کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏14
[1396/05/22]

جلسه: 101 صورت مشروح مذاکرات مجلس روزسه‌شنبه 17 بهمن ماه 1323  

فهرست مطالب:

1- مذاکرات راجع به دستور

2- تصویب صورت مجلس

3- مذاکرات قبل از دستور آقایان مهندس فریور و دکتر کشاورز و کاظمى و دکتر شفق

4- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى وزیر دادکسترى و ارجاع آن به کمیسیون

5- سؤال آقاى فرمانفرماییان و پاسخ آقاى وزیر دادکسترى

6- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به اضافه اعتبار آبیارى و راه‌سازى

7- موقع و دستور جلسه آتیه، ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏14

 

 

جلسه: 101

صورت مشروح مذاکرات مجلس روزسه‌شنبه 17 بهمن ماه 1323

 

فهرست مطالب:

1- مذاکرات راجع به دستور

2- تصویب صورت مجلس

3- مذاکرات قبل از دستور آقایان مهندس فریور و دکتر کشاورز و کاظمى و دکتر شفق

4- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى وزیر دادکسترى و ارجاع آن به کمیسیون

5- سؤال آقاى فرمانفرماییان و پاسخ آقاى وزیر دادکسترى

6- شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به اضافه اعتبار آبیارى و راه‌سازى

7- موقع و دستور جلسه آتیه، ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى سید محمد طباطبایى تشکیل گردید.

صورت جلسه روز پنجشنبه 12 بهمن ماه را آقاى طوسى (منشى) به ترتیب زیر قرائت نمودند.

صورت خلاصه مذاکرا ت جلسه قبل‏

مجلس یک ساعت و سه ربع پیش به ریاست آقاى دکتر معظمى نایب رئیس تشکیل و صورت جلسه قبل قرائت و تصویب آن از لحاظ عدم حصول اکثریت موکول به بعد شد.

غایبین جلسه گذشته

اسامى غایبین که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین بى‌اجازه

آقایان: فاطمى- ذوالقدر- نقابت- اخوان- کفایى- صدرقاضى- آصف- امیر ابراهیمى- منصف- بوشهرى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- فداکار- دکتر رادمنش- خلعتبرى- تهرانى- معدل- رضا تجدد- دکتر فلسفى.

دیر‌آمدگان بى‌اجازه

آقایان: عامرى- صمصام- تولیت- سیف‌پور- نمازى- مجد گله‌دارى- دکتر کیان- قشقایى.

آقاى انتظام وزیر امور خارجه : در پاسخ سؤال آقاى دکتر مصدق راجع به بازداشت شدگان ایرانى نزد مقامات نظامى متفقین و تعارض این عمل با موازین حقوق بین‌المللى حق حاکمیت ملى و مقررات قانون اساسى کشور و تذکار تعهد متفقین برحسب پیمان به احترام استقلال و حاکمیت کشور و عدم مداخله در امور داخلى ایران و لزوم مذاکره با مقامات مربوطه و اقدام عاجل دایر به استخلاص فورى آنان و بى‌اثر بودن پرتکل مورد استناد نسبت به بازداشت اتباع ایران اظهار نمودند مستندى به صورت پرتکل در این مورد وجود نداشته و فقط مراسلاتى مبادله شده که از لحاظ سابقه حقوقى و یا ملاک عمل در آینده به هیچ وجه اثرى نداشته و در اصل موضوع نسبت به بازداشت این افراد از طرف دولت‌هاى سابق و همچنین دولت فعلى از بدو تشکیل با مقامات مربوطه براى رفع سوء‌ظن و استخلاص این عده مذاکرات لازمه به عمل آمده و بالنتیجه جمعى از آنان مستخلص و امید می‌رود با وجود صمیمیت و اتحاد کامل بین کشور ایران و متفقین خود و با پیروزى کامل وسریع آنان بالمره رفع این نگرانى‌ها شده و منظور نمایندگان محترم تأمین گردد.

آقاى دکتر مصدق - مجدداً در تعقیب و تأیید بیانات اولیه خود دایر به لزوم تذکار فداکارى و صمیمیت ملت ایران در راه پیروزى متفقین از طرف دولت و اقدام فورى در رهایى بقیه بازداشت شدگان شرحى ایراد و چون اکثریت حاصل شده بود صورت مجلس تصویب و نظر به این که عده‌اى ورود در دستور را تقاضا و آقاى فیروزآبادى مخالف بودند به ورود در دستور نیز رأى گرفته شده تصویب و آقاى رحیمیان پیشنهاد نمودند موضوع حکمیت بین دولت و رئیس کل دارایى در درجه اول جزو دستور قرار گیرد ولى پس از بیانات آقاى فهیمى وزیر مشاور دایر به خروج لایحه از دستور برحسب تقاضاى آقاى نخست وزیر به مناسبت مذاکراتى که با رئیس کل دارایى در جریان است پیشنهاد خود را مسترد و آقاى مهندس فریور پیشنهاد ایشان را قبول و پس از توضیح و تعیین این موضوع که تقاضاى حکمیت از طرف دولت بوده است ایشان نیز پیشنهادشان را مسترد و بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون قوانین دارایى راجع به تفسیر بند (ط) از ماده 5 قانون مالیات بر درآمد شروع و آقاى دولت‌آبادى در تعقیب بیانات جلسه قبل شرحى مبنى بر موافقت با گزارش کمیسیون و لزوم الحاق انجمن تربیت بدنى و مؤسسات ورزشى به تفسیر مزبور تقریر و آقاى اردلان کفایت مذاکرات را پیشنهاد و پس از مخالفت آقاى دکتر زنگنه به پیشنهاد آقاى اردلان رأى گرفته شده تصویب و سه فقره پیشنهاد از طرف آقایان امینى و اردلان و فولادوند قرائت و پس از توضیح نسبت به هر یک جداگانه اخذ رأى شده هر سه فقره رد و هشت پیشنهاد دیگر از طرف آقایان:

دکتر آقایان - شریعت‌زاده – امینى - محمد طباطبایى - سیف‌پور فاطمى – فرهودى - ملک‌مدنى و دکتر عبده قرائت و بعد از اظهارات آقایان پیشنهاد دهندگان چون عده براى اخذ رأى کافى نبود تعیین تکلیف و اخد رأى نسبت به این پیشنهادات به جلسه سه‌شنبه 17 بهمن ماه سه ساعت قبل از ظهر موکول و مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد.

رئیس- اعتراضى نسبت به صورت مجلس هست؟ آقاى عامرى.

عامرى- بنده را جزو غایبین بى‌اجازه نوشته بودند در صورتی که بنده در جلسه پیش از اول وقت حاضر بوده‌ام و یکى هم کلمه حکمیتى است که راجع به کار دکتر میلیسپو می‌شنوم که ذکر مى‌کنند و در تمام صورت مجلس‌ها هم حکمیت ذکر می‌شود، چون اختیارات دکتر میلسپو به موجب یک قانونى داده شده بود این بود که در همان موقع مذاکره در اختیاراتش گفته شد که اگر یک وقتى اتفاقاً اختلافاتى با دولت پیدا کرد چون مربوط به قانون و اختیارى است که مجلس به او می‌دهد این مربوط می‌شود به تفسیر همان قانون و تفسیر هم با خود مجلس شورای ملى است، بنابراین گمان نمی‌کنم حکمیت باشد و نمی‌شود حکمیت هم گفت و اسم حکمیت به نظر بنده صحیح نیست.

رئیس- تفسیر هم گمان نمی‌کنم باشد و به هر حال بایستى مطالعه کرد. آقاى هاشمى.

هاشمى- آقاى بهبهانى را غایب بى‌اجازه نوشته بودند، ایشان کسالت داشته و اجازه گرفته بودند،

رئیس- آقاى فرمانفرماییان فرمایشى داشتید؟

+++

فرمانفرماییان- خیر بنده در صورت مجلس عرضى ندارم.

رئیس- آقاى حاذقى فرمایشى دارید؟

حاذقى- عرض کنم چون تصمیم هیئت رئیسه بنا بود که به موقع اجرا گذاشته شود در این جلسات اخیر هم جلسه به موقع تشکیل نمی‌شود خواهشمندم تذکر داده شود که جلسه در همان ساعت نه و نیم تشکیل شود (صحیح است)

1- مذاکرات راجع به دستور

رئیس- همین طور هم هست. اعتراض دیگرى نیست؟ چون یک عده از آقایان نمایندگان محترم از مسافرت مراجعت کرده‌اند و عده زیادتر شده است حالا سه نفر دیگر لازم است براى رأى. بعضى از آقایان هم اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند (دستور- دستور).

دکتر اعتبار- آقا بنده مخالفم.

رئیس- آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار- عرض کنم که بنده یک عرایضى دارم که لازم بود به عرض مجلس برسانم و چون موضوع مهمى هم در دستور نیست تقاضا می‌کنم آقایان اجازه بفرمایند بنده عرایضم را به عرض مجلس برسانم.

رئیس- آقاى فرمانفرماییان.

فرمانفرماییان- بنده مدت‌ها است چند فقره سؤال از آقایان وزرا کرده بودم و در این دوره مجلس بنده مى‌بیینم یک حق مسلمى از آقایان وکلا دارد سلب می‌شود، نطق قبل از دستور و سؤال یک چیز معین و مسلمى است و یکى از حقوق مسلمه آقایان نمایندگان است و شخص آقاى رئیس مجلس باید رعایت بفرمایند که سؤال هیچ محتاج به اجازه همکاران ما نیست سؤال که می‌شود بنده و یا آن کسی که سؤال کننده است باید احضار بفرمایند سؤال بشود و جواب داده شود و هیچ محتاج به رأى مجلس نیست و تا‌کنون هم سابقه نداشته است.

2- تصویب صورت جلسه

رئیس- عده کافى است و در صورت مجلس دیگر نظرى نیست؟ (خیر) صورت مجلس تصویب شد. راجع به سؤال آقایان وزرا وقتى که تشریف می‌آورند باید خبر بدهند به هیئت رئیسه و رئیس که براى جواب سؤال آمده‌اند که ما بدانیم و هر وقت که در وسط دستور مذاکراتى می‌شود اجازه بدهیم که آقایان سؤال خودشان را بکنند و البته اجازه هم داده خواهد شد. راجع به نطق قبل از دستور و دستور رأى می‌گیریم آقایانی که با دستور موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

رئیس- پس داخل نطق قبل از دستور می‌شویم.

فرمانفرماییان- اول اجازه بفرمایید بنده سؤال خود را بکنم.

رئیس- سؤال جزو دستور است و تصویب نشد.

3- بیانات قبل از دستور آقاى مهندس فریور

رئیس- آقاى مهندس فریور.

مهندس فریور- عرض بنده بسیار مختصر است، نامه‌اى از طرف اصناف تهران رسیده و به طوری که در چند جلسه قبل مقام ریاست تذکر فرمودند که نامه به امضای قریب به پنج هزار نفر از تجار و اصناف رسیده بود این نامه غیر از آن است فقط به امضای اصناف و کسبه جزء است اینها یک حرف بسیار حسابى دارند و آن این است که می‌گویند ما با پرداخت مالیات با کمال منت حاضریم منتها در تشخیصش ظلم می‌شود می‌آیند از یک کاسبى که تمام دارایى دکانش به اضافه سر‌قفلى احتمالى دکانش مجموعاً ده هزار تومان ارزش ندارد ازش مثلا بیست و هفت هزار تومان مالیات مطالبه کرده‌اند و این حرف این عده مردم بسیار حسابى است ولى بنده چیزى که لازم است اضافه کنم این است که از مجلس و آقایان وزرا استدعا دارم که به شکایت مردم دقت و رسیدگى کنند باور کنید در این مملکت یک دزور گانیزاسیونى است که حرف حسابى اشخاصى که زور نداشته باشند پیش نمی‌رود، اینها حرفشان این است که می‌گویند ما با کمال منت مالیات می‌دهیم منتها باید از راهش مالیات را وصول کرد و به تشخیص مأمورین اعتراض داریم و راه تشخیص را هم قانون معلوم کرده است. قانون معین کرده که یک نفر نماینده دادگسترى باشد و یک نفر از آن صنف به خصوص و در عمل اینجا یک اشکالى پیش آمده و اشکالش این است که یک نفر از تجار اطاق بازرگانى در آنجا می‌نشیند در صورتی که او وارد فلان صنف به خصوص یعنى کفاش نیست و از این جهت است که این طور ناعدالتى‌ها پیش مى‌آید، بنده متن نامه را می‌خوانم و ازهیئت دولت تقاضا می‌کنم که به این شکایت و این نامه رسیدگى کنند و به حرف حسابى این طبقه ترتیب اثر بدهند، نامه این است که می‌خوانم:

مقام ریاست معظم مجلس شوراى ملى خاطر شریف مستحضر است که راجع به طرز عمل و سوءجریان مالیات بر درآمد تمام اهالى کشور شکایات عدیده به مجلس و دولت نموده‌اند و در نتیجه قرار شد کمیسیونى در این خصوص تشکیل با نماینده شاکیان اصلاح بشود متأسفانه اینجانبان که طبقه سوم و چهارم و اصناف 70 درصد توده واقعى و اکثریت ملت می‌باشیم زیادتر از سایر طبقات که مالیات بده واقعى می‌باشند مورد بى‌عدالتى و خلاف قانون و تشخیص اجراى مالیات واقع شده‌ایم، چه آن که طبق مدارک و پرونده‌هاى مربوطه یک ثلث از اینجانبان از مالیات معاف و دو ثلث دیگر از ده تومان تا یک صد تومان مشمول می‌باشند، بر عکس در اخطاریه‌هاى سال 1323 از ده تا یک صد هزار تومان از این اشخاص ضعیف مطالبه می‌نمایند که اگر تمام سرمایه و مایحتاج زندگى خود را حراج نماییم کفایت نمی‌کند، گمان می‌رود متصدیان تنظیم اخطاریه در جریان عمل حس کرده‌اند که سرمایه‌داران و محتکرین و تجار متمول به وسایل گوناگون فرار از مالیات می‌نمایند و به نص این که همیشه طبیعت ضعیف را تحت فشار قرار می‌دهد این است که جبران فرار کرده‌ها را از اینجانبان مطالبه مى‌نمایند بنابراین تصور می‌شود کمیسیون‏ .

مقرره از طرف مجلس و دولت براى ما شاکیان که شکایت سابق را هشتاد درصد امضا نمودیم بى‌نتیجه است زیرا تاکنون از طبقات 3 و 4 احضار نماینده نشده است و لذا پیرو شکایات سابق که به اتفاق تجار تسلیم شده اینک این عریضه را فقط به نام عموم کسبه و اصناف طبقه 3 و 4 تقدیم ریاست محترم مجلس و به بانگ بلند فریاد می‌نماییم همان طور که جناب آقاى وزیر دارایى در مجلس علنى پنجشنبه 12 بهمن تذکر دادند ( دادن مالیات از وظایف کلیه افراد است و هر شخص یا بنگاه به اندازه‌اى که مالیات به او تعلق می‌گیرد ناچار موظف است آن مالیات را بپردازد ) موافقیم که باید مالیات داده شود مشروط بر این که آنچه طبق قانون و تشخیص واقعى تعلق مى‌گیرد و به این لحاظ به نام عدل و انصاف جداً استدعا و تقاضا می‌نماییم طبق نامه شماره 16988- 3/ 9/ 23 جناب آقاى نخست وزیر مجبوب ملى که به وزارت دارایى ابلاغ شده است نماینده خصوصى اینجانبان را که از وضعیت اینجانبان آگاه می‌باشند در کمیسیون مربوط دعوت نمایند و قبل از حضور نماینده نامبرده از تعقیب در کمیسیون تشخیص خوددارى نمایند که مزید تشکر و سپاسگزارى خواهد بود، با تقدیم احترامات فائقه به امضاى تقریباً 150 نفر. خوشبختانه امروز آقاى معاون محترم وزارت دارایى اینجا تشریف دارند و بنده هم با ایشان مذاکره کردم و ایشان هم وعده کردند که در کمیسیون تشخیص از هر صنفى یک نفر نماینده معتمد فرستاده شود و امیدوارم با این ترتیب که فرمودند خود آقا مراقبت بفرمایند که واقعاً آنچه حقاً به این مردم تعلق می‌گیرد از آنها گرفته بشود و با این ترتیب بنده صد در صد موافقم ولى حرف زور به یک طبقه ضعیفى نباید گفته شود.

رئیس- در دو جلسه قبل در این باب عریضه‌اى از آقایان تجار و اصناف خوانده شد و آن وقت بنده به اطلاع آقایان نمایندگان محترم رساندم که در هیئت رئیسه این موضوع مورد رسیدگى واقع خواهد شد و آقایان نخست وزیر و وزیر دارایى هم حاضر شدند و بنا شد ترتیبى در این کار بدهند، حالا هم در تعقیب همان مذاکرات تذکر می‌دهم که رعایت تمام اصناف بشود و بعداً هر اقدامى شد به عرض مجلس خواهم رساند،

دکتر کشاورز- بنده چند حلسه است که می‌خواهم فرصت پیدا کنم و اظهار تأسف خودم را خدمت آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى عرض کنم. از این که جنگ نزدیک به پایان یافتن است و ما هنوز در حال تفسیر بند  ط  از ماده  6  قانون مالیات بر درآمد زمان جنگ هستیم و هنوز موفق نشده‌اند که مالیات بر درآمدى را که در دوره سیزدهم مجلس شوراى ملى به تصویب رسیده عملى بکنند و با درآمدى که از آن راه به دست می‌آید دردهاى بی‌درمانى را که در این مملکت وجود دارد علاج بکنند. یکى از آن دردهاى بی‌درمان مسئله بیکارى است که روز به روز در مملکت ما بیش‌تر می‌شود و آقایان نمایندگان طبعاً از حوزه‌هاى انتخابیه خودشان اطلاع دارند که در تمام شهر‌ها عده بیکارها به نسبت یک تصاعد هندسى و به مقدار زیادى اضافه می‌شود و مخصوصاً تعطیل کارهاى متفقین ما در ایران به بیکارى افراد این مملکت کمک می‌کند. عده‌اى از دهاقین براى پیدا کردن کار و براى این که زندگانى خود و فامیل‌شان را اداره کنند به شهرها هجوم آوردند و در شهرها مشغول کار شدند، این عده دیگر وسیله این که مراجعت به محل خود بکنند ندارند و اصولاً یک دهقان وقتى که به شهر آمد دیگر به ده مراجعت نمی‌کند براى این که شهر جذبش می‌کند و نگهش می‌دارد و دولت‌هاى ما تا به حال هیچ فکرى براى این عده بیکارها که روز به روز عده‌شان هم بیش‌تر می‌شود نمی‌کنند. ( دکتر اعتبار- چرا مدیر کلش را انتخاب کرده‌اند.) سابق این بیچاره‌ها را از دهات براى پیش بردن یک کار‌هاى مهمی که آدم لازم داشتند به شهرها آوردند و حالا که کارها تمام شده اذیتشان هم می‌کنند، شاید بعضى از آقایان اطلاع داشته باشند و شکایت هم به آقایان شده باشد که مخصوصاً در بخش 5 و بخش ده تهران هر شب از ساعت 9 به بعد یک عده پاسبان درب منازل کوچک و محقر را که می‌دانند اشخاص فقیر و کارگر در آنجا منزل دارند می‌زنند و شروع به تحقیقات می‌کنند که آیا در این منزل کارگر ترک زبان وجود دارد یا خیر، اینها قضایایى است که هر شب واقع می‌شود و ممکن است اگر آقایان بخواهند تشریف بیاورند بنده نشان بدهم. یک عده پاسبان در محله‌هایى که کارگرها در آنجاها هستند مرتب می‌آیند و در منازل را می‌کوبند و می‌پرسند که این کارگر ترک زبان است یا نیست و شناسنامه کارگرها را مى‌بینند، اگر این شناسنامه‌هایى که دارد از تهران صادر شده باشد به او کارى ندارند ولى اگر شناسنامه

+++

دارد که از تبریز یا یکى از شهرهاى آذربایجان صادر شده در این صورت خودش و فامیلش و نمره شناسنامه‌اش را یادداشت می‌کنند و به این ترتیب اسباب زحمت و نگرانى یک عده برادران ایرانى ما را فراهم می‌کنند. بنده از پشت این تریبون به رئیس شهربانى می‌گویم که نباید آلت دست یک عده اشخاصى بشوند که میل دارند در ایران بین ترک زبان و فارسى زبان اختلاف پیدا شود، ترک زبان‌ها هم برادران هستند و هموطنان ما هستند و نباید به این وسایل آنها را کسى اذیت و آزار بکند. اگر یک روز براى پیشرفت متفقین ما که ما با طیب خاطر با آنها متفق شدیم وجود کارگر ترک زبان در تهران لازم بود و همه قبول کردند که بیایند در تهران کار کنند حالا شاید همان کارگر را که ما با منت آوردیم به تهران براى این که کار براى ملت ایران بکنند و کار متفقین ما بگذرد حالا که کارمان گذشته است او را مثل یک دندان پوسیده و یا یک انگشت فاسد ببریم و دور بیندازیم و بگوییم تو دیگر الان حق زندگى کردن در تهران را ندارى. مطلب دیگرى که می‌خواهم به عرض آقایان برسانم این است که سندیکاى مهندسین و کارکنان فنى یک عریضه‌اى به همه آقایان نوشته‌اند که استدعا کرده‌اند که این قانون استخدام مهندسین زودتر تصویب بشود تا از این فلاکت و بدبختى که یک عده جوانان روشنفکر و تحصیل کرده مملکت ما دچار آن هستند در بیایند. الان وضع یک عده از جوانان تحصیل کرده ما مخصوصاً مهندسین ما طورى است که اینها از تحصیلات عالیه مهندسى خودشان صرف‌نظر می‌کنند و به عنوان این که زبان خارجه می‌دانند می‌روند مترجم می‌شوند و این براى حیثیت یک مملکتى شرم‌آور است و بایستى آقایان یک فکرى بفرمایند که به اینها حقوق کافى داده شود و زندگانی‌شان تأمین شود. مطلب دیگرى که می‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم شکایتى است که فارغ‌التحصیل‌هاى هنرستان راه‌آهن کرده‌اند در موقعی که دولت احتیاج داشت به یک عده تکنیسین براى راه‌آهن اعلانى منتشر کرده و داوطلبانى براى هنرستان راه‌آهن پذیرفت.

یک عده از جوان‌ها به مناسبت وعده‌هاى خوبی که از طرف دولت به آنها داده شده رو آوردند به این هنرستان و در آنجا تحصیل کردند و تحصیلاتشان را تمام کردند ولى وقتى که وارد خدمت شدند آن شرایط لازم را که می‌بایستى با آنها رفتار کنند عمل نکردند، مثلاً در آیین‌نامه‌اى که هیئت وزرا در آن موقع نوشته بود دو نوع تکنیسین قائل شده بود تکنیسین درجه اول و تکنیسین درجه دوم و بنا بود با این دیپلمه‌ها یعنى فارغ‌التحصیل‌ها مطابق مقررات یکى از این دو دسته تکنیسین رفتار شود، وقتى که اینها شدند دولت وقت به میل خودش گفت شما تکنیسین درجه سه هستید و آن مقدار که مقرر بود به اینها حقوق بدهند ندادند و یک مقدار کمترى دادند و حتى وقتى که کمک هزینه دولت به کارمندانش داد به این اشخاص و به این فارغ‌التحصیل‌ها که الان یک قسمت از کار‌هاى راه‌آهن را اداره می‌کنند از این کمک هزینه مقدار خیلى کمترى داده شد. بنده خواهش می‌کنم از آقایان اعضای هیئت دولت که در اینجا هستند این نکته را توجه کنند و به آقاى ‏ نخست و معاون وزارت راه تذکر بدهند که این جوان‌هایی که با کمال شوق و ذوق وارد کار راه‌آهن شده‌اند مخصوصاً در قسمت حقوقشان توجه کنند که این بى‌قانونى که درباره آنها شده از بین برود. یک نکته دیگرى که البته مربوط به خودم بود و نمی‌خواستم در حضور آقایان نمایندگان محترم عرض بکنم ولى اهمال و سستى شهربانى تهران در کارها مرا مجبور می‌کند که در پشت تریبون عرض کنم و عرایض خودم را خاتمه دهم این است که روز جمعه 12 روز قبل در مطب بنده در خیابان استخر که یک منزل اجاره‌ای است همسایه‌هاى من یک کسى را دیدند که شیشه در مطب را شکسته و بعد یک بطرى بنزین به داخل مطب پرت کرده و بعد از این که بنزین مشتعل شده با دوچرخه فرار می‌کند و به گفته همسایه‌ها مردى بود سى، چهل ساله و من‏  در این مطب البته منزل ندارم. مطب درش مشتعل می‌شود و همسایه‌ها و پاسبان آمدند و آب ریختند و آتش را خاموش کردند و بعد کلانترى 3 به من خبر داد که مطب شما را آتش زده بودند و خاموش کردیم همان شب ساعت هشت بعد از ظهر این عمل را در منزل من کرده بودند یعنى درآن ساعت شیشه در گاراژ منزل را شکسته بودند و بطرى بنزین را پرت کرده بودند و در را سوزانده بودند دو روز بعد از این قضیه در توى گاراژ منزل من یک قوطى بزرگ فلزى تقریباً به اندازه چهار تا نارنج بزرگ پیدا شد که در این قوطى فلزى یک مقدار زیادى مواد منفجره ریخته بودند و درش را محکم کرده بودند و اتفاقاً این قوطى چون قوطى کنسرو گوشت بود مستخدم من به خیال این که گوشت است و می‌خواست با میخ درش را باز کند که خانم من رسیده بود و دستش را گرفته بود و نگذاشت باز کند زیرا دیده بود که فتیله دارد و الا به طور حتم کشته شده بود.

بنده این را عیناً عرض مى‌کنم و صریحاً می‌گویم چون زیاد اطمینان به دستگاه شهربانى نداشتم یک مقدارى از آن مواد را دادم به رفقاى شیمیستم که تجزیه کنند و بقیه را ضمن یک مراسله و شرح این جریانات فرستادم به اداره شهربانى که تحقیقات بکنند و تا امروز خیال می‌کنم در این واقعه تحقیقات کافى نکرده‌اند و نتیجه تجزیه که یکى از دوستان من کرد این بود که این قوطى مواد منفجره براى اشتعال و سوختن یک منزل کافى است ولى خوشبختانه منزل آتش نگرفت و در همین الان شخصى به نام آقاى نیکخواه به من اطلاع داد که یک آقایى که اسمش على‌اکبر اطمینان است و کار‌گشا یا وکیل درجه 3 عدلیه تهران است و از عمال آقاى سید ضیاء‌الدین است و ده دوازده نفر چاقو‌کش هم دارد و منزلش در خیابان حشمت‌الدوله است در یک مجلسى نشسته بودند گفته است که سه چهار روز دیگر کلک دکتر کشاورز را مى‌کنیم و از شر او خلاص می‌شویم ( بعضى از نمایندگان - خدا نکند ) و سه چهار روز گذشت و من تعجب می‌کنم که چه علت داشت که نکرد ( هاشمى- اگر می‌خواست بکند نمی‌گفت) حالا من کارى ندارم که نمی‌کند یا نمى‌خواست بکند ولى این حرف‌ها در این سه چهار روز به گوش من رسید. من از لحاظ شخص خودم حرفى ندارم و اینجا پشت تریبون عرض می‌کنم که اگر کسى نظرى به بنده دارد در روزنامه‌ها بخواند و بداند بنده هر شب ساعت یازده پیاده می‌روم به منزل و از خیابان شاه‌رضا هم عبور می‌کنم این عمل من است و اگر مخالفین ما خیال می‌کنند که رفقاى من و من از این بازی‌هاى بچه‌گانه و تهدیدات کودکانه بیم یا باکى داریم اشتباه می‌کنند این نوع تهدیدات بچه‌گانه در ما و رفقاى ما به هیچ وجه مؤثر نیست و ما پیه همه چیز را در راه خدمت به وطنمان به تن خود مالیده و وارد میدان شده‌ایم.

اما شهربانى تهران از لحاظ امنیت شهر یک وظایف و تکالیفى دارد و حالا مطلب از نظر شخص من مانعى ندارد ولى در یک شهر باید وضعیت امنیت طورى باشد که ساعت هفت بعد از ظهر کسى نتواند در منزل کسى و مطب کسى را آتش بزند و فردا در خانه‌اش بمب و مواد منفجره بیندازند و در فلان جا هم بنشینند و بگویند که ما دکتر کشاورز را تا چند روز دیگر به قتل می‌رسانیم.

این از لحاظ مسئولیت شهربانى مهم است، چون من تا امروز حس کردم که شهربانى تهران اقدام کافى راجع به این قضایا نکرده خواستم در پشت تریبون مجلس شورای ملى به عرض آقایان برسانم.

رئیس - راجع به قسمت زبان ترکى و فارسى بنده لازم است این را به عرض آقایان برسانم که ملت ایران قرن‌ها است که به زبان‌هاى مختلف صحبت می‌کنند (صحیح است). زبان‌هاى ترکى، فارسى، لرى، کردى و غیره، شما در شهر سمنان که بروید مى‌بینید که آنجا به یک زبانى صحبت می‌کنند که ما نمى‌فهمیم ولى با همه این احوال همیشه ایرانى بوده‌اند و در همه چیز با سایرین مساوى بوده‌اند و خواهند بود و بالأخره تاکنون بین این مردم هیچ‌گونه اختلاف نبوده است و امیدواریم بعد از این هم نباشد (صحیح است)

دکتر کشاورز- ولى به شهربانى هم دستور بدهید که اذیتشان نکنند.

رئیس- آقاى کاظمى.

کاظمى- بنده می‌خواستم عرض کنم که این نوع مذاکرات شخصى که آقاى دکتر کشاورز فرمودند این را مقتضى بود که از یک مجارى دیگرى اقدام بفرمایند چون تعقیب آن از این راه یعنى طرح کردن در مجلس به نظر مناسب نمی‌آید و ضمناً باید عرض کنم که نظیر این وقایع براى ایشان تنها نیست حالا که گفته شد بنده هم باید عرض کنم خودم متجاوز از ده دوازده کاغذ تهدید‌آمیز داشته‌ام و چندین دفعه از این قضایا در منزل خودم اتفاق افتاد معذلک بنده به رفقاى خصوصى خودم هم شاید به استثناى یکى دو نفر به کس دیگرى نگفتم. این راهش گفتن به شهربانى و به وزیر کشور است و بعد اگر این طرق نتیجه نداد آن وقت در مجلس بگویند. و می‌خواستم این جمله را هم اگر ایشان اجازه بدهند اضافه کنم ‏ که این بیاناتشان بیش‌تر مؤید این نکته است که نظمیه بیش‌تر مراقبت می‌کند و اگر اشخاصى هستند در شهر که آنها را نمی‌شناسد و نمی‌داند براى چه آمده‌اند و چه کار مى‌کنند اینها را باید تحت مداقه خود قرار بدهد. این وظیفه اصلى شهربانى است اگر شهربانى از این عملیات غفلت کند نتیحه‌اش همان‌هایى است که فرمودید و از این قبیل وقایع اتفاق می‌افتد و بدیهى است که شهربانى وظیفه‌دار است که بداند در آن حوزه‌اى که مأمور نگهدارى آن است چه مردمى می‌آیند، چه مردمى نمى‌آیند: مردم چه می‌کنند.

( دکتر کشاورز- مردم ایران می‌آیند و مردم ایران می‌روند) این از وظایف بسیار اساسى شهربانى است و شهربانى باید بداند و اگر این کار را نکند وظیفه خودش را انجام نداده است و اگر کرد بنابراین عمل شهربانى که به نفع امنیت شهر است مورد انتقاد قرار گیرد.

رئیس - آقایان مرتباً اجازه نطق مى‌خواهند.

دکتر اعتبار- بنده با ورود در دستور مخالفم، چون در دستور چیزى نیست.

جمعى از نمایندگان- دستور- دستور.

رئیس- یکى هم راجع به اخطار نظامنامه‌ای است اگر آقایان اخطار نظامنامه‌اى دارند باید در همان زمینه صحبت کنند چون خیلى‌ها اجازه خواسته‌اند و باید به نوبه اجازه داده شود. آقاى وزیر دادگسترى صحبت می‌فرمایند؟

4- تقدیم یک فقره لایحه فورى از طرف آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى (آقاى عدل) - بنده یک لایحه‌اى داشتم می‌خواستم تقدیم بکنم و می‌خواستم از آقایان هم استدعا بکنم که دقت بفرمایند در دوم آبان

+++

ماه 1323 یک لایحه‌اى تصویب شد که یک دادگاه مختلطى مرکب از قضات و افسران ارتشى تشکیل شود براى رسیدگى به حیف و میل اموال دولتى و جرم‌هایى که به مناسبت وقایع شهریور اتفاق افتاده است. وزارت دادگسترى و وزارت جنگ که شروع به اجراى این قانون کرده‌اند دیدند که یک مقرراتى هست که بایستى آیین‌نامه‌هایى معین شود و در این قانون اجازه داده نشده است که دولت یک آیین‌نامه براى اجراى آن قانون تهیه کند این است که یک لایحه‌اى تقدیم می‌کنم و در آن از مجلس شوراى ملى تقاضا شده است که به وزارت جنگ و وزارت‏ دادگسترى اجازه بدهند که آیین‌نامه اجراى این قانون را در صورتی که در این ماده معین شده است تهیه بکند و پس از تصویب هیئت وزرا به موقع اجرا بگذارند.( دکتر طاهرى- می‌رود به کمیسیون عدلیه) .... چون موضوع خیلى فورى است اصلاً بنده تقاضاى یک فوریت می‌کنم.

رئیس- تکلیف نطق قبل از دستور معین نشد، آقاى دکتر شفق توضیحاتى دارند و اجازه خواسته‌اند اگر آقایان اجازه می‌دهند ایشان حرفشان را بزنند. بفرمایید آقاى دکتر شفق.

دکتر اعتبار - آقا نوبت مراعات نمی‌شود ما که قبلاً اجازه خواستیم.

دکتر شفق- تاکنون در این مدت سه چهار مرتبه اتفاق افتاده که در باب زبان ترکى و آذربایجان بعضى از آقایان نمایندگان محترم صحبت کردند و شهدالله بنده از این باب بى‌اندازه متأثر شدم، چون در یک مواردى دیدم که حتى آقایان نمایندگان محترم مجلس بیک حقیقت روشن بر نخورده‌اند. امروز ما در عصرى زندگى می‌کنیم که علم اجتماع معنى واقعى ملیت را تقریباً نزدیک به علوم ریاضى ولى نه به آن قطعیت حل کرده و براى ما دیگر جاى بحثى در باب این که یک ملت چیست باقى نمانده است. ملت تنها آن نیست که فقط یک زبان داشته باشد و به یک زبان جرف بزند اگر آن طور بود دولت و ملت سوئیس نباید وجود داشته باشند، براى این که در سوئیس به سه زبان صحبت می‌کنند، آلمانى، ایتالیایى و فرانسه و آقایانى که در سوئیس بوده‌اند خوب می‌دانند که وطن‌پرست‌تر و ملت دوست‌تر و متفق‌القول‌تر از ملت سوئیس در زیر آسمان وجود ندارد (صحیح است) سوئیس که محال است از طرف صاحبان این سه ملیت یعنى یک همسایه‌شان آلمان است، یک همسایه‌شان فرانسه است و یک همسایه‌شان ایتالیا و در دو جنگ بزرگ که به وجود آمد به حفظ شرافت و عظمت نژاد و ملت و بیرق خودش کامیاب شد و آنچه توانست از جان و مال فداکارى کرد الان هم 400 هزار نفر سرباز سوئیسى حاضر است براى استقلال کشورش از جان و مال بگذرد. از طرف دیگر ملت‌هایى داریم که یک زبان صحبت می‌کنند ولى ملیت‌هاى جداگانه‌اى هستند مثال قاطعش ممالک متحده آمریکا و انگلستان است که بزرگ‌ترین جشن ملى آمریکا آن جشنى است که این دو ملت از هم جداشدند و آمریکایی‌ها استقلال پیدا کردند بنابراین تنها داشتن یک زبان داشتن یک ملیت نیست ملیت عوامل مختلف دارد بدیهى است زبان یکى از آن عوامل است ولى احساسات آداب، ادبیات، نژاد، تاریخ دین اساطیر و داستان تمام اینها در ملیت دخیل است و عجب این که در تمام این عوامل یعنى داستان، تاریخ، عادات، اخلاق، عید و مراسم، قصه‌هاى کوچک و بزرگ، ادبیات، دین آذربایجان با بقیه ایران شریک و سهیم است.

آذربایجان جزو لاینفک ایران بوده و هست ( صحیح است) نه تنها تاریخ ایران بلکه تاریخ بشر تا آنجا که ما اطلاع داریم آذربایجان را ایرانى نشان داده. تاریخ رسمى ما حدود 2500 سال وتاریخ غیر رسمى ما که یک قسمتش داستانى است از هزارها سال به این طرف از یک ایران و فلات ایران بحث کرده که آذربایجان جزو آن است. از 2500 سال به این طرف تاریخ رسمى ما شروع می‌شود یعنى از اول انعقاد دولت هخامنشى و جلوس کورش یعنى حوالى 550 سال قبل از میلاد مسیح و قبل از آن یعنى دوره دولت ماد آذربایجان جزو لاینفک ایران بوده است که مرکز تمدن ایران آن زمان هم بوده است (صحیح است) زردشت پیامبر ایران از آنجا ظهور کرده است کلمه آذربایجان مشتق از اسم یک نفر ایرانى میهن‌پرستى بود به نام آذر‌بد که تلفظ یونانى آن آتروپاتس و او در زمان آمدن اسکندر به ایران استقلال آذربایحان را حفظ کرد و بیرق ایران را در دست خود نگاه داشت و اسم آذربایجان از زمان اسکندر یعنى از حدود 2200 سال قبل به اسم این شخص نامیده شد و قبل از آن چنان که گفتم دولت ماد بوده است و دولت ماد به اتفاق تمام مورخین دولت صحیح ایرانى نژاد بوده بنابراین استدعا می‌کنم از آقایان از امثال آقاى دشتى تا آقایان دیگر که تا به حال دو سه مرتبه صحبت کرده‌اند و کلمه ترکى به زبان آوردند در باب آذربایجان اگر می‌توانند کلماتشان را حسن انتخاب و اداره کنند. صحبت از زبان ترکى و ترک و ترک‌ها و این قبیل حرف‌ها نکنند. در این کشور یک ملت وجود دارد و آن ملت ایران است.‏

( نمایندگان- صحیح است- احسنت).

رئیس- حالا نطق قبل از دستور را تعطیل کنیم؟ (جمعى از نمایندگان- دستور- دستور). رأى می‌گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

ملک‌مدنى- یک پیشنهادى بنده به مقام ریاست تقدیم کردم و از آقایان خواهش می‌کنم موافقت بفرمایند این موضوع بند ط از ماده 6 قانون مالیات بر درآمد که این همه وقت مجلس راگرفت به کمیسیون بودجه محول شود که آنجا رسیدگى‌هاى لازم را بکند و بعد به مجلس گزارش بدهد (صحیح است). بنده این تقاضا را کردم و تمنا می‌کنم از مقام ریاست که رأى بگیرند و اگر تصویب شد احاله به کمیسیون بودجه شود (جمعى از نمایندگان- مخالفى نیست) به علاوه تقاضا می‌کنم که لایحه خبر کمیسیون نظام وظیفه جزو دستور واقع شود چون یک لایحه مفیدى است و به علاوه از اول سال نظام وظیفه شروع می‌شود و ما باید قبل از این که موقع آن برسد تکلیف نظام وظیفه را معین بکنیم و سرنوشت اشخاص را که مشمول خواهند شد در سال 1324 روشن بکنیم و بنابراین آقایان اگر کمک بفرمایند این لایحه از تصویب بگذرد براى آسایش مردم خیلى مفید است چون کار نظام وظیفه یک کار مشکلى شده است و آوردن قسمت مشمولین کشاورزان و رعایا به شهر خیلى اسباب زحمت است یک پیشنهادى آقاى مهندس فریور داده‌اند خیلى هم مفید است به نظر من و بهتر است آقایان موافقت بفرمایند این خبر جزو دستور باشد.

رئیس- آقاى اردلان هم پیشنهاد مى‌کنند که انتخاب یک نفر ناظر بانک جزو دستور بشود.

مهندس فریور- لایحه نظام وظیفه را مطرح کنید.

اردلان- اجازه بدهید بنده توضیح بدهم.‏

رئیس- بفرمایید.

اردلان- عرض کنم واضح است که آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى علاقه مفرطى به استحکام پول ایران دارند و یک عمل خیلى مؤثرى که در استحکام پول ما دخالت دارد این نظارت مجلس شوراى ملى است در بانک ملى ایران متأسفانه دو ماه است که این نظارت عملى نمی‌شود چون آقاى بوشهرى به مسافرت تشریف برده‌اند و خدا رحمت کند مرحوم نراقى را هم که مدتى مریض بودند و حالا هم کسى نیست که این کار را در عهده داشته باشد یک دقیقه هم بیش‌تر وقت نمی‌خواهد. قضیه استحکام پول است این را یک رأى بگیرید و بعد شروع کنید به لایحه نظام وظیفه.

رئیس- ما هم رأى خواهیم گرفت در این باب چون چندین پیشنهاد رسیده است در باب لایحه نظام وظیفه (رفیع - اول به فوریت لایحه آقاى وزیر دادگسترى رأى بگیرید.)

ملک‌مدنى- این که مطرح شد اول باید رأى گرفته شود.

رئیس- پس اول باید به یک فوریت لایحه رأى بگیریم بعد هم اگرآقایان موافقت بفرمایند چند فقره گزارش کمیسیون دادگسترى است که چندین جلسه است مانده است فقط خوانده می‌شود و یک گزارش هم راجع به کمیسیون عرایض است که آن هم خوانده می‌شود و بحث ندارد.

گزارش کمیسیون توسط آقاى هاشمى

(منشى) به شرح زیر قرائت شد

گزارش آقاى حاذقى منشى کمیسیون عرایض و مرخصى.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى آقایان حسن اکبر و مؤید ثابتى نمایندگان محترم که از اعضای کمیسیون عرایض هستند یا به علت گرفتارى خصوصى و یا به جهات دیگر در کمیسیون حاضر نمی‌شوند و چون آقاى سلطانى از مدتى پیش و آقاى سیف‌پور فاطمى هم اخیراً مسافر هستند چندین جلسه است که اینجانب منحصراً از اول تا آخر وقت در اطاق کمیسیون منتظر حصول اکثریت هستم خواهشمندم اگر دو نفرآقایان نامبرده مایل به قبول این خدمت نیستند به جاى آنها دو نفر دیگر انتخاب و معرفى فرمایند تا به کارهاى عمومى و مراجعات کمیسیون عرایض رسیدگى به عمل آید.

رئیس- هیئت رئیسه در این امر تحقیق می‌کند و بعد اگر محتاج به انتخاب عضو شد به اطلاع آقایان می‌رسد. و از شعبه‌ها خواهش می‌کنیم که عضو انتخاب کنند. عرض کنم راجع به روزنامه رسمى هم اقداماتى شده است و بنده می‌خواستم به اطلاع آقایان برسانم که از هفته آتیه روزنامه رسمى بر طبق قانون مصوبه در ماه مهر به طبع خواهد رسید و منتشر خواهد شد و گزارشى هم از کمیسیون مخصوص این کار رسیده است اگر لازم شد منتشر می‌شود تا آقایان مسبوق بشوند حالا اگر آقایان اجازه بفرمایند گزارش کمیسیون دادگسترى خوانده شود، چون مدتى است که مانده است تکلیفش معین شود براى این که فقط خواندن است.

گزارش از کمیسیون دادگسترى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون دادگسترى پرونده اعلام جرم نسبت به آقاى سید محمد تدین وزیر سابق خوار و بار را در موضوع خوار و بار آذربایجان تحت شور و رسیدگى قرار داده پس از چند جلسه مطالعه و مشاوره در پرونده چون رسیدگى کامل و دقیق در جلسه کمیسیون به واسطه تراکم اوراق پرونده مزبور مشکل به نظر می‌رسید لذا مقرر شد سو‌کمیسیونى براى رسیدگى به این امر

+++

انتخاب شود که به پرونده امر و کلیه اوراق آن رسیدگى، خلاصه پرونده و نظریه خود را به کمیسیون تسلیم نمایند. سو‌کمیسیون پرونده مزبور را تحت شور و رسیدگى قرار داده در نتیجه گزارش خود را دایر بر عدم وقوع جرمى از طرف آقاى تدین و منع تعقیب ایشان به شرح پیوست به کمیسیون تسلیم نمودند. کمیسیون در جلسه پنجم مهر ماه گزارش مزبور را قرائت و پس از مذاکرات لازمه در اطراف قضیه و توضیحات اعضای سو‌کمیسیون بالأخره به گزارش پیوست و منع تعقیب آقاى سید محمد تدین رأى گرفته با اکثریت تصویب و علیهذا گزارش آن را براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

رئیس- این راپورت مذاکره دارد، بنده خیال می‌کردم که مراجعه کرده‌اند به وزارت دادگسترى. بنابراین بسته است به نظر آقایان (فرخ - بگذارید براى جلسه آتیه) ... پس همه گزارش‌ها را مى‌گذاریم براى جلسه آتیه حالا لایحه دادگسترى را مطرح مى‌کنیم.

لایحه تقدیمى آقاى وزیر دادگسترى به شرح زیر قرائت شد

مجلس شوراى ملى

چون اجرای تبصره ماده واحده مصوب دوم آبان ماه 1323 راجع به رسیدگى حیف و میل اموال دولت و غیره که به مناسبت وقایع شهریور 1320 از طرف افسران و کارمندان لشکرى و کشورى ارتکاب شود بدون آیین‌نامه‌اى که تمام جهات و خصوصیات مربوط به اجرای قانون مذکور را تعیین نماید انجام‌پذیر نیست ماده واحده زیر در تکمیل قانون مذکور پیشنهاد و تصویب آن با قید دو فوریت مورد تقاضا است.

ماده واحده- براى طرز تشکیل دادگاه مذکور در تبصره دوم قانون مصوب دوم آبان ماه 1323 و نحوه رسیدگى و مقررات راجع به امورى که باید در آن دادگاه مطرح گردد و کارمندان دیگرى که می‌بایست در مصاحبه آن دادگاه انجام وظیفه نمایند و تعیین رئیس و همچنین تعیین پایه قضایى و لشکرى کارمندان دادگاه مزبور و سایر جهات و خصوصیاتى که مربوط به اجرای قانون مذکور است به وزارت دادگسترى و وزارت جنگ اجازه داده می‌شود که آیین‌نامه لازم را تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارند.

رئیس- یک فوریت لایحه مطرح است آقاى شریعت‌زاده (رفیع - بنده مخالفم)

رئیس- آقاى روحى.

روحى- این چون یک کاری است گذشته قانونى از مجلس شوراى ملى براى رسیدگى به جرایم افسران و بسیار قانون به موقعى بوده است من با یک فوریتش مخالفم چون این یک اجازه براى صدور آیین‌نامه بیش‌تر نیست و اگر آقاى وزیر دادگسترى موافقت بفرمایند که دو فوریت باشد که زودتر بگذرد چون به کمیسیون رفتن اصلاً معنى ندارد چون فقط به دولت اجازه داده می‌شود که آیین‌نامه آن رادر وزارتخانه مربوطه بنویسند و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا بگذارند.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى- عرض کنم که بنده در خود لایحه دو فوریت قید کردم ولى اینجا در موقع پیشنهاد بعضى از آقایان گفتند دو فوریت نباشد بنده هم گفتم بسته به نظر مجلس است و الا در لایحه دو فوریت بوده است.

رئیس- آقاى شریعت‌زاده.

شریعت‌زاده- موافقم.

رفیع- بنده مخالفم.

فرهودى- بنده هم مخالفم

رئیس- آقاى دکتر زنگنه موافقند؟

دکتر زنگنه- بنده هم موافق هستم به طوری که آقاى روحى فرمودند این به طور فرمول در هر قانونى یک همچه ماده‌اى به طور کلى نوشته می‌شود که وزارت مسئول می‌تواند براى اجراى آن آیین‌نامه تهیه نماید و به نظر من اشکالى ندارد که با قید دو فوریت تصویب شود.

رئیس- آقاى مهندس فریور.

مهندس فریور- بنده هم با یک فوریبش موافقم و خیال می‌کنم که مناسب بود که آقاى وزیر دادگسترى هم توضیح بدهند چون این قانونى که ما گذراندیم در مجلس چون عجله شد و در کمیسیون مذاکره نشد اینجا یک اشکالاتى در اجراى آن پیش آمده است از نظر تشکیل دادگاه چون یک دادگاه مختلطى است که بایستى از اشخاص مختلف تشکیل بشود به نظر من بهتر این است که با یک فوریت آن موافقت بکنیم که برود به کمیسیون که اگر یک نواقصى دارد نواقصش مرتفع بشود و یک چیزى که قابل اجرا باشد از مجلس بیرون بیایند بنابراین بنده با یک فوریتش موافق هستم.

رئیس- آقاى ثقة‌الاسلامى مخالف هستند؟

ثقةالاسلامى - بنده با یک فوریت موافقم با دو فوریت مخالفم.

رئیس- آقاى شهاب فردوسى.

شهاب فردوسى- بنده هم با یک فوریت موافقم.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم که اولاً توجه بفرمایید که یک لایحه را این طور مطرح نمى‌کنند که یکى بلند شود بگوید من با دو فوریت مخالفم. یکى بلند شود بگوید با یک فوریت مخالفم، یک لایحه‌ای است دولت داد به قید یک فوریت (وزیر دادگسترى- دو فوریت) حالا پشیمان شدید گفتید دو فوریت (خنده نمایندگان)

رئیس- حالا یک فوریت مطرح است.

طباطبایى- .... بسیار خوب حالا من نمی‌دانم بالأخره لایحه با دو فوریت است یا یک فوریت. اما در فوریت اول من این را چند مرتبه به آقایان تذکراً عرض کردم حالا هم توجه بفرمایید که اصولاً تقدیم لوایح به قید فوریت غلط است بر‌خلاف اصل است برخلاف قانون است مگر در مواردی که دولت دچار محظوراتى است (روحى- این طور نیست) .... چرا این طور است به نظامنامه مراجعه کنید لوایحى که به مجلس می‌آید یا جنبه مالى دارد یا ندارد. اگر جنبه مالى دارد که یک فوریت دارد و یک مرتبه می‌رود به کمیسیون و می‌آید و اگر جنبه مالى ندارد حتماً باید دو شورا درش بشود. این اصل است، این ترتیب است.

برخلاف این اصل، برخلاف این ترتیب بعضى دولت‌ها رفتار کرده‌اند می‌گذارند لایحه را وقتى که خودشان عجله دارند لایحه را به مجلس می‌آورند و از مجلس تقاضاى فوریت مى‌کنند و غالباً هم مجلس با فوریت مخالفت می‌کند یا لااقل اظهار مخالفت می‌کند حالا از مجلس بعید است که وقتی که خود دولت تقاضاى یک فوریت می‌کند مجلسیان می‌گویند نه دو فوریت باشد یعنى نرود به کمیسیون و در آن دقت نشود این عجب است اجازه بفرمایید این مطلبى که سابقاً گذشت مربوط به تعقیب جرائم شهریور در مسائل مالى و غیره همان وقت هم فرصت زیادى نبود براى این که در این لایحه دقت شود و به عجله گذشت، نتیجه‌اش این شد که حتى یک چیز خیلى ضرورى که باید در لایحه باشد فرامو‌ش شد دولت رفته و لایحه‌اى آورده حالا باید ما اغتنام فرصت بکنیم که اقلاً این یک مرتبه برود به کمیسیون در اطراف آن بحث بشود. دقت بشود و یک راپورت جامع‌الاطرافى درست بشود و به مجلس بیاید و از تصویب مجلس بگذرد که بعد از ده بیست روز یک ماه دیگر دوباره دولت احتیاج پیدا نکند که یک لایحه بیاورد خود دولت موافقت کرد با یک فوریت آقایان هم کاسه از آش داغ‌تر نباشید و موافقت داشته باشید که یک فوریت داشته باشد و لامحاله یک شور شود.

رئیس- آقاى شریعت‌زاده.

شریعت‌زاده- عرض کنم که گاهى از اوقات رویه‌اى دیده می‌شود که انتظار نمی‌رود زیرا وقتی که بحث در یک فوریت می‌شود مناسبتى ندارد که آقایان به استناد این که با دو فوریت موافق هستند با پیشنهاد یک فوریت مخالفت کنند؟ چرا. براى این که لازمه مخالفت با دو فوریت موافقت با یک فوریت است پس با یک فوریت از این نظر معنى ندارد مخالفت کنند. اما همکار محترم آقاى محمد طباطبایى استدلالى که کردند این است که اساساً معتقدند نباید پیشنهاد فوریت بشود جز در مسائلى که از نظر مصلحت مملکت خیلى اهمیت داشته باشد بنده خیال می‌کنم این نظر ایشان هیچ مخالفتى نداشته باشد براى این که مثل این است که یک کسى بگوید صلح خوب است جنگ بد است، این مخالفتى نباید داشته باشد اما اشکال تطبیق با موضوع است می‌خواهیم تشخیص بدهیم که در این موضوع می‌توانیم مخالفت بکنیم که این مطلب یکى از مسائل مهمه کشور هست یا نه؟ بنده عرض می‌کنم که جواب این سؤال مثبت است چرا؟ براى این که نمایندگان ملت از نظر وقایع تأسف‌آورى که بعد از شهریور پیش آمده است و جرایمى‌ که از طرف مأمورین نظامى و کشورى واقع شده است که باعث تأسف است و در همان جلسه که ماده واحده تصویب شد نمایندگان ملت اراده‌شان را نشان دادند و این رویه و تصویب مجلس نشان می‌دهد که بایستى با فوریت راجع به این موضوع بررسى شود و اشخاص مسئول مورد مؤاخذه واقع شوند خوب آن تصمیم مجلس دلیل قطعى است که نمایندگان ملت به اهمیت این موضوع پى برده‌اند یا خیر؟ آن هم جایز نیست براى این که این یک ماده واحده به طور کلى معین کرده است فقط براى اجرای آن لازم است آیین‌نامه نوشته شود بدیهى اساساً نظر به این که اهمیت این موضوع به اراده مجلس ثابت است لزوم اجرا و فوریتش هم ثابت است و بنابراین آیین‌نامه آن هم باید به قید فوریت تصویب شود، این است که بنده استدعا می‌کنم که این لایحه هم با قید فوریت تصویب بشود.

ساسان- بنده مخالفم.

رئیس- بسیار خوب ولى عده کافى نیست باید اجازه بدهیم حرف بزنند یا این که جلسه را ختم بکنیم.

رفبع- بنده به عنوان مخالف تذکر می‌دهم به آقاى وزیر دادگسترى که یک قدرى مطالعه کنند به این قوانین گذشته، در ادوار مجلس بعضى از این

+++

قوانین به طورى بى‌ربط بود که خود آقایان هم اقرار دارند و یک مطالعات صحیحى در آنها باید بکنند و بعد بیاورند به مجلس و الغاء آنها را بخواهند چه در قوانین ثبت و چه در قوانین محاکماتى دیگر و البته خودشان خوب اطلاع دارند همه آن قوانین اسم دارد در وزارت دادگسترى می‌گویند: قانون فلان امر، قانون فلان امر، اینها را جمع بکنند و یک کاسه بیاورند به مجلس علاوه بر این دزدى و سرقت به قدرى در این شهر زیاد شده است چه در مملکت و چه در بیرون شهر. در شهر روزى نیست که به سمع آقایان نرسد یک قوانینى بیاورید براى مجازات مقصرین که امروز بدانند السارق و السارقه فاقطعوا ایدیهما و للا اگر به همین حرف‌ها بخواهید قانع بشوید دزدى پیشرفت مى‌کند اگر با حبس نتوانستید کارى بکنید مجازات را شدیدتر بکنید که از دزدى جلوگیرى شود بالأخره به داد مردم برسید و یک قوانین دیگرى را که شرع اجازه داده است باید بیاورید به مجلس، شهربانى مقصر را می‌گیرد می‌دهد به دادگسترى وزارت دادگسترى او را محاکمه می‌کند؟ خیر. چه در ولایات و چه در تهران هر چه شهربانى دزد می‌گیرد می‌دهد به محکمه محکمه کارى نمی‌کند. نمی‌دانیم کجاهایش عیب دارد اینها اوقاتشان تمام صرف پذیرایى است درد بی‌درمان مملکت را دوا نمی‌کنند در بیرون‌ها، بیابان‌ها دزدى است تلگرافات از ولایات می‌رسد و شکایت از دزدى می‌کنند چه از دزدى گوسفند و چیزهاى دیگر در شهر و در تمام خیابان‌ها دزدى است بنده می‌پرسم چرا مجازات نمی‌کنید؟ پس کى باید رسیدگى بشود؟ تا کى باید به مردم گفت که صبر کنید آقاى وزیر دادگسترى که یک مرد عالمى هستند این قسمت‌ها را فکر بکنند و یک لایحه‌اى به مجلس بیاورند براى مجازات مقصرین مجلس هم با کمال میل همان طور که نشان داد راجع به لایحه وزارت بهدارى بدون حرف، بدون مذاکره، بدون مخالفت لایحه‌اش را گذرانید لایحه شما را هم خواهد گذرانید و به این جهت بنده با یک فوریتش مخالفم.

وزیر دادگسترى- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

وزیر دادگسترى- عرض کنم صحبت آقاى رفیع راجع به فوریت نبود ولى بنده از وقتی که به وزارت عدلیه رفتم یک کمیسیون‌هایى تشکیل دادم و مشغول مطالعه در قوانین شدم و امیدوارم نتیجه‌اش را به مجلس بیاورم و به همین نظر هم خیال می‌کردم که اگر به کمیسیون دادگسترى یک اختیاراتى داده شود و این قوانین عدلیه همین قسمت‌هایى را که می‌فرمایید براى نسخش که جانشین آنها شود یک لایحه 50 ماده 60 ماده خواهد شد که تصور می‌کنم از مجلس شوراى ملى به این زودى نگذرد این است که در جلسه آینده لایحه اختیارات کمیسیون دادگسترى را به مجلس تقدیم می‌کنم که آقایان تصویب بفرمایند و اقلاً بتوانیم چیزهاى مهم‌ترى را از تصویب این کمیسیون بگذرانیم و حسب‌المعمول به موقع اجرا گذاشته شود.

رئیس- آقایان اگر مذاکرات را کافى می‌دانند رأى بگیریم.

نمایندگان - مخالفى نیست.

رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت اول لایحه تقدیمى آقایانی که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا فوریت دوم را پیشنهاد می‌کنید یا نه؟

وزیر دادگسترى - البته چون دولت احتیاج دارد که این قانون را هر چه زودتر اجرا نماید اگر مطابق تجربه‌اى که حاصل شده است لایحه ولو این که یک فوریتش تصویب شود یک ماه طول بکشد که لایحه از کمیسیون برگردد و ما احتیاج داریم که لایحه زودتر بگذرد این است که بنده فوریت دوم را هم پیشنهاد می‌کنم.

رئیس - بنابراین فوریت دوم مطرح است.

دهستانى- آقاى رئیس بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.

رئیس- در چه باب ؟

دهستانى- در همین باب.

رئیس- بفرمایید.

دهستانى - خود دولت تقاضاى یک فوریت کرده بود.

یک نفراز نمایندگان – این طور نیست دو فوریت تقاضا کرده بود.

دهستانى - حالا که دولت تقاضاى یک فوریت کرده موضوع ندارد که ما کاسه از آش گرم‌تر باشیم.

رئیس- دو فوریت مطرح است. آقاى محمد طباطبایى.

محمد طباطبایى- چون آقاى شریعت‌زاده در جواب مخالفت من به اصل موضوع اشاره کردند حالا توجه آقایان را بنده جلب می‌کنم به اصل ماده واحده که از طرف دولت پیشنهاد شده است .....

ساسان - آن ماده را یک دفعه دیگر قرائت بفرمایید.

محمد طباطبایى- حالا بنده آن ماده واحده را می‌خوانم یعنى ناچار هستم بخوانم آقایان به ماده واحده توجه بفرمایید تا بلکه آقایان موافقت بفرمایند با فوریت دوم آن که خود آقاى وزیر دادگسترى هم مصمم نبودند (خنده نمایندگان)

ماده واحده - براى طرز تشکیل دادگاه مذکور در تبصره دوم قانون مصوب دوم آبان ماه 1323 و نحوه رسیدگى و مقررات راجع به اموری که باید در آن دادگاه مطرح گردد و کارمندان دیگرى که می‌بایست در مصاحبه آن دادگاه انجام وظیفه نمایند و تعیین رئیس و همچنین تعیین پایه قضایى و لشکرى کارمندان دادگاه مزبور و سایر جهات .... در قانون نوشتى ترتیب جدیدى است مخصوصاً گویا مهارت به خرج می‌دهند که مطالب را طورى بنویسند که ده دفعه که آدم می‌خواند تازه دفعه یازدهم هم چیزى نمی‌فهمد طرز نوشتن و انشا عبارات طورى است که کسى چیزى نمى‌فهمد و حال آن که ممکن است مطالب را خیلى ساده و نزدیک بفهم نوشت. می‌نویسد براى طرز تشکیل دادگاه مزبور در تبصره دوم قانون مصوب دوم آبان ماه 1323 و نحوه رسیدگى و مقررات راجع به امورى که باید در آن دادگاه مطرح گردد و کارمندان دیگرى که می‌بایست در مصاحبه آن دادگاه انجام وظیفه نمایند و تعیین رئیس و همچنین تعیین پایه قضایى و لشکرى .... به این مطالب توجه بفرمایید تما م آن قیودى که می‌شود بهم زنندو این اختیارات را که می‌دهد بوزارت عدلیه که هر کسى را که بخواهند بیاورند و هر کارى که می‌خواهند بکنند و اسمش را بگذارند محکمه‌اى که آقایان منظورشان بود این او نیست توجه بفرمایید که این تمام آن قیودی که در آن قانون بود همه را بر هم زنند این اختیار را می‌دهد به وزارت عدلیه که هر کارى دلش می‌خواهد بکند و به هر کیفیت و هر کمیت هر کسى را که دلش خواست بیاورد و اسم آن را بگذارد محکمه ملاحظه بفرمایید می‌نویسد: تعیین رئیس و همچنین تعیین پایه قضایى و لشکرى (در صورتی که تمام را دولت معین کرده بود) کارمندان مزبور و سایر خصوصیاتى که مربوط به اجراى قانون دادگاه مذکوره است در تمام این خصوصیات و کیفیات دولت اختیار داشته باشد) به وزارت دادگسترى و وزارت جنگ اجازه داده می‌شود که آیین‌نامه لازم را تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارند. واقعاً منظور مجلس و شما که آن روز این همه جدیت می‌کردید همین بود؟ ....

فرهودى- ابداً.

محمد طباطبایى - پس خواهش مى‌کنم که اجازه بفرمایید یک فوریتش که اینجا تصویب شد برود به کمیسیون دادگسترى و در کمیسیون دادگسترى مطالعه می‌شود می‌آید به مجلس آقایان هم وارد در مطلب می‌شوند جرح و تعدیل می‌کنند و از تصویب مجلس می‌گذرد اگر که بنا است کار عملى صحیحى باشد اگر که نمی‌خواهید هیچ و آن مطلب دیگرى است.

فرهودى- بنده اخطار نظامنانه‌اى دارم.

رئیس- بفرمایید.

فرهودى - در ماده 75 نظامنامه مصرح است که تقاضاى فوریت بایستى مستند به دلایل باشد و دلایل هم در مقدمه لایحه نوشته شده باشد در این لایحه نه دلایل فوریت لایحه نوشته شده و نه وزیر دادگسترى هم توضیحى در این خصوص داده‌اند متن لایحه هم برخلاف قانون اساسى است زیرا قانون اساسى قید کرده است که اصول و قوانین جزایى را مجلس شوراى ملى باید بگذراند اما اینجا اصول محاکمات جزایى را می‌خواهند از دست ما بگیرند و خودشان عمل بکنند این هم متن لایحه برخلاف ماده 75 است و هم تقاضاى فوریت آن.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى- عرض کنم نه متن این لایحه برخلاف قانون اساسى است و نه فوریت آن و نه دولت خیال دارد که آن قانون اول را از بین ببرد هم آقاى طباطبایى اشتباه کرده‌اند و هم رأى فرهودى، در قانون اول رتبه مستخدمین قضایى تعیین شده است آن سه نفرى که براى تشکیل محکمه تعیین شده‌اند نباید رتبه‌شان کمتر از 8 قضایى باشد فقط این معین است دیگر معلوم نیست که مدعى‌العمومش چه رتبه‌اى باید داشته باشد. دادیارش چه رتبه‌اى باید داشته باشد اینها معلوم نیست.

فرهودى- این را قانون باید معین کند نه شما.

وزیر دادگسترى - دولت هم مضایقه ندارد که یک قانون سى چهل ماده بیاورد به مجلس و تمام آن جریان را مجلس تعیین بکند این عملى نیست همین طوری که براى اجراى هر قانون به دولت اجازه داده می‌شود که آیین‌نامه اجراى آن قانون را بنویسد بایستى در این قانون هم این شکل شده باشد متأسفانه عجله‌اى که وزارتخانه داشته این قسمت عملى نشد اصلاً این قانون در حقیقت یک قانون قضایى است و بایستى به کمیسیون دادگسترى هم رفته باشد نرفته و در همان مجلس هم تصویب شد. الان دولت هیچ اصرار ندارد که به قید دو فوریت بگذرد اصرار دولت در این بود که یک قانون بیش از این بلا‌اجرا نماند اگر آقایان موافق هستند که یک فورى شود براى دولت هیچ اشکالى ندارد. (فرهودى پس گرفتند )

رئیس- آقاى شریعت‌زاده شما مخالفید یا موافق؟

شریعت‌زاده- بنده موافقم.

رئیس- بفرمایید.

شریعت‌زاده- البته آقایان توضیحات بنده را راجع به موافقت با فوریت اول شنیدند ولى خوشوقت هستم که همکار محترم آقاى طباطبایى متن لایحه را قرائت کردند بعد از قرائت آن من دیدم که مطالبى بایست مورد بحث و تصمیم واقع شود که بایستى به کمیسیون برود (صحیح است) مجلس جاى این است که بایستى

+++

توضیحات از روى حقیقت بیان شود بنده نظر به دلایلى که در مورد بحث در فوریت اول کردم خودم معتقد بودم که بایستى دو فوریت باشد اما بعد از استماع متن ماده واحده دیدم این مطالبى که در اینجا هست شایسته دقت بیش‌ترى است خود آقاى وزیر دادگسترى هم اصرارى ندارند که نرود به کمیسیون بنابراین یک فوریتش کافى است و خوب است که مجلس هم موافقت کند.

اردلان - موافق نیستم رأى باید بگیرید.

رئیس - آقاى نبوى شما موافقید ؟

نبوى- بنده موافقم که برود به کمیسیون.

رئیس- پس مخالفید. آقاى مهندس فریور شما مخالفید؟

مهندس فریور- بنده موافقم.

رئیس- آقاى دکتر زنگنه شما موافقید؟

دکتر زنگنه - عرض کنم بنده پیش از آن که این لایحه را آورده باشند خیال داشتم از دولت سؤال کنم که یک قانونى که در واقع به عنوان فوریت مطرح بود مدت‌ها مسکوت ماند تا امروز که تقاضاى دو فوریت می‌شود این ایراد به دولت است که چرا تا حالا فکر این نقص را نکرده است و از طرف دیگر ممکن بود در ظرف دو روز رفع این کار را بکند و نکرد و از طرف دیگر در متن لایحه یک کلمه‌اى که موجب نظر آقاى شریعت‌زاده شده می‌شود پیشنهاد کرد که آن کلمه حذف شود فقط کلمه موضوعات اینجا یک اختیارات زیادى است به نظر بنده فقط تشکیل محکمه آن قسمتى که قانون خواسته بود قید کرده و آن قسمتى که نخواسته است قید نکرده است. مثلاً فرض بفرمایید در قانون محاکمات نظامى قید شده است یک نفر افسرى که محاکمه می‌شود رتبه‌اش اگر سرگرد است رئیس محکمه باید سرهنگ باشد این استدلال زیادى لازم نداشت و ممکن بود با مراجعه به قوانین مربوطه اصلاح شود به طور کلى دولت حق دارد آیین‌نامه وضع بکند بدون مراجعه به مجلس اساساً اینجا دولت حق تنظیم آیین‌نامه را دارد مگر این که بخواهد تغییراتى در قانون بدهد البته در این آیین‌نامه باید سعى بکند که تغییراتى در قانون داده نشود حالا به عقیده بنده با این توضیحات و با این کیفیت کمیسیون دادگسترى هم وارد موضوع نخواهد شد چون قانون اجازه نداده است و اساس موضوع آیین‌نامه است که تشکیلات و طرز کار را معین کند و حالا هم که به صورت قانون آورده‌اند به عقیده بنده یک اصلاحاتى قابل تصویب است.

فرهودى- فوریت دومش را آقاى وزیر پس گرفتند.

وزیر دادگسترى- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

وزیر دادگسترى - بنده تصور می‌کنم که الان هم عده کافى براى رأى گرفتن نیست آقایان می‌گویند رأى بگیرید ما مى‌بینیم عده کافى نیست براى رأى گرفتن آقایان موافقت بکنند که برود به کمیسیون بنده با آقاى وزیر جنگ هم که در اجراى این قانون ذینفع هستند مذاکره کرده‌ام ایشان هم موافقت کرده‌اند که برود به کمیسیون ( صحیح است).

5 - سؤال آقاى فرمانفرماییان و پاسخ آقاى وزیر دادگسترى

رئیس - آقاى وزیر دادگسترى آقاى فرمانفرماییان سؤالى کرده‌اند براى جواب حاضر هستید؟

وزیر دادگسترى - بلى.

رئیس - آقاى فرمانفرماییان.

فرمانفرماییان - بنده از مدتى قبل سؤالى که از آقاى وزیر دادگسترى کرده بودم راجع به دو موضوع بود چون مدتى از موقع سؤال بنده گذشته شاید خودشان هم فراموش کرده باشند یکى راجع به اوضاع ثبت اسناد و وضعیت خرابى که براى ثبت اسناد پیش آمده است که کلیه دارایى یک مملکتى را ممکن است به این ترتیب متزلزل نماید و آن چیزى را که آقاى وزیر دادگسترى بعد از این پیش‌آمدها که به منتهاى خرابى رسیده است در نظر گرفته‌اند .....

یک نفر از نمایندگان- اکثریت نیست.

دکتر معاون- آقا تأمل بفرمایید.

اردلان- استدعا می‌کنم اسامى اشخاصی که بیرون می‌روند قرائت بفرمایید.

صمصام- ده دقیقه تنفس بدهید.

رئیس- اگر آقایان اجازه می‌دهند تنفس داده شود.

مهندس فریور - اگر تنفس بدهید جلسه دیگر تشکیل نمی‌شود.

دکتر عبده - بفرمایید آقایان بیایند این وضع کار کردن نیست (پس از 5 دقیقه اکثریت حاصل شد)

فرمانفرماییان- حالا این قسمت از سؤال خودم را عرض کردم مربوط به یک ماه قبل بود آن را مسترد می‌دارم و این موضوع را می‌گذارم براى موقعی که قانون اصلاحى که براى دفاتر اسناد رسمى پیشنهاد کرده‌اند گزارشش به مجلس آمده البته نظریات خودم را عرض می‌کنم اما عرض دوم بنده راجع به تغییر و تبدیلى است که در قسمت دادستان دیوان کیفر به عمل آمده است (صحیح است) قانوناً تصور می‌کنم که آقاى وزیر دادگسترى ذیحق هستند که مأمورین پارکه را به نظر خودشان بتوانند تغییر و تبدیل بدهند بنده اعتراضم در اینجا نیست ولى چیزی که البته لازم بود این است که آقا خوب بود یک مطالعه بیش‌ترى می‌فرمودند از لحاظ اوضاع خاصى که این اواخر و در این چند ماهه تولید شده است و موجبات توجه خاص عموم را راجع به دیوان کیفر و عملیاتی که دادستان دیوان کیفر چون عضو مؤثرى بود پیش گرفته است در این موقع که توجهات عامه به آنجا معطوف بوده است و در اطراف اتهام مأمورین دولت گفتار‌هاى زیادى بوده است انتظار نمی‌رفت که در حین عمل و در حین جریان آقاى وزیر دادگسترى از حق قانونى خودشان استفاده بفرمایند و مدعى‌العموم دیوان کیفر را تغییر بدهند مخصوصاً این شخص شهرت بسیار خوبى داشته است .....

فرهودى - صحیح است بسیار شخص خوب و رشیدى بوده است.

فرمانفرماییان - ..... بنده شخصاً یک مرتبه بیش‌تر ایشان را ندیده‌ام ولى به طور کلى شخصیت او معروف بوده است و در ادوار گذشته شنیده‌ام که یک شخص بى‌پروا و بدون ملاحظه‌اى بوده است ( صحیح است) و در اجراى قوانین از هیچ کس و هیچ مقامى ملاحظه نکرده است متأسفانه ما خودمان یک چیزهایى را که مخصوص بود و پرونده اختلاسى که در آذربایجان پیش آمده بود و نمایندگان آذربایجان بیش‌تر متوجه آن بوده‌اند و همیشه مراقبت خاصى در این کار داشته‌اند و آنها کسانى بوده‌اند که شاید مثلاً در این تغییر و تبدیل که پیش آمده است ذینفع بوده‌اند و در این مورد یک سوء ظنى پیدا شده است به مناسبت این که این پرونده فوق‌العاده مهم بوده است و یک اشخاص مهمى ذینفع بوده‌اند در آن.

اشخاصی که در همه جا رسوخ دارند و به قول آقاى ضیاءاللمک که یک روزى مى‌فرمودند وزیر گیج کن‌ها اطلاع پیدا کردیم که این عده مشغول عملیات خودشان هستند و اطلاع پیدا کردیم که قبل از تصدى جنابعالى در موقعی که آقاى ممقانى متصدى امر بوده‌اند مخصوصاً لا زم شد که یک عده‌اى از نمایندگان آذربایجان ایشان را ملاقات کردند و از ایشان توضیحاتى خواستند ایشان هم توضیحاتى دادند و حتى ایشان مدعى‌العموم دیوان کیفر را هم خواستند و از ایشان هم یک توضیحاتى خواستند و ایشان هم توضیحاتى دادند این است که این تغییرى را که داده‌اید بنده اطلاع دارم (اگر چه وزیر دادگسترى هیچ‌گونه غرضى نداشته‌اند این عقیده شخصى بنده است و یقین دارم که همین طور هم هست) که این از آن کارهایى است که به موقع انجام نشده و هیچ تردیدى هم ندارد (صحیح است). حالا البته اگر یک دلایل مقنع و محکمى باشد بهتر است آن دلایل را در محضر مجلس بفرمایند که موجب رفع این سوء‌تفاهم بشود.

وزیر دادگسترى – همان طور که خود آقاى فرمانفرماییان متذکر شدند وزیر دادگسترى حق این را دارد که یک دادستانى را عوض بکند. بنده هم هیچ تصور نمی‌کردم که وقتى که وزیر دادگسترى در مقابل مجلس شوراى ملى مسئولیت یک وزارتخانه‌اى را به عهده می‌گیرد و در حدود اختیارات قانونى خودش یک شخصى را و یک دادستانى را عوض می‌کند این موضوع مورد سؤال واقع شود عجالتاً بنده خیلى تشکر می‌کنم از آقاى فرمانفرماییان که این سؤال را کردند و یک وسیله‌اى شد براى بنده که یک قدرى در اطراف این موضوع صحبت کنم که راجع به این هو و جنجال‌هاى بى‌ربطى که در اطراف این موضوع و اشتهارات بى‌اساسى که می‌شود توضیحات بدهم علت این که بنده آقاى امیر علایى را تغییر دادم اولش این بود که در روزهاى اول آقاى امیر علایى آمدند پیش من و تقاضا کردند که من خسته شده‌ام و نمی‌خواهم بیش از این سر این کار باشم و بهتر است بنده را عوض کنید.

ایرج اسکندرى- این طور نیست شما خودتان ایشان را مجبور کردید.

وزیر دادگسترى - بنده هیچ‌ وقت دروغ نمی‌گویم آقاى امیر علایى آمدند از من تقاضا کردند که ایشان را تغییر بدهم ولى چون تازه وزیر عدلیه شده بودم و نمی‌توانستم تشخیص بدهم که تغییر ایشان صلاح است یا نه این بود که به ایشان گفتم شما یک قدرى صبر کنید تا ببینم صلاح است یا نه و اگر لازم شد شما را تغییر خواهم داد و ایشان باز دو مرتبه تقاضا کردند و این تقاضاى خودشان را به طوری که گفتم از آقاى صالح هم کرده بودند و از خود بنده هم دو دفعه کردند. بنده وارد تحقیقات شدم البته اگر یک مستخدمى یا یک قاضى یا هر صاحب کارى اگر به کار خودش علاقه و شوق نداشته باشد نمی‌تواند آنجا یک جدیت و فعالیتى بروز دهد. در ضمن هم ملاحظه شد متجاوز از 5 هزار پرونده در شعب مختلف پیش بازپرس‌ها در دیوان کیفر به طور راکد مانده است و یا اگر در جریان است تمام نشده است و من یقیق حاصل کردم که علت تراکم این همه پرونده به واسطه خستگى آقاى امیر علایى بوده است که نمی‌توانسته‌اند آن طوری که لازم است در این کار جدیت به خرج بدهند.

فرمند - آقا اعضا نداشته است.

وزیر دادگسترى- ...... این بود که بنده تصمیم گرفتم براى پیشرفت کار دیوان کیفر و براى همان

+++

موضوعى که آقاى فرمانفرماییان فرمودند به اتهاماتى که به مستخدمین دولت وارد شده است باید رسیدگى شود و جلب توجه عامه را کرده است و باید جلب توجه دولت را هم بکند و در این کار یک جدیت بیش‌ترى باید بشود به این جهت بود که بنده مجبور شدم دادستان دیوان کیفر را عوض کنم و این را صراحتاً عرض می‌کنم که در عوض کردن دادستان آن طوری که تلویحاً گفته می‌شود یا تصریحاً گفته می‌شود نه مقصود بنده این بود که زیدى برخلاف قانون تبرئه بشود و نه این که عمروى برخلاف قانون محکوم بشود. بنده عقیده‌ام این است که مطابق قانون عوض این که در دیوان کیفر حکمى صادر شود که پاسبان بندر‌عباس پنج هزار از یکى گرفته و 15 روز باید به حبس محکوم بشود از این آفتابه دزدی‌ها یک قدرى فارغ بشویم و بتوانیم به آن دزدی‌هاى بزرگ برسیم (همهمه نمایندگان)

ایرج اسکندرى - ترسم نرسى به کعبه اى اعرابى‏

وزیر دادگسترى- بنابراین بنده این عمل را به نظر مجلس شوراى ملى واگذار می‌کنم.

رئیس- آقاى فرمانفرماییان‏

فرمانفرماییان- عرض کنم این بیاناتى که آقاى وزیر دادگسترى فرمودند واقعاً جواب سؤالى که بنده از ایشان کرده بودم نبود. بنده نخواستم که ایشان بفرمایند که مطابق فلان ماده قانون بنده حق این کار را داشته‌ام. بنده خودم تصریح کردم که ایشان در تغییر اعضاى پارکه حق دارند ولى عرض کردم خیلى از نظر افکار عمومى این تغییر بی‌موقع شده است (صحیح است) و ممکن بود دو ماه دیگر یا سه ماه دیگر این عمل واقع شود و این که فرمودند 5 هزار پرونده مانده است این درست نقض غرض است براى این که از این 5 هزار تا 4900 پرونده‌اش مال آفتابه‌دزدها است ولى در حدود صد تا دویست‌تایش که یک میلیون و یک میلیون و نیمى است آنها مال سارقین معظم است (صحیح است) که مورد نظر بنده و مورد نظر آقایان نمایندگان آذربایجان است. اینها مهم‌ترین مأمورین این کشور بوده‌اند و در حین انجام مأموریت شاید یک میلیون تومان از مردم گرفته‌اند در سال 1321 که یک سال مجاعه و بدترین سال‌ها بوده است در این مملکت در این سال مأمورینى هستند که مقدار زیادى از پول مردم بیچاره را به جیب زده‌اند و براى این جور اشخاص در حدود 5 هزار پرونده است که باید رسیدگى بشود و به عقیده بنده بهتر است که این پرونده‌ها را طبقه‌بندى کنند آن پرونده‌هایى که از 100 هزار تومان بیش‌تر سرقت شده و اختلاس شده است اول آنها باید رسیدگى بشود و شروع بشود نه این که در جراید در بعضى موارد ایشان بخواهند گزارشى از طرف دیوان کیفر منتشر بکنند که فلان شخصى را که از بندر‌عباس آورده‌اند و یا فلان مستخدم بندر‌عباس محکوم شده است به 15 تومان سرقت و اختلاس ولى بنده عرض می‌کنم به آقاى وزیر عدلیه که در برابر مجلس تعهد بکنند این تغییر کوچک‌ترین تأثیرى نخواهد کرد چنانچه در گزارشى که امروز از طرف کمیسیون محترم دادگسترى این یک موردى که هیچ مربوط نیست به موضوع گزارش چند سطرى براى این که مفید باشد براى تبرئه یک اشخاصى در آنجا به عنوان مثل گنجانده‌اند در صورتی که بی‌مورد است و در موقع خودش به عرض خواهد رسید.

وزیر دادگسترى- بنده تصور می‌کنم که از این صریح‌تر چه عرض کنم که در تغییر دادستان هیچ نظرى نبود که زیدى تبرئه بشود یا عمر وى محکوم بشود.

( ساسان- احمدى هم شخص لایق و درستى است) من وارد خصوصیات اشخاص نمى‌شوم من اگر احمدى را لایق نمی‌دانستم سر این کار نمى‌گذاشتم دیگر صریح‌تر از این چه تعهدى بکنم وقتى که عرض می‌کنم در تغییر این اشخاص نظرى نبوده است؟ (صحیح است) اینجا آقاى فرهودى در ضمن اسم آقاى احمد حسین عدل را بردند که چون ایشان آقاى احمدحسین عدل پسر عموى مرا تعقیب کرده بودند من این کار را کردم ولى این را عرض می‌کنم که آقاى دکتر عبده که دادستان بودند ایشان شروع کردند به تعقیب .‏

دکتر عبده- بله بنده تعقیب کردم.‏

وزیر دادگسترى - شاید یک ایرادى هم بشود به دادستان وقت گرفت که شما اگر می‌دانستید یک کسى در محکمه تبرئه خواهد شد چرا بی‌دلیل تعقیب کردید ولى بالأخره محکمه قضاوت خودش را خواهد کرد. و بالأخر ه قضاوت آخرى با دادگاه است که مى‌کند.

دکتر عبده - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

دکتر عبده - عرض کنم چون آقاى وزیر دادگسترى نسبت به بنده فرمودند (رئیس- مورد بحث نیست) مورد بحث نیست ولى چون فرمودند که آقاى احمد‌حسین عدل به وسیله بنده تعقیب شد و لازم نبود که بنده ایشان را تعقیب کرده باشم بنده لازم بودکه در این باب توضیح بدهم باید فرق بگذاریم بین تعقیب و رسیدگى و محکومیت مدعى‌العموم تعقیب مى‌کند و محکمه رسیدگى می‌کند اگر دلایل را کافى دید براى محکومیت که حکم محکومیت می‌دهد و اگر کافى ندید که حکم به تبرئه می‌دهد.

بنده که آقاى احمد‌ حسین عدل را تعقیب کردم فقط دلایل و جهاتى را دیدم که ایجاب می‌کرد که به کار ایشان رسیدگى بشود و بدون ملاحظه از هیچ کس و هیچ مقامى ایشان را تعقیب کردم و بعداً هم محکمه که از بهترین اشخاص شریف و پاکدامن و وظیفه‌شناس تشکیل شده بود قضیه را رسیدگى کرد و از روی عدالت و انصاف حکم مقتضى را صادر کرد.

شریعت‌زاده- دیوان کشور هم نظر خودش را بر برائت او اظهار نمود.

رئیس- این که اخطار نظامنامه نبود خواهش می‌کنم آقایان جدى باشند و با مجلس شوخى نکنند.

6 - شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به اضافه اعتبار آبیارى و راه‌سازى

رئیس- بالأخره باید وارد دستور بشویم پیشنهاد آقاى مظفر‌زاده خوانده می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم بقیه مواد بودجه در دستور گذاشته شود.

رئیس- آقاى مظفر‌زاده.

مظفر‌زاده- عرض کنم یکى از این مواد بودجه که باقى مانده است موضوع اضافات وزارت راه است و بعد ازاین بارندگى‌ها اغلب راه‌ها خراب شده است و با این که آقاى مدیر کل وزارتخانه به شمال رفته است و رسیدگى کرده و دستور داده ولى چون اعتبار ندارند هیچ کار نمی‌توانند بکنند و به عقیده بنده به عوض این که ما این حرف‌ها را بزنیم بهتر این است که این گزارش راجع به اضافه اعتبار و راه‌سازى را تصویب بکنیم و وقتمان را تلف نکنیم و تکلیف این کار را معلو م کنیم.

رئیس - عرض کنم پیشنهاد‌هاى دیگرى هم شده است.

جمعى از نمایندگان - رأى بگیرید.

رئیس - عده کافى نیست براى رأى گرفتن

بعضى از نمایندگان- مخالفى نیست‏.

رئیس - خوب اگر مخالفى نیست که مطرح می‌کنیم.

هاشمى- عده براى مذاکره هم کافى نیست.

رئیس- آقایان بیرونند مکرر هم فرستاده‌ایم نمی‌آیند.

مهندس فریور- اسامى‌شان را بنویسید.

جمعى از نمایندگان - عده کافى شد.

رئیس - بقیه مواد بودجه قرائت می‌شود.

ماده 1- الف - اعتبار اضافى به مبلغ 15 میلیون ریال براى احتیاجات فورى اداره آبیارى وزارت کشاورزى داده می‌شود که طبق برنامه‌اى که توسط اداره آبیارى تهیه و با موافقت وزارت دارایى می‌رسد مورد استفاده قرار گیرد.

ب - اعتبار اضافى بمبلغ ده میلیون ریال براى احتیاجات ساختمانى و تعمیراتى فورى وزارت راه داده می‌شود که طبق برنامه‌اى که به وسیله وزارت راه تهیه و به تصویب وزارت دارایى می‌رسد مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس - آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور - عرض کنم این مبلغى که براى اعتبار آبیارى در نظر گرفته شده معلوم نیست که آیا براى مورد خاصى مصرف خواهد شد؟ یا به طور کلى براى آبیارى است. اگر اعم براى آبیارى است بنده قول می‌دهم که کوچک‌ترین منظور دولت و مجلس هم از تأمین این اعتبارات انجام نخواهد شد (صحیح است) این مبلغ را اگر به طور اعم بخواهند براى آبیار ى قرار بدهند این معلوم است که هیچ نتیجه‌ای ازش نخواهند گرفت ولى اگر یک مورد خاصى را در نظر دارند که موردش را بفرمایند بنده هم موافقت خواهم کرد بنده خواستم این را توضیح بدهم که آقایان مطلع بشوند.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى.

ملک‌مدنى - متأسفانه وزارت کشاورزى وزیر ندارد و معاونش هم اینجا حاضر نیست آقایان وزراى دیگرى هم که تشریف دارند زیاد وارد این موضوع نیستند که یک توضیحاتى بدهند بنده حالا به جاى مخبر مجبورم یک توضیحاتى بدهم چون آقاى مخبر هم تشریف ندارند آنچه بنده خاطر دارم در کمیسیون بودجه وقتی که این لایحه مطرح شد یک صورتى تهیه شد در وزارت کشاورزى که براى یک نقاطى این را اساساً تقسیم کنند و اختصاص بدهند.

البته این نظر در کمیسیون هم بود که این طرز عمل ممکن است ما را به نتیجه نرساند یعنى حیف و میل و خرد بشود و آن نظرى که دارند اصلاً عملى نشود. (دکتر شفق- این قسمت در کمیسیون بودجه اصلاً مطرح نشده) چرا مطرح شد ولى آقا تشریف نداشتند. این است که به نظر بنده بهتر است آقایان موافقت بفرمایند که این قسمت باشد براى جلسه بعد و قسمت مربوط به وزارت راه مطرح شود و آن پیشنهادى که آقاى مظفر‌زاده کرده‌اند صحیح هم هست که موقع راه‌سازى حالا است (صحیح است) بنابراین بنده تقاضا می‌کنم اگر آقایان موافقت بفرمایند آن قسمت فعلاً مطرح بشود.

رئیس- آقاى مظفر‌زاده هم همین طور پیشنهاد کرده‌اند.

مظفر‌زاده - راجع به ماده مربوط به کشاورزى یک صحبت‌هایى بین آقایان است که گمان می‌کنم خیلى طولانى بشود چون ممکن است یک پیشنهاد‌هایى هم داده بشود و خیلى طول بکشد ولى در قسمت راه بنده پیشنهاد کردم و عرض کردم که مدیر کل وزارت راه رفته

+++

است به شمال و الان معطل است چون پول ندارد و راه‌ها الان در اثر بارندگى قطع شده است و خراب شده است و تعمیرات لازم دارد بهتر است موافقت بفرمایند آقایان که اول این قسمت راه مطرح شود که در این جلسه تمام بشود و قسمت کشاورزى بماند براى جلسه بعد.

جمعى از نمایندگان - مانعى ندارد. مخالفى نیست.

رئیس - پس قسمت مربوط به قسمت راه خوانده می‌شود:

قسمت ب- اعتبار اضافى به مبلغ ده میلیون ریال براى احتیاجات ساختمانى و تعمیراتى فورى وزارت راه داده می‌شود که طبق برنامه که به وسیله وزارت راه تهیه و به تصویب وزارت دارایى می‌رسد مورد استفاده قرار گیرد.

رئس- آقاى فرمانفرماییان.

فرمانفرماییان- عرض کنم متأسفانه تا اندازه‌اى همان اشکالى که راجع به قضیه آبیارى بود حالا در قسمت وزارت راه هم پیش مى‌آید و تولید شده است. چنانچه این عرضى که بنده می‌کنم این را راجع به آبیارى هم می‌خواستم عرض بکنم.

در اینجا دولت تقاضا کرده است یک میلیون تومان اضافه اعتبار داده بشود به عنوان تعمیر و مرمت و ساختمان راه‌ها به طور کلى. آقایان توجه بفرمایند که یک میلیون تومان را در یک چنین مملکت به این وسیعى چه کار می‌توان کرد و در کدام گوشه این مملکت با این یک میلیون تومان اصلاً می‌شود یک راه دویست فرسخى را تسطیح کرد ؟ و براى اطلاع آقایان عرض می‌کنم که در آذربایجان یک اشکالاتى پیش آمده است امسال در آذربایجان در حدود 150 هزار 200 هزار تن گندم است که مردم به واسطه خوبى محصول سال گذشته تعهد کرده‌اند یا این که مازاد بر تعهدشان را می‌خواهند به دولت تحویل بدهند و تمام اینها مانده است و شاید صد هزار تومان لازم دارد تا این کار بشود ولى بنده اطمینان دارم که این صد هزار تومان آنجا مصرف نخواهد شد و بنده یقین دارم که این یک میلیون تومان براى چهار جا بیش‌تر در نظر گرفته نشده و به اندازه‌اى وجه قلیلى است که این مبلغ مابین جاده‌هاى این مملکت پخش خواهد شد و از بین خواهد رفت و دیگر چیزى باقى نخواهد ماند که راه ارسباران یا مراغه که کارخانه قند در آنجا است و باید از سلدوز و کردستان چغندر حمل کنند این جاده‌ها را بسازند به این جهت مخصوصاً بنده اطلاع دارم که براى سال بعد به کلى کار خراب است براى این که چغندرها یخ زده است و عیب کار و اشکال کلى ما این است که می‌آیند یک اعتبارى می‌گیرند یک میلیون تومان تقریباً یک چیز ناقابلى است ولى ما یقین داریم که به جا هم مصرف نخواهد شد. رئیس - آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور - بنده چون عضو کمیسیون هستم می‌توانم جواب بدهم اگر این یک میلیون تومان به مصرف واقعى برسد خیلى کارها می‌شود کرد منتها چیزى که هست این پول‌ها به مصرف واقعى خودش نمى‌رسد (صحیح است) بنده براى مزید اطلاع جنابعالى عرض می‌کنم وجوهى که از شهریور به این طرف به وزارت راه اختصاص داده‌ایم به اعتقاد بنده اگر همه‌اش از بین نرفته باشد شاید 8 قسمت از 10 قسمت از بین رفته باشد و دو قسمتش باقى مانده بوده است که به مصرف تسطیح و خاک‌ریزى جاده‌ها به کار رفته است و این است که به عقیده بنده این اعتبارى که دولت می‌خواهد به مصرف واقعى خودش نمی‌رسد و بیش‌ترش حیف و میل و دزدى می‌شود که البته باید از این قسمت‌ها جلوگیرى شود. بسیارى از راه‌ها است که در سابق میلیون‌ها تومان در آن راه‌ها خرج شده و همین طور ناتمام مانده است. بنده براى اطلاع و جلب توجه دولت عرض می‌کنم که امسال بنده رفته بودم گردش از نجف‌آباد به اصفهان.

در آنجا بین نجف‌آباد و خوانسار دولت یک راه شوسه در آنجا درست کرده است که بدون اغراق شاید دو میلیون تومان در این راه خرج کرده است ولى از شهریور به این طرف تمام این راه خراب شده است و شاید صد هزار تومان خرجش باشد و اینها تمام به واسطه عدم توجه و به واسطه عدم مسئولیت و عدم علاقه از بین رفته است.

از آن گذشته راه شمشک به تهران است که بى‌اندازه مورد احتیاج اهالى تهران است مخصوصاً آن راهى که از گردنه قوچک درست کرده‌اند یک راه کوتاهى است که تقریباً 90 متر به گردنه باقى مانده است که پل‌سازى شده است و این 90 متر از شهریور به این طرف خراب شده است حالا اگر این 90 متر را نخواهند مواظبت و تعمیر کنند آن یک میلیون پولى هم که در مدت سابق خرج شده از بین خواهد رفت. بنده از هیئت دولت تمنا می‌کنم و تقاضا می‌کنم که در این پولى که مصرف می‌شود مراقبت جدى بکنند و طورى بشود که جلب نظر اشخاص بشود و به اعتقاد من آنچه که ما از شهریور به این طرف پول داده‌ایم به وزارت راه هشت قسمتش از بین رفته است و آن قسمت‌هایى هم که براى جاده‌ها و ساختمان‌ها خرج شده است باید توجه بشود که اول آنها تمام بشود مخصوصاً همین راه شمشک که عرض کردم باید تمام بشود و آن راه نجف‌آباد و اصفهان را هم باید تمام کنند بنابراین بنده به جنابعالى اطمینان می‌دهم که این یک میلیون اگر به مصرف واقعى برسد خیلى کارها می‌شود انجام داد و اگر به مصرف واقعى نرسد با ده میلیون تومان هم نمی‌شود کارى انجام داد.

رئیس- عده کافى نیست فایده ندارد ادامه مذاکرات

جواد مسعودى - بنده پیشنهاد ختم جلسه را می‌کنم واز آقایان تقاضا می‌کنم که فردا جلسه خصوصى تشکیل بدهیم و یک قدرى راجع به وضعیت داخلى خودمان مذاکره کنیم این وضعیت خوبى نیست که ما داریم. تا جلسه تشکیل می‌شود فوراً از اکثریت می‌افتد این معنى ندارد. (صحیحى است)

هاشمى - از آقاى مسعودى تقاضا می‌کنم که این فرمایش را به آقایان دوره 14 بفرمایند براى این که ما در دوره گذشته هم اینجا بوده‌ایم.

7- موقع و دستور جلسه آتیه - ختم جلسه.

رئیس- اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آتیه روز 5 شنبه 19 بهمن ماه قبل از ظهر بعد از تشکیل جلسه خصوصى دستور هم لوایح موجوده. (مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد )

رئیس مجلس شوراى ملى -محمد‌صادق طباطبایى.

+++

دوره چهاردهم قانونگذارى‏

صورت اسامى و محل انتخاب آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى‏

تاریخ رسمیت دوره چهاردهم قانونگذارى، چهل و پنج دقیقه قبل از ظهر روز یکشنبه 21 اسفند ماه 1322

1 - آقاى داود طوسى- بجنورد

2 - آقاى محمد‌تقى اسعد- دزفول

3 - آقاى حسن مخبر فرهمند- همدان

4 - آقاى امیر تیمور کلالى- مشهد

5 - آقاى مرآت اسفندیارى- سیرجان

6 - آقاى عما  الدین تربتى- تربت حیدرى

 7- آقاى خلیل دشتى- بوشهر

8 - آقاى ابراهیم افخمى- زنجان

9 - آقاى حسن‌على فرمند- همدان

10 - آقاى على اقبال- مشهد

11 - آقاى محمد‌ولى فرمانفرماییان- سراب

12 - آقاى میرصالح مظفر‌زاده- رشت

13 - آقاى شکرالله صفوى- بوشهر

14 - آقاى محمد ذوالفقارى- زنجان

15 - اقاى کاظم جلیلى- یزد

16 - آقاى مهدى فاطمى- نائین

17 - آقاى عزت الله بیات- اراک

18 - آقاى ابوالقاسم امینى- رشت

19 - آقاى دکتر عبدالحسین اعتبار- بروجرد

20 - آقاى مجد ضیایى- زنجان

21 - آقاى دکتر هادى طاهرى- یزد

22 - آقاى على مؤید ثابتى- مشهد

23 - آقاى حسین خاکباز- اراک‏

24 - آقاى اسماعیل نجومى- خرم‌آباد

25 - آقاى قاسم فولاد‌وند- بروجرد

26 - آقاى هاشم ملک‌مدنى- ملایر

27 - آقاى رضا رفیع- گرگان‌رود

28 - آقاى محمد‌تقى ذوالقدر- فسا

29 - آقاى جواد‌شجاع چاغروند- خرم‌آباد

30 - آقاى دکتر فریدون کشاورز- بندر‌پهلوى

31 - آقاى رستم گیو- زرتشتیان

32 - آقاى حسن نبوى- نیشابور

33 - آقاى احمد مؤید‌قوامى- فسا

34 - آقاى ضیا‌الدین نقابت- خرمشهر

35 - آقاى مهدى فرخ- زابل

36 - آقاى احمد اخوان- کاشان‏

37 - آقاى حسن کفایى- مشهد

38 - آقاى جواد عامرى- سمنان

39 - آقاى غلام‌حسین رحیمیان- قوچان

40 - آقاى حسام دولت‌آبادى- اصفهان

41 - آقاى مصطفى کاظمى- کرمان

42 - آقاى ابو‌القاسم صدر‌قاضى- مهاباد

43 - آقاى فرج‌الله آصف- سنندج

44 - آقاى محمد‌على امیر‌ابراهیمى- رفسنجان‏

45 - آقاى محمد هاشمى- کرمان

46 - آقاى اسکندر مقدم- مراغه

47 - آقاى عبدالحمید سنندجى- سنندج

48 - آقاى احمد‌قلى صمصام- شهرکرد

49 - آقاى محمد‌ولى منصف- بیرجند

50 - آقاى دکتر عبدالله معظمى- گلپایگان

51 - آقاى موسى فتوحى- مراغه

52 - آقاى ناصر‌قلى اردلان- سنندج

53 - آقاى ابوالفضل تولیت- قم

54 - آقاى قاضى منوچهر تیمورتاش- کاشمر

55 - آقاى فتح‌الله فرود- ساوه

56 - آقاى صادق بوشهرى- شوشتر

57 - آقاى سلطان‌على شیخ‌الاسلامى- بهبهان

58 - آقاى یدالله دهستانى- شهریار و ساوجبلاغ

59 - آقاى ولى‌الله شهاب‌فردوسى- فردوس

60 - آقاى اسماعیل ظفرى- ملایر

61 - آقاى دکتر عبدالحمید زنگنه- کرمانشاه

62 - آقاى عباس قبادیان- کرمانشاه

63 - آقاى دکتر حسین معاون

64 - آقاى محمد جرجانى- گنبد‌کاووس

65 - آقاى سید ضیاء‌الدین طباطبایى

66 - آقاى تقى فداکار- اصفهان‏

67 - آقاى حسین فرهودى- دشت میشان

68 - آقاى جواد مسعودى- دماوند

69 - آقاى عطاء‌الله روحى- جیرفت

70 - آقاى حسن اکبر- فومنات

71 - آقاى دکتر رضا رادمنش- لاهیجان

72 - آقاى ساسان- کرمانشاه

73 - آقاى اسماعیل ملایرى- بیجار

74 - آقاى نصرالله سیف‌پور فاطمى- نجف‌آباد

75 - آقاى دکتر محمد مصدق- تهران

76 - آقاى سید محمد‌صادق طباطبایى- تهران

77 - آقاى دکتر رضا‌زاده شفق- تهران

78 - آقاى دکتر جلال عبده- تهران‏

79 - آقاى احمد بهبهانى- تهران

80 - آقاى على دشتى- تهران

81 - آقاى عباس مسعودى- تهران

82 - آقاى محمد‌رضا تهرانچى- تهران

83 - آقاى مهندس غلام‌على فریور- تهران

84 - آقاى محسن افشار‌صادقى- رضاییه

85 - آقاى حیدرعلى امامى- اصفهان

86 - آقاى محمد بهادرى- ارسباران

87 - آقاى محمد طباطبایى- سبزوار

88 - آقاى محمد‌پروین گنابادى- سبزوار

89 - آقاى احمد شریعت‌زاده- بابل

90 - آقاى اسدالله یمین‌اسفندیارى- بابل‏

91-  آقاى رحمان‌قلى خلعتبرى- بابل

92 - آقاى حسین تهرانى- تهران

93 - آقاى حاج سید رضا فیروزآبادى- تهران

94 - آقاى رضا حکمت- شیراز

95 - آقاى مهدى نمازى- شیراز

96 - آقاى لطف‌على معدل- شیراز

97 - آقاى محمد‌على امام‌جمعه- شیراز

98 - آقاى على‌محمد دهقان- شیراز

99 - آقاى ایرج اسکندرى- سارى

100 - آقاى رضا تجدد- سارى

101 - آقاى محمد‌على مجد- قزوین

102 - آقاى عبدالصمد کامبخش- قزوین

103 - آقاى لطف‌على رفیعى- بم‏

104 - آقاى ابراهیم آشتیانى- ایوانکى

105 - آقاى عبدالکریم صدریه- شاهرود

106 - آقاى عباس حشمتى- محلات

107 - آقاى مهدى عدل- مشکین‌شهر

108 - آقاى عبدالله گله‌دارى- بندرعباس

109 - آقاى امیر‌نصرت اسکندرى- تبریز

110 - آقاى ابوالحسن ثقةالاسلامى- تبریز

111 - آقاى مهندس اصغر پناهى- تبریز

+++

112 - آقاى اصغر سرتیپ‌زاده- تبریز

113 - آقاى دکتر آقایان- ارامنه جنوب

114 - آقاى ابوالحسن صادقى- تبریز

115 - آقاى ابوالفضل حاذقى- جهرم

116 - آقاى جمال امامى‌خوئى- خوى و ماکو

117 - آقاى عباس تیمورى- خوى و ماکو

118 - آقاى حمدالله ذکایى- خلخال

119 - آقاى دکتر کیان- شهرضا

120 - آقاى دکتر خلیل فلسفى- گرگان

121 - آقاى دکتر یوسف مجتهدى- تبریز

122 - آقاى آرداشس آوانسیان- ارامنه آذربایجان‏

123 - آقاى محمد‌على اعتمادى- شهررى

124 - آقاى مراداریه- کلیمیان

125 - آقاى فتح‌على ایپکچیان- تبریز

126 - آقاى شیخ حسین لنکرانى- اردبیل‏

127 - آقاى حبیب‌الله پور‌رضا

128 - آقاى محمد‌حسین قشقایى- آباده

 

کرسی‌هاى معطل

کرسی‌هاى مربوط به حوزه‌هاى انتخابیه‌اى که انتخابات آنجا خاتمه یافته و مجدداً بلامنتخب مانده است:

1- درجز به واسطه رد نمایندگى آقاى حبیب‌الله درى.

2- لار به واسطه فوت آقاى جواد آزادى.

3- کاشان به واسطه فوت آقاى نراقى.

 

هیئت رئیسه دائمى، شعب و کمیسیون‌هاى پارلمانى

 

هیئت رئیسه دائمى مجلس

منتخبه 16 مهر ماه 1323

جناب آقاى سید محمد‌صادق طباطبایى

رئیس: آقایان هاشم ملک‌مدنى- دکتر عبدالله معظمى-

نایب رئیس: آقایان هاشمى- طوسى- جواد مسعودى- صادقى

منشى: آقایان افخمى- مرآت اسفندیارى- نجومى- کارپرداز.

شعبه اول مقترعه 11 آذر 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى شریعت زاده-

نایب رئیس آقاى قبادیان-

منشى: آقایان خلعتبرى- جواد مسعودى.

مخبر: آقاى امینى- آقایان شریعت‌زاده- ساسان دهقان- دکتر آقایان- ذکایى- سنندجى- شهاب- خلعتبرى- قبادیان- دکتر معاون- جواد مسعودى- فرمند- ریگى- گرگانى- افشار‌صادقى- امینى- خاکباز- فتوحى-- مجد ضیایى- روحى- طوسى.

 شعبه دوم مقترعه 11 آذر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى اقبال-

نایب رئیس- آقاى مهندس پناهى

مخبر: آقاى دولت‌آبادى.

آقایان: ذوالقدر- مؤید ثابتى- دهستانى- تهرانچى- بوشهرى- رحیمیان- دولت‌آبادى- دکتر شفق- مهندس پناهى- مراداریه- اقبال صمصام- افخمى- عامرى- فیروز‌آبادى- خلیل دشتى- تجدد اسکندرى- فاطمى- محیط.

شعبه سوم مقترعه 11 آذر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى کاظمى-

نایب رئیس- آقاى مخبر فرهمند-

منشى: آقاى عماد تربتى-

مخبر آقاى حشمتى.

آقایان: ایرج اسکندرى- یمین اسفندیارى- ملایرى- حشمتى- فرهودى- ذوالفقارى- حسن اکبر- مخبر فرهمند- حکمت- محمد‌صادق طباطبایى- کاظمى- ارباب گیو- فرخ- على دشتى- بیات آصف دکتر کشاورز- قشقایى- رفیع- سرتیپ‌زاده- اردشیر آو‌انسیان.

شعبه چهارم مقترعه 11 آذر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى دکتر طاهرى-

نایب رئیس: آقاى سلطانى-

منشى: آقایان فداکار کامبخش-

مخبر: آقاى فرود- فولادوند- مهندس فریور- دکتر فلسفى- ظفرى- نبوى- اسعد- تیمور‌تاش- دکتر عبده- کامبخش- فداکار- حیدر‌على امامى- محمد طباطبایى- دکتر طاهرى- سلطانى- ایپکچیان- صفوى- مجد- نمازى- دکتر مجتهدى.

شعبه پنجم مقترعه 11 آذر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى امام‌جمعه-

نایب رئیس- آقاى مظفر‌زاده

منشى- آقاى دکتر رادمنش-

مخبر: آقاى اردلان. آقایان ثقةالاسلامى- جمال امامى- دکتر رادمنش- اعتمادى- تیمورى- سیف‌پور- مقدم- تولیت- بهادرى- مؤید قوامى- م جلیلى- صدریه- نجومى- اردلان- مظفر‌زاده- شجاع- گله‌دارى- امام‌جمعه- نقابت- دکتر زنگنه.

شعبه ششم مقترعه 11 آذر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى بهبهانى-

نایب رئیس: آقاى فرمانفرماییان-

منشى: آقاى حاذقى-

مخبر: آقاى عباس مسعودى. آقایان عباس مسعودى- ضیاء‌الدین طباطبایى- فرمانفرماییان- مرآت- اسفندیارى- دکتر معظمى- صدر‌قاضى- ملک‌مدنى- بهبهانى- حاذقى- دکتر اعتبار- دکتر کیان- امیر تیمور- دکتر مصدق- پور‌رضا- تهرانى- هاشمى- عدل- لنکرانى- صادقى- پروین گنابادى.

 

کمیسیون عرایض و مرخصى (سه ماهه)

منتخبه از شعب مقترعه 11 آذر ماه 1323

تاریخ انتخاب 16/ 9/ 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى سلطانى-

نایب رئیس: آقاى افشار‌صادقى-

منشى: آقاى جاذقى-

مخبر: آقاى سیف‌پور. آقایان افشار‌صادقى- مؤید ثابتى- حسن اکبر- سلطانى- سیف‌پور- حاذقى.

 

کمیسیون مبتکرات (سه ماهه)

منتخبه از شعب مقترعه 11 آذر ماه 1323

تاریخ انتخاب 16/ 9/ 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى یمین اسفندیارى-

نایب رئیس: آقاى دکتر مجتهدى-

منشى: آقایان: دکتر فلسفى و مظفرزاده-

مخبر: آقاى لنکرانى

+++

آقایان دکتر آقایان مراداریه- یمین اسفندیارى- دکتر مجتهدى- صدریه- لنکرانى- ساسان- فیروزآبادى- عماد تربتى- دکتر فلسفى- مظفرزاده- مرآت اسفندیارى.

 

کمیسیون بودجه (سالیانه)

منتخبه از شعب مقترعه 6 اسفند ماه 1323

تاریخ انتخاب 25 اسفند ماه 1323

هیئت رئیسه:

 رئیس: آقاى ملک‌مدنى-

نایب رئیس: آقاى دکتر معظمى-

منشى: آقایان صفوى- اردلان-

مخبر: آقاى فاطمى.

آقایان: دکتر زنگنه- افخمى- دکتر طاهرى- ملک‌مدنى- کاظمى- بیات- قبادیان- دولت‌آبادى- فولادوند- بوشهرى- امیر تیمور- دکتر معظمى- اردلان- مؤید ثابتى- مجد ضیایى- دکتر شفق- فاطمى- صفوى.

کمیسیون قوانین دارایى منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى رفیع-

نایب رئیس: آقاى مجد ضیایى-

منشى: آقایان مهندس پناهى- دکتر آقایان-

مخبر: آقاى امینى.

آقایان: امیر تیمور- مخبر فرهمند- رفیع- فرمند- امیرنصرت اسکندرى- صادقى- دکتر اعتبار- مؤید قوامى- فرمانفرماییان- مهندس پناهى- کاظمى- امینى- مجد ضیایى- دکتر آقایان- آصف- جمال امامى- دکتر عبده- دکتر کیان.

کمیسیون قوانین دادگسترى منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى بهبهانى-

نایب رئیس: آقاى دکتر کیان-

منشى: آقاى فولادوند-

مخبر: آقاى نبوى.

آقایان: فولادوند- نبوى- شریعت‌زاده- تجدد منصف- عماد تربتى- آشتیانى- مجد- بهبهانى- امام‌جمعه- شهاب- رفیعى- نقابت- ملک‌مدنى- سلطانى- دکتر کیان- تهرانى.

کمیسیون امور خارجه منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى دکتر مصدق-

نایب رئیس: آقاى رفیع-

منشى: آقاى عباس مسعودى-

مخبر: آقاى عامرى.

آقایان: دکتر مصدق- عامرى- دکتر معاون- على دشتى- دکتر معظمى- عباس مسعودى- مجد- فرخ- رفیع- دکتر زنگنه.

کمیسیون کشور منتخبه از مجلس

 تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى اسکندرى-

نایب رئیس: آقاى عدل-

منشى: آقایان جوادمسعودى و رحیمیان-

مخبر: آقاى امینى.

آقایان: عدل- بهادرى- اقبال- حشمتى- ذوالفقارى- گنابادى- امینى- اسعد- رحیمیان- امیر ابراهیمى- صدر‌قاضى- آصف- اسکندرى- خلعتبرى- حکمت- جواد مسعودى.

کمیسیون فرهنگ منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى دکتر طاهرى-

نایب رئیس: آقاى سلطانى-

منشى: آقایان حاذقى- کامبخش-

مخبر: آقاى فرهودى.

آقایان: دکتر شفق- عباس مسعودى- فرهودى- هاشمى- صدر‌قاضى- ثقةالاسلامى- منصف- صفوى- دکتر طاهرى- حاذقى- خاکباز- تجدد- شهاب- نبوى- نقابت- کامبخش.

کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى نمازى-

نایب رئیس: آقاى صدریه-

منشى: آقایان جواد مسعودى- دکتر رادمنش-

مخبر: آقاى دکتر اعتبار.

آقایان: خلیل دشتى- تهرانى- مخبر فرهمند- اردلان- نمازى- رحیمیان- اخوان- صدریه- گیو- تهرانچى- حیدر‌على امامى- مهندس فریور- دکتر اعتبار- صادقى- دکتر رادمنش- جواد مسعودى- گله‌دارى- فداکار.

کمیسیون راه منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى اعتمادى-

نایب رئیس: آقاى ذکایى-

منشى مخبر: آقاى پوررضا.

آقایان: مهندس پناهى- تیمورى- عماد تربتى- پوررضا- ذکایى- سرتیپ‌زاده- اعتمادى- مؤید قوامى- شجاع.

کمیسیون کشاورزى منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى دهستانى-

نایب رئیس: آقاى ذوالفقارى-

منشى: آقایان: صمصام- ذکایى.

مخبر: آقاى عدل.

آقایان: امیر ابراهیمى- سنندجى- سید ضیاء‌الدین- دهستانى- سید محمد طباطبایى- فتوحى- عدل سیف‌پور فاطمى- تولیت- ذوالفقارى- مظفر‌زاده- صمصام- ذکایى- لنکرانى- اکبر- افشار‌صادقى.

کمیسیون بهدارى منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى دکتر معاون-

نایب رئیس: آقاى دکتر مجتهدى-

منشى آقاى دکتر فلسفى.

مخبر: آقاى دکتر کشاورز.

آقایان: دکتر معاون- دکتر مجتهدى دکتر

+++

فلسفى- اقبال- رفیعى- فیروز‌آبادى- حکمت- سید محمد طباطبایى- آشتیانى- صدریه- دکتر کشاورز.

کمیسیون نظام منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى بیات-

نایب رئیس: آقاى هاشمى

منشى: آقایان صمصام- کامبخش-

مخبر: آقاى حشمتى.

آقایان: مقدم- بهادرى- حشمتى- تیمور‌تاش- مؤید قوامى- بیات- شجاع- سرتیب‌زاده- صمصام- هاشمى- فرود- کامبخش- کمیسیون پست و تلگراف منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 20 مهر ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى یمین اسفندیارى-

نایب رئیس: آقاى معدل-

منشى: آقاى دهقان-

مخبر: آقاى نجومى.

آقایان: نجومى یمین اسفندیارى- دهقان- آوانسیان‏ پوررضا- معدل.

کمیسیون اعانه گرگان

منتخب از شعب مقترعه 6 اسفند 1322

تاریخ انتخاب ماه 1322

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى محمد‌صادق طباطبایى-

نایب رئیس: آقاى تجدد-

منشى: آقاى رحیمیان

مخبر: آقاى فرمند.

آقایان: فرمند- اقبال- افشار- صادقى- گرگانى- رحیمیان- تجدد.

کمیسیون رسیدگى به حساب‌هاى 20 ساله

منتخبه از شعب مقترعه 6 اسفند ماه 1322

تاریخ انتخاب ماه 132

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى فرخ-

نایب رئیس: آقاى سرتیپ‌زاده-

منشى: آقایان تیمور‌تاش- کامبخش-

مخبر: آقاى طوسى.

آقایان: ثقةالاسلامى- صمصام- لنکرانى- بهادرى- مؤید ثابتى- مرآت اسفندیارى- تیمور‌تاش- کامبخش- طوسى-سرتیپ‌زاده فرخ- فرمانفرماییان.

کمیسیون اصلاح قانون انتخابات

منتخبه از شعب مقترعه 11 شهریور ماه 1323

تاریخ انتخاب 1322

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى دولت‌آبادى-

نایب رئیس: آقاى عباس مسعودى-

منشى: آقایان سنندجى- بهادرى-

مخبر: آقاى دکتر عبده.

آقایان: عامرى- دکتر معظمى- دولت‌آبادى- بهادرى- روحى- سنندجى- عباس مسعودى- کاظمى- دکتر عبده- رفیعى- بیات.

کمیسیون رسیدگى

منتخبه 27 دی ماه 1323

هیئت رئیسه:

رئیس: آقاى حکمت-

نایب رئیس: آقاى مخبر فرهمند-

منشى: آقاى نبوى- مخبر: آقاى هاشمى.

آقایان: مخبر فرهمند- هاشمى- ملک‌مدنى- نبوى- حکمت.

نمایندگان منتخبه براى نظارت ذخیره اسکناس منتخبه از مجلس

تاریخ انتخاب 5 اردیبهشت ماه 1323

آقایان: ابوالقاسم نراقى- صادق بوشهرى.

 

فهرست آیین‌نامه‌هاى مصوب از کمیسیون‌هاى پارلمانى

1 - آیین‌نامه قانون مالیات بر درآمد مصوب کمیسیون قوانین دارایى 12 خرداد 1323.

2- اصلاح تبصره‏ ماده اول و اضافه تبصره 3 به ماده 16 آیین‌نامه مالیات بر درآمد مصوب کمیسیون قوانین دارایى، 17 مرداد 1323

 

فهرست قوانین موضوعه و تصمیمات دوره چهاردهم قانونگذارى

1- تصمیم قانونى راجع به انتخاب کمیسیون شش نفرى براى کمک و همراهى به آسیب دیدگان شهر گرگان، 22 فروردین ماه 1323

2- تصمیم قانونى دائر به ابراز رأى اعتماد به کابینه آقاى محمد ساعد نخست وزیر، 27 فروردین ماه 1323

3- تصمیم قانونى راجع به 15 روز مهلت به کمیسیون عرایض و مرخصى براى رسیدگى به مدارک اعلام جرم منتسبه به آقایان سهیلى و تدین 29- فروردین ماه 1323.

4 - قانون اجازه پرداخت هزینه کل کشور در سه ماهه اول سال 1323، 31 فروردین ماه 1323.

5 - قانون اجازه پرداخت سه دوازدهم حقوق و مصارف سه ماهه اول سال 1323 مجلس شوراى ملى، 31 فروردین ماه 1323.

6 - تصمیم قانونى دائر به ابراز رأى اعتماد نسبت به کابینه آقاى محمد ساعد نخست وزیر (موضوع استیضاح آقاى مهندس فریور) 28 اردیبهشت ماه 1323.

7 - تصمیم قانونى راجع به 15 روز مهلت به کمیسیون عرایض و مرخصى موضوع رسیدگى به مدارک اعلام جرم منتسبه به آقاى تدین وزیر خوار و بار پیشین 28 اردیبهشت ماه 1323.

8 - تصمیم قانونى راجع به یک ماه مهلت به کمیسیون قوانین دادگسترى موضوع رسیدگى به مدارک اعلام جرم منتسبه به آقایان سهیلى و تدین، 7 خرداد ماه 1323.

9 - قانون اجازه استرداد کتیبه‌هاى طلا خط علیرضا عباسى به آستانه قدس رضوى، 21 خرداد ماه 1323.

10 - قانون اصلاح قانون متمم بودجه 1322 راجع به پایه یک دبیرى و آموزگارى، 28 خرداد ماه 1323.

11 - قانون اجازه واگذارى قسمتى از اراضى امیر‌آباد براى گورستان آمریکایی‌ها، 28 خرداد ماه 1323.

12 - تصمیم قانونى راجع به دو ماه مهلت به کمیسیون قوانین دادگسترى موضوع رسیدگى به اعلام جرم منتسبه به آقایان سهیلى و تدین، 18 تیر ماه 1323.

13 - قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم‏ هزینه کل کشور بابت دو ماهه تیر و مرداد ماه 1323، 27 تیر ماه 1323.

14 - قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم

+++

حقوق و مصارف مجلس شوراى ملى بابت دو ماهه تیر و مرداد ماه 1323، 1 مرداد 1323.

15 - قانون حدود و اختیارات کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى در مورد رسیدگى به بودجه‌هاى سال 1323 کل کشور، 21 مرداد ماه 1323

16 - تصمیم قانونى راجع به انتخاب کمیسیون 12 نفرى منتخبه از شعب براى اصلاح قانون انتخابات، 15 شهریور ماه 1323.

17 - تصمیم قانونى دائر به ابراز رأى اعتماد به کابینه آقاى محمد ساعد نخست وزیر، 26 شهریور ماه 1323.

18 - تصمیم قانونى راجع به پانزده روز مهلت به کمیسیون عرایض و مرخصى موضوع اعلام جرم منتسبه به آقاى سهیلى راجع به انتخابات فارس، 2 مهر ماه 1323.

19 - قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم هزینه کل کشور بابت دو ماهه شهریور و مهر ماه 1323، 2 مهر ماه 1323.

20 - قانون بودجه سال 1323 مجلس شوراى ملى، 4 مهر ماه 1323.

21 - قانون بودجه سال 1323 چاپخانه مجلس شوراى ملى، 6 مهر ماه 1323.

22 - قانون اجازه پرداخت 50 میلیون و چهار صد هزار ریال اعتبار اضافى به وزارت فرهنگ به منظور اجراى قانون تعلیمات عمومى اجبارى، 9 مهر ماه 1323.

23 - قانون راجع به مکلف بودن دولت براى تقدیم لایحه قانونى استخدام مهندسین به مجلس، 20 مهر ماه 1323.

24 - قانون 150 میلیون ریال اعتبار براى کمک هزینه ارتش و تشکیل دادگاه فوق‌العاده براى رسیدگى به جرایم مربوطه به وقایع شهریور ماه 1320، 2 آبان ماه 1323.

25 - قانون تکمیل حقوق پروفسور ابرلین،. 2 آبان ماه 1323.

26 - قانون اجازه تمدید قانون مصوب 2 مهر ماه 1323 براى پرداخت یک دوازدهم هزینه آبان ماه 1323، 25 آبان 1323.

27 - قانون ممنوعیت دولت از مذاکره و عقد قرارداد راجع به امتیاز نفت با خارجى‌ها، 11 آذر 23.

28 - تصمیم قانونى دایر به ابراز از رأى اعتماد نسبت به کابینه آقاى مرتضى بیات، 13 آذر 1323.

29 - تصمیم قانونى دایر به ابراز رأى اعتماد به کابینه آقاى بیات (موضوع استیضاح آقاى پور‌رضا) 23 آذر 1323.

30 - قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و مصارف دو ماهه آذر و دى 1323 کل کشور، 30 آذر 1323.

31 - قانون الغای اختیارات اقتصادى آقاى دکتر میلسپو رئیس کل دارایى، 18 دى 1323.

32 - تصمیم قانونى راجع به تشکیل کمیسیون پنج نفرى براى تحقیق و رسیدگى به شایعاتى که نسبت به بعضى از نمایندگان می‌دهند. 27 دى 1323.

33 - قانون متمم قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم هزینه‌هاى آذر و دى 1323 کل کشور، 5 بهمن 1323.

35 - قانون اجازه اجراى قوانین و آیین‌نامه‌هاى مربوطه به امور بهدارى که قبل از تأسیس وزارت بهدارى به عهده وزارت کشور بوده است به وزارت بهدارى، 7 بهمن 1323.

36 - قانون اجازه اجراى سازمان وزارت بهدارى پس از تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى، 7 بهمن 1323.

 

اسامى اعضاى فراکسیون‌هاى مجلس

فراکسیون اتحاد ملى

آقایان: سید محمد‌صادق طباطبایى- بهبهانى- کاظمى- فاطمى- دولت‌آبادى- شریعت‌زاده- هاشمى- مؤید ثابتى- مرآت اسفندیارى- شجاع- تربتى- آشتیانى- منصف- آصف- نبوى- تهرانى- اردلان- دکتر اعتبار- فولادوند-

بوشهرى- صدریه- گیو- بیات- رفیعى- روحى- حشمتى- اعتمادى- دکتر آقایان- امیر ابراهیمى- دکتر کیان.

فراکسیون آزادى

آقایان: فرمند- فرمانفرماییان- اسکندرى- صادقى- ایپکچیان- رحیمیان- عدل- فتوحى- حکمت- پناهى- افشار‌صادقى.

فراکسیون توده

آقایان: دکتر کشاورز- دکتر رادمنش- ایرج اسکندرى- فداکار- شهاب فردوسى- پروین گنابادى- کامبخش- آوانسیان.

فراکسیون دموکرات:

آقایان: ثقةالاسلامى- فرخ- مجد- صمصام- قشقایى- سرتیپ‌زاده- سنندجى- قبادیان.

فراکسیون مستقل

 آقایان: فیروز‌آبادى- على دشتى- عباس مسعودى- یمین اسفندیارى- جمال امامى- سلطانى- امیر تیمور- تهرانچى- دکتر مجتهدى- شیخ‌الاسلام ملایرى- دکتر عبده- رضا تجدد-

خلعتبرى- تیمورى- مراداریه.

فراکسیون میهن

 آقایان: خاکباز- ذوالقدر- دهقان-

حیدر‌على امامى- جواد مسعودى- احمد اخوان- ملک‌مدنى- امام‌جمعه- ظفرى- نقابت- سیف‌پور- دهستانى- صفوى- گله‌دارى- نجومى- تولیت- حاذقى- فرود- مؤید قوامى- مخبر فرهمند- دکتر طاهرى- خلیل دشتى- جلیلى- نمازى.

منفردین

آقایان: طوسى- اسعد- افخمى- اقبا‌ل- مظفر‌زاده- امینى- مجد ضیایى- فولادوند- رفیع- عامرى- صدر‌قاضى- مقدم- دکتر عبدالله معظمى- تیمور‌تاش- دکتر زنگنه- دکتر معاون- جرجانى- سید ضیاء‌الدین طباطبایى- فرهودى- اکبر- ساسان- دکتر مصدق- دکتر شفق- مهندس فریور- بهادرى- محمد طباطبایى- ذکایى- دکتر فلسفى- لنکرانى- پور‌رضا.

+++

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یادداشت ها
Parameter:294216!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)