال را دارند که مراتب باید در فرمان ارتشى تصریح گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 3724                                    از طرف نخست وزیر

شماره 12350                  29 - 6 - 27

وزارت جنگ‏:

هیئت وزیران در جلسه 24 شهریور ماه 27 برحسب پیشنهاد شماره 6154 و 8854 وزارت جنگ و برطبق تصمیم کمیسیون بازنشستگى و مستمرى منعقده در ژاندامرى کل کشور تصویب نمودند که وظیفه وراث قانونى سرجوخه عبدالحمید فرزند نادر شهرت درخشان که در تاریخ 14/6/26 در راه انجام وظیفه متقول گردیده از تاریخ به شرح زیر:

1. گاناز درخشان سنند جى 72 مادر مقتول                               8125 ریال‏

2. گوهر شفیعى دهکلان 41 ساله عیان متقول                          "

3. عزیر‌الله درخشان 12 ساله پسر مقتول                                  "

4. ناصر درخشان 12 ساله پسر مقتول                                     "

5. منصور درخشان 10 ساله پسر مقتول                                   "                      

6. محمد درخشان 7 ساله پسر مقتول                                     "

7. احمد درخشان 5 ساله پسر مقتول                                      "

8. شراقت درخشان 2 ساله پسر مقتول                                   "

از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتشى درج شود ضمناً تاریخ 1/9/26 طفل نوزادى به نام فراست درخشان به فرزندان سرجوخه متقول اضافه گردیده لذا تاریخ 1/9/26  نه نفر وراث مذکور هر یک ماهانه استحقاق دریافت مبلغ 7220 ریال را دارند که مراتب در فرمان ارتشى باید تصریح گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 3725                        از طرف نخست وزیر

شماره 11274                  30 - 6 - 27

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه ماه 27 طبق پیشنهاد شماره 28580 ر 51472 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از کالاهاى وارده مصرفى شهر عوارض زیر:

1. از هر سیصد کیلو الوار و تیر و کلیه چوب ساختمانى      8 ریال‏

2. از یکصد کیلو برنج                        10 ریال‏

3. از یکصد کیلو قند آزاد                    15 ریال‏

4. از هر یک کیلو چاى مخلوط آزاد        1 ریال‏

5. هر بسته چاى خارجه آزاد             1 ریال‏

6. هر عدل قماش                          20 ریال‏

7. یکصد کیلو جوزق                           3 ریال‏

8. یکصد کیلو پنبه غیر محلوج               12 ریال‏

9. یکصد کیلو خامه (نخ پشم)              25 ریال‏

10. یکصد کیلو خرما                          3 ریال‏

11. سه کیلو روغن                         50 ریال‏

12. صد کیلو کشمش                     5 ریال‏

13. صد کیلو لوبیا                           3 ریال‏

14. صد کیلو نخود                          3 کیلو

15. لاستیک مستعمل 1 حلقه           10 ریال‏

16. کنجد صد کیلو                          5 ریال‏

17. بلورجات یک صندوق                   10 ریال‏

به نفع شهردارى محملات دریافت گردد

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 3768                        از طرف نخست وزیر

+++

بقیه جلسه: 102

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه بیست هشتم شهریور ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1. بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

2. بیانات بعد از دستور آقایان نورالدین امامى و مهدى ارباب

3. تعطیل جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس پنجاه دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى امیر‌حسین ایلخان بختیار (نایب رئیس) به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید.

1. بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

نائب رئیس - چون جلسه قبل به عنوان تنفس ختم شده بود و آقاى دکتر معظمى ناطق پشت تریبون بودند و امروز غایب هستند ... (مکى - غایب نیستند اتفاق غیرمترقبه‌ای برایشان افتاده) ... معهذا در جلسه نیستند و وقتى در جلسه نباشند می‌گویند غایب هستند (صحیح است) (مکى - نوبت‌شان محفوظ است) دو نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کردند دو تا پیشنهاد هم رسیده است راجع به کفایت مذاکرات در ماده اول (حاذقى - مخالفیم با نطق قبل از دستور) علیهذا مجلس داخل دستور است (صحیح است) و چون جلسه به عنوان تنفس ختم شده است مذاکره قبل از دستور مورد ندارد (صحیح است) حالا پیشنهاد خوانده می‌شود.

نورالدین امامى - آقاى رئیس من استدعا می‌کنم آن یادداشت مرا امر بفرمایید بخوانند مذاکره قبل از دستور نیست یک امر فورى است که امر بفرمایید بخوانند بنده قبل از دستور بنده مذاکره قبل از دستور ندارم.

مهندس رضوى - آخر جلسه صحبت کنید

نایب رئیس - چون وارد دستور هستیم و عده براى رأى کافى نیست علهذا دستور خوانده می‌شود اگر تا آن وقت که صحبت می‌شود کسى وارد شد رأى به کفایت مذاکرات اخذ می‌شود و الا باید مخالف و موافق صحبت بکنند (مهندس رضوى - دنباله بودجه را مطرح کنید) پیشنهاد کفایت مذاکرات قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که بعد از بیانات آقاى دکتر معظمى مذاکرات کافى است - راجى.

مکى - بیانات ایشان تمام نشده

نایب رئیس - پیشنهاد دیگر از آقاى حاذقى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت)

پیشنهاد می‌کنم مذاکره در کلیات ماده اول کافى است و پیشنهادات قرائت شود

نائب رئیس - آقاى دکتر راجى‏

دکتر راجى - بنده پیشنهاد کردم که بعد از بیانات آقاى دکتر معظمى به کفایت مذاکرات در کلیات ماده اول رأى گرفته شود متأسفانه بیانات ایشان تمام نشده بود و امروز هم البته آقایان اطلاع دارند با مصیبتى که به ایشان وارد شده و رفقای‌شان هم متاثرند نتوانستند به مجلس بیایند پس‌فردا باز آخر ماه است و باید یک دوازدهم را تصویب بکنیم (معتمد دماوندى - ضرورى است آقا) به نظر بنده بودجه ناقص و معیوب بهتر از نداشتن بودجه است (حاذقى - صحیح است) (مکى - صحیح نیست کجایش صحیح است) براى این که بایک دوازدهم کلیه امور مملکت فلج است و آقایان هم بکنند و هم اگر نظر اصلاحى دارند به شکل پیشنهاد بفرمایند که آن مواد اصلاح بشود بلکه انشاء‌الله این مجلس بتواند یک بودجه براى مملکت بگذارند

اردلان - بنده مخالفم

نائب رئیس - آقاى مکى مخالفند بفرمایید آقاى مکى

مکى - بنده با کفایت مذاکرات در ماده اول مخالف هستم علت مخالفت بنده هم یک علت اصولى است زیرا مخالفت آقایان ناطقین که به عنوان مخالف در کلیات بودجه درماده اول صحبت کرده‌اند غالباً

+++

کسانى بودند که موافق دولت هستند و با این که اظهار مخالف نسبت به بودجه کردند بنده اطمینان دارم که ورقه سفید می‌دهند بنابراین مخالفت این‌ها با بودجه یک مخالفت اصولی نبود که بودجه را حلاجى کرده باشند (دکتر فلسفى - همچون چیزى نیست آقا) و معایب بودجه را نشان داده باشند آقاى دکتر معظمى یکى از اشخاصى هستند که مخالف با ماده اول هستند و بودجه را هم حلاجى کرده بودند و بیانات ایشان نیمه تمام مانده بود وانگهى یک دسته‌اى که در مجلس در اقلیت هستند کارشان انتقاد از روش دولت است این‌ها می‌روند می‌گردند موشکافى می‌کنند معایب بودجه را یادداشت می‌کنند که بیایند اینجا به استحضار مجلس شورای ملى و ملت ایران برسانند خیلى نکاتی در این بودجه هست که هنوز مبهم است من‌جمله بنده برای آقایان عرض می‌کنم که از بابت سهام نفت جنوب ایران سى و هفت هزار سهم سابقاً مالى ایرانی‌هایی بود که غالبش به دست آقایان خوانین بختیارى بود و اینها را دوره رضا شاه یک قانون از مجلس گذراندند و در زندان‌ها به آن‌ها فشار وارد آوردند و معدوم‌شان کردند و اینها را دارایی انتقال دادند در این بودجه اصلاً اسمى از منابع این سى و هفت هزار سهم ایران برده نشده است و این یکى از نقاط باریک و مبهم این بودجه است که بایستى توضیح داده بشود تا آقایان نمایندگان محترم توجه‌شان به بعضى نکات تاریک بودجه جلب شود.

جناب آقاى دکتر راجى فرمودند که بودجه ناقص را ما بگذارنیم بهتر از این است که یک دوازدهم را بگذرانیم بنده عرض می‌کنم که طفل نازادن به از شش ماهه افکندن جنین بنده عرض می‌کنم یک بودجه ناقصى که آدم نمی‌داند مخارجش چیست این را نباید بدهند به یک دولتی دربست که هر طور دلش می‌خواهد بگیرد و هر طور دلش می‌خواهد خرج کند. بنده خیال می‌کنم این برخلاف وظیفه مجلس شورای ملى و برخلاف وظیفه آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى است زیرا تنها جایی که نمایندگان مجلس شورای ملى حق دارند کاملاً در آن نظارت بکنند بودجه کل کشور است در این بودجه هم آن طور که باید و شاید هنوز حلاجى نشده است و نکات تاریکى که یکى از آن‌ها را عرض کردم در این بودجه زیاد است و استدعا می‌کنم از جناب آقاى دکتر راجى که پیشنهادشان را پس بگیرند و اجازه بفرمایند آقایانی که بعد از آقاى دکتر معظمى اجازه گرفته‌اند صحبت بکنند و نکات تاریک بودجه را روشن بکنند آقاى دکتر معظمى هم به واسطه این که گرفتاری ناگهانى براى ایشان پیدا شده و همه مجلس و آقایان هم متأثر هستند نمی‌توانستند بیایند (صحیح است) و الا ایشان از انجام وظیفه و از انتقاد در طرف بودجه خوددارى نکردند ایشان را اگر آقایان اجازه بدهند نوبت‌شان محفوظ باشد و بنده هم خیال می‌کنم که جناب آقاى رئیس و مقام ریاست فرمودند که مجلس بایستى وارد دستور بشود الان دستور نطق آقاى دکتر معظمى است و هر پیشنهادى داخل نطق ایشان راجع به کفایت مذاکرات داده بشود بنده خیال می‌کنم برخلاف اصول باشد این است که بنده استدعا می‌کنم مجلس شورای ملى اجازه بدهند مذاکره در اطراف بودجه ادامه پیدا کند و آقایان هم مخالفت خود را بکنند و موافقین هم جواب بدهند

حاذقى - تا کى؟

فولادوند - متأسفانه نمی‌آیند می‌روند ابستروکسیون می‌کنند همه‌اش به یک دوازدهم می‌گذرانند ما اجازه نمی‌دهیم یک دوازدهم اینجا شما رأى بدهید باید تا دو ماه دیگر هم هست بیایید بنشینید حرف‌تان را بزنید (صحیح است) مملکت را نمی‌شود مسخره کرد ما نمی‌گذاریم به یک دوازدهم رأى بدهید تا یک ماه دیگر هم این گداها باید بمانند و شما به این بودجه رأى بدهید.

مکى - از صد و بیست و شش نفر وکیل ما یک اقلیت 7 - 6 نفرى هستیم که انتقاد می‌کنیم.

فولادوند - اقلیت جاى می‌دهند قهوه می‌دهند نمی‌گذارند وکلا بیایند توى مجلس ما بى‌‌آبرو شدیم در این مجلس (مهندس رضوى - شما وسط نطق حرف نزنید آقا) شما به وکلا می‌چسبید نمی‌گذارید بیایند توى مجلس شما اختیار این مملکت را ندارید که وکیل بى‌‌موکل هستید.

مکى - ما اختیار نفس خودمان را داریم.

فولادوند - اختیار مملکت دست شما که خود را به اراک تحمیلى کرده‌اید نیست (زنگ رئیس)

مکى - ملائکه آسمان هم آمده‌اند به شما رأى داده‌اند.

فولادوند - شما وقت این مملکت را تلف می‌کنید.

مکى - بنده خیال می‌کنم مجلس شوراى ملى متوجه این جریانات هست واین تظاهراتی که براى خوشایند اشخاص می‌کنند مجلس تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد و بنده می‌خواهم اینجا به عرض مجلس شوراى ملى ایران برسانم حالا قضاوت با خود مجلس شوراى ملى ایران است (دکتر راجى - بنده مقصودم تظاهر نبود آقاى مکى) بنده مقصودم شما نبودید مقصود این آقا بود چون وکیل سرنیزه است (اشاره به آقای فولادوند).

نائب رئیس - چون عده براى رأى کافى نیست می‌ماند تا این که عده کافى بشود و رأى گرفته شود و نظر به این که بودجه مطرح می‌شود وزیر دارایی که مسئول است باید حضور داشته باشد و ایشان نیستند. آقاى نور‌الدین امامى یک تقاضاى فورى از مجلس کرده‌اند که خوانده می‌شود آقایان توجه بفرمایید.

2. بیانات بعد از دستور آقایان نورالدین امامى و مهدى ارباب

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى.

یک عرض خیلى فورى و لازمى دارم که اگر امروز به عرض نمایندگان محترم نرسانم و تأخیر بشود ممکن است جان چندین هزار نفر از ایرانی‌ها به خطر بیفتد و این عرض من خیلى مختصر و پیش از سه دقیقه نخواهد شد تقاضا دارم مقام ریاست اجازه بفرمایند

جمعى از نمایندگان - بفرمایید

نائب رئیس - آقاى نورالدین امامى

نورالدین امامى - عرض بنده راجع به اشخاصى است که می‌خواهند به مکه معظمه بشوند دولت آمد بدون مطالعه یک اجازه‌ای داد که مردم به مکه مشرف بشوند (صحیح است) در صورتى که قبلاً بایستى براى این شرکت‌ها و این اتومبیل‌ها یک مقرراتى وضع می‌کردند که شرکت‌ها بدانند هر کس مشغول این مقررات هست می‌تواند با این مقررات حجاج را به مکه ببرد و برگرداند و شرکت در این کار بکند. این آقایان شرکت‌ها نمی‌دانم از قبیل لوان تور، ایران توز، میهن تور این‌ها آمدند یک اعلاناتى در جراید منتشر کدند و مردم را گول زدند مردم آمدند این جا و وقتى که رفته‌اند با این شرکت‌ها قرارداد بسته‌اند و پول داده‌اند یک عده‌ای از این شرکت‌ها می‌گویند که ما شما می‌بریم از آنجا به بعد دیگر چراغ و آب و چادر این تشریفات نیست و شرکت‌هاى سعودى شما را تا محل می‌برند و ما شما را به آنها تحویل خواهیم داد توجه بفرمایید این آقایانى که اینجا آمده‌اند این اشخاص میلیونر نیستند این‌ها همه موکلین آقایان هستند که از اقصى نقاط ایران با چند هزار تومان آمده‌اند که بروند به مکه مشرف بشوند (صحیح است) دولت هم که در این جا رئیس‌الحاج معین نکرد یک سرپرستى براى این‌ها معین نکرد این پانزده شانزده هزار نفر را به چه کسى خواهید سپرد؟ این کمپانی‌ها با این اتومبیل‌ها این اشخاص را ببرند و در وسط بیابان‌ها ول کنند (تشنه و گرسنه و بیچاره بشوند (صحیح است) این است که من استدعا می‌کنم از آقایان وزرا الان که از جلسه تشریف بردید. آقاى وزیر کشور که بدبختانه مسئولیت این کارهم به ایشان هست نیستند یک قراردادى بگذارید با این شرکت‌ها این اشخاص را برمی‌دارند پانزده شانزده هزار نفر ایرانى را وسط بیابان و کویر ول می‌کنند و تشنه و گرسنه آن‌ها را وسط بیابان می‌گذارند و تلف می‌شوند (صحیح است) این است که بنده این نکته را متذکر شدم و خواستم عرض کنم که اگر دولت قدرت دارد رفاهت این‌ها را درست بکند و الا از همین حالا اعلان بکند و اجازه ندهد بروند و اگر این پانزده شانزده هزار نفر با این اوضاع بروند نصف این‌ها برنمی‌گردند جناب آقاى وزیر کشاورزى یک توجهى بفرمایید که امروز و امشب و فردا این کار بشود و الا یک عده‌ای را این شرکت‌ها برمی‌دارند در سرحدات بلاتکلیف می‌گذارند موضوع ارز به جاى خودش بماند ولى این قضیه آب و چراغ و یک چیزهاى خیلى مهم دیگرى هست این شرکت‌ها اشخاص را می‌برند و بعد می‌گویند که تا کویت می‌بریم و از آنجا به بعد نه آب و نه چراغ هیچ چیز نیست.

(دکتر طبا - چون حالا وقتش گذشته است نروند) آقا چون وقت گذشته است باید این اشخاص بروند در وسط بیابان‌ها و از تشنگى و گرسنگى بمیرند؟ این شرکت‌ها اعلام کرده‌اند که آب و همه چیز با خود ما حالا که اشخاص مراجعه کرده‌اند می‌گویند که تا کویت با ما است و از آنجا به بعد هیچ چیز نمی‌دهیم.

نایب رئیس - آقاى مهدى ارباب

+++

مهدى ارباب - یک تلگرافى است که به بنده رسیده و بنده را موظف کرده است که این را در مجلس به عرض آقایان محترم برسانم، متأسفانه مدتى است به بنده نوبت نمی‌رسد این است که امروز از موقع استفاده کردم با اجازه آقایان عرض کنم. ساحت مقدس مجلس شوراى ملى. رونوشت آقاى مهدى ارباب نماینده بلوچستان، کلیه اهالى بلوچستان از مراحم اعلیحضرت همایون شاهنشاهى ارواحنا فداه که به جهت قنوات بلوچستان مبلغ یک میلیون ریال فرموده‌اند فوق‌العاده شکرگذار می‌باشند. جان نثار بدین وسیله احساسات شاه‌پرستى قاطبه رعایاى بلوچستان را جهت اطلاع نمایندگان ملت معروض و مستدعى است مراتب سیاست‌گذارى اهالى بلوچستان را در این مورد در مجلس شوراى ملى منعکس فرمایند از طرف از طرف اهالى بلوچستان سردار محمد عمر بار گرانى. دو موضوع مختصر دیگر هم داشتم براى تقدیر از خدمتگذاران کشور و همچنین انتقاد کسانى که از ایفای وظیفه خود خوددارى می‌کنند مناسب می‌دانم که به عرض مجلس شوراى ملى برسانم.

چندى پیش یکى از رعایاى یزدى خانواده‌اش دچار وضع خطرناک حمل شده بود بنده به بنگاه حمایت مادران تلفن کردم، این قدر فرصت ندادند که مریض راهى برود یک آمبولانس و چند پرستار به فاصله یک دقیقه روانه کردند یک زن بدبخت که بسترى بود او را با یک علاقه فوق‌العاده‌اى بردند و از مرگ نجاتش دادند (احسنت) این است که بنده در اینجا از هیئت مدیره بنگاه حمایت مادران و کارکنان آن بنگاه محترم که تحت سرپرستى تیمسار سپهبد یزدان‌پناه به این خوبى انجام وظیفه می‌کنند تشکر کنم و نکته مقابل که می‌خواهم عرض کنم عین همین واقعه پیش آمد و در چند سال پیش به بیمارستان رازى فرستادم و بنا به تقاضای ما بود که دو سه نفر از دکترهایی که در آنجا کار می‌کردند، یک زن بدبختى را دو شبانه روز هیچ توجهى به آن نکردند و مسموم شد و مرد و یکى از بنگاه‌هایی را که می‌توان اسم آن را مقتل نامید بیمارستان رازى است، آقایان بنده خاطرات دلخراشى دارم که اگر یک فرصتى رسید به عرض می‌رسانم و بنده به همان اندازه که از بنگاه حمایت مادران تشکر می‌کنم به همان اندازه هم از بیمارستان رازى اظهار تنفر می‌کنم مطلب دیگرى که به عرض آقایان می‌رسانم این است که پانصد هزار ریال اسکناس بانک شاهنشاهى که براى خرمشهر چندى پیش فرستاده می‌شد در پستخانه به سرقت رفت، البته با این که یک قسمت مهم آن را شرکت بیمه ایران به وسیله شرکت‌های بیمه خارجى تأمین کرده بود با این حال 25 درصد از بیمه آن به زیان شکت بیمه ایران بود تقاضا دارم دولت حاضر توضیح بدهند که عاقبت این سرقت چه شد به کجا منتهى شد و این وضعیت را امیدوارم در اداره پست نظارت بشود که دیگر تکرار نگردد یک عرض دیگر دارم که خیلى خلاصه است و راجع به آن بعضى از آقایان همکاران و رفقاى عزیزم هم تذکراتى داده‌اند و آن شرکت فرش است خواستم عرض کنم که شرکت فرش به خودی خود هیچ عیبى ندارد و یک شرکت بسیار مفیدى است و تا مدتى که تحت نظر مستقیم آقاى قزوینى اداره می‌شد همه راضى بودند (صحیح است) و آقایان می‌دانید قزوینى یکى از عناصر اقتصادى آبرومند کشور است (صحیح است) حالا اگر یک شرکت سازمان‌های جدیدى پیدا کرده است که به زیان شرکت هست خود آن شرکت به خودی خود عیبى ندارد (صحیح است)

وزیر پست و تلگراف - آقاى نبوى‏

نبوى - چون اجراى دستور میسر نبود بنده از تشریف داشتن چند نفر از آقایان وزرا خواستم استفاده کنم دو موضوعى که به نظرم لازم و مهم رسید عرض کنم یکى موضوع طرز جمع‌آورى غله است (صحیح است) چون که امسال برخلاف بعضى از شهرت‌ها که گاه گاهى شنیده می‌شود وضع غله در کشور بسیار خوب بوده و محصول نه تنها براى مصرف کشور کافى است بلکه اگر اتفاقى نیفتد

بعضى از نمایندگان - اکثریت نیست‏

3. تعطیل جلسه به عنوان تنفس‏

نائب رئیس - اگر اجازه می‌فرمایید مجلس را به عنوان تنفس ختم کنیم ...

(مجلس نیم ساعت قبل از ظهر ختم شد)

تصویب نامه‌ها

شماره 9976                    29 - 6 - 27

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 24 شهریور ماه 27 برحسب پیشنهاد شماره 24373 ر 46955 وزارت کشور و برطبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه 6 تن آقایان کارمندان دوره هشتم انجمن شهردارى ساوه را به ترتیب زیر:

اسدالله طبیبى - محمد‌حسین اسلامیان - ابوالفضل نجات - على ممتحن - على بدر - عباس جوانشیر تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 3727                        از طرف نخست وزیر

شماره 10056                  29 - 6 - 27

وزارت جنگ‏:

هیئت وزیران در جلسه 24 شهریور ماه 27 برحسب پیشنهاد شماره 5380 - 28 - 5 - 1327 وزارت جنگ و موافقت شماره 1ر23080 - 7 - 5 - 1327 وزارت دارایی و برطبق نظر کمیسیون بازنشستگى و مستمرى منعقده در ژاندامرى کل کشور تصویب نمودند که حقوق ژاندارم رستم فرزند عبدالحسین که در تاریخ 17 - 9 - 24 در راه انجام وظیفه مقتول گردیده از تاریخ 18 - 9 - 24 به شرح زیر:

1. لعلى شاکر 24 ساله عیال مقتول 300 ریال

2. اکرم زراعتى تابع یعقوب 3 ساله دختر مقتول 300 ریال

از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتش درج شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 3726                        از طررف نخست وزیر

شماره 10724                  29 - 6 - 27

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 27 شهریور ماه 27 پیرو تصویبظنامه شماره 13782 مورخ 31 - 6 - 26 برطبق پیشنهاد وزارت امور خارجه و موافقت شماره 25478 - 59408 - 9 - 12 - 26 کمیسیون ارز تصویب نمودند که براى احتیاجات سال 327 سفارتخانه‌های شاهنشاهى در کشورهای بیگانه تا میزان 75 هزار ریال و سرکنسولگری‌ها و کنسولگری‌ها تا میزان 42500 ریال وزارت امور خارجه مجاز خواهد بود بدون سپردن پیمان فروش ارز خواروبار صادر نماید در صورتی که بهاى کالاهای فرستاده شده از میزان پیش‌بینى شده در بالا تجاوز نماید مازاد مشعول مقررات عمومى صدور کالا از کشور خواهد بود

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 3729                        از طرف نخست وزیر

شماره 12348                  29 - 6 - 27

وزارت دارایی‏:

هیئت وزیران در جلسه 27 شهریور ماه 327 بنابر پیشنهاد شماره 5435 - م مورخ 20 - 5 - 27 وزارت دارایی تصویب نموند که تصویب‌نامه شماره 20750 مورخ 23 - 10 - 26 مربوط به صید در آب‌های امتیازى شرکت ماهى ایران و تقسیم مناطق سید بین شرکت مزبور و صیادان آزاد و آیین‌نامه پیوست آن براى مدت دو سال از نهم مهر ماه 27 تا نهم مهر ماه 329 تمدید گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 3728                        از طرف نخست وزیر

شماره 12444                  30 - 6 - 327

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه مورخ 24 شهریور ماه 1327 برحسب پیشنهاد شماره 5103727585 - 24 - 6 - 27 وزارت کشور طبق ماده 7 آیین‌نامه قانون بلدیه کارمندان دوره هشتم انجمن شهردارى مشهد را به ترتیب زیر:

مشار قائم‌مقامى - عبدالحسین ملکى - سید یحیى طباطبایی - على موسویان - حسن کفایی - محمد احتشام کاویانى - محمد‌رضا کفایی - جعفر نجفى - اسدالله قهرمان تعیین وتصویب نموند و تصویب‌نامه شماره 5066 - 1 - 6 - 327 کان لم‌یکن محسوب خواهد شد

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 3267                        از طرف نخست وزیر

شماره 10048                  30 - 6 - 327

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 27 شهریور ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 4707 ر 46907 وزارت کشور و استفاده از تبصره 2 از ماده 2 قانون تقسیمات کشور تصویب نمودند که دهستان مشهد اردهال از شهرستان کاشان مجزى و ضمیمه بخش نراق و تابع شهرستان محلات گردد

تصویب‌نامه در دفتر نخست زیر است‏

م - 3765                        از طرف نخست وزیر

+++

شماره 11084                  30 - 6 - 327

وزارت کشور:

هیئت وزیران جلسه - ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 45424.50000 وزارت کشور و با استفاده از تبصره 2 از ماده 2 قانون تقسیمات کشور تصویب نمودند:

1. بخش مرند که تابع شهرستان تبریز است تبدیل به شهرستان گردیده و تابع استان آذربایجان باشد

2. جلفا و دهستان علمدار گرگر تبدیل به یک بخش گردیده که مرکز آن جلفا و تابع شهرستان جدیدالتأسیس مرند باشد

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 3766                        از طرف نخست وزیر

شماره 12560                  31 - 6 - 327

وزارت پست و تلگراف و تلفن‏:

هیئت وزیران در جلسه 29 شهریور ماه 327 بنا به تقاضای اهالى زاهدان و آمل و سمیرم علیا و موافقت شماره 12 - 1240 - 6667 ک 13 - 6 - 27 وزارت پست و تلگراف و تلفن تصویب نمودند که به شرکت سهامی کل تلفن اجازه تأسیس تلفن شهرى در زاهدان و سیم‌کشى و استقرار رابطه تلفنی بین آمل و تهران از طریق لاریحان و از سمیرم علیا به شهرضا داده شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 3770                        از طرف نخست وزیر

شماره 9368                    31 - 6 - 1327

وزارت کشور:

هئیت وزیران در جلسه 29 شهریور 1327 طبق پیشنهاد شماره 17408 - 41042 وزارت کشور تصویب نمودند:

از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض زیر:           

1. از دارندگان قایق‌هاى موتورى مسافربرى ماهانه                                  350 ریال‏

2. از دارندگان قایق‌های موتورى مسافربرى در بندرگاه ماهانه                     100 ریال‏

3. از فروش هر بقچه ریسمان کارخانه اعتمادیه                                       30 ریال‏

4. از مسافرین با اتومبیل کرایه که از بوشهر مسافرت می‌کنند هر نفرى         10 ریال‏

5. با اتومبیل و کامیون                                                                      5 ریال‏

6. با هواپیما                                                                                 50 ریال‏

7. از هر قالب یخ (سانچه) 28 کیلویی                                                  1 ریال‏

8.  از هر بار 100 کیلویی خرما وارده مصرفى شهر                                   9 ریال‏

9. از هر متر پارچه اعتمادیه بوشهر اضافه به بیست دینار سابق 20 دینار جمعاً 40 ر 0 به نفع شهردارى بوشهر پرداخت گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 3774                        از طرف نخست وزیر

 

شماره 8131 - 18786        21 - 6 - 27

آقاى حسین سالک آزاد سردفتر اسناد رسمى سابق بندر پهلوى

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم قصبه دماوند منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

 

شماره 8492 - 19038                    25 - 6 - 27

آقاى جواد عظیمى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج شهر اهواز

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به شهر مشهد تبدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى

+++

بقیه جلسه 102

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه سی‌ام شهریور ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1. بیانات قبل از دستور آقای نبوی

2. بقیه مذاکره در بودجه کل کشور

3. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت ده صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

رئیس - به طوری که خاطر آقایان مستحضر است مکرر در اینجا گفته شد که ساعت نه زنگ زده می‌شود و قلاً ساعت نه و نیم صبح تشکیل می‌گردد (صحیح است) الان که ساعت ده است عده براى مذاکرات هم کافى نیست یعنى دو نفر بیشتر بیرون نیستند. (اردلان - مایه تأسف است) که با این عده حاضر 64 نفر می‌شوند که براى مذاکره هم کافى نیست زیرا 66 نفر لازم است و اگر هم آن دو نفر حاضر شوند بودجه مطرح است بایستى رأى گرفت و عده کافى نیست (صحیح است) بنابراین اگر اجازه بدهید من عقیده‌ام این است که جلسه را ختم کنیم (صحیح است).

(جلسه ساعت ده و پنج دقیقه تعطیل و پس از چهل دقیقه مجدداً زنگ زده شد و به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.)

1. بیانات قبل از دستور آقاى نبوى

رئیس - جلسه پیش آقاى نبوى می‌خواستند صحبت کنند که جلسه از اکثریت افتاد حالا بیانى دارید بفرمایید بعد به پیشنهاد دکتر راجى رأى گرفته می‌شود.

نبوى - در جلسه گذشته بنده دو مطلب را خواستم تذکر بدهم که متأسفانه جلسه از اکثریت افتاد و حالا به طور اختصار عرض می‌کنم یکى از آن‌ها راجع به موضوع غله بود که عرض می‌کنم امسال به حمدالله غله فراوان است و هیچ جاى نگرانى نیست (صحیح است) ولیکن طرز عمل مأمورین جمع‌آورى غله طورى بوده است که ایجاد نگرانى و وحشت در مردم بدون جهت کرده (صحیح است) و اگر طرز جمع‌آورى غله خوب بود قطعاً حالا در همه جا فراوان بود و هیچکس مضطرب نمی‌شد آقایان به خوبی مستحضرند که در کشور در یک قسمت‌هایی غله فراوان است و در یک قسمت‌هایی هم غله کم است آن قصبات و دهات و شهرهایی که غله‌شان کم است همیشه از جاهایی غله می‌برند که در آنجا غله فراوان است اخیراً دو ماه است که دولت حمل غله را در داخل کشور منع کرده (کشاورز صدر - اگر نکند به خارج حمل می‌شود) اجازه بفرمایید ایجاد وحشت و نگرانى می‌شود دولت البته هر چه در قوه دارد باید کوشش کند که غله از کشور خارج نشود و به قاچاق نرود ولى حمل نکردن در داخله و منع کردن از حمل بسیار کار مضرى است (صحیح است) این قسمت در مجلس و در مملکت سابقه دارد آقاى دکتر میلسپو یک دفعه همین عمل را کردند و به نتایج وخیمى منجر شد و همین مجلس از این دستور جلوگیرى کرد و دیده شد که غله در همه جا فراوان شد و رفع اضطراب اهالى به عمل آمد اداره غله نان شهرها و قصبات را تهیه نمی‌کند چند جاى معینى است که البته احتیاج دارد که غله براى آن‌ها جمع‌آورى بشود و بنده معتقدم که بایستى با کمال سختى از ملاکین و محتکرین و کسانى که ممکن است غله را احتکار کنند جلوگیرى کرد و گرفت ولیکن این‌ها مانع از این نیست که در داخل

+++

کشور غله را از حمل جلوگیرى کنند و نگذارند که حمل شود به نقاط و قصباتى که غله به اندازه کافى ندارند و آن‌ها مصرف کنند این را خیلى میل داشتم که که یکى از آقایان و وزرا و جناب آقاى نخست وزیر تشریف می‌داشتند و این عرض بنده را می‌شنیدند و شاید توجهى می‌فرمودند و اجازه می‌دادند در داخله مملکت حمل غله آزاد شود و بعد آقایان می‌دیدند که بلافاصله رفع اضطراب از مردم می‌شود (صحیح است) و این نمونه نان‌هایی است که مردم فرستاده‌اند و دم در مجلس شوراى ملى به همه آقایان داده شده است و مثل این است که در سال خشکسالى است و غله فراوان نیست، علت این که نان به این صورت در آمده است همین جلوگیرى از حمل و نقل است اگر حمل و نقلش را در داخله آزاد می‌گذاشتند خود مردم و خود نانواها غله را تهیه می‌کردند و نان خیلى خوب می‌شد. عرض دیگر بنده راجع به راه‌ها بود اهمیت راه آهن و راه شوسه بر هیچ یک از آقایان پوشیده نیست هیچ اصلاحى در مملکت نیست که محتاج به راه نباشد و هیچ یک از راه‌ها نیست که محتاج به تعمیر نباشد (صحیح است) سرآمد هر اصلاحى اصلاحات کشاورزى صنعتى راه است، در دوره اعلیحضرت فقید به این نکته توجه کاملى می‌شد و در آن مدت به قدری که مسیر بود راه آهن و راه شوسه ساخته می‌شد متأسفانه الان به این نکته توجهى نمی‌شود و راه‌ها همه خراب باقیمانده و این تأثیر زیادى در اوضاع مملکت دارد، عرض کنم که راه‌های آهن نیمه تمامى در کشور هست که آقایان مستحضرند در قبل از شهریور راه آهن تهران تا مشهد تقریباً تمام شده بود (صحیح است) راه تا شاهرود بهره‌بردارى می‌شود از شاهرود به آن طرف به تحقیق می‌شود گفت صدى هشتاد کارهاى راهسازى تمام شده است و محتاج به ریل‌گذارى است به طوری که آقایان اطلاع دارند راه یزد به کلی تمام است و با باز کردن تونل و مختصر عملیاتى تمام خواهد شد این راه‌ها میلیاردها تومان براى دولت تمام شده و اگر به همین وضع بماند در معرض خطر بوده و از بین خواهد رفت ....

حاذقى - آقایان بیرون تشریف نبرید (زنگ رئیس).

رئیس - آقاى حاذقى به شما مربوط نیست من خودم مواظب هستم بفرمایید آقاى نبوى.

نبوى - این راه‌ها میلیون‌ها تومان تمام شده براى دولت و راه شاهرود تا نیشابور با مختصر خرجى ممکن است که ریل‌گذارى شود و این راه تمام شود، بنده منتظر بودم که دولت وقتى حسابش را می‌خواهد با متفقین تصفیه کند پولى را که از این بابت می‌گیرد به مصرف راه‌های نیمه تمام برساند. متأسفانه این طور نشد و به مصرف کارهاى در نظر گرفته شد. بنده استدعا می‌کنم از آقایان که توجهى به این موضوع بفرمایند و اگر مقام ریاست صلاح بدانند از مجلس رسماً چیزى نوشته شود در این بابت که دولت براى خرید ریل و ساختن این راه‌ها اقدام جدى بکند و اگر کوشش کنند این راه‌ها ساخته خواهد شد و مخصوصاً (کشاورز صدر - بودجه را تصویب بفرمایید) اجازه بفرمایید اگر کوشش کنند به سهولت این راه‌ها ساخته خواهد شد و مخصوصاً راه خراسان و آذربایجان از نظر اقتصادى اهمیت دارد و دولت هم ضرر نخواهد برد. بنده با وزارت راه که مذاکرات کردم گفتند که اگر پول داده شود و ریل خریدارى شود ما در ظرف یک سال می‌توانیم این راه را افتتاح کنیم و اگر دولت موافقت کند که خرید شود و پولى براى این کار در نظر گرفته شود در فاصله یک سال این کار تمام می‌شود عرض بنده این بود و خواهش می‌کنم آقایان وزرایی که تشریف دارند به عرض دولت برسانند.

2. بقیه مذاکره در اطراف بودجه کل کشور

اردلان - اردلان رئیس یک مختصرى دارم اجازه بفرمایید.

رئیس - بنده عرض کردم که در جلسه قبل پیشنهادى آقاى دکتر راجى کرده بودند راجع به کفایت مذاکرات در ماده اول و توضیحاتى هم دادند آقاى مکى هم مخالف کردند حالا چون عده کافى است باید رأى گرفته حالا با اجازه آقایان رأى گرفته می‌شود در کفایت مذاکرات در ماده اول آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. بنابراین پیشنهادات در ماده اول مطرح می‌شود و قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که تبصره ذیل به قسمت دوم بودجه عمران و آبادى ردیف ششم اضافه شود - کهبد.

تبصره - تکمیل ساختمان‌های نیمه تمام دولتى و مریضخانه کرج حق تقدم خواهند داشت.

اردلان - آقاى رئیس وزیر دارایی نیستند قابل طرح نیست.

رئیس - وزرا هستند بفرمایید آقاى کهبد

مهندس رضوى - آقاى وزیر دارایی وآقاى مخبر کمیسیون بودجه نیستند قابل طرح نیست.

رئیس - بفرمایید آقاى کهبد آقایان وزرا هستند الان هم ایشان تشریف می‌آورند.

کهبد - عرض کنم پیشنهادى که بنده کردم می‌خواستم استدعا کنم که آقاى مخبر کمیسیون بودجه توجه بفرمایند د رمملکت مبلغى خرج ساختمان‌های نیمه‌تمام شده به خصوص در قسمت‌هایی که احتیاج مبرمى مردم داشتند مریضخانه‌هایی ساخته شده و نیمه‌تمام مانده یعنى به وضعیت بدى و به صورت بدى در آمده است و از طرفى مورد احتیاج مردم است چون کارهاى عام‌المنفعه است از قبیل مریضخانه و امثال آن بنده می‌خواستم استدعا بکنم آقایان موافقت بفرمایید که حق تقدم در بودجه عمران که خود دولت هم در آنجا متذکر شده است براى این قبیل مؤسسات عام‌المنفعه باشد (دکتر طبا - کرجش را بزنید) کرج را هم شامل است اجازه بفرمایید در آن قسمت هم بنده توضیح عرض کنم آنجا یک مرد خیرخواهى ده هزار متر اراضى که امروز شاید آن اراضى مترى 50 تومان ارزش داشته باشد مجاناً و بلاعوض به وزارت بهدارى واگذار کرده است و یکى از شروط آن شخص هم این است که دولت آنجا را مریضخانه بسازد براى مردم دولت هم مبلغى خرج این کار کرده است و الان هم نیمه‌تمام است و شاید تاکنون یکى دو میلیون ریال خرج کرده است این همان طور مانده است و با یک مبلغ جزیی ممکن است اصلاح شود و مورد استفاده عموم قرار گیرد این است که بنده خواستم استدعا بکنم که آقاى مخبر کمیسیون قبول کنند این پیشنهاد را اگر اجازه می‌فرمایید یک مرتبه دیگر پیشنهاد را قرائت کنم (نمایندگان - بفرمایید)

تبصره - به منظور از بین نرفتن ساختمان‌های نیمه‌تمام دولتى به خصوص مریضخانه‌ها و مریضخانه کرج دولت مکلف است حق تقدم براى داشته باشد و بنده تقاضاى فوق‌العاده‌ای ندارم

دکتر طبا - کرجش را حذف کنید مانعى ندارد

دکتر اعتبار - جاى این پیشنهاد در ماده یک نیست

رئیس - آقاى کهبد توضیحاتتان تمام شد؟

کهبد - آقا ملاحظه بفرمایید آقایان می‌فرمایند کرج را حذف کنید کرج را به چه مناسبت حذف کنیم بنده می‌خواهم از آقایان استدعا کنم که به همین کیفیت قبول فرمایند

رئیس - پیشنهادات اولاً باید در حدود ماده یک بودجه باشد مگر این که یک تبصره الحاقیه باشد این پیشنهاد در ماده یک نمی‌شود.

صادقى (مخبر) - اجازه می‌فرمایید؟ ...

رئیس - بفرمایید آقاى مخبر

صادقى - نظر بنده هم همین است که جنابعالی فرمودید پیشنهاد اقاى کهبد به نظر بنده و به نظر اغلب آقایان نمایندگان پیشنهاد غیر وارد و غیر موجهى نیست ولى جایش در قسمت ماده یک نیست و چون آقاى وزیر دارایى هم نیستند. براى قبول و یا رد آن به عقیده بنده عجالتاً مسکوت بماند در موقع خودش که مربوط به ماده خودش باشد مطرح شود و به عقیده بنده پذیرفتنى است‏.

رئیس - این می‌ماند براى بعد یک طرحى هم با قید دو فوریت آقاى برزین و دیگران داده‌اند ولى مستلزم این است که وزیر مربوطه‌اش که آقاى فهیمى هستند حضور داشته باشند تا مطرح شود (یکى از نمایندگان - تلفن کنید بیایند) تلفن شده است ولى حاضر نشده‌اند

اردلان - اجازه بفرمایید بنده عرضم را بکنم.

رئیس - پیشنهادات دیگر قرائت می‌شود

اردلان - باید وزیر مربوطه باشد

فرامرزى - بفرمایید به طرح‌های دو فوریت دیگر سنجاق شود (خنده نمایندگان)

رئیس - پیشنهاد را قرائت کنید (به شرح زیر قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى. اینجانب پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به قسمت دوم بودجه عمران و تولیدى شماره 3 علاوه شود - کهبد.

تبصره - راه شوسه سابق تهران به قزوین و همدان از طریق شهریار علیشاه عوض اشتهارد

+++

دکتر اعتبار - آقای رئیس بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم اصلاً قرائت این پیشنهاد چه صورتی خواهد داشت .

رئیس - این پیشنهاد قرائت نمی‌شود دیگر .

دکتر اعتبار - اجازه بفرمائید بنده اخطار دارم .   

رئیس - بفرمائید.     

دکتر اعتبار - در موقع قائت پیشنهادات باید وزیر مربوطه باشد حالا نیستند که قبول بکنند یا رد بکنند این به جز اتلاف وقت چیز دیگری نیست .   

رئیس - ایشان اینجا بودند و بتصور اینکه مجلس نمی‌شود رفتند تلفن کرده‌اند بیایند .

اردلان - اجازه بفرمائید پس بنده عرضم را بکنم .   

رئیس - پیشنهادات دیگر قرائت می‌شود آنهائی که وارد نیست کنار گذاشته شود .  

کهبد - پیشنهاد بنده وارد است آقا ولی می‌ماند برای موقع خودش .  

رئیس - پیشنهاد دیگر را قرائت کنید .  

( به شرح زیر قرائت شد )   

پیشنهاد می‌کنم 500 میلیون ریال از بودجه عمرانی سال 1327 کشور موضوع اقلام 3 و 4 و 6 بند هزینه بودجه به تساوی بین ده استان کشور تقسیم گردد که با تطبیق با برنامه عمرانی کشور تحت نظر کمیسیونی متشکل از اعضاء انجمن شهر مرکز هر استاندار رئیس دادگستری پیشکار دارائی با رعایت الاقدم به مصارف عمرانی استان برسد ابوالقاسم امینی

کشاورز صدر - پیشنهاد خرج است بین شهرستان‌ها تقسیم شود .  

رئیس - بفرمائید آقای امینی

امینی - بنده از آقایان استدعا دارم توجه بفرمایند آقایان که منهای 12 نفر همه وکیل ولایات هستند ( صحیح است ) و امروز تمام ولایات به شما نگاه می‌کنند و می‌خواهند وسیله پیشرفتی فراهم شود بنده یک دفعه دیگر پیشنهاد خود را قرائت می‌کنم و نظر بنده این است ارقامی که در بودجه عمرانی قابل تقسیم نیست به آن دست نزنیم از قبیل آبیاری و غیره که باید یک جا بشود ولی موادی که قابل تقسیم است ما بین شهرستان‌ها که 50 میلیون تومان می‌شود این 59 میلیون ما بین ده استان به تساوی تقسیم شود ( بعضی از نمایندگان - بین شهرستان‌ها ) استدعا می‌کنم توجه بفرمائید بین شهرستان‌ها تقسیم نیست وقتی باستان تقسیم شد در آن استان‌ها ما بین شهرستان‌های همان استان تقسیم می‌شود .

برزین - اگر شهرستان‌ها نکنید مجلس رأی نمی‌دهد .  

امینی - عرض کنم بنده بار دیگر توضیح عرض می‌کنم پیشنهاد می‌کنم مبلغ 500 میلیون ریال از بودجه اقلام 3 و 4 و 6 و بند هزینه بودجه قسمت 3 اعتبار ساختمان و تکمیل راه‌های شوسه است که مربوط به همه کشور است - 4 - اعتبار اسفالت راه‌های شوسه - 6 - اعتبار ساختمان ابنیه دولتی و خرید بنا بیمارستان مخصوص مبتلایان به تیفوس این سه قلم مربوط به تمام کشور است که قابل تقسیم است پس در این صورت بنده پیشنهادم این است که میلغ 500 میلیون ریال بودجه عمرانی کشور موضوع اقلام 3 و 4 و 6 بتساوی بین ده استان کشور تقسیم شود با تطبیق با برنامه عمرانی بنده نمی‌خواهم بگویم از برنامه عمرانی مجزی بشود تحت نظر کمیسیونی متشکل از اعضای انجمن شهر مرکز هر استان استاندار و رئیس دادگستری و پیشکار دارائی با رعایت الاهم فالاهم تقسیم شود بنده نظرم این بود که این کمیسیون در مرکز هر استان تشکیل بشود تا بین کلیه شهرستان‌های آن استان تقسیم نماید .

فلسفی - این صحیح نیست انجمن شهرداری مرکز استان شهرستان‌ها چه کار دارد .

برزین - نسبت به شهرستان‌ها و نسبت جمعیت شهرستان‌ها  ( همهمه  نمایندگان - زنگ رئیس )

رئیس - اینکه وضع نمی‌شود بگذارید صحبت شان را بکنند .

امینی - بنده توضیحم را دادم پیشنهادم را فعلاً پس می‌گیرم و اصلاح می کنم بعد تقدیر می‌کنم .

رئیس - پیشنهادشان را استرداد کردند که اصلاح بعد بدهند پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود .

( به شرح زیر قرائت شد )  

پیشنهاد می‌کنم پیشنهادات مربوط به ماده یک مسکوت بماند تا وزیر دارائی حاضر شود و ماده دوم مطرح شود - دکتر اعتبار .

رئیس - آقای دکتر اعتبار .     

دکتر اعتبار - عرض شود که پیشنهاد بنده این بود بود که الان مذاکره در اطراف ماده یک تمام شده است و پیشنهادات بایستی رأی گرفته شود و وزیر دارائی هم باید باشند یا قبول کنند یا رأی گرفته شود برای اینکه وقت هم تلف نشده باشد بگذارید این پیشنهادات مربوط بماده یک وقتی مطرح شود که وزیر دارائی هم باشد و مذاکره راجع بماده 2 مطرح شود کاری هم کرده باشیم لااقل .

رئیس- کسی با این طریق مخالف نیست ؟

فرامرزی -بنده مخالفم. 

رئیس- بفرمائید. 

فرامرزی- عرض کنم که بند با این ترتیب که پیشنهادات مسکوت بماند و به ماده رأی گرفته شود مخالفم  

نمایندگان - پس گرفتند

اردلان- در ماده دوم بنده مخالفم  

رئیس- بفرمائید

‌اردلان- اجازه می‌فرمائید ماده دوم را بخوانم ؟

رئیس -اجازه بدهید قرائت کنند

( ماده دوم به شرح زیرقرائت شد)

ماده دوم - به وزارت دارائی اجازه داده می‌شود درآمدهای پیش‌بینی شده سال جاری را وصول و کلیه حقوق و مزایای کارمندان و خدمتگزاران کشوری و لشگری و مخارج مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها ادارات و بنگاه‌های دولتی و سایر مخارج کل کشور و مصارف عمران و تولیدی و عام‌المنفعه را در سال 1327 با رعایت قوانین و مقررات مالی در حدود اعتباراتی که برای هر یک از آنها در صورت‌های شماره 2و3 منظور شده در حدود درآمد‌های وصول کشور بپردازد وزارتخانه‌ها مکلفند بودجه تفصیلی خود را ...

بعضی از نمایندگان - اکثریت نیست

 3- موقع و دستور جلسه آینده -ختم جلسه 

رئیس - این طرز کار مجلس نیست ( در این موقع آقای رئیس جلسه را ترک کردند پنجاه دقیقه قبل ار ظهر جلسه ختم و به روز پنجشنبه موکول گردید )

رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت

 

تصویب نامه ها

شماره 11768          31/6/327 

وزارت دارائی

هیئت وزیران در جلسه 29 شهریور ماه 327 برطبق پیشنهاد وزارت فرهنگ و موافقت شماره 14 185و 1 وزارت دارائی تصویب نمودند: معادل 6300 متر مربع از اراضی خالصه زاهدان که در کنار جاده خراسان واقع است و فعلاً لم یزرع می‌باشد جهت تأسیس یک باب دبستان و همچنین معادل 32400 متر مربع از اراضی بایری که در شمال اراضی زاهدان و اول کشمان بین محل دبستان نو بنیاد وباغ استاد علی دره ( معماران )واقع و خالصه می‌باشد برای ایجاد میدان ورزش به وزارت فرهنگ واگذار شود .

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است .   

م - 3775                    از نخست وزیر

 شماره 11826             31/6/327    

وزارت جنگ

هیئت وزیران در جلسه 29 شهریور ماه 327 بر حسب پیشنهاد شماره 6586-8860 وزرات جنگ و بر طبق نظر کمیسیون بازنشتگی و مستمری منعقده در ژاندارمری کل کشور تصویب نمودند که ششصد ریال حقوق ژاندارم اسکندر مقراطی فرزند حسن که در تاریخ 23/9/26 در راه انجام وظیفه مقتول گردیده از تاریخ 24/9/326 به با‌نو گوهر بیگم سلیمی عیال مقتول از صندوق بازنشتگی ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومی ارتشی درج گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است .  

 م - 3773                    از نخست وزیر

شماره 11730                  31/6/327 

وزارت جنگ

هیئت وزیران در جلسه 29 شهریور ماه 27 برحسب پیشنهاد شماره 6876و1- 22/6/27 وزارت جنگ و بنا بر رأی صادره در کمیسیون بازنشستگی متشکله در اداره ژاندامری کل کشور تصویب نمودند که 600ریال حقوق ژندارمری مراد فرزند گل محمد شهرت بهار که در تاریخ 16/1/326 در موقع انجام وظیفه مقتول گردیده از تاریخ 17/1/ 26 درباره گل محمد یار محمدی 80 ساله

+++

پدر مقتول که وارث منحصر او است برقرار و از محل درآمد بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتشى درج گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م - 3771                        از طرف نخست وزیر

شماره 8826                    31 - 6 - 327

وزارت کشور:

هیئت وزیران در جلسه 29 شهریور ماه 1327 طبق پیشنهاد شماره 17803 - 40462 وزارت کشور تصویب نمودند که از تاریخ صدور این تصویب‌نامه به منظور تعلیمات اجبارى و کمک به فرهنگ عوارض مشروحه زیر:

1. از دکاکین بزارى درجه اول ماهانه    80 ریال‏

2. از کاکین بزارى درجه دوم ماهانه     50 ریال‏

3. سقط‌فروشى درجه اول ماهانه       50 ریال‏

4. سقط‌فروشى درجه دوم ماهانه      25 ریال‏

5. از دکاکین خرازى‌فروشان ماهانه     80 ریال‏

6. از دکاکین تجار درجه اول ماهانه      300 ریال‏

7. از تجار درجه دوم                        150 ریال‏

8. از نانوایی ماهانه                                    30 ریال‏

9. از گوشت‌فروشى ماهانه              15 ریال‏

10. از علافى ماهانه                       15 ریال‏

11. از فخارى ماهانه                       30 ریال‏

12. از دوافروشی ماهانه                  50 ریال  

13. از قنادى ماهانه                       30 ریال‏

14. از دلال‌ها نفرى                                    50 ریال‏

15. از هر کنتور برق ماهانه               5 ریال‏

16. از هر رادیو اعم از برق یا باطرى ماهانه 10 ریال به وسیله شهردارى بم دریافت و پس از برداشت 8% هزینه وصول آن بقیه تحت اختیار فرهنگ گذاشته شود

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م - 3772                        از طرف نخست وزیر

شماره 8221 - 19346        30 - 6 - 327

آقاى محمد‌حسن دقیقى

به موجب ابلاغ دفتر شما را در قریه مهماندوست دامغان براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8656 - 19110        19 - 6 - 327

آقاى باقر حکمت‌نیا

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم خلخال منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگستری

شماره 8308 - 19340        30 - 6 - 327

آقاى نعمت‌الله واعظى کرونى

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در قراء برده شاه بهناء - حیدرى - جمالو - حومه فریدن اصفهان براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8577 - 19362        30 - 6 - 27

آقاى عبدالوهاب علومى

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در دهستان گیلانده اردبیل براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8394 - 19358        30 - 6 - 327

آقاى مرتضى ببرى

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه دوم بندرپهلوى منصوب می‌شود طبق مقررات مشغول انجام شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 7188 - 19332                    30 - 6 - 327

آقاى سید عباس هاشمى‌پور اصل سردفتر اسناد رسمى شماره 71 تهران

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامى سردفتران واقع شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى تا خاتمه رسیدگى به تخلف شما در دادگاه نامبرده شما را از تصدى دفاتر اسناد رسمى و گواهى صحت امضای معلق می‌نماید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8117 - 19328                    30 - 6 - 327

آقاى سید رضا نورى سردفتر ازدواج کرمانشاهان

به موجب این ابلاغ برحسب تقاضاى خودتان محل رسمیت دفتر شما به قصبه ایلام کرمانشاه تبدیل می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8145 - 19322                    30 - 6 - 327

آقای سید محمد فاروقی مدنی سردفتر ازدواج محله مال‌الان تبریز

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در محله مال‌الان برای ثبت طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگستری

شماره 7957 - 19028                    25 - 6 - 27

آقاى قاضى عبدالکریم ماجدى سردفتر ازدواج و طلاق سابق سقز

به موجت این ابلاغ مجدداً دفاتر شما را در سقز برای ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294412!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)