کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/25]

جلسه: 100 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه هیجدهم شهریورماه 1327  

فهرست مطالب:

1- قرائت صورت مجلس

2- تقدیم و طرح یک فقره لایحه به قید دو فوریت راجع به زائرین حج از طرف معاون نخست وزیر

3- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

 مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 100

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه هیجدهم شهریورماه 1327

 

فهرست مطالب:

1- قرائت صورت مجلس

2- تقدیم و طرح یک فقره لایحه به قید دو فوریت راجع به زائرین حج از طرف معاون نخست وزیر

3- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

 

مجلس ساعت نه و پنجاه و پنج دقیقه صبح به ریاست آقا رضاى حکمت تشکیل گردید.

1- قرائت صورت مجلس

صورت جلسه قبل را آقاى فولادوند (منشى) به شرح زیر قرائت کردند.

دو ساعت و نیم قبل از ظهر روز یکشنبه چهاردهم شهریور مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غائبین با اجازه- آقایان:

اورنگ. محمد ذوالفقارى. موسوى اقبال. آصف. بهار. مسعود ثابتى . دکتر ملکى . حبیب الله امین‏

غائبین بى اجازه- آقایان:

اردشیر شادلو. سلطان‌العلما. حسن اکبر. تولیت. کامل ماکویی. حسین وکیل. دکتردفترى. صفاامامى. دکترمصباح‌زاده. یمین اسفندیارى. گلبادى. بوداغیان عامرى. امیر تیمور

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: قبادیان دکتر راجى. دکتر طبا. عبدالرحمن فرامرزى. بهادرى دهقان.

نواب دیر آمدگان بى اجازه- آقایان:

بیات. مهدى ارباب. دکتراعتبار. عزیززنگنه. آقاخان منصف. نراقى. محمد على مسعودى- شریعت‌زاده. شهاب خسروانى. نیکپور. قهرمان. اسدى صاحب‌دیوانى. کهبد. آقاى مکى راجع به ختم بیانات آقاى حائرى‌زاده در جلسه گذشته گفتند مجلس متشنج شد و جلسه به صورت تنفس درآمد و اکثریت مانع بیانات اقلیت بود.

آقاى حائرى‌زاده گفتند ادامه نطق براى من با حال تشنج مقدور نبود امروز هم آماده نیستم و حق بقیه نطق خود را در کلیات بودجه محفوظ می‌دارم. آقاى خسرو هدایت نیز راجع به دانشکده تبریز توضیحى دادند و آقاى آشتیانى‌زاده هم پیشنهاد نمودند که بودجه از دستور خارج شود و ضمن توضیحات بیان داشتند که اکثریت رأى می‌دهد و حکومت می‌کند اقلیت نیز باید حرف خود را بزند مقام سلطنت تنها مقامى است که مظهر وحدت مملکت است و ما از تعهد و سوگندى که داده و یاد کرده‌ایم عدول نمی‌کنیم.

آقاى رئیس راجب توضیح پیشنهاد دهندگان به صورت مذاکراتى که بین اقاى طباطبایى رئیس سابق مجلس و مرحوم مؤتمن‌الملک رئیس وقت مجلس در دوره چهارم شده است اشاره نمودند که باید از موضوع پیشنهاد خارج نشود. آقاى آشتیانى‌زاده گفتند در موضوع ارتش کسى مخالف نیست که ارتشى قوى و نیرومند داشته باشیم ولى آقاى خسرو هدایت وظایف ژاندارمرى را به ارتش محول داشتند و ممکن است بعضى وظایف دیگر نیز به ارتش محول گردد هر تشکیلاتى باید در حدود خود انجام وظیفه کند و سپس نسبت به خدمات آقاى حائرى‌زاده در وزارت دادگسترى توضیحاتى دادند وبه موضوع تهدید مطبوعات اشاره کردند و

+++

پیشنهاد خود را مسترد داشتند. آقاى تقى‌زاده در بودجه مملکت وارد بحث و انتقاد شدند و چنین بیان مطلب نمودند که لایحه بودجه باید یک هفته قبل از طرح طبع و توزیع شده باشد سپس با اشاره به وضع مجلس انگلستان و اعتراض نمایندگان نسبت به هر موضوع در بودجه مملکت گفتند از مباحثات در بودجه مملکتى نباید خسته شد و اظافه نمودند که مکرر گفته‌اند بودجه تفصیلى کشور باید تبع و نشر شود چنانکه در سال 1308 این عمل انجام شده و مخارج آن هر چه باشد از هزینه اداره تبلیغات که عمل لغوى بیش نیست هزار بار واجب‌تر است تا مطلع شویم که 3 میلیون عایدات کمیسیون ارز چهار صد هزار تومان هزینه آن چیست؟

بیش از پنج هزار لیره حقوق نمایندگى دولت در نفت جنوب از روى چه حساب است، چهارصد و چهل هزار تومان مخارج ریاست وزرا، دو میلیون تومان مخارج وزارت کار و یک میلیون و سیصد هزار تومان مخارج تبلیغات، هشت میلیون تومان مخارج وزارت خارجه چگونه است و مخارج سرى کشور مبتنى بر چه مصلحتى است و دو میلیون لیره چرا براى خرید فشنگ و تعمیر کارخانه‌جات قشون صرف می‌شود در حالى که آنچه بر من یقین شده است می‌توانم با قران قسم بخورم و به ملت ایران علنآ اعلام کنم که 80 درصد این مخارج غیر ضرورى و بلکه حرام و لغو است این اسرافات خیره کننده و تشکیلات و تجلیلات ادارى محصول دسترنج مردم فقیر مملکت است در حالى که تاب تأدیه این بودجه سنگین را ندارند و این بودجه نیز به جاى آن که صرف آسایش مردم شود بدون انجام وظیفه به اعضاى دولت می‌رسد زیرا فرزند کفش دوز به دکان پدر بر نمی‌گردد و دولت باید به او کار بدهد و کار وزارت فرهنگ مملکت یا ایجاد مستخدم است یا معاف کردن جوانان از خدمت نظام وظیفه و کثرت منتظرین به جایى رسیده که باید به نوبه بر سر کار آیند و همین موجب اغتشاش و اختلال انتظامات مملکتى شده است که هر هوسناکى براى ریاست وزرا و وزارت تقلا می‌کند و محرک این تقلاها هر چه باشد غیر از امید خدمت به ملت پایمال شده است.

سپس به موضوع تجارت دولت و خرید و فروش حوائج عمومى و ضرورى مملکت پرداخته گفتند در نتیجه بودجه چهل میلیونى به صورت فعلى در آمده است عواید کمر‌شکن این انحصارات صرف ادارات و موجب فساد و خرابى می‌شود بالاخص وسوسه بالا بردن نرخ پول خارجى که اسباب تنزل پول و ترقى اجناس و دستمزد است و اظهار عقیده نمودند که اسعار خارجى باید صرف احتیاجات ضرورى گردد و امتعه غیر ضرورى نباید در سهمیه واردات منظور شود جاى کمال تأسف است که مجلس در تغییر نرخ اسعار خارجه نظر نداشته و به اختیار وزرا گذاشته شده و اضافه نمودند که بیانات جوابیه دولت راجع به تصویب‌نامه ارز قانع کننده نبود و این تصویب‌نامه بر خلاف مصالح مملکت است.

سپس به قروض جدید مملکت اشاره کرده گفتند نباید به قرضه سنگین دیگرى دست زد و براى تقلیل عوارض و تحمیلات باید اقدامات اساسى و تدریجى به عمل آید آقاى تقى‌زاده در پایان بیانات نظریه اصلاحى خود را تشریح نمودند و 20 دقیقه به ظهر تنفس داده شد و بعد جلسه به روز سه‌شنبه محول گردید یک ساعت و بیست دقیقه به ظهر روز سه‌شنبه 16 شهریور مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید. آقایان: حاج آقا رضارفیع- عبدالحسین اورنگ- محمد ذوالفقارى. احمداخوان. ناصر ذوالفقارى- ابراهیم افخمى- فرج الله آصف- احمد بهادرى- جوادگنجه- محمدتقى بهار- نصرت الله اسکندرى- محمدحسین نواب- دکتر ابوالحسن ملکى- حبیب الله امین. غائبین بى اجازه- آقایان: اردشیر شادلو- حسن اکبر- جوادعامرى- سلطان‌العلما- ابوالفضل تولیت- کامل ماکویی- امیرتیمور- حسین وکیل- مسعودثابتى- دکتر مصباح‌زاده- یمین اسفندیارى- منوچهرگلبادى- آرام بوداغیان- صفاامامى- دکترمتین دفترى.

آقاى اسلامى تقاضا نمودند نسبت به اراضى عباس آباد مربوط به وزارت جنگ تا در مجلس مطرح نشده اقدامى به عمل نیاید استیضاح‌نامه آقاى عبدالقدیر آزاد از دولت راجع به توقیف مطبوعات و قیام علیه مشروطیت قرائت گردید و آقاى نخست وزیر گفتند دولت عملى بر‌خلاف قانون اساسى نکرده است و براى جواب استیضاح حاضر است و مقرر گردید به بعد از خاتمه عمل بودجه موکول شود. آقاى دکتر شفق به عنوان موافق در اطراف بودجه وارد صحبت شدند که اگر مطالب مهم و مفید مجلس را از صورت مذاکرات ادوار گذشته خلاصه کنند کتاب قابل ملاحظه و مفیدى به دست می‌آید که به هیچ یک از آن مطالب اساسى و قابل استفاده عمل نشده است و این در کشور ما به علت غیر ثابت بودن دولت‌ها بوده والّا در کشور فرانسه هم بعد از جنگ اخیر چندین دولت عوض شده ولى سازمان‌های ثابت حافظ مملکت است و بعد با اشاره به دو جنگ اخیر بین‌المللى و خسارت وارده به ایران و فتنه‌ها و تحریکات داخلى و خارجى و عدم قدرت مجلس‌ها بالاخص از شهریور به این طرف در نگهدارى دولت‌ها گفتند فعلاً باید یک بودجه با اصلاحاتى که در حیز امکان و عمل باشد تصویب گردد تا براى سال 28 با مطالعه و فرصت بیشترى یک بودجه صحیح تنظیم شود.

یکى از شرایط بودجه صحیح سازمان صحیح است و یکى دیگر رعایت تناسب بین وزارتخانه‌ها و بودجه خرج آن‌ها است و نخست باید در امور تولیدیه کوشش کنیم تا سرمایه کافى جهت توسعه فرهنگ کشور به دست آید همچنین در قسمت درآمد باید وضع مالیاتى کشور را در نظر گرفت و مالیات باید از کسانى گرفته شود که در آمدى دارند و در بودجه ما رقم مالیات مستقیم فقط 45 میلیون تومان است و بقیه به غیر مستقیم از سرمایه مردم گرفته می‌شود و در قسمت صرفه‌جویی معتقد بودند که به حد اعتدال لازم است و نیز باید یک نقشه اقتصادى ترسیم و یک شوراى اقتصادى تشکیل و سیاست اقتصادى کشور معلوم شود و در قسمت کارخانه‌جات دولتى که مهم‌ترین ثروت کشور است باید موضوع کارگران و نقشه تأمین وضعیت آن‌ها و ایجاد وزارت کار مورد توجه قرار گیرد و براى حفظ کارخانه‌جات ملى معتقد بودند از ورود اشیاء تجملى جلوگیرى شود در باب بانک صنعتى و هر بنگاه اقتصادى دیگر گفتند باید از سیاست و دولت دور باشد و از مستخدمین زیاد دولت به تدریج کاسته شود و نسبت به منافع نفت جنوب با یک اقدام عادلانه حقوق واقعى ملت ایران استیفا شود و در خاتمه راجع به اقدامات مفید سازمان خدمات اجتماعى در جمع آورى گدایان و ولگردان و بیماران و کمک به بهبود وضع آنان شرحى بیان لزوم داشتند تسریع تصویب بودجه و پشتیبانى از دولت را گوشزد نمودند. آقاى حاذقى پیشنهاد نمودند که مذاکرات در کلیات بودجه کافى است و در این باب توضیحاتى دادند و آقاى رضوى مخالف بوده گفتند باید مطالعات و مذاکرات کافى به عمل آید.

آقاى وزیر فرهنگ لایحه اصلاح قانون تأسیس دانشگاه را تقدیم داشته و رأى به کفایت مذاکرات اخذ و تصویب شد شور در مواد نیز تصویب و ماده اول مطرح گردید. آقاى مهندس رضوى گفتند با تصویب بودجه به این صورت و تثبیت وضع خراب مملکت مخلف هستند و سپس در موضوع تشکیلات ادارى و کارمندان دولت گفتند همه وظیفه‌شناس و وطن‌پرست می‌باشند و راضى نخواهند بود که به این بهانه تشکیلات مملکت به این وضع باقى بماند و اظهار عقیده نمودند که افراد زاید ادارات مشخص و برکنار و حقوق آن‌ها پرداخت شود و تشکیلات مملکت با دقت و سرعت اصلاح گردد و رتبه‌های مستخدمین بیش از این مبتذل نشود و در قسمت درآمد بودجه گفتند به قدرت و استطاعت و آسایش طبقات پائین توجه نشده است و وزارتخانه ها اعتبارات خود را به تناسب احتیاج و ضرورت در نظر نگرفته‌اند و درآمد سهام نفت دولت در بودجه ذکر نشده است و در باب هزینه کشور و وضع فرهنگ توضیحاتى داده گفتند یک دانشگاه خوب بهتر از چند دانشگاه ناقص است باید به تعلیمات ابتدایی بیش از پیش توجه شود و در موضوع واردات کالا و ارز معتقد بودند که باید منافع عمومى کشور در نظر باشد و وارد کردن ماشین و لوازم کارخانه‌جات نباید محدود و منحصر به عده معدود گردد و بعد نسبت به وزارتخانه‌هاى کشاورزى و اقتصاد و جنگ توضیحاتى داده گفتند باید کارها از روى اصول فنى انجام شود و اداره ژاندارمرى اصلاح و وزارت پست و تلگراف مجهز به وسایل جدید شود و در خاتمه از دولت تقاضا نمودند که در اصلاح اوضاع استان کرمان و امور عمرانى انسامان توجه بیشترى مبذول گردد و وسایل بهداشت و آسایش کارگران قالى‌بافى به وسیله شرکت فرش فراهم شود.

پنجاه دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم شد و به روز پنجشنبه موکول گردید

رئیس- آقاى حاذقى بفرمایید

حاذقى- حقى را که نظامنامه براى نمایندگان از لحاظ تذکر در صورت مجلس قائل شده براى این است که اگر یک نکاتى از نظر نظامنامه مورد توجه قرار نگیرد یادآورى بشود که در صورت جلسه قید بشود و در آن جلسه‌هایی که به صورت تنفس تعطیل کردیم یک جلسه بر خلاف آن تصمیمى که گرفته شده بود ساعتى که اعلام فرمودند و زنگ جلسه زده شد آقایان همه اجتماع نکردند در جلسه و در جلسه

+++

 60 نفرى حاضر بودند که بعد مقام ریاست روى تصمیمى که گرفته بودند و مورد توافق بود جلسه را تعطیل فرمودند عده‌ای از آقایان که آمده بودند بنا بود اسامى آن آقایانی که نیامدند و روى تأخیر و نیامدن آن‌ها جلسه تعطیل شد در صورت جلسه نوشته شود که مقام ریاست تذکر فرمودند که این بار را نمی‌نویسیم ولى در دفعه‌های بعد قید می‌شود. خدمتتان عرض کنم که در جلسه گذشته مقام ریاست جلسه را به صورت تنفس تعطیل فرمودند ولى باز در حدود یک ربع ساعت نگذشته بود که زنگ زده شد معلوم شد عده‌ای از آقایان از مجلس بیرون رفته‌اند و جلسه تشکیل نشد و امروز هم در ساعت 9 قرار بوده است آقایان در جلسه حاضر بشوند و در ساعت 10 و پنج دقیقه مجلس رسمیت پیدا کند من استدعا می‌کنم به پاس احترام تصمیمى که گرفته می‌شود مقام ریاست دستور بفرمایید اسامى آقایانى که به علت نیامدن آن‌ها یا بیرون رفتن آن‌ها جلسه از کار می‌افتد و تعطیل می‌شود در صورت جلسه‌ها ذکر بشود تا یک مدرکى در تاریخ مشروطیت ایران بماند تا معلوم شود که کی‌ها مانع کار مجلس می‌شوند.

رئیس- حالا باید سر کار یک مدتى تأمل بفرمایید که عده کافى شود براى مذاکره و این هم که آقاى حاذقى می‌فرمایند این بر طبق نظامنامه نیست نظامنامه تکلیفى براى آقایان نمایندگان از طرف من معین کرده است که اسامى خوانده شود تذکر داده می‌شود خود آقایان باید رعایت کنند، آقاى دکتر شفق

 دکتر شفق- بنده یک عرضى کرده بودم در باب مالیات مستقیم که اشتباه بود عرض کردم 45 میلیون تومان بعد خودم هم این را تصحیح کردم و عرض کردم 85 میلیون تومان یکى هم در باب کارخانه‌جات. بنده راجع به تشویق زارع هم صحبت کردم. استدعا می‌کنم در صورت جلسه اصلاح بفرمایید.

رئیس- اصلاح می‌شود همین طوری که تذکر دادید. دیگر به صورت جلسه اعتراضى نیست؟ چون فعلاً عده براى رأى کافى نیست، براى تصویب صورت جلسه بعدآ تصویب می‌شود.

آقاى باتمانقلیچ‏

باتمانقلیچ- گذشته از فرمایشات آقاى مهندس رضوى چند روز است که در خود مجلس و در خارج صحبت از گرفتن 330 هزار دلار از کشاورزى می‌باشد، بدبختانه مجلس که وقت نطق قبل از دستور نمی‌دهد و توضیح ندادن در این موضوع و رفع شبهه نکردن از نمایندگان عده‌ای را ناراحت نموده و اینک بنده از آقاى مهندس رضوى تشکر می‌کنم که وقت صحبت به بنده دادند بنده اصولاً بعد از 17 سال تجربه کشاورزى تشخیص دادم که سطح زندگى وقتى بالا می‌رود و هزینه زندگى وقتى پائین می‌آید که وضع کشاورزان خوب باشد و تولید در مملکت زیاد بشود (صحیح است) این هم نخواهد شد مگر با تبدیل گاوآهن به تراکتور و تهیه آب براى زارعین (صحیح است) بنده از 8 ماه قبل یک نمایندگى کارخانه «کیز» که از معروف‌ترین کارخانه‌ها بود داشتم ولى در این راه هیچ نظرى که براى شخص خودم باشد نداشتم. هیچ نظر استفاده براى شخص خودم نداشتم. پیشنهاد کردم به دولت که من 200 دستگاه از تراکتوری سهمیه ترکیه را براى ایران گرفتم با هزار زحمت و این را در اختیار دولت می‌گذارم بدون این که دینارى استفاده داشته باشد این‌ها کتبى است و تمام در وزارت اقتصاد ملى وجود دارد و بعد ذکر کردم که در درجه اول پیشنهاد من (نت پرایس) تعیین قیمت حقیقى کارخانه است که اگر یک روزى ثابت شد یا معین شد که یک دلار من کمیسیون و یا به هر عنوان دیگرى که داشتم گرفته‌ام براى هر یکصد دلار جریمه می‌دهم و ضامن من هم بانک شاهى خواهد بود.

ناصرى- قیمت غیر از این است شما دسته‌بندى کردید

 باتمانقلیچ- شما بیایید صحبت کنید آقا، چون که به شما ندادند. بنده این عرایضى که می‌کنم اینجا آقا مجلس شوراى ملى است تند‌نویسى مجلس می‌نویسد. اگر یک کلمه بر‌خلاف بود یک عمل یک سنتى از شرکت ما خلاف دیدند هستى خودم را در مقابل این عرایضم ضمانت می‌دهم.

دکتر راجى- این شرکت شما به مجلس چه کار دارد آقا؟ شما که یک تراکتور سه هزار تومانى را 27 هزار تومان می‌فروشید که بنده عرضى نکردم‏...

رئیس (خطاب به آقاى دکتر راجى)- آقا نظم مجلس با من است ده مرتبه گفتم نظم را حفظ کنید. شما هم از خودتان دفاع بکنید (خطاب به آقاى باتمانقلیچ) شما هم به دیگران چه کار دارید؟ راجع به اظهارات آقاى مهندس رضوى از خودتان دفاع کنید.

باتمانقلیچ- آقایان این عرایضى که بنده می‌کنم ... (فرامرزى- آقا ماده 109 که این اجازه را نمی‌دهد. این ماده را قرائت کنید ما هم بفهمیم) ... تمام آقایان یکى یکى می‌آیند پشت تریبون و فریاد می‌زنید که آقا وضع زارعین خوب نیست. یک کسى آمده است فداکارى کرده است دیگر نبایدبه او حمله کرد. تنها کارى که دولت جناب آقاى هژیر به این هیئت دولت با کمال حسن نیت کرده این موضوع کشاورزى است و این رقمى است که 600 هزار لیره معین کردند براى مناطقى که آقایان در آنجا علاقه‌مند هستند حتى کرمان و یزد و شیراز.

رئیس- آقا راجع به ماده 109 و دفاع از خودتان توضیح بدهید.

باتمانقلیچ- چشم، بنده پیشنهاد دومم این بوده است که این تراکتورها براى این که بازار سیاه پیدا نکند خود وزارت کشاورزى براى ایران هر قدر که صلاح می‌دانند تعیین بکنند و خودشان بفروشند (ناصرى- وزارت کشاورزى بازار سیاه درست می‌کند آقا) و از مبلغى که براى خود وزارت کشاورزى معین می‌شود 20 درصد اسباب یدکى براى این تراکتورها باید بیاید. تعمیرگاه سیار و تعمیرگاه معین داشته باشد و بنده هم دینارى استفاده از این راه نمی‌خواهم و کمسیون هم نخواهم گرفت نیم درصد معین شد براى آقایان هر‌کس بخواهد اعتبار باز شود بنده نوشتم به کارخانه که من حاضرم دینارى کمسیون نداشته باشم هر کس اعتبار باز کرد براى ایران این 200 دستگاه را حمل بکند. جواب دادند این به صرفه ایران نیست زیرا آن‌ها نمی‌توانند اسباب یدکى بیاورند.

رئیس- آقاى باتمانقلیچ ماده 109 اجازه نطق قبل از دستور را نمی‌دهد.

باتمانقلیچ- آقاى مهندس رضوى هم نظرى که نداشتند ذهنشان روشن بود که باتمانقلیچ دینارى استفاده نکرده است (صحیح است) مختصر آقا هرکس خواست در این مملکت یک خدمتگذار واقعى باشد و نفعى براى خودش نخواهد به او حمله می‌شود آقاى وزیر کشاورزى با یک ایمان راسخ آمدند با حسن نیت این عمل را انجام دادند نتیجه‌اش این می‌شود که به ایشان حمله می‌شود من معتقدم که کسى باید بیاید یک کار مثبتى را در این مملکت شروع کند مدیر کل می‌دانید چه وقت مردم می‌شوند؟ وقتى می‌شوند که هر کارى در این مملکت گفتند بگویند به ما چه به ما چه که چه کارى در این مملکت می‌کنند وقتى یک نه گفتند هیچ کار مثبتى در این مملکت انجام نمی‌شود کى جرأت می‌کند یک قلم روى کاغذ بگذارد فوراً فلان روزنامه بهش می‌نویسد آقا سه میلیون تومان دزدى کرده بنده اجازه نطق قبل از دستور می‌گیرم و در این موضوع و موضوعات دیگر توضیحات کافى خدمت آقایان عرض می‌کنم‏

رئیس- آقاى مهندس رضوى مختصراً بفرمایید

مهندس رضوى- بنده مختصرى عزض می‌کنم آقایان محترم می‌دانید که بنده در ضمن عرایض خودم به هیچ وجه اشارهایی به آقاى باتمانقلیچ نکرده بودم (باتمانقلیچ- متشکرم) چون ایشان خودشان احساس فرمودند که در این زمینه روى سخن با ایشان بوده است بنده باید عرض بکنم که نظر بنده به هیچ وجه روى اشخاص نبوده و نیست و خدمت ایشان هم هیچگونه کم ارادتى نکردم یعنى همانقدر ارادتى که به سایر تجار دارم به ایشان هم دارم و اما قضیه‌ای که بنده به نظر دولت رساندم و توجه دولت را جلب کردم و روى آن قضیه هم می‌ایستم این است که تبعیض در دستگاه دولت هیچ وقت منجر به رعایت حال و رفاه مردم و یا اصلاح امور نمی‌شود (صحیح است) این نظر بنده بود بنده گفتم وزارت کشاورزى و یا هیئت دولت اگر می‌خواهند در امور ماشین آلات کشاورزى کمکى به مردم کشاورز و بالاخره به مالکین بکند ممکن بود که این را بدون تبعیض کرده باشند هر قدر ارز که می‌خواهند بدهید. به شرایط مساوى به واردکنندگان بدهید حتى به عقیده بنده هر مالکى که می‌خواهد یک تراکتور وارد کند باید دولت بهش ارز به اندازه یک دانه تراکتور بدهد و این طریقه‌یی هم که الان راجع به تراکتور معمول شده این است که قدرى کامیون و اتوموبیل دمده شده فعلاً نظریات تجارتى آقایان روى تراکتورها جلب شده و این آمدن آقایان اینجا و به نام ملت رجز خواندن «بنده عذر می‌خواهم» کار پسندیده‌یی نیست هر کارى که در مملکت می‌شود نباید تنها گفت من نظرم براى این است که کشاورز ایرانى راحت شود کشاورز ایرانى از آن هم که تراکتور بیاید مادام که دولت روى امور خودش کنترل نداشته باشد اگر حتى تراکتور هم بیاید موتور هم بیاید تولید هم زیاد شود تا وقتى که روابط مالک و زارع معین نشده باشد و تا وقتى که دولت رسیدگى به وضع زارع نکرده زارع ایرانى هیچ استفاده‌یی نخواهد کرد (صحیح است) اما از نظر مجموع تولید مملکت بنده هم کاملاً موافقم که هر چه زودتر مملکت مکانیزه بشود

+++

 اما از نظر خود موضوع بنده عرض کنم که شما سیصدهزاردلار که نمی‌دانستم شنبدم 300 هزاردلار گرفتبد آن هم قبل از آن که به هیچ یک از واردکنندگان دیگر ارز داده باشند یک نف هم از آمریکا امده و گفتند اگر داده نشود فسخ خواهد شد دولت هم داده بنده ایرادى ندارم که چرا داده آن روزى که دولت باید یک دلار بدهد باید به همه کس در شرایط مساوى بدهد و حالا هم عرضم این است که اگر یک تجارتخانه برده باشد براى ما فرق نمی‌کند یا یک تجارتخانه دیگر ولى عقیده‌ام این است که کارى بکنید که همه کسانی که می‌خواهند تراکتور براى استفاده در املاک خودشان وارد بکنند با شرایط مساوى از ارز دولتى استفاده بکنند (صحیح است) (سزاوار- به کشاورز حقیقى بدهند) الان بنده یک صورتى که از نمایندگی‌های تراکتور دارم می‌بینم اغلب از وکلاى مجلس شوراى ملى در این کار شرکت دارند. بنده ایرادى ندارم خوب البته یک کسى سعى می‌کند به زحمت وکیل بشود می‌خواهد بعد استفاده کند (جمعى از نمایندگان- اسم ببرید آقاى مهندس) تراکتورهایی که الان در ایران معمول است آقا تراکتور کیز است آقاى باتمانقلیچ می‌آورد تراکتور انترناسیونال است آقاى کهبد و شهاب خسروانى می‌آورند (کهبد- خلاف عرض کرده‌اند) و تراکتور الیور آقاى بوشهرى می‌آورند تراکتور فردسن آقایان امینی‌ها می‌آورند (ابوالقاسم امینى- آقایان امینی‌ها نفرمایید) حالا این‌ها هستند و بنده هم توضیح دادم که این آقایان هیچ کدام غیر از شما ارزى نگرفته‌اند پس در واقع به نسبت به خودتان هم تبعیض کردید و من نظرم این است و از نظر ملت ایران هم عرض می‌کنم آقایان بنده هیچ ایرادى از تجارتخانه‌یی نسبت به تجارتخانه دیگر ندارم این نحوه عمل را به صرفه مملکت ایران تشخیص نمی‌دهم و دولت را مسئول می‌دانم (صحیح است)

 رئیس- آقاى دکتر راجى.

دکتر راجى- طبق ماده 109 خواستم عرض کنم آقاى باتمانقلیچ فرمودند که بنده تراکتور وارد می‌کنم به سه هزار تومان و سى هزار تومان می‌فروشم.

یک نفر از نمایندگان- اشتباه کردند.

حاذقى- اسباب جراحى مقصود ایشان بود)

دکتر راجى- قضاوت این را هم به آقایان نمایندگان واگذار می‌کنم ولى مطلبى را که استفاده می‌کنم که در اینجا به عرض برسانم این است که براز ماشین‌های کشاورزى که می‌خواهند وارد کنند از قرارى که من شنیدم ششصد هزار لیره سهمیه قائل شدند خوب است که این سهمیه را بین ده استان قسمت بکنند (صحیح است) هر استان 60 هزار لیره و این سهمیه را... (کشاورز صدر- بین تمام شهرستان‌ها) بین تمام استان‌ها (کشاورز صدر- شهرستان‌ها) (سزاوار- به تناسب جمعیت) (زنگ رئیس) و این سهمیه تحت‌نظر اداره کشاورزى اداره دارایی، استاندارى هر کس که دلشان می‌خواهد در محل به مصرف خرید این ادوات برسد والّا یک گروهى بیایند در تهران خواه در مجلس و خواه در خارج مجلس بخواهند به اسم ماشین کشاورزى و خدمت به ملت یک استفاده یی بکنند بنده این خدمت را محض رضاى خدا قبول نمی‌کنم (صحیح است- احسنت)

فرامرزى- بنده هم اجازه می‌خواهم استدعا می‌کنم ماده 109 را بخوانید من هم عرض دارم‏

رئیس- چون اسم آقاى دکتر راجى را بردند ایشان هم مجبور بودند که توضیح بدهند، آقاى وزیر کشاورزى وزیر کشاورزى (آقاى بوشهرى) بنده خیلى متأسف هستم که در یک موردى که دولت سعى کرده به منافع مملکت و کشاورزى خدمتى بکند این اندازه مورد صحبت در مجلس واقع سده تا قبل از آمدن بنده به این پست وزارت کشاورزى مبالغى براى خرید ماشین آلات کشاورزى ارز داده شده (ملک مدنى- صورت آن‌ها را خواهش می‌کنم آقاى امیر همایون بیاورید به مجلس تا بفهمیم یکى داده شده) دولت در صدد برآمد براى ارزى که در این راه داده می‌شود یک مقرراتى قائل شود که اولاً یک مسئولیتى اشخاص داشته باشند که وسیله تعمیر آن‌ها را در مملکت تهیه بکنند و ثانیاً از ورود ماشین آلات مختلف به مارک‌های مختلف که در آتیه براى صاحبان این تراکتورها اسباب دردسر است جلوگیرى بشود و براى این که وسائل تعمیر آن‌ها را در دسترس داشته باشیم مقرراتى وضع شد که اشخاصى که می‌خواهند تراکتور وارد بکنند مى به استی بیایند قبلاً آن مقررات را متعهد بشوند که طبق این مقررات آن تراکتورها وارد بشود. اولاً آن اشخاصى که تقاضاى وارد کردن تراکتور می‌کنند این تراکتور به هیچ وجه در دسترس وارد کننده نیست و آن‌ها متوقع هستند که به محض ورود در گمرک صورت خرید و فاکتور این را بیاورد به اداره کشاورزى و آن صورت را بایستى که خود کمپانى فروشنده تصدیق کند که هیچگونه تخفیف نمایندگى در این منظور نشده و این به قیمتی وارد ایران شده است که کارخانه دست اول فروشنده می‌دهد. و یک منافعى در حدود صدى 16 به دیگران قرار گذاشتیم بدهد که در مقابل آن متعهد بشوند که در سایر جاها هم که این تراکتورها معمولاً وارد می‌شوند یک تعمیرگاه‌های سیار به کار بیفتد و در هر استانى یک محل تعمیرگاه داشته باشد و تمام لوازم یدکى این ماشین آلات را در دسترس مصرف‌کنندگان آن‌ها بگذارند. با این عمل تراکتورى که امروز بین 18 و 24 هزار تومان در تهران می‌فروشند در نتیجه این عمل دولت بین 6 تا 10 هزار تومان در دسترس مصرف کننده گذاشته است یعنى پولى که از مردم گرفته می‌شود در حدود 4 تا 5 هزارتومان ارزان‌تر به دست مصرف‌کننده داده می‌شود آقایان پیشنهاد فرمودید که تقسیم بکنید به استان‌ها.

هر کس تقاضاى تراکتور داد برود و تراکتور وارد بکند اولاً این عمل باعث این می‌شود که تراکتورهاى مختلف وارد مملکت بشود و وسائل تعمیر آن‌ها در مملکت موجود نباشد و وزارت کشاورزى نمی‌تواند اشخاص را مسئول قرار بدهد که اگر کسى رفت یک تراکتور را آورد وسائل تعمیر هم همراه خودش براى یک تراکتور یا دو تراکتور بیاورد این بود که حتى‌القوه تصمیم گرفته شد که از مارک‌هایی باشد که از چهل پنجاه تا کمتر نباشد که با این چهل پنجاه تا بتوانند وسائل تعمیر در مملکت تهیه بکنند. آقا فرمودند که شرکت‌هایی هست در مملکت که تراکتور وارد می‌کنند کیست؟چون بنده نه هیچ یک از خانواده بنده نه تراکتور وارد می‌کند و نه تراکتور می‌فروشد و تازه این هم گناه نیست (مهندس رضوى- اگر گناه نیست بنده عرضى دارم) هر کس تعهدى بسپارد تراکتور بیاورد. وزارت کشاورزى معین خواهد کرد پس از آن که تمام ارز تراکتور به مصرف خواهد رسید به عرض مجلس خواهد رسید چهارصد تا سیصد تا تراکتور خریدارى شده است می‌فرمایید که این را به استان‌ها یا اشخاص بدهیم هر شکل که آقایان تصویب کنند ما هم مطابق نظریات آقایان عمل می‌کنیم. هر شکل که آقایان میل دارید در تقسیم نظارت بکنید ما حاضر هستیم. در اختیار آقایان می‌گذاریم در هر موردى هم اگر باز هم مجلس نظر دارد مثل سابق هر کس می‌خواهد وارد بکند و 8 هزار تومان را به قیمت 24 هزارتومان بفروشد بنده عرضى ندارم‏.

امینى- آقا بنده هم اجازه می‌خواهم چون نسبت به امینى هم فرمودند

رئیس- مگر توجه نکردید آقاى مهندس رضوى گفتند که به این شرکت‌ها ندادند، (امینى- ندادند چیست؟ به اسم گفتند ما باید پشت تریبون توضیح بدهیم.) آقاى معدل‏

2- تقدیم و طرح یک فقره لایحه به قید دو فوریت راجع به زائرین حج از طرف معاون نخست وزیر

 معاون نخست وزیر (آقاى معدل)- البته خاطر آقایان مستحضر است که پس از تجدید روابطى که با دولت عربستان سعودى شده، عده زیادى به مکه معظمه مشرف می‌شوند اعلامیه دولت در این باب منتشر شده و به نظر آقایان محترم هم رسیده است (فولادوند- بسیار خوب است) براى این که آقایانى که به مکه معظمه مشرف می‌شوند مستطیع هستند و از جهت مخارجى که براى کاروان آن‌ها می‌شود به بودجه چیزى تحمیل نشود قرار شد که از هر یک از آن‌ها یک هزار ریال گرفته شود که به خرج کاروان آن‌ها برسد. از این بابت بهتر دیده شد که این صورت قانون داشته باشد که سابقه‌ای نشود که این گونه عوارض بعدها نظیر پیدا بکند (صحیح است) لایحه با قید دو فوریت تقدیم می‌شود که امروز موافقت بفرمایید که این بگذرد و فرصت رفتن از کف نرود، و وسائل کار فراهم بشود (صحیح است.)

رئیس- ماده واحده قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى، چون امسال عده زیادى از اتباع دولت شاهنشاهى ایران براى زیارت خانه خدا قصد عزیمت دارند از نظر رعایت جهات بهداشتى و انضباطى و مراقبت‌های لازم دیگر مقتضى است که مسافرت زائرین به نحو مطلوبى صورت گیرد و نظر به این که در بودجه کل کشور براى هزینه سرپرستى که باید در معیت زائرین بروند اعتبارى موجود نیست و چون براى رسم حج نیز مدت بسیار کمى مانده لذا ماده واحده ذیل را به قید دو فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را می‌نماید. نخست وزیر. وزیر کشور

+++
ماده واحده هر زائر بیت‌الله الحرام براى مصارف هیئت‌هاى سرپرستى کاروان حج مکلف است مبلغ یک هزار ریال بپردازد. این درآمد به خزانه کشور ریخته می‌شود و پرداخت هزینه آن تابع قانون محاسبات عمومى نیست و به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران مصارف آن تعیین و پرداخت می‌شود و اگر مازادى داشته باشد در حساب مخصوص نگاهدارى و به مصرف سال‌های بعد خواهد رسید.

 رئیس- فوریت اول این لایحه مطرح است (فرامرزى- بنده مخالفم) آقاى ملک مدنى مخالفید (ملک مدنى- با فوریت موافقم) آقاى وکیلى مخالفید؟ (على وکیلى- با فوریت مخالف نیستم) آقاى باتمانقلیچ (باتمانقلیچ- خیر) آقاى رضوى مخالفید؟ (ابوالحسن رضوى- خیر) آقاى قبادیان مخالفید؟ (قبادیان- خیر) آقاى صفوى مخالفید؟ (صفوى- موافقم) آقاى فرامرزى بفرمایید.

فرامرزى- بنده اولاً معنى فوریت را نمی‌فهمم چه جیز است در مجلس؟ و از آقاى دکتر شفق مخصوصآ که استاد دانشگاه هستند استدعا می‌کنم که فوریت را براى ما معنى بکنند. اگر فوریت این است که یک اشخاصى حالا اگر لایحه یی باشد که دولت بدهد یا طرحى باشد که نمایندگان بدهند، امضا بکنند و تقاضاى دو فوریت بکنند این در مجلس باید مطرح بشود. مقدم بر این لایحه طرح‌های دیگرى هست که همین معامله را دارد. اگر مجلس چون سقف ندارد و بادبزن گذاشته‌اند و یک مجلس و چند هوا می‌شود، این را می‌خواهم من بدانم علت این که یک طرح دیگرى که داده شده و وکلا هم امضاء کرده‌اند و مطرح هم شده آن‌ها مطرح نمی‌شود و یک طرح دیگرى که یک ماه بعد می‌آید و همان حال را دارد فى‌المجلس مطرح می‌شود؟ این را بنده می‌خواهم بدانم و مثلاً بنده در همین ماده 109 اعتراض داشتم واقعاً ما گیجیم من خودم گیجم نمی‌دانم که چگونه آدم تقاضاى حرف زدن بکند که به وى اجازه بدهند. چه جور پیشنهاد بکند که خوانده بشود. چه جور طرحش را بدهد که مطرح بشود براى این که داراى تمام آن مزایا است که دیگرى دارد، این یکى مطرح می‌شود و آن یکى مطرح نمی‌شود و من این را می‌خواهم بدانم؟ آقایان شاید می‌دانند که یک شرکت‌های حمل نقلى می‌خواستند که حجاج را خودشان به طور اختصاص ببرند به حجاز، این‌ها می‌خواستند کارى بکنند که شرکت‌های دیگر نتوانند این کار را بکنند. فقط یک شرکت دو شرکت و سه شرکت بتوانند این کار را بکنند و این بدون امتیاز گرفتن از مجلس نمی‌شد. چون خلاف قانون بود. حالا به این صورت در آوردند که آن هزار ریال یا هزار تومانى که نمی‌دانم مبلغ آن چقدر است مبلغش را دولت بگیرد و بدهد به آن شرکت که نظرش است آن‌ها را ببرد. به این جهت من مخالف با فوریت این لایحه هستم و باید مطرح شود و معلوم شود که سوسه آن کجاست؟

رئیس- آقاى ملک مدنى (نخست وزیر- اجازه مى‌فرمایید؟) بفرمایید

نخست وزیر- عرض بکنم در باب مطلب اولى که فرمودند البته بنده نظرى ندارم که اول مطرح شود هر جور مجلس شوراى ملى صلاح می‌داند مطرح بشود اگر این فورى است که این اول بشود نمی‌دانم چون ارتباطى با کار دولت ندارد البته مجلس شورای ملى هر تصمیمى که گرفتند خودشان می‌دانند و دولت هم نظرى ندارد مجلس شوراى ملى تصمیم گرفته است هرچه که مقدم و مؤخر است خود می‌داند این در باب این موضوع. در باب اصلش صحبت کردند باید مختصر عرض کنم اگر فوریت داده شده آن هم به دو فوریت براى این است که یا باید مردمى که داوطلب حج هستند آن طور بروند که قبل از دهم ذىحجه رسیده باشند یا خیر؟ (صحیح است) این علت دو فوریتش است. اما اصل مطلب آقایان می‌دانند که عقیده قلبى و مذهبى طورى است که هیچگونه مقررات ادارى جلوش را نمی‌تواند بگیرد (صحیح است) کسى خود را مقابل قانون دینش مستطیع می‌داند و لازم می‌داند به خودش که مطابق امر الهى به حج برود و اگر هم دولت وسیله کارش را فراهم نکرد می‌رود. این بود که امسال دولت با نماینده دولت سعودى مذاکره کرد، یک تسهیلاتى براى حجاج ایرانى قائل شود دولت عربى هم قبول کرده است که کلیه تسهیلات و هرگونه معامله و رفتارى را که با سایر مسلمانان دنیا می‌کند با ایرانی‌ها هم بکند (دکتر معظمى- این وظیفه‌شان است) این مرحله اول حالا که این عمل انجام گرفته است ما خواستیم به ایرانی‌ها بگوییم که اگر خواستید بروید به صورت قاچاق نروید ممکن است با اجازه دولت و طبق مقررات بروید آن هم اعلانش بود که در جراید منتشر شد و ملاحظه فرمودید حالا خودشان هم آن امتیازى که می‌فرمایند تصدیق فرمودند که همچو امتیاز و انحصارى براى کسى برقرار نشد گفته شد آزاد است مذاکراتى را هم که کرده بودند آقایان با دولت آن‌ها هم اعلام شد و گفته شد که یک کسانى در این حدود پیشنهاد داده‌اند حالا هر کس آزاد است که با آن شرکت‌ها برود یا غیر آن شرکت‌ها به همان قیمت یا زیادتر یا کمتر از آن قیمت می‌شود برود.

اما راجع به یک هزار ریال آن هم البته بسته به نظر آقایان است همان طور که دولت در دو فوریت و یک فوریتش اصرارى ندارد مقصود این است که تکلیف حجاج معلوم شود راجع به گرفتن اصل این یک هزار ریال هم اصرارى ندارد یا صلاح می‌دانند آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى مطابق صلاحى که دولت دیده است که این آقایان در رفتنشان یک عده ایی همراهشان باشد و کمک به آن‌ها بکنند در مواقعى که لازم است همه مأمورین عرض راه هم مأمور دولت ایران هستند مأمور دولت ایران در عراق اگر هست مأمور دولت عراق در حجاز اگر هست مأمور دولت حجاز کسانى که وسیله راه ندارند به این هیئت رجوع می‌کند و با آن‌ها راه می‌آید یا این که در امور صحى طبیبى همراهشان باشد دوایی همراهشان باشد که به آن‌ها کمک بکند و این را ما به این شکل به نظرمان رسید که از بودحه مملکت نه چیزى صرف این کار بشود و نه مخارج خاصى در نظر گرفته شده بود براى این منظور یعنى اعتبارى نداشتیم حالا امر دایر است بین یکى از دو چیز یا گفته بشود که این آقایان خودشان آزادند و بروند از هر راه و با هر کس سرپرست هم لازم ندارند کمک هم نمی‌خواهد دستگاه هم نمی‌خواهد طبیب هم نمی‌خواهد هیچ کس لازم ندارد بسیار خوب آزادانه بروند یا نظر بر این بشود که این کمک را بکنیم همان طور که سایر ملل اسلامى حجاجشان که می‌روند یک سرپرستى هم دارند. اگر از اینجا هم کسى می‌خواهد برود از خودشان بگیرند و اگر مایل هستند کسانى که به حج بروند و حاضر هستند که این مخارج را بپردازند یک هزار ریال را هم بدهند که این جمع بشود و صرف این کار بشود این را به هیچ شرکتى نمی‌دهند به هیچ گونه شرکت حمل نقل این پول داده نمی‌شود اگر مجلس تصویب فرمودند یک رئیسى خواهد داشت این کار که این را امیر قافله یا قافله سالار یا کاروان سالار یا امیر حاج هر چه اسمش را بگذارید این شخص خواهد بود با یک عده همکار و همراه و اشخاص فنى و دوا براى این که بتواند کمکى بکند در راهشان و اصلاً این تحویل هیچگونه شرکتى داده نخواهد شد حالا اگر میل دارید امروز تکلیف آن را معلوم بفرمایید چون چیزى به وقت باقى نمانده است این باید اقدام بشود اگر هم اصلاً ضرور نمی‌دانید یا این که مى‌فرمایید این برود به کمیسیون تا موقعی که در کمیسیون تکلیفش معین بشود آن وقت موقعش هم گذشته است هیچگونه اصرار و ابرامى هم در این مورد نیست مقصود راحت کردن و روشن کردن تکلیف یک عده کسانی است که می‌خواهند به حج بروند (صحیح است) اگر می‌خواهید مردم ترتیبى داشته باشند و نظمى داشته باشند باید پول بدهند والّا ترتیبى نداشته باشند و پول هم ندهند (صحیح است) نه امتیازى است نه چیزى دولت هم اصرارى ندارد

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- عرض کنم آقاى فرامرزى اینجا فرمودند که من مورد فوریت را درست توجه ندارم (فرامرزى- توجه دارم عمل نمی‌شود) اجازه بفرمایید به نظر بنده یکى از موارد فوریت که در آئین‌نامه مجلس پیش‌بینى شده همین است براى چه؟ براى این که یک عده مردم مطابق آئین‌ مذهبى خودشان می‌خواهند به مکه مشرف شوند همه ماها هم که الان نشسته‌ایم اینجا به خصوص وکلاى ولایات شاید به خود آقاى فرامرزى هم قطعاً مراجعه شده است اشخاصى هستند که آمده‌اند اینجا و می‌خواهند مطابق عقیده و ایمان مذهبی‌شان به حج بروند همه چیز را هم مهیا کرده‌اند و حتمآ هم می‌روند و همان طور که آقاى نخست وزیر فرمودند اگر یک نظم و ترتیبى براى این کار داده نشود قطعاً آنها به طور قاچاق می‌روند و این صحیح نیست و ممکن است مثل همان قضیه‌ای که واقع شد وقوع پیدا کند بنابراین دولت مصلحت دیده که این مطلب را اطلاع دهد و به عرض مجلس برساند بنده عقیده‌ام این است که فوریتش ضرورت دارد و لازم است که دولت کاملاً حجاج و کسانى را که می‌خواهند مشرف بشوند وسایل آسایش آن‌ها را فراهم بکند زیرا این‌ها خود ملت ایران هستند این‌ها مردمى هستند که در این مملکت غالبشان اشخاص زحمتکش هستند زارع و کشاورز هستند و اصناف هستند شاید تویشان طبقه اشراف کمتر باشد چون غالباً این طبقه هستند که بیشتر وظایف مذهبى خودشان را اجرا می‌کنند و آن‌ها هستند که موکل ما هستند و همیشه هم در موقع خودش رأى

+++

 خودشان را داده‌اند و به آن‌ها علاقه داریم (صیحیح است) بنده عقیده‌ام این است که چون ضرورت دارد این کار راجب این هزار ریال هم از جانب آقاى هژیر خواهش می‌کنم توجه بفرمایند چون موضوع اهمیت دارد و شاید مورد نظر آقایان باشد ما مخالف نیستیم که اگر حاجى وقتى که می‌خواهد به مکه مشرف بشود هزار ریال پول بدهد براى آن موضوعى که در راه طبیب داشته باشد دارو داشته باشد ولى این نباید صورت ادارى به خودش بگیرد و براى اشخاص پولى گرفته شود که به مصرف آن اشخاص برسد بنده عقیده خودم را اظهار می‌کنم که دولت آن امیر حاج یا قافله سالارى که فرمودید دولت باید بین اعضاء خودش انتخاب کند، چرا؟ براى خاطر این که شما مأمور خارجى دارید، قنسول دارید سفیر دارید وزیرمختار دارید این دستگاه عریض و طویل وزارتخانه‌هایی را که دارید این را مأمور کنید با همان حقوقى که می‌گیرید فقط ایاب و ذهابش را از این مبلغ به او بپردازید و یک نفر دو نفر طبیب هم از این اطبایی که اینجا هستند در نظر بگیرید و از این پول مخارج ایاب و ذهاب بدهید نه این که حقوق بدهید بنده معتقد نیستم که از این پولى که شما می‌گیرید به اشخاص حقوق بدهید. (محمد‌على مسعودى- پیشنهاد بدهید) پیشنهاد می‌کنم باید طبیب و دوا و همه این‌ها همراه باشد زیرا دستگاه دولت براى این است شما آن مأمورین خارجى را که دارید در ممالک خارجه براى چیست؟ براى حفظ منافع اتباع ایران است ایران یک عده اشخاصى دارد و این‌ها یک مشت مردمى هستند که می‌خواهند بروند به مکه مشرف بشوند بنده عرض می‌کنم از وزارت خارجه یا از وزارتخانه‌هاى دیگر دو سه نفر که صلاحیت این کار را داشته باشند تعیین کنید دو نفر طبیب از وزارت بهدارى بگیرید منتها از این پولى که می‌گیرید براى ایاب و ذهاب آنها به عنوان فوق‌العاده به آن‌ها بدهید و غیر از این نباید تبذیرى در این کار بشود و یک پولى گرفته شود و به مصرف اشخاص معینى برسد مثل این که پولى که از نفت و بنزین می‌گیرند براى آسفالت خیابان‌ها بعد به مصرف مدیر کل آسفالت می‌رسد مردم پول می‌دهند براى این که راهشان درست شود شما بروید این راه همدان را ملاحظه بفرمایید راه ملایر و همدان چندى قبل من به آقاى سعیدى معاون وزارت راه هم این مطلب را گفتم پول گرفته می‌شود براى آسفالت راه ولى به این مصرف نمی‌رسد به عقیده بنده شاید اکثریت مجلس موافق نیست که پول اشخاصى که به مکه می‌خواهند مشرف بشوند بدهند به اشخاص و شاید هزار ریال هم زیاد باشد به این جهت بنده پیشنهادى به مجلس تقدیم می‌کنم آقا هم موافقت بفرمایید ضمناً باید این اشخاصى که به مکه معظمه مشرف می‌شوند تحت نظر و مراقبت مأمورین دولت باشند و با نهایت احترام و عزت باید مشرف بشوند و برگردند براى خاطر این که ما نمی‌توانیم به یک عده مردمى که اعتقاد دارند و ایمان دارند و می‌خواهند مشرف بشوند از آن‌ها جلوگیرى بکنیم و بایستى وسائل حرکت آن‌ها هم فراهم شود

رئیس- رأى باید گرفت ولى عده کافى نیست در لزوم فوریت یا عدم لزوم آن باید رأى گرفت‏

باتمانقلیچ - جناب آقاى رئیس بنده یک توضیح مختصرى دارم‏

رئیس- دیگران خیلى قبل از شما اجازه خواسته‌اند (در این موقع عده کافى شد) رأى گرفته می‌شود به فوریت اول لایحه آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقاى رحیمیان موافقید؟

رحیمیان- مخالفم‏

رضوى- مطابق ماده 59 بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم‏

رئیس- بفرمایید ابوالحسن‏

رضوى- عزض کنم که این ماده 59 قسمت دومش می‌گوید: «ثانیاً قوانینى که راجع به تقاضاى وجوهى که براى مخارج مخصوص است» این لایحه هم از نوع دوم است و یک فورى است و از شور دوم معاف است بنابراین در صورتى که این لایحه باید مطرح شود این پول براى مخارج مخصوص است بنده‌ هم خواستم این اخطار را کرده باشم امینى آن مال پولى است که از خزانه دولت باشد رئیس این احداث عوارض است مخارج نیست.

رضوى- قسمت بودجه جلو است و این بعد از آن است‏

رئیس- آقا این مثل مالیات می‌ماند مخارج نیست.

رضوى- قسمت دوم هم راجع تقاضاى وجوهى براى مخارج مخصوصى است.

رئیس- وجوهى که از خزانه دولت باشد مشمول این ماده است نه این که از مردم بگیرند.

دکتر معظمى- اجازه مى‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

دکتر معظمى- مالیات غیر از درخواست اعتبار است آنچه که مربوط به ماده 59 است موقعى است که دولت درخواست اعتبار می‌کند ولى اینجا وضع مالیات می‌خواهد بکند (صحیح است)

‌رحیمیان- بنده نوبتم را به آقاى دکتر معظمى واگذار می‌کنم‏

رئیس- آقاى دکتر معظمى بفرمایید.

دکتر معظمى- عرض کنم مخالفت بنده با اصل موضوع نیست اصل موضوع این است که مردم به مکه مشرف شوند البته این یک قسمت مذهبى است و هر کس که مستطیع شد بایستى این تکلیف را انجام دهد مخالفت بنده از نقطه‌نظر اصول است و آن اصل اعبارت از این است که دولت موکلف است به این که اتباع خودش را در هر کجا که هستند حمایت بکند و اینجا هیچ یک از این قسمت‌هایی که باید تذکر داده بشود تذکر داده نشد دولت از چندین سال پیش از این به هیچوجه به این قسمت توجه نکرده است مخصوصاً آقایان می‌دانند که مکه مورد توجه عموم مسلمان‌ها است و کعبه آمال مسلمان‌ها است و بنابراین ما بایستى همیشه آنجا مأمورین سیاسى داشته باشیم متأسفانه وقتى که آن واقعه ناگوار اتفاق افتاد در آنجا سفیر و وزیر مختارى نداشتیم و این قسمت را وزارت خارجه ما همیشه کوتاهى کرده است و حتى بسیارى از عرایض هست که در مورد بودجه می‌خواهم عرض بکنم در بسیارى از موارد وزارت خارجه ما انجام وظیفه خودش را نمی‌خواهد بکند.

ملت ایران یک حقوقى دارد و یکى از آن حقوق این است که وقتى می‌خواهد مسافرت بکند قنسول و سفیر ما باید از او حمایت بکند الان می‌خواهند مردم بروند به مکه و وقتى که یک عده‌ای به مکه می‌خواهند بروند باید از آن‌ها حمایت کرد این مالیاتى که می‌دهند براى مخارج وزارت خارجه براى این است که از آن‌ها حمایت بکند (صحیح است) و این پولى که الان می‌خواهند بگیرند این بر‌خلاف اصول است (صحیح است) و یکى از وظایفى که وزارت خارجه دارد این است که وسایل حمایت اتباع ایران را کاملاً فراهم کند و اگر دولت در واقع مخارجى هم داشت باید از مالیات بپردازد و حقش این بود که بیاید با یک لایحه‌ای اعتبار تقاضا بکند و یک وقت اگر کسر اعتبار داشت آن کسرى را از اشخاص مستطیع بگیرد نه این که مالیات مخصوص وضع بکند براى اشخاصى که به مسافرت می‌روند البته وظیفه دولت این است که اتباعش را حمایت بکند وقتى که شما سفیر کبیرى داشته باشید آنجا دو سه نفر مشاور هم داشته باشید دو تا طبیب هم داشته باشید کاملاً این کارها انجام می‌گیرد.

این یک قسمت یک موضوع دیگرى را هم که می‌خواهم تذکر بدهم این است که چرا دولت ایران مذاکره نکرده است با دولت سعودى که از هر حاجى 47 لیره می‌گیرد به چه مناسبت وقتى که به آنجا می‌روند بایستى 47 لیره بپردازند بایستى وسایلى فراهم کنند که آنجا که زیارتگاه مسلمانان است حاجی‌ها پولى به این گزافى نپردازند و وسایل را مشکل‌تر نکنند. این یک قسمت یک قسمت دیگرى را هم خواستم عرض کنم آیا راجع به این اختلافى که راجع به دولت عراق بوده است‏...آقاى سزاوار چرا اجازه نمی‌دهید که آقاى رئیس‌الوزرا گوش بدهند (سزاوار- در تأیید همین فرمایش شما بود) الان چهار روز است که بودجه مطرح است و هیچ وقت رئیس‌الوزرا را نمی‌گذارند که حرف هیچ وکیلى را گوش بدهد و بعد جواب بدهد این چه وضعى است آقاى سزاوار (سزاوار- کار شخصى نبود راجع به همین موضوع بود) رئیس دولت باید حرف آن وکیلى را که در پشت تریبون صحبت می‌کند گوش بدهد و جواب آن را بگوید ولى نمی‌گذارند که رئیس دولت یادداشتى بردارد و اقدامى براى ترفیه حال مردم بکند (صحیح است) آخر من دارم براى مردم حرف می‌زنم. هر ایرانى که می‌خواهد برود 47 لیره از او می‌گیرند چرا دولت مذاکره نکرده است در این خصوص؟ بنده عرض کردم هر کدام از آقایان که کار دارند با آقاى نخست وزیر طى نامه‌ای بنویسند (سزاوار- بنده عرض کردم که راجع به همین موضوع بود عرض کنم راجع به یک قضیه دیگرى راجع به رؤیت هلال بود که مخصوصآ آقاى آیات الله آقا سید محمد‌تقى خوانسارى که یکى از علماى درجه اولند به من تذکر دادند که اینجا صحبت بکنم که این امر ممکن است در آنجا اسباب زحمت بشود و تقاضا می‌کنم آقایان مذاکره بفرمایند و یک ترتیبى داده بشود که این اختلاف در آنجا اسباب زحمت نشود بنابراین بنده با این مالیات جدید مخالفم و بایستى دولت تمام وسایل سرپرستى را فراهم بکند چون از وظایف اولیه دولت است این است عرض بنده

+++

رئیس- آقاى معدل

معاون نخست وزیر (آقاى معدل)- در قسمت توجه وزارت خارجه به موضوع، این را بایستى آقایان توجه داشته باشند که قبل از این اگر نماینده خاصى در آنجا نبود ولى به نمایندگى دولت که در مجاورت آن بود این مأموریت داده می‌شد و در موقع حج یک نماینده آنجا بود والى حالا در موقع تجدید روابط این موضوع پیش‌بینى شده و با تصویب بودجه هم به موقع به اجرا گذاشته می‌شود ولى راجع به این که این خرج به طور خاص از این زائرین گرفته شود گفته شد که این‌ها یک اشخاصى هستند که مستطیع هستند و مالیاتى که از مردم گرفته می‌شود به بیت‌المال می‌رود غالباً پرداختش ار طرف اشخاصى می‌شود که نه تنها استطاعت ندارند بلکه شاید حاجت هم دارند، نبایستى آن وجوه به این مصرف برسد. با این حال آقاى جناب نخست وزیر این را به اختیار مجلس شوراى ملى گذاشته‌اند اگر تصویب بفرمایند که مخارجى که باید براى کاروان حج و سرپرستى بشود از بیت‌المال انجام بشود بسیار خوب انجام می‌شود (جمعى از نمایندگان- نه آقا) ولى اگر این بنا بنا شد چون این‌ها مستطیع هستند از خودشان دریافت می‌شود و یک حساب مخصوصى براى این کار باز می‌شود که اگر یک سالى هم اضافه بیاید ذخیره بشود در آن حساب و سال بعد به مصرف برسد و این تحت نظر هیئت وزیران هم دقت و مراقبت می‌شود و از آن گذشته هم یک قسمتى از بیانات آقاى ملک مدنى را هم‏...

رئیس- آقاى معدل، اجازه بفرمایید، بحث در فوریت است هنوز در اصل موضوع وارد نشده‌ایم‏

معدل- بله چون راجع به آن موضوع هم که آقاى ملک مدنى فرمودند و آقاى دکتر معظمى فرمودند، براى این که بى جواب نمانند به طور اختصار بنده عرض می‌کنم که شاید در سال آینده دولت فرصت بیشترى داشته باشد و تمام نظریات آقایان را تأمین بکند ملى تا حال به این نتیجه رسیده است که دولت عربستان سعودى با حجاج ایران همان معامله‌ای را می‌کند که با مسلمانان عالم می‌کند (دکتر معظمى- باید بکند، این چه حرفى است؟) و از این نظر فرقى بین ایرانی‌ها و دیگران نیست.

رئیس- آقاى‏ سزاوار

سزاوار- بنده عقیده‌ام این است که یکى از اقدامات به جا و به موقعى که دولت کرده است در موقع خودش همین اقدام بوده است، زیرا همیشه می‌دانید که دولت‌ها در موقعى که دست می‌زنند به یک اقدامى وقتى به نتیجه می‌رسد که نتیجه آن به هیچ وجه من‌الوجوه به درد آن عده‌ای که لازم داشتند نمی‌خورد. وضع اسف آور حجاج را در سنوات اخیر همه آقایان می‌دانند و البته در همه شهرستان‌ها عده واجب‌الحج هستند و آنهایی که مستطیع هستند، آن‌ها همان طور که آقاى نخست وزیر توضیح دادند آنها به وظایف مذهبى خودشان عمل می‌کنند اعم از این که اجازه به آن‌ها داده بشود یا داده نشود. اگر داده نشود به طور قاچاق می‌روند در صحراى عربستان با طرز فجیعى از جهت نداشتن راهنما و از جهت نداشتن وسیله نقلیه و از جهت نداشتن بهداشت و غیره ذلک عده‌ای تلف می‌شوند و به روز سیاه می‌نشینند این لایحه‌ای که دولت پیشنهاد کرده است و به موقع هم .... است که هر حاجى که می‌خواهد به حج برود و این در حدود هفت هشت هزار تومان خرجش می‌شود اگر صد تومان دیگر هم بدهد براى این کارها من معتقدم که تمام با طیب خاطر می‌دهند در صورتى که دولت همان طور که جناب آقاى ملک مدنى توضیح دادند مخارج ادارى براى این کار درست نکند براى تأمین بهداشت و یک عده راهنما که این‌ها را در تحت سرپرستى خودشان ببرند و برگردانند این پول خرج بشود. اما این که آقاى معدل گفتند که دولت عربستان سعودى گفته است با حاجى‌هایی که از ایران می‌روند همان عملى را می‌کند که با سایر حجاج خواهد کرد، خیلى زحمت کشیده‌اند مگر حجاج ایرانى با حجاج سایر ممالک فرق دارند؟ مگر مسلمین ایران رنگ دیگرى دارند؟ این که وظیفه دولت سعودى است البته بایستى که مراقبت بکنند به تمام معنى که وضع را که می‌رود آنجا مرتب بکنند و از حیث بهداشت و از حیث سایر وسایلى که باید در اختیارشان باشد و همچنین دولت بى سرپرست نگذارد آن‌ها را برگردانند به وطن خودشان به نظر بنده فوریتش هم خیلى به موقع است و اگر هم هر یک حاجى صدتومان بدهند به هیچ جایشان بر نمی‌خورد و یکى از عمل‌هاى به موقع دولت بوده است.

 جمعى از نمایندگان- رأى رأى

 قبادیان- آقا اسم بنده را ننوشته‌اند؟

رئیس- چرا نوشته‌اند.

قبادیان- پس چرا اجازه به بنده مرحمت نمى‌فرمایید؟

رئیس- یک نفر موافق و یک نفر مخالف که بیشتر نمی‌تواند صحبت کند یک نظامنامه‌ای است که باید اجرا شود.

قبادیان- بنده قبلاً اجازه خواسته بودم‏

رئیس- آن اعتراض را دیگر به منشی‌ها بفرمایید (خنده نمایندگان) رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده واحده مطرح است. آقاى اقبال بفرمایید

اقبال- عرض کنم موقعى که عروسى اعلیحضرت همایون شاهنشاهى بود و اعلیحضرت همایون شاهنشاهى که آن موقع ولیعهد بودند به مصر تشریف فرما شدند روابط دولت ایران با دولت فرانسه مقطوع شده بود آن هم سر یک چیز خیلى مهمى نبود یک نفر در یکى از آن روزنامه‌های بى‌وزن و مبتذل فرانسه برداشته بود یک چیزهایی راجع به اعلیحضرت نوشته بود و اعلیحضرت فقید امر کردند که بین دولت فرانسه و دولت ایران به کلى روابط قطع شود و روابط قطع شد وقتى که بنا شد اعلیحضرت همایونى تشریف ببرند به مصر براى عروسى من هیچ فراموش نمی‌کنم تلگرافى را که آلرلوبرن رئیس جمهورى فرانسه به شاه فقید کرده بود، این تلگراف را هر وقت که به آن مرور کنند یکى از سندهاى بزرگ افتخار ایران است (صحیح است) تلگرافى کرده بود که هر ایرانى که یادش می‌آید اشک در چشمش پر می‌شود. تلگراف کرده بود به اعلیحضرت فقید که براى ملت فرانسه بزرگ‌ترین ننگ است که در این موقع که والا حضرت همایون ولایت عهد تشریف فرماى به مصر می‌شوند از خاک لبنان و سوریه عبور می‌کنند و دولت و ملت فرانسه از افتخار پذیرایی ایشان محروم باشد و استدعا می‌کنم ... با کمال نمی‌دانم خضوع و خشوع که اگر چند نفر یاوه‌سرا یک مهملى گفتند اعلیحضرت این را به چیزى حساب نکنند و اجازه بدهند که ملت فرانسه در ردیف سایر ملل در افتخار پذیرایی والاحضرت همایونى شرکت کنند. اعلیحضرت فقید جوابى داده بودند که آن را هم باید بخوانند تا بدانند که فکر بلند یعنى چه؟ تلگراف کرده بودند که با وجودى که من به هیچ وجه تصمیم نداشتم که روابطى با دولت فرانسه داشته باشم معذلک براى خاطر شخص شما اجازه دادم که روابط دوباره برقرار بشود و ولیعهد هم از آنجا عبور بکند.

این یک روز مملکت ما بود، حالا یک روز است که، حاجى می‌خواهیم بفرستیم و دولتى داربم که سالى هفتصد هشتصدمیلیون بودجه دارد و حالا می‌آید می‌گوید که ما می‌خواهیم از هر حاجى بیاییم صد تومان بگیریم، این حرف‌ها یعنى چه؟ ما دولتى داریم. یک بودجه مفصل، یکى از وزرا را معین کنید یک نفر از سفرا را معین کنید، این همه که شما مأمور عالیرتبه در وزارتخانه‌ها دارید که آنجا نشسته‌اند یکى از آن‌ها را با بودجه خودتان با تشکیلات خودتان. از پول خودتان با وضع آبرومند بفرستید آنجا، حالا باز وزارت حج می‌خواهید درست کنید؟ (خنده نمایندگان) فردا معاون می‌خواهد. مدیر کل می‌خواهد. اتومبیل می‌خواهد، یک چیزى دارد می‌شود این کار را نکنید آقا، آبروى مملکت می‌ریزد، چرا این کار را می‌کنید؟ (یک نفر از نمایندگان- حاجی‌ها پول دارند) داشته باشند پول داشتن چیزى نیست شما اگر زورتان به پولدارها می‌رسد بگیرید، ان‌ها یک عده مردمى هستند که از روى ایمان و عقیده به وظیفه مذهبى‏ (اورنگ دینى) خوشان عمل می‌کنند و می‌خواهند بروند حج، آن‌ها را آزاد بگذارید بروند دنبال کارشان، عیناً مثل این می‌ماند که شما بودجه شهردارى شهربانى را تصویب بکنید و باز مردم یک چیزى دستى بدهند به آژان‌ها که آن‌ها را حفظ بکند این معنى ندارد. بنده عقیده‌ام این است که دولت ایران موظف است حقوق اتباع شاهنشاهى را در همه جا حفظ بکند چه در داخل کشور چه در خارج کشور، با این بودجه عریض و طویل یک شخص مهم طرف اعتمادى را معین بفرمایید این همه اطبا هستند، شاید اطبایی هستند که خودشان دلشان می‌خواهد به مکه مشرف بشوند، دو سه نفر طبیب معین کنید دوا معین کنید چند نفر داروساز معین کنید و این مطلب را یک اهمیتى بدهید و بدانید که پولى که امروز از مردم می‌گیرید که یک قسمت آن خرج بشود و باقیش را بگذارید براى سال دیگر بنده به کلی با این کار مخالفم و این را به کلی مخالف شئون کشور می‌دانم.

رئیس- آقاى اسکندرى موافقند یا مخالف؟ (عباس اسکندرى- مخالفم) آقاى فولادوند.

فولادوند- بنده با این که به جناب آقاى اقبال و بالخصوص با خوى گرامیشان نهایت احترام را دارم (اقبال- خیلى متشکرم) نمی‌دانم چرا از این عمل خوب دولت هم رفقاى ما باز می‌خواهند تنقید بکنند. چند سال است که بین دولت ما و دولت عربستان سعودى به مناسبت واقعه ابوطالب یزدى قطع رابطه شد. امسال دولت زحمتى کشید و حسن رابطه پیدا شد. آقاى حمزه غوث از طرف پادشاه عربستان تقریباً براى پوزش از این عمل بر اثر

+++

اقدامات دولت به مملکت ایران آمد و دولت براى رفتن مسلمان‌ها به خانه خدا که یک امر واجب مذهى است و نمی‌شود از آن‌ها جلوگیرى کرد مشغول یک اقدامات صحیحى شد پانزده هزار نفر آن‌ها تا اینجا اسم‌نویسى کرده‌اند چون غفلت هم شده است سابقاً براى عربستان ما سفارتخانه تشکیل ندادیم و چون این غفلت شده ما این 15 هزارنفر را بایستى که همین طور یله ورها بگذاریم بروند و هیچ کس را نداشته باشیم که از آن‌ها حمایت بکند؟ اول آمدند در بعضى روزنامه‌های مخالف و بعضى مجالس دیگر گفتند که دولت می‌خواهد کمپانى تشکیل بدهد سوء استفاده بکند از مال حجاج بخورد و با اتومبیل دارها بسازد و این حرف‌ها دولت امد یک بیانیه‌ای مفصلى یک اعلامیه کاملى داد که دولت ایران به هیچ وجه طمع به مال یک نفر حاجى ندارد یک قران از او نمی‌خواهد منتها براى رفاه مردم ایران ما آمده‌ایم با ایران تور، لوان تور لوانت اکسپرس، زهر مار صحبت کردیم گفتیم اگر اشخاصى با طیاره بروند پنج هزار تومان از راه دریا بروند حداقل چهار هزار تومان. با اتومبیل بروند سه هزار تومان، مخارج خورد و خوراکشان را بدهند اینقدر می‌شود نخواهند اینقدر باید بدهند یا اگر هیچ کدام از این‌ها را نمی‌خواهند به هر وسیله‌ای که دلشان می‌خواهد بروند این عمل دولت که بد نیست و البته کسى هم نباید بگوید بد است اما راجع به این لایحه به خصوص بنده که غنى هستم و به یک مذهبى از لحاظ داشتن ثروت اقدام و قیام می‌کنم (اورنگ- امر دینى) چرا مخارج مرا فلان پیرزن بدبخت بدهد این شخص حاجى که پنج هزارتومان می‌خواهد خدج کند صد تومان هم بدهد براى یک هیئتى که دنبال آن‌ها می‌رود و حمایت می‌کند از آن‌ها چه اشکالى دارد بنده باید صدتومان دیگر هم بدهند به شیر و خورشید سرخ یک عده آمبولانس و اتومبیل با دوا واین هیئت باید با این 15 هزارنفر برود و این عمل خوب دولت را به عقیده بنده نباید تنقید کرد و بعضى از رفقا هم نباید بروند بیرون مجلس و بگویند چون مخالفیم نمی‌آییم در مجلس بنشینیم یعنى چه مخالف آقا باید در موقع رأى پا نشود! چرا هفتاد نفر را اینجا همین طور معطل می‌گذارید (صحیح است) رئیس پیشنهادى از طرف آقاى حاذقى راجع به کفایت مذاکرات رسیده است قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم پس از بیانات آقاى فولادوند به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود رئیس آقاى حاذقى بفرمایید. حاذقى عرض کنم که ما یک کار فورى و بسیار لازمى در دستور مجلس داشتیم و آن بودجه مملکتى است (جناب آقاى دهقان براى این که نظر آقاى دکتر معظمى رعایت بشود فعلاً صحبت با آقاى نخست وزیر را بگذارید براى بعد) و همه آقایان متوجه اهمیت بودجه بودند لذا مشغول بحث و مذاکره در آن هم بودیم که شاید طورى بشود در پایان این ماه بودجه بگذرد و آخر این ماه که شد بحث در یک دوازدهم که براى ما بسیار مشکل است پیش نیاید و حالا جریانى پیش آمده است که دولت حس کرده یک لایحه‌ای به قید دو فوریت (که به موجب احساسى که می‌شود) مجلس هم هست تقدیم کند و مطلب هم بسیار روشن و واضح است به قدر کافى هم از طرف دولت و موافقین و مخالفین بحث شده است و براى این که ما زودتر به آن کار بودجه مملکتى برسیم آقایان اجازه بفرمایید که مذاکرات این لایحه کافى باشد و رأى بدهیم و مجدداً بودجه مطرح بشود که به خواست خدا بودجه را تا آخر ماه تصویب بکنیم.

رئیس- آقاى عباس اسکندرى.

عباس اسکندرى- بنده در کفایت مذاکرات در مورد این لایحه مخالف هستم اصولاً آقایان نمایندگان توجه نمی‌فرمایند که چرا دولت از هر کسى که از کشور خارج می‌شود به عنوان حق تمبر و چیزهاى دیگر پول می‌گیرد از تذکره، ان ورقه‌ای که به او اجازه داده می‌شود خارج بشود این از براى مخارجى است که پیشامد می‌کند و دولت از نظر حمایت کامله‌اى که به اتباع خودش دارد یک پولى را در نظر گرفته و از آن‌ها می‌گیرید بنده موضوع مخالفتم را راجع به این لایحه در صورتى که تصویب نشد کفایت مذاکرات آن موقع به عرض می‌رسانم، این لایحه محتاج به یک شور بیشترى است نه از لحاظ این که مردم به مکه نروند جزء وظایف مذهبی‌شان است و همان طورى که بنده عرض کرده‌ام مردم آزادند عقیده خودشان را اظهار کنند و به آن عمل کنند و احترام آن هم بر دولت و نمایندگان واجب است البته بروند ولى شما غافل از این هستید که این مالیاتى را که (باید گفت مالیات) که امسال گرفته می‌شود سال دیگر جزء بودجه خواهد آمد و همان طور که آقاى اقبال گفتند روى این موضوع یک اداراتى تهیه خواهد شد درست است بنده اطلاع دارم که دولت ایران چندین سال است نماینده‌ای در مصر دارد و این شخص مأمور کارهاى عربستان سعودى است و او آقاى محمد‌على مقدم است که بسیار شخص شایسته هم هست و وزیرمختار ایران هم بود، در لندن یک موقع رئیس تشریفات وزارت خارجه بود در لبنان در جاهاى دیگر هم بود مرد خوبى هم هست ولى چند سال است در مصر بر اثر پیشامدهایی که شده است نتوانسته از مصر برود به حجاز این مأمور آنجا است مأمورین ما در خارج پس چه کار می‌کنند که شما بیایید امروز اینجا یک لایحه بگذرانید براى این که یک عده اشخاصى را هم امروز راضى نگه دارید حقیقت قضیه این است که بنده می‌گویم اگر شما بودجه هم می‌خواهید درست کنید جزو بودجه وزارت خارجه خودتان یک میلیون اضافه بکنید و آن را هم معین کنید براى این کار فرض کنیم که در همان موقع که تذکره داده می‌شود با آن‌ها در همان موقع از همین حجاج گرفته شود آن هم یک موضوع دیگرى است که در موقع خودش باید لایحه بیاورند والّا یک اداره سرپرستى بخواهیم درست کنیم یعنى چه؟ سرپرستى معنى ندارد سرپرست ایرانیان در خارج نمایندگان دولت هستند.

رئیس- آقاى اسکندرى در مخالفت خودتان با کفایت مذاکرات بفرمایید.

اسکندرى- علت مخالفت من با کفایت مذاکرات همین است آخر آقایان باید ملتفت بشوند چرا بنده مخالف هستم بنده خیال می‌کنم که براى این کار اگر هم باید پولى گرفته شود صورت دیگرى باید ....لایحه آن و باید تحت‌نظر مستقیم مأمورین وزارت خارجه باشد و همین مأمورى را که چند سال گذاشته‌اید مانده برای همین کارها است و حالا می‌خواهید از شهر طهران یک امیر قافله‌ای بفرستید و امیر قافله را هم یک تقافلى باید در نتیجه معلوم می‌شود که در موقع برگشتن از 15 هزار نفر هشت هزار نفر برمى‌گردند، چطور شد همه بر نگشتند معلوم شد که آن امیر قافله موقعى که تذکره‌ها را می‌گیرد می‌گوید هر کسى ده لیره طلا به من ندهد نمی‌گذارم رد بشود لیره‌ها هم که طلا است، سبک است سهل و ساده است، و نتیجه آن هم این می‌شود که یک میلیونر پیدا می‌شود و در نتیجه عمل او هم یک عده زیادى از گرسنگى در صحراى عربستان می‌مانند بنده با این قسمت مخالفم که یک اشخاص عادى بیایند بروند، چهل سال پنجاه سال قبل همین معامله را مأمورین قدیم که با مرکز ارتباط نداشتند می‌کردند و اسباب زحمت مردم را فراهم می‌ساختند، حالا که وزارتخانه‌هاى ما به ظاهر نظم و ترتیبى دارند چرا به دست همان وزارتخانه ها نمی‌دهید؟ شما که می‌خواهید بودجه‌ای اظافه کنید همین بودجه را به وزارتخانه مربوط بدهید، چرا این را به دست یک عده‌ای می‌دهید که مسئولیتى ندارند و این معنى ندارد؟

رئیس- آقاى اسکندرى سر کار باید راجع به کفایت مذاکرات صحبت بکنید، معمولاً وقتى که گفته می‌شود با کفایت مذاکرات مخالفم باید راجع به همان قسمت بفرمایید علت مخالفت را باید ذکر کرد خودتان بهتر می‌دانید.

اسکندرى- بنده هم توضیح می‌خواهم بدهم چرا با کفا‌یت مذاکرات مخالفم‏

کشاورز صدر- آقاى اسکندرى پیشنهاد بفرمایید.

اسکندرى- خیلى خوب دز این صورت دیگر عرضى نمی‌کنم بدانید که یک عیب بزرگى متوجه می‌شود و شما گوش نمی‌کنید ولى اگر این لایحه تصویب شد یادداشت کنید که باید و مسلماً براى آن بیچاره‌ها هم بعدآ یک فاتحه‌ای بخوانید.

کشاورز صدر- آقاى اسکندرى به آقا جسارتى نکردم عرض کردم که یک پیشنهادى بدهید قبول می‌کنیم‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکراتى که آقاى حاذقى پیشنهاد کردند آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهادات قرائت می‌شود:

پیشنهاد آقاى مهندس رضوى (پیشنهاد می‌کنم از هر مسافر مکه معظمه دو هزار ریال به نفع ایتام حوزه مربوطه وصول و به وسیله شیر و خورشید سرخ در زمستان توزیع شود)

بعضى از نمایندگان- پیشنهاد خرج است‏

رئیس- آقاى مهندس رضوى

 مهندس رضوى- گمان می‌کنم پیشنهاد خرج در آئین‌نامه مجلس مقصود این است که وکیل اضافه بر آن مخارج مملکت چیزى پیشنهاد کند و بنده هم چیزى بر بودجه مملکت تحمیل نکردم.

+++

 عرض کردم کسانى که به مکه معظم مشرف می‌شوند و بنده اصلاح می‌کنم پیشنهادم را کسانى که داراى ثروت هستند، چون یک عده‌ای هستند شاید آقایان آشنایی کامل دارند ولى خاطرشان نیست که در ایران اشخاصى که براى سال خانواده‌شان خرج کوچکى می‌توانند تهیه کنند از دهات و مخصوصاً از اصفهان حرکت می‌کنند و خودشان را به مکه می‌رسانند و مستطیع هم هستند در این صورت مستطیع بودن یک حداقلى براى مردم هست ولى یک عده از مستطیع‌ها که همه آقایان می‌شناسند بنده هم بیشتر نظرم نسبت به طبقه آن‌ها است یعنى فکر می‌کنم آنهایی که حداقل زندگى را براى خانواده خودشان ذخیره کرده‌اند و می‌روند اگر ممکن باشد در این پیشنهاد شرکت ندهیم و دولت به کسانى که ثروت بیشترى دارند آن‌ها هم معلوم و مشخصند و معروف می‌باشند از آن اشخاص از هر یک دویست تومان بگیرند و به اقدام حوزه مربوط به وسیله شیر وخورشید سرخ تحویل بدهند البته بنده که خیال می‌کنم یک عده‌ای که مشرف می‌شوند حج آن‌ها وقتى حقیقه قبول خواهد شد به درگاه الهى که در حوزه خودشان کسى گرسنه نباشد و یا اقلاً کم باشد و چون عده زیادى از ایتام کشور بى‌تکلیف و سرپرست هستند به این ترتیب ما وسیله‌ای براى آن‌ها به دست می‌آوریم، از این جهت بود که بنده این پیشنهاد را کردم.

رئیس- آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر- اولاً بنده براى آقاى مهندس رضوى یک نکته را شرح می‌دهم و آن این است که این آقایان حجاجى که از اشخاص مستطیع هستند و عازم می‌باشند این‌ها اکثراً اهل ولایتند و از آن مستطیع‌ها که جنابعالى خیال می‌کنید که واقعاً سرمایه‌دار هستند نیستند، این‌ها اشخاصى هستند که همینقدر که معشیت یک سال خودشان را آن هم با نهایت عسرت داشته باشند روى عقاید مذهبى عازم می‌شوند که به مکه مشرف بشوند و فرضیه‌ای که به گردن آن‌ها است ادا کنند و آن‌ها از جمله کسانى نیستند که میلیون‌ها استفاده کرده باشند که ما بتوانیم یک مقدارى از آن‌ها پول بگیریم در صورتى که حتى یک یا عده از این اشخاص ملک خودشان را فروخته‌اند نمی‌دانم دکان خودشان را فروخته‌اند و پولى تهیه کرده‌اند که این فرضیه مذهبى خودشان را انجام بدهند و ما اگر بیاییم یک عوارضى وضع بکنیم بسیار بى‌انصافى کرده‌ایم و بى‌معنى است، ما چرا آقاى مهندس رضوى براى شیر و خورشید سرخ از کسانى که در این شهر استطاعت دارند و کاخ 6 طبقه دارند نگیریم و برویم از آن حاجى که از کرمان یا نمی‌دانم رفسنجان می‌خواهد پا شود برود آنجا با آن غربت و بدبختى و بیچارگى دویست تومان هم اینجا ازش بگیریم و بنده عقیده‌ام این است که جناب آقاى مهندس رضوى با توجه به این مطلب پیشنهاد خودشان را پس بگیرند زیرا این یک تحمیل و فشارى است و براى شیر و خورشید سرخ هم بنده عقیده دارم بایستى با تبلیغات ایجاد عقیده در اشخاص کرد و تشویق کرد که کمک بکنند یک دسته که بیچاره‌ها همیشه با شتر می‌رفتند و با همه این طول و تفصیل یک قانونى هم براى آن‌ها می‌آورند به مجلس که می‌خواهند راه بیفتند مستطیعند بیاییم بگوییم که جلوى این‌ها را بگیرند تا دویست تومان بدهند براى شیر و خورشید سرخ! و بنده هم قطع دارم ایشان هم این عقیده را دارند که این اشخاص اگر مستطیع باشند به مصارفى می‌رسانند که از شیر و خورشید سرخ مهم‌تر است توى دهات مردم لخت و عور هستند و این البته اگر یک پیراهن براى آن بیوه زن بدبخت بگیرد از شیر وخورشید سرخ بهتر است و آن را می‌دهند و بنابراین تحمیل دویست تومان آن هم بر حجاج خارج از تهران بر‌خلاف حق و عدالت است و بنده با این عمل مخالفم و استدعا می‌کنم که آقایان موافقت نفرمایید اجرا بشود.

مهندس رضوى- تحریف کردند پیشنهاد بنده را بنده پیشنهاد کردم که خرج ایتام حوزه مربوطه بشود آقایان هم همه موافقند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مهندس رضوى‏ (بعضى از نمایندگان- مجدداً قرائت شود) یک مرتبه دیگر قرائت می‌شود. (به شرح سابق قرائت شد)

مهندس رضوى- یا به وسیله هر بنگاه خیریه دیگرى که صلاح می‌دانند، اصلاح بفرمایند چون در بعضى نقاط ممکن است شیر و خورشید سرخ نباشد.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مهندس رضوى با اصلاح، آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

پیشنهاد آقاى اردلان قرائت می‌شود. اینجانب تبصره زیر را پیشنهاد می‌کنم. ده درصد مبلغ فوق اختصاص به ورثه مرحوم ابوطالب یزدى داده خواهد شد.

رئیس- آقاى اردلان.

اردلان- عرض کنم موقعى که جناب آقاى وزیر خارجه در مجلس شوراى ملى صحبت فرمودند که روابط ما با دولت سعودى عنقریب برقرار خواهد شد بنده از جایگاه خودم حضورشان عرض کردم که موضوع ابوطالب یزدى چه شد، و ایشان جواب قانع کننده‌ای ندادند بعد از آن باز هم بنده یک کاغذى به حکومت یزد نوشتم که بنده را مسبوق کنند که ابوطالب یزدى که فوت کرده چه ورثه‌ای دارد و دو روز قبل یک کاغذى براى بنده رسیده است که حالا صورت ورثه ابوطالب یزدى که در زیارت بیت الله کشته شد شماره 1 حاجى حسین افخمى اردکانى پدر متوفى ربابه مادر متوفى ربابه اکرم‌زاده اردکانى عیال متوفى زهرا سالمى خواهر، فاطمه افخمى اردکانى خواهر سکینه کمالى اردکانى خواهر، حسن افخمى اردکانى برادر، در کاغذى که آقاى فرماندار یزد به بنده نوشته‌اند مرقوم فرموده‌اند که این ابوطالب یزدى کار می‌کرد و یک خانواده را اداره می‌کرد و بنده خیلى متأسفم که نظیر این کار چندى قبل در مملکت ما اتفاق افتاد که آقایان هم از جریان آن مسبوقند که مجلس شوراى ملى ایران یک قانون گذارند و صد هزار تومان ما جریمه این کار را داده‌ایم ولى حالا در این موضوع دولت ایران با دولت عربستان سعودى مذاکره‌ای کرده است و به جایی نرسیده است بنده وارد این بحث نمی‌شوم ولى بنده تقاضا دارم این مبلغى که پیشنهاد شده و راجع به آن صدتومان اولى خواهد بود نه به این مبلغى که آقاى مهندس رضوى اضافه فرمودند آقایان موافقت بفرمایید و ضمناً عده‌ای از آقایان فرمودند که بنده پیشنهادم را به 5 درصد تقلیل بدهم عوض ده درصد (اسلامى- به کدام ورثه بدهند) پیشنهاد بنده این است که میان این اشخاص تحت‌نظر دولت به تساوى تقسیم شود حالا آقایان مى‌فرمایید کمتر بشود (باتمانقلیچ- به یک درصد باشد) اجازه بفرمایید آقایان، بنده پیشنهادم را اصلاح می‌کنم به یک درصد.

رئیس- آقاى دکتر بقایی دکتر بقایی بنده با این پیشنهاد جناب آقاى اردلان مخالفم به دلیل این که اگر یک قدرى قضایا را تجزیه کنیم می‌بینیم مرحوم ابوطالب یزدى چیزى طلبکار نیست بلکه یک چیزى هم بدهکار است براى این که وقتى خودش رفته است به مکه مستطیع بوده است و پدرش هم همان طوری که ایشان اسمش را بردند حاجى است و مستطیع است (اردلان- حاجى شکمى است) و کسى هم که مستطیع نباشد اساساً مطابق شرع اسلام حجش حرام است (یک نفر از نمایندگان- این طور نیست) و این شخص که رفته به مکه حتمآ مستطیع بوده است و در آنجا به قتل رسیده و چون در راه زیارت کشته شده و چون شهید شده بهشت هم برایش واجب شده است (خنده نمایندگان) به این جهت دیگر واجب نیست و دلیلى ندارد که ما چیزى به ورثه او بدهیم و اگر مستطیع نبوده است و رفته است بسیار کار بى‌جایی کرده است و اگر هم این سابقه گذاشته بشود گمان می‌کنم اگر بنا بود هر کسى که رفت در مکه کشته شد یا مرد به ورثه او کمکى بشود داوطلب خیلى زیاد می‌شود بنده خودم اگر مطمئن باشم که اگر کشته شوم یک همچو چیزى به ورثه‌ام می‌دهند خودم داوطلب می‌شوم که بروم در آنجا و گردنم را بزنند (خنده نمایندگان)

رئیس- استرداد می‌کنید؟

اردلان- بنده پیشنهادم را به یک درصد اصلاح می‌کنم‏

رئیس- براى گرفتن رأى فعلاً اکثریت نیست‏

اسلامى- آقاى رئیس پیشنهادات را قرائت کنند.

رئیس- عده کافى شد رأى گرفته می‌شود با این اصلاح که یک درصد گرفته شود براى ورثه ابوطالب یزدى آقایان موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد (خنده نمایندگان) آقایان نظم مجلس را رعایت نمی‌کنند اجازه بفرمایید پیشنهادها را قرائت کنند، پیشنهاد آقاى ابوالقاسم امینى قرائت می‌شود. پیشنهاد می‌کنم از هر یک از حجاج عوض یک هزار ریال پانصد ریال گرفته شود.

رئیس- آقاى امینى.

امینى- بنده پیشنهاد کردم براى خرج زائرین به عوض یک هزار ریال پانصدریال گرفته شود. و این پیشنهاد بنده دنبال پیشنهاد آقاى مهندس رضوى بود که به نظر بنده آن مبلغ زیاد بود و شاید همکاران من هم خداى نکرده بى‌مطالعه به آن رأى داده‌اند بنده نظرم این است که این خرج و این درآمد دولت هرقدر زیادتر باشد ارباب توقع براى راه افتادن دنبال قافله زیادتر خواهد شد اگر دولت یک میلیون تومان وصول کند به طور مسلم داوطلب رفتن به حج دنبال قافله زیادتر خواهد شد و تمامى این پول هم به مصرف می‌رسد پس

+++

 در این صورت استدعا می‌کنم مجلس توجه بکند که عده از زائرین اشخاص بى‌بضاعتى هستند و این مبلغ را نمی‌توانند بپردازند. و این 500 ریال را که بنده پیشنهاد می‌کنم باید ظاهرش محفوظ باشد یعنى بنویسند حق تذکره 500 ریال و الّا اگر غیر از این عمل بشود خیلى زننده است و بنده استدعا می‌کنم تصویب بفرمایید و این مبلغ هم در حدود هشتصد هزار تومان عایدى دولت خواهد بود و این مبلغ 800 هزار تومان هم کافى است، اگر شما عده‌ای که دنبال قافله حرکت می‌کند 50 نفر حساب کنید فرض کنید نفرى ده هزار تومان هم بخواهند خرج کنند این مبلغ در حدود 500 هزار تومان می‌شود که باز هم زیادتر می‌آید بنده استدعا می‌کنم این موضوع را توجه بفرمایید.

رئیس- آقاى باتمانقلیچ.

باتمانقلیچ- بنده با پیشنهاد آقاى ابوالقاسم امینى مخالف هستم از این جهت که خودم به مکه مشرف شده‌ام و جزئیات را بهتر از دیگران که نرفته‌اند و وضعیت را ندیده‌اند می‌دانم و این مبلغ که از هر نفر مسافر یک هزار ریال گرفته شود رقم بزرگى نیست و بایستى گرفته شود، در واقع این مبلغ براى خود حجاج داده می‌شود و بنده پیشنهادى هم روى این موضوع کرده‌ام و حالا راجع به همین موضوع به حضور آقایان عرض می‌کنم، این عده 16 هزار نفرى که دولت یک مرتبه می‌خواهد حرکت بدهد به مکه لازمه‌اش این است که لااقل براى 4 هزار نفر اتومبیل خالى یدکى که دنبال این قافله باشد ببرند زیرا بنده در سالى که مشرف شدم آن را بنده دیده‌ام نمی‌دانم که آقایان دیده‌اند یا ندیده‌اند که رملى است و آن ساک مشرف شدن آقاى ظهیرالاسلام با ما بود ده مرتبه اتومبیلش شکست و بنده هى او را در اتومبیل دیگرى جاى دادم و نگذاشتم که از قافله عقب بماند و همچنین آقاى صدرالاشراف هم بودم با این وصف که اگر اتومبیل به حد کافى نباشد قول شرف می‌دهم از این 16 هزار نفرى که عازم حج هستند حتى 5 هزار نفرشان نرسند زیرا ملاحظه می‌فرمایید وقتى که یک اتوبوس می‌شکند مسافرینى که در این اتوبوس بوده‌اند تحمیل می‌کنند به سایرین و در نتیجه 26 نفر را توى اتوبوس دیگرى جا می‌دهند و نتیجه این می‌شود که اتومبیل‌ها سنگین می‌شود وقتى که سنگین شد با این رملى که در آنجا هست می‌شکند و این موضوع مهم‌تر از این است که من اینجا به طور مختصر بگویم و بدبختانه آقایان اجازه ندادند صحبت کنند و یک موضوع مهمى را که دولت جناب آقاى هژیر باید دقت بفرمایند اختلافى است که در آن جا بین حجاج براى روز عید قربان در منا و عرفات دارند، اجازه بفرمایید عرض کنم حضورتان، بر می‌خوریم به دوره‌هایی که ایرانی‌ها اکثریت نداشتند هر مرتبه دو سه هزار نفر حاجى بودند و امروز 16 هزار نفر حاجى در یک صحرا جمع می‌شوند و ایمان دارند که این زحمات را می‌کشند و می‌روند آنجا و آن اعمال را به جا می‌آورند اگر آن‌ها در صورتى که گفتن روز نهم از منا و عرفات برگردند و تقصیر بکنند و این‌ها زیر بار یک تلفات سنگینى پیش می‌آید من الان به دولت می‌گویم 16 هزار نفر یک قشون حسابى است و اینها با ایمان وقتى که می‌روند و موضوع مذهبى پیش می‌آید ممکن است یک موقعى ایستادگى کنند و سرشان را هم ممکن است بگذارند روى این کار و یک پیشامد بدى بکنند این دیگر بسته به نظر آقایان است و باید حلش کرد، اصلى این است که اجراى امر مذهبى در دنیا آزاد است دولت باید با دولت صعودى مذاکره بکند و 16 هزار نفرى که با ایمان دارند می‌روند که به مکه مشرف شوند این‌ها آزادى داشته باشند که اگر بخواهند نهم را عید قربان قرار بدهند یا نخواهند دهم، کسى در مذهب من چه حقى دارند دخالت کند (مهندس رضوى- باید تابع وقت آنجا باشند) اگر نمی‌شود پس نگذارید بروند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى امینى. در عوض یک هزار ریال پانصد ریال گرفته شود آقایانى که موافقند قیام کنند. (اکثر برخاستند) تصویب شد.

پیشنهاد آقاى عباس اسکندرى قر‌ائت می‌شود. پیشنهاد می‌کنم یک نفر عضو وزارت خارجه نماینده ایران مأمور کارهاى عربستان صعودى مقیم مصر براى اداره این کار در نظر گرفته شود.

رئیس- آقاى اسکندرى این مداخله در کار دولت است به عقید‌ه بنده این موضوع ندارد شاید یکى پیشنهاد کند که فلان آدم باشد و دیگرى پیشنهاد کند که دیگرى باشد خود دولت هر طور که خواست عمل می‌کند.

 اسکندرى- مأمور وزارت خارجه است اجازه بفرمایید یک مرتبه قرائت بشود بعد توضیح می‌دهم. (به شرح فوق مجدداً قرائت شد)

رئیس- بفرمایید.

اسکندرى- نماینده ایران مأمور کارهاى عربستان صعودى مقیم مصر (همین مأمور) را می‌توان تعیین کرد.

رئیس- به طور کلى از اعضاى وزارت خارجه یک چیزى است، ولى یک شخص معینى را نمی‌فرستند

اسکندرى- اشتباهى که در اینجا حاصل شده است این است که تصور کرده‌اند بنده یک شخص معینى را در نظر دارم براى استحضار آقایان گفتم که دولت ایران نماینده که در مصر دارد به عربستان بفرستد بنده مقصودم این است که چون قطع را‌بطه بوده و کسى که مأمور عربستان بوده است فعلًا مقیم قاهره است و نرفته و بنده راجع به شخص کارى ندارم بنده نظرم این است و از آقاى نخست وزیر هم خواهش می‌کنم که در این موضوع امعان نظر بکنند. منظور آسایش پانزده شانزده هزار نفرى است که به حج می‌روند اشخاص جدیدى اگر فر ستاده شدند آن‌ها از امور سیاسى اطلاع ندارند و مأمورین خارجه از روابط بین دول بهتر مستحضرند این اشخاصى که می‌روند کارشان با کى خواهد بود خودتان قضاوت کنید یک مأمورى شما می‌فرستید که اطلاع از حقوق بین‌المللى ندارد نتیجه عمل این می‌شود که آن‌ها با هم دعوى خواهند کرد. دعوى که کردند حجاج وسط صحراى عربستان می‌مانند بنده استدعا دارم هر کسى را که می‌خواهید مأمور بکنید از وزارت خارجه باشد که رئیس قسمت سرپرستى باشد و کسى را مأمور بکنید که او بتواند این کار را انجام بدهد چند نفرى هم اگر بخواهید از اینجا روانه کنید اختیار با خودتان است ولى رئیس هیئت سرپرستى نماینده‌ای باشد که در وزارت خارجه سابقه داشته باشد که اگر اختلافاتى حاصل شد او بتواند رفع کند دکتر می‌فرستید، دعوا می‌فرستید، تحت نظر مأمور رسمى شما باشد براى این که این شخصى که می‌خواهید بفرستید اگر اطلاع از حقوق بین‌المللى نداشته باشد در آنجا هم با مأمورین اصطکاک پیدا خواهد کرد و می‌گوید که من امیر قافله هستم در این صورت اختلاف پیدا خواهد کرد این دیگر موضوع خاصى نیست که اگر بنده با دولت وقت مخالفم با این مأمورینى که معین می‌شوند مخالفت کنم. کارى کنید که این حجاج اقلًا صدى پنجاه صدى شصت از آن‌ها سالم برگردند به ایران (حاذقى- همه‌شان انشاء‌الله به سلامت بر می‌گردند) انشاء الله. موضوع 15 هزار نفر آدم است که از ایران دارند می‌روند به حج مأمورین وزارت خارجه در خارج از ایران حافظ حقوق مردم هستند شما اشخاصى را از اینجا می‌فرستید آخر اطلاعاتى ندارند و بعد وضعیت این اشخاص با مأمورین دیگرتان چه صورتى پیدا خواهد کرد البته اصطکاک پیدا خواهند کرد دقت کنید شما سرپرست می‌خواهید معین کنید قانون آورده‌اید اینجا من می‌گویم سرپرست مأمور وزارت خارجه باشد مأمور وزارت خارجه چه کسى باید باشد می‌خواهید از پاریس بفرستید می‌خواهید از لبنان به فر‌ستید از تهران بفرستید، مأمور وزارت خارجه باشد که اطلاع از جریانات سیاسى داشته باشد، دکتر، دارو، این‌ها هم تحت نظر او باشد، چندنفر هم خوب می‌خواهید بروند، این‌ها هم راضى باشند، خیلى خوب بروند، ولى والله نظر خاصى در این کار نیست شما یک عده‌ای را از اینجا می‌فرستید و یک حقوقى هم به آن‌ها خواهید داد این‌ها هم می‌روند. اتفاقا با مأمورین محلى تصادمى.

اختلافى پیدا می‌شود مأمور شما می‌گوید من که مأموریتى ندارم در این کار سرپرست دارد سرپرست هم که کارى نمی‌تواند بکند حاجی‌ها هم که زبان عربى نمی‌دانند بالاخره یک عده مردم بدبخت وسط ریگ روان بیابان عربستان زیر دست و پا می‌روند در این قسمت من تقاضا می‌کنم از آقاى نخست وزیر که قبول کنند رئیس هیئت سرپرستى که می‌رود از مأمورین وزارت خارجه باشد که مسئول واقعى امر باشد که فردا اگر پیشامدى کرد ما بفهمیم و من این‌ها را که تذکر دادم البته در اینجا ضبط خواهد شد و بعد ملاحظه خواهید فرمود اگر این کار نشود در آتیه شما خبر پیش آمده‌ای سوء را اینجا می‌شنوید و همچنین سوء استفاده‌هایی که خواهد شد و مأمورینى که آنجا هستند حجاج را دچار زخمت خواهند کرد و تضییقاتى براى آن‌ها فراهم خواهند کرد تنها راهش این است که مأمور مسئول عضو مستقیم وزارت خارجه باشد تحت‌نظر دولت که مطلع از جریان امور سیاسى باشد و از عهده حساب برآید اشخاص دیگرى هم باشند که زیر دست این شخص باشند و ما هم بدانیم و بفهمیم، غیر از این شکل آقایان حجاج خو اهند رفت به مکه و از سرحدتی که باید عبور کند اشکال پیدا خواهد شد بنده اینجا تصویب می‌کنم از آن پولى که گرفته می‌شود و در حدود یک میلیون و نیم است آن سرپرست بعد از این خواهد گفت که آقا تذکرهاتان را ما سرپرستیم بدهید دست ما، سابقه دارد این امر، تذکره‌ها را می‌گیرند الان

+++

 اتومبیلشان می‌خواهد حرکت کند، از سرحد می‌خواهد عبور کند این بیچاره‌ها هم به دست و پا می‌افتند روى اضطرار لیره هم طلا هست و سبک می‌گویند لیره بدهید تذکره شما را زودتر بدهیم نتیجه امر این می‌شود که یک عده اشخاص یک استفاده کافى می‌کنند و یک عده‌شان زیر دست و پا خواهد رفت باید مأمور وزارت خارجه از تهران یا هر جایى مأمور وزارت خارجه هست باید برود و رئیس هیئت سرپرستى باشد و این را بنده تقاضا دارم آقاى رئیس‌الوزرا قبول بکند. هر سرپرست دیگر که می‌خواهند بفرستند معاون او بکنند.

رئیس- آقاى نخست وزیر.

نخست وزیر- بنده این قدر تشکر دارم از آقاى اسکندرى که یک مرتبه عقیده‌شان مو افق شده که اگر مأمور رسمى سابقه دار دولت مأمور این کار بشو‌د این کار بهتر انجام می‌گیرد تای شخص دیگرى از خارج برود چون بنابراین شده است که هر کسى دولت شد و سمتى در دولت داشت او ظالم است او جائر است و عرض کنم و با و قضا است آقا پریروز فرمودند که اگر از خارج کسى آمد که نوکر دولت نبود آن دیگر آب برابر قرآن است خوب بسیار خوب اگر حالا این طور بفرمایید خوب است.

در باب این قسمت که می‌فرمایند اگر بخواهید مأمور دولت ایران که مقیم حجاز است سر این کار باشد اشکالى که دارد این است که براى این مأمور اگر مان بخواهیم صبر بکنیم مأموریت آن محرز شود حرکت بکند برود در آنجا بماند یک اشکالى است اشکال دیگرش هم این است که تا وقتى که این آقایان حرکت بکنند و بروند و برسند به مکه و جده و مدینه سرپرستشان کى خواهد بود اگر این عمل را می‌خواهید بفرمایید حتماً آن آدم به خصوص باشد آن بدرد دوره‌ای که باید بپیماید نمی‌خورد اگر می‌خواهید بفرمایید از مأمورین رسمى وزارت خارجه باشد یعنى از مأمورین مقیم حجاز باشد یا مأمور دیگر بنده عرضى ندارم این را که اگر مجلس شوراى ملى می‌خواهد بسیار خوب ممکن است که به اصطلاح از میان مأمورین عالى رتبه دولت باشد (عباس اسکندرى- پیشنهاد شده) این یک مطلب دیگرى است ولى آن را که شما پیشنهاد مى‌فرمایید عملى نیست اما راجع به این نکته دیگرش را نمی‌دانم سفری کبار هر دولتى مثل دولت ایران در هر جا که معین می‌شوند هیچ ضرورتى ندارد که عضو رسمى وزارتخانه باشند هر کسى را از خارج که براى یک کارى صلاح دانستند دعوت می‌کنند به یک کارى می‌گمارند و بعد هم که تمام شد می‌رود پى کارش حالا این یک کار معین و معلوم که باید یک کسى باشد صاحب صفات وطن پرستى و آدم دوستى، اهل حشر و نشر باشد با مردمى، با حجاجى که می‌خواهند بروند مثل پدر باشند همه را به یک چشم نگاه بکند، آدم صحیح‌العمل و دلسوز باشد. حتماً از مأمورین وزارت خارجه هم معین کنیم بنده نمی‌دانم ولى على ایحال به آن صورتى که نوشتند قابل قبول نیست.

رئیس- آقاى رضوى.

رضوى شیرازى- بنده تصور می‌کنم اقایانى که غالباً اظهارى کردند در موضوع این پیشنهاد از وضعیت سابقه مکه و رفتن حجاج در سنوات دیگر اطلاعاتى به گوششان نرسیده حالا در آن ادوار گذشته کیفیت حجاج ایرانى چه جور بوده بنده نمی‌دانم ولى در این سنوات اخیر آقا کیفیت مسافرت به این صورت انجام می‌گرفت که غالب مسافرین جنوب را که حالا بنده واردتر بودم این‌ها می‌نشستند توى کشتى بادى زیرا که به طور قاچاق می‌خواستند بروند و توى کشتى بخارى و بزرگ‌تر نمی‌توانستند بنشینند و یک قایق می‌آمد آن‌ها را از کنار دریا عبور بدهد و آن‌ها می‌بردند کویت در کویت که می‌رفتند به وسیله یک نفر تاجر یا کاسب آنجا یا چهار تا گاراج داربست و بند بکنند. یک ماشینى بگیرند و پول بدهند و آن‌ها را برسانند و بعد از این که این‌ها می‌روند آیا در بین راه کجا می‌خوابند، چه می‌خورند، چه جور به آن‌ها می‌گذشت.

این‌ها دیگر یک توضیحاتى است که باید یک نفر حاجى را پیدا کرد و نشست بغل دستش و از او پرسید و بعد آنچه بنده کراراً شنیده‌ام این است این‌ها زندگانیشان به اینجا کشیده که روى یک زمین خشک خوابیده‌اند و اغلب مواقع باران گیر شده‌اند، مریض شده‌اند و عاقبت هم عده زیادى از آن‌ها به عمل حج نرسیده‌اند این سابقه تا پارسال بود از این جهت آقایان با مسرت کامل اقدام دولت را تحسین بکنند براى این که با وضعیت آن جورى الان دولت آمده یک نظم و ترتیبى داده اولًا اتومبیل ایرانى و از ایران آن‌ها را سوار می‌کنند اجازه هم دارد برود برساند و برگردد این خودش آقا یک فرجى است براى مسافرین که قیمت ندارد.

دوم این است که یک سرپرست و یک مقدار دارو و دکتر معین می‌کنند که اگر در بین راه مریض شدند، بیچاره شدند، کسالتى پیدا کردند وسیله داشته باشند. بنده راجع به خسارت‌هایی که غالب به این اشخاص وارد شده بود می‌خواستم عرض کنم خودم این داستان کسالت و مرض این افراد یک صورتى داشت به حال وقت آور از این جهت است که یکى از اعمال بسیار لازم بود همین مراقبت‌های بهداشتى بود از این رو و این مقدمات است که بنده تصور می‌کنم که آقایان قضیه را روى قیاس این که، اوضاع گذشته با اوضاع حالا چه قیاسى دارد اگر نگاه بکنند همه مثل ما کمال رضایت را از دادن این پیشنهاد و از این لایحه پیدا می‌کنند و حتى عوض این که آقاى امینى هم بخواهند صرفه جویی کنند شاید یکقدرى هم بیشتر اجازه می‌دادند تا این که این باب مفتوح شود اگر بنا شود که حجاج ایرانى هم مثل حجاج هند یا سایر ممالک می‌توانستند یا یک امیر‌الحاج با یک احترامى بروند آنجا مثل سابق این‌ها با یک عزتى، با یک جلالى با یک وسیله راحتى می‌توانستند بروند و برگردند متأسفانه مبتذل‌ترین کیفیات حج تا امروز حجاج جاوه معروف هستند ولى متأسفانه اخیراً حجاج ایران هستند، از این جهت است که بنده خواستم این توضیح را عرض کنم به آقایان که از این نظر است که حالا دولت آمده و نفرى صد تومان هم می‌خواهد بگیرد به این ترتیب و یک چنین کیفیتى بوده است که دولت یک طرحى داده منتها در هر عملى باید مراقبت کرد، دقت کرد که بهتر انجام بگیرد و زودتر انجام و بگیرد قضیه مرتب بشود و الّا اگر مراقبت نکنند صورت بدى به خودش می‌گیرد بنده می‌خواهم عرض کنم که 47 لیره شما می‌شنوید می‌دهند به دولت سعودى همین حاجى می‌دهد چون زورش نمی‌رسد و علاجى ندارد باید بدهد این را اینقدر دلسوزى برایش می‌کنید ولى آن را و بالاخره ایرادى نداریم باید بدهد اما مال خودمان را دریم کم می‌کنیم در حالى که یک مقدارى نزدیک به همین مبلغ این مردم به مرز داران که حالا انشاء الله داخلى نیستند می‌پردازند بنده فقط می‌خواستم استدعا بکنم که مجلس هر چه زودتر توجهى به این موضوع بکند تصور می‌کنم هر چند که مجلس شوراى ملى موافقت به اصل طرح و لایحه بکند رویهمرفته به این کیفیت به صلاح نیست.

امینى- دولتى قبول کرده است رأى نمی‌خواهد.

 رئیس- آقاى معدل

 معاون نخست وزیر- عرض می‌کنم بنده استدعا می‌کنم امروز روز پنجم ذیقعده این است قانون اگر بگذرد یک تشریفاتى دارد که باید به صحه اعلیحضرت همایونى برسد و تا گذرنامه هم داده نشود به زائرین از نقاطشان نمی‌توانند حرکت بکنند باید تزریق بشوند، باید واکسن بزنند بعد حرکت کنند بالاخره یک طورى بشود که تکلیف زائرین روشن بشود که در این باب امروز یک تصمیمى را اتخاذ بفرمایند که انشاء الله به نتیجه برسد.

بعضى از نمایندگان- رأى‏

رئیس- قرائت می‌شود اصلاحش بفرمایند (به شرح زیر قرائت گردید) پیشنهاد می‌کنم یک نفر عضو وزارت خارجه نماینده ایران مأمور کارهاى حجاج براى اداره این کار در نظر گرفته شود.

رئیس- نظر آقاى نخست وزیر همین است این را قبول مى‌فرمایید یا نوشته شود دولت؟

نخست وزیر- بنده عرض کردم اگر این نظر را داشته باشند دولت در موقع این کار را در نظر خواهد گرفت و این از جمله اختیارات دولت است ولى پیشنهاد به این صورت قابل قبول نیست.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد اسکندرى قبول کردند به همین طوری رئیس آقاى نخست وزیر قبول کردید؟

نخست وزیر- نخیر نخیر

رئیس- رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى مشایخى به شرح زیر قرائت گردید. پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود: پنجاه درصد وجوهی که طبق ماده بالا دریافت می‌شود به جمعیت شیر و خوشید سرخ تأدیه می‌شود که به مصرف امور خیریه برسد.

حاذقى- خواهش می‌کنم پس بگیرید می‌روند با پیشنهاد آقایان و تصویب نمی‌شود و گناهش گردن شما می‌ماند.

رئیس- آقاى مشایخى‏

مشایخى- اولًا این پیشنهاد به صورت ظاهر مشابه با پیشنهاد آقاى مهندس رضوى تلقى می‌شود و بلکه می‌شود گفت که پیشنهاد آقاى مهندس رضوى یک حد اعلاى پیشنهاد بنده است و بنده خواستم ذهن

+++

آقایان را به این موضوع جلب کنم که بنده وقتی که پیشنهاد را داده بودم البته بعد از پیشنهاد آقاى مهندس رضوى نبوده پیشنهادات در آن واحد تسلیم آقایان منشی‌ها شد وقتی که نمره زدند مال بنده نمره 5 خورده بنابراین یک پیشنهاد را بنده نمی‌خواهم از سر توضیح بدهم این بود که اصولًا بنده تصور می‌کنم در این موضوع یک مطالعه بیشترى بایستى شده باشد و مخصوصاً از قیافه امروز مجلس و مطالبى که می‌گویند بنده تصور می‌کنم که آقاى نخست وزیر باید دقت بکنند که آیا از براى رفتن این هیئت سر‌پرستى محاسبه دقیق شده که تعیین بشود چقدر خرج خواهند داشت بنده تصور می‌کنم که محاسبه دقیق نگرده‌اند چرا؟ براى این که وقتی که آقاى امینى پیشنهاد کردند که 50 تومان بشود به جاى صد تومان از طرف دولت دفاعى نشد و اگر مجلس رأى داد قانون را باید به موقع اجرا بگذارند ولى لازم بود که دولت دفاعى بکند اگر مجلس تشخیص داد که براى اعزام هر نفر یک شاهى به عنوان سرپرستى لازم است گرفته شود و مخارج سنگینى نشود و آن مخارج را کم کرده باشد بهتر این بود که از طرف دولت دفاعى شده باشد و گفته شود که آقا اگر صد تومان را 50 تومان بکنید از نظر سرپرستى و از نظر حمایت اتباع ایرانى در خارج نظر شما تأمین نخواهد شد بنابراین دقت کافى نشده پس اگر من پیشنهاد بکنم علاوه بر آن 200 تومانى که آقاى مهندس رضوى پیشنهاد کردند 50 درصدش هم به نفع شیر و خورشید سرخ تعیین بکنید ممکن است باز هم شما حرفى نزنید براى این که این خرجى که شده بنده مطابق مشاهداتى که در روزنامه‌ها کردم پانزده هزار نفر مسافر می‌خواهد برود به مکه پانزده هزار صد تومان می‌شود یک میلیون و نیم تومان آقاى امینى پیشنهاد کردند 50 تومان.

نصف شد عوض آن شد هفتصد و پنجاه هزار تومان خرجتان اینقدر است؟

قطعاً نمی‌توانید جواب مثبت بدهید براى این که حالا اگر یک میلیون و نیم تومان بود چرا تصویب شد که هفتصد و پنجاه هزار تومان آقاى امینى درست است و مجلس هم تصویب کرد ولى نماینده دولت باید جواب صریح بدهد دفاع بکند از یک پیشنهادى که مخالف پیشنهاد دولت است باید بیایید پشت تریبون بیایید و بگویید آقا من حساب کردم این بودجه هیئتى که می‌خواهیم بفرستیم حقوق سرپرست، مخارج طبیب دارو و سایر مخارج در نظر گرفته شده و با این مبلغ منظور دولت تأمین نمی‌شود و دولت دفاع نکرد. البته دولت هم باید در حدود قانونى که در مجلس تصویب شده است عمل کند بنده یک نکته دیگرى می‌خواهم تذکر بدهم و آن این است که جناب آقاى تقى‌زاده در ضمن صحبت در بودجه مملکتى یک شوخى فرمودم که بایستى در هزینه‌های مملکت صرفه‌جویى کرد این یک اصل مسلمى است و همه طرفدار آن هستیم و باید حتى‌الامکان کم کرد از جمله فرمودند لزومى ندارد دولت براى سفارت برزیل یا مشابه برزیل یک مخارج سنگینى عهده دار شود بنده در اینجا می‌خواهم توجه آقایان را در این نکته جلب بکنم که ملاحظه بکنند با تذکر و توجه به این که هزینه‌های مستمر زائد بایستى حذف شود و صرفه‌جویى در مملکت بشود ولى یک ارقامى هست، یک خرج‌هایی است که مثبت است البته از نقطه نظر این که هیثیت سیاسى و استقلال ایران در مقابل ممالک خارج همیشه مسلم و محرض باشد آن خرج‌ها را همیشه باید کرد و آن موضوع سفارتخانه‌های خارجى است به طور کلى در تمام دنیا من شنیده‌ام که مملکت ایران ...

رئیس- به پیشنهاد مربوط نیست‏

مشایخى- ... مقصود من این بود که اگر ما سفارتخانه در عربستان صعودى باشیم این وقایعى که در ادوار گذشته اتفاق افتاده بود و سر ابوطالب یزدى را زدند دیگر تکرار نمی‌شد و البته مأمورین دولت دفاع مى‌کرند به هر حال چون راجع به این موضوع آقاى مهندس رضوى پیشنهاد کردند که از هریک دویست تومان گرفته شود و مورد توجه مجلس واقع شده و تصویب شد بنده مقصودم این بود که توضیحاتى در این زمینه بدهم و پیشنهاد خودم را مسترد کنم.

رئیس- آقاى نخست وزیر

نخست وزیر- آقاى مشایخى خیلى بیانات فرمودند از وزارت دارایى وزارت خارجه طرز تنظیم، مطالعه کردن، حساب کردن، بى مطالعه آوردن و بعد هم پیشنهادشان را پس می‌گیرند فرض کنید آقا این یک عملى است که واقع شده است براى دفعه اول که قابل مطالعه نبود به جهت این که معلوم نیست بالاخره چند نفر حاجى خواهند رفت اگر معلوم شد چند نفر فى‌الواقع خواهند رفت و بعد با این تحمیلاتى که امروز شروع کردید به آن‌ها بشود بعد از این هم خواهند رفت آن وقت ممکن است بنده صورت بیاورم حالا مخارجش چقدر شده بنده چه عرض کنم گفت آقا یک کسى یک توپ قدکى برد پیش خیاطى گفت آقا این را قبا بدوز و بعد چانه زد و برگشت گفت د‌و تا قبا بدوز گفت چشم آمد بیرون و گفت سه تا بدوز گفت چشم تا شد هفت تا و بعد روزى که رفت قباها را تحویل بگیربد دید هفت تا قباى عروسک دوخته است به خیاط گفت این‌ها چیست که دوخته‌ای؟ گفت دفعه اول که مراجعه کردى خیال کردم براى پسرت می‌خواهی گفتى سه تا گفتم چشم یک توپ قدک یک دانه آقا بیشتر نمی‌شود گفتى هفت تا و خواهش کردى و معلوم شد که براى خودت نمی‌خواهی و براى عروسک می‌خواهی حالا آن هفتصد و پنجاه هزار تومان اگر بدهى به قدر هفتصد و پنجاه هزار تومان احترام و تجلیلات قائل خواهیم شد. یک میلیون و نیم اگر بدهید به قدر یک میلیون و نیم اسباب احترام ملت ایران در خارج فراهم خواهد شد هیچ چیز هم ندهید خودشان می‌روند. مادامى که مجلس به دولت اجازه نداده است که یک دینار و یک شاهى و صد تومان و پنجاه تومان به حاجى تحمیل بکند بنده که نمی‌توانستم به حاجى تحمیل کنم وبید قانون باشد و حالا اگر تصویب بفرمایید پنجاه تومان تازه که بنده نمی‌دانم چند نفر از آقایان حاضر خواهند شد ه این مبلغ را بدهند و باید 50 تومان اینجا بدهند سى تومان آنجا بدهند و صد تومان آنجا بدهند نمی‌دانم چقدر است (صحیح است) این است اصرار کردم، خواهش کردم هر تکلیفى که آقایان دارند امروز معین بکنید که به بینیم چقدر خواهند داد و بدانیم بالاخره با این تحمیلات امروز چند نفر حاضر خواهند شد که بروند یعنى چند نفر پول می‌دهند و آن پولى که خواهند داد مقیاس عملیاتى خواهد بود که ما می‌توانیم بعد از این انجام بدهیم و بنده خواهش می‌کنم که من‌بعد درس مطالعه امور مالى در مجلس جنابعالى به بنده ندهید.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى دهقان به شرح زیر قرائت گردید) بنده پیشنهاد می‌کنم به جاى یک هزار ریال نفرى سه هزار ریال از اشخاصى که عازم حج هستند گرفته شود.

رئیس- آقاى دهقان (گفته شد- نیستند) پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى کهبد به شرح زیر قرائت گردید ریاست محترم مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم تبصره زیر به ماده اول این قانون اضافه شود:

تبصره- دولت مکلف است به صورت هزینه این کار را منتشر و اگر مازادى داشت مبلغ اضافه را به بنگاه حمایت مادران کارسازى دارد

رئیس- آقاى کهبد

کهبد- بنده پیشنهادى کردم آقا خیلى ساده است تصور می‌کنم که مورد توجه جناب آقاى نخست وزیر هم قرار گیرد و آن این است که بنده پیشنهاد کردم از این مبلغى که از حجاج گرفته می‌شود حسابش را دولت نگه بدارد اگر مازادى پیدا کرد. اضافه بر هزینه مازادش را دولت به بنگاه حمایت مادران بدهد و خیال می‌کنم پیشنهاد بدى نباشد (صحیح است)

رئیس- آقاى‏

نورالدین امامى کهبد- بنده به تمام بنگاه‌های خیریه پیشنهادم را اصلاح می‌کنم‏

نورالدین امامى- اجازه بفرمایید استدعا می‌کنم تصور می‌کنم براى مرتبه اول است که براى انجام مراسم مذهبى مالیات وضع می‌کنیم‏

کشاورز صدر- ایشان پس گرفتند

کهبد- خود آقاى نخست وزیر قبول می‌کنند

رئیس- پس نگرفتند بفرمایید

نورالدین امامى- پس بیاییم ما فرض کنیم که هر کس نماز خواند یک تومان بدهد به شیر و خورشید، روزه گرفت یک تومان بدهد به شیر و خورشید تمام افراد آقا می‌توانند از جیب خودشان به شیر و خورشید کمک بکنند به 15 هزار نفر از اشخاصى که فرش خودشان را فروخته‌اند براى این که اداى وظایف مذهبی‌شان را بکنند چرا وضع مالیات می‌کنید، آقاى نخست وزیر هم توضیح دادند که براى 50 تومان اندازه 50 تومان ما تشکیلات خواهیم داد و براى صد توامان اندازه صد تومان، امروز سه ساعت وقت تلف شده 15 هزار نفر مردم بلا تکلیف مانده‌اند. (صحیح است) اجازه بدهید پیشنهادتان را پس بگیرید که این کار تمام بشود آقا (صحیح است) این قدر تشریفات لازم ندارد

رئیس- پس گرفتید آقا؟

کهبد- خیر قربان

 معاون نخست وزیر- در قانون نوشته شده شاید آقایان متوجه نیستند که اگر مازادى پیدا بکند در حساب مخصوصى نگه داشته می‌شود براى سال آتیه که به مصرف همین کار برسد این به خزانه مملکت نمی‌رود و به جایی هم نمی‌رود و محفوظ هم نگه داشته می‌شود به این جهت بنده خواهش می‌کنم آقاى کهبد هم پس بگیرند پیشنهادشان را

فولادوند- آقا عده کافى نیست پس بگیرید پیشنهادتان را آقاى کهبد.

+++

کهبد- بنده پس گرفتم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت بشود.

 (پیشنهاد آقاى قبادیان به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد مى‏کنم از هر زوارى که براى حج می‌رود عوض یکصد تومان هشتاد تومان گرفته شود.

رئیس- تا 50 تومان مجلس رأى داد کمر می‌توانید بفرمایید بیشتر نمى‏توانید.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت بشود.

 (پیشنهاد آقاى مهندس احمد رضوى به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد مى‏کنم مأمورین اعزامى همگى از بین کارمندان کشورى دولت انتخاب وفقط هزینه راه و فوق العاده آنان از محل پانصد ریال دریافتى تأمین و پرداخت گردد.

رئیس- آقاى مهندس رضوى‏

مهندس رضوى- پیشنهاد بنده تمام مشکلات و نگرانی‌هاى اشخاص را رفع می‌کند.

پیشنهاد بنده این است که هر کس که همراه قافله حرکت مى‏کند اعم از سرپرست یا طبیب یا دارو ساز وغیره از دستگاه دولتى انتخاب بشوند منظور بنده این است که اشخاصى باشند که مسئول باشند و بعد از مراجعت هم ما بتوانیم حساب از آن‌ها پس بگیریم اقلًا حساب حفظ شئونات مملکت را از آن‌ها پس بگیریم. بنده سوء ظنى به اشخاص خارج از دستگاه دولت ندارم ولى فکر می‌کنم که هر کس از خارج انتخاب بشود که این کار را به عهده بگیرد اگر موفق نشد که نظر ما را تأمین کند آن وقت مسئول این کیست؟ به کى باید ایراد گرفت؟ این است که از آقایان تقاضا مى‏کنم موافقت بفرمایید که این جا مأمورین دولت انتخاب بشوند البته از مأمورین صلاحیت دار که هزینه راه و فوق‌العاده‏‏شان از این محل داده بشود حقوق هم کماکان از اعتبار دولت پرداخته بشود ممکن است یک مرتبه دیگر قرائت بفرمایید (به شرح سابق مجدداً قرائت شد)

رئیس- آقاى معدل

معدل (معاون نخست وزیر)- همان طورى که اینجا تذکر داده شده این بار اول است که این کار می‌شود واز آن گذشته هم تصور بفرمایید که 15 هزار نفر، ده هزار نفر، پنج هزار نفر حاجى را با هم نمی‌شود حرکت داد که یک عده خاص را معین بکنیم همراه آن‌ها به عنوان سرپرستى بروند باید در عمل دید که از بین خود آن‌ها یک نفرى که مورد اعتماد آن‌ها است به سرپرستی آن‌ها گماشته شود یا یک شخص حاجى از مأمورین دولت گماشته شود همین طور که جناب آقاى نخست وزیر فرمودند یک وقتى است که آقایان افراط می‌فرمایند از این که اگر مأمور دولت در یک جایی باشد آنجا خراب می‌شود یک جا است که اعتماد اشخاص در این باب لازم است که اگر یک مردى را دویست نفر حاجى، 50 نفر حاجى، صد نفر حاجى آمدند گفتند آقا دلمان می‌خواهد که سرپرستی‌مان با این مرد باشد چون این هیئت سرپرستى ملاحظه بفرمایید امسال ما در این کار مبتدى هستیم سایر ملل هم کاروان درست کردند باید از آن‌ها هم اقتباس کنیم فرصتمان هم کم است مطالعه‌مان هم در این کار کم است بایستى بعد از این ما بهتر بتوانیم اداره کنیم مثلًا شاید اهالى یک نقطه ‏باید جمع می‌شوند بین خودشان جمع می‌شوند و یک نفر را انتخاب مى‏‏کنند دست دولت را نبندید و بنده تصور می‌کنم این‌ها هم یک کمى اسمش مداخل قوه مقننه در قوه مجریه است.

رئیس- آقاى نخست وزیر نظرتان چیست؟

نخست وزیر- بسته براى مجلس است.

فولادوند- آقاى این را پس بگیرید خواهش می‌کنم، عده کافى نیست.

رئیس- آقاى ارباب شما مخالفید؟

ارباب- بلى، بنده با کمال ارادتى که به جناب آقاى مهندس رضوى دارم (مهندس رضوى- مرحمت دارید) باید مخالفتم را اینجا عرض کنم که در امور دنیوى مأمورین دولت به حد کاملى مداخله دارند دیگر در امر اخروى نمی‌خواهد مداخل داشته باشند بنده دیگر نظر به ا‌حترام جنابعالى عرضى نمى‏ب‏کنم ولى همینقدر عرض می‌کنم که مردم را در آخرت به دست مأمورین دولت گرفتار نکنید.

3 - موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه‏

رئیس- دو نفر از آقایان بیشتر بیرون نیستند این پیشنهادات هم همه محتاج به رأی است ...

 (حاذقى- اول اسم آقایانی که از جلسه رفته‌اند بیرون بخوانید)

اگر پیشنهادات هم قرائت بشود بالاخره به جلسه آینده می‌ماند چون عده کافى براى رأى نیست بنابراین جلسه براى روز یکشنبه خواهد بود

 (مجلس سى و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

تصویب‌نامه‌ها

شماره 9346                   22- 6- 327

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 20 شهریور ماه 1327 به موجب پیشنهاد شماره 22583 ر 43017 وزارت کشور تصویب نمودند به منظور تشویق و ترقى صنایع داخلى کشور فیلم‌های ناطق فارسى محصول کارخانه شرکت سهامى میترافیلم که به وسیله هنرپیشگان ایرانى در داخله کشور ایران تهیه می‌شود نفقط براى یک ساله 1327 از پرداخت عوارض شهردارى معاف گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است:

م- 3666                    22 ر 6 ر 327

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 20 شهریور ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 10359 به تاریخ 27/ 6/ 2 وزارت فرهنگ و موافقت شماره 1321 را به تاریخ 1327/ 6/ 9 وزارت دارایی و تعقیب بند سه تصویب‌نامه شماره 22774 به تاریخ 326/ 11/ 19 تصویب نمودند به محصلینی که در ممالک خارجه در مراحلى پائین‏‏تر از دانشگاه تحصیل می‌کنند و وزارت فرهنگ به آنها کمک خرج مى‏ب‏دهد معادل کمک مزبور کمیسیون ارز پروانه ارزى از اسعار خزانه دار‌ی کل صادر نماید تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م- 3669 از طرف نخست وزیر

شماره 10026                  22- 6- 327

وزارت دارایی‏

هیئت وزیران در جلسه 20 شهریور ماه 1327 وزارت دارایی آئین‌نامه زیر را تصویب نمودند.

1- صید ماهى به وسیله دینامیت و بطرى و محتوى آهک و هر نوع مواد منفجره دیگر در کلیه آب‌های کشور اعم از رودخانه- چشمه- مرداب- دریاچه و دریا اکیداً ممنوع است.

2- صید ماهى با هر نوع مواد سمى و مخدره در کلیه آب‌های کشور اکیداً ممنوع است.

3- متخلفین از این مواد بایستى خسارات وارده به منابع ماهى کشور  و پل‌ها و ساختمان‌هاى رودخانه‌ها را طبق تشخیص کارشناسان جبران نمایند و عمل آنان نیز خلاف تشخیص شده و طبق آئین‌نامه کیفر اعمال خلافى مجازات خواهند شد.

4- فرمانداری‌ها و بخشدارى‌ها و دادگاه‌هاى مربوطه مأمور اجراى این تصویب‌نامه می‌باشند تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر ست.

م- 3668 از طرف نخست وزیر

شماره 11704                 21- 13276

وزارت کشاورزى‏

هیئت وزیران در جلسه 20- 6- 27 تصویب نمودند که تصویب‌نامه مورخ 13- 4- 1327 شماره 10940 به طریق ذیل اصلاح گردد:

کلیه وارد کنندگانى که از اول بهمن ماه 326 لغایت مرداد ماه 1327 ارز دولتى براى ورود مشین آلات کشاورزى و حفارى و تلمبه جهت آبیارى و تراکتور و سایر ماشین آلات و ادوات و قطعات منفصله و یدکى آن‌ها و دستگاه‌هاى آزمایشى و سموم مربوط به دفع آفت نباتى و لوازم دامپزشکى گرفته‌اند از لحاظ مقررات ورود و نحوه استفاده مصرف کنندگان مشمول تصویب‌نامه‏ شماره 9588 مورخ اول شهریور ماه 1327 بوده و باید اجازه خرید و تصرف آن به مصرف کنندگان به طوری که در تصویب‌نامه مورخ اول شهریور ماه 1327 مطرح است با رعایت مقرراتى که به وسیله وزارت کشاورزى تنظیم و به تصویب هیئت وزیران رسیده است داده شود. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م 3665 از طرف نخست وزیر

شماره 11728               22- 6- 27

وزارت دارایی‏

هیئت وزیران در جلسه مورخه 20- 6- 27 و پیرو تصویب‌نامه

شماره 7494 مورخ 20- 4- 27

براى تمرکز یافتن امور مربوط به رسیدگی به کالاها و تعدیل نرخ‌ها و همچنین تثبیت قیمت‌ها و منع احتکار و ایجاد هم آهنگى بین قسمت‌های سابق‌الذکر و نیز براى مراقبت دقیق در جری کلیه قوانین مربوط به این امور تصویب نمودند.

 1- اداره تثبیت قیمت‌ها و منع احتکار وزارت اقتصاد ملى با قسمت رسیدگى به کالاها و تعدیل نرخ‌ها مشترکاً در دفتر نخست وزیرى انجام وظیفه خواهند نمود.

 تبصره- کارمندان اداره فوق‏‏الذکر کماکن جزء سازمان وزارت اقتصاد ملى بوده و حقوق و مزایاى خود را از همان محل اعتبارات قبلى دریافت

+++

 خواهند نمود منتها از لحاظ اجراى قوانین مربوطه و برنامه پائین آوردن قیمت اجناس طبق تعالیمى که در قسمت رسیدگى به کالا و تعدیل نرخ‌ها داده می‌شود انجام وظیفه می‌نمایند.

2- کمیسیونى مرکب از مدیر اقتصاد ملى وزارت دارایی- مدیر غله- شهردار تهران- معاون یا مدیر کل قضایی وزارت دادگسترى- معاون وزارت اقتصاد مرتباً در دفتر نخست وزیر تشکیل می‌شود تا برنامه اجراى تعدیل و تثبیت نرخ‌ها و رسیدگى به کالاهای وارداتى را مطابق قوانین و مقرارت تعیین نمایند.

3- کمیسیون مذکور مکلف ست براى اجرى قوانین مربوط به تثبیت نرخ‌ها و تعدیل قیمت اجناس مورد احتیاج عامه و تسریع در اجراى منظور دولت که پائین آوردن قیمت اجناس و ایجاد نظم و ترتیب در رشته‌های مختلف کسب و تجارت مى‏باشد با مراعات قوانین و مقررات مربوطه به ترتیب صدور جواز براى اصناف مختلف و درجه‌بندى آن‌ها مخصوصاً در قدم ول جواز نانوایی‌ها  پیش‌بینى نموده و برای اجرا به قسمت‌هاى مربوطه (شهرداری‌ها از لحاظ اصناف- وزارت دارایی از لحاظ ارز و کالاهاى انحصارى- وزارت اقتصاد ملى از لحاظ واردات و تجارت و دلالى و بنکدارى و بالاخره حمایت از تجارت و کارخانه‌جات داخلى ابلاغ نمایند.

4- وزارت دادگسترى موظف است هر چه زودتر تعداد دادگاه‌های سیار را به سى دادگاه رسانیده و به قسمت رسیدگى به کالاها و تعدیل نرخ‌ها معرفى نماید.  

5- تمام نرخ‌هایی که کمیسیون مذکوری قسمت تعدیل نرخ‌ها تعیین می‌کند باید فوراً از طرف قسمت مربوطه یا شهردارى براى اطلاع عامه و اجرا چاپ و اعلان گردد. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م- 3667 از طرف نخست وزیر

شماره 7989 ر  18778                 21- 6- 27

آقاى محمد رضا مشکورى سردفتر اسناد رسمى ازدواج و طلاق شیراز

پیرو ابلاغ شماره 5696 ر 874 15- 5- 2705 نظر به این که محاکمه انتظامى شما منتهى به محکومیت توبیخ کتبى با درج در مجله شده به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدى دفاتر اسناد رسمى و زدواج و طلاق اعلام می‌دارد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 89078 ر 18802                   21- 6- 27

آقاى یحیى علایمی پراسکانرود

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در قریه سراسکندر هشترود براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 7016 ر 18770                       21- 6- 27

آقاى پولس سعده سردفتر ازدواج مشهد

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر ازدواج پذیرفته مى‏‏شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8084 ر 18796                   21- 6- 27

آقاى محمود خالدى سر دفتر ازدواج قریه شاهین کردستان

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر ازدواج پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8123 ر 18774                 21- 6- 27

آقاى سید محمد بنی‌هاشم

 به موجب این حکم به سمت سر دفتر اسناد رسمى درجه سوم بجنورد منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 7465- 18022              13- 2- 27

آقاى محمد حسین درودیان سر دفتر سابق ازدواج و طلاق نقوسان تفرش

پیرو ابلاغ شماره 324- 1089- 17- 1- 27 نظر به این که محاکمه انتظامى شما منتهى به برائت شما شده به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدى دفتار ازدواج و طلاق اعلام مى‏‏دارد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8061- 18186                 14- 6- 27

آقاى محمد کاظم جبلعا ملى سردفتر اسناد رسمى شماره 36 اصفهان

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر اسناد رسمى پذیرفته مى‏شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 7922- 18190               14- 6- 27

آقاى سید مهدى موسوى دفتریار درجه اول دفتر اسناد رسمى شماره 17 اصفهان

 به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم اصفهان منصوب مى‏شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 8004- 144897                  18- 6- 27

آقاى عبدالله امامى

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى رجه سوم دزاشیب شمیران منصوب مى‏شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 7485-  18020                        13- 6- 27

آقاى سید محسن غیاثى

 به موجب این ابلاغ دفتر شما را در قریه حنا حومه آباد براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294410!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)