کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/15]

جلسه: 10 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 30 آذر ماه 1320  

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى دکتر جوان راجع به برنامه دولت

3- جواب آقاى وزیر امور خارجه و تقدیم طرح پیمان سه دولت

4- اظهارات آقاى طوسى در اطراف برنامه

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 10

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 30 آذر ماه 1320

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى دکتر جوان راجع به برنامه دولت

3- جواب آقاى وزیر امور خارجه و تقدیم طرح پیمان سه دولت

4- اظهارات آقاى طوسى در اطراف برنامه

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفند‌یارى تشکیل گردید.

صورت مجلس یکشنبه بیست و سوم آذر ماه را آقاى طوسى (منشى) خواندند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت- دکتر ضیا- صدر- اعظم زنگنه- موید قوامی- فاطمی- دکتر ادهم- جهانشاهی- آصف- صادق وزیری- معدل

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: رضوی- دکتر سمیعی- منصف- افخمی- موقر- لیقوانی- ناصری- یمین اسفندیاری- حسن اکبر- امیر ابراهیمی- نیک‌پور- مستشار- علی دشتی)

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟

دکتر جوان- اجازه می‌فرمایید؟ راجع به صورت مجلس بنده تذکرى دارم.

رئیس- بفرمایید.

دکتر جوان- بنده یک تذکرى در صورت مجلس دارم که خواهش می‌کنم نوشته شود. در جلسه گذشته جناب آقاى نخست وزیر که تقاضاى رأى اعتماد به کابینه نشان نمودند این تقاضای‌شان را مشروط کردند به این که در موضوع برنامه در جلسات آینده صحبت شود چون این قسمت قید نشده بنده تقاضا می‌کنم در صورت مجلس تصریح شود.

طوسى (منشى)- اتفاقاً این قسمت در صورت مجلس نوشته شده است.

دکتر جوان- بسیار خوب. پس عرضى ندارم.

+++

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات آقاى دکتر جوان راجع به برنامه دولت‏

رئیس- آقاى دکتر جوان

دکتر جوان- عرایض بنده گر چه راجع به سیاست کشور است همان طور که جناب نخست وزیر فرمودند بایستى در این جلسه حضور داشته باشند ولى چون آقاى وزیر امور خارجه تشریف دارند به علاوه این عرایض بنده ممکن است منتشر شود و آقاى نخست وزیر قرائت خواهند کرد این است که بنده عرض می‌کنم. برنامه دولت راجع به سیاست خارجى کشور شامل عبارتى بود کلى و قابل تعبیر و تفسیر ولى جناب نخست وزیر در جلسه گذشته در این خصوص توضیحاتى دادند که تا اندازه‌اى منظور دولت و مطلب را روشن کرد و این روشن شدن مطلب براى بنده یک وظیفه و تکلیفى ایجاد نمود که در این خصوص آنچه عقیده دارم عرض کنم ولى براى این که بتوانم مطلبم را توضیح دهم لازم می‌دانم به طور مقدمه یک موضوعى را تذکر بدهم و سپس مختصراً راجع به سیاست خارجى کشور و یک قسمتى هم راجع به سیاست داخلى میهن عزیزمان تذکراتى بدهم. آقایان تصدیق دارند که مفهوم سیاست و معناى این کلمه در عصر حاضر با آنچه که در پانزده یا بیست سال قبل بوده مختصر تفاوتى پیدا کرده است. در زمان سابق وقتی که گفته می‌شد فلان امر سیاسى است به نظر چنین می‌آمد که یک امری است بس مشکل و مرموز و مخفی و پنهانی و یک حالت استتارى به نظر می‌رسید ولى امروز چنین نیست علت این مطلب هم این است که در زمان سابق افکار به درجه امروز بیدار نگشته بود و توده هم در تمام کشورها به قدر امروز در سیاست کشور ذی‌دخل و ذی‌نفع نشده بودند و در آن روز متصدیان امر سیاست در هر کشور چون علاقه داشتند توده را از دخالت در امر سیاست جلوگیرى می‌کردند و چنین وانمود می‌کردند که سیاست یک امرى است بس مشکل و فهم آن محتاج به معلومات مخصوصى است و بلکه محتاج می‌دانستند بداشتن یک قریحه و استعداد مخصوص جسمانى ولى امروز افکار بیدار شده و مخصوصاً در این عصر که می‌توان گفت عصر رادیو است در این عصر که انسان توانسته است با متصل کردن چند ماده بی‌جان بهتر از مرغ در آسمان بپرد و بهتر از ماهى در آب شنا کند در این عصر که به عقیده بنده کسب اطلاعات در هر موضوع محتاج به این نیست که از راه چشم تحصیل کنند یعنى عوام بروند در مکتب‌ها در مدرسه‌ها از راه خواندن یاد بگیرند و فکر سیاسى پیدا کنند امروز عموم می‌توانند از راه گوش با شنیدن توسط رادیو از راه صحبت از راه همبستگى که بین افراد جماعت مى‌بینیم پیدا شده آن فکر سیاسى را پیدا کنند دلیلش هم همین است که امروز در کشور ما اگر وارد شوید به این کسبه عوام و به این طبقه سوم، چهارم خواهید دید که قضایا را به قدرى خوب حل و فصل می‌کنند که اگر یک موضوعاتى را بخواهند پنهان کنند غیر‌ممکن است خیلى خوب می‌فهمند قضایا را مقصود بنده از این تذکر این نیست که خدا نکرده بگویم دولت ما سیاستش سیاست مخفى و پوشیده است. خیر دولت ما سیاستش روشن است و همین توضیحاتى که در جلسه گذشته جناب نخست وزیر دادند ثابت کرد که مقصود دولت و آنچه می‌گوید روشن است بنده مقصودم از این تذکر این است که آقایان بدانند امروز عموم طبقات کشور ما و افراد در کشور ما علاقه‌مند به امر سیاست کشور هستند براى این که این عموم است که در نظام وظیفه اولاد خودشان را می‌فرستند و خون اینها ممکن است ریخته شود به هر وسیله‌اى اینها ممکن است از سیاست اطلاع پیدا کنند. منتهى همین قدر که دولت بیاید توضیحاتى بدهد کافى نیست بنده عقیده‌مندم اگر نمایندگان محترم در موضوعات مربوط به سیاست کشور تذکراتى دارند در موقع مقتضى خود بگویند و خیلى متأسف هستم که در آن جلسه که این همه صحبت شد راجع به این قسمت از طرف آقایان تذکرى داده نشد و اگر بنده درصدد بر‌آمدم عرایضى بکنم که قول هم می‌دهم مختصر بکنم عرایضم را براى این بود که بگویم نمایندگان حق دارند در موضوعات مربوط به سیاست کشور هر عقیده‌اى دارند بگویند. اما عقیده بنده راجع به سیاست خارجى کشور این است که در هر دولتى در

+++

زمان جنگ مانند زمان امروز ناچار است که یکى از دو رژیم یکى از دو راه را پیش بگیرد یا خود را متخاصم معرفى کند و لباس سرخ جنگى بپوشد و در صف میدان جنگ وارد شود در این صورت تکلیف چنین دولتى معلوم است محتاج به توضیح نیست.

یا این که خود را بی‌طرف معرفى کند و لباس سبز بی‌طرفى بپوشد (بعضى از نمایندگان- لباس سفید) چون آقایان اختلاف دارند که لباس سبز است یا سفید بنده منتظر هستم آقایان تصمیم‌شان را بگیرند تا عرایضم را عرض کنم. (عده‌ای از نمایندگان- بفرمایید) چنین دولتى که خود را به عنوان بی‌طرف معرفى کرد در زیر شعله آن مشعل بی‌طرفى که آن را از بین طوفان‌ها و ابرهاى تیره نجات خواهد داد بالاخره کشتى خود را از این همه مهالک و مخاطر به ساحل نجات می‌رساند دولت ما هم خوشبختانه در اول این جنگ خود را بی‌طرف معرفی کرد و مخصوصاً خوشبختانه همین کابینه فروغى از وقتی که بعد از حوادث شهریور ماه بر سرکار آمدند دولت ما را دولت بی‌طرفى معرفى کردند و حتی این که دولتین انگلستان و شوروی هم تصدیق کردند که دولت بی‌طرفى هستیم (جمعى از نمایندگان- صحیح است) و بنده خواستم این راعرض کنم که دیگر بین بین ندارد هر دولت در زمان جنگ یا خود را باید متخاصم معرفى کند یا بی‌طرف اگر یک دولتى پیدا شود و بخواهد بین بین را بگیرد و بخواهد وضعیتى بگیرد که تا اندازه‌اى مخالف شرایط این یا آن باشد دیگران او را به این چشم نخواهند دید. آقایان ملاحظه بفرمایید چه چیز ما را در جنگ بین‌المللى گذشته از این همه مخاطرات نجات داد؟ همان وضعیت بی‌طرفى بود دولت وقت و متصدیان سیاسى امروز (همهمه بین بعضى از نمایندگان) آقاى فریدونى بنده شما را یکى از صلحا می‌دانم و به شما عقیده دارم اجازه بفرمایید عرایضم را بکنم. در جنگ بین‌المللى آیا می‌دانید نتیجه این که دولت خودش را بی‌طرف معرفى کرده چه شد؟ فقط همان عمل بود که ما را نجات داد و استقلال کشور دوباره به دست ما آمد اگر خدا نکرده آن روز متصدیان کشور ما که از طرف دول متخاصم از طرف آلمان‌ها و انگلستان و روسیه وقت و عثمانى وقت اشغال شده و میدان جنگ شده بود اگر خداى نکرده آن روز متصدیان سیاست ما که مردمان مدبرى بودند (آنهایى که مرده‌اند خداوند روان‌شان را شاد کند و آنهایى که باقى هستند خدا عمرشان را زیاد کند) آن روز اگر تصمیم گرفته بودند بر نقض بی‌طرفى امروز وضعیت ما این طور می‌شد؟ اگر آن روز دولت ما فرضاً با دولت آلمان متحد شده بود آیا بعد از جنگ و بعد از شکست آلمان آیا متفقین می‌گفتند ای ملت ایران با این که شما آمدید با دشمن ما متحد شدید ولى چون سیاست و وضع جغرافیایى شما اقتضا می‌کند بیایى مستقل باشید؟ خیر این طور نبود یا بالعکس اگر ما آن روز با دولت انگلستان متحد شده بودیم خیال می‌کردند بعد از جنگ وضعیت ما بهتر از آن می‌شد که استقلال ما محفوظ شده و ما موفق شدیم کشتى مملکت را از مخاطره نجات دهیم و بعد از جنگ آن اصولى را که دارا هستیم و جبران خسارات را هم تا درجه نمودند براى ما وضعیت بهترى می‌دادند؟ نه خیر. ما اگر موفق شدیم به این که خودمان کشتى مملکت را از آن همه مخاطرات و مهالک نجات بدهیم براى این بود که خودمان را بی‌طرف نگاه داشتیم حال هم تذکرى که بنده داشتم گرچه می‌دانم خوشبختانه دولت ما تاکنون هیچ اقدامى نکرده که بر‌ضرر استقلال ما و بر‌ضرر بی‌طرفى دولت ایران باشد و البته این قسمت قابل ستایش است و امیدوارم دولت من بعد هم عملى ولو به قدر سرسوزنى هم که بر‌خلاف این منظور باشد ننماید و یک چنین قدمى برندارد (صحیح است) یک موضوع مختصرى هم بنده در این قسمت توضیح می‌دهم که بی‌طرفى که گفته می‌شود مقصود این نیست که وضعیت دول بی‌طرف نسبت به دول دیگرى به طور تساوى باشد. معناى لغوى این نیست. بى‌طرف عبارت از یک وضعیتى است داراى یک مزایا و حقوقى است که در حقوق بین‌الملل مقرر است خود دولت بی‌طرف باید عملى انجام ندهد که برخلاف بی‌طرفى باشد و الا نگاهدارى وضعیت خودش به طور تساوى با دیگران در دست خود دولت بى‌طرف نیست وضعیت جغرافیایى و نزدیکى و دورى او از میدان‌هاى جنگ و بالاخره عمل

+++

دیگران ممکن است تولید نگرانى براى دولت بی‌طرف بکند لکن اینها هیچ مانعى از بی‌طرفى او نخواهد بود امثله زیادى دارم، امروز اگر ملاحظه فرمایید دولت سوئد در اروپا بی‌طرف است در صورتى که از سه طرف محدود است به آب‌هاى دولت آلمان و به دولت فنلاند و به دولت نروژى که از طرف آلمان اشغال شده با وجود این بی‌طرف است همه جا اعلام شده و با همه روابط هم دارد و همه هم به چشم بی‌طرفى او را مى‌بینند. امروز هم که متأسفانه براى کشور ما یک حوادثى پیش آمد و این وضعیت ناگوار امروزی رخ داد که مى‌بینید و کشور ما از طرف دو نیروى قوى بیگانه اشغال شده این بر‌خلاف بی‌طرفى نیست؟ یا اگر اقتصادیات ما منحصر شده به این دو دولت این بر‌خلاف بی‌طرفى نیست؟ براى این که تقصیر از ما نیست تکلیف شاق امرى است که هیچ کس به هیچ کس نمى‌کند فقط وقتى ما صدمه خواهیم دید وقتى‏ ما متضرر خواهیم شد که خود ما. دولت ما و مجلس ما فهمیده و دانسته خدا نکرده اقدامى کنند که سر سوزنى براى بی‌طرفى ما ضرر داشته باشد فقط تذکرم در سیاست خارجى همین بود و امیدوارم دولت مراقبت کافى داشته باشد در این امر و امرى انجام ندهند که ما را از آن مشعل بی‌طرفى که فقط و فقط او ما را حفظ خواهد کرد و کشتى ما را او از خطر خارج خواهد ساخت خارج نشود. ولى راجع به سیاست داخلى تذکرات زیاد دارم ولى در قسمت را اینجا تذ کر می‌دهم آقاى وزیر خارجه اینجا تشریف دارند ولى مخاطب من آقاى فروغى نخست وزیر است. می‌گویم جناب آقاى نخست وزیر مراقبت کنید که زیاد امور لشکرى ما با امور کشورى ما اختلاط پیدا نکند ما از گذشته تجربه‌هاى تلخى داریم خداى نکرده طورى نشود که در آینده مقدمه آن عملیات تهیه شود. ما اگر از اصلاحات آرتش هیچ نتیجه نگرفته باشیم لااقل این نتیجه را گرفتیم که یک عده افسران کاردان و عالى رتبه از قبیل سر‌لشکر جهانبانى، سپهبد احمدى، سر لشکر نخجوان پیدا کردیم ولى چه عیب دارد که آقایان می‌خواهند از آنها استفاده کنند استفاده را در حدود تخصص و در حدود کارهاى مربوطه به امور آرتش بکنند دیگر در این قسمت تذکر بیشترى نمی‌دهم اما تذکر آخرى که بنده به نظر بنده مهم‌تر از عرایض سابق است ولى یک فرق دارد اگر عرایض گذشته‌ام قابل اعتراض زیاد نبود ولى راجع به این عرضم قبلاً پیش‌بینى می‌کنم که ممکن است یک عده از آقایان معترض باشند و موافق نباشند با این فکر بنده ولى چون کشور ما یک کشور دموکراسى معرفى شده است این قسمت را هم تذکر می‌دهم ولى استدعا مى‌کنم این قسمت را توجه بفرمایند. آقایان کشور ما از اجراى قانون نظام وظیفه از دوره گذشته گرفته نتایجى درست است که یک قسمتى اسباب زحمت براى مردم تولید کرد ولى اولاً روح سلحشورى را در کشور ما بیدار کرد و بالاخره یک عده جوانان و افسران جانباز براى ما یادگار گذاشت و ممکن بود اگر این پیشامد‌هاى شهریور ماه نشده بود و آن کشور همسایه ما وارد جنگ نگشته بود ما از آن نظام وظیفه صد در صد استفاده کنیم ولى متأستفانه این پیشامد شد و ما نتوانستیم از آن قانون استفاده کنیم حال بنده معتقد هستم در حالى که کشور ما از طرف دو نیروى بیگانه اشغال شده اجراى نظام وظیفه براى کشور ما جز ضرر و جز صدمه نتیجه‌اى ندارد (صحیح است) امروز اجراى قانون نظام وظیفه در کشور ما روح سلحشورى را بیدار نخواهد کرد و عقب خواهد برد چرا براى این که اگر پیش برود سرباز‌هاى ما در محل خدمت خودشان افسران لایق ما در ادارات‌شان حتى دانشجویان نظامى ما در دانشکده‌ها وقتى که در حال خدمت چشم‌شان را بلند می‌کنند بالاى سر خود نیروى بیگانه قوى‌تر از خود مى‌بینند اینها حال رعب بهشان دست می‌دهد و روح سلحشوری‌شان بالا نمی‌رود (همهمه نمایندگان) (روحى- این طور نیست) بنده قبلاً اعتراض آقایان را پیش‌بینى می‌کردم (آقاى روحى بنده شما را مى‌شناسم اجازه بدهید راجع به شما عرضى بکنم خواهش می‌کنم اجازه بدهید بنده دو سه دقیقه صحبت کنم) اجراى نظام وظیفه در کشور ما امروز جز این که با این فقر و فاقه عمومى و با این کسر

+++

بودجه ما یک بودجه هنگفتى را برگردن این ملت بدبخت بار کند فایده‌اى ندارد. آقایان اجراى نظام وظیفه براى جنگ داخلى نیست. براى خوابانیدن بى‌امنیتى‌ها اگر رخ بدهد بسیج عمومى نمی‌کنند که ملت با خودش بجنگند اجراى نظام وظیفه فقط و فقط براى جنگ با بیگانه است متأسفانه آن روز هم از دست ما رفت و تصمیم خوبى هم گرفته نشده بود آن کارى هم که انتظار داشتند انجام نگشت براى آینده هم آقایان بنده این را عرض می‌کنم امروز جنگ عمومى سبب شده است که تمام دولت‌ها دو صنف بیشتر نیستند با این که اینها متحدین آلمان هستند یا متفقین انگستان هر خطرى براى ما تصور می‌کنید اگر از طرف دشمنان انگلستان باشد همین دو قشون جلوگیرى خواهند کرد اگر از طرف دوستان آنها باشد راجع به خودشان است امروز تصور نشده که اجراى قانون نظام وظیفه براى ما سر سوزنى نفع دارد بلکه اسباب می‌شود که خانواده‌هاى روستایى بى‌سر‌پرست بمانند بلکه اسباب خواهد شد که تمام افکار مضطرب شود این را فقط بنده عرض کردم و تذکر دادم‏ که اجراى نظام وظیفه براى ما در سابق مفید بود و در آتیه هم انشاء‌الله مفید خواهد شد ولى بنده عقیده دارم مادامى که نیروى بیگانه در کشور ما هست باید دور این قانون نظام وظیفه خط کشیده شود و از اجراى آن صرف‌نظر بشود و فقط یک عده داوطلب براى نگاهدارى امنیت در داخل کشور ما تهیه ببینند. عرض دیگرى هم ندارم.

3- جواب آقاى وزیر امور خارجه و تقدیم طرح پیمان سه دولت‏

وزیر امور خارجه (آقاى سهیلى)- نماینده محترم بیانات خیلى حرارت آمیز و فرمایشاتى فرمودند که متأسفانه بنده با حال تب و گریپى که دارم شاید نتوانم درست جواب کامل فرمایشات آقا را بدهم ولى وظیفه دارم چند کلمه در اطراف بیانات ایشان توضیح بدهم. آقاى نخست وزیر امروز به واسطه کسالت نتوانستند تشریف بیاورند.

توضیحاتى که در روز 23 آذر ماه جارى آقاى نخست وزیر نسبت به سیاست خارجى کشور در اینجا دادند گمان می‌کنم کاملاً قضایا را روشن ساختند بنده اضافه می‌کنم که دولت همان طور که خود آقاى دکتر جوان هم درست بیان کردند هیچ سیاستى مخفى و پنهانی ندارد و نخواهد هم داشت ما تا حال تا به این ساعتى که در خدمت آقایان هستم هیچ قرار‌دادى، هیچ نامه‌اى، هیچ یاداشتى با هیچ دولت بیگانه امضا و رد و بدل نکرده‌ایم امروز هم که بنده افتخار حضور در مجلس را دارم براى تقدیم یک پیمانى بود که مختصر مقدمه آن را تقدیم خواهم کرد و تقاضاى تصویبش را هم خواهم نمود. این که آقاى دکتر جوان فرمودند افکار مردم بیدار شده است و همه متوجه سیاست هستند و همه گوش به رادیوها مى‌دهند و اذهان را بیدار می‌کنند بنده هم تصور می‌کنم اگر همین‌هایى که همین رادیوها را گوش می‌دهند تا از جزئیات مطالب مطلع باشند بنده باید صریحاً عرض کنم همین رادیو‌هایى هم که گوش می‌دهند متأسفانه حقایق را از نظر مردم دور می‌نمایند بنده در اینجا به نام دولت عرض می‌کنم آنچه که مصالح کشور اقتضا دارد آن را مقدم بر هر چیز می‌داند و آن را در رأس مطالب و در درجه اول قرار می‌دهند و هر چه را مصلحت باشد پیشنهاد می‌کنیم و تقاضاى تصویبش را از مجلس شوراى ملى می‌نماییم.

آقاى دکتر فرمودند ما از ابتدا بى‌طرف بودیم و بى‌طرفى‌مان را یا باید حفظ کنیم یا خودمان را جزء دول متخاصم درآوریم بنده هم تصدیق می‌کنم که دولت ایران از روزى که جنگ شروع شد رسماً در همین مجلس بی‌طرفى خودش را اعلان کرد و همین مطلب را در مجلس تذکر داد ولى باید تصدیق کرد که جریان امور دنیا و جریان جنگ کنونى و اوضاع جهان متأسفانه آن طورى که ما فکر می‌کردیم ادامه پیدا نکرد ما خیال می‌کردیم جنگ از ما دور و ما در حال بی‌طرفى و بی‌طرفى خودمان را هم مى‌توانیم حقیقتاً حفظ کنیم ولى متأسفانه همه می‌دانند که امروز جنگ طورى شدت پیدا کرده که اگر آقاى دکتر هم خوب دقت بفرمایند ملاحظه خواهند فرمود که هیچ دولتى امروزه از شرق تا غرب گرفته شما نمی‌توانید پیدا کنید که بگوید که من به معناى کامل بی‌طرفم منتهى بی‌طرفى‌ها یا جزء دول

+++

متخاصم شدن یک انواع و اقسامى پیدا کرده است. فرمودند دولت سوئد بی‌طرف است بنده نمی‌دانم این چه دولت بی‌طرفى است که اجازه می‌دهد یک دولت اجنبى قشون از خاکش عبور بدهد و به طرف دیگر حمله کند؟ بنابراین ما البته سعى و اهتمام کردیم که بی‌طرف بمانیم. بنده خوب می‌دانم و خودتان هم خوب می‌دانید متأسفانه قضایایى براى ما پیش آمد که بنده لازم به توضیح نمی‌دانم و اینجا هم مقتضى نمی‌دانم که دو مرتبه همین مطالب تکرار بشود شرح قضایا همان است که آقاى نخست وزیر مشروحاً توضیح دادند و بنا به توضیحاتى که در جلسه سابق داده شده و به مناسبت وقایع جهان و تأثیر آن در مملکت ایران و به مقتضاى مصالح کشور از چندى به این طرف موضوع پیمان اتحادى پیش آمد و مذاکراتش بین ما و دولت اتحاد جماهیر شوروى و انگلستان جریان یافت ما بالاخره امروز طرح همان پیمان را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنیم که پس از تصویب مجلس شوراى ملى امضا و مبادله شود و ضمناً علاوه می‌کنم غیر از این پیمان که امروز تقدیم مجلس می‌شود هیچ نوع مراسله یادداشتى، نامه محرمانه ما در بین نداریم قبل از این که عرایضم تمام شود یک مطالبى هم دارم که در جواب آقاى دکتر جوان عرض می‌کنم.

فرمودند راجع به اختلاط امور لشکرى و کشورى که بنده از آن این طور استنباط کردم که مقصودشان این بود چرا سه نفر از امراى لشکر ما وارد کابینه شده‌اند اگر این نظر بوده است که بنده تصور می‌کنم از همه افراد کشور از هر صنف و طبقه باشند باید استفاده کرد. جناب آقاى نخست وزیر هئیت دولت را آوردند و به مجلس معرفى فرمودند باید آن روز یا رأى اعتماد نمى‌دادند یا این ایراد را مى‌فرمودند ولى وقتى یک دولتى رأى اعتماد از مجلس شوراى ملى گرفت و مشغول کار شد و یک کارهایى کرد و کارهاى مهمى هم در پیش دارد که باید انجام بدهد در یک همچو موردى به نظر بنده شایسته نیست از طرف نمایندگان پاره ایرادات به تشکیل هیئت دولت بشود (دکتر جوان- براى آتیه عرض کردم) حالا براى آینده البته آقاى نخست وزیر تکلیف خودشان را بهتر مى‌دانند و شما هم وظیفه خودتان را در آن موقع اعمال کنید بهتر است.

راجع به قانون نظام وظیفه هم بیاناتى فرمودند البته این یک موضوعى است که سابقاً هم بعضى از نمایندگان محترم توضیح دادند و در هیئت دولت سابق هم این موضوع مورد دقت واقع شد فکرهایى هم رویش شد حال هم باز از مدّنظر هیئت دولت دور نیست و در این باب بنده زیاده توضیحى عرض نمی‌کنم یعنى باید صبر کرد تا نتیجه مطالعات دولت در این باب به مجلس شوراى ملى عرض شود و البته عرض هم خواهد شد. فعلاً همان طوری که عرض کردم از موقع استفاده می‌کنم و طرح پیمان اتحاد بین سه دولت را تقدیم مجلس شوراى می‌کنم که مطابق معمول البته طبع و توریع شود و به کمیسیون امور خارجه برود و تحت شور قرار گیرد و پس از تصویب مجلس امضا و مبادله می‌شود.

رئیس- به کمیسیون رجوع خواهد شد.

روحى- دستور دستور

4- اظهارات آقاى طوسى در اطراف برنامه‏

رئیس- آقاى طوسى‏

طوسى- بر‌حسب فرموده جناب آقاى نخست وزیر موضوع برنامه همان طوری که اینجا هم مذاکره شد معهود بود که اگر کسى صحبتى داشته باشد بعد هم حق داشته باشد صحبت بکند چنان که صحبت هم شده بنده راجع به قسمت اول برنامه با گفته‌هایى که گفته شد عریضى ندارم ولى یک مسائلى را تصور می‌کنم چون در دست مطالعه و در دست اقدام و تجدید‌نظر است معتقدم که اگر عرایضى بشود شاید مفید باشد و اینها فقط یک تذکرات و موضوعاتى است که دولت باید متوجه باشد و اگر لازم دید از آنها نتیجه بگیرد و آنها را بنده یک به یک تقریباً از روى برنامه دولت یاداشت کرده‌ام در ماده دوم برنامه دولت: اصلاح و رفع نقص‌هاى قوانین دادگسترى براى تکمییل امنیت قضایى و نیز تجدید‌نظر در قوانین دیگرى که با مقتضیات امروز وفق نمی‌دهد.

چنانچه ملاحظه فرموید جناب آقاى نخست وزیر هم می‌دانند اغلب و تقریباً تمام قوانین دادگسترى ما به طور ماده واحده یا ماده اصلاحى مکرر به مجلس شوراى ملى آمده و یا از

+++

کمیسیون گذشته آنها آن طور که باید استفاده به جامعه بدهند نداده است و بهتر این است همان طور که وعده فرموده‌اند در این قسمت‌ها یک تجدید‌نظرى بشود و نتیجه مطالعات راجع به اصلاح قوانین به مجلس شوراى ملى بیاید.

قسمت دیگر راجع به تجدید‌نظر در قانون محاکمات ارتش است البته ذهن مبارک آقایان واقف است که به چه طریق آن قانون گذاشت و چون به آن طریق گذشت ناگزیر و مجبورند در آن تجدید‌نظر نمایند موضوع دیگر قانون نظام وظیفه است که الان مطرح و مورد مذاکره بود بنده معتقدم که چون این قانون نظام وظیفه مورد ابتلا عموم است هر قدر دیرتر درش تجدید‌نظر بشود ابتلائاتش بیشتر و صدماتش فوق‌العاده‌تر است (صحیح است) و هر قدر زود‌تر درش تجدید‌نظر بشود البته خیال می‌کنم مفیدتر و بیشتر به نفع جامعه خواهد بود. یکى هم قانون کیفر عمال دولت است که تصور نمی‌کنم باشد اشخاصى که این عرض بنده را توجه و تصدیق نفرمایند که قانون کیفر عمال دولت بدبختانه و به عقیده شخصى بنده و خیلى‌ها به کلى برخلاف آنچه که منظور نظر دولت بود و تا حالا هم عمل شده می‌باشد یعنى به اصطلاح و بنا به مثل معروف هر چه سنگ بوده به پاى لنگ خورده و آن کسى که دارایى ...

نیل سمیعى- عده براى مذاکره کافى نیست.

طوسى- بسیار خوب. حال که عده کافى نیست صبر می‌کنم (در این موقع عده کافى شد)

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه

طوسى- بلى عرض کردم قانون کیفر عمال دولت به عقیده بنده خوب اجرا نشده و اگر لازم می‌دانند حقیقتاً تجدید‌نظر در این قوانین دادگسترى و سایر قوانین بفرمایند و تجدید‌نظر را محتاج مى‌دانند و مى‌خواهند عملى بشود به عقیده بنده از اصل چنین قانونى با این شکل باید برداشته شود ... (صحیح است)

عده‌ای از نمایندگان- براى مذاکرات عده کافى نیست.

امیر تیمور- اجاره مى‌فرمایید بنده هم یک تذکراتى داشتم که می‌خواستم قبل از دستور اگر اجازه بفرمایید عرض کنم؟

رئیس- آقا قبل از جنابعالى یک عده دیگرى هستند که اسم‌شان یادداشت شده و اجازه خواسته‌اند ...

یکى از نمایندگان- هنوز نطق آقاى طوسى تمام نشده.

(در این موقع عده کافى شد)

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه

رئیس- اگر تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم می‌کنیم.

جلسه آینده روز یکشنبه هفتم دی ماه سه ساعت قبل از ظهر

دشتى- حالا که عده کافى شده اجازه بدهید آقاى طوسى صحبتشان را بکنند.

امیر تیمور- بلى بفرمایید

طوسى- این آقایانى که خیلى میل دارند مذاکراتى بشود و تذکراتى داده شود و متصل می‌گویند باید به نفع عامه صحبت بشود متصل از مجلس خارج می‌شوند و عده کافى نمی‌ماند. مگر چقدر پیاپى باید سیگار کشید.

جمعى از نمایندگان- بفرمایید آقا. بفرمایید.

طوسى- ختم جلسه را آقاى رئیس اعلام فرمودند و چون اکثریت هم نیست بقیه عرایضم را می‌گذارم براى جلسه بعد

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفند‌یارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293876!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)