کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی ، 15
[1396/05/24]

جلسه : 44 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 18 بهمن ماه 1326  

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور پنج نفر از آقایان نمایندگان و تقدیم چند فقره سؤال

3 - اجرای مراسم تحلیف

4 - طرح یک فقره اعتبارنامه

5 - طرح گزارش کمیسیون پیشه و هنر بازرگانی راجع به محدودیت بازرگانی اتباع بیگانه

6 - قرائت گزارش کمیسیون عرایض و مرخصی راجع به آقایان فرخ ، دکتر صدیق ، جم

7 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی ، 15

 

 

 جلسه : 44

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 18 بهمن ماه 1326

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور پنج نفر از آقایان نمایندگان و تقدیم چند فقره سؤال

3 - اجرای مراسم تحلیف

4 - طرح یک فقره اعتبارنامه

5 - طرح گزارش کمیسیون پیشه و هنر بازرگانی راجع به محدودیت بازرگانی اتباع بیگانه

6 - قرائت گزارش کمیسیون عرایض و مرخصی راجع به آقایان فرخ ، دکتر صدیق ، جم

7 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت شش و ربع بعد از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

صورت مجلس روز پنجشنبه پانزدهم را آقاى صدرزاده (منشى) قرائت نمودند.

ساعت هفت و نیم بعد از ظهر روز پنجشنبه 15 بهمن مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائبین با اجازه - آقایان : محمدعلى دادور - عسکر صاحب‌جمع - عبدالحسین اورنگ - ابراهیم افخمى - عبدالرحمن فرامرزى - دکتر جواد آشتیانى - احمد بهادرى - على وکیلى - عباس اسکندرى - محمدعلى منصف - غلامحسین رحیمیان.

غائبین بى‌اجازه - آقایان : اردشیر شادلو - حسن اکبر - دکتر اعتبار - تولیت - کامل ماکویى - محمدتقی بهار - شهاب خسروانى - ابوالفتح قهرمان - منوچهر گلبادى.

دیرآمده با اجازه - آقاى : آقاى على بهبهانى‏

آقاى ملک‌مدنى اظهار نمودند که از اضافه حقوق مصوبه استفاده نخواهند کرد- آقاى اخوان نیز اضافه حقوق خود را به بنگاه نیکو‌کارى واگذار کردند و آقاى اردلان راجع به حذف عضو مقدم کتابخانه و آقاى حاذقى راجع به کمیسیون عرایض توضیحاتى دادند و صورت مجلس تصویب شد.

آقاى نخست وزیر بیان داشتند که براى تکمیل هیئت دولت آقاى اردلان به وزارت راه و آقاى کاظمى به وزارت امور خارجه و آقاى شاهرودى به وزارت کشاورزى و آقاى دکتر زنگنه به معاونت پارلمانى نخست وزیر معرفى می‌شوند و لایحه وزارت فرهنگ قرائت و مطرح گردید.

آقاى کشاورز صدر با بیان مشروحى اظهار نمودند اگرهزینه زاید بر بودجه فعلى وزارت فرهنگ بخواهد مخالف هستند مگراین که از صرفه جویی کل کشور پرداخت شود نیز تقاضا نمودند وزارت فرهنگ در تأسیس دارالتربیه پیشکوه و پشتکوه براى تعلیم و تربیت اطفال عشایر تسریع نماید.

آقاى حاذقى مخبر کمیسیون در تقویت و حمایت فرهنگ کشور شرحى بیان داشتند و گفتند بودجه فرهنگ باید 15 درصد بودجه کشور باشد و نسبت به این لایحه توضیح دادند که وزیر دارایی هزینه آن را بدون وضع مالیات جدید تأمین کرده و کمیسیون تصویب نموده و فعلاً نیز 1500 کلاس اضافى دایر شده است.

آقاى مهندس رضوى راجع به انتقال معلمین به قسمت‌های ادارى و تضییع حقوق مادى و معنوى ایشان و مداخلات وزارت دارایی در کار وزارت فرهنگ بیاناتى نموده و نیز معتقد بودند باید سرویس اوقاف از کار فرهنگ جدا شود.

آقاى دکتر شفق پیشنهاد کفایت مذاکرات را نمودند و مخالفى نبود.

آقاى دکتر متین دفترى پیشنهاد نمودند که لایحه به کمیسیون برگردد و به میزان اعتبار آن از بودجه کل حذف گردد و توضیح دادند با اختیارى که

+++

کمیسیون بودجه دارد از هزینه‌های غیر لازم حذف و اعتبار این لایحه را پادار و طى گزارش دیگرى به مجلس تقدیم نماید.

آقاى دکتر مصباح‌زاده مخبر کمیسیون بودجه گفتند این اعتبار اضافى نیست و به علاوه در این سال فقط نصف آن پرداخت می‌شود و در بودجه آینده اعتبار لازمه آن منظور خواهد شد.

آقاى دکتر معظمى نیز معتقد بودند که کمیسیون بودجه از هزینه‌های غیر ضرورى بکاهد و در بودجه آینده نیز این اعتبار در بودجه فرهنگ منظور گردد.

آقاى کشاورز صدر توضیحى در پاسخ اظهارات آقاى حاذقى دادند و چون عده براى اخذ رأى نسبت به پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى کافى نبود ساعت هشت و نیم بعد از ظهر جلسه ختم و به روز یک شنبه 18 بهمن موکول گردید. دستور هم لایحه فرهنگ و سایر لوایح مقرر شد.

رئیس - نسبت به صورت جلسه نظرى نیست؟ آقاى یمین نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

یمین اسفندیارى - قبل از دستور عرض داشتم.

رئیس - آقاى دهقان نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

دهقان - قبل از دستور عرض داشتم.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى در صورت مجلس نظرى دارید؟

ملک مدنى - خیر.

رئیس - آقاى اقبال نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

اقبال - قبل از دستور عرض داشتم.

رئیس - آقاى مکى نسبت به صورت مجلس بیانى دارید؟

مکى- خیر نسبت به صورت جلسه نیست یک سؤالاتى بنده کرده بودم از هیئت دولت که می‌خواستم استدعا کنم زودتر جواب سؤالات را بدهند.

رئیس - آقاى دکتر عبده نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

بعضى از نمایندگان - تشریف ندارند.

ابو القاسم امینى - عده براى رأى کافى نیست.

رئیس - آقاى ناصرى نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

ناصرى - یک سؤالى بنده از هیئت دولت کردم...

رئیس - من می‌پرسم نسبت به صورت مجلس نظرى دارى؟

ناصرى - خیر.

رئیس - چون عده براى رأى کافى نیست تصویب صورت مجلس می‌ماند براى موقعى که عده کافى شد آقاى دهقان بفرمایید.

2- بیانات قبل از دستور پنج نفر از آقایان نمایندگان و تقدیم چند فقره سؤال‏

دهقان - بنده صحبت مفصلى ندارم همین قدر می‌خواستم که آقاى معاون پارلمانى نخست وزیر هم اینجا هستند عرض بکنم که سکوت دولت در بعضى موارد موجب زیان‌هایى است که شرح و بسطش لازم نیست اینجا گفته شود یکى همین موضوع قرارداد نظامى ایران و آمریکا است که اخیراً در نشریه سفارت شوروى مطالبى در این خصوص منتشر شده است و دولت هم سکوت کرده است معلوم نیست چنین قرارداد هست یا نیست (مهندس رضوى - صحیح است باید روشن شود) اگر هست به چه مجوزى بسته شده و اگر نیست دولت چرا سکوت کرده است (نورالدین امامى - دولت تکذیب کرده است) بنده در این خصوص سؤالى کرده‌ام که تقدیم مقام ریاست می‌کنم و از دولت خواسته‌ام که دراین خصوص توضیح کافى بدهد (محمدعلى مسعودى- اصلاً هم چو چیزى نیست) موضوع دیگر نگرانى است که اخیراً براى کمى گندم و نان مردم در بعضى شهرستان‌ها گفته می‌شود و با این که چند روز قبل از این رئیس غله و نان توضیح داد در سیلوها به قدر کافى گندم هست من نمی‌دانم علت این نگرانی‌ها و حرف‌ها براى چیست (محمد ذوالفقارى - تحریکات است) بنده در این خصوص سؤالى از دولت کرده‌ام استدعا می‌کنم که به این موضوع هم پاسخ بدهند که نگرانى مردم رفع شود و مردم بدانند که این‌ها جز تحریک نیست و به قدر لزوم به طورى که رئیس اداره کل غله و نان گفته است گندم درسیلوها موجود است و هیچ گونه هم جاى نگرانى نیست و از این لحاظ بنده رفع نگرانى مردم را لازم می‌دانم.

رئیس - آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى - بنده اجازه نخواسته بودم.

رئیس - آقاى اقبال.

اقبال - عرض بنده راجع به سؤالى بود که چند روز پیش آقاى محمدعلى مسعودى نماینده محترم راجع به جریانات کمیسیون عرایض و اعلام جرم‌هایى که در آنجا شده بود کردند به این مناسبت لازم بود چون بنده در دوره قبل از این دوره عضو کمیسیون عریض و مخبر کمیسیون عرایض بودم توضیحاتى بدهم، در دوره فترت یعنى موقعى که مجلس شوراى ملى نبود دو فقره اعلام جرم از طرف آقاى رشاد دادستان دیوان کیفر به مجلس فرستاده شده بود یکى از این اعلام جرم‌ها بر علیه آقاى سید مهدى فرخ و دیگرى برعلیه آقاى سید احمد اعتبار که هر دو این‌ها وزیر کشاورزى بودند بود و این اعلام جرم‌ها هم به مناسبت تصدی‌شان در وزارت کشاورزى بود در موضوع راجع به آقاى فرخ (یمین اسفندیارى - ایشان وزیر خواربار بودند) اشتباه کردم ببخشید، راجع به آقاى فرخ چون از موضوع اعلام جرمش بنده شخصاً اطلاعاتى ندارم و نداشتم عرض نمی‌کنم ولى آن چه سوابقى که در کمیسیون بود و ما دیدیم این بود که کمیسیون با کمال دقت به این اتهامى که به ایشان وارد شده بود رسیدگى کرده بود و تشخیص داده بود که این اتهام به هیچ وجه وارد نیست و اما راجع به آقاى اعتبار چون اتفاقاً در آن موقعى که ایشان وزیر کشاورزى بودند و به مشهد هم آمدند براى کار پنبه اتفاقاً در همان وقت آقاى امیر تیمور هم در مشهد بودند و خود من نیز در مشهد بودم و خیلى از نزدیک عملیات آقاى اعتبار را دیدم واقعاً باید انصاف دادکه از روى کمال بى‌انصافى این اعلام جرم نسبت به ایشان شده است (صحیح است) آقاى اعتبار در مسافرت خودشان به مشهد درموضوع کار پنبه و اختلافاتى که ایجاد شده بود به نظر من بزرگ‌ترین خدمت را کردند، متأسفانه این خدمت ایشان بعداً مورد مخالفت دکتر میلسپو واقع شد، آقایان هم می‌دانند که ضرر دکتر میلسپو به مالیه این کشور چقدر بود و چه بود (صحیح است) و روى این که با ایشان یک اختلافاتى داشت وسیله تهیه این اعلام جرم ایشان بودند و این اعلام جرمى که نسبت به آقاى اعتبار شده به نظر بنده یکى از آن علایم هرج و مرج‌هایى بود که در زمان حکومت آقاى قوام‌السلطنه گاهى پیش می‌آمد، یعنى اشخاص از قدرت ایشان و یا به قول یکى از آقایان از حجب و حیاى ایشان سوء استفاده می‌کردند و بی‌خود و بى جهت به مردم می‌تاختند، آقاى اعتبار‌الدوله براى آوردند کابینه قوام‌السلطنه و زمامدارى ایشان مثل اغلب اشخاصى که علاقه داشتند به مملکت واقعاً زحمت بسیار کشیدند و حتى آن شبى که ایشان می‌خواستند بروند به مسکو بنده خیلى خوب یادم هست که ایشان را معین کردند براى استاندارى غرب و با حضور خود من و آقاى بیات که آن وقت از طرف ایشان قرار بود کفیل ریاست وزراء باشند و آقاى فریدونى معاوت وزارت کشور دستور دادند که فهرست حساب ایشان را براى تصویب اعلیحضرت همایونى بفرستند به دربار بعد از حرکت ایشان یکى از آن خل بازی‌های مظفر فیروز این بود که آقاى رشاد را به عنوان و به نام قوام‌السلطنه و به نام فرمایش قوام‌السلطنه آوردند و نشاندند به مسند مدعى‌العموم دیوان کیفر و با تحریک مظفر فیروز شروع شد به این که براى مردم پرونده بسازند (حاذقى - اسمش را نبرید) بله ببخشید معذرت می‌خواهم، و یکى از آن‌ها همین اعلام جرمى بود که بر علیه آقاى فرخ کردند و به کلى بى‌اساس بود و یکى هم راجع به آقاى اعتبار اعلام جرمى که آقاى رشاد کرد و نتیجه‌اش این شد که آقاى اعتبار به استاندارى غرب نروند و به این اکتفا نکردند و تعقیب کردند همان روز موقعى که آقاى قوام‌السلطنه از مسکو مراجعت کردند بیچاره اعتبار به دست و پا افتاد مردى که قرار بود به دستور رئیس‌الوزراء به استانداری غرب برود یک دفعه افتاد در این پیچ و تاب و استدعا کرد از آقاى قوام‌السلطنه که مأمورى بفرستند به خراسان که پرونده این کار را رسیدگى کنند اتفاقاً آقاى لطفى که همه آقایان می‌شناسند یکى از قضات بسیار صریح و پاکدامن ما هستند (صحیح است) رفتند به خراسان و این مطلب را کاملاً رسیدگى کردند و یک گزارش مفصلى دادند که در ضمن آن گزارش اتهامات وارده بر آقاى سید احمد اعتبار را به کلى رد کردند بعداً به این هم اکتفا نشد این گزارش را فرستادند براى مطالعه آقاى هیئت که دادستان کل هستند ایشان نیز این آقاى اعتبار از این اتهامات به کلی مبرى است بعداً آقاى قوام‌السلطنه شرحى به آقاى اعتبار نوشته‌اند که در ضمن آن کاغذ این مطلب را اعلام کردند و برائت ایشان را ازاین اتهامات اعلام کردند و خیلى هم اظهار تأسف کرده‌اند و این نامه سوادش در پرونده هست بنابراین می‌خواستم عرض کنم همین طور که ما عقیده دارم که اشخاص متجاوز و خاطى واقعاً مجازات بشوند

+++

 نباید راضى بشوم که به دامن اشخاص پاک و خدمتگذار هم لکه‌ای وارد بشود و شدیداً باید با این فکر مقاومت کرد از همه این‌ها هم گذشته یک اشکال دیگرى هم به این اعلام جرم‌ها وارد بود که معمولاً این اعلام جرم‌هایى که از طرف صاحب‌منصبان وزراتخانه‌اى فرستاده می‌شود از طریق وزارت باید فرستاده شود (صحیح است) اگر در عدلیه اعلام جرمى نسبت به یک شخصى می‌شود باید از طرف وزیر عدلیه فرستاده شود و مدعى‌العموم دیوان کیر حق ندارد مغرضانه بردارد یک چیزى بنویسد خواستم عرض کنم که اعلام جرمى که نسبت به آقاى سید مهدى فرخ شده و اتهامى که به آقاى اعتبار وارد شده هر دو بى‌اساس است و هر دو از رجال پاک ما هستند ضمناً می‌خواستم عرض کنم که در روزنامه مصور پریروز یک مراسله‌ای گراور شده بود شاید اغلب آقایان دیده باشند خیلى چیز مضحکى بود یک چیزى بود از آسیا گروه گروه نمی‌دانم چه که بنده هر چه فکر کردم نفهمیدم چیست ولى مفاد آن این بود که حکایت می‌کرد از این که یک نوع تحریکاتى از طرف اشخاص غیر مسئول در ارتش پیش آمده بنده سؤالى در این باب از آقاى وزیر جنگ کرده‌ام و به مقام ریاست تقدیم می‌کنم و استدعا می‌کنم که مقرر بفرمایند آقاى وزیر جنگ بیایند به این سؤال بنده جواب بگویند مطلب دیگرى که می‌خواستم عرض کنم این بود که واقعاً این رفتار و بى اعتنایى دولت به مجلس شوراى ملى خیلى اسباب نگرانى آقایان نمایندگان ملت ایران است ملاحظه بفرمایید چندى است که یک اعتراضى از طرف دولت شوروى به دولت ایران شده و بعد جوابش را در روزنامه‌ها داده‌اند بنده می‌خواهم عرض بکنم که تنها مرجع صلاحیت‌دارى که در این کشور هست مجلس شوراى ملى است مجلس شوراى ملى است که حق حکومت در این مملکت دارد و نمایندگان ملتند که باید به تمام این اصول رسیدگى بکنند (صحیح است) و اقداماتى که مقتضى است معمول بدارد و این مواقعى که این طور وضعیت پیش می‌آید در تمام دنیا و تمام مجالس جلسات متعددى تشکیل می‌دهند و حتى 24 ساعت هم طول می‌کشد و این قضایا را حل می‌کنند ما هنوز خبر نداریم یعنى دولت بیاید به ما بگوید که یادداشتى رسیده و ما این طور جواب می‌دهیم (دکتر مصباح‌زاده - بد جوابى نبوده) بنده نمی‌گویم بد جواب دادند من می‌گویم باید دولت در مجلس شوراى ملى حاضر بشود این یادداشت را بخواند و جوابى را هم که می‌دهد، با تصویب مجلس شوراى ملى ندهد (صحیح است) اینجا یک مملکت مشروطه است و حاکمى جز مجلس شوراى ملى نیست.

رئیس - آقاى آزاد.

مهدى ارباب - بنده اخطار قانون اساسى دارم.

رئیس - مطابق چه ماده‌ای؟

مهدى ارباب - مطابل اصل 42 قانون اساسى این موضوع مربوط به حیثیت و قدرت‏...

رئیس - مطابق اصل 42 نظامنامه است؟

مهدى ارباب - خیر قانون اساسى است.

رئیس - قانون اساسى است؟ بفرمایید جایتان بنشینید مطابق قانون اساسى را که اجازه نمی‌دهم اگر تخلفى از نظامنامه شده باشد باید اخطار کرد و آن وقت می‌توانید صحبت کنید بفرمایید بنشینید آقاى آزاد بفرمایید.

آزاد - عرض کنم من یک مطالبى دارم که می‌خواهم به عرض آقایان برسانم راجع به این جار و جنجالى است که اخیراً در روزنامه‌ها راجع به یادداشت دولت شوروى ایجاد شده است بنده می‌خواهم این قسمت را تذکر بدهم که خاطر محترم آقایان کاملاً مسبوق است که ملت ایران به هیچ وجه تاکنون میل نداشته و ندارد که با همسایگان خودش را از در خصومت در بیاید (صحیح است) ما همیشه میل داشتیم که با همسایگان خودمان دوست و رفیق باشیم بنده دو موضوع را شاهد قرار می‌دهم که در وضع حساسى ملت ایران همیشه با همسایه شمالى و جنوبى خودش طریق دوستى را پیموده و به هیچ وجه من‌الوجوه نظر خصومت نداشته است یکى جنگ 1914 یکى جنگ 1939 که در هر دو جنگ تحریکات زیادى از طرف آلمان‌ها و دول دیگر می‌شد ملت ایران به هیچ جه در آن دست نداشت و در جنگ بى‌طرفى خود را از دست نداد بلکه همراهى کرد به همسایگان شمالى و جنوبى خودش بعد هم در این جنگ ملت ایران با مخالفین دولت‌های متفق اعلان جنگ داد و با آن‌ها تا آخرین لحظه دوست و متفق بود متأسفانه در عوض این که زحمات ملت ایران مورد تقدیر قرار گیرد گاهى می‌بینیم که از طرف دولت همسایه شمالى ما بى‌جهت یک اعتراضاتى نسبت به ملت ایران می‌شود، در یادداشتى که دولت شوروى اخیراً به دولت ایران داده است هر قدر که ما کنجکاوى بکنیم می‌بینیم جز بهانه‌جویى چیز دیگرى به نظر نمی‌رسد (صحیح است) در یادداشت مذکور ذکر شده است دولت ایران چرا در قم فرودگاه درست کرده است در صورتى که فرودگاهى که در قم درست شده است مال 23 سال قبل است موقعى که یونکرس در ایران می‌خواست هواپیمایى ایجاد بکند ( سزاوار - فرودگاه آنجا نیست ) (تولیت - در زمان یونکرس هم نبوده) خوب به هر حال در قم یک فرودگاهى ساخته شده و همچنین در سبزوار ما براى ورود طیاره در اراضى حیدرآباد یک فرودگاهى درست کرده است که الان هم هست حتى بنده چند روز قبل از این از اداره هواپیمایى یک کاغذى دریافت کردم که اگر بخواهید درسبزوار طیاره‌ای فرود بیاید شما خوب است یک فرودگاهى به خرج خودتان درست کنید البته اگر چنان چه در سبزوار یک فرودگاهى درست بشود هیچ مربوط به دولت آمریکا یا دولت دیگرى نیست البته اگر دولت ایران صلاح بداند می‌تواند یک فرودگاهى در هر کجا بسازد، موضوع دیگر هم موضوع مستشاران خارجى است در 1941 خود متفقین صلاحشان در این بود که مستشارانى به ایران بیاورند در آن موقع روزنامه آزاد و کیهان خیلى به شدت مخالفت کردند منطق ما این بود که روزى که این مستشارها را بخواهند بیاورند فقط باید امور مالى و اقتصادى ما تحت کنترلشان باشد ولى البته در آن موقع کسى گوش نکرد دولت شوروى هم چون استفاده می‌کرد از وجود مستشاران خارجى سکوت کرد در صورتى که اگر مخالف بود در ان موقع ممکن بود مستشاران نیایند ولى در آن موقع که دولت شوروى استفاده می‌کرد این مستشاران خارجى هم صحبتى در میان نبود، حالا هم که مستشاران خارجى از ایران رفته‌اند فقط چند نفر دیگر از آن‌ها در ارتش و ژاندارمرى مانده‌اند دولت شوروى مورد اعتراض قرارداده است البته دولت ایران چنین وظیفه‌ای را ندارد که اگر دولت شوروى به یک چیزى مایل باشد با آن موافقت کند به هر چیزى که موافقت نداشته باشد و بگوید که من فلان چیز را نمی‌خواهم دولت ایران نمی‌تواند قبول کند، بنده خیلى تعجب می‌کنم چند روز قبل از این من در روزنامه‌ها خواندم که دولت شوروى یک یادداشتى داده است به دولت آمریکا که طیارات آمریکا روى کشتی‌های دولت شوروى که از آب‌های ژاپن عبور می‌کرده‌اند گذشته است و این به حق حاکمیت دولت شوروى لطمه وارد آورده است من نمی‌دانم چطور شده است که دولت شوروى موقعى که یک طیاره‌ای از روى کشتی‌های تجارتش عبور می‌کند اعتراض می‌کند و می‌گوید به حق حاکمیت دولت شوروى لطمه وارد شده است ولى نسبت به دولت ایران که مستقیماً دخالت می‌کند لطمه وارد نیامده است من به تمام دنیا عرض می‌کنم که مملکت ایران مستقل است (صحیح است) و استقلال نظامى دارد، استقلال سیاسى دارد، استقلال تجارتى دارد و هیچ کس حق دخالت در امور آن را ندارد ممکن است همسایه‌های ما که زورمند هستند یک روزى ما را مغلوب کنند و به وسیله طیارات خودشان مملکت ما را خراب بکنند ولى به هیچ وجه من الوجوه کسى نمی‌تواند آن اصل استقلال طلبى و حق حاکمیت ما را از ملت ایران بردارد (صحیح است- احسنت)

بعضى از نمایندگان - دستور - دستور.

رئیس- آقاى مهدى ارباب.

مهدى ارباب - مطابق اصل 42 قانون اساسى مجلس یا وکیل اگر از وزیر مسئولى سؤال کرد که بیاید جواب بدهد بایستى بیاید و جواب بدهد نه این که بگذارد و یک مدتى جواب ندهد و اعتنا نکند و بعد هم بایک نامه بى سر و تهى جواب بفرستد و این جواب را هم معاون بفرستد بده منظورم از سؤال خودم و کیفیت مطالب خودم نیست موضوعى که به عرض آقایان می‌رسانم منظورم حفظ حیثیت مجلس شوراى ملى است (صحیح است) اگر وزیر مسئول است باید بیاید جواب بدهد اگر مسئول نیست الان وزیر مالیه بگوید من مسئول نیستم و از کرسى بلند شود برود منزل، در گمرک زاهدان مال مردم را مصادره می‌کنند در یک امرى دولت راجع به مرجودى خودش یک اشتباهى کرده است که یک میلیون و ششصد هزار تومان به خزانه دولت ضرر وارد آورده است آن وقت در مقابل می‌آید چند نفر مأمور بیچاره را منتظر خدمت می‌کند و صرفه‌جویی می‌کند و یک جایى یک میلیون و ششصد هزار تومان ضرر وارد می‌کند دلایلش را هم دارم و از مقام ریاست استدعا می‌کنم هر چه زودتر به وزیر مالیه اطلاع بدهند که براى جواب سؤال من حاضر شود و اگر حاضر نشود من دولت را استیضاح می‌کنم.

رئیس - آقاى مکى.

مکى - عرایض بنده خیلى مختصر است و چون می‌بینم مجلس می‌خواهد وارد دستور شود بنده

+++

 زیاد مزاحمت فراهم نمی‌کنم، فقط یک قسمت از عرایضم را که در تأیید بیانات آقاى ارباب مهدى است از لحاظ اهمیت به عرض نمایندگان مجلس شوراى ملى می‌رسانم بنده سه سؤال کردم از دولت آقاى حکیمى یکى راجع به بانک شاهنشاهى ایران که به طورى که بنده عرض کردم اگر ما بتوانیم بانک را موظف بکنیم مطابق سایر بنگاه‌هایى که در این مملکت با ما معامله می‌کنند عمل بکند تنها منافعى که از این راه عاید ملت فقیر ایران می‌شود حداقل سالى 14 میلیون تومان است، هیئت دولت مثل این که به بعضى از سؤالات نمایندگان می‌خواهد سرسرى جواب بدهد و با بى‌اعتنایى رفتاربکند بنده نمی‌دانم یک مردمى که در کرمان خون یا ریشه علف می‌خورند سالى 12 میلیون یا 14 میلیون تومان مالیات بر درآمدشان را به بانک شاهنشاهى ندهد بنده سؤالى کردم راجع به تمدید امتیاز بانک شاهنشاهى مطابق اصل 42 قانون اساسى دولت باید به آن جواب بدهد (حاذقى - موضوع تمدید نیست) خوب هر چه هست باید اینجا جواب گفته شود بنده اسناد و مدارکى که دارم اینجا ارائه بدهم اگر تمدید نشده باید مالیات بر درآمد و سایر عوارضى که به بنگاه‌های مشابه بانک تعلم می‌گیرد به این بانک هم تعلق بگیرد. مطلب دیگرى که بنده سؤال کرده بودم راجع به آن زابل بود که آن هم طبق اطلاعاتى که به بنده رسیده و آقاى منصف هم تشریف دارند دیدند آن اطلاعاتى را که به بنده رسیده تقریباً در حدود شش هزار نفر از اهالى سیستان و به فرمایش آقاى اقبال زابل کوچ کرده‌اند و فعلاً هم در حال کوچ هستند اطلاعات خیلى دقیق به بنده رسیده و من با اسناد و مدارک زیادى از قبیل قرارداد حکمیت ژنرال گلد اسمیت در دست دارم و این دولت نمی‌دانم هیچ اقدامى در این مورد کرده یا نکرده؟ راجع به این موضوع هم بنده سؤال کردم دولت تاکنون هم وقعى به سؤال بنده نگذاشته و براى جواب حاضر نشده و نمی‌دانم کى جواب خواهد داد. یک سؤال دیگرى که از دولت کرده‌ام راجع به معامله الماس بود که آن هم دولت باید هر چه زودتر دراین باب جواب بدهد که در این معامله رعایت قوانین گمرکى و ارزى و قانون محاسبات عمومى شده است یا خیر؟ راجع به این موضوع هم دولت و وزیر دارایی تاکنون به هیچ وجه جوابى نداده است و حتى چندین مرتبه هم بنده از آقاى نجم‌الملک شخصاً خواهش کردم که آقا اینها چون مربوط به مملکت است زودتر تشریف بیاورید به مجلس وجواب بنده را بدهید چون ممکن است از وقت هر کدام از اینها بگذرد و فوت شده باشد (دهقان - بنده هم از دولت سابق سؤال کرده بودم) و سالى مقدارى ضرر می‌رسد و آقاى دهقان هم از دولت سابق سؤال کرده بودند به سؤال ایشان هم جواب داده نشد، یک موضوع دیگرى هم که مورد علاقه نمایندگان محترم است نمی‌دانم به چه جهت بنده را انتخاب کرده‌اند عده‌ای تقاضا کرده‌اند که از مجلس شوراى ملى نوشته شود به هیئت دولت که دستور بدهند به قصابخانه از کشتن بره‌های یک ماهه و پانزده روزه جلوگیرى بکنند (سزاوار - این قانون دارد) اگر قانون دارد که پس جرم است، اگر واقعاً قانون دارد وظیفه دولت است که باید رسیدگى بکند و از این قبیل خلاف قانون‌ها جلوگیرى بکند (سزاوار - و از کارهاى کثیفى است که انجام می‌گیرد) و من نمی‌دانم چه لذتى می‌برند یک دسته‌ای که یک حیوان شیرخوار را ببرند آنجا و ذبحش بکنند چون نامه‌ای را که نوشته‌اند به وسیله بنده است اینک تقدیم مقام ریاست می‌کنم (یک نفر از نمایندگان - در کشتارگاه این کار را نمی‌کنند، در گوشه و کنار می‌کنند) خیر در کشتار گاه این عمل انجام می‌گیرد بنابراین همان طورى که عرض کردم نامه را تقدیم مقام ریاست می‌کنم (احسنت)

رئیس - به آقایان وزراء تأکید خواهد شد که براى جواب سؤال نمایندگان هر چه زودتر در مجلس حاضر شوند (نمایندگان - دستور، دستور) چود در این موضوع صورت جلسه عده کافى براى رأى نبود صورت جلسه قبل تصویب شد. مراسم تحلیف انجام می‌شود.

3- اجراى مراسم تحلیف‏

یمین اسفندیارى - بنده هم اجازه خواسته بودم.

رئیس - چون نمایندگان گفتند دستور وارد دستور شدیم و ابتدا هم مراسم تحلیف انجام می‌شود (در این موقع به احترام ورود قرآن مجید حضار قیام کردند و پس از آن از طرف آقایان زیر مراسم تحلیف به عمل آمد و هر یک قسم‌نامه را به شرح زیر قرائت و امضاء کردند)

بسم الله الرحمن الرحیم- من که در ذیل امضاء می‌نمایم خداوند را به شهادت می‌طلبم و به قرآن مجید قسم یاد می‌کنم مادام که حقوق مجلس و مجلسیان مطابق قانون اساسى محفوظ و مجرى است تکالیفى را که به من رجوع شده است مهما امکن با کمال راستى و درستى و جد و جهت انجام داده و نسبت به اعلیحضرت شاهنشاه متبوع عادل مفخم خود صدیق و راستگو باشم و به اساس سلطنت و حقوق ملت خیانت ننمایم و هیچ منظورى نداشته باشم جز فواید و مصالح دولت ملت ایران.

آقایان : افخمى - دکتر شفق - نیک‌پور- دکتر ملکى - حبیب‌الله امین - صفا امامى - اعزاز نیک‌پى‏

رئیس - جلسه قبل هم گفته شده بود که مراسم تحلیف جزء دستور ا ست در جلسات بعد در اول هر جلسه بایستى مراسم سوگند انجام شود. پیشنهادى از طرف آقاى نبوى و آقاى دکتر مجتهدى و آقاى قبادیان رسیده که اعتبارنامه آقاى دکتر متین دفترى مطرح شود (ابوالحسن رضوى - بنده هم این پیشنهاد را امضاء می‌کنم) به شرح زیر قرائت شد.

پیشنهاد می‌کنم قبل از دستور اعتبارنامه جناب آقاى دکتر متین دفترى مطرح شود.

عده‌ای از نمایندگان - مخالفى نیست.

4 - طرح یک فقره اعتبار نامه‏

رئیس - آقاى مهدى ارباب مخبر به شعبه پنجم بفرمایید.

 (آقاى مهدى ارباب مخبر شعبه پنج گزارش شعبه را راجع به نمایندگى آقاى دکتر متین دفترى از مشکین شهر قرائت کردند) انتخابات مشکین شهر (خیاو): انتخابات شهرستان مشکین شهر بنا به دستور وزارت کشور در 29 خرداد 1326 شروع و ابتدا در خیاو که طبق قانون مرکز حوزه انتخابیه است طبق دعوت بخشدار از 36 نفر طبقات ششگانه و معتمدین دعوت به عمل آمده و پس از تعیین اعضاى اصلى و على‌البدل و تشکیل انجمن‌های فرعى و تعیین انتخاب هیئت رئیسه مقرر می‌شود از صبح روز چهارشنبه دهم تیر ماه 1326 شروع به اخذ آراء خواهد شد ولى بعداً به واسطه اطلاع از ورود بازرس انتخابات توزیع تعرفه به تعویق افتاده و در نتیجه روز سوم تیر ماه 1326 توزیع تعرفه و اخذ آراء خاتمه پیدا می‌کند و از روز 24 تیر ماه به استخراج آراء شروع و در نتیجه از 11097 رأى مأخوذه آقاى دکتر احمد متین دفترى به اکثریت 11015 رأى به نمایندگى پانزدهم دوره تقنینیه انتخاب و چون در مدت مقرر شکایتى به انجمن واصل نگردیده بود انجمن در تاریخ دوم مرداد ماه 1326 به صدور اعتبارنامه به نام ایشان مبادرت نموده است.

شعبه پنجم در تاریخ 28 شهریور ماه 1326 پرونده مربوطه را مورد رسیدگى قرار داده و چون در موعد مقرر نیز شکایتى به شعبه نرسیده بود اخذ رأى به عمل آمده و اعتبارنامه آقاى دکتر احمد متین دفترى به اکثریت تصویب و اینک گزارش آن تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود.

نراقى - بنده مخالفم.

رئیس- به واسطه مخالفت آقاى نراقى به جلسه بعد موکول می‌شود.

5- طرح گزارش کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى راجع به محدودیت بازرگانى اتباع بیگانه‏

اردلان - آقاى رئیس بنده راجع به دستور یک پیشنهادى تقدیم کرده‌ام مطابق ماده 97 نظامنامه.

رئیس - طرح‌هایى از طرف آقایان نمایندگان چند فقره رسیده با قید دو فوریت ولى چیزى که هست لازم است که وزیر مربوطه حاضر باشد مثل طرح منع کشت تریاک ممکن است قرائت بشود ولى باید اطلاع داد که لایحه راجع به تحدید فعالیت بازرگانان خارجى مقدم باشد.

حاذقى - گزارش کمیسیون عرایض فرمودید قرائت بشود

 (پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - درخواست می‌کنم لایحه محدودیت بازرگانان خارجى در درجه اول جزء دستور امروز مجلس واقع گردد. اردلان.

رئیس - آقاى اردلان.

اردلان - عرض کنم بنده با نهایت علاقه‌ای که به لایحه وزارت فرهنگ دارم و مسلماً همه آقایان علاقه‌مند هستند ولى به یک جهتى بنده تقاضا می‌کنم و جناب آقاى وزیر فرهنگ هم اگر عرض بنده را توجه بفرمایند گمان می‌کنم موافقت بفرمایند لایحه محدویت بازرگانان خارجى جزء دستور امروز باشد (صحیح است) اگر دیشب در هیئت وزیران تصمیمى گرفته نمی‌شد و امروز در رادیو گفته نمی‌شد و رادیو منتشر نمی‌کرد این تصمیم را بنده این پیشنهاد را نمی‌کردم البته

+++

 تصمیم هیئت وزیران بسیار خوب بود این بود که پس از 6 ماه که ارز براى وارد کردن به بازرگانان داده نمی‌شد امروز شروع کردند و می‌دهند خاطر نمایندگان مستحضر است که ما دو ماه در کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر این لایحه را تهیه کردیم ماده اول او این است که وارد کنندگان کالاها براى ایران منحصراً تجار ایرانى باشند (صحیح است) اگر ما امشب این لایحه را جزء دستور قرار بدهیم و لااقل ماده اول آن را مطرح کنیم این تصمیم مجلس شوراى ملى محرز خواهد بود و ملزم خواهد کرد دولت را که این 20 میلیون لیره‌ای که الان ارز موجود است و می‌خواهد کالا وارد کند منحصراً به تجار ایرانى بدهد آن وقت بقیه مواد خیلى مفیدى هم دارد در همین ماده اول یک تبصره‌ای دارد که اگر اشخاص ارزى براى واردات گرفته باشند قبل از تصویب این قانون آن‌ها مشمول این قانون نمی‌شوند بنابراین اگر ما بگذاریم این را براى بعد فاصله پیدا می‌کند این موضوع و این 20 میلیون را می‌دهند آن را به چند تجار خارجى و آن وقت ما یرانی‌ها و دولت می‌مانیم دست خالى این است که بنده از آقایان بنام مصلحت مملکت تقاضا می‌کنم جناب آقاى حاذقى هم قبول بفرمایند خواهش می‌کنم مخالفت نکنید این را رأى بگیرید جزء دستور قرار بدهید گمان می‌کنم که یک خدمت بسیار بزرگى به مملکت خواهید کرد (صحیح است، صحیح است)

رئیس - آقاى رفیع مخالفید با طرح این لایحه؟

رفیع - خیر موافقم.

رئیس - آقاى دکتر معظمى مخالفید؟

دکتر معظمى - عرضى ندارم.

حاذقى - بنده اول کسى بودم که اجازه خواسته بودم.

رئیس - آقاى دهقان.

دهقان - بنده استدعا می‌کنم توجه بفرمایید لایحه منع بازرگانى خارجى مورد علاقه تمام آقایان نمایندگان محترم است و ملت ایران هم علاقه دارد که بازرگانش در دست خودش باشد این محل تردید نیست ولى آقایان چند هزار نفر معلم 6 ماهه است گرسنه هستند کار می‌کنند حقوق نگرفته‌اند آن وقت با این اوضاع و تحریکاتى که هست به ضرر مملکت ازش استفاده می‌کنند و ازش سوء استفاده می‌شود آقایان در ظرف یک ساعت لایحه وزارت فرهنگ را برسید بعد وارد بشویم به لایحه بازرگانى خارجى این یک چیزى است که خیلى لازم است این لایحه فرهنگ در جلسه قبل هم رویش بحث شده موافق و مخالف صحبت کردند اجازه بدهید تصویب بشود بعد برویم سر لایحه آقاى وزیر اقتصاد ملى اینجا هستند بهشان اخطار بکنید که ارز به کسى داده نشود

رئیس - آقاى رفیع بفرمایید.

رفیع - اگر این مسئله مطرح نشده بود به عقیده بنده این لایحه مهم بود ولى حالا که این طور است اگر موکول به بعد شود به ضرر مملکت تمام می‌شود به عقیده من باید به آن رأى داد و تمام کرد (صحیح است) بعد رفت روى لایحه فرهنگ.

رئیس - رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند لایحه تحدید معاملات بازرگانان خارجى مطرح بشود قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

حاذقى - به شرطى که آقایان بیرون تشریف نبرند و این لایحه هم نیمه کاره مثل لایحه فرهنگ نماند. (گزارش کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر به شرح ذیل قرائت شد)

گزارش از کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى به مجلس شوراى ملى - کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر لایحه شماره 17711 دولت را راجع به محدودیت معاملات بازرگانى اتباع بیگانه در ایران طرح و از نظر اهمیت موضوع و ارتباط آن با بازرگانان خارجى کشور مواد آن را در جلسات عدیده با حضور آقاى دکتر سجادى وزیر بازرگانى و پیشه و هنر مورد دقت و بررسى قرار داده و کمیسیون فرعى مخصوص براى مطالعه کامل در اطراف موضوع و جلب نظر متخصصین و رؤساى ادارات مربوطه تعیین نموده و در نتیجه طرح تهیه شده با اصلاحات لازمه ضمن ده ماده به شرح زیر تنظیم و برای شور اول مورد تصویب واقع گردیده است و اینک گزارش آن را براى طرح در مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد :

ماده 1- از تاریخ تصویب این قانون دولت مکلف است اجازه ورود کلیه کالاهاى وارداتى را در حدود سهمیه هر سال منحصراً به بازرگانان ایرانى یا شرکت‌هایى که سرمایه آن‌ها تماماً متعلق به اتباع ایران باشد بدهد.

تبصره 1- کالاهایى که تا تصویب این قانون اعتبار خرید آن به وسیله بیگانگان در بانک‌های مجاز باز شده و یا اسناد وصولى آن به بانک‌های مجاز رسیده و یا به موجب اسناد حمل کشتى براى بیگانگان حمل شده مشمول ماده بالا نخواهند بود.

تبصره 2 - تملک سهام شرکت‌های ایرانى که درامر واردات مداخله دارند براى بیگانگان ممنوع است.

ماده 2 - بازرگانان یا شرکت‌های خارجى می‌توانند براى صدور کالاهاى ایران به خارجه با رعایت مقررات عمومى کشور ایران اقدام نمایند.

ماده 3 - اقدام و تصدى به امور تولیدى، ساختمانى، آبیارى و فنى براى شرکت‌های ایرانى که حداکثر تا چهل درصد سهام آن‌ها متعلق به اتباع بیگانه باشد مجاز خواهد بود و سهام شرکت‌های مزبور بایستى با نام باشد.

ماده 4 - اشتغال به هر گونه کسب و کارى در ایران براى اتباع بیگانه مشروط به تحصیل پروانه رسمى از وزارت اقتصاد ملى خواهد بود.

تبصره 1- در پروانه‌های صادره علاوه بر ذکر مشخصات لازم نسبت به اشخاص یا شرکت‌های بیگانه که قصد بازرگانى دارند نوع بازرگانى میزان سرمایه و غیره نیز قید خواهد شد. تغییر نوع و رشته‌های بازرگانى با اجازه قبلى وزارت اقتصاد ملى خواهد بود.

تبصره 2 - اشخاص یا شرکت‌های خارجى براى تحصیل پروانه بازرگانى باید انتقال سرمایه خود را به ایران طبق گواهى بانک‌های مجاز به ثبوت برسانند میزان سرمایه مزبور باید متناسب با رشته و وسعت عملیات بازرگانى آن‌ها باشد.

تبصره 3 - در صورتى که بازرگانان یا شرکت‌های خارجى که طبق مقررات این قانون پروانه بازرگانى در ایران تحصیل نموده باشند تجارت و اقامت در ایران را ترک نمایند و یا پروانه‌های بازرگانى آن‌ها باطل شود می‌توانند در ظرف مدت یک سال تا میزان سرمایه‌ای که پس از اجراى این قانون طبق گواهى بانک‌های مجاز به کشور وارد نموده‌اند با تحصیل اجازه از وزارت اقتصاد ملى ارز یا کالا از ایران خارج نمایند.

تبصره 4 - بازرگانان و شرکت‌های خارجى که با انتقال سرمایه ارزى به ایران پروانه بازرگانى تحصیل می‌نمایند می‌توانند با موافقت وزارت اقتصاد ملى و کمیسیون ارز در هر سال از منافع سال قبل خود حداکثر تا میزان شش درصد سرمایه‌ای که به ایران انتقال داده‌اند به خارج منتقل نمایند ولى این حق از یک سال به سال دیگر قابل انتقال نخواهد بود.

ماده 5 - با نمایندگی‌های بازرگانى دولت‌های خارجه طبق قراردادهای بازرگانى منعقد بین دولت ایران و دولت متبوعه آن‌ها رفتار خواهد شد و همچنین با شرکت‌های خارجى که دارنده امتیازنامه‌های قانونى باشند طبق مقررات امتیازنامه مربوطه عمل می‌شود.

ماده 6 - بازرگانان و شرکت‌های خارجى که از رعایت مقررات این قانون یا سایر مقررات بازرگانى و ارزى کشور تخلف نمایند علاوه بر کیفرهاى مقرر در سایر قوانین از اقامت و تجارت در ایران ممنوع و از حق انتقال سرمایه مذکور در تبصره 3 ماده 4 نیز محروم خواهند شد.

ماده 7 - دولت می‌تواند با صدور تصویب‌نامه اشتغال به مشاغل و حرفه‌های معین و همچنین تصدى به بعضى از امور بازرگانى دیگر را به اتباع ایران اختصاص دهد، اشتغالات مزبوره پس از سه ماه از تاریخ صدور تصویب‌نامه مربوطه به اتباع خارجه ممنوع بوده و متخلفین از حق اقامت در ایران محروم خواهند شد.

ماده 8 - دولت مکلف است در صورتى که طرف یک کشور خارجى محدودیت یا ممنوعیتى نیست به ورود یا فروش کالاهاى ایران یا اقامت وتجارت بازرگانان ایرانى برقرار شود با صدور تصویب‌نامه هیئت وزیران محدودیت یا ممنوعیتى که مقتضى بداند نسبت به ورود یا فروش کالاهاى آن کشور در ایران و اقامت و تجارت اتباع و شرکت‌های تابعه آن کشور در ایران برقرار نماید.

ماده 9‌ - اتباع و شرکت‌های بیگانه که در موقع اجراء این قانون به هر صورت در ایران به تجارت مشغول هستند منتهى در ظرف سه ماه از تاریخ اجراى این قانون موظفند وضع خود را با مقررات این قانون و آیین‌نامه‌های مربوطه وفق دهند.

ماده 10 - وزارت اقتصاد ملى مأمور اجراى این قانون می‌باشد و مکلف است منتهى در ظرف دو ماه آیین‌نامه‌های لازم براى اجراى آن را تهیه و براى تصویب به کمیسیون اقتصاد ملى مجلس شوراى ملى پیشنهادنماید.

رئیس - پیشنهادى رسیده که باقید یک فوریت این لایحه مطرح شود و بر طبق ماده 47 نظامنامه وارد است (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- اینجانب پیشنهاد می‌کنم، گزارش پیشه و هنر وبازرگانى راجع به محدودیت معاملات بازرگانى اتباع بیگانه

+++

 به قید یک فوریت مورد شور وتصویب واقع شود و دیگر ثایناً گزارش به کمیسیون عودت داده نشده. اردلان.

عباس اسکندرى - بنده مخالفم.

رئیس - با فوریت مخالفید؟

عباس اسکندرى - بله با فوریت مخالفم.

رئیس - بفرمایید.

عباس اسکندرى - عرض کنم به نظر بنده این لایحه درست مورد مطالعه در کمیسیون واقع نشده است و دولت آقاى حکیمى هم خیال می‌کنم این لایحه را آورده‌اند یا دولت سابق آورده است مراقبت و دقت صحیحى نکرده است بنده تصور می‌کنم که این لایحه سیر عادى خودش را بکند و مخالف و موافق صحبت خودشان را بکنند و به کمیسیون برود.

رئیس - آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى - بنده موافقم عرض کنم امور بازرگانى مخصوصاً موقعى که مربوط به امور بازرگانى خارجى باشد تجربه شده است که هر چه زودتر از مجلس شوراى ملى بگذرد بهتر است و کمتر مورد سوء استفاده واقع می‌شود (صحیح است) بنده هم معتقدم که آقاى اسکندرى هم موافقت بفرمایند و همان طور که مذاکره شده است این لایحه از مجلس بگذرد و مذاکره زیادى ندارد و مواد لایحه هم معلوم است در کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى هم این مواد با کمال دقت تهیه شده است (صحیح است) به علاوه مقصود ما این است که تجار خارجى سوء استفاده از تجارت با ما نکنند و منحصر به بازرگانان داخلى باشد و به نظر بنده اشکالى ندارد که یک فوریت باشد.

رئیس - مقصود از این فوریت این است که لایحه یک شور دارد یعنى به کمیسیون نمی‌رود مگر این که پیشنهاداتى که قابل توجه بشود مجدداً عودت داده می‌شود.

دکتر شفق - اجازه می‌فرمایید بنده اخطار نظام‌نامه‌ای دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر شفق - بنده اینجا می‌بینم یک موادى هست که جا دارد کمیسیون خارجه مجلس در این بابت با منظور داشتن معاهدات مختلف اظهار نظر کند استدعا می‌کنم براى این که آقایان اطلاع حاصل کنند و بنده می‌خواستم روى این موضوع که ممکن است چند تاجر خارجى سوء استفاده بکنند مثلاً 150 هزار تومان از این مذاکرات امشب ما سوء استفاده بکنند عرض بکنم که سوء استفاده سال‌ها است می‌شود و یک دو روزى هم اگر استفاده بشود به عقیده بنده گمان می‌کنم قابل مقایسه با اشتباهات گذشته نیست (صحیح است) اجازه بفرمایید یکى دو جلسه مطالعه کامل بشود و با یک شور کافى نیست.

نمایندگان - رأى، رأى.

دکتر عبده - اجازه بفرمایید آقاى دکتر شفق متذکر شدند که این لایحه باید برود به کمیسیون خارجه بنده می‌خواستم عرض کنم که این لایحه مربوط به قسمت‌های خصوصى است و هیچ ارتباط به سیاست ندارد ما باید این قسمت را از سیاست خارجى مجزا کنیم و نباید مخلوط کنیم ماباید بتوانیم هر تصمیمى که مجلس شوراى ملى مقتضى می‌داند براى بازرگانى خودمان بگیریم این مربوط به حاکمیت و استقلال ما است.

رئیس - آقاى دکتر شفق.

دکتر شفق - گرچه این موضوع صحیح است و بنده مباحثه زیادى نمی‌خواهم بکنم ولى همه آقایان کما بیش در مسایل قانونى وارد هستند این معاهدات تجارتى و اقتصادى بدون تردید یک جهتش مربوط به روابط سیاسى بین دو کشور است بدون تردید ما معاهدات تجارتى با ممالک دیگر داریم و آن معاهدات متقابل است بنده عرض می‌کنم. چه مانعى دارد که فرضاً هم اگر آقایان تصویب نمی‌کنند برود به کمیسیون خارج در همان کمیسیون اقتصاد آن معاهدات با مشورت کمیسیون خارجه با دقت رسیدگى شود.

دکتر طبا - بنده تذکرى دارم که قبل از رأى می‌خواستم عرض کنم اگر اتفاقاً مجلس تصویب کرد که این لایحه چند جلسه در اطرافش صحبت بشود لااقل به وزیر مربوطه تذکر داده شود که تا تصویب این لایحه دیگر به بازرگانان خارجى ارز داده نشود.

رئیس - آقایانى که با فوریت لایحه موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد کلیات لایحه مطرح است. آقاى عباس اسکندرى.

دهقان - آقاى رئیس این لایحه که در دستور نبود تا موافق و مخالف اسم نوشته باشند.

عباس اسکندرى- بنده با این گزارش کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى راجع به محدودیت بازرگانان خارجى در ایران طبق این موادى که نوشته شده است مخالفم و درکلیاتش فعلاً نظر خودم را عرض می‌کنم. گذشته از آن چه اصولاً با لوایحى که دولت آقاى حکیمى مثل این که دولت آقاى قوام‌السلطنه می‌دادند بنده مخالفم نسبت به این لوایح بنده رأى نمی‌دهم یعنى ورقه کبود می‌دهم (دکتر عبده - معلوم نیست با ورقه رأى گرفته شود) اگر با ورقه رأى ندادند طور دیگرى رأى خواهند داد فرق نمی‌کند بنده می‌بینم وضع مجلس طورى است که ورقه کبود بنده مثل این که مؤثر شده و ورقه‌های سفید هم رنگش پریده (نورالدین امامى - کبود رنگش می‌پرد حضرت والا سفید ثابت است) اصولاً مجلس شوراى ملى باید رفاهت عامه ملت ایران را در نظر بگیرد رفاهت عامه ملت ایران عبارت از رفاهت یک عده ازبازرگانان نیست (صحیح است) بنده کمال احترام را دارم و به مردمى که زحمت می‌کشند و با سرمایه خودشان در داخل و خارج مملکت بزرگ‌ترین حرفه و بهترین صنعت یعنى بازرگانى را ترویج می‌کنند و بالاخره سعى می‌کنند بر ثروت این کشور بیفزایند بنده همیشه نسبت به آن طبقه مردم تمجید دارم البته در هر قومى چه بازرگانان چه غیر بازرگانان خوب و بد هم هست ما اصل کلى را می‌گوییم ولى قبل از این که ما بیاییم براى هزار نفر، پنج هزار نفر، ده هزار نفر فکرى بکنیم که آن‌ها راحت شوند، آن‌ها متومل بشوند آن‌ها سرمایه بیشترى داشته باشند و من عقیده‌ام این است که تمام مردم این مملکت متمول باشند و میل دارم که تمام مردم این مملکت بتوانند در سال حداقل بین هشت تا دوازده هزار تومان عایدى داشته باشند که تنگ چشمى بین مردم نباشد این نظر اصولى بنده است که همه مرفه‌الحال باشند بنده طرفدار مالکیت در این کشور هستم از آنهایى که تا حدودى ثروت دارند طرفدار مالکیت نیستند چرا؟ براى این که معناى طرفدار از مالکیت در کشور این نیست که من طرفدار این باشم که حتماً مالکیت خودم را حفظ کنم اصل هشتم قانون اساسى می‌گوید که مردم از حیث جان و مال و مسکن همه محفوظ هستند بایستى حقوقشان محفوظ باشد و حتماً اصل مالکیت محرز شناخته شود و آن آدمى هم که صد تومان دارد باید مالکیتش محرز باشد و کسانى که خلاف این رویه را دارند آن‌ها مخالف اصل مالکیت هستند یعنى مخالف محترم شمردن حقوق مردم در یک کشور می‌باشند آن کسانى که با خود سرى این عمل را می‌کنند آن‌ها مسلماً مخالف مالکیت هستند و مخالف صریح قانون اساسى عمل می‌کنند بنده طرفدار هستم و عقیده دارم ومیل دارم طبقات مختلف مملکت که صاحبان صنایع و حرف در عداد آن‌ها هستند و یک قسمتش بازرگاى است همه متمول باشند این‌ها بروند استفاده بکنند پول‌ها را به جریان بیاندازند ولى قبل از آن می‌خواهم که افراد این مردم، جامعه و عامه در آسایش باشند دولت‌های ما و متأسفانه مجلس شوراى ملى ما هم می‌بینم متوجه نشده‌اند که این لایحه چه تأثیرى دارد و در روى چه دارند اینجا بحث می‌کنند. شماها هیچ فکر نمی‌کنید که محدودیت بازرگانى اتباع بیگانه در ایران معنایش چیست بنده در اینجا براى شما توضیح می‌دهم که شما ببینید با این عمل یک طبقه بدبختى که دیگر نفس آنها به شماره افتاده شما می‌خواهید بیخ گلویشان را بگیرید و خفه‌شان بکنید (یکى از نمایندگان - کى می‌خواهد؟) حالا من به شما می‌گویم که می‌خواهد شما می‌خواهید اصل رقابت تجارتى را ازبین ببرید و در نتیجه یک عده‌ای حاکم بر قضایا بشوند (اردلان - این طور نیست) اجازه بفرمایید بنده یک نفر شما هم هشتاد و چند نفر رأى بدهید بعد از این که رأى دادید یک عده‌ای استفاده می‌کنند و بعد یک روزى می‌آیید می‌گویى مطالعه نکرده بودیم همه می‌دانند که دولت‌های ما پیشنهادات و کارهایى که می‌کنند بى‌مطالعه است و پیشنهاداتشان مال روز است یک چیزى فکر می‌کنند یا یک اشخاصى می‌روند به آن‌ها تحمیل می‌کنند آن‌ها هم آن را به صورت لایحه قانونى در می‌آورند وقتى به صورت قانون درآمد یک عده اشخاص معینى استفاده می‌کنند استفاده که تمام شد آن وقت می‌بینید نفعى از این راه نیست، می‌گویند از راه دیگر داخل می‌شویم بعد می‌آیند آن را لغو می‌کنند (باتمانقلیچ - این طور نیست) بنده می‌خواهم بگویم اگر این طور نبوده باید وضع کشورمان غیر از این باشد. ما 42 سال است که مشروطیت داریم و در این مدت 42 سال اگر واقعاً هیئت حاکمه این کشور درست فکر می‌کردند زندگى مردم به این بدى نبود این مدت همان حدودى است که امپراطورى ژاپن به وجود آمد و به اوج عظمت رسید مگر خیال می‌کنید که آن‌ها ده تا چشم داشتند ده تا دست داشتند بر همه معلوم است که دولت‌های ما یک اصول و رویه‌اى ثابتى در این مملکت ندارند و نتیجه این است که مردم به این بدبختی‌ها گرفتار می‌شوند

+++

(باتمانقلیچ - حالا اصول پیدا می‌کنید) انشاءالله که موفق باشید آقاى باتمانقلیچ بله آقا اول شرط موفقیت براى دولت‌ها اول شرط راحتى براى حکومت‌ها این است که مردم راحت و آسوده زندگانى کنند و اول شرط راحتى آن‌ها این است که مردم ارزان و آسان وسایل زندگانى خودشان را پیدا بکنند و در دسترس آن‌ها بگذارند شما بدانید در هر کجاى دنیا که آزادى تجارت به نحوى از انحاء محدود شد به نفع یک طبقه معین است و ممالکى که سعى کردند آزادى تجارت راحفظ بکنند آن‌ها همیشه در دنیا مردمشان راحت‌تر و حکومت‌هایشان مرفه‌ترند البته در اثر قضایا و جنگ‌هایى که از 1900 به این طرف پیش آمده در بعضى از ممالک یک محدودیت‌هایى کم و بیش قایل شده‌اند ولى آن محدودیت‌ها ارتباط با این نحو لایحه ندارد شما می‌آیید می‌گویید که واردات را ما انحصار می‌دهیم به بازرگانان داخلى خودمان این چند عیب دارد (اردلان - عیب دارد آقا؟) بله چند عیب دارد عیب اول این است که شما رقابت تحارت را از بین می‌برید (باتمانقلیچ - خود تجار با هم رقابت دارند) ما نباید نگاه بکنیم تاجر بیگانه چه مذهب و ملیتى دارد ما با دنیا زندگانى می‌کنیم امروزه در کره مریخ نیستیم در قرن هفدهم و هجدهم هم نیستیم هم دنیا با هم یک ارتباط‌هایى دارند شما امروز آمدید و محدود کردید واردات را به بازرگانان داخلى خودمان می‌خواهیم ببینیم هیچ اشکالى براى ممالک متحده آمریکا دارد که او هم بگوید ورود امتعه ایران منحصر است به بازرگانان داخلى خودمان در نتیجه شما که بازرگان داخلى هستید فرش اینجا را دیگر نمی‌توانید ببرید، کتیراى اینجا را نمی‌توانید ببرید و بالاخره تجارت از بین می‌رود (باتمانقلیچ- آقا ما اجناسشان را می‌آوریم) آقاى باتمانقلیچ زیاد هم هول و هراس نداشته باشید رفقایى دارید که با کمک آن‌ها این لایحه تصویب می‌شود ولى ناچارم بگویم که بى‌انصافى در کارهاى عمومى صلاح نیست همان طور که گفتم من کمال ارادت و احترام را به طبقه بازرگانان کشور خودمان دارم و این مطالب را که می‌گویم کلى است خیلى میل داشتم که آقاى نیکپور که رئیس اطاق بازرگانى هستند اینجا اظهار عقیده می‌کردند ورئیس کمیسیون بازرگانى هم هستند گفته‌های من و شما و ایشان همه در اینجا نوشته می‌شود و با این صورت مجلس یک روزى معلوم می‌شود که من اشتباه کردم یا آقایانى که این پیشنهاد را می‌کنند به شمامی‌گویم که هیچ دلیلى براى ما نیست یک ملتى، یک دولتى مثل مردم ایران و کشور ایران بتواند محدویتى براى بازرگانان خارجى قایل بشود و فرض کنیم که دول بزرگ دیگر نمی‌توانند این کار را بکنند. شما اگر این کار را بکنید یعنى بیایید بگویید که بازرگانان خودمان فقط وارد کننده باشند اگر دو دیگر بیایند این کار را بکنند و شما هیچ فکر می‌کنید نتیجه و حاصل این عمل چه می‌شود براى این که چهار نفر بازرگان ما می‌آیند چند میلیون استفاده بکنند اصل پایه تجارت ایران از میان برود و تحریم تجارتی برای ما ایجاد شود بازرگانان ما هر چه متمول‌تر بهتر من هم می‌خواهم که آن‌ها استفاده بکنند اما معایب کار را در نظر بگیرید آقایان (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس)

رئیس - بگذارید صحبت بکنند ماده 112 را رعایت بکنید.

عباس اسکندرى - ... در قسمت دیگر نظر آقاى دکتر شفق را آقایان ملحوظ نکردند به فوریت رأى داده شد به نظر من اشتباه بزرگى است در این دنیایى که ما زندگى می‌کنیم هیچ ملت و کشورى به معناى حقیقى کلمه استقلال، استقلال ندارد نه استقلال سیاسى و نه استقلال اقتصادى چرا؟ انگلستان یک امپراطورى عظیمى است یک قسمت از استقلال سیاسى و اقتصادى خودش را بر طبق یک قراردادهایى که با آمریکا یا دولت دیگرى می‌بندند و محدود می‌کند آمریکا هم یک تعهداتى می‌کند و یک تحدیدى براى خودش قایل می‌شود امروز به صرف این که ما مستقلیم و در چهار دیوار خانه خودمات یک عملى می‌کنیم از ما به آسانى نمی‌پذیرند و زیان فراوانى به جاى نفع قلیل ممکن است عاید ما بشود وقتى ما می‌توانیم تصمیم یک طرفه بگیریم که شما نخواهید با خارج تجارت کنید- آقایان این‌ها را که من می‌گویم من اصلاً به فکر شخص معینى نیستم و تاجر خارج و داخل را در نظر نمی‌گیرم شما قانونى را می‌خواهید بگذرانید که بعدها دیگران اگر معامله متقابله کنند مجبور می‌شوید بعد از دو سه ماه بیایید آن را لغو کنید و یک عده اشخاص هم اینجا کم و بیش یک استفاده‌ای کرده‌اند خوب است این آقایان به شکل دیگر بروند و زحمت بکشند و استفاده بکنند اما از نظر مردم مصرف کننده یعنى آن طبقه مردمى که زحمت می‌کشند و یک عایدى بسیار کمى دارند وقتى که ده دست مختلف روى اصول رقابت مال‌التجاره وار د می‌کنند طبیعتاً براى این که زودتر مال خود را بفروشند یک ملاحظه‌ای می‌کنند ارزان‌تر می‌شود و جنس را بدست مصرف کننده ارزان‌تر می‌رسانند اما اگر شما آمدید این را به یک طبقه‌ای واگذار کردید و این‌ها هم خداى نکرده آدم‌های با انصاف زیادى اگر تویشان نبود آن وقت اشکالات خیلى زیاد پیش خواهد آمد و مردم در زیر بار گرانى فرسوده‌تر خواهند شد این‌ها راباید دقت کرد و قانون‌گذراندن در چندى دوره پارلمانى باید براى ما تجربه شده باشد دولت‌ها می‌آمدند یک قانونى می‌گذراندند مثلاً براى ثبت اسناد دوماه بعد می‌دیدند این قانون یک عیبى پیدا کرد چون براى یک منظور خاصى بوده و آن نتیجه مطلوب حاصل نمی‌شد قانون دیگرى می‌آوردند و قس علیهذا و این صحیح نیست ایراد دیگر بنده این است در یک قسمت دیگر این لایحه ما می‌آییم موافقت می‌کنیم که بازرگانان خارجى که بخواهند تجارت خانه خودشان را ببندند و بروند آن‌ها ارز می‌خواهند و به آن‌ها داده خواهد شد ارز را هم باید به قیمت رسمى دولتى به آن‌ها بدهیم این خودش چندین میلیون لیره به ضرر کشور است که ما الان پول آن‌ها را بدهیم از اینجا ببرند ملل دنیا سعى می‌کنند سرمایه‌های دیگران را به کشور خود وارد کنند ما می‌خواهیم در این روزها که فقر و قافه از حد گذشته سرمایه‌ها را از کشور بیرون کنیم مدت‌ها آمده‌اند در این کشور (اردلان - آقا از این به بعد است مال گذشته نیست) شما آقاى اردلان عضو کمیسیون بوده‌اید و این چند سطر لایحه را هم نخوانده‌اید بخوانید و ببینید که نوشته است می‌توانند در ظرف مدت یک سال تا میزان سرمایه‌های که آورده‌اند خارج کنند (اردلان - پس از اجراى این قانون) (زنگ رئیس) بله پس از اجراى این قانون درست است، میوانند سرمایه‌شان را ببرند (اردلان - این طور نیست آقا) درست دقت بفرمایید (اردلان - بنده خودم عضو کمیسیون بودم چطور دقت نکردم) بنده خیلى متأسفم در مذاکراتى که در مجلس شوراى ملى می‌شود بعضى آقایان روى حب و بغض به جاى این که به حقیقت امر توجه بکنند حسن‌نیت خود را اعمال نمی‌کنند و متأسفانه به ضرر خودشان هم تمام می‌شود یعنى پشیمانى وجدان پیدا خواهند کرد و براى کشور هم یک ضررهایى فراهم خواهد شد آقایان موافقت بفرمایید در این لایحه دقت بشود این لایحه سه عیب بزرگ دارد یکى این که ما اصول رقابت را ازبین خواهیم برد و در نتیجه ملاحظه خواهید فرمود که بعد از مدت کوتاهی جنسى را که امروز فرض می‌کنیم یک تاجرى که تبعه بیگانه است در اینجا ازانگلستان یا از آمریکا وارد می‌کند به شما می‌دهد ده دوازده تومان یا بیست تومان پس از تصویب این قانون به شما قول می‌دهم در شصت تومان هم در دسترس مردم نخواهد بود (فولادوند - این طور نیست آقا) (باتمانقلیچ - این طورنیست آقا) آقاى باتمانقلیچ بنده جنابعالى را شخصى خوبى می‌دانم مطمئن باشید این طور خواهد شد.

 (باتمانقلیچ - این طور نیست این حرفه شما نیست حرفه من است) (زنگ رئیس) می‌خواستید بگویید که این به منفعت شما است آقاى باتمانقلیچ ولى مسلماً به منفعت ملت ایران نیست.

رئیس - آقاى باتمانقلیچ این رویه را ترک کنید ماده 112 نظامنامه را رعایت کنید و الا مجبور می‌شوم به شما اخطارکنم.

باتمانقلیچ - جناب آقاى رئیس این سیاسى نیست.

رئیس - صحبت باید بشود بعد دیگرى بیاید حرفش را بزند.

اسکندرى - ... ضرر اول این لایحه موضوع از بین بردن رقابت بین بازرگانان است و بودن بازرگانان خارجى و معاملات وارداتى آن‌ها سد بزرگى است که به ضرر مردم از میان برداشته می‌شود و این مضر است براى کشور ایران و مردم و مصرف کننده آن آقایان نمایندگان روى این کلمات دقت بکنید و الا پشیمان خواهید شد. قسمت دوم این ماده‌ای است که در اینجا گذاشته شده است که ا گر بازرگانان خارجى خواستند ترک تجارت بکنند تا مدت یک سال می‌توانند سرمایه خودشان را به ارز بگیرند و بروند و بالنتیجه چندین میلیون ارز به این صورت خواهد رفت یک اشخاصى چندین سال در این مملکت زندگانى کرده‌اند شاید هوا را تاریک می‌بینند و ما هم به آن‌ها کمک می‌کنیم که سرمایه خودشان را بردارند و بروند (یکى از نمایندگان - برده‌اند) خوب باقی‌اش را هم شما کمک می‌کنید - آقایان بایستى ما به مردم بدبخت کشور کمک بکنیم و تشکیلات

+++

کشور خودمان را طورى منظم بکنیم که بازرگان بیش از سود معمولى نتواند استفاده ببرد با جلوگیرى کردن از این که یک تاجر بیگانه در کشور ما تجارت نکند نه تنها کار ما درست نخواهد شد بلکه بدتر می‌شود باید بازرگانان ما دقت بکنند، سعى بکنند وسیله‌ای تهیه بکنند جنس خوب و مرغوب و ارزان به بازار بیاورند البته مردم از آن‌ها خواهند خرید اما شما اصرار می‌کنید چون ما نمی‌توانیم با آن‌ها رقابت بکنیم آن‌ها از ما فهمیده‌تر هستند پس جلوى دست آن‌ها را بگیریم این صحیح نیست این از نظر کلى شبیه این مثل می‌ماند که یکى کسى مرکوب راهوارى ندارد و سعى می‌کند که سایر مرکوب‌ها را لنگ بکند و به این شکل برود جلو این طرز فکر بچگانه است ما باید یک کارى بکنیم که به یک وسایل بهترى مجهز بشویم و این مردمى که این اندازه در ناراحتى هستند ما هم یک ناراحتى اضافه نکنیم و بنده مختصر عرض می‌کنم و به آقایان هم توجه می‌دهم که موافقت بفرمایند من یقین دارم آقایان حسن‌نیت دارند آقایان بازرگانان هم که در این مجلس هستند آن‌ها هم امیدوارم حسن‌نیت داشته باشند ولى فکر مصرف کننده را هم باید کرد کارى نکنید که به اسم این که ما می‌خواهیم ارزان بکنیم جنس را و بعد یک طبقه‌ای کار دست آن‌ها باشد مردم دیگر را ما در زحمت بیندازیم بنده خیلى خوشم می‌آید که تجارتخانه کازرونى پارچه‌های بسیار خوبى تهیه بکند و ارزان در دسترس مردم بگذارد اما آقا ملت ایران که تقصیر نکرده است که یک پارچه‌ای اگر بد بود و گران بود آن را بخرد و پارچه خوب و ارزان را نخرد از براى این که ما می‌خواهیم حمایت از بازرگانان داخلى بکنیم این خیلى غلط است من خیلى دلم می‌خواهد که بازرگانان اما و صاحبان کارخانجات ما جنس خوب و ارزان در دسترس ما بگذارند شما فرض بکنید که پارچه مترى سى تومان بفروش می‌رسد گمرک داده، حمل و نقل داده، بیمه داده بعد شما در تهران میگویید آقا یک پارچه‌ای در اینجا هست براى حمایت از منسوجت و مصنوعات داخلى بیایید این پارچه را 50 توما بخرید این حرف شرم آور نیست؟ چرا حمایت از آن یک نفر خوب است اما پدر صد هزار نفر در بیاید، اهمیت ندارد آخر شما باید دقت بکنید شما هیئت مقننه هستید بایک هیئت مجریه، با دولت باید تشریک مساعى کرد ما اینجا مطالب را میگوییم ممکن است بنده هم اشتباه کرده باشم آقایان بیایید و اثبات کنید و بگویید این طور نیست شما خیال می‌کنید که بنده ایستادگى می‌کنم که حتماً این طور نیست؟ و شما را الزام می‌کنم که شما بیایید این کار را بکنید. بنده در مذاکراتى که می‌کنم نظر خصوصى اعمال نمی‌کنم من در تمام مدتى که آقاى قوام‌السلطنه سرکار بودند و در تمام مدتى که آقاى حکیمى هستند و بعد از 120 سال بعد از ایشان هم دولت دیگرى اگر بیاید من کارى به دولت‌ها ندارم این آقاى حکیمى و این وزرایشان مراجعه بفرمایید ببینید که بنده یک دفعه به ایشان مراجعه کرده‌ام من دوتا کار دارم یکى از آنها راجع به تجدید روزنامه سیاست است بر طبق قانون البته بنده هم مثل دیگران که مراجعه می‌کنند می‌توانستم بروم و بخواهم که خلاف قانون رفتار نکنند بنده این را گذاشته‌ام و آقاى رئیس شوراى عالى معارف دوسیه‌هاى تازه‌ای را مطرح می‌کنند و بعد که به این دوسیه می‌رسد باز این ورق می‌خورد و می‌رسد به مال بنده و یک مشت کاغذ دیگر می‌آید روى آن و مدتى می‌گذرد و بنده چیزى نمی‌گویم و اهمیتى نمی‌دهم (دهقان - این چه ربطى به لایحه دارد) شما آقاى دهقان من شنیدم که بعد از عمل لوزتین یک مدتى مجبورید صحبت نکنید باز که بى‌احتیاطى کردید (خنده نمایندگان)

رئیس - خارج از موضوع صحبت نکنید.

اسکندرى - ... در قسمت دوم یک قنات دارم و آن را هم به شهردارى اجاره داده‌ام در تمام مدتى که کابینه گذشته سرکار بود و این کابینه هست مراجعه براى گرفتن قسط اجاره آن هم نکرده‌ام و از براى اینه از این قسمت هم راحت بشوم به مضمون :

چند خواهى پیرهن از بهر تن

                                  تن رها کن تا نخواهى پیرهن‏

براى آن فکرى نموده‌ام اخیرا این سازمان خدمات اجتماعى که بنده با خیلى از جریان سازمانش و اعضاى آن مخالف هستم یک کارخوبى کرد و گداها را جمع آورى کردند بنده این اقساط اجازه قنات آبرا که انجام دارم مادامى که آن گداها جمع آورى می‌شوند می‌دهم به آن سازمان (نمایندگان - احسنت، احسنت) و هیچ کارى هم با دولت‌ها ندارم وبا تمام دولت‌ها که می‌آیند مادام که پروگرام ما و رفقاى ما را اجرا نمی‌کنند و نسبت دورى و نزدیکى روش آن‌ها مخالفم و ورقه کبود هم می‌دهم ولى به ملت ایران مژده می‌دهم که در آینده نزدیکى ما و رفقاى ما حکومت را تشکیل خواهیم داد و تنها با پروگرام ما است که کشور روى آسایش خواهد دید و این مردم آن روزها سعادتمند خواهند شد (یکى از نمایندگان - کى؟) یک کمى دیگر، تا حالا صبر کردید یک کمى هم صبر کنید به هر حال دراین سه موضوعى که عرض کردم دقت بکنید مصرف کننده‌ها را در زحمت نگذارید و ارز کشور را هم بدست یک عده تجار بیگانه‌ای که بعد از گذشتن این قانون خواهند گفت که ما می‌خواهیم برویم و سرمایه‌مان را می‌خواهیم ببریم بهشان ندهید و اسباب زحمت تولید نکنید و بعد هم مشکلات خارجى و تجارت بین‌المللى براى کشور ایران درست نکنید مسلماً براى کشورهاى دیگر که از ما قوی‌ترند در تجارت آسان‌تر است که ما را محدود کنند و جلوى تجارت ما را بگیرند دراین صورت ما از دنیا جدا و دچار مزاحمت و اشکالات تجارتى خواهیم شد و بدبختى براى مملکت ایجاد می‌شود و بنده با این لایحه به این طرز صریحاً مخالفم و مخالف اصول تجارت آزاد و عهود بین‌الملل است.

رئیس - آقاى وزیر پیشه و هنر.

وزیر پیشه و هنر- (آقاى دکتر سجادى) لایحه‌ای که امشب مطرح است به عقیده بنده یکى از لوایح خیلى مهم است و بنده این طور احساس می‌کنم که دراین جلسه یعنى در یک جلسه تمام نخواهد شد و تصور می‌کنم اشکالى هم ندارد به جهت این که هر قدر بیشتر در اطرافش صحبت بشود براى مال کار مفیدتر است (صحیح است) و بنده این را می‌خواستم عرض کنم مادام که این لایحه به تصویب آقایان نرسیده است یک دینار ارز به بازرگانان خارجى داده نخواهد شد. (نمایندگان - احسنت - احسنت)

رئیس - پیشنهادى رسیده است براى تغییر دستور آقاى رضوى پیشنهاد کرده‌اند قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى رضوى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در صورتى که لایحه جنبه فوریت پیدا کرده است بحث در آن به جلسه دیگر موکول گردد.

رئیس- آقاى رضوى.

رضوى- عرض کنم اظهار نظرى که ازآقایان مشهود شد به حمدالله پیشنهاد بنده مخالفى نداشته و بعداً می‌خواستم عرض کنم استدلالاتى هم که براى مقدم داشتن این لایحه و مؤخر داشتند لایحه فرهنگ شده البته به طور کلى لایحه‌ای که مطرح می‌شود در مجلس وقتى که با فوریت داده می‌شود نماینده باید فکرش را جمع کند و خودش را آماده بکند که این لایحه دو شورى است و در شور اول می‌شود بحث کرد فکرهاى خودمان را آماده نکرده بودى بنابراین فوریتش را که آقایان تصویب کردند بنده از آقایان استدعا می‌کنم که موافقت بفرمایند که این لایحه از دستور خارج شود و لایحه فرهنگ مطرح بشود و حقوق معلمین تضییع نشود.

باتمانقلیچ - بنده مخالفم باید توضیح بدهم.

رئیس- براى رأى عده کافى نیست آقاى صادقى مخبر کمیسیون هستند بفرمایید.

صادقى - بنده مخبر کمیسیون هستم بنده اصولاً مخالف با این نیستم که اگر آقایان میل دارند لایحه وزارت فرهنگ مجدداً طرح شود ولى البته همان طور که آقاى وزیر بازرگانى و پیشه و هنر توضیح دادند نگرانى بیشتر آقایان در تسریع طرح این لایحه بود که مبادا ارز به بازرگانان خارجى داده شود ولى در صورتى که آقاى وزیر پیشه و هنر در اینجا وعده فرمودند که مادامى که این لایحه تکلیفش در مجلس معین نشده است هیچ ارزى به اشخاصى که مصلحت ندانند داده نخواهد شد بنابراین بنده هیچ مانعى نمی‌بینم که در جلسات بعد مطرح بشود و اصولاً هم در جلسات آینده (بنده متأسفانه در اول بیانات آقاى اسکندرى در جلسه نبودم البته بعد خواهم شنید که ایشان چه فرموده‌اند) ولى بنده تصور می‌کنم همان طور که آقاى وزیر توضیح دادند این یکى از بهترین لوایحى است که به مجلس آمده و در اطرافش مذاکره مفصل خواهد شد و بنده امیدوارم با حسن‌نیتى که در تمام آقایان نمایندگان هست این لایحه تصویب شود که به موقع اجرا گذاشته شود (مخالفى نیست)

رضوى - با موافقت آقاى مخبر گمان نمی‌کنم به رأى احتیاج داشته باشد.

رئیس - چند خبر داریم که می‌خواستم این‌ها را مطرح کنم از کمیسیون عرایض به مرخصی آقایان عده هم براى رأى کافى نیست لایحه فرهنگ هم به پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى باید رأى گرفت نوبت مخالف با آقاى باتمانقلیچ است.

+++

دکتر معظمى - بنده عرض اساسى دارم اجازه میفرمایید؟

حاذقى - گزارش کمیسیون عرایض را بفرمایید که رأى نمی‌خواهد.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى اینجانب کمک مقررى 5 ماه سال جارى را به بنگاه نیکوکارى واگذار می‌نمایم- احمد اخوان (احسنت)

رئیس- اسامى آقایان که اینجا امضاء کرده‌اند نامشان فقط خوانده می‌شود (آقاى صدرزاده - آقاى هراتى - آقاى ناصرالدین ناصرى - آقاى محمدحسین قشقایى این آقایان اضافه مقررى 5 ماهه‌شان را به یک جاهایى بخشیده‌اند) یک گزارش‌هایى از کمیسیون عرایض و مرخصى است که باید قرائت شود آقاى حاذقى مخبر کمیسیون این‌ها را قرائت می‌کنند و بعد به کمیسیون دادگسترى فرستاده می‌شود.

کشاورز صدر - اگر کسى گذشت کرد از حقوقش به نفع یک جایى این پول را می‌گیرد حالا هر جا می‌خواهد بدهد چه فرق می‌کند؟ (صحیح است)

6- قرائت گزارش به کمیسیون عرایض و مرخصى راجع به آقایان فرخ ، دکتر صدیق و جم‏

رئیس - آقاى حاذقى بفرمایید.

حاذقى - کمیسیون عرایض مجلس شوراى ملى که یک وظایف سنگینى از طرف آقایان نمایندگان به عهده دارد و کارهاى او مؤثر در حسن جریان مملکتى و نظارت و اجراى قوانین از طرف قوه مجریه است بنده که مخبر کمیسیون هستم باید به استحضار مجلس شوراى ملى برسانم که در این دوره که کمیسیون عرایض با کمال علاقه‌مندى و توجهى که از طرف اعضاء کمیسیون اعمال می‌شود جلسه‌ها مرتب تشکیل می‌شود و گزارش‌هایى که مطابق قانون موظف است دو ما به دو ماه به مجلس شوراى ملى بدهد فراهم شده و به مجلس می‌دهد مطابق ماده سوم قانون محاکمه وزراء که در دوره سوم مجلس شوراى ملى به تصویب رسیده است گزراش‌هایى که در نتیجه اعلام جرم در کمیسیون عرایض و مرخصى تهیه می‌شود بایستى در ظرف یک هفته در مجلس شوراى ملى قرائت شود باید آقایان نمایندگان محترم موافقت بفرمایند که قوانین محترم باشد و مورد عمل و اجرا گذارده شود این گزارشى که من الان قرائت می‌کنم مربوط به کمیسیون اسبق عرایض است دایر به برائت یکى از آقایان وزراء سابق دولت که به او اعلام جرم شده است.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- از طرف دادستان دیوان کیفر در غیبت مجلس شوراى ملى اعلام جرمى آقاى سید مهدى فرخ زیر پیشین خوار بار به دبیرخانه مجلس فرستاده شده بود در کمیسیون عرایض و مرخصى موضوع مورد رسیدگى قرار گرفت و گزارش آن به ضمیمه تقدیم می‌گردد گزارش از کمیسیون عرایض و مرخصى به مجلس شوراى ملى.

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى- مفاد اعلام جرم نسبت به آقاى مهدى فرخ وزیر سابق خوار بار این است که قبل از تصویب قانون تأسیسات خوار بار و قبل از تصویب قانون تأسیسات وزارت خواربار و قبل از تصویب قانون اجازه استقراض به بانک ملى دستور داده‌اند خواربار به حساب وزارتخانه مزبور خریدارى نمود و کارمزد براى بانک و عاملین خرید منظور نماید و بانک اقدام به این کار کرده و سبب گرانى و کمیابى خواربار در نقاط خریده شده و مقدارى از مواد خریدارى فاسد گردیده و این عمل را مخالف اصل 62 و 63 و 25 قانون اساسى و 39 قانون محاسبات عمومى و مشمول مواد 152- 153- 157- 125- 280- 27- 28 قانون مجازات عمومى و ماده 7 قانون جلوگیرى از احتکار دانسته و اتهام مزبور به نظر کمیسیون عرایض وارد نیست و قابل تعقیب نمی‌باشد زیرا اولاً در برنامه دولت تأسیس وزارت خواربار ذکر شده و قبل از دستور به بانک وزیر خواربار به مجلس معرفى گردیده و مجرى یک قسمت از وظایف وزارت دارایی راجع به امور اقتصادى بوده و بدون قانون تأسیس وزارت خواربار لااقل مأمورى از طرف دولت براى انجام وظایف مربوطه به خواربار شناخته می‌شده و بعداً هم قانون تأسیس وزارت خواربار تصویب و عمل دولت تأیید شده ثانیاً دستور خرید خواربار به بانک مستلزم استقراض نیست زیرا بانک اشیایى خریدارى می‌کرده و قبل از تصویب قانون اجازه استقراض چیزى از اشیاء خریدارى شده را تسلیم نکرده و بعداً هم که قانون اجازه استقراض از تصویب گذشته است. ثالثاً گرچه بانک ملى مطابق قانون مؤسسه بازرگانى است ولى چون سرمایه آن متعلق به دولت است و اگر منافعى تحصیل نماید متعلق به دولت خواهد بود و معاملات با مؤسسه مزبور یا به وسیله آن طبق بند 5 ماده 40 قانون محاسبات عمومى احتیاجى به مزایده و مناقصه نداشته به علاوه در آن تاریخ خواربار کمیاب و خرید آن به وسیله مناقصه ممکن نبوده است رابعاً با این که تهیه خواربار لازم بوده نمی‌توان عمل مأمور دولت را که به منظور و تأمین مایحتاج مردم به عمل آمده با قانون منع احتکار تطبیق نمود بنابراین اگر جنس در محل خرید کمیاب و یا قیمت آن به واسطه خرید از طرف بانک ترقى کرده و یا به واسطه کمى وسایل حمل و نقل در محل مانده و فاسد شده باشد مسئولیتى متوجه وزیرى که ریاست فائقه بر تشکیلات وزراتخانه دارد نخواهد بود بنا به مراتب فوق آقاى مهدى فرخ به نظر کمیسیون عرایض قابل تعقیب نیستند.

رئیس - به کمیسیون دادگسترى فرستاده می‌شود.

دکتر معظمى - بنده اخطار نظام‌نامه‌ای دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر معظمى- در قسمت اعلام جرایم سابقه و خود قانون محاکمه وزراء این طور است کمیسیون عرایض رسیدگى می‌کند یا وارد می‌داند یا وارد نمی‌داند اعم از این که بداند یا نداند خودش می‌فرستد به کمیسیون دادگسترى.

حاذقى - این طور نیست مطابق قانون باید در مجلس قرائت شود. اعلام جرم علیه جناب آقاى دکتر صدیق وزیر سابق فرهنگ به اتهام استفاده از بودجه فرهنگ براى چاپ و انتشار کتاب روش نوین تألیف ایشان که به کمیسیون عرایض و مرخصى فرستاده شده بود مورد مطالعه قرار گرفت و چون هیچ گونه مدرکى ضمیمه اعلام جرم نبود براى روشن شدن موضوع مراتب از فرهنگ تحقیق و به شرح ذیل توضیحاتى رسیده:

 «راجع به چاپ و انتشار روشن نوین تصدیع می‌دهد در سال 1313 که وزارت فرهنگ براى تعلیم و تربیت آموزگاران به تأسیس دانشسراهاى مقدماتى اقدام کرد احتیاج به چاپ و انتشار کتاب‌هایى راجع به آموزش و پرورش به شدت احساس شد به تدریج 32 دانشسراى پسرانه و دخترانه که داراى 1247 محصل می‌باشند تأسیس گردید. در سال 1313 وزارت فرهنگ از جناب آقاى دکتر صدیق تقاضا نمود که براى راهنمایى و متوجه ساختن معلمین کشور به اسلوب و روش تعلیم و تربیت جوانان و ارائه و تعمیم مفیدترین اصول فنى پرورش که در کشورهاى مترقى رایج است کتابى تألیف و منتشر نمایند. در سال 1314 کتاب مذکور به نام روش نوین تألیف و چاپ شد و چون این کتاب مورد استقبال و استفاده مربیان کشور واقع گردید در سال‌هاى بعد توسط کتاب فروشى تهران مجدداً طبع شد ولى نسخ آن پس از سه بار چاپ باز نایاب شد بر اثر درخواست‌های متواتر معلمین و احتیاج شدید فرهنگ مرکز و شهرستان‌ها در مهر ماه 1323 در زمان وزارت جناب آقاى باقر کاظمى وزارت فرهنگ از جناب آقاى دکتر صدیق درخواست نمود که کتاب مذکور را پس از تجدید نظر و اصلاح در اختیار وزارت فرهنگ بگذارند تا به خرج این وزارت از نو چاپ و منتشر گردد با این که هیچ گونه حق‌الزحمه به جناب آقاى دکتر صدیق داده نشده و حتى مراقبت در چاپ و تصحیح و غلط گیرى نمونه‌های چاپ شده به عهده ایشان واگذار گردید معذلک معظم له این درخواست را صرفاً به منظور انجام خدمات فرهنگى قبول فرمودند و بدون این که دینارى به ایشان داده شود این کتاب به وزارت فرهنگ براى چهارمین بار چاپ ومنتشر شد و فروش و توزیع آن با وزارت فرهنگ بوده است و اکنون مورد احتیاج و استفاده محصلین دانشسراها است. این نکته را نیز مجدداً توضیح می‌دهد که در برابر تفویض حق چاپ چهارم و تجدید نظر و تصحیح کتاب روش نوین و امانت دادن کلیشه‌ها و سایر خدمات و مساعدت‌هایى که جناب آقاى دکتر صدیق در مورد انتشار این کتاب کرده‌اند هیچ گونه وجهى به ایشان پرداخت نشده است فقط صد جلد از این کتاب براى توزى بین دوستان فرهنگى و دانشمندان و علاقه‌مندان معظم له اهدا گردیده این بود جریان کار چاپ چهارم کتاب روش نوین و چون حاکى از عدم توجه جرم بر آقاى دکتر صدیق و مشعر بر دخالت مستقیم وزارت فرهنگ در چاپ و انتشار کتاب مزبور به دستیارى کتابخانه تهران بوده و مصرح است در مقابل این زحمت و خدمت فرهنگى دینارى به ایشان داده نشده است لذا کمیسیون جناب آقاى دکتر صدیق را قابل تعقیب نمی‌داند و این گزارش را به مجلس تقدیم می‌دارد.

دکتر عبده - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم که خیلى مؤثر است.

رئیس - بفرمایید.

دکترعبده - عرض کنم که در توضیح ماده دوم قانون محاکمه وزراء یک مطلبى است خیلى مؤثر و مهم و اگر این سابقه گذاشته شود خوب نیست توجه بفرمایید به طورى که ملاحظه می‌فرمایید کارهاى آقاى فرخ به این ترتیب در مجلس مطرح شده دادستان

+++

 دیوان کیفر مستقیماً اعلام جرمى کرده و این اعلام جرم مستقیماً رفته به کمیسیون عرایض و حال این که به نظر بنده راست است که دادستان دیوان کیفر از ضابطین دادگسترى است و دادستان دیوان کیفر مثل سایل ضابطین دادگسترى با مجلس ارتباط ندارد و آن مقامى که با مجلس ارتباط دارد رئیس ضابطین دادگسترى است یعنى وزیر دادگسترى و هر اعلام جرمى که به وسیله مأمورین کشف جرایم می‌شود می‌بایستی از طرف وزیر دادگسترى در مجلس عنوان بشود و حالا اگر ما غیر از این بکنیم فردا یک رئیس شهربانى یا یک رئیس ژاندارمرى می‌آیند این کا را می‌کنند و یک پاسبان جوشقان هم پس فردا ممکن است بر علیه وزیر اعلام جرم بکند و شما مجبور می‌شوید به صرف این اعلام جرم دستگاه دادگسترى و کمیسیون عرایض مجلس را بکار بیندازید این هم برخلاف منطق است، هم برخلاف قانون است و هم یک نتایج فاسد عمومى خواهد داشت و به نظر من این طرز عمل غلط است و بنده می‌خواستم از مقام ریاست استدعا بکنم که مجلس شوراى ملى در مقام تفسیر این ماده برآید و نظریه خودش را اعلام بکند بنابر این که این امر سابقه نشود (صحیح است)

رئیس - ماده 2 و 3 قانون محاکمه وزراء قرائت می‌شود :

 (ماده دوم - به شرح زیر قرائت گردید)

ماده دوم - موجبات تعقیب وزراء از طرف مجلس شوراى ملى به قرار ذیل است‏

1- اعلام کتبى یکى از نمایندگان در مجلس شوراى ملى دایر بر وقوع جنحه و جنایت‏

2- راپورتهاى واصله به مجلس شوراى ملى از طرف مأمورین و صاحب‌منصبان کشف جرایم‏

 (ماده سوم به شرح زیر قرائت گردید)

ماده سوم - در هر یک از موارد مزبوره در ماده قبل رئیس مجلس شوراى ملى در ظرف یک هفته نوشتجات و اسناد و مدارک موجوده راجع به اتهام را به کمیسیون عرایض مجلس ارجاع می‌نماید کمیسیون مزبور مکلف است در ظرف 15 روز تحقیقات بدوى را به عمل آورده خیر خود را دایر به لزوم یا عدم لزوم ادامه تحقیقات به رئیس مجلس شوراى ملى تقدیم نماید و این خبر در ظرف یک هفته در مجلس علنى قرائت شده و پس از قرائت بدون مذاکره و مباحثه اعم از این که خبر دایر به تعقیب یا عدم تعقیب متهم باشد به کمیسیون عدلیه ارجاع می‌شود.

دکتر عبده - تصدیق نمایندگان مجلس شوراى ملى بنده خیال می‌کنم بزرگ‌ترین مؤید عرض بنده باشد.

رئیس - این قانون است صاحب منصبان همان‌ها هستند مگر این که قانون تغییر بکند.

دکتر عبده - ... اجازه بفرمایید قربان اینجا دو مطلب است که بایستى توجه بفرمایید راست است اینجا می‌نویسند راپورت‌هاى واصله به مجلس شوراى ملى از طرف مأمورین و صاحب‌منصبان کشف جرایم، ولى این را تلفیق بفرمایید با یک اصل مهم قانون اساسى یعنى اصل تفکیک قوا شما که قوه مقننه هستید با قوه مجریه ارتباط ندارید مگر به وسیله وزراء، وزراء هستند یا معاونین پارلمانى آن‌ها که می‌آیند در مجلس و ممکن است یک عملى را از طرف دولت اعلام بکنند سابقه هم همین طور بوده اگر شما در تمام ادوارى که این قانون اجرا شده دقت بفرمایید ملاحظه خواهید فرمود که عمل غیر از این نبوده جناب آقاى رئیس اگر توجه بفرمایند.

رئیس - دقت بفرمایید ماده سوم را هم اگر بخوانید جواب خودتان را می‌دهید.

دکتر عبده - بنده دقت کردم .

( قسمت سوم از ماده دوم قرائت گردید )

سوم - شکایات در راپورت‌های واصله از افراد مردم و اعلامات مطلعین از وقوع جرم که توسط نمایندگان به مجلس شورای ملی تقدیم می‌شود .

دکتر عبده - به وسیله نمایندگان مجلس دادستان دیوان کیفر یک فردى بیش نیست.

رئیس - بنابراین صاحب منصبان کشف جرایم دادستان هم هستند . قرائت کنید

گزارش کمیسیون عرایض به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شوراى ملى اعلام جرمى که آقاى عباس اسکندرى نسبت به آقاى محمود جم وزیر جنگ نموده در سه مورد ذیل است و دلیلى ضمیمه اعلام مزبور نیست‏.

1- شرکت در کودتاى 1299

2- مسلسل بستن به آستان قدس رضوى در تیرماه 1314

3- قتل مرحوم مدرس در رمضان 1317

مورد اول و دوم طبق ماده 51 قانون مجازات عمومى مشمول مرور زمان است نسبت به مورد سوم مطابق بیانات آقاى تقى برزین نماینده مجلس در جلسه علنى 7 شهریور ماه 1326 که ایشان رئیس دادگاه رسیدگى به پرونده قتل مرحوم مدرس بوده و حکم متهمین به قتل را صادر نموده‌اند آقاى محمود جم در این کار دخالتى نداشتند بنابراین احتیاجى به تحقیق و مطالبه دلیل دیگر در این باب نبوده و به عقیده کمیسیون عرایض آقاى محمود جم تعقیب نیستند.

رئیس - به کمیسیون دادگسترى ارجاع می‌شود.

دکتر عبده - اگر اختلاف نظرى بین رئیس و یک نماینده پیش بیاید رئیس نظر خودش را به رأی واگذار می‌کند اگر نمایندگان به هر نظر رأى دادند همان حق است.

رئیس - صاحب منصبان کشف جرم دادستان هم جزوش هست- حالا بسته به نظر مجلس است.

ملک مدنى - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

ملک مدنى - به نظر بنده مطلب باید حل بشود عقاید نمایندگان در این موضوع مختلف است.

دکتر معظمى - اخطار نظامنامه‌ای داشتم.

رئیس - بفرمایید

دکتر معظمى - می‌خواستم عرض کنم تفسیر قوانین یک تشریفات خاصى دارد و بنده هم فرصت نکردم مطالعه بکنم نظر آقاى دکتر عبده را ولى می‌خواستم عرض کنم که تفسیر قوانین یک تشریفاتى دارد و این موضوع قابل طرح نیست.

ملک مدنى - ... عرض کنم اینجا اتفاقاً آقاى دکتر معظمى بیانشان صحیح است ولى وارد در اینجا نیست در جاى خودش اصل کلى و صحیحى است ولى وارد در اینجا نیست عرض کنم این قانون دیروز که از مجلس نگذشته است 20 سال است گذشته است و روى آن عمل شده است سابقه این طور بوده است سابقه هم در تمام مجالس دنیا یکى از مسایلى است که راهنماى مجلس است هرجا در آیین‌نامه مجلس و قوانین بک ابهاماتى هست مراجعه به سابقه می‌کنیم بنده طرفدار این هستم که هیچ کس در این مملکت اعم از وزیر یا مأمور دولت دزدى نمی‌کند زیرا خودم هم به فضل خدا دزد نیستم و همیشه به این قسمت موافق بوده‌ام ولى عرض کنم مسایل باید طورى باشد که برخلاف سابقه و مقررات نباشد بنده فکر می‌کنم اگر چنان چه یک کاغذ مجلس شوراى ملى بخواهد بنویسد به دادگسترى به دادستان دیوان کیفر نمی‌نویسد به وزارت دادگسترى می‌نویسد به مجلس مسقیم نمی‌نویسد به وسیله وزارت دادگسترى می‌نویسد این‌ها مسایلى است که در جاى خودش روشن می‌کند اشخاصى که صلاحیت دارند و در پیشگاه مجلس مسئولیت دارند آن‌ها می‌توانند این مسایل را تعقیب کنند به نظر بنده استدلال آقاى دکتر عبده صحیح است و اگر خود آقاى دکتر معظمى که همیشه در قوانین دقیق هستند و بنده خودم به شم قضای ى ایشان معتقد هستم توجه کنند ببینند این مطلب اصولى است یا پاسبان به قول آقاى دکتر عبده نباید یک اعلام جرمى بکند و بفرستد به کمیسیون این باید از طرف وزیر دادگسترى و مراجع صلاحیت دار اعلام جرم بشود و بیاید به مجلس اعلام جرم را بدهد و بعد برود به کمیسیون سابقه هم این بوده است (همهمه نمایندگان - زنگ رئیس)

رئیس - آقاى فولادوند

فولادوند - بنده این قضیه را می‌خواهم براى آقایان روشن بکنم هر یک از افراد ملت که متهم به جنحه یا جنایتى شد مدعى‌العموم که مأمور کشف جرم است می‌تواند او را تعقیب بکند براى احترام وزراء گفتند که اول مجلس اجازه بدهد بعد مدعى‌العموم و ضابطین عدلیه او را تعقیب بکنند آمدند احترام کردند به یک عده از وزراء که این‌ها را هر دقیقه یک مدعى‌العموم نتواند احضار کند پاى میز محاکمه و قرار توقیفشان را صادر کند گفتند یک تشریفات خاصه لازم دارد اول بیاید به مجلس برود به کمیسیون عرایض بعد در مجلس علنى قرائت بشود برود به کمیسیون دادگسترى رأى کمیسیون دادگسترى در مجلس قرائت بشود و مجلس رأى بدهد که این وزیر قابل تعقیب هست یا نه؟ آن وقت برود تحت تعقیب واقع بشود بعد هم باید برود در دیوان کشور حضور سى و چند نفر قاضى رتبه 10 و 11 اما آقا شکایت کردن به مجلس فرق دارد با تعقیب وزیر هر یک از افراد ناس حق دارد شکایت کند در این قانون هم نوشته است سه مرحله می‌شود از وزیر شکایت کرد ما اجتهاد در مقابل نص که نباید بکنیم ماده دوم از قانون محاکمه وزراء می‌گوید : موجبات تعقیب وزراء از طرف مجلس شوراى ملى در موارد ذیل است:

اول - اعلام جرم یکى از نمایندگان در مجلس شوراى ملى دایر به وقوع جنحه یا جنی هر یک از وکلا حق دارد درمجلس شکایت کند که فلان وزیر مرکتب این جنحه شده است‏

دوم – راپورت‌هاى واصله مجلس شوراى ملى از طرف مأمورین و صاحب‌منصبان کشف جرم عبارت است

+++

 از مدعى‌العموم وکیل عمومى و بازپرس این‌ها حق دارند به مجلس گزارش دهند که آقا این وزیر رشوه گرفته است (دکتر عبده - مفتش آگاهى) آقا شما که دادستان دیوان کیفر بوده این صلاح نیست این طور در مجلس صحبت کنید.

سوم - شکایات و راپورت‌هاى واصله از افراد مردم یعنى تمام مردم حق دارند به مجلس شکایت کنند مدعى‌العموم می‌تواند بنویسد این وزیر خیانت کرده آقایان ضابطین کشف جرم خودشان مستقیماً می‌توانند به مجلس گزارش کنند مردم هم به وسیله نماینده‌شان می‌توانند شکایت کنند این اصلاً بحث ندارد حالا یک عده از وزراى متهم را می‌خواهید تبرئه کنید و پا کنید خوب بکنید

کشاورز صدر - آقاى رئیس بنده دو مرتبه اجازه خواستم.

رئیس - این مطرح نیست عده هم براى رأى کافى نیست بعضى ازآقایان هم می‌خواهند به عنوان بعد از دستور صحبت کنند پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى هم رأى لازم دارد بنده تصور می‌کنم جلسات شب بدتر از صبح شده براى این که آقایان یک ساعت و نیم می‌آیند ومیروند و هیچ کس اینجا نیست من یک دفعه دیگر باز تذکر می‌دهم که مدت تشکیل جلسه سه ساعت است و آقایانى که رفته‌اند غایب بى‌اجازه محسوب می‌شوند.

امامى - چرا آقاى اسامى آن‌ها را در جلسه رسمى نمی‌خوانید؟

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس - در جلسه دیگر قرائت می‌شود بنابراین جلسه به پس فردا سه‌شنبه موکول می‌شود دستور لایحه فرهنگ.

 (ساعت هفت و نیم بعد از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

 

اخبار مجلس

کمیسیون بودجه روز یکشنبه دو قبل از ظهر به ریاست آقای بهبهانی و با حضور تیمسار سپهبد یزدان‌پناه وزیر جنگ تشکیل لایحه خرید ده میلیون دلار تسلیحات برای احتیاجات ارتش از دول متحده آمریکا مطرح پس از مذاکراتی ماده واحده با اصلاحاتی تصویب و قرار شد گزارش آن به مجلس تقدیم شود .

 

تصویب‌نامه‌ها

شماره 16322              17/ 11/ 26

وزارت دارایی‏

 

هیئت وزیران در جلسه 11 بهمن ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 33792 - 63034 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض زیر:

1- از کارخانه‌های موتوری واقعه در حوزه شهردارى از هر قوه اسب ماهانه پنج ریال و کارخانجاتى که از 4 قوه اسب کمتر دارد معاف می‌باشد.

2- از اماکن عمومى (مسافرخانه‌ها مهمان‌خانه‌ها) ماهانه یک صدریال‏

3- از هر کنتور برق ماهانه                       20 ریال‏

4- از وسایل نقلیه به شرح زیر ماهانه:

الف- درشکه                                         60 ریال‏

ب- دوچرخه پایى کرایه                             30 ریال‏

ج- ارابه‌های اسبى                                30 ریال‏

د- دوچرخه پایى شخصى                        20 ریال‏

ه- اتومبیل سوارى شخصى                     100 ریال‏

و- موتور سیکلت شخصى                       60 ریال‏

ز- اتومبیل سوارى کرایه                         60 ریال‏

ح- موتوسیکلت کرایه                             50 ریال‏

ط- اتومبیل بارى نسبت به ظرفیت تنى      40 ریال‏

5- از خانه‌های غیر مستأجر نسبت به قیمت آن در صورتى که قیمت خانه از بیست هزار ریال تجاوز نماید.

الف- از بیست هزار و یک تا پنجاه هزار ریال ماهانه                         20 ریال‏

ب- از پنجاه هزار و یک ریال تا هشتاد هزار ریال ماهانه                    30 ریال‏

ج- از هشتاد هزار و یک ریال تا یک صد و پنجاه هزار ریال ماهانه        50 ریال‏

د- از یک صدو و پنجاه هزار و یک ریال به بالا ماهانه                        50 ریال‏

6- از هر پروانه پیشه‌وران به تناسب کسب طبق تشخیص انجمن شهر از 20 الى 50 ریال به نفع شهردارى بهشهر دریافت گردد.

تبصره - مواد 2 و 5 از تصویب‌نامه شماره 22490- 17/ 12/ 26 و مواد 1 و 3 از تصویب‌نامه شماره 17782- 16/ 10/ 23 از تاریخ صدور این تصویب‌نامه ملغى می‌باشد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م- 6409                      نخست وزیر

شماره 17798               17/ 11/ 26

وزارت دارایی‏

 

هیئت وزیران در جلسه 11 بهمن ماه 1326 طبق پیشنهاد شماره 40152 و 76812 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض زیر:

الف- از کالاهاى وارداتى :

1- از انواع اجناس خرازى صندوق                             10 ریال‏

2- از ملبوس (به طورکلى) عدل یا صندوق                 10 ریال‏

3- از انواع ظروف و بلوریات صندوق                           10 ریال‏

4- از انواع قماش - لحاف عدل یا صندوق                   10 ریال‏

5- ازشیرینى و آجیل عدل و یا صندوق                      10 ریال‏

6- از صابون صندوق                                               5 ریال‏

7- از انواع اجناس عطارى عدل یا صندوق                    5 ریال‏

8- ازانواع چاى آزاد عدل یا صندوق                           10 ریال‏

9- از صندلى دست                                             10 ریال‏

10- از مبل دست                                               10 ریال‏

11- کشمش- خرما- حبوبات صد کیلو                        4 ریال‏

12- از نمک تن                                                   10 ریال‏

13- از مس آلات عدل                                          10 ریال‏

14- از سیمان پاکت                                              5 ریال‏

15- از آهن آلات ساخته و نساخته و میخ 100 کیلو      5 ریال‏

16- از چرم و میشن و تیماج عدل                           10 ریال‏

17- از تره بار صدکیلو                                          2 ریال‏

18- از ماهى 100 کیلو                                      10 ریال‏

ب- ازکالاهاى صادراتى مشروط بر این که مقصد بازارهاى خارج ایران باشد:

1- از انواع برنج 100 کیلو                                    3 ریال‏

2- از مرکبات صندوق                                         4 ریال‏

3- از تخم مرغ صندوقى                                    10 ریال‏

4- از روغن- کره - عسل 100 کیلو                      30 ریال‏

5- از انواع پشم صد کیلو                                  10 ریال‏

6- از پنیر 100 کیلو                                         10 ریال‏

7- تخم کدو عدل                                             5 ریال‏

8- پوست گوسفند هر دانه 2 و پوست گاو وگاو میش هر دانه اعم از دباغى شده یا دباغى نشده طبق آمار کشتارگاه از خریدار پوست به وسیله کشتارکننده در کشتارگاه‏ به نفع شهردارى آمل دریافت گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م 6414                      نخست وزیر

شماره 20234              17/ 11/ 26

وزارت کشاورزى‏

 

هیئت وزیران در جلسه 11 بهمن ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 18699 مورخ 13/ 10/ 26 وزارت کشاورزى پیرو تصویب‌نامه شماره 17302 مورخ 13/ 10/ 23 تصویب نمودند:

حمل ذغال از ایستگاه‌های راه‌آهن جنوب به وسیله راه‌آهن تا آخر اسفند ماه 1326 آزاد و احتیاج به صدور پروانه از وزارت کشاورزى ندارد وزارت کشاورزى مکلف است در ظرف ده روز علل مقیدکردن حمل ذغال را به جواز معین و عقیده خود را درباره لزوم یا عدم لزوم این محدودیت معین و به هیئت دولت پیشنهاد کند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م- 6408                  نخست وزیر

شماره 21954           17/ 11/ 26

وزارت جنگ‏

 

هیئت وزیران در جلسه 14 بهمن ماه 326 برابر پیشنهاد شماره 93271- 9475- 6- 35788وزارت جنگ طبق مقررات ماده واحده مصوبه 23 دى ماه 24 تصویب نمودند که ماهانه مبلغ چهار صد و پنجاه ریال حقوق گروهبان سوم در گذشته محسن عطارى که در عملیات اخیر کردستان شهید گردیده از تاریخ 10/ 2/ 25 درباره محمدرضا عطارى به شناسنامه 1471 متولد 1325 پسر و یگانه وارث گروهبان درگذشته از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخته شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م- 6412                    نخست وزیر

شماره 20034            17/ 11/ 26

وزارت جنگ‏

 

هیئت وزیران در جلسه 14 بهمن ماه 1326 بر حسب پیشنهاد شماره 32768- 86789- 8842 وزارت جنگ و بر طبق تصمیم کمیسیون بازنشستگى و مستمرى منعقده در ژاندارمرى کل کشور تصویب نمودند که وظیفه وارث سرجوخه سید آقا فرزند سید جعفر شهرت شیخ علیخانى کریمى نفر هنگ ژاندارمرى شیراز که در تاریخ 12/ 1/ 26 در راه انجام وظیفه مقتول گردیده ازتاریخ 13/ 1/ 1326 به شرح زیر:

1- زیور طاهرى 21 ساله عیال مقتول 325 ریال.

2- سید محمد شیخ علیخانى کریمى 2 ساله پسر مقتول 325 ریال‏

از صندوق بازنشستگى ارتش پرداخت و مراتب در فرمان عمومى ارتش درج شود

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م 641             از طرف نخست وزیر

شماره 20092        17/ 11/ 26

وزارت جنگ‏

 

هیئت وزیران در جلسه 14 بهمن ماه 326 برابرپیشنهاد شماره 32774- 88391- 9006 وزارت جنگ طبق مقررات ماده واحده مصوبه 23 دى ماه 24 تصویب نمودند که از تاریخ 26/ 5/ 26 ماهانه مبلغ چهار صد و پنجاه ریال حقوق ثابت گروهبان سوم شهید عزیزالله على بخشى زهرایى جمعى از لشکر 1 که در قضایاى اخیر آذربایجان در تاریخ 25/ 5/ 26 شهید گردیده درباره دو نفر خواهد تحت‌الکفاله نام برده بالسویه به شرح زیر برقرار گردد:

1- دوشیزه کبرى على بخشى زهرایى به شناسنامه 642 متولد 1322 خواهر 225 ریال.

2- دوشیزه فاطمه على بخشى زهرایى به شناسنامه 42 متولد 1312 خواهر 225 ریال.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م- 6411                    نخست وزیر

شماره 20798            17/ 11/ 26

وزارت جنگ‏

 

هیئت وزیران در جلسه 14 بهمن ماه 1326به موجب پیشنهاد شماره 91417- 9297 وزارت جنگ طبق مقررات ماده واحده مصوبه 23 دى ماه 24 تصویب نمودند که از تاریخ 20/ 3/ 1326 ماهانه مبلغ پانصد ریال حقوق ثابت گروهبان دوم احمد تعزیه خوان که در تاریخ 19/ 3/ 26 در مصادمه با بازاری‌های اطراف ماکو شهید گردیده به عنوان مستمرى درباره دو نفر ورثه قانوى در گذشته بالسویه به شرح زیر پرداخته شود:

1- بانو کوکب تعزیه خوان به شناسنامه 25642 متولد 1277 مادر درگذشته 250 ریال‏

2- غلامرضا تعزیه خوان به شناسنامه 124 متولد 1312 برادر درگذشته 250 ریال‏

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م- 4413                     نخست وزیر

شماره 642 ح- 42503  28/ 10/ 1326

بخش‌نامه

به عموم دادسراهاى مرکز و شهرستان‌ها

پیرو بخش‌نامه شماره 41816- 6/ 11/ 1309 اشعار می‌دارد که در مورد احضار کارمندان دولت که مأمور فنى و داراى ابواب جمعى هستندو براى تعقیب کیفرى و یا اداى شهادت و کسب اطلاع حضور آن‌ها لازم می‌شود مقتضى است رعایت مدت متناسب را نموده و وزارتخانه یا اداره مربوطه وى را مطلع سازید تا وقت کافى جهت تعیین جانشین نام برده داشته باشند و ترک مأموریت مأمور و بلاتصدى ماندن محل خدمت او سبب خسارت به منال وخزانه دولت نگردد و البته در مواقعى که این تشریفات موجب محو آثار جرم و یا فوت دستور قانون شود قابل‌الرعایه نخواهد بود.

م- 6408                    به جاى وزیر دادگسترى‏

 

ورثه قانونى در گذشته با السویه به شرح زیر پرداخته شود:

1- بانو کوکب تعزیه خوان به شناسنامه 25642 متولد 1277 مادر در گذشته 250 ریال.

2- غلامرضا تعزیه خوان به شناسنامه 124 متولد 1312 برادر در گذشته 250 ریال.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م 4413                      نخست وزیر

+++

یادداشت ها
Parameter:294354!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)