کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏16
[1396/05/28]

جلسه 10 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یک‌شنبه بیست فروردین ماه 1329  

فهرست مطالب:‏

1-تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى شوشترى پیراسته اردلان

3- معرفى هیئت دولت از طرف آقاى منصور نخست وزیر

3- معرفى هیئت دولت ازطرف اقاى منصور نخست وزیر

4- موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏16

 

 

جلسه 10

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یک‌شنبه بیست فروردین ماه 1329

 

فهرست مطالب:‏

1-تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى شوشترى پیراسته اردلان

3- معرفى هیئت دولت از طرف آقاى منصور نخست وزیر

3- معرفى هیئت دولت ازطرف اقاى منصور نخست وزیر

4- موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

 

مجلس دو ساعت و ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى دکتر معظمى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

نایب رئیس- نسبت به صورت جلسه اعتراضى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت جلسه قبل تصویب شد آقاى اسلامى

2- بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى شوشترى پیراسته اردلان اسلامى عرایض بنده در اطراف سیاست خارجى است. گرچه بنده عقیده دارم که ما اصلاً سیاست خارجى نداریم. براى این که وزارت خارجه نداریم این دستگاه پر زرق و برق وزارت خارجه و محتویاتش به عقیده بنده نمی‌شود گفت وزارت خارجه است و بایستى قفلى گرفت و به درش کوبید و بودجه‌اش را صرف ایجاد کارخانه‌جات و سد‌سازى کرد که مردم گرسنه و فقیر این مملکت لااقل راحت باشند زیرا علاوه بر آن که این وزارت خارجه منشا اثرى نیست وکارهایش براى مملکت به عقیده من ضرر و خطر دارد اساساً یک کارهایى می‌کنند که دل‌شان می‌خواهد مثلاً ملاحظه بفرمایید اعلیحضرت همایون شاهنشاهى براى ایجاد و برقرارى دوستى بین ایران و پاکستان تشریف‌فرماى پاکستان می‌شوند و انصافاً هم در آنجا یک پذیرایى شایانى می‌کنند و براى این پذیرایى هم هزینه زیادى البته براى پاکستان داشت و در این جا موقعى که اعلیحضرت آنجا تشریف دارند دولت در تهران دولت اسرائیل را به رسمیت می‌شناسد و با هندوستان قرارداد مى‌بندد بنده به ماهیت دولت اسرائیل کارى ندارم نفیاً و اثباتاً براى این که من نمی‌دانم سیاست نامریى بریتانیاى کبیر در این جاها مشغول چه کاری است؟ بنده عقیده‌ام این است که اگر قرار بود که ما دولت اسرائیل را به رسمیت بشناسیم لااقل بهتر این بود که یک مدتى تأمل بکنند که اعلیحضرت برگردند از این مسافرت و گرد و غبارها یک کمى بنشیند. اینها نیست مگر آنکه همان طور که عرض کردم در یک جمله که ما وزارت خارجه نداریم. همین وزارت خارجه ما از همه ادارات خراب‌تر است اما چون مردم با عدلیه و شهردارى و غیره بیش‌تر تماس دارند نمى‌بینند که وزارت خارجه است که تیشه به ریشه حیات مملکت می‌زند، اغلب مأمورین وزارت خارجه که به عنوان سفیر و وزیر مختار به خارج می‌روند، جز یکى دو سه نفر بقیه به قدرى مردمان ناتوان و بیچاره و زبونى هستند و یا پیرو یک سیاست خاصى هستند که اساساً بنده عقیده دارم که این ها لیاقت دفتر اندیکاتور‌نویسى را ندارند تا چه رسد به این که وزیر مختار باشند. مخصوصاً این وزراى مختارى که اخیراً براى بعضى نقاط تعیین شده‌اند، بنده من باب نمونه عرض می‌کنم این خوبش است موقعى که آقاى محسن رئیس سفیر کبیر ایران در انگلستان شده بود آقاى دهقان یک دعوتى به چاى کرده بودند، پیر ارسال بود در انجمن روزنامه‌نگاران. بنده هم آنجا بودم آقاى محسن رئیس در ضمن نطقى که پشت آن میزى چاى کرده بودند شاهکار نطق‌شان این بود که وقتى من رفتم به انگلستان روابط ورزشى ایران را با انگلستان رو به راه خواهم کرد و ورزشکاران ایران را به انگلستان خواهم برد مثل این که ما با انگلستان دیگر هیچ کارى نداریم و فقط کار ورزش است و اتفاقاً آن روز آقاى عبدالرحمن فرامرزى هم آنجا بودند در آن موقع و همین ایراد را کردند که آقا ما خیلى کارها داریم تنها کار ورزش نیست این را ملاحظه بفرمایید، این خوبش است.

نورالدین امامى- آقاى محسن رئیس

+++

خیلى هم مرد خوبى است ولى نباید سیاست خارجی‌اش را در انجمن روزنامه‌نگاران بگوید)

‌اسلامى- بلى بسیار مرد خوبى است مرد شریفى است بنده که عرضى نکردم حالا بدها بمانند عرض کنم در این روزها صحبت این است که یک مذاکرات و اقداماتى است که با بعضى دول هم‌جوار قرار داد دوستى منعقد کنیم این البته بسیار خوب است و بسیار مفید است البته اگر براى مملکت باشد ولى وزارت خارجه باید متوجه باشد که ما از گذشته هم باید عبرت بگیریم. ما یک پیمان سعد آباد داشتیم که چون واقعه شهریور پیش آمد هیچ این پیمان مثمر‌تر نشد گرچه بعضى عقیده دارند که این چون ممکن بود به منافع بریتانیاى کبیر لطمه وارد کند انجام نشده امروز هم باید متوجه بود که ما اگر قراردادى منعقد می‌کنیم و با دولت‌ها مذاکره می‌کنیم انشاء‌الله بنفع مملکت باشد و دول دیگر من غیر‌مستقیم در موقعش استفاده نکنند یک موضوع دیگر موضوع وضع تجارتى و بازرگانى است که واقعاً این تجارت مملکت ما را امروز مى‌بینید که اوضاع اقتصادى و تجارى مملکت منحصر به یک مقدار هنگفتى از واردات است که واقعاً قابل تأسف است ما اصلاً صادراتمان صفر شده است و تجارت یعنى این که از تمام دول بریزند توى این مملکت چیزهایى که به هیچ‌وجه من‌الوجوه به درد ما نمی‌خورد؟ اشخاصى هم مى‌آیند که اینها یا سفیر کبیر بوده‌اند یا وزیر مختار اینها دسته جمعى به عنوان هیئت تجارتى و نمایندگى بازرگانى فرستاده می‌شوند به ممالک خارج مثلاً بنده یک چیزى خوانده بودم که یک هیئت چهار نفرى یا پنج نفرى رفته بودند دو ماه درهندوستان بودند راجع به موضوع تجارت صحبت کرده بودند بعد وقتى که از هندوستان برگشتند گزارش‌شان را تقدیم دولت کردند البته بنده این گزارش‌ها را در اینجا عرض می‌کنم که چیست چون مملکت ما مملکت گزارش و کمیسیون است خدا حفظ کند آقاى فریدونى معاونت وزارت کشور را اینها آمدند و گزارش تقدیم کردند حالا بپرسید آقا این گزارش چى بوده است و چقدر براى دولت تمام شده است مسافرت اینها، بنده اینجا عرض می‌کنم که این مذاکرات با هندوستان فقط براى این بود که موقعى که در کارخانه‌جات رشت و مازندران چتائى و گونى میخرد این روابط بازرگانى است، بنده عرایض زیادى دارم ولى چون وقت ندارم عرضم را خاتمه می‌دهم ولى یک مطلبى را می‌خواستم عرض کنم و آن مطلب نامه‌اى است که آقاى قوا م‌السلطنه نوشته بودند البته آقاى قوام‌السطنه اگر نامه‌اى نوشته بودند براى دلسوزى مملکت و براى خیرخواهى به عقیده بنده می‌بایستى مستقیماً معروض می‌داشتند به پیشگاه ملوکانه نه این که در روزنامه‌ها منتشر کنند و جنبه تبلیغاتى داشته باشد و چون به عقیده بنده این نظر ایشان توهین به مقام سلطنت بود از آقایان تقاضا می‌کنم که از دولت بخواهند و دولت را مکلف کنند که این توهین را به هر نحوى که هست جبران کنند و تدارک این کار را بکنند (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم باز واقع شدیم در امر انجام شده خیلى تأثر دارد در این مملکت امورى انجام می‌شود بر خلاف نظر مجلس و جلب افکار مجلس و جلب فکر وکلا صالحین این مقام، متخصصین امور سیاسى، مثلاً، اولاً یک مقدمه‌اى را عرض می‌کنم از ارباب جراید مخصوصاً استدعا می‌کنم توجه بکنند به اصل 13 قانون اساسى که موظف است روزنامه‌نگار .... اصل 13 را می‌خوانم مذاکرات مجلس شوراى ملى از براى آن که نتیجه آنها به موقع اجرا گذارده تواند شد باید علنى باشد روزنامه‌نویس و تماشاچى مطابق نظامنامه داخلى مجلس حق حضور و استماع دارند بدون آن که حق نطق داشته باشند، تمام مذاکرات مجلس را روزنامه‌جات می‌توانند به طبع برسانند بدون تحریف و تغییر معنى اگر بنا شد روزنامه‌نگار من خودم یکى از طرفداران روزنامه‌ها هستم و با تمام قوا سعى می‌کنم جدیت می‌کنم حتى در آن نطق سابقم اشاره کردم که روزنامه‌ها تادرجه‌اى مفسریت کتب آسمانى باید باشند براى این که رکن چهارم مشروطی‌اند براى این که آنها باید قوه انتقاد داشته باشند، انتقاد یعنى نقادى کردن، یعنى پول رواج را از پول قلب تشخیص کردن، نه این که نسبت‌هاى خلاف واقع دادن وکلاى ممکلت را آلوده کردن و افترا زدن و مورد اتهام قرار دادن، در صورتی که روزنامه‌نگار به این عملیات دست زدن عاجز نیستم. اشتباه نکنید بامن رزم نمی‌شود کرد، من در مجلس تشریح می‌کنم و بعد هم عمل می‌کنم اینجا جلو می‌گیرم، روزنامه‌نگار رکن چهارم مشروطیت است نباید نطق وکیل را تحریف کند، نباید بر خلاف معنى چیزى بنویسید نباید بر علیه مملکت تحریک کند، نباید احساسات حقیقى مردم را بکشد، نباید احساساتى تولید کند برخلاف مصلاح مملکت باشد این را عرض کردم براى این که بدانند خدا شاهد است از نظر حرف نمی‌گویم از هیچ مقامى نمی‌ترسم زره محمد‌على پشت ندارد پسر على‌ابن ابى‌طالب است اگر تمام مردم بایستند یک طرف من به موقع حق یک طرف می‌ایستم این که آن روز اعتراض کردم راجع به انتخابات اعتراضم اصولى بود نه اعتراض به شخص به اشخاص کار ندارم هیچ میل ندارم اگر اشخاص صالحى بیایند در مجلس از افکار آنها استفاده می‌کنم و اگر خداى نخواسته آنها فکر صالح نداشته باشند هر قدر قوی‌تر باشند براى مبارزات سیاسى براى من بهتر‌اند این که عرض کردم آقا انتخابات به صورت قانونى نیست صحیح بود آقایان مسئولیت دارند توجه کنید انجمنى از طبقات شش‌گانه تشکیل شده است اخذ آرا شروع شده است هشتاد و چند هزار راى گرفته شده است و اعلام شده بود بعد شروع شده به قرائت آرا آن هم یک تشریفاتى دارد این قرائت آرا پنجاه و چند صندوق بوده اگر انجمن عده‌اى را تشخیص کرد از آن صنادیق که در آن تهدید و تزویر و تطمیع در کار بوده باید آرا آن را باطل کند نه این که تمام انتخابات را باطل کنند این غلط است آقایان این صحیح نیست من با اشخاص طرف نیستم من از نظر قانون می‌گویم که هر مخبر به خبر و هر عجین به افیونى بعدها بتواند بیاید انتخابات را باطل کند ابطال انتخابات صورت مجلس ندارد اقایان نمایندگان بروید ببینید بعدها هر کس می‌تواند وکیل شود بشود اما اگر پایه غلط بود بعدها این پایه سرمایه می‌شود براى مملکت این یک موضوع بود موضوع دیگر موضوع به رسمیت شناخته شدن دولت اسرائیل است عمل انجام شده من شخصاً با کلیمى‌ها ى طهران آقاى اورنگ هستند .... (قبادیان - هیچ عملى انجام نشده) اجازه بدهید حق با شما است عرض می‌کنم که آقاى اورنگ هستند و می‌دانند که کلیمى‌هاى تهران با من خصوصیت دارند حتى خدا را شاهد می‌گیرم نصف بیش‌ترشان به من پیشنهاد کردند که آقا یک دوره سید عبدالله وکیل ما بود ما راحت بودیم براى این که بین ما اختلاف است بیایید قبول کنید وکالت ما را من گفتم وقتى قبول می‌کنم که اختلاف بین شما نباشد اعتراض من به کلیمى‌ها نیست البته هر دین رسمى و هر دین اساسى که در قانون اساسى ما ذکر شده است اگر در ایران باشد به طور تساوى از نعمت قانون بهره‌مند است به آنها هیچ‌گونه اعتراضى ندارم ولى موضوع اسلام بسیط‌‌الحقیقه است اینجا یک گله دارم از دول عربى همان اشتباهى که این ابوسفیان و دول اموى در قرن اول اسلام برخلاف کتاب کریم و سنت رسول‌اکرم و عمل خلفاى راشدین انجام دادند آمدند موالیان اسلام را منحصر کردند به خودشان حالا در دول برادران اسلام را منحصر کردند به خودشان حالا در دول برادران اسلامى ما هم این اشتباه هست نتیجه وحیمه خودخواى و اسلام رامنحصر به خود کرد این عمل قبیح وزارت امور خارجه که به فرمایش ایشان هنوز رسمیت ندارد و شده است (صفایى - سؤالى در این مورد شده باید دولت جواب بدهد) عملى انجام شده است اجازه بفرمایید اقاى صفایى شما سؤال فرمودید خیلى هم به جا سؤال فرمودید دولت هم مکلف است بیاید جواب بگوید ولى براى این که منعکس کنیم در خارج که مجلس شوراى ملى روحش از این قضیه خبر نداشته است (صحیح است) وجهاً من‌الوجوه مجلس شوراى ملى اعمالى که برخلاف مصالح جامعه چهار صد و چند میلیون مسلمان دنیا بدون مشورت با سایر مسلمین انجام بشود نمی‌تواند با یک چنین نظرى به این کیفیت موافقت کند البته شاید یک روزى بنا بر مصالح دولت ایران یک دولتى را به رسمیت باید بشناسد و می‌شناسد آن وقتى است که حلاجى بشود جرح و تعدیل بشود جلب نظر وکلا بشود، حقیقت امر روشن بشود ببینیم سیاست مستثمر خارجى می‌خواهد او را به ما وارد کند یا به آزادى و فکر خودمان آن عمل را می‌کنیم از این جهت بنده خواستم عرض کنم این عملى که شهرت گرفته و گفته شده است که این عمل انجام شده است مورد تصدیق ما قرار نخواهد گرفت.

غلامرضا فولادوند- چرا آقاى اورنگ

+++

را اسم بردید و شاهد قرار دادید؟

شوشترى- ایشان هم در آن موقع بودند

نایب رئیس- آقاى پیراسته‏

پیراسته - بنده قبل از مطالبى که می‌خواهم به عرض آقایان برسانم تلگرافى از کاشان رسیده راجع به انتخابات کاشان که از طرز عمل فرماندار و انجمن شکایت کرده‌اند عیناً تقدیم مقام ریاست می‌کنم و استدعا می‌کنم به دولت تذکر بدهند که در کار انتخابات سهل‌انگارى نکنند و به شکایت شاکی‌ها رسیدگى کند. عرض دیگر بنده راجع به مطلبى است که آقاى اسلامى هم به طور خلاصه اشاره کردند و آن نامه‌ایست که آقاى قوام‌السطنه نوشته‌اند و در روزنامه‌ها هم به نظر آقایان رسیده است بنده وارد این مطلب و بحث در آن نمی‌شوم چون آن یک موقع دیگرى مورد بحث قرار خواهد گرفت و هر کس موافق و مخالف نظرش را خواهد گفت و آنچه که به صلاح مملکت باشد با اکثریت تصمیم خواهد گرفت چیزى که بنده باید عرض کنم راجع به صلاحیت نویسنده این نامه است آقاى قوام‌السطنه‌ای که در تمام مدت زمامداری‌اش کارى که نکرد حفظ و رعایت قانون بود (صحیح است) حالا دیگر حق ندارد بیاید از قانون اساسى یا از قوانین موضوعه اسم ببرد، خیلى مضحک است کسى که وزیرش را از پشت میز وزارت بدون محاکمه بدون هیچ‌گونه تشریفاتى گرفت حبس کرد. کسى که غالب رجال مملکت را به جرم این که با زمامدارى او مخالفت کرده‌اند تبعید کرد و حبس کرد کسى که نسبت به آذربایجان عملى کرد که هر مرد وطن‌پرست و بى‌نظرى تا آخر عمرش نسبت به او ایراد دارد و قلوب همه را جریحه‌دار کرد این آقا حالا آمده است و سنگ قانون اساسى را به سینه می‌زند! واقعاً جاى تأسف است یک وقتى راجع به آقاى قوام‌السطنه صحبت می‌کردم یکى از دوستان به بنده می‌گفت که خوب است آقاى قوام‌السطنه می‌آمدند و راجع به اعمالى که مطابق قانون کرده‌اند حرف می‌زدند براى این که هر چه کرده برخلاف قانون بوده است.

ملک‌مدنى -آقاى پیراسته کدام یک از رجال ما قانون اساسى راحفظ کرده‌اند (زنگ رئیس) بنده طرفدارى از اقاى قوام‌السطنه نمی‌کنم بنده اعتراضم به عملیاتى است که می‌شود.

پیراسته- اجازه بفرمایید بنده خیال می‌کنم از نظر شغلى که بنده به عهده داشتم می‌خواهم اطلاعاتى به آقایان بدهم یعنى شهادت بدهم، بنده افتخار داشتم که دادستان بودم و قوام‌السطنه پرونده‌اش در آنجا تشکیل شد بنده می‌خواستم عرض کنم و با اطمینان عرض می‌کنم با سند و دلیل و مدرک که قضیه آذربایجان به دست خود قوام‌السطنه و براى این به وجود آمد که قوام‌السطنه روى کار بیاید بنده دلیل دارم و هر کسى که قبول ندارد می‌تواند برود پرونده را بخواند مطابق پرونده‌ها‌یى که در دادسرا هست در همان موقع در منزل همین آقاى قوام‌السطنه جلساتى تشکیل می‌شد با حضور یکى از مأمورین خارجى براى این که ایشان بیایند و همکارى بکنند با پیشه‌ورزى و چند نفر دیگر، رضاى روستا هم در آن جلسات شرکت می‌کرد براى این که بروند در آذربایجان غوغا بکنند تا مقامات دیگرى را وادار بکنند به این که چون خارجی‌ها می‌گویند ما با هیچکس واردمذاکره نمی‌شویم مگر این که قوام‌السطنه بیاید او بیاید خوب آقا فکر بکنید به چه مناسبت یک دولت خارجى یا آن پیشه‌ورى می‌گوید که من با هیچکس وارد مذاکره نمی‌شوم مگر این که قوام‌السطنه بیاید  این را جز بر تبانى بر چیز دیگرى می‌شود حمل کرد؟ این اقاى قوام‌السطنه حالا به قانون اساسى ما ایراد می‌گیرد کسى که اصلاً هیچ یک از اصول قانون اساسى را رعایت نکرده و بنده افتخار دارم که پرونده کثیف‌ترین افراد این مملکت (که واقعاً شرمم می‌آید که پشت تریبون اسمش را ببرم ولى عرض می‌کنم) مظفر فیروز در زمان بنده طرح شده (حاذقى - اسمش را نبرید) این آقاى مظفر فیروز کارى که نکرده بود همه تصدیق می‌کنند مظفر فیروز از مسکو تلگراف رمز کرده بود به پیشه‌ورى ودکتر جاوید. جواز فروخته بود قاچاق کرد مملکت را فروخت همه کارى کرد وقتى که شکایت شد از مظفر فیروز بنده دستور تعقیب‌اش را دادم به شهادات یکى از افراد شریف این مملکت آقاى منصور‌السطنه که در آن موقع وزیر دادگسترى بودند آقاى قوام‌السطنه فرمودند مظفر فیروز یعنى من و هر کارى که مظفر فیروز کرده من کرده‌ام و هر کسى که مظفر فیروز راتعقیب کند من را تعقیب کرده آقاى قوام‌السطنه رفتند با خارجی‌ها قرار داد بستند و صحبت کردند که ما راجع به آذربایجان چون یک مسئله داخلى است با مسالمت حل می‌کنیم ! آقا آذربایجان یک نقطه داخلى ممکلت است چرا شما خارجى را وارد کارى که جنبه داخلى دارد می‌کنید شما می‌روید برخلاف تمام اصول با خارجی‌ها قرارداد مى‌بندید خلاصه این عملیاتى که شده اگر مجلس پانزدهم دسته‌بندى نکرده بودند بعضى‌ها می‌گذاشتند که می‌رفت به دیوان کشور و مجازات خودش را ببیند حالا دیگر یللى براى ما نمى‌خواند این آقا سنگ قانون اساسى را به سینه نمی‌زد و یک باندى در خارج درست نمی‌کرد و به آقاى مظفر فیروز و ایرج اسکندرى و رفقاى دیگرش. این آقاى قوام السطنه برعکس آنچه که طرفدارش تظاهر می کنند حزب توده را تقویت کرد و توده را آورد روى کار چهار وزارتخانه مهم رابه دست عناصر خائن توده سپرد، دادگسترى و بهدارى و پیشه و هنر و فرهنگ، قوام‌السطنه با وضعى که به وجود آورده بود فقط خداى ایران، ایران را حفظ کرد و الا همه رفته بود بنده این جا می‌خواهم عرض کنم به نام یک نماینده ملت و به نام کسى که افتخار این را داشته که قاضى تحقیق راجع به پرونده قوام‌السطنه بوده به دنیا اعلام می‌کنم که این آقا یک متهم و خائن به مملکت ایران است و من یقین دارم که انشاء‌الله اگر فرصتى بشود وسایل مهم‌ترى پیش نیاید پرونده‌اش به دیوان کشور خواهد رفت تا سیه روى شود هر که در او غش باشد، موضوع دیگرى که می‌خواستم عرض کنم راجع به دادگسترى است چون بنده در برنامه دولت که صحبت می‌کردم اظهاراتم را ناتمام ماند و نتوانستم تمام عرایض خودم را بکنم بعد که آقاى تدین در مجلس سنا اظهاراتى راجع به دادگسترى فرمودند موجب گله بعضى از آقایان قضات دادگسترى شده بود و بنده فقط به طور خلاصه عرض می‌کنم با فحش دادن و ناسزا گفتن دادگسترى اصلاح نمی‌شود، اگر خواستیم دادگسترى به معنى واقعى داشته باشیم باید بنشینیم ببینیم معایبش کجا است و چه جورى می‌شود این معایب را رفع کرد و یک دادگسترى درست به وجود آورد خیال می‌کنم که آقاى تدین هم تصدیق خواهند فرمود که در بعضى موارد دادگسترى ارفاق‌هاى بی‌مورد کرده که موجب عدم رضایت بعضى شده ولى حتما آقاى تدین دیگر نباید ناراضى باشند دادگسترى شرط اول اصلاحش پول است و شرط دومش یک جوش‌ها است متصدى امر و الا اگر ما بیاییم اینجا یا در مجلس سنا یا در جراید هر روز به قضات دادگسترى حمله بکنیم نتیجه‌اش این خواهد شد که آن عده‌اى هم که در آنجا با تمام محرومیت‌ها می‌سازند و تحمل می‌کند وزجر می‌کشند جان می‌کنند و کار می‌کنند آنها هم مأیوس می‌شوند و دلسرد .... (رضوى شیرازى -دادگسترى قضات خوب خیلى دارد چند نفر هم نیستند صحیح است بنابراین بنده معتقدم که به جاى ناسزا گفتن به دادگسترى به جاى این که چوب برداریم و همه را به یک چوب برانیم بهتر است بیاییم و بنشینیم ببینیم معایب و نواقص کجاست و رفع بکنیم و الا هر روز گفتن فایده ندارد و بنده دیگر عرض ندارم.

نایب رئیس- آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان- اقایان نمایندگان محترم قبل از دستور فرمایشاتى فرمودند که مورد استفاده بود بنده می‌خواهم یک مسئله دیگرى به عرض برسانم که آن مسئله مالى است عرض کنم در سال 1322 که بنده به نمایندگى مجلس شوراى ملى منتخب شدم یک شخص محترمى براى تبریک به منزلم آمد و گفت یک نصیحتى آمدم به شما بکنم گفتم بفرمایید گفت نصحیت من این است که در دوران وکالت خودتان کوشش نکنید که قوانین از مجلس شوراى ملى بگذرد بلکه کوشش وسعى خودتان را بکار ببرید که قوانین موجود به موقع اجرا گذاشته بشود (صحیح است) براى این که بسیارى از قوانین گذشته است و تصویب شده است که در بوته اجمال مانده است و شما هر چقدر قوانین بیش‌تر تصویب بکنید مادامى که در اجراى آن کوشش نکنید نتیجه‌اى براى مملکت حاصل نمی‌شود (صحیح است) البته در آن موقع که 7 سال پیش بود بنده فرمایش آن شخص محترم را درک نکردم ولى حالا تجربیات این مدت به من کاملا نشان داد که حرف بسیار صحیحى بود و بنده می‌خواهم بر حسب وظیفه نمایندگى که دارم در این دوره هر کجا تخلفى از قوانین مملکتى مشاهده کنم بیایم ودر این جا به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم و با تشریک مساعى و کمک آقایان کوشش بکنیم که قوانین مصوبه مجلس شوراى ملى به موقع اجرا گذاشته شود (احسنت)

(در این موقع هیئت دولت وارد مجلس شدند)

و حالا که جناب آقاى نخست وزیر تشریف آوردند بنده عرضم خیلى مختصر است اگر اجازه بفرمایید خیلى زود تمام خواهم کرد عرض کنم برحسب وظیفه نمایندگى که دارم کوشش می‌خواهم بکنم که قوانین موجوده مملکتى به موقع اجرا گذارده شود و هر جا که

+++

تخلفى از قوانین مشاهده کنم بیایم این جا به عرض برسانم. یکى از قوانین که در ادوار گذشته در مجلس شوراى ملى تصویب شده و به نظر بنده بسیار قانون مفید و سودمندى است به نام قانون محاسبات عمومى است این قانون در دهم اسفند 1310 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده است بنده یک ماده از این قانون را می‌خوانم وتخلفى که از این ماده قانون و به زیان مملکت شده است در این جلسه به عرض اقایان می‌رسانم ماده 39 قانون محاسبات عمومى می‌گوید قراردادها و معاملات دولتى اعم از خرید و فرش اجرت کار، اجاره، استجاره باید پس از مزایده و یا مناقصه صورت بگیرد یعنى آنچه که مال دولت است اگر بخواهند بفروشند باید به طور مزایده بفروشند که عاید دولت پول بیش‌ترى بشود و هر چه هم دولت می‌خواهد بخرد باید به طور مناقصه بخرد که ارزان‌تر تمام بشود بسیار خوشوقتم که این نکته را برنامه 7 ساله در یک موردى رعایت نکرده و بنده در روزنامه کثیر‌الانتشار اطلاعات شماره 7147 یک آگهى مزایده می‌خوانم که آقایان گوش بفرمایند تابعد مقایسه بکنیم. سازمان برنامه مقدارى نهال سرپاى درخت زبان گنجشک و افرا در محوطه کارگاه ذوب آهن کرج را از طریق مزایده به فروش می‌رساند دواطلبین بایستى 5 درصد از بهاى پیشنهادى را به عنوان سپرده به حساب شماره 30565 بانک ملى پرداخته و قبض آن را پیوست پیشنهاد خود نموده و در تهران به اداره فلان بدهند. یعنى براى فروش نهال زبان گنجشک مى‌بینیم در روزنامه چندین مرتبه اعلان شده اما حالا یک چیز دیگرى که شاید بیش از چندین میلیون بوده است چه عملى شده است؟ این چندین میلیون بوده است چه عملى شده است؟ این راجع به نهال درخت زبان گنجشک بود باز هم بنده در روزنامه ..... البته همه روزنامه‌ها این خبر را نوشته بودند این را هم باز بنده اتفاقاً از روزنامه اطلاعات شماره 7121 استخراج کردم و براى استحضار اقایان می‌خوانم که ملاحظه بفرمایند که قوانین مملکتى ما در مورد فروش نهال درخت زبان گنجشک که ارزش هیچ دارد چه جور رعایت می‌شود و در این معامله به این بزرگى اصلاً رعایت نمی‌شود و مزایده نمی‌گذارند. ملاحظه بفرمایید (اسلامى - صد میلیون جنس را با یک کاغذ رد کردند) خبرهاى کشور وزارت دارایى کلیه موجودى تریاک خود را معامله نموده است معامله فروش موجودى تریاک محصول سال 1328 وزارت دارایى با یکى از شرکت‌هاى صادر کننده ایرانى چندى قبل انجام گردید و با امضا ومبادله قرارداد عمل تحویل در بندر خرمشهر شروع گردیده است این که براى اطلاع معامله موجود با وزارت دارایى انجام گردید و با این عمل کلیه تریاک خریدارى دولت درسال گذشته و امسال فروخته شده است براى تحویل محصول امسال بر روى شیره‌هاى خشخاش خریدارى شده باید عملیاتى صورت گرفته شود که فعلاً مشغول انجام آن می‌باشند تریاک‌هاى فروخته شده با تحقیقات متخصصین در صندوق‌هاى 72 کیلویى بسته‌بندى می‌شود و براى اطلاع جمع کل محصول سال گذشته و امسال وزارت دارایى با خریدار در حدود 4500 صندوق 72 کیلویى می‌باشد چهار هزار و پانصد صندوق ضرب در 72 کیلو می‌شود 324000 کیلو، یک صد هزار من تبریز تریاک و آن وقت ملاحظه بفرمایید که نهال درخت زبان گنجشک را ما مى‌بینیم در تمام جراید اعلان می‌کنند که مبادا یک قران به دولت شاهنشاهى ایران ضرر وارد بیاید ولى یک صد هزار من تریاک را (ارباب مهدى - تریاک را نمی‌شود به مزایده گذاشت) به نظر جنابعالى نمی‌شود (ارباب مهدى - هر کس گران‌تر خرید بهش می‌دهند مشترى نمی‌تواند 6 سال صبر کند) به نظر آقاى ارباب مهدى نمی‌شود. بنده اگر وزیر دارایى باشم می‌شود ولى این طور نیست اقا ما یک قوانینى در مملکت وضع کردیم باید بکوشیم که این قوانین مملکتى‌مان اجرا بشود صد هزار من تریاک اگر منى ده تومان تفاوت معامله خریدار به نفع دولت باشد یک میلیون تومان می‌شود کدام مریضخانه را نمی‌توانیم با این مبلغ بسازیم؟ (صفایى - به همین دلیل به مزایده نگذاشتند) ما آقا بسیار زیان مى‌بینیم از این تخلفاتى که در قوانین می‌شود اگر قانون باید رعایت بشود خوب وزرا پس چرا می‌آیند تخلف می‌کنند پس چرا راجع به نهال زبان گنجشک چندین دفعه اعلان می‌کنند اینها را اگر مفت هم به مردم می‌دادند هیچ چیز نمی‌شد ولى شما صد هزار من تریاک را می‌آیید مفت می‌دهید به یک کسى إ حالا بیایید ببینید مردم در این موضوع چه می‌گویند؟ بنده مطالب بسیارى در اطراف این موضوع شنیدم بنده به طور صریح و روشن و با زبان بلند عرض می‌کنم که بنده به هیچ‌وجه من‌الوجوه نمی‌گویم که در این معامله سوء‌استفاده شده چرا؟ براى این که اطلاع ندارم و شایسته نیست یک وکیلى تا وقتى از یک موضوعى اطلاع نداشته باشد بیاید یک مسئله‌اى را به عرض برساند (صحیح است) ولى چیزى که براى من که یک وکیل مجلس هستم مسلم است این است که نقض قوانین شده است و قانون محاسبات عمومى دولت را مکلف می‌کند که بگوید آقا من صد هزار من تریاک دارم هر کس که خریدار است بیاید این اقایى که در پس پرده رفته معامله را کرده مگر نمی‌توانست بیاید بگوید بنده خریدار هستم؟ تا براى بنده که وکیلم و جنابعالى که آقاى ارباب‌مهدى هستید و می‌خواهیم مسئله برای‌مان روشن باشد واضح بشود که در این معامله سوء‌استفاده‌اى نبوده است عرض نمی‌کنم که خداى نکرده سوء‌استفاده‌اى شده چون هیچ اطلاعى ندارم ولى اعتراض می‌کنم به این عمل چون دستگاه وزارت دارایى باید رعایت قوانین مملکتى را بکند آن قانون گذارى که این قوانین را تصویب کرده اسم نبرده که شما در معامله نهال درخت زبان گنجشک رعایت مزایده را بکنید و در معامله تریاک رعایت نکنید آن وقت شما مى‌بینید که در روزنامه‌ها انعکاس پیدا می‌کند روزنامه ایران در این خصوص یک مقاله‌اى نوشته تمامش را نمی‌خوانم براى این که نمی‌خواهم وقت جناب آقاى نخست وزیر را بگیرم فقط دو سطر آخرش را می‌خوانم اینجا روزنامه ایران در شماره 9006 یک شرحى نوشته پس از این شرح می‌نویسد این موضوع گفتگو و زمزمه‌هاى بسیارى در بازار تولید کرده است و تا این گونه انحصارهاى زیان‌آور در بین است امیدى به بهبودى اوضاع اقتصادى نباید داشت بنابراین مردم این مملکت تا وقتى که به دستگاه مطمئن نشوند که دولت قوانین را مملکت را رعایت می‌کند همین عدم اعتمادى که نسبت به دستگاه دولت همیشه هست باقى خواهد بود. اگر ما بخواهیم مردم اعتماد نسبت به دستگاه دولت داشته باشند و کارهاى دولت پیشرفت بکند لازمه‌اش رعایت قوانین مملکتى است از جمله قوانینى که در مجلس شوراى ملى تصویب شده است یک قانونى است در برنامه هفت ساله بنده در دوره گذشته که نماینده مجلس بوده‌ام افتخار عضویت کمیسیون برنامه هفت ساله را هم داشتم ما نمایندگان ولایات فکر می‌کردیم که ممکن است ما یک پولى براى برنامه هفت ساله تصویب بکنیم و تمام این پول را بیایند در شهر تهران و مراکز شهرستان‌ها صرف بکنند و شهرستان‌هاى کوچک محروم بمانند این بود که چند نفر از اعضاى آن کمیسیون پیشنهادى تهیه کردیم و به صورت ماده چهارم از تصویب مجلس شوراى ملى گذشت، چون آقایان نمایندگان ولایات خیلى به این موضوع علاقه دارند بنده این ماده را می‌خوانم ماده چهارم مى‌نویسد: وجوه مذکوره در ماده 2 که با رعایت استعداد و احتیاجات هر محل به طور متناسب فیما‌بین شهرستان‌هاى مختلف کشور تقسیم خواهد شد به نحوی که حصه مجموع شهرستان‌هاى هر یک از استان‌ها در ظرف 7 سال از هزار میلیون ریال کم‌تر نباشد یعنى در مجموع شهرستان‌هاى هر استانى باید یک هزار میلیون ریال یعنى یک میلیارد درش خرج بشود. ما ده استان داریم می‌شود 10 میلیارد از این 21 میلیارد به طور مسلم باید یک میلیاردش در شهرستان‌ها خرج بشود و یکى از این شهرستان‌ها که بنده افتخار نمایندگى‌اش را دارم کردستان است در صورتی که اتفاقا مى‌بینم برنامه به همه جا توجه کرده غیر از کردستان که به آنجا توجه نکرده است (همهمه نمایندگان، به هیچ جا توجه نشده) در موقعى که آقاى دکتر طبا خودشان عضو کمیسیون برنامه بودند با این که این لایحه در ماده پیشنهادى دولت نبود مخصوصاً گذراندیم و با اصرار و ابرام به طور قانون در آوردیم براى این که ما نمایندگان شهرستان‌ها مطمئن باشیم که از این پول‌ها سهم هر ولایت به مصرف خودش برسد حالا از موادى که باید اجرا بشود این است که بنده می‌گویم باید 21 میلیارد در ظرف هفت سال خرج بکنیم هرسال هم حسابش معین است حصه ولایات را در این قانون ماده چهارم به طور صریح نوشته (صحیح است) نمی‌شود که تمام خرج‌ها را بردارید یک جا بکنید و جاهاى دیگر را محروم بکنید بنده از جناب آقاى منصور‌الملک که خودشان ریاست عالیه برنامه را هم دارند استدعا می‌کنم که در این خصوص توجه مخصوصى مبذول بفرمایند که این ماده چهارم برنامه مخصوصاً اجراء بشود مخصوصاً در قسمت کردستان در قسمت کردستان بنده می‌خواهم این را عرض بکنم آمدند گفتندما حصه‏‌اى که به کردستان مى‌دهیم این است که یک شاه‌راهى که آذربایجان را وصل بکند به کرمانشاه می‌آوریم از کردستان مى‌گذرانیم که کردستان هم استفاده بکند ما هم به این قناعت کردیم اما توجهى نشده بنده که نماینده آنجا هستم اقاى آصف که نماینده محترم آنجا هستند و این جا تشریف دارند شاهد هستند که

+++

‌هر روز مى‌آیند و شکایت می‌کنند که پول برنامه براى همه جا هست جز کردستان. این است که بنده از جناب اقاى منصور‌الملک استدعا دارم توجهى به این قسمت مبذول بفرمایند با اجازه آقایان محترم در هر کجا و در هر مورد تخلفى در قوانین کشور دیدم چنانچه در قانون محاسبات عمومى امروز عرض کردم باز هم مى‌آیم به عرض آقایان می‌رسانم.

3 - معرفى هیئت دولت از طرف آقاى منصور نخست وزیر

نایب رئیس- آقاى نخست وزیر

نخست وزیر- آقایان نمایندگان محترم. چون به فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى مأموریت تشکیل دولت به اینجانب محول گردیده این که آقایان وزیران را معرفى می‌کنم .

آقاى علاء وزیر امور خارجه آقاى کیهان وزیر فرهنگ (مبارک است)

تیمسار سپهبد پناه وزیر جنگ (مبارک است)

آقاى زند وزیر کشور (مبارک است)

آقاى دکتر نخعى وزیر کار (مبارک است)

آقاى دکتر اقبال وزیر راه (مبارک است)

آقاى وارسته وزیر بهدارى (مبارک است)

آقاى تهرانى وزیر پست و تلگراف (مبارک است)

آقاى علم وزیر کشاورزى (مبارک است)

آقاى هیئت وزیر دادگسترى (مبارک است)

آقاى دکتر امینى وزیر اقتصاد ملى (مبارک است)

اقاى دکتر اردلان معاون وزارت امور خارجه تا ورود آقاى علاء امور مربوطه را کفالت می‌نمایند وزیر دارایى هم به زودى تعیین و معرفى می‌شود برنامه این دولت فقط ناظر بر مسائلى است که در وضع حاضر مورد ابتلا و غیر از وظائف عادى است که از تکلیف معمولى به شمار می‌رود، به علاوه مطالبه‌ای که اعلیحضرت همایون شاهنشاهى در نطق افتتاحى دوره شانزدهم تقنینیه مجلس شوراى ملى و دوره اول سنا بیان فرمودند جامع تمام نکات لازمه راجع به سیاست خارجى و سیاست داخلى کشور بوده و همین فرمایشات دستور اساسى است که دولت اجراى آن را وظیفه خود می‌داند. با این حال محض روشن شدن طرز عمل و روشى که دولت براى نیل به مقصود و تأمین زمینه حسن‌تفاهم و تشریک مساعى با مجلس شوراى ملى در نظر گرفته است به طور مقدمه خاطر اقایان محترم را مستحضر می‌دارد که احتیاج کشور ما به اصلاحات و لزوم تغییر و تحول مناسب در اوضاع و احوال عمومى امرى بدیهى است که مستغنى از شرح و تفصیل است. در برنامه‌هاى کلیه دولت‌ها که تا کنون معرفى شده‌اند با مختصر تفاوت موادى به منظور اصلاح امور و بهبود اوضاع مندرج بوده که مورد تصویب مجلس شوراى ملى واقع گردیده است بنابراین می‌توان گفت که موضوع اصلى یک جمله بیش نیست و آن اصلاح وضع کشور در شئون مختلف یعنى تهیه وسایل آسایش و ترقى سطح زندگى و سعادت هم‌میهنان عزیز خصوصاً طبقات ضعیف و زحمتکش است جهت نیل به این مقصد اتخاذ اصول معین در طرز و روش کار که متناسب با منظور باشد ضرورت دارد تا کلیه امور ادارى و اجتماعى و اقتصادى که مبنا و محور زندگانى مادى و معنوى جامعه می‌باشد بوجه مطلوب جریان یافته و احتیاجات عمومى را تأمین کند دولت حاضر معتقد است که توجه به اصلاح سازمان کشور و تصعیه آن را از هرگونه فساد و بى‌ترتیبى شایان کمال اهمیت است و بایستى مورد علاقه عموم اصلاح طلبان باشد، زیرا هرگونه فکر خوب و نقشه مفید براى این که به قالب عمل در‌آید باید در یک دستگاه ادارى وارد و یا از همانجا ناشى شود و سیر کند تا به نتیجه برسد. پرواضح است که اگر این دستگاه نامتناسب و ناموزون و یا فاسد شده باشد همان فکر و نقشه خوب خراب می‌شود و بسا اوقات نتیجه معکوس می‌دهد این است که اصلاح سازمان ادارى و طرز کار ادارات و ینگاه‌هاى دولتى را باید مبنا ومبدا بهبود کلیه امور کشور دانست و به جرأت می‌توان گفت که نه فقط به این وسیله اصلاحات اقتصادى و معاشى و امنیت قضایى تضمین می‌شود بلکه در راه اصلاح اوضاع اجتماعى و تهذیب اخلاق و احوال روحى ملت نیز تأثیرى به سزا خواهد داشت. با اصلاح سازمان ادارى کشور وضع کارکنان دولت نیز بر اصل ثابت و دور از تزلزل و نگرانى قرار خواهد گرفت به طورى که موجب تشویق خدمتگذاران لایق و صدیق و مستلزم دفع عناصر فاسد خواهد بود بدین ترتیب بسیارى از مشکلات و محضورات که ناشى از سوء‌جریان امور است و دائماً اوقات همه را مشغول می‌دارد و باعث نگرانى و ناراحتى شده است از میان برداشته می‌شود (احسنت ، صحیح است) و اوقات به مصرف کارهاى مفید خواهد رسید. دولت با ایمان و عقیده راسخ مهیا شده است که براى اجراى منویات ذات مقدس ملوکانه زمینه معروض فوق را اساس کار و خط مشى خود قرار دهد وامیدوار است که با معاضدت و مساعدت مجلس محترم شوراى ملى با تأییدات الهى و توجهات خاصه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى روش نوینى را که مستلزم رفع مشکلات و نواقص فعلى و موجب تأمین حسن‌جریان امور کشور و حصول ترقیات عمومى ملت باشد به موقع اجرا بگذارد (احسنت) اکنون اصول برنامه دولت را به شرح زیر تقدیم داشته از آقایان محترم تصویب آن را تقاضا مى‌نماید.

1- سازمان ادارى کشور بر طبق قوانین و مقرراتى که لوایح آن تهیه و پیشنهاد خواهد شد به ترتیبى خواهد بود که قسمتى از امور مردم که جنبه اختصاصى و محلى دارد در شهرستان‌ها و استان‌ها به وسیله دوایر محلى با تصویب انجمن‌هاى منتخب اهالى و با مراقبت ونظارت استانداران و فرمانداران اداره شود (صحیح است)

2- سازمان‌هاى کشور اعم از ادارى و قضایى باید به قدر احتیاجات ضرورى باشد (احسنت) نه زائد بر آن. جریان کارها با مختصر کردن و ساده کردن قوانین و حذف آیین‌نامه‌ها و مقررات غیر لازم سهل و سریع شود (صحیح است) همان طور که مأمورین فاسد و خطاکار باید کیفر ببینند و دفع شوند متصدیانى هم که به تناسب مسئولیت مقام خود کار انجام ندهند یا این که در جریان امور دولت و یا مردم موجبات اشکال و تأخیر فراهم نمایند مورد مؤاخذه و تعقیب خواهند شد (صحیح است)

3- رعایت مسئولیت وزیران که باید وسایل لازمه ایفا وظایف را دارا باشند.. وزارت دارایى باید اعتبارات مصوب بودجه را به اختیار آنها بگذارد نظارت مأمورین وزارت دارایى در مصرف وجوه به طریقى اجرا خواهد شد که باعث دخالت و تولید اشکال در اجراى وظایف وزارتخانه‌ها نشود (صحیح است) موافق این ترتیب وزارتخانه‌ها مسئولیت عمل بودجه خود را به عهده خواهند داشت وحساب آن را به دیوان محاسبات تسلیم خواهند نمود. قوانین و مقررات موجوده محاسباتى و مالى جهت تطبیق با این اصول مورد تجدید نظر خواهد شد (صحیح است)

4- تقویب و تکمیل قواى تأمینیه کشور..

5 - تقویت سازمان برنامه هفت ساله و تسهیل و تسریع وسایل اجراى آن که باعث ترقى بنیه اقتصادى کشور و بالا رفتن سطح زندگانى عموم خواهد بود

6- ترویج خرده مالکى به وسیله ایجاد شرکت‌هاى تعاونى و تأسیسات کشاورزى آبیارى و اعطاى اعتبارات با شرایط سهل به کشاورزان.. (صحیح است)

7 - تجدید نظر در قوانین مالیاتى بر اساس عدالت اجتماعى به نحوى که تعدیل و تخفیف مالیات و عوارضى را که به طبقات ضعیف تحمیل می‌شود تأمین نماید.

8- اقدامات فورى در توسعه کارهاى راهسازى و عملیات ساختمانى راه‌آهن و سایر ساختمان‌ها به منظور اشتغال کارگران و رفع بحران بیکارى‏

9 - تهیه و تسهیل وسایل کمک مالى به مؤسسات صنعتى و فراهم ساختن موجبات حفظ و حمایت آنها با رعایت رفاه مصرف کنندگان‏

10- مبارزه با تبلیغات تخریبى و هر گونه انتشاراتى که تحریک یأس و بدبینى در مردم می‌کند (صحیح است)

بهادرى- انشاء‌الله موفق باشید.

نایب رئیس- آقاى دکتر مصباح‌زاده و آقاى نبوى اجازه خواسته‌اند ولى راجع به قسمت برنامه مذاکره‌اى نمى‌شود.

دکتر مصباح‌زاده- چون دولت را معرفى کردند براى وزارت دارایى کسى را معرفى نکردند و باید هر وزارتخانه مطابق قانون اساسى وزیر مسئول داشته باشد بنده می‌خواستم ببینم تا وقتى وزیر تعیین نشده چه کسی مسئولیت وزرات دارایى را خواهد داشت.

نایب رئیس- آقاى نبوى.

نبوى - بنده هم همین عرض را داشتم که آقاى دکتر مصباح‌زاده متذکر شدند.

نایب رئیس- آقاى نخست وزیر.

نخست وزیر - بنده عرض کردم که وزیر دارایى به زودى تعیین خواهد شد البته وزارت دارایى هم تشکیلاتى دارد خود بنده هم که نظارت مى‌کنم در امور وزارت دارایى (صحیح است)

4-موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه

نایب رئیس- چون چیزى در دستور نیست جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه ساعت 9 صبح  

(مجلس ساعت ده و چهل و پنج دقیقه ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى‏ - دکتر عبدالله معظمى‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294528!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)