کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15
[1396/05/24]

جلسه : 41 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 4 بهمن ماه 1326  

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - طرح و تصویب فوریت لایحه سازمان وزارت بهداری

3 - تقدیم یک فقره لایحه به قید یک فوریت از طرف آقای وزیر دادگستری راجع به تشکیل شورای عالی دادگستری

4 - اعلام آقای رئیس راجع به تقدیم دو سؤال از طرف آقای اسکندری

5 - طرح لایحه بودجه 1326 مجلس شورای ملی

6- ختم جلسه به عنوان تنفس - و تعیین موقع جلسه آینده

مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15

 

 

جلسه : 41

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 4 بهمن ماه 1326

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - طرح و تصویب فوریت لایحه سازمان وزارت بهداری

3 - تقدیم یک فقره لایحه به قید یک فوریت از طرف آقای وزیر دادگستری راجع به تشکیل شورای عالی دادگستری

4 - اعلام آقای رئیس راجع به تقدیم دو سؤال از طرف آقای اسکندری

5 - طرح لایحه بودجه 1326 مجلس شورای ملی

6- ختم جلسه به عنوان تنفس - و تعیین موقع جلسه آینده

 

مجلس ساعت شش بعد از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

صورت مجلس روز پنج‌شنبه یکم بهمن ماه را آقاى فولادوند (منشى) قرائت نمودند.

ساعت شش و نیم بعد از ظهر روز دوشنبه 28 دى ماه مجلس به ریاست آقاى امیر حسین ایلخان ظفر بختیار نایب رئیس تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین با اجازه - آقایان: محمد‌حسین قشقایی - مهندس رضوى - عسکر صاحب‌جمع - على‌محمد غضنفرى - مهدى معین‌زاده - عبدالحسین اورنگ - ناصر ذوالفقارى - عبدالرحمن فرامرزى - دکتر جلال عبده - حسین وکیل - ناصرالدین ناصرى - ابوالحسن صادقى - على‌اکبر ملکى - عباس فاضلى - غلامحسین صاحب دیوانى .

غایبین بى‌اجازه - آقایان : عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - حسن اکبر - عزیز اعظم زنگنه - کامل ماکویی - محمد‌تقى بهار - احمد دهقان - شهاب خسروانى - عبدالحسین نیک‌پور - دکتر على امینى - محمد ساعد .

دیرآمدگان با اجازه - آقایان : ملک مدنى- جواد عامرى- قبادیان- کشاورز صدر- پالیزى- تولیت- قلى اقبال- تقى برزین.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان : دکتر اعتبار- دکتر راجى - دکتر طبا - عباس مسعودى - محمد‌على مسعودى - على وکیلى - قهرمان - خوئیلر - اسدى - بوداغیان - باتمانقلیچ .

آقایان آشتیانى‌زاده و عامرى در صورت مجلس توضیحى دادند وصورت مجلس تصویب شد و براى انتخاب اعضاء شعب شش‌گانه اقتراع به عمل آمد از 117 نفرعده حاضر عده هر شعبه 19 نفر تعیین و به شعب اول و دوم وسوم یک نفر اضافه شد.

آقاى نایب رئیس اظهار نمودند که هیئت رئیسه شعب زودتر معین شود و نیز طرح پیشنهادى آقاى اردلان مربوط به مطبوعات در کمیسیون مبتکرات قابل توجه شده اکنون به کمیسیون‌های فرهنگ و دادگسترى ارجاع می‌شود.

آقاى مسعود ثابتى در موضوع سوالى که از وزارت دارایی راجع به وضع شرکت شیلات و عواید نفت جنوب نموده بودند نخست راجع به امور بین زارع و مالک و تماس مأمورین دولت براى وصول مالیات و عواقب وخیم آن دولت را متوجه داشتند و سپس در باب سؤال اول خود نسبت به شیلات و اجراى مواد قرارداد شرکت و امور مربوط به صید ماهى سفید وصیادان آزاد و انتخاب مدیر عامل و عوایدى که باید تحصیل شود و ضررى که بیلان شرکت نشان می‌‌دهد به تفصیل ایراد سخن نموده گفتند دولت باید در آیین‌نامه صیادى که هر سه سال یک مرتبه تجدید می‌شود از تضییع حقوق و منافع صیادان و عواید کشور جلوگیرى نماید و هر چه زودتر به انتخاب مدیر عاملى ایرانى و بهره‌برداری صحیح در شرکت شیلات اقدام شود و بعد در باب سؤال دوم خود

+++

نسبت به عواید نفت جنوب با اشاره به این که اراده ملت ایران در تجدیدو تمدید امتیاز نفت جنوب دخالت نداشته است با ذکر تفصیلى و تشریحى ارقام عواید و مواد قرارداد و مقایسه درآمد دولت طبق قرارداد قدیم و جدید گفتند با 18 میلیون تومان عواید داشته باشند فقط نود میلیون بهره می‌‌دهد و تأکید نمودند که باید با کمال دقت به حساب عواید نفت جنوب و درآمد دولت رسیدگى شود و در خاتمه بیانات خود به اتصال خطوط راه‌آهن خراسان اشاره نمودند که بنا به اظهار رئیس بنگاه راه‌آهن 25 میلیون تومان خرج دارد و سالى 16 میلیون تومان فقط از طریق حمل مسافر عایدات خواهد داشت و تقاضا نمودند که دولت در انجام این امر مفید تسریع کند.

آقاى نجم وزیر دارایی اظهار نمودند که پاسخ مشروح و فنى آقاى مسعود ثابتى باید با مراجعه به اداره مربوطه و رسیدگى دقیق داده شود و دولت تازه وارد کار شده و انجام مطالب آقایان نمایندگان در اصلاح امور کشور از وظایف دولت است به این موضوع نیز رسیدگى می‌شود ونتیجه به عرض مجلس شوراى ملى خواهد رسید و تقاضا نمودند براى کمک به دولت گزارش سه دوازدهم زودتر تصویب شود.

آقاى امینى طبق ماده 54 نظام‌نامه راجع به سؤال نمایندگان و جواب دولت توضیحى دادند و آقاى سزاوار نیز در این باره اشاره نمودند که دستور مجلس سه دوازدهم بوده است.

آقاى دکتر مصباح‌زاده کمیسیون بودجه در پاسخ بیانات آقایان دکتر معظمى و دکتر اعتبار و اردلان نسبت به گزارش سه دوازدهم و وظایف کمیسیون بودجه توضیح مشروحى دادند و در خاتمه بیانات خود گفتند وقتى دولت براى آن که صد میلیون تومان خرج مردم شود 580 میلیون تومان خرج ادارى می‌کند دیگر براى چنین بودجه سیاست مالى معلوم نمی‌شود کرد همچنین راجع به کسر بودجه تذکر دادند که چون به تمام مخارج پیش‌بینی شده عمل نمی‌شود در نتیجه صرفه‌جویی‌هاى کسر بودجه وجود نخواهد داشت و موجب نگرانى نیست.

ساعت هشت و نیم بعد از ظهر مجلس به عنوان تنفس خاتمه یافت و جلسه آینده به روز سه‌شنبه 29 دى ماه چهار و نیم بعد از ظهر موکول گردید.

ساعت شش بعد از ظهر روز سه‌شنبه 29 دى ماه مجلس به ریاست آقاى گنجه‌اى نایب رئیس تشکیل گردید.

اسامى غایبین روز سه‌شنبه 29 دى ماه که ضمن صورت مجلس خوانده شد :

غایبین با اجازه - آقایان : مهندس رضوى - عسکر صاحب‌جمع - عبدالحسین اورنگ - امیرحسین ظفر بختیار - على اقبال - دکتر جلال عبده - حسین وکیل - حسن مکرم .

غایبین بى‌اجازه - آقایان: عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - حسن اکبر - عزیز اعظم زنگنه - دکتر خلیل فلسفى - کامل ماکویی - محمدتقى بهار - احمد دهقان - شهاب خسروانى - عبدالحسین نیک‌پور - محمدتقى خوئیلر - محمد ساعد .

دیرآمدگان با اجازه - آقایان: ملک مدنى - حاذقى - قبادیان - تولیت - سلطانى - محمد ذوالفقارى - یمین اسفندیارى .

دیر آمدگان بى‌اجازه- آقایان: دکتر راجى - آقا خان بختیار - دکتر طبا - خسرو هدایت - مسعود ثابتى - على وکیلى - آرام بوداغیان.

آقاى دکتر مصباح‌زاده مخبر کمیسیون بودجه در دنباله مذاکرات جلسه پیش بیانات خود را نسبت به کسر بودجه و صرفه‌جویی‌ها و عایدات حق‌الامتیاز نفت جنوب پایان داده در قسمت اقلام پیش‌بینی شده راجع به بودجه راه‌آهن و مؤسسات اقتصادى با قرائت بعضى مواد قوانین متمم بودجه‌ها ونیز در قسمت ماده 23 بودجه و سود سهام شرکت‌های دولتى و تعهدات و سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى توضیحاتى دادند و در خاتمه به وضع بندرعباس و آب مشروب اهالى و گزارش متخصصین خارجى در این باره اشاره و تقاضا نمودند دولت و مجلس به بندرعباس و بنادر دیگر نیز توجه کنند.

آقاى دکتر اعتبار راجع به سازمان خدمات اجتماعى توضیحى داده معتقد بودند که دستگاه‌های اساسى دولت باید تکمیل شود و سازمان مذکور نیز با قوانین مملکتى تطبیق کند.

آقاى حسین مکى به عنوان موافق مشروط اظهار نمودندکه براى اقدام باصلاحات اساسى مملکت در بودجه کشور بیشتر باید صحبت و مطالعه بشود و نخست به خرج وصول مالیات‌ها اشاره نموده گفتند پیش از اقلام مالیاتى باج‌هاى دیگرى از مردم گرفته می‌شود و در موضوع چرم‌سازى و کفش‌هاى داخلى و با توضیحاتى تقاضا نمودند از ورود کفش‌هاى خارجى جلوگیرى شود همچنین نظر دولت را به کرایه‌هاى سنگین محل ادارات دولتى جلب نمودند و سپس به آسفالت جاده‌هاى کشور و محل مخارج آن به مصارف غیر ضرورى می‌رسد و بعد در موضوع بانک شاهنشاهى و تجدید امتیاز آن و ترقى نرخ ارز اشاره و مشروحاً اظهار نظر نمودند و نسبت به بودجه ارتش تقاضا کردند به مصرف خود ارتش برسد و نیز ارزاقى که از کشور خارج می‌شود به وسیله مأمورین سرحدى جلوگیرى شود و راجع به بودجه راه‌آهن معتقد بودند که باید ضمیمه بودجه کشور گردد و در خاتمه گفتند تبصره دوم گزارش کمیسیون بودجه چون مخالف اصول قانون اساسى است باید حذف شود.

آقاى امیر تیمور اظهار نمودند بزرگ‌ترین فرصت‌ها براى اصلاحات اساسى کشور از شهریور به بعد به دست آمده و از آن استفاده نشده است و اکنون از همه مهم‌تر موضوع گرانى معیشت است و با اشاره به انحصارات و تحمیلات آن و ترقى نرخ لیره و تعهدات و قرارداد‌هاى مربوط به نرخ ارز در دوره جنگ گفتند ملت ایران بیش از حد توانایى خود خسارت کشیده است ازجمله بر اثر تثبیت نرخ لیره در 128 ریال سه میلیارد و 310 میلیون و کسرى به رایگان از خزانه کشور به خزانه انگلستان تحویل شده و محض حفظ 485 میلیون وکسرى نیز تسلیم ارتش آمریکا شده و 332 میلیون وکسرى ریال به کشور شوروى تقدیم شده همچنین شرکت نفت جنوب سالى 12 میلیون لیره به همین نرخ تبدیل به ریال کرده است و در نتیجه 732 میلیون ریال هم به شرکت نفت داده شده و به این قرار شرکت هر چه حق‌الامتیاز داده پس گرفته است واز بابت تسعیر بهاى نفت و بنزین مصرف کشور نیز روزى یک میلیون و 787 هزار ریال وکسرى به جیب شرکت نفت می‌رود و چنین بیان نتیجه نمودند که براى تنزیل هزینه زندگى و تخفیف سختی‌ها و بدبختی‌هاى مردم باید از کلیه انحصارات به استثناء انحصار دخانیات صرف‌نظر شود و نرخ لیره از قرار 80 ریال تثبیت گردد.

دراین موقع ساعت هشت و نیم بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس خاتمه یافت و به روز 4 شنبه چهار و نیم بعد از ظهر محول گردید.

ساعت شش بعد از ظهر روزنامه 4 شنبه 30 دى ماه مجلس به ریاست آقاى گنجه‌اى نایب رئیس تشکیل گردید.

اسامى غایبین جلسه روز چهار شنبه 30 دى ماه مجلس به ریاست آقاى گنجه‌اى نایب رئیس تشکیل گردید.

غایبین با اجازه - آقایان : مهندس رضوى - عسکر صاحب‌جمع - عبدالحسین اورنگ - دکتر جلال عبده - حسین وکیل - سالار بهزادى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان : عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - حسن اکبر - عزیز اعظم زنگنه - دکتر فلسفى - کامل ماکویی -  محمدتقى بهار- احمد دهقان - شهاب خسروانى - عبدالحسین نیک‌پور - منوچهر گلبادى - محمد ساعد - صفا امامى.

دیرآمدگان با اجازه - آقایان : دکتر اعتبار - سلطانى - صدرزاده - عباس مسعودى - على بهبهانى - عباس اسکندرى - دکتر ملکى.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: دکتر راجى - رستم گیو - آقا خان بختیار - عباس نراقى - دکتر طبا - فرامرزى - محمدعلى مسعودى - شریعت‌زاده -  ممقانى - برزین - على وکیلى - بوداغیان - اسدى.

آقای نایب رئیس بیان داشتند که چون ماه تمام شده کارمندان صحیح‌العمل دولت منتظر تصمیم مجلس هستند باید امشب از مذاکرات چند جلسه نتیجه گرفت .

آقاى امیر تیمور در دنباله مذاکرات خود به موضوع ترقى زندگى و کارخانجات و صاحبان سرمایه که قیمت نخ را از 18 تومان به 120 تومان بالا بردند همچنین کارخانجات قالى‌بافى مشهد که از دو هزار دستگاه به چهل دستگاه تنزل کرده شرح مبسوطى ایراد و تقاضا کردند دولت به این امور حساس و تعدیل قیمت اجناس و منافع سرمایه‌داران توجه کند و در قسمت بودجه گفتند باید بودجه اقتصادى و راه‌آهن نیز ضمیمه شود همچنین با قرائت اقلام درآمد تذکر دادند مالیات‌ها مجوز قانونى نداشته و در رقم عواید انحصار عمل دولت را در جلوگیرى از مصرف داخلى تریاک تقدیر نمودند ولى معتقد بودند که زراعت خشخاش براى صدور تریاک و تأمین زندگى زارعین باید باقى باشد و بعد ارقام هزینه سال 26 را با مقایسه سال 24 قرائت نمودند و افزایش هر یک را تذکر دادند و گفتند وزارت‌خانه‌های بدون قانون درنظر مجلس رسمیت ندارد و رقم هزینه آن‌ها باید حذف شود و تقاضا نمودند بودجه وزارت بهدارى به تناسبى بین تهران و شهرستان‌ها تقسیم گردد و در خاتمه راجع به آبیارى کشور و حفر چاه‌هاى آب و ماشین‌های حفارى و کشاورزى وکشت پنبه به تفصیل اظهار نظر و بیان عقیده نمودند.

+++

 آقاى وزیر دارایی بیان داشتند اعتراضات آقایان نمایندگان نسبت به بودجه مورد تصدیق دولت است مالیات‌هایى که به طبقه فقیر تحمیل شده حذف و هر روز از مخارج صرفه‌جویی و از واردات غیر ضرورى جلوگیرى شود و از این سه دوازدهم هم فقط ارقام ضرورى آن پرداخت خواهد شد سپس با ذکر منافع کارخانجات و بانک صنعتى و مقدار محصول شکر داخلى گفتند از امروز جیره‌بندى قند و شکر موقوف و فروش آن در تمام کشور آزاد می‌شود وبراى جلوگیرى از احتکار و گران‌فروشى نیز هر ماه ارزان‌تر بفروش خواهد رسید.

و بعد راجع به ارز و اسکناس و پشتوانه وبانک ملى گفتند دولت توجه لازم خواهد کرد و لوایح ضرورى با مشاوره در کمیسیون‌های مربوطه تقدیم خواهد شد.

در این موقع آقاى دکتر شفق پیشنهاد کفایت مذاکرات و توضیحى در تسریع تصویب سه دوازدهم دادند و آقاى عباس اسکندرى پیشنهاد نمودند که یک دوازدهم تصویب شود و توضیح دادند که بسیارى از مطالب ناگفته مانده است از جمله اتومبیل‌هاى لوکس و وسایل نقلیه دولت که هنگام احتیاج اهمیت آن محسوس خواهد شد.

به کفایت مذاکرات اخذ رأى و تصویب شد و آقاى دکتر مصباح‌زاده در قبال بیانات آقاى اسکندرى توضیحى دادند.

آقاى فولادوند پیشنهاد نمودند افسرانی که دوباره به خدمت پذیرفته شده‌اند سوابق خدمتشان پذیرفته گردد و از طرف آقای وزیر جنگ و مخبر کمیسیون بودجه از نظر ترفیع آن‌ها موافقت شد.

آقای سزاوار پیشنهاد نمودند فعلاً یک دوازدهم تصویب و مذاکرات نسبت به بودجه کشور تعقیب شود و نسبت به آن اخذ رأى به عمل آمد تصویب نشد.

آقاى صدرزاده پیشنهاد نمودند استادان و دانشیاران بتوانند به عضویت انجمن شهر تعیین شوند و افتخار انجام وظیفه کنند و توضیح دادند که باید از وجود ایشان استفاده کرد آقاى وزیر کشور و مخبر کمیسیون با پیشنهاد مذکور موافقت نمودند و آقاى مکى پیشنهاد کردند پرداخت‌هاى مطابق این قانون مؤید تصویبه نامه‌هاى ایام فترت تا این تاریخ نخواهد بود این پیشنهاد نیز مورد موافقت مخبر کمیسیون قرار گرفت.

آقای دکتر معظمی پیشنهاد نمودند که از اول فروردین 27 تا ده سال آن چه به عنوان حق‌الامتیاز نفت جنوب از لیره و ریال دریافت می‌شود دولت در حساب جداگانه نگهدارد که با برنامه معین و اجازه مخصوص مجلس صرف کارهای تولیدی و عام‌المنفعه گردد.

آقاى وزیر دارایی معتقد بودند ضمن تنظیم بودجه سال 27 باید مطالعه و اقدام شود و آقاى دکتر معظمى قانع نشدند و در اطراف آن توضیحاتى دادند و پیشنهاد دیگرى نیز نمودند که دولت از محل صندوق تقاعد ده میلیون ریال به اختیار بانک ملى ایران بگذارد که صرف ایجاد شرکت تعاونى مصرف کارمندان و خدمتگذاران جزء مملکت شود و توضیحى در اطراف پیشنهاد مذکور دادند و نیز عرض حالى از کارمندان بانک کشاورزى تقدیم ریاست مجلس نمودند که در محل فعلى بانک کشاورزى بیمار شده‌اند، آقاى وزیر دارایی و مخبر کمیسیون با پیشنهاد مذکور موافقت نمودند و آقاى وثوق توضیح دادند که مانع قانونى دارد و تصرف کنندگان در صندوق تقاعد جزو متخلسین اموال دولت محسوب می‌شوند آقاى تقی‌زاده پیشنهاد نمودند که دولت مانند کمیسیون بودجه می‌تواند مخارج غیر ضرورى را حذف کند و اقلام ریز بودجه طبع و توزیع شود و در اطراف آن نیز توضیحاتى دادند و اضافه نمودند که این سه دوازدهم نباید مبناى بودجه 1327 قرار بگیرد.

آقاى مخبر کمیسیون توضیح دادند که منظور آقاى تقی‌زاده در گزارش کمیسیون بودجه تأمین شده است طبع اقلام ریز بودجه هم اوراق مفصل و هزینه زیادى می‌خواهد که خود مخارج غیر ضرورى است.

آقاى تقی‌زاده گفتند اگر یک میلیون تومان هم خرج طبع اقلام ریز بودجه شود به نفع مملکت است و آقاى وزیر دارایی و مخبر کمیسیون موافقت کردند و ساعت نه و نیم بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و به روز پنج‌شنبه چهار بعد از ظهر محول گردید.

ساعت شش بعد از ظهر روز پنج‌شنبه اول بهمن مجلس به ریاست اقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

اسامى غایبین روز پنج‌شنبه اول بهمن که ضمن صورت جلسه خوانده شد :

غایبین با اجازه- آقایان: محمدحسین صولت قشقایی -  عسکر صاحب‌جمع - عبدالحسین اورنگ - ابراهیم افخمى - دکتر جلال عبده - حسین وکیل - سالار بهزادى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان : عزت‌الله بیات - اردشیر شادلو - حسن اکبر - دکتر فلسفى - کامل ماکویی - محمدتقى بهار -  احمد دهقان -  شهاب خسروانى -  عبدالحسین نیک‌پور -  منوچهر گلبادى -  محمد ساعد - محمدتقى خوئیلر.

آقاى دکتر معظمى پیشنهاد خود را راجع به حق‌الامتیاز و سود سهام شرکت نفت اصلاح نمودند که از اول فروردین 27 سال اول چهل درصد و سال دوم هفتاد درصد و سال‌هاى بعد تا ده سال کلیه عواید آن چه به لیره دریافت شود به حساب جداگانه براى کارهاى تولیدى و عام‌المنفعه بر طبق برنامه معین و تصویب مجلس شوراى ملى نگاهدارى شود وآقاى وزیر دارایی نیز موافقت نمودند.

آقاى وزیر جنگ در پاسخ بیانات آقایان نمایندگان با بیان مشروحى راجع به بودجه وزارت جنگ تذکر دادند که فقط 151 میلیون و نصف مبلغى که گفته شده و با اشاره به هزینه یک روزه نگاهدارى افراد و دواب ارتش اظهار عقیده نمودند که کمتر از این و کمتر از 112 هزار نفر عده موجود متناسب وضع جغرافیایى و احتیاجات کشور نیست همچنین راجع به استخدام مستشاران آمریکایى و وضع مأمورین مالى ارتش و تقلیل مدت خدمت وظیفه و محاکمه افسران و 35 میلیون دلار براى خرید اسلحه نسبت به هر یک توضیحاتى داده گفتند که آرزوى ایشان با کمال صداقت و پاکدامنى فقط انجام وظیفه است و امیدوارند به تقویت و پشتیبانى مجلس شوراى ملى ارتش مملکت به طورى که منظور ملت است ترقى کند و وظایف خود را انجام دهد.

آقاى دکتر معظمى راجع به رسیدگى به حساب افسران خرید و محاکمه افسران شهریور بیست با قرائت ماده مربوطه به حیف و میل اموال دولت گفتند باید محاکمه شوند و مرور زمان نیز شامل این نوع جرایم نیست.

آقاى رضوى پیشنهاد نمودند که در مصرف وجوه ذخیره از عواید نفت جنوب حق تقدم براى استان‌ها و شهرستان‌ها ملحوظ شود مخبر کمیسیون هم قبول کردند و آقاى صادقى اظهار داشتند در حدود یک صد میلیون تومان کسر اقلام بودجه از این عواید چگونه تأمین می‌شود آقاى وزیر دارایی توضیح دادند در مقابل مصلحت بزرگ کشور از خرج‌هاى کوچک صرف‌نظر می‌شود.

آقاى دکتر اعتبار پیشنهاد نمودند از اول بهمن 26 داشتن دو شغل و دریاف دو حقوق به هر اسم و رسم از بودجه کشور ممنوع شود و در قبال توضیحات آقاى دکتر بقایى استادان دانشگاه را استثناء نمودند.

آقاى سزاوار پیشنهاد نمودند که براى جلوگیرى از تأخیر حقوق کارمندان فعلاً دو دوازدهم تصویب شود و توضیحاتى دادند.

آقاى دکتر شفق مخالف بودند که نباید دولت را بیش از این معطل کرد آقاى مخبر کمیسیون گفتند باید در بودجه سال 27 گفتگو شود در این موقع ماده 96 نظام‌نامه قرائت شد و آقاى اسکندرى در اطراف آن توضیحاتى دادند و پیشنهاد شد که با ورقه نسبت به پیشنهاد آقاى سزاوار اخذ رأى شود تصویب این پیشنهاد به قیام و قعود مشکوک و موجب گفتگو و تشنج گردید و ساعت هفت و پنجاه دقیقه بعد از ظهر تنفس داده شد.

پس از بیست دقیقه مجدداً مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل شد و آقاى سزاوار با توضیحاتى پیشنهاد خود را مسترد داشتند و آقاى وزیر کشور با شرحى از وضع فعلى کشور تصریح نمودند که دولت بیش از این نمی‌تواند با بى‌تکلیفى شاهد وضع خطرناک مملکت باشد و امشب در صورت عدم تصویب سه دوازدهم باید مسئولیت دولت برعهده دیگرى واگذار شود.

آقاى مخبر کمیسیون بودجه تقاضا نمودند موافقت شود پیشنهادات به کمیسیون بودجه مراجعه و مطالعه و موجبات انجام منظور تهیه آن فراهم شود و سه دوازدهم زودتر تصویب گردد.

آقاى عباس نراقى پیشنهادنمودند دولت طبق ماده چهار قرارداد قرضه 1911 پرداخت آن را به بانک شاهنشاهى اخطار نماید و از عایدات ارزى دولت بپردازد و شرح مبسوطى با قرائت مواد چهار و پنج ماده دیگر قرارداد گفتند فعلاً 595 هزار و کسرى لیره از این قرضه باقى است که باید دو میلیون و 127 هزار و کسرى لیره تا پایان مدت فقط بابت هزینه این قرضه پرداخت شود.

آقاى وزیر دارایی با تذکر به حصول اطلاع از خزانه‌دارى و مؤاخذه از عدم پرداخت آن گفتند در انجام آن شخصاً نیز مصممم بوده‌اند. آقاى امیر تیمور اظهار داشتند از صرفه‌جویی‌هاى همین بودجه می‌توان پرداخت، آقاى مخبر هم قبول نمودند که از محل چهل درصد عواید نفت جنوب پرداخت شود ولى آقاى وزیر دارایی معتقد بودند باید به کمیسیون

+++

 برود و مطالعه و اقدام شود.

آقاى امینى پیشنهاد نمودند 15 درصد درآمد املاک مزروعى قبل از تسهیم محصول از سهم مالک و زارع برداشت شود و به مصرف فرهنگ و بهداشت و راه‌سازى همان محل برسد و آقاى مهندس رضوى مخالف بوده گفتند با وضع فعلى زارعین برداشت قبل از تسهیم غیر قابل تحمل و خلاف مصلحت مملکت است و ماده 65 نظام‌نامه قرائت شد که قابل بحث نیست و آقاى امینى توضیحاتى در پاسخ اظهارات آقاى مهندس رضوى دادند آقاى دکتر متین دفترى پیشنهاد نمودند به گزارش به طور تجزیه اخذ رأى شود.

آقاى ملک مدنى پیشنهاد اصلاحى نمودند که دولت در ظرف یک ماه تصویبه نامه‌هایی که مطابق قانون تشخیص می‌‌دهد لایحه آن را تقدیم کند و آن چه برخلاف قانون است ملغى و بى‌اثر بداند و توضیح دادند که قوه مقننه نباید اختیار قانون‌گذاری را به دولت بدهد.

آقاى وزیر دارایی تقاضا نمودند که این موضوع دو ماه مطالعه قرار گیرد، در این موقع ماده واحده گزارش کمیسیون بودجه و شش تبصره آن قرائت و اخذ رأى و تصویب شد و تبصره هفتم تصویب نگردید و سپس دو تبصره دیگر به تصویب رسید و بعد به مجموع ماده و هشت تبصره با ورقه اخذ رأى به عمل آمد از یک صد نفر عده حاضر به اکثریت 94 رأى تصویب گردید.

آقاى وزیر کشور بیان داشتند که چون در مقابل تشکیلات مملکت نمی‌توان خونسرد بود دولت فقط به پشتیبانى مجلس قبول مسئولیت کرده است ناگزیر به اظهاراتى شدند که اکنون با ابراز تأسف و معذرت از آن نسبت به توجه مخصوص مجلس و رأى اعتمادى که به دولت داده شده براى ایجاد اتحاد و اصلاح مملکت اظهار امیدوارى و تشکر نمودند.

ساعت ده بعد از ظهر جلسه خاتمه یافت و به روز پنج‌شنبه چهارم بهمن محول و دستور بودجه مجلس و لایحه فرهنگ مقرر گردید.

رئیس -  اعتراضى نسبت به صورت جلسه نیست؟ آقاى دکتر شفق نسبت به صورت جلسه است؟

دکتر شفق -  بلى.

رئیس -  بفرمایید.

دکتر شفق -  موقعى که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم یک مختصر توضیحاتى هم دادم و آن توضیحات را آقایان ثبت نکردند من حرفى ندارم ولى توضیحات مخالف را ثبت کردند و به عقیده بنده با توضیحات مخالف را هم نباید نوشت با این که توضیحات پیشنهاد کننده را هم به طور خلاصه نوشت.

رئیس - در پیشنهادهایى که مسترد می‌شود توضیحات را در صورت خلاصه نمی‌نویسند باید اصلاح شود. آقاى سزاوار نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید بفرمایید.

سزاوار - بنده هم با نهایت تأسف باید عرض کنم که در صورت جلسات مثل این که نمی‌دانم نظر خاصى است که در بعضى موارد یک توضیحاتى که ضرورى نیست خیلى مفصل و مبسوط مینویسند و در بعضى موارد نمی‌نویسند صریحاً معترضم زیرا در آن پیشنهاد دو دوازدهمى که دادم و استدلال کردم لازمه‌اش این بود که این پیشنهاد با آن کیفیت اشاره می‌شد به استدلالات بنده این یکى، دوم این جا نوشته شده است بعد از این که بنده پیشنهادم را مسترد کردم وزیر کشور این جا یک مطالبى را اظهار کردند در صورتى که بعد از استرداد پیشنهاد بنده آقاى فرامرزى یک پیشنهادى دادند آن وقت آقاى وزیر کشور یک توضیحاتى دادند این هم به طورى که در صورت مجلس نوشته شده است مخالف واقع است و به علاوه در موقع استرداد بنده تذکر دادم که می‌بایستی با ورقه اخذ رأى شده باشد و مقام ریاست هم این را تصدیق کردند با وجود این این هم تصریح نشده و قید نشده است.

رئیس - بعد از پیشنهاد شما پیشنهاد آقاى نراقى مطرح شد بعد آقاى سرلشکر وزیر کشور صحبت کردند این باید اصلاح بشود در صورت مجلس دستور می‌دهم که مراقبت بیشترى بشود در صورت مجلس است آقاى امینى بفرمایید.

امینى - در صورت مجلس خوانده شد که مقام ریاست طبق ماده 65 در مورد پیشنهاد بنده اخطار فرمودند می‌خواهم متذکر بشوم، نشنیدم، اگر ماده 65 را اخطار فرمودید این قسمت به پیشنهاد بنده وارد نیست.

رئیس - اخطارى به شما نشده است، آقاى اسکندرى.

اسکندرى - راجع به صورت مجلس فعلاً عرض می‌کنم، در صورت جلسه نوشته شده است.

آقاى عباس اسکندرى پیشنهاد کردند طبق ماده 87 رأى با ورقه گرفته شود و در این موقع هم مجلس متشنج شد، در این جا بایستى مراقبت بشود که آن چه که نوشته می‌شود معنى حقیقى صورت مفصل مجلس باشد، براى پیشنهاد بنده طبق ماده 87 طبیعى است که آقایان نمایندگان هیچ موردى تشنج نداشته از براى این که وقتى که رأى مشکوک می‌شود و صورت مجلس هم حکایت می‌کند، در نظام‌نامه تصریح دارد طبق ماده 87 بنابر تقاضاى یک نماینده رأى با ورقه باید گرفته شود و هیچ گونه حقى نظام‌نامه به هیچ مقامى نداده است که جلوگیرى از این بکند، مقام محترم ریاست محلس شوراى ملى احترام دارم به ایشان هم احترام می‌کنم، به من اخطار کردند و اخطارشان خلاف قانون بود تذکر دادم دو مرتبه اخطار فرمودند، اخطار در مقابل نص صریح نظام‌نامه این یک قسم خودسرى تلقى می‌شود. بنده تأکید کردم وقتى که دیدم گوش نمی‌کنند گفتم، در صورتى که گوش نمی‌کنید در این صورت نمی‌توانم در مقابل این عمل سکوت بکنم بعد هم نباید جواب بدهند، بنده می‌گویم هر کس در هر مقامى بخواهد از قانون تخلف کند خودسرى است (زنگ رئیس)

رئیس - شما الان خودتان دارید مخالف نظام‌نامه رفتار میکنید بفرمایید بنشینید ...

اسکندرى - در هر حال مقصود این است که در این جا نوشته بشود که در اثر پیشنهاد بنده تشنجى حاصل نشده و در اثر عدم رعایت نظام‌نامه این تشنج پیدا شده است و بعد از تصویب صورت مجلس بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

رئیس - اولاً بیاناتى که شما کردید در صورت مجلس نیست حالا دو مرتبه قرائت می‌شود ثانیاً افتتاح مجلس و اخطار را مطابق نظام‌نامه رئیس می‌کند ممکن است قرائت کنند ملاحظه بفرمایید تشخیص هم به عهده من است شما اگر نظم مجلس را رعایت نکنید من تکلیفى به جز اخطار ندارم و دفعه دوم هم به شما اخطار کردم بعد هم خودم گفتم در صورت مجلس قید می‌شود، و مشمول اخطار دوم هم هستید، من اگر رعایت نظام‌نامه مجلس را نکنم مجلس را نمی‌توانم اداره کنم (صحیح است) این مقام را آقایان خودتان به من تفویض کردید شما بایستى مؤدب صحبت کنید من هم اجراى نظام‌نامه می‌کنم آقاى آزاد نسبت به صورت جلسه فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

آزاد - عرض کنم ا عتراضى که بنده نسبت به صورت جلسه دارم دو موضوع است یکى این که بنده دو پیشنهاد کردم در جلسه گذشته که الان به عرض آقایان می‌رسانم ولى چون پیشنهادات من راجع به پیشنهاد آقاى دکتر معظمى بود ایشان پیشنهاد کردند که عواید نفت جنوب را براى مسایل عام‌المنفعه اختصاص بدهند (دکتر معظمى - براى تولید) تولید مسایل عام‌المنفعه اختصاص بدهند بنده در آن جا پیشنهاد کرده بودم که چون به تجربه ثابت شده است که وقتى این مسایل یک مورد معین نداشته باشد ممکن است این پول‌ها هدر بشود مثل این که ما وقتى خواستیم راه‌آهن بسازیم یک قانونى وضع کردیم که از قند و شکر یک مالیاتى بگیریم و این کار را انجام بدهیم وباید مخصوص راه‌آهن باشد و چون آن قانون وضع شده بود تمام آن پول صرف راه‌آهن شد و بالاخره راه‌آهن کشیدیم، بعد از چندى دیگر یک مقرراتى وضع شد که عواید نفت جنوب را در بانک‌های خارجى بگذارند براى مصارف معینى، سه سال، چهارسال، پنج سال این عواید در بانک‌های خارج ماند و معلوم نشد که چه شد بنابراین من پیشنهاد کردم راجع به پیشنهاد آقاى دکترمعظمى که این پول را اختصاص بدهند فقط و فقط براى استخراج نفت شمال، زیرا قانونى هم که در آن موقع در گزارش آقاى نخست‌وزیر وضع شد یکى از جمله مواد آن این بود که دولت مکلف است در ظرف پنج سال نفت شمال را استخراج کند.

جمعى از نمایندگان - اکتشاف کند مطالعه بکند.

آزاد - نخیرنوشته شده بود که از حالا تا پنج سال بایستى وسیله اکتشاف و وسیله استخراج را فراهم بکند، اعتراضاتى در این قسمت می‌شد، دو سه اعتراض شد، یکى این که گفتند ما پول نداریم براى این که نفتمان را استخراج بکنیم یعنى آن اشخاصى که میل نداشتند که ایران منابع ثروت خودش را استخراج بکند، یک تبلیغاتى کردند راجع به استخراج نفت که اولاً ما پول نداریم‏...

+++

رئیس - راجع به صورت جلسه بفرمایید.

آزاد - بلى راجع به صورت مجلس خواهش می‌کنم آقاى رئیس اجازه بفرمایید، بنده پیشنهادى داده بودم عرض کنم دو مرتبه اعتراض شد راجع به این که ما نمی‌توانیم منابع ثروت خودمان را استخراج کنیم یکى این که می‌گفتند ما پول نداریم براى استخراج نفت، یکى هم می‌گفتند که اگر ما نفت را استخراج کردیم ممکن است بازار نداشته باشیم براى فروش نفت بنده از اول 1321 یک مجله انگلیسى را آوردم در اداره روزنامه آزاد و درصفحه اول این مجله عکس رضا شاه گراور شده بود و در ضمن یک مقاله‌اى که نوشته بود که در لندن هم چاپ شده بود نوشته بود که سرمایه نفت جنوب 40 میلیون لیره استرلینگ است درآن جا خودشان نوشته بودند بنابراین اگر ما مطابق پیشنهادى که آقاى دکتر معظمى کردند الان بیاییم سالى تقریباً هشت میلیون لیره از بانک بابت نفت بگیریم اگر چنان چه ما این پول را در خارج بگذاریم بعد از پنج سال 40 میلیون لیره ما در بانک خواهیم د اشت که این 40 میلیون لیره به عقیده من براى استخراج نفت شمال یا نفت بلوچستان کافى بود این بود که من پیشنهاد را کردم، پیشنهاد دومى را هم که کردم این بود که وزیر مشاور از بودجه حذف بشود و دلیل من هم این بود که در قانون اساسى نوشته شده است لقب وزیر افتخارى به کسى داده نمی‌شود زیرا وزیر مشاور بایستى یک کسى باشد که برود پشت میز یک وزارتخانه‌اى و یک وزارتخانه‌ای را اداره بکند (صحیح است) این اشخاص البته اگر چنان چه از نقطه نظر فهم و شعور داراى یک فهم و شعورى هستند که البته در مسایل مشورتى هم لایق و قابل هستند مسایل را حل کنند دیگر چرا وزیر مشاورش می‌کنند؟ اگر معتقد هستند که او فهم و شعورى دارد او را برا یک وزارتخانه‌اى معین بکنند دیگر چرا یک وزیر می‌گذارند و بعد هم یکى را بیاورند وزیر مشاور بکنند؟ ولى متأسفانه در ضمن پیشنهادات دیگر این پیشنهاد بنده هم قرائت نشد، موضوع دیگرى که می‌خواستم عرض کنم این بود که آقاى سرلشکر آق اولى تشریف آوردند این جا و یک مطالبى گفتند که این مطالب نسبت به ما حقاً وظیفه ایشان نبود. براى این که ایشان تشریف آوردند این جا گفتند که آقایان یک کلماتى را که ظاهراً بوى حق دارد می‌گویند و باطل را ازش اراده می‌کنند (بعضى از نمایندگان - این که راجع به صورت جلسه نیست) (سزاوار - احترام مجلس بر همه واجب است) (کشاورز صدر - دیگر گذشته است صحبت ندارند) اجازه بدهید بنده عرض کنم (همهمه نمایندگان)

رئیس - مادامى که این طور است هیچ وقت نظم مجلس رعایت نمی‌شود، نمی‌شود فهمید که ناطق چه می‌گوید بفرمایید آقا.

آزاد - بنده می‌خواهم عرض کنم نمایندگانى که به مجلس شوراى ملى می‌آیند از نقطه نظر اختلافاتى که با یکدیگر در سر مسایل سیاسى و اقتصادى دارند هیچ نوع اسلحه‌اى مسلسل تفنگ تیر با خودشان نمی‌آورند، اسلحه آن‌ها زبان و منطق آن‌ها است در تمام دنیا رسم است که وقتى راجع به یک مسایلى راجع به امور اقتصادى یا سیاستى پیش می‌آیدبا یکدیگر مرافعه می‌کنند، عصبانى می‌شوند، گاهى و گاهى هم توى سر هم می‌زنند ولى این حقوقى است که مختص مجلس شوراى ملى است یک شخص خارجى شاه باشد، رئیس جمهور باشد، رئیس الوزراء باشد حق ندارد به وکیل بگوید شما چرا پیشنهاد کردى، چرا تبصره دادى چرا تصویب نکردى این حقى است متعلق به خود نمایندگان مجلس شوراى ملى، آقاى سرلشکر آق اولى آمدند این جا و توهین کردند پرخاش کردند تقریبا شبیه به این بود که یک ژنرالى فتح بزرگى کرده است و آمده است این جا به افراد خودش تحکم می‌کند، در صورتى که مجلس شوراى ملى 136 نفر نماینده دارد، این‌ها نماینده افکار عامه هستند، نماینده اکثریت ملت ایران هستند (صحیح است) این‌ها اگر چنان چه رأى دادند که یک نفر نخست‌وزیر مجرم است مجرم است، اگر رأى دادند که این شخص تیرباران بشود اعدام بشود هیچ کس نمی‌تواند درمقابل رأى اکثریت مجلس شوراى ملى حرف بزند یک نفر آدمى که مخلوق این‌ها است یک نفر آدمى که ضعیف این‌ها است این آدم حق ندارد بیاید پشت تریبون بایستد و نسبت به مجلس شوراى ملى اعتراض بکند.

عباس اسلامى - ایشان معذرت خواستند.

امینى - این ایراد را به مقام ریاست بفرمایید.

  ایراد به خودتان است که مجلس را به این صورت درآوردید (صحیح است) و عصبانیت بنده از این است که وضع مجلس این طور است، باید شما احترام مجلس را خودتان نگهدارید هیچ کس نمی‌گذارد که گوش آدم بشوند که ناطق چه می‌گوید بفرمایید.

آزاد - عرض کنم ما در بیست سال تمام یک ثلث بودجه را دادیم به قشون در مقابل به ما تعدى کردند به ما آزار کردند به ما بى‌احترامى کردند آزادى ما را از بین بردند ولى ما دلمان به این خوش بود که ما قشون داریم تانک داریم طیاره داریم، اگر قشونى به ما حمله کرد از ناموس ما از آزادى ما این‌ها دفاع می‌کنند متأسفانه بعد از بیست سال که به ما ظلم و تعدى کردند روزى که قشون روس و انگلیس به این مملکت حمله کرد این‌ها چادر سرشان کردند سرباز خانه را ول کردند و فرار کردند (نورالدین امامى- آقاى آزاد به ارتش توهین نکنید) من به ارتش توهین نمی‌کنم مگر فرار نکردند (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس)

رئیس - نخیر ایشان از افسرن شریف هستند آقاى آزاد در اطراف مجلس اعتراضى بفرمایید.

آزاد - چه توهینى می‌کنم من، بنده می‌خواهم این را عرض کنم که سرباز بایستى از وطنش دفاع کند به جز این کار دیگرى ندارد (صحیح است) افتخار و شرافت سرباز فقط این است و الا افتخار دیگرى ندارد افتخار او براى یک روزى است که اگر یک بدبختى و بیچارگى براى یک ملتى پیش بیاید این‌ها دفاع بکنند در صورتى که دفاع نکردند ولى در این جا می‌آیند مثل این که یک جنگ بزرگى را فتح کرده‌اند داد و فریاد می‌کنند براى ما که چه کار دارد کسى ... عرض کنم بنده توهین نمی‌کنم بنده می‌گویم که ما باید قشون خوب داشته باشیم من از شما بیشتر به قشون علاقه دارم توجه بفرمایید آقایان، ولى باید یک قشونى داشته باشیم، شما اگر یک کاسه‌اى را یک سرپوشى رویش بگذارید که تویش خالى باشد بالاخره وقتى که این سرپوش را از رویش بردارید میبینید خالى است.

نورالدین امامى -  الحمدالله که مال ما خالى نیست.

رئیس - آقاى آزاد حالا من می‌توانم بگویم که از موضوع خارج شدید خوب همین است که ملاحظه میکنید، آقا راجع به صورت مجلس باید صحبت کنید.

آزاد - عرض کن بنده البته منظورم به آقاى سرلشکر آق اولى بود که ایشان در موقع شهریور 1320 صاحب منصب وابسته به ستادبود بعد فرار کرد رفت به اصفهان (جمعى از نمایندگان - این راجع به صورت جلسه نیست) (زنگ رئیس) فرار کرد آقا، پس این قانونى که در دوره چهارده وضع کردند براى صاحب منصبان فرارى براى چه بود؟ می‌گویم فرار کرده است چرا قبول نمی‌کنید؟ (زنگ رئیس) (همهمه نمایندگان) (یمین اسفندیارى -  فرار نکرد آقا اشتباه میکنید) اجازه بدهید.

رئیس - تمام شد آقاى آزاد دیگر اعتراضى نیست؟

آزاد - الان آقا اجازه بدهید من یک فرد این مملکت هستم دلم می‌خواهد که قشون داشته باشیم دلم می‌خواهد که افسرداشته باشیم، همه چیز داشته باشیم پول هم می‌دهیم ما 150 میلیون تومان پول می‌دهیم براى قشون ما اگر 150 میلیون تومان پول می‌دهیم براى قشون مگر آقا بد است آمدیم کى قشونى درست کردیم، اجازه بدهید، ده نفر از این افراد ژاندارمرى با آن تفنگ کوتاه در مقابل یک نیرو ایستادگى کردند تا این که تمامشان را قطعه قطعه کردند.

رئیس - آقاى آزاد این‌ها مربوط به صورت جلسه نیست دیگر بیش از این اجازه نمی‌دهم براى این که مربوط به صورت جلسه نیست.

یمین اسفندیارى - آقاى آزاد از آزادى سوء استفاده نفرمایید.

رئیس - اولاً پیشنهادى که فرمودید بر طبق ماده 65 نظام‌نامه نمی‌توانستم مطرح کنم چون تأسیسات جدید بود در پیشنهاد شما به خودتان گفت این پولى که از محل نفت باید به مصرف تولیدى برسد و در موقع طرح برنامه مجلس باید تصویب بکند شما می‌توانید در آن وقت هر پیشنهادى دارید بدهید ولى الان نمی‌شود این را مطرح کرد به این دلیل که الان قرائت می‌کنم :

ماده شصت و پنجم - در قانون بودجه هیچ طرحى را که مستلزم ازدیاد مقررى یا مدد معاش یا وظیفه باشد به عنوان ماده‌الحاقیه یا به عنوان اصلاح نمی‌توان پیشنهاد کرد (صحیح است) و همچنین است طرحى که خواه مستلزم احداث تأسیسات یا شغل یا وظایف بوده خواه باعث توسعه هر یک از این سه فقره خارج از حدود قوانین جاریه باشد، احداث

+++

 تأسیسات مقصود این است، اما قسمت وزیر مشاور که گفتید من هم چو پیشنهادى ندیدم به خودتان هم گفتم، قسمت آقاى وزیر کشور هم مکرر عرض کردم اگر آقایان مراعات آیین‌نامه مجلس را بکنید که این طور قطع کلام نشود، من خودم از توبیخ و تنبیه کسى که حیثیت مجلس را حفظ نکند فروگذار نمی‌کنم (احسنت) اگر هم ایشان دو مرتبه معذرت نخواسته بودند و این جا مجلس روى موافقت نشان نداده بود شاید خودم می‌خواستم یک اظهاراتى بکنم (بعضى از نمایندگان - بفرمایید) حالا دیگر موردى ندارد. بعد از این که ایشان معذرت خواستند دیگر ضرورت نداشت، دیگر اعتراضى نسبت به صورت مجلس نیست؟

یمین اسفندیارى - در هر حال ایشان هم از افسران فرارى نبوده‌اند.

رئیس - آقاى امیر تیمور نسبت به صورت مجلس فرمایشى دارید بفرمایید.

امیر تیمور - سه موضوع به عنوان اعتراض به صورت مجلس هست که باید به عرض برسد. اولاً یک گله بسیار کوچک و مختصرى است که از مقام منیع ریاست محترم دارم با همه حفظ ادب و احترامى که نسبت هب مقام ریاست دارم عرایضم را عرض خواهم کرد (بفرمایید) اما یک نکته را می‌خواهم عرض کنم و آن این بود که بنده هم دو پیشنهاد در جلسه قبل تقدیم کردم و پیشنهاد‌هاى بنده قرائت نشد بنده البته اگر مقام محترم ریاست نخواهند در نظر بگیرند که بعضى از پیشنهادات را مطابق ذوق خودشان در مجلس قرائت نکنن مخالفت نخواهم کرد که این اتخاذ نظر مجوز قانونى دارد یا نه لکن معتقدم که اگر پیشنهادى هم به عقیده مقام ریاست متناسب با موضوع و متناسب با طرح در مجلس نباشد باید مقرر بفرمایید قرائت بشود بعد به صاحب پیشنهاد خطاب بفرمایید که به این دلیل این پیشنهاد شما را من وارد نمی‌بینم نه این که بدون این که قرائت بشود این پیشنهادکان لم یکن بشود و به همین دلیل از بنده یک حق غیر قابل جبرانى فوت شده است، بنده این پیشنهاد را تقدیم کردم که مستخدمین دولت که تا 20 سال سابقه خدمت دارند اگر مردمان درستکارى باشند و بى‌بضاعت هم باشند چنان چه در ضمن خدمت آن‌ها مریض و یا ناخوش بشوند تا مدتى که ناخوش و مریض هستند حقوق آن‌ها قطع نشود و بعد هم معالجات آن عضو فقیر و بیچاره را بهدارى کشور تعهد بکند (صحیح است) این یک پیشنهاد بنده بود از نظر رعایت مستخدمین فقیر و بى‌بضاعت کشور پیشنهاد دیگر هم که تقدیم کردم از نظر دانشگاه خراسان بود که دانشگاه خراسان می‌بایست هر چه زودتر افتتاح شود (صحیح است) و تأخیر افتتاح دانشگاه خراسان اسباب شکایت عموم خراسانی‌ها بوده خاصه این که در آن جا هم بنده در نظر گرفته بودم که از محل صرفه‌جویی بودجه سال 26 وزارت دارایی و صرفه‌جویی سال 26 وزارت فرهنگ در حدود جمیع مقررات و قوانین باشد این پیشنهاد را بنده تقدیم کرده بودم منتهى مقام منیع ریاست یقین دارم به واسطه این که مجلس ایشان را فوق‌العاده مشغول داشته بود از نظر محو فرمودند این پیشنهادات را این یک عرض بنده بود عرض دیگرم هم این بود که بسیار حقیقتاً متأسف شدم که آقاى وزیر دارایی به پیشنهاد نماینده محترم آقاى نراقى توجه نکردند و این پیشنهاد را بنده کاملاً قبول می‌کنم و صلاح می‌دانم (حاذقى - توجه کردند گفتن لایحه‌اش را می‌آورم) پیشنهاد را قبول نکردند و این پیشنهاد را بنده کاملا به صلاح و به منفعت کشور می‌دانم (صحیح است) همان طورى که من عرض کردم حقیقتاً در این دو ماهه آخر سال بنده عقیده‌ام براین است اگر آقایان وزراء با علاقه‌مندى و دلسوزى بودجه کشور را عمل کنند بیش از صد میلیون ریال در این دو ماه صرفه‌جویی خواهید داشت خاصه این که یک اضافه عایداتى هم در اولین قدم نصیب آقایان شده است و کیلویى چهار قران به قیمت قند و شکر اضافه شده است در این دو ماه بهمن و اسفند بیش از ده میلیون تومان هم از این محل بر عایدات دولت می‌افزاید و به همین جهت ممکن بود پیشنهادنماینده محترم آقاى نراقى که کاملاً به صلاح کشور بود (صحیح است) و پیشنهاد بسیار بسیار نافع و به صلاح کشور بود و بنده همیشه از آقاى نراقى به واسطه این احساساتشان، به واسطه فکرشان تشکر می‌کنم قبول می‌فرمودند این عرض دوم بنده بود. موضوع دیگرى که بنده در مجلس هم تذکر دادم که می‌بایست قید شود و الان هم اضافه می‌کنم مالیات‌هایى که مجوز قانونى ندارد یعنى پایه آن روى قانون گذاشته نشده (صحیح است) و قانون ندارد وصول این قبیل مالیات‌ها برخلاف قانون وجرم است (صحیح است) اگر وزیر دارایی مبادرت به وصول این قبیل مالیات‌هایى که پایه و قانونى ندارد بکند (سزاوار - با شدت عمل مشغول وصولند) من او را مجرم تشخیص می‌دهم و بر او اعلام جرم می‌کنم عرض سوم بنده... (رحیمیان - چرا به قوام‌السلطنه اعلام جرم نکردید) جنابعالى حق ندارید از من توضیح بخواهید و با کمال ادب به شما می‌گویم که شما حق ندارید که این حرف را بزنید، شما حق ندارید که براى من تکلیف معین کنید.

رئیس - آقاى امیر تیمور بفرمایید.

امیر تیمور - موضوع عرض دیگر بنده، بنده مجبور هستم این جا که یک حقیقتى را براى یک مرتبه هم شده در مجلس شوراى ملى روشن بکنم، موقعى که کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى منعقد شد و بودجه‌هاى مجلس شوراى ملى آمد کمیسیون بودجه تصمیم گرفت که ملاک رسیدگى به بودجه‌ها را مخصوصاً در قسمت خرج بودجه 24 را قرار بدهند زیرا بودجه سال 1324 نسبت به بودجه سال 1326 تقریباً 358 میلیون تومان فایده کشور بوده و آقاى هژیر وزیر دارایی گذشته هم در کمیسیون رسماً تعهد کرد که هر تصمیمى را کمیسیون بودجه اتخاذ می‌کند من اجرا می‌کنم به موجب این تصمیم یک حقى از کمیسیون بودجه تفویت نشود آقاى مهندس رضوى و یک عده دیگرى هم پیشنهاد کردند و کمیسیون بودجه پذیرفت که ملاک مخارج و عمل بودجه سال 1324 باشد پس از این که جناب آقاى حکیم‌الملک و دولت ایشان به کمیسیون بودجه آمدند آقاى سرلشکر آق اولى و یک عده از آقایان وزراء در آن جا صحبت کردند که ما خواهش می‌کنیم کمیسیون بودجه براى مساعدت با ما بودجه 1326 را درسه ماهه آخر سال موافقت بکند و خبر سه دوازدهم را صادر بکند روى تقاضا و تمناى ایشان و بعضى از آقایان وزراى دیگر کمیسیون بودجه هم ازنظر اولى و از تصمیم قبلى خودش عدول کرد و خبرى را صادر کرد به این که به عرض مجلس شوراى ملى رسید این خبرى که در مجلس شوراى ملى ازتصویب گذشت روى تقاضاى وزراء دولت و آقاى حکیم‌الملک بود ولى این جا بنده فراموش نمی‌کنم وقتى که آقاى وزیر دارایی خواستند در دفاع از بودجه صحبت بکنند فرمودند که مسئول این بودجه نیستیم و این بودجه را ما نیاورده‌ایم درصورتى که خودشان تقاضا کردند (صحیح است) در حضور همه آقایان عرض می‌کنم این اظهاراتشان مخالف و مباین آن چه که در کمیسیون بودجه خودشان اظهار کردند بود و به اضافه مخبر مجترم مجلس با یک چنین وضعیتى نمایندگان محترم مجلس که تنها موقع مناسبى که براى انجام و اجراى نظریات اصلاحانه خودشان دارند موقع بودجه است پیشنهادات مفصلى که هر یک به فکر خودشان به صلاح مملکت تشخیص می‌دادند به مجلس تقدیم کردند (صحیح است) و البته موضوع بحث پیشنهادات ممکن است مجلس یک مقدارى طول بکشد، معطل بشوند اگر پنج روز، ده روز، بیست روز هم مجلس براى پیشنهادات معطل بشود اهمیتى ندارد (صحیح است) و این موضوع چیزى نبود و پیش آمدى نشد که آقاى سرلشکر آق اولى دلتنگ بشوند و ابراز احساسات بکنند و عصبانى بشوند بنده بیش از هرچیز براى آقاى سرلشکر آق اولى و براى باقى آقایان وزراء براى آمدن به مجلس و پیشگاه مجلس شوراى ملى رعایت ادب را می‌دانم و در مدتى که افتخار خدمت و نمایندگى مجلس شوراى ملى را دارم با شخصیت‌هاى بزرگ و با رجال بزرگ سیاسى و با سیاستمداران تقریباً درجه اول کشور ایران در مجلس شوراى ملى بنده مصادف شدم با آن‌ها صحبت کردم، با آن‌ها همکارى کردم که اغلب آن‌ها از جهات عدیده از آقاى سرلشکر آق اولى هم مهم‌تر بوده و هم شخصیتشان بیشتر بوده است با این که ایشان هم بسیار مرد شریف‌زاده پاکى هستند و من در پاکى ایشان حرفى ندارم ولى آن‌ها همه در مجلس شوراى ملى و در پیشگاه مجلس شوراى ملى ادب را سرمایه اولیه خودشان قرار می‌دادند (صحیح است) ما هم تقاضایمان این است که مقام محترم ریاست که حقیقتاً حیثیت و حافظ حشمت مجلس شوراى ملى هستند به مصداق این که احترم امامزاده را متولى حفظ می‌کند رعایت بفرمایند که بعدها نسبت به مجلس شوراى ملى هیچ یک از آقایان وزراء بى‌ادبى و بى‌احترامى نکنند (صحیح است) این تذکرى که بنده می‌دهم فقط از یک جهت است براى این است که ممکن است برحسب تصادف در آتیه روزگار امثال آقاى سرلشکر آق اولى را باز به مجلس شوراى ملى بیاورد براى همه این‌ها باید

+++

درس عبرتى باشدکه وقتى که به مجلس شوراى ملى حاضر می‌شوند این‌ها بایستى مظهر ادب و انسانیت باشند.

کشاورز صدر - اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

رئیس - بنده می‌خواهم از آقاى امیر تیمور همین طور که خودشان هم گله کردند گله کنم که با این که چندین دوره خودشان نایب رئیس مجلس شوراى ملى بودند این بیانات و فرمایشات مربوط به صورت مجلس بود؟ راجع به اعتراض به صورت مجلس بود؟ راجع به این که آقاى وزیر دارایی قبول نکردند پیشنهاد آقاى نراقى را و پیشنهاد مفیدى بود، این که مربوط به صورت مجلس نیست، اگر بنده ساکت بنشینم که وقت مجلس این طور تضییع می‌شود اگر بخواهم نظام‌نامه را رعایت بکنم آقایان مثل این که عادت نکرده‌اند آقاى نراقى آن روز آمدند پیش من گفتند این پیشنهاد مفیدى است من نگاه کردم دیدم به نفع مملکت است بنده دادم مطرح شد بعد هم آقاى وزیر دارایی تعهد کردند که در اولین فرصت این قرض مملکت را اداء کنند و من الان این جا اتخاذ سند می‌کنم که این کار را ایشان در اولین فرصت می‌کنند ولى اگر بنا باشد که آقایان رعایت نظام‌نامه را نکنند و هیمن طور پیشنهاداتى را که عرض کردم مطابق ماده 65 حق ندارند بکنند و من هم حق ندارم این جا مطرح بکنم ممکن است 6 ماه از عمر مجلس بلا فایده گذشته 6 ماه دیگر هم بگذرد اگر با این رویه موافقید بنده هم حرفى ندارم اینجا را براى سخن سرایى آقایان باز می‌گذارم و دخالت نمی‌کنم ولى بنده عرض کردم تا وقتى که این جا هستم این نظام‌نامه را اجرا می‌کنم ولو تمام آقایان برنجند (احسنت)

کشاورز صدر - طبق ماده 110 اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

رئیس - بفرمایید.

کشاورز صدر - بنده خیلى معذرت می‌خواهم و معتقدم از نقطه نظر شخصیتى که جناب آقاى امیر تیمور و آقاى آزاد دارند و مخصوصاً پیش بنده بسیار مردمان محترمى هستند اگر اختیار دست ما بود همیشه فرمایشات آقایان ولو خلاف نظام‌نامه هم باشد ما محترم می‌شماریم و می‌شنویم ولى بنده می‌خواستم عرض بکنم که ماده 110 می‌گوید که ناطق از موضوع نطق نبایستى خارج بشود و اعتراض به صورت جلسه هم عبارت از این است که می‌گویند یک مطلبى را که من گفته بودم تحریف شده است یا در صورت مجلس وارد نشده و من می‌خواهم استدعا از آقایان بکنم که این موضوع نطق قبل از دستور را به نام اعتراض به صورت مجلس متروک بکنند مقام ریاست هم اجازه ندهند بحث کنند (صحیح است)

فولادوند - خودتان هم رعایت بفرمایید.

رئیس - دیگر اعتراضى به نیست به صورت مجلس.

حاذقى - بنده تذکرى داشتم.

رئیس - تذکر یا به صورت مجلس اعتراض داشتید.

حاذقى - عرض کنم که بنده دو تا پیشنهاد داده بودم به مجلس شوراى ملى درپایان جلسه و چون مجلس شوراى ملى علاقه داشت در تسریع تصویب بودجه دولت بنده شخصاً این جا برخاستم و استرداد کردم خواستم عرض کنم ضمن این که امر بفرمایید تصحیح شود موضوع پیشنهاد اول که عبارت از آن 65 میلیون ریال است این جزء دستور است ولى پیشنهاد دومى که این جا عرض کردم مسترد می‌دارم براى این که به نتیجه مثبت برسیم امر بفرمایید موضوع پیشنهاد را که عبارت است از تحریم ورود رسومات و مشروبات الکلى از خارج به کشور و منع استعمال و انحلال اداره رسومات این هیچ مبناى قانونى ندارد به دولت اعلام بفرمایید که مطالعه بفرمایند (صحیح است)

رئیس - صورت مجلس جلسات قبل تصویب شد عده‌اى از آقایان نطق قبل از دستورخواسته اند.

نمایندگان - دستور، دستور.

دکتر اعتبار - بودجه مطرح است.

اسلامى - آقا شما 7 ماه است این جا صحبت کردید چند دقیقه هم اجازه بفرمایید ما صحبت کنیم.

رئیس - چون عده زیادى اجازه خواسته‌اند آقایانى که با ورود در دستور موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد لایحه آقاى وزیر بهدارى قرائت می‌شود.

سزاوار - اول بودجه مجلس است.

2 - طرح و تصویب فوریت لایحه قانونى سازمان وزارت بهدارى‏

رئیس - لایحه وزارت بهدارى مقدم است قرائت می‌شود.

 (لایحه وزارت بهدارى به شرح ذیل قرائت گردید)

مجلس شوراى ملى - به موجب قانون مصوب هشتم بهمن ماه 1323 مقرر گشته قانون سازمان وزارت بهدارى پس ازتصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى به موقع اجرا گذراده شود و پس از دو سال آزمایش به شکل لایحه قانونى مجدداً به مجلس شوراى ملى تقدیم گردد.

قانون سازمان مزبور در تاریخ 22 آذر ماه 1324 به تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى رسیده ولى اجراى آن تا کنون به تأخیر افتاده و تحت آزمایش قرار نگرفته است اینک براى این که بتوان با فرصت و مجال کافى نسبت به اجراى و آزمایش آن اقدام نمود تقاضا می‌نماید اجازه فرمایند مدت سه سال از تاریخى که قانون جدید ابلاغ خواهد شد مجدداً به وزارت بهدارى فرصت داده شود تا آن را اجرا نماید.

 لذا ماده واحده ذیل را به قید یک فوریت تقدیم و مستدعی است با تصویب آن به بهداشت عمومی کشور مساعدت فرمایند .

ماده واحده - وزارت بهدارى مجاز است لایحه قانونى سازمان وزارت بهدارى را که در تاریخ 22 آذر ماه 1324 به تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى رسیده از تاریخ تصویب این قانون تا مدت سه سال دیگر به عنوان آزمایش به موقع اجرا گذاشته و پس از آن اصلاحات مقتضى براى تصویب قطعى به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید. نخست‌وزیر- ابراهیم حکیمى. وزیر بهدارى - دکتر سعید مالک.

رئیس- چون یک فوریت دارد اگر فوریت تصویب شد به کمیسیون می‌رود فوریت لایحه مطرح است آقاى رضوى شما مخالفید یا موافق؟

ابوالحسن رضوى - بنده با فوریت مخالفم.

رئیس - آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار - بنده موافقم.

رئیس - آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - بنده موافقم با فوریت.

رئیس - آقاى سزاوار.

سزاوار- بنده هم با فوریتش موافقم.

رئیس - آقاى رضوى توضیحى دارید بفرمایید.

ابوالحسن رضوى - عرض کنم چون موضوع فوریت لایحه مطرح است و باید حتماً در این لایحه صحبت بشود از این جهت است که بنده معتقدم که به طور کلى چیزهایى که مربوط به قانون می‌شود اگر همان طور که نظام‌نامه پیش‌بینی کرده است جریان قوانین سیر خودش را بکند و یا این که فرصت شود که قانون درست با یک شور و مداقه و مطالعه کامل به مجلس شوراى ملى بیاید همیشه نتایج بهترى بدست می‌آید این بود به طور کلى مخالفت من با لایحه ولى به طور کلى خوب است مقام ریاست اجازه بفرمایند یک توضیحى داده بشود که اساساً این مدت دو سال سه سال وزارت بهدارى در این مدت چه کار کرده است که بعد از این مدت باز براى دو سه سال دیگر قانون آزمایش بیاورد چون یک تجربه خوبى ندارد در این قسمت می‌خواستم یک توضیحى داده بشود.

رئیس - آقاى وزیر بهدارى.

وزیر بهدارى - همان طوری که در مقدمه پیشنهاد دولت ذکر شده است این قانون از طرف دولت پیشنهاد شد به مجلس شوراى ملى و مقرر شد که برود در کمیسیون بهدارى مجلس آن جا رسیدگى بکنند و بعد از آن که کمیسیون رسیدگى کرد طبع شود و نشر شود و به تمام آقایان وکلاى دوره 14 اطلاع بدهند که بیایند و مطالعه بکنند. اعتراضاتشان را بفرمایند اگر ایرادى، اعتراضى نداشتند آن وقت حکم قانون پیدا می‌کند یعنى یک قانون موقتى می‌شود و به دولت ابلاغ می‌کنند. دولت دو سال این قانون را اجرا بکند بعد از دو سال اگر نواقصى دارد، عیوباتى دارد، اصلاحاتى اگر لازم است تمام این‌ها را به مجلس بیاورند و تکمیل بکنند این قانون سازمان را بعد می‌آورند به مجلس شوراى ملى به شکل یک لایحه قانونى و آقایان وکلاء اگر خواستند تصویب می‌فرمایند بعد دولت داراى یک سازمان قطعى وزارت بهدارى باشد و اجرا شود (صحیح است) و این قانون یک دفعه از تصویب کمیسیون بهدراى مجلس شوراى ملى گذشته است و یک دفعه به دولت ابلاغ شده است منتها آن موقعى که ابلاغ شده است کسى که این سازمان را تهیه کرده بوده این قانون را تهیه کرده بوده خودش رفته از سر کار و این سازمان به چه جهت حالا نمی‌دانم نتوانسته است که به موقع اجرا بگذارد و مانده است و چون مدت اجرایش دو سال بوده است از آذر 1324 می‌بایستی اجرا بشود براى مدت دو سال یعنى تا آذر 1326 در آذر 1326 مدتش تمام می‌شود بنده وقتى که دیدم در وزارت بهدارى یک ماه وقت بیشتر نمانده است و مدت قانونى تمام شده است و آن لایحه‌ای که می‌بایست تهیه بشود تهیه نشده است و قانون هم آن طور که می‌بایست اجرا بشود اجرا نشده است مانده است، این است که قانون را مجدداً هیئت دولت موافقت کرد که بیاورم خدمت آقایان تقدیم بکنم و تصویب

+++

 بفرمایند ببریم در عرض سه سال اجرا بکنیم و آزمایش بکنیم اگر عیوباتى دارد، نواقصى دارد رفع بکنیم آن وقت به شکل لایحه قانونى آن را بیاوریم که آقایان تصویب بفرمایند (صحیح است) (نمایندگان- رأى، رأى) چیزى که تصویب نشده باشد نیاورده‌ام این را یک دفعه مجلس تصویب کرده است تمام وکلاى دوره چهاردهم این قانون را دیده‌اند بعضى‌ها هم این جا تشریف دارند ملاحظه می‌فرمایند آقایان یک چیز تازه‌اى نیست. چون باید بودجه وزارت بهدارى از روى این قانون نوشته بشود بودجه سال 1327 از روى این قانون تهیه بشود (صحیح است) اگر این قانون تهیه نشود آن وقت اجازه خواهند فرمود که هر طور دلم می‌خواهد بودجه بنویسم. چون دیدم اغلب مقید هستند که وزارتخانه‌ها همگى سازمان قانونى داشته باشند بنده هم براى اطاعت امر آقایان (صحیح است، احسنت) براى این که مطابق نظر آقایان رفتار کرده باشم، رفتم این قانون را آوردم حالا هم بسته به نظر آقایان است هر طور صلاح می‌دانند اقدام فرمایند (صحیح است)

نمایندگان - رأى، رأى.

رئیس - آقایانى که با فوریت لایحه موافق هستند قیام نمایند؟ (اکثر برخاستند) تصویب شد بنابراین به کمیسیون بهدارى مراجعه می‌شود.

وزیر بهدارى - بنده چند کلمه عرض داشتم بنده از تمام آقایان تشکر می‌کنم.

 (در این موقع ساعت هفت و ده دقیقه آقاى رئیس میز ریاست را ترک و آقاى ایلخان نایب رئیس پشت میز ریاست قرار گرفتند)

حاذقى - آقا لایحه فرهنگ را تقدیم بدارید.

فولادوند - مستخدمین مجلس گرسنه هستند و براى حقوقشان معطلند.

نایب رئیس - بودجه مجلس مطرح است.

ملک مدنى - آقاى وزیر دادگسترى لایحه‌ای دارند.

نایب رئیس - آقاى وزیر دادگسترى.

3 - تقدیم یک فقره لایحه به قید یک فوریت از طرف آقاى وزیر دادگسترى راجع به تشکیل شوراى عالى دادگسترى و تصویب آن‏

وزیر دادگسترى - آن چه که بنده از فرمایشات آقایان نمایندگان محترم چه در موقع بحث برنامه دولت و چه هنگام طرح سه دوازدهم بودجه و چه اصغاى فرمایشات و نظریات آقایان در خارج از مجلس استنباط می‌کنم همه آقایان نمایندگان محترم توجه خاصى به اصلاح و تصفیه و تقویت قوه قضایی داشته و معتقد هستند (صحیح است) که اگر ما بخواهیم قوه قضایی به معناى حقیقى خود ایجاد بکنیم که آن قوه قادر باشد امنیت قضایی را برقرار کند، آن وقت است که بتوان امیدوار بود پایه اساسى براى هر گونه اصلاح و پیشرفتى در تمام شئون اجتماعى ما گذاشته شده است (صحیح است) بنده براى تصفیه و اصلاح قوه قضایی از یک طرف و براى تقویت آن قوه و اعطاء استقلال به آن قوه لایحه‌ای تهیه کردم و اکنون تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم (نمایندگان - بسیار خوب) در این لایحه سه اصل مورد توجه شده است. اول مراقبت شدید در کار و رفتار قضاوت و رسیدگى دقیق به صلاحیت علمى و اخلاقى آن‌ها (صحیح است، بسیار خوب است) بنده که قریب 20 سال در قسمت‌هاى مختلف دادگسترى سوابق خدمت داشته‌ام و افتخار خدمتگذارى در آن جا را داشته‌ام و از وقتى هم که خدمت دادگسترى را ترک کرده‌ام رابطه خود را همیشه با قضات حفظ کرده‌ام می‌توانم از روى اطلاع و اطمینان به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم که در دادگسترى ما از دیوان عالى کشور گرفته تا کوچک‌ترین دادگاه بخش قضات پاکدامن و دانشمند (صحیح است) و با تقوى بسیار هستند (صحیح است) که این آقایان در ادوار مختلف و پیش آمدهاى گوناگون شایستگى خودشان را نشان داده‌اند و با تحمل شداید وسختى‌هاى زندگانى وظیفه مشکل و پر مسئولیت خود را با نهایت بردبارى و شجاعت به خوبى انجام داده (صحیح است) و حتى می‌توان گفت هیچ عامل مؤثرى و قوه قاهره‌اى نتوانسته است بعضى از آن‌ها را در هیچ مورد از پیروى وجدان و قانون و عدالت منحرف نماید، اما متأسفانه عده‌ای هم هستند که نتوانستند این شایستگى خود را نشان بدهند و شاید صلاحیت تصدى مقام قضاوت را از دست داده‌اند (صحیح است) براى این که بتوان از طریق قانونى راه وصول به مسند قضا را براى اشخاص ناصالح مسدود نمود و دست اشخاص ناصح را از مسند قضا کوتاه کرد در این لایحه اختیاراتى به محکمه عالى انتظامى قضات اعطاء شده که به موجب آن اختیارات آن دادگاه بتواند در هر موقع و هر طریق اطلاع حاصل نماید که قاضى در انجام وظایف خود تخلف کرده یا سهل‌انگارى نموده یا از راه راست و حقیقت منحرف شده یا برخلاف قانون و حق و عدالت قدمى برداشته (صحیح است) یا عملى انجام داده که مخالف حیثیت و شئون قضایی بوده (صحیح است) می‌تواند بلافاصله به تناسب تقصیرى که او مرتکب شده است او را مجازات و تنبیه و حتى عندالاقتضاء او را از جامعه قضات طرد کنند (صحیح است - احسنت) اصل دومى که در این لایحه مورد نظر بوده است این است که مقام قضات را باید تثبیت کرد (صحیح است) و به آن‌ها استقلالى که قانون اساسى پیش‌بینی کرده اعطا گردد (صحیح است) و وزراى دادگسترى ر ا از مداخله عزل و نصب آن‌ها ممنوع کرد (احسنت) با این که قانون اساسى ما ثابت بودن مقام قضات را پیش‌بینی کرده و حتى تصریح کرده مشاغل آن‌ها را نمی‌توان تغییرداد، مع‌هذا از بررسى تاریخچه چهل ساله قضایی دوره مشروطیت به خوبى می‌توان فهمید که هیچ وقت مقام قضات ما ثابت نبوده است و همیشه قضات ما مقامشان به میل و اراده وزراى وقت قابل تغییر بوده‌اند (صحیح است) البته وزراى دادگسترى به موجب قانون حق داشته‌اند که به میل و اراده خود مقام قضات را تغییر بدهند (صحیح است) ولى گمان می‌کنم لازم به اثبات و استدلال نباشد که این نحو مداخله وزارت دادگسترى در طرز تغییر قضات عیب بزرگى را ایجاد کرده که آن عیب تزلزل دائمى قضات (صحیح است) و نگرانى آن‌ها براى تغییر مشاغلشان یا از دست دادن شغلشان می‌باشد (صحیح است) بنابراین براى رفع این عیب و براى جلوگیرى از مداخله سیاست و قوه اجرائیه در کار قوه قضائیه و بالاخره براى انفکاک قوه مجریه از قوه قضائیه که این یک اصل مسلمى است و در قانون اساسى ما پیش‌بینی شده است در این لایحه تقدیمى این طور پیشنهادشده است که بعد از تصویب این لایحه وزراء دادگسترى به هیچ وجه به هیچ عنوان حق مداخله در کار عزل و نصب قضات نداشته باشند و نتوانند مشاغل آن‌ها را تغییر بدهند و به هیچ بهانه و عنوانى نتوانند این قبیل امور را انجام بدهند و انجام این امور که قطعاً براى بعضى‌ها ضرورت دارد به عهده هیئتى از قضات محل شده که آن‌ها به شرحى که در لایحه هست و ملاحظه خواهند فرمود تدابیرى اتخاذ شده که بتوانند با نهایت بی‌طرفى این قبیل امور را انجام داده و از طرف دیگر رفع نگرانى قضات را بکنند، نکته سومى که مورد توجه شده براى تنظیم این لایحه این است براى این که قضات ما از کوچک‌ترین مقام تا درجات بالا بتوانند با فراقت بال و آسایش خیال وظیفه سنگین و مشکل خود را انجام دهند دولت متعهد شده است در ظرف مدت معینى پس از تصویب این قانون لایحه‌ای تقدیم مجلس شوراى ملى بکند که به موجب آن حداقل معیشت و لوازم زندگى قضات تأمین بشود (صحیح است) اگر چه تسریع در طرح و تصویب این لایحه مورد استدعاى مصرانه بنده است ولى نخواستم آن را با درخواست دو فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى بکنم تا بتوانم با فرصت و مجال بیشتر از نظریات مفیدى که آقایان نمایندگان محترم براى تأمین این منظور اظهار خواهند فرمود بهتر استفاده کنم و اگر در لایحه تقدیمى نقصى هست این نقص مرتفع بشود (صحیح است) ولى چون تصویب این اصول را مؤثرتر در پیشرفت امور می‌دانم استدعاى بنده این است که هر چه زودتر در تصویب این لایحه یا هر طریق دیگرى که تصویب می‌فرمایند قوه قضائیه را تصفیه خواهند کرد و استقلال واقعى قضایی را به او اعطاء خواهند کرد بنابراین آقایان نمایندگان محترم با بنده مساعدت و همکارى فرمایند (احسنت) لایحه تقدیم مقام ریاست می‌شود و با قید یک فوریت است.

بعضى از نمایندگان - فوریت دارد.

ارباب - نه آقا نمی‌خواهد.

آشتیانى‌زاده - آقاى وزیر دادگسترى به قید دو فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى کرده‌اند.

 (لایحه وزارت دادگسترى به شرح ذیل قرائت شد)

مجلس شوراى ملى- چون تقویت قوه قضائیه و ایجاد امنیت قضایی مورد نظر هیئت دولت و علاقه افکار عمومى می‌باشد و این امر تأمین نمی‌شود مگر آن که از یک طرف مقام قضات تثبیت گردد تا قضات از هر گونه تزلزلى مصون باشند و در موقع قطع و فصل دعاوى تنها از وجدان و موازین عدالت تبعیت نمایند و ازطرف دیگر لازم است مرجع صالحى تعیین گردد تا قضایی که ممکن است متخلف و ناشایسته براى تصدى مقامات قضایی تشخیص شوند مورد تعقیب و مؤاخذه واقع گردیده و در صورت اقتضاء دست آن‌ها از مقام شامخ قضات کوتاه گرددو همچنین براى این که قضات قادر باشند وظیفه سنگین و پرمسئولیت خودرا با اطمینان خاطر از لحاظ تأمین حداقل معاش انجام دهند براى اجراى این سه اصل مواد زیر تنظیم و با قید یک فوریت براى تصویب پیوست

+++

 تقدیم می‌گردد.

نخست‌وزیر              وزیر دادگسترى‏

ابراهیم حکیمى        سرورى‏

قانون اصلاحى قسمتى از قوانین استخدامى قضات‏

ماده 1- انتخاب کلیه حکام دادگاه‌ها و بازپرس‌ها و تبدیل مأموریت آن‌ها و تعیین عده محاکم و قضات در هر حوزه و قبول مستخدمین جدید قضایی با تصویب هیئتى است به نام شوراى عالى دادگسترى مرکب از نه نفر که از بین اشخاصى واجد شرایط زیر انتخاب خواهند شد :

1- داشتن لااقل رتبه نه قضایی که با تصویب محکمه عالى انتظامى داراى رتبه مذکور شده باشد.

2- داشتن لااقل بیت سال سابقه خدمت قضایی.

3- عدم محکومیت انتظامى از درجه سه به بالا

ماده 2 - اعضاى شوراى عالى دادگسترى براى مدت سه سال از بین واجدین شرایط با پیشنهاد وزیر دادگسترى و فرمان همایونى انتخاب می‌شوند و پس از انقضاء مدت مذکور تجدید انتخاب به ترتیب سابق به عمل خواهد آمد و انتخاب مجدد همان اشخاص مانعى ندارد.

ماده 3 - در صورت فوت یا استعفاء یک یا چند نفر از اعضاى شورا انتخاب عضو یا اعضاى جدید براى بقیه مدت طبق ماده 2 به عمل خواهد آمد.

ماده 4 - تشکیل جلسه شوراى عالى دادگسترى لااقل با حضور هفت نفر از اعضاى آن رسمى خواهد بود و تصمیماتى که اقلاً با موافقت پنج نفر از اعضاء و به رأى مخفى اتخاذ می‌شود معتبر است.

ماده 5 - وزیر دادگسترى حق حضور در جلسات شورى و شرکت در مذاکرات وتقدیم پیشنهادهاى لازمه را خواهد داشت ولى حق شرکت در رأى ندارد و به علاوه در هر مورد می‌تواند در مسایل مربوط به دادگسترى رأى مشورتى شورى را بخواهد.

ماده 6- محکمه عالى انتظامى در موقع رسیدگى به شکایت از اشخاصى که داراى رتبه قضایی هستند یا در موقعى که وزیر دادگسترى و یا شوراى عالى دادگسترى رسیدگى به صلاحیت مستخدم قضایی را لازم بداند مکلف است علاوه بر رسیدگى به شکایت نسبت به صلاحیت علمى و اخلاقى مستخدم مزبور رسیدگى نماید و هرگاه تشخیص داد که مشتکى عنه مناسب مقامى که اشغال کرده نیست رتبه را که براى او مناسب می‌داند (اعم از قضایی و ادارى) معین می‌کند.

ماده 7 - محکمه عالى انتظامى تشکیل می‌شود از پنج نفر که حائز شرایط مندرجه در ماده 22 قانون استخدام قضات باشند این محکمه به هر طریق و کیفیتى که مقتضى بداند به تقصیرات کلیه قضات و صاحب منصبان دادسراها رسیدگى خواهد کرد و ترفیع آن‌ها را تصویب خواهد نمود.

ماده 8 - حکم محکمه عالى انتظامى در مورد رسیدگى به تقصیرات و تشخیص صلاحیت و همچنین راجع به ترفیعات قطعى و غیر قابل شکایت است.

ماده 9- پس از تصویب این قانون وزیر دادگسترى نمی‌تواند هیچ یک از حکام محاکم و بازپرس‌ها را منتظر خدمت نماید و تبدیل و تغییر آنان باید منحصراً به موجب ماده 1 و 6 این قانون به عمل آید.

تبصره - اشخاصى که در اثر تبدیل و یا تغییر و یا حذف مقام بدون شغل می‌شوند و محل شغلى که با رتبه آن‌ها تطبیق کند خالى نباشد تا موقع ارجاع شغل مناسب طبق مقررات منتظر خدمت می‌شوند.

ماده 10- دولت مکلف است از تاریخ تصویب این قانون در ظرف 4 ماه لایحه‌ای که متضمن تأمنى حداقل معاش قضات باشد تهیه و به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید.

نایب رئیس - فوریت لایحه مطرح است آقاى رضوى شما مخالف هستید بفرمایید.

رضوى - بلى بنده مخالفم، بنده اجازه می‌خواهم یک بحث اصولى در موضوع این قوانین خدمت آقایان نمایندگان محترم عرض کنم تصور نباید کرد که نظام‌نامه در یک موقعى که نمایندگان در یک دوره که قطعاً ذهنشان هم روشن بوده است می‌نشینند می‌نویسند هم چو بى اطلاع و بى‌خبر بوده‌اند و رعایت نکاتى را به هیچ وجه نکرده‌اند، یک مطلب اساسى که بفرمایش آقاى وزیر دادگسترى مبناى اصلاح قوه قضائیه کشور باید باشد آن وقت این را با یک فوریت و عجله‌اى انجام دادن طبعاً نتیجه هر عجله‌اى این خواهد شد که یک مقدار از نظریات قوت شود و در نتیجه بعد از دوسال دیگر بار دیگر آقایان این جا می‌آیند یک قانون اصلاحى می‌آورند، یک مقدار ماده و تبصره از براى این که این را بخواهند اصلاح بکنند و کم و زیادش بکنند، در موقعى که جناب آقاى دکتر متین دفترى وزیر دادگسترى بودند شاید در خدمت ایشان در کمیسیون عدلیه چندین کتاب راجع به قوانین عدلیه نوشتیم تمامش هم با وضعیت جریان عادى بود دو شورى هم بود آوردیم به مجلس تصویب شد (یک نفر از نمایندگان - اجرا هم شد) بگذارید آقا وقتى که حرفم را زدم آن وقت بفرمایید. عرض کنم آقا به طور کلى موافقت کردن با هر پیشنهادى از آقایان وزراء این دلیل بر این که می‌خواهم حمایت کرده باشیم نیست هم چنان که مخالفت بنده در جریان با دولت و مخصوصاً با آقاى وزیر دادگسترى که نیست (صحیح است) اما می‌خواهم عرض کنم آن مبنایى که روز اول قانون گذار در نظر گرفته و این جا آمده است و یک نظام‌نامه‌اى نوشته و دو شور را در کمیسیون براى قوانین در نظر گرفته چه بوده؟ براى این بوده که حتى‌الامکان قوانین بى‌نقص‌تر بیرون بیاید، چرا ما بیاییم ولو این که لزوم بسیارى هم داشته باشد خودبه خود برخلاف نظام‌نامه رفتار بکنیم و آن وقت با یک قیام و قعود بگوییم نظام‌نامه اشتباه کرده است ما مجدداً بیاییم بنشینیم بگوییم که این طور بشود به این جهت بنده على‌الخصوص استدعا می‌کنم تا این که ضرورت بسیار ایجاب نکند برخلاف نظام‌نامه آقایان وزراء تقاضایى نکنند.

عباس مسعودى - آقا این برخلاف نظام‌نامه نیست.

نایب رئیس - آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى - آقاى رضوى لزوم طرح پیشنهادى این مطلب را استناد نمودند به نظام‌نامه، همان نظام‌نامه در بعضى از موارد خاص اجازه داده است که برخى از لوایح به قید دو فوریت و بعضى دیگر به قید یک فوریت مورد بحث قرار بگیرد (صحیح است) تشخیص این امر بسته به نظر مجلس شوراى ملى است بنده خودم معتقد هستم موضوعى مهم‌تر از موضوع لایحه وزارت دادگسترى نیست (صحیح است) تمام افکار عامه، تمام آقایان وکلاى مجلس البته متوجه این مطلب هستند و ورد زبانشان هست که بایستى قوه قضائیه اصلاح بشود و عملاً این کار براى تأمین استقلال قضات باید بشود، اگر عرایض بنده صحیح است این لایحه را تصویب می‌فرمایند و البته هر نظرى که آقایان دارند اظهار بفرمایند البته تصمیم بسته به رأى مجلس شوراى ملى است.

نمایندگان - رأى رأى.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت لایحه آقایانى که موافقند قیام فرمایند؟ (اکثر برخاستند) تصویب شد. لایحه به کمیسیون می‌رود.

4 - اعلام آقاى رئیس راجع به تقدیم دو سؤال از طرف آقاى اسکندرى‏

رئیس - دو سؤال آقاى اسکندرى از وزراء کرده‌اند که به دولت اطلاع داده خواهد شد.

5 - طرح لایحه بودجه 1326 مجلس شوراى ملى‏

رئیس - خبر کمیسیون مطرح است (گزارش کمیسیون محاسبات مجلس شوراى ملى به شرح زیر قرائت شد)

کمیسیون محاسبات مجلس شوراى ملى - بودجه سال 1326 مجلس و چاپخانه و روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى را در جلسات عدیده مورد مطالعه قرار داده و با اصغاء توضیحات لازمه از ادارات حسابدارى و کارگزینى و غیره رعایت اصلاحات ضرورى، بودجه تفصیلى پیوست را تحت هفت ماده و تبصره‌هاى مربوطه تصدیق و براى تصویب اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

قانون بودجه سال 1326 مجلس شوراى ملى‏

ماده اول - براى مقررى و هزینه دوازده ماهه سال 1326 مجلس شوراى ملى مبلغ بیست و چهار میلیون و نود و هفت و سیصد و چهل ریال مطابق فقرات یک تا پنج پیوست اعتبار به کارپردازى مجلس شوراى ملى داده می‌شود.

تبصره 1- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شوراى ملى و چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمى کشور را تا آخر سال 1326 از محل درآمدهاى عمومى کشور از وزارت دارایی دریافت دارد.

تبصره 2 - تبصره سوم ماده اول قانون بودجه سال 1325 مجلس مربوط به وظیفه ورثه مرحوم محمد‌حسین دارایی و تبصره چهارم ماده مزبور مربوط به وظیفه عیال و اولاد سلیمان عمله که در حین انجام وظیفه فوت نموده است مادام که نقض نشده به قوت خود باقى خواهند بود.

تبصره 3 - به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود حقوق ترفیع پایه آقایان مهدى اکباتانى و محمد صادق کدخدازاده و مهدى کوچکى را در سال 1324 طبق احکام صادره بپردازند.

تبصره 4 - به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود حقوق هیئت مدیره مجلس را در ایام فترت بین

+++

 دوره چهاردهم و پانزدهم که پرداخته شده است از محل صرفه‌جویی‌هاى بودجه سال 1325 مجلس محسوب دارد.

تبصره 5 - استخدام کارمند جدید به هر عنوانى در سال 1326 براى ادارات تابعه مجلس ممنوع است.

دکتر اعتبار - بنده طبق اصل 22 متمم قانون اساسى اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر اعتبار - اصل 32 می‌گوید چنان چه یک از وکلا در ادارات دولتى موظفاً مستخدم می‌شود از عضویت مجلس منفصل می‌شود و مجدداً عضویت او در مجلس موقوف به استعفاى از شغل دولتى و انتخاب از طرف ملت خواهدبود. این جا در صفحه سوم بودجه مجلس در این جایى که یک کمک موقت براى آقایان نمایندگان معین کرده است توضیح داده است نمایندگانى می‌توانند از این کمک موقت استفاده نمایند که از هیچ یک از مؤسسات و شرکت‌هایى که با سرمایه دولت اداره می‌شود و همچنین شهردارى‌ها به هیچ عنوان وجهى دریافت ننمایند ...

نایب رئیس - آقاى دکتر اعتبار این یک چیزى است که به هیچ وجه برخلاف نظام‌نامه عمل نشده است در موقعى که بحث می‌شود ممکن است فرمایشتان را بفرمایید که منظور شما از این موضوع چه می‌باشد.

کلیات مطرح است آقاى دکتر شفق مخالف هستید.

دکتر شفق - بلى مخالف هستم اجازه می‌فرمایید عرض کنم آقایانى که در دوره چهاردهم قانون‌گذارى تشریف داشتند اطلاع دارند و در این دوره هم آقایان متوجه شده‌اند که بنده احتراز شدید دارم از این که نطق مفصلى در مجلس که وقتش مغتنم هست ایراد کنم (صحیح است) و بنده معتمداً این کار را می‌کنم (فولادوند - جلسه‌اى هفده هزار تومان تمام می‌شود) امیدوارم آقایان دیگر هم مخصوصاً این موضوع را رعایت بفرمایند و بنده از این لحاظ از مخالفتى به خصوصى خوددارى می‌کنم زیرا تصور می‌کنم تأخیر جریان امور دولت روى یک رشته مخالفت‌ها خلاف مصالح کشور است و در باب بودجه مجلس هم همین اصول را باید رعایت کرد به خصوص از لحاظ این که کارمندان مجلس احتیاج ضرورى دارند که این بودجه تصویب شود اظهارات بنده عبارت خواهد بود از یکى دو تا تذکرات اساسى به عقیده بنده یکى در باب پیشنهاد افزایش حقوق نمایندگان محترم و یکى هم مربوط به حقوق خدمتگذاران جزء که بنده ابداً اضافه چیزى پیشنهاد نمی‌کنم ولى تصور می‌کنم هیئت رئیسه مجلس و هیئت اداره مالى مجلس بایستى وضع این اشخاص را در نظر بگیرند وضع کارمندان جزء را ملاحظه نمایند که هر یک از این افراد سى چهل سال سابقه خدمت دارند (صحیح است) و هنوز سى چهل تومان حقوق ثابت دارند به اضافه مازادى که به آن‌ها داده می‌شود نکته دیگر می‌خواستم راجع به روزنامه رسمى کشور یک تذکرى بدهم روزنامه رسمى کشور آن طور که بنده این دفعه فهمی‌دهم شاید آن دفعه متوجه نشده باشم بنا بود یک روزنامه‌اى تأسیس شود به نام روزنامه رسمى کشور یعنى در خارج مجلس هم این روزنامه مورد مطالعه و مورد مراجعه عامه باشد (صحیح است) و الا مجله مذاکرات سابق را از یک شکل بهترى عوض کردن به یک روزنامه‌اى که کاغذش متوسط‌تر هست و اغلب ورق می‌شود و منظور اساسى هم حاصل نشده است بنده نمی‌دانم که با این طول وتفصیل این منظور چطور تأمین می‌شود و بایستى این موضوع روشن بشود، نکته دیگرى که می‌خواستم عرض کنم مربوط به استاد محترم، آقاى دهخدا است که در جلسه خصوصى قبل از این مسافرت بنده عرض کردم، بنده از جمله اشخاصى بودم که پیشنهاد راجع به فرهنگ دهخدا را امضاء کرده بودم، آقاى دهخدا یکى از دانشمندان ورزیده این کشور هستند (صحیح است) و به اطلاع بنده بیست تا سى سال تمام در تدوین این فرهنگ زحمت کشیده‌اند و نظیر این فرهنگ را در زبان فارسى ما نداریم در تدوین این فرهنگ ایشان به کتب مختلف شاید صد جلد کتاب مطالعه کرده‌اند و این فرهنگ را از آن کتب استخراج کرده‌اند 25 سال 40 سال عمر صرف کرده‌اند براى این کار پس بنده اساساً مؤمن به این عمل مجلس هستم که پیشنهاد دادم که این فرهنگ باید طبع بشود و این یکى از کارهاى سودمند مجلس بوده است ولى آقایان این موضوع به هیچ وجه من الوجوه مجوز این نیست که در باب طبع این فرهنگ دقت لازم اقتصادى به عمل نیاید و به موجب رقمى که در بودجه هست 150 هزار تومان براى یک سال براى طبع دو جلد فرهنگ که مجموع آن هزار صفحه است صرف بشود و در مقدمه گفته شده است و بنده هم باور دارم که این فرهنگ 60 جلد خواهد داشت یعنى سى مقابل این که تا حال چاپ شده است یعنى سى دفعه ضرب در 150 هزار تومان یعنى تقریباً پنج میلیون تومان تحت شرایط جارى کشور لازم خواهد بود که این فرهنگ از طبع درآید به نظر بنده این مقارن اصول اقتصادى نیست (صحیح است) یک کتابى که هزار صفحه دارد با اوضاع و شرایط چاپ امروز سى چهل هزار تومان براى کشور تمام خواهد شد استدعا می‌کنم در این باب تجدید نظر کافى به عمل آید که این 150 هزار تومان که هنوز حرف الف هم تمام نشده است صرف چه مقامى شده است باید حداکثر کار را براى چاپ این کتاب بدست آورد و اما موضوع مهمى نکته مهمى که علت اساسى مخالفت بنده با این بودجه است و استدعا می‌کنم و تصور می‌کنم آقایان نمایندگان محترم هم از این نکته که بنده اظهار می‌دارم دلتنگ نخواهند شد (نمایندگان - بفرمایید) و بنده را مورد عدم ملاطفت قرار نخواهند داد این است که یک رقمى این جا پیشنهاد شده است در بودجه در باب اضافه حقوق و کمک به نمایندگان، مقدمتاً باید عرض کنم که بنده در عمرم شاید مبالغه نباشد روى ریا صحبت نکردم‏ ، چون در یک جلسه خصوصى به یکى از همکاران محترم وقتى این نکته را عرض کردم اصطلاح جنت مکانى با این حرف‌ها به هیچ وجه من الوجوه میسور نمی‌شود، این قسمت را بنده می‌گویم. بنده تردیدى ندارم که گرانى شدیدى در کشور هست، تردیدى ندارم که این حقوق درباره نمایندگانى که درآمد دیگر ندارند ناچیزاست، تردیدى ندارم که شاید در زیر آسمان کبود، کشورى نباشد که حقوق نمایندگان مجلس شوراى ملى آن کشور به این کمى باشد، اگر هم حقوق نمایندگان کشورى کم است ما به اذاء کمک‌هاى دیگر و به عناوین مختلف می‌گیرند. موقعى که بنده در ترکیه بودم 850 لیره ترک یعنى حدود 1400 تومان (درست بنده نرخ را نمی‌دانم) حقوق نماینده ترکیه بود و بعد در همین اواخر که بنده بودم شایع بود او را تبدیل کردند به 1250 لیره ترک که معادل دو هزار تومان می‌شود به علاوه سالى سه هزار لیره هم به عنوان کمک خرج می‌دهند، به علاوه تمام وسایل نقلیه کشور در اختیار نمایندگان است مجاناً از کشتى و هواپیما و ترن و نظایر آن‌ها با وجود این سابقه باید با کمال جسارت عرض کنم که در تصویب این رقم بعضى مسایل را باید عرض کنم که در تصویب این رقم بعضى مسایل را باید در نظر گرفت و در خاتمه بیانات خودم عرض خواهم کرد با منظور داشتن این شرایط بنده مخالفتى نخواهم داشت. اولاً نسبت به معیشت مردم را در خارج منظور بنده از مردم خارج اکثریت مردم است باید در نظر گرفت، نسبت به زندگى را به اصطلاح اندکس زندگى را در ایران باید در نظر گرفت از لحاظ این که هست حالا از این لحاظ باید دید چه فرق معامله‌اى در کار هست و قبل از آن که ما از فشار کمى حقوق که می‌گیریم خلاص بشویم بهتر است که این را خودمان حل کنیم تا فکرى براى فشار کمر‌شکن مردم در کشور بکنیم (صحیح است) اما ما اگر آمدیم حقوق مجلس را تصویب کردیم و آن هم از یک لحاظ ضرورت دارد ما می‌دانیم کسانى که از ولایات این جا آمده ان اشخاص شرافتمندى هم هستند و براى زندگى و کرایه خانه درآمد کافى از این ممر ندارند یک چیز باید گفته شود و اجازه بفرمایید این حقیقت تلخ را عرض کنم من هم یکى از همکاران آقایان محترم هستم ما پشت این تریبون پا می‌شویم خطابه‌هایى راه می‌اندازیم وزراء و رئیس دولت و کائنات را مسئول قرار می‌دهیم و اگر احیاناً یک وزیرى باشد یک کمى خلاف روش صحبت کرد چنان که با کمال تأسف آقاى سرلشکر دیروز کردند فوراً به ما برمی‌خورد (مکى - مربوط به ما نیست، مربوط به شئونات مجلس است) و خودمان را صالح می‌دانیم براى این که به همه درس اخلاق و درس انتظامات و درس ادب می‌دهیم ولى ما نمایندگان به آیین‌نامه خود مجلس که این مجلس رأى داده است و به وظایفى که متوجه نمایندگان مجلس است عمل نمی‌کنیم ماه ششم دوره پانزدهم است ماده اول یا نمی‌دانیم سوم یا چندم قانون اساسى می‌گوید وکلا باید قبل از شروع هر عملى قسم یاد کنند هنوز مجلس شوراى ملى کار به این سادگى را که حقاً در یک جلسه خاتمه پیدا می‌کرد عمل نکرده است (صحیح است) آیین‌نامه مجلس هر روز پشت سر هم نقض شده است، در همین مجلس یکى از بهترین مثال این عمل همین امروز بود که از حافظه آقایان هنوز نگذشته است (صحیح است) در این مجلس نطق قبل از دستور با صورت جلسه مخلوط شده است متعمداً (صحیح است) در این مجلس وقت گران‌بهاى یک کشور صرف فحش پرانى و ناسزاگویى شده است از طرف یک همکار به همکار دیگر (صحیح است) (آزاد - این طور نیست کى این حرف‌ها را زده است) مهم‌ترین ابتلاى مجلس ما، مبتلا به مجلس ما، عدم رعایت آیین‌نامه است امروز از مسلمانیت که هر عمل متد یک و هر عمل صحیح که نتیجه‌اى بخواهد بدهد در جز

+++

 وقت مرتب امکان دارد (صحیح است) در دوره 14 بنده این جا بودم این هم دوره 15 است صد و سى و شش نفر نمایندگان و نخبه ملت ایران نتوانستند هنوز راجع به وقت حضور در مجلس یک تصمیم قطعى بگیرند و عمل بکنند (صحیح است) در هر روز ما حداکثر این جا دو ساعت جمع می‌شویم و در این دو ساعت اغلب مذاکرات در خارج موضوع و برخلاف آیین‌نامه مجلس جریان مییابد و بعد کم کم آقایان تشریف میبرند، یکى از چیزهاى‏ خلاف اصول همچنین از اکثریت انداختن‌هاى مجلس بوده است، شنیده‌ایم یک اقلیت‌هایى در مسایل بسیار حساسى که حقیقتاً و وجداناً تشخیص می‌دهند که نسبت به کشور ضرر فوق‌العاده دارد در چنین مواردى چون راهى ما چاره‌اى نیست ممکن است یک اقلیتى مجلس را از اکثریت بیندازند و پا شوند بروند بیرون ولى سر هر بهانه‌اى جزیى در همین پنج ماه مجلس را از اکثریت ما نمایندگان انداختیم، تمام این خلاف آیین و خلاف قانون را خود ما مرتکب می‌شویم و منتظریم ادارات، وزراء و نخست‌وزیر و کائنات از ما درس انتظامات و درس آیین‌نامه و درس قانون بگیرند این عملى نیست (صحیح است) مهمترین موضوع که مجلس‌ها روى این موضوع می‌چرخند طرز کار کردن کمیسیون‌ها است (صحیح است) بنده سه چهار پارلمان گشتم در یکى از پارلمان‌ها که پارلمان آلمان باشد شخصى که نماینده بود و هادى بنده بود به او گفتم و ایراد گرفتم که چرا در سالن مردم این قدر بى‌قید هستند و عده‌شان کم است آن جا هم این شرط دو سوم و این‌ها نبود که باید دو ثلث از اعضاء باشند، در جواب گفت تمام مطالب مهم این کشور در کمیسیون‌ها جریان قانونى پیدا می‌کند و نتیجه گرفته شده است براى جلسه عمومى جز چند نطق و رأى دادند و قیام و قعود چیزى باقى نمانده است کمیسیون‌های مجلس‌ها چرخ‌هاى اساسى مجلس‌ها است (صحیح است) در جلسه گذشته در باب بودجه یکى از آقایان محترم این جا فرمودند که مجلس ترکیه 50 روز و شب بحث کردند در اطراف بودجه، این جا مختصر توضیحى لازم است، مجلس ترکیه بودجه را درظرف 8 روز تصویب کرد (صحیح است) و کمیسیون بودجه 50 روز و شب نشست و بودجه را مطالعه کرد وچون نتیجه چنین مطالعه‌اى عمیق عملى و متد یکى بود مجلس هم غرضى نداشت و نتیجه نظریات کمیسیون بودجه را قبول کرد البته باید فوراً عرض کنم که مجلس‌هاى دنیا متکى به یک حزب اکثریت هستند و باید متأسفانه عرض کنم که ما یک حزبى که متکى به اکثریت باشد نمی‌دانم روى چه پایه‌اى نتوانستیم به وجود بیاوریم (اردلان - داشتیم) و اگر یک حزب داشتیم آن وقت دو نفر از رؤساى همان حزب صحبت‌هایى را که بایستى در دادگاه حزبى بکنند در این مجلس نسبت به یکدیگر کردند و ناسزا گرفتند (صحیح است) (حاذقى - اسباب تأسف است) این بود که اسباب نهایت تأسف است، با این مقدمات آقایان من تذکرى که می‌خواهم عرض کنم که ما وجداناً مسئول این عملیات و مسئول این قصورها و این نقیصه‌ها هستیم، با این ترتیب قضیه خیلى مشکل و عبث به نظر می‌آید که ما یک اضافه حقوق و کمک هزینه‌اى هم با نهایت شدت احتیاجى که داریم پیشنهاد کنیم مگر این که مجلس تصمیمى بگیرد آیین‌نامه و قوانین و مقررات را صد در صد رعایت بکند تا بتوانیم درحیز وقت معین بدون اخلال و اتلاف وقت گران‌بهایى کشور فوراً داخل عمل بشویم و به خصوص کمیسیون‌ها بدون اتلاف وقت عمل بکنند و جلسات را مرتب تشکیل بدهند، هر وقت صحبت کمیسیون‌ها می‌شود یکى دو نفر از آقایان که مرتباً حاضر می‌شوند در کمیسیون‌ها پا می‌شوند اعتراض می‌فرمایند که ما بودیم، کمیسیون دارایی مرتب است، کمیسیون بودجه مرتب است خوب. منظور این نیست که ما بخواهیم تعارفى به هم بکنیم همه ماها می‌دانیم که کمیسیون‌ها اگر هم منعقد بشود، مرتب منعقد نمی‌شود زیاد منعقد نمی‌شود (صحیح است) در آن جلساتى هم که منعقد می‌شود اغلب از اعضاشان غایب هستند و کسى هم آن‌ها را مسئول قرار نمی‌‌دهد، یا باید عضویت کمیسیونى را نپذیرفت یا اگر پذیرفت باید حاضر شد و کار کرد و بدیهى است مهمترین کمیسیون‌هاى مجلس کمیسیون بودجه است (صحیح است) اگر این موضوع حل بشود (انشاءالله) تصور می‌کنم از لحاظ زندگى و سختى معیشت و قبول کردن اضافه حقوق براى نمایندگان مجوزى داشته باشیم، این نکته را هم جسارتاً اجازه بدهید عرض کنم، چه بهتر است که یک عده از آقایان متمول و مالدار مجلس (صحیح است) که احتیاجى به این حقوق ندارند (صحیح است) شاید بخواهند داوطلبانه از حق خودشان (صحیح است) فداکارى کنند (صحیح است) صرف‌نظر کنند (صحیح است) تا این که تحمیل زیادى به بودجه نشود.

آشتیانى زاده - بنده اخطار نظام‌نامه اى دارم مطابق ماده 109.

نایب رئیس - به شما که توهینى نشده است.

دکتر شفق - خیلى عذر می‌خواهم و باید این گله را عرض کنم و آن سوءاستفاده از ماده 109 است. ماده 109 را بایستى رئیس مجلس بخواند و مدلول آن اگر قابل عمل است عملى بکند و الا اجازه ندهد.

نایب رئیس - مذاکرات آقاى دکتر شفق تا اندازه‌اى به جا بود ولى به عقیده بنده یک قدرى مبالغه داشت چون که مجلس شوراى ملى در نهایت جدیت مشغول انجام وظیفه است و هیچ قصورى هم تا حال نکرده است اگر چنان که آقایان دیرتر هم در مجلس حضور به هم می‌رسانند براى این است که در کمیسیون‌ها مشغول انجام وظیفه هستند (صحیح است، احسنت) و اما راجع به ابستروکسیون، تا حال ابستروکسیون یک مرتبه بیشتر در مجلس نشده (صحیح است) رفتن آقایان، مخارج معناى ابستروکسیون ندارد، خواستم این تذکر را عرض کنم.

آشتیانى‌زاده - مطابق ماده 109 عرض دارم.

نایب رئیس- آقاى امیر تیمور، موافق هستید.

امیر تیمور- هر طورى که اجازه بفرمایید عرض کنم، موافق یا مخالف من چون در ستون موافق ثبت اسم کرده‌ام البته ثبت اسم در ستون موافق براى بنده الزام‌آور نیست که به جواب بیانات آقاى دکتر شفق هم بنده بپردازم و امیدوار هستم که جواب بیانات و فرمایشات آقاى دکتر شفق را مخبر محترم کمیسیون خواهند داد البته در یک موضوع بنده هم موافق هستم و یک مرتبه دیگر هم در جلسه خصوصى عرض کردم که نمایندگان مجلس شوراى ملى در قبال خدماتى که انجام داده‌اند و انجام می‌دهند هیچ وقت حقوق و پاداشى دریافت نکرده‌اند و حقوق و پاداشى هم دریاف نمی‌کنند (صحیح است) زیرا که موقعیت نمایندگى و خدمت آن‌ها یک خدمت افتخارى است و آن چیزى هم که در بودجه منظور شده از بابت حقوق نیست بنده تصدیق می‌کنم مقررى که براى آقایان نمایندگان محترم در نظر گرفته شده بسیار ناچیز است و البته با وضعیت کنونى کافى و وافى براى احتیاجات کار نمایندگى هم نخواهد بود اما معتقدم که اگر یک چنین رقمى به عنوان اضافه تصویب شود مجلس شوراى ملى را در آتیه از اصلاحات ضرورى و لازم در بودجه عمومى کشور بازخواهد داشت و مجلس نخواهد توانست دیگر یک اصلاحى در بودجه کشور بکند این را من در کمیسیون بودجه عرض کردم و در این جا هم عرض می‌کنم و من معتقدم که اگر بنا باشد براى این که نمایندگان حقیقتاً از این جهت راحت و آسوده بشوند باید یک توجه اساسى به پایین آوردن هزینه زندگى بکنند زیرا که تنها مقامى که صلاحیت دارد در این موضوع تصمیم بگیرد و می‌تواند مقدرات مملکت را با کمال قدرت معین بکند مجلس شوراى ملى است و افکار نمایندگان ملت است که اگر اراده بکنند به اعتقاد بنده می‌توانند هزینه زندگى را پایین بیاورند و اولین قدم براى پایین آوردن هزینه زندگى به اعتقاد بنده تنزل نرخ لیره است (صحیح است) و اگر نرخ لیره را همان طور که عرض کردم مجلس شوراى ملى جداً بخواهد به 80 ریال پایین بیاورد به آقایان اطمینان می‌دهم که زندگى آن‌ها بیش از مبلغى که این‌ها براى اضافه مقررى در نظر گرفته شده پایین خواهد آمد (اردلان - پیشنهادى تقدیم کردیم آقا، حرف همین موضوع هم هست) در این موضوع بنده بیش از این عرضى نمی‌کنم، هر موقع بودجه مجلس مطرح شده است و بنده اگر در اطراف بودجه صحبت کرده‌ام یک موضوع را همیشه تذکر داده‌ام و آن این بوده است که بودجه مجلس باید سرمشق و یک نمونه کافى براى بودجه مملکتى باشد چرا این اظهار را بنده کرده‌ام؟ به اعتقاد بنده با اختیارى که مجلس شوراى ملى براى تدوین و تنظیم بودجه خودش دارد و با این که هیچ گونه محدودیتى براى مجلس شوراى ملى در تدوین بودجه نیست مجلس شوراى ملى باید بودجه خودش را طورى جامع و طورى اساسى تدوین بکند که هر چیزى در مورد خودش کاملاً پیش‌بینی شده باشد و رعایت تمام نکات در بودجه مجلس شوراى ملى بشود خاصه که تشکیلات مجلس شوراى ملى یک تشکیلات بسیار مطول و مفصلى نیست که نتوانند مدیران مجلس شوراى ملى به همه نظر بیفکنند و با یک اطلاع کاملى بودجه را تنظیم بکنند تشکیلات مجلس محدود است کارکنان با یک احاطه بسیار محدود است و حقیقتاً مدیران مجلس با یک احاطه و با یک توجهى می‌توانند تمام احتیاجات مجلس و احتیاجات کارکنان خود را به

+++

 بهترین وجهى و به بهترین صورتى در نظر بگیرند و متأسفانه و بدبختانه در هیچ یک از اقلام این بودجه رعایت حال مستخدمین جزء مجلس شوراى ملى آن طورى که باید و شاید نشده و نمی‌شود خاصه این که این مستخدمین مجلس شوراى ملى، اعم از مستخدمین دفترى و مستخدمین غیر دفترى، مستخدمین سرپایى، مستخدمین جزء، این‌ها جر کار مجلس هیچ کار دیگرى ندارند (صحیح است) و تمام محل معیشت این‌ها در مجلس است مؤسسات دیگر ممکن است حقیقتاً عواید دیگرى از قبیل انعام و غیر انعام داشته باشند اما مستخدمین مجلس شوراى ملى آن را هم ندارند (صحیح است) بنده بعضى مستخدمین جزء مجلس شوراى ملى را می‌شناسم اشخاصى که واقعاً از اول مشروطیت در این مؤسسه خدمت می‌کنند و آن‌ها داراى عیال و اولاد هستند داراى چند سر کلفت هستند به راستى حقوقى که به آن‌ها داده می‌شود اگر بخواهند نان خالى بخورند نمی‌توانند این‌ها چه جور خودشان را اداره می‌کنند من متحیرم (صحیح است) از این جهت است که بنده همیشه موقعى‏ که بودجه مطرح بوده تذکر داده‌ام و خواسته‌ام که مدیران مجلس شوراى ملى باید با یک احاطه کاملى وضعیت فرداً فرد مستخدمین خودشان را در نظر بگیرند (صحیح است) هر یکى را به تناسب خدمتشان و ارزش کارشان به مقدار و تعداد جمعیتشان باید براى آن‌ها حقوق منظور بدارند و اعاشه آن‌هارا تأمین بکنند (صحیح است) و این‌ها کسانى نیستند که بعد از 20 سال خدمت، 30 سال خدمت در این مجلس شوراى ملى بشود عذر آن‌ها را بخواهند (صحیح است) به اعتقاد بنده این‌ها در مجلس شوراى ملى ذی‌حق شده‌اند این‌ها آکسیونر هستند در این جا سهم دارند باید معیشت این‌ها به مقدارى که شکمشان سیر شود به مقدارى که تنشان پوشیده شود بیش از این نمی‌گویم باید این مقدار حداقل تأمین بشود و متأسفانه و بدبختانه این مقدار هم تأمین نشده است امیدوار هستم که کارکنان مجلس این عرایض بنده را حقیقتاً از نظر انجام وظیفه خودشان تلقى و توجه بفرمایند هم در بودجه کنونى و هم در بودجه سال 27 یک ترتیب خاصى در نظر بگیرند که واقعاً مستخدمین و کارمندان مجلس شوراى ملى مخصوصاً مستخدمین جزء در رفاه و آسایش بیشترى باشند. این جا در تبصره 4 به کارپردازى مجلس شوراى ملى اجازه داده شده که حقوق هیئت مدیره مجلس شوراى ملى در ایام فترت بین دوره 14 و 15 که پرداخته شده است از محل بودجه‌هاى سال 26 مجلس شوراى ملى محسوب بدارد این جا باید عرض کنم که همیشه در گذشته هیئت‌هایى که در فترت خدمات مجلس شوراى ملى را انجام می‌دادند اولاً افتخارى بوده و از بابت آن خدمت هیچ وقت چیزى قبول نکردند و چیزى براى آن‌ها منظور نمی‌شد و به اضافه هیئت‌هایى هم که در مجلس شوراى ملى در مدت خدمت تصدى داشتند تصدى آن‌ها بنا به رأى و تصویب مجلس شوراى ملى بوده است (صحیح است) قبل از پایان دوره چهاردهم مجلس شوراى ملى متأسفانه طورى پیش آمد که مجلس شوراى ملى نتوانست در پایان دوره اظهار نظر بکند و هیئت‌هایى که تصدى کردند و در این جا ذکر شده به نام هیئت مدیره اولاً این‌ها رسمیت به هیچ وجه من الوجوه از نظر مصوبات و مقررات و سوابق مجلسى ندارند و ثانیاً حقوقى که براى این‌ها منظور شده است این حقوق برخلاف سابقه است و به اعتقاد بنده نمی‌شود از این بابت منظور بشود و از این بابت چیزى پرداخته شود، در تبصره پنج نوشته شده است که استخدام کارمند جدید به هر عنوانى درسال 1326 براى ادارات تابعه مجلس شوراى ملى ممنوع است و این یک عقیده بسیار اساسى و صحیحى است زیرا که بنده هم می‌دانم که مجلس شوراى ملى به قدر لزوم و احتیاج خودش کارمند دارد و احتیاج به استخدام کارمند جدید نیست و بسیار ممنون و متشکر هستم که این موضوع در این جا ذکر شده است ولى وقتى که به بودجه کتابخانه مجلس شوراى ملى مراجعه می‌کنم می‌بینم در بودجه کتابخانه مجلس شوراى ملى بر تعداد کارمندانش، نسبت به سال قبل اضافه شده است که به کلى مخالف و مباین این تبصره است که در این جا نوشته شده کاملاً ممنوع است با این که در این جا ممنوع کرده ولى در کتابخانه اضافه کرده‌اند، یک عده‌ای کارمند در کتابخانه اضافه شده است که بنده هم اطلاع دارم کتابخانه مجلس شوراى ملى احتیاج به اضافه کارمند ندارد و کتابخانه با کارمندان کنونیش مخصوصاً به بهترین صورتى ادا شده و همه کارمندان کتابخانه حقیقتاً با یک عشق و علاقه و در منتهاى شایستگى خدمات و وظایف خودشان را انجام داده‌اند و مخصوصاً آقاى تفضلى که معاون کتابخانه است و واقعاً جوان بسیار پسندیده و با ایمانى است و بنده همیشه می‌بینم که با یک عشق و علاقه وظیفه خودش را انجام می‌‌دهد و می‌خواهد به کتابخانه مجلس شوراى ملى حقیقتاً یک توسعه‌اى داده بشود و مردم تشویق بشوند از این که از کتابخانه استفاده بکنند با بودن یک چنین عضوى و با بودن اعضاى دیگرى در کتابخانه که همه‌شان هم مردم صحیحى هستند بنده احتیاجى دیگر به عضو جدید نمی‌بینم خاصه که در این جا نوشته شده به نام عضو مقدم (محمد على مسعودى - سه نفر زیاد کرده‌اند که باید هر سه را حذف بکنند) کارمند مقدم، این کلمه کارمند مقدم یک لغتى است که تازه در بودجه اختراع می‌شود استدعا می‌کنم که مجلس شوراى ملى این باب را در این جا مفتوح نکنند ...

نایب رئیس - آقاى امیر تیمور اجازه بفرمایید عده کافى نیست.

محمد على مسعودى - آقاى امیر تیمور این را بفرمایید که در تبصره نوشته شده استخدام نشود و استخدام کرده‌اند.

نایب رئیس - بفرمایید آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور - کلمه کارمند مقدم در این جا حکم یک مرض مسرى دارد من یقین دارد در آتیه سرایت خواهد کرد و جمیع مؤسسات این کشور و مؤسسات و وزارتخانه‌هاى ما به تقلید از این عمل عده‌ای عضو زاید به کار می‌برند و یک وجودهاى حقیقتاً مؤثرى را عاطل وباطل می‌کنند زیرا بنده معتقدم که در هر مؤسسه‌اى اعضاى زیادیش عاطل و باطل است و از وجود آن‌ها می‌شود استفاده‌هاى دیگرى در کارهاى دیگر براى مملکت و براى جامعه نمود در آن مؤسسه می‌ماند عاطل و باطل (صحیح است) بنابراین دراین جا هم استدعا می‌کنم موافقت بفرمایید مخبر محترم کمیسیون که این اعضاى زیادى کتابخانه که مخالف آن تبصره پنج هم هست به کلى حذف بشود و به همان مقدار اولیه قناعت بشود.

سزاوار - در زمان فترت بوده است به کمیسیون محاسبات چه مربوط است.

اردلان - موافقت می‌شود.

امیر تیمور - بنده چندین مرتبه هم در طى این مدتى که مجلس شوراى ملى افتتاح شده است خدمت آقایان محترم کارپردازها عرض کردم و تذکر دادم که خوشبختانه کارمندان مجلس شوراى ملى گرچه همه‌شان مردمان حقیقتاً وظیفه‌شناس و مردمان فاضل و دانشمندى هستند مع‌هذا چند کارمند فاضل و تحصیل کرده و لیسانسیه هم مجلس شوراى ملى دارد که بایستى از آن‌ها اگر به مقدارى که در خارج مجلس شوراى ملى قدردانى می‌شود زیادتر نشود لااقل کمتر هم نشود مزایایى که در خارج می‌دهند لااقل در مجلس شوراى ملى هم داده شود (صحیح است) (سزاوار - تمام این‌ها را در نظر گرفته‌ایم) و امیدوار هستم که در این مورد به خصوص نسبت به کارمندان جوان و فاض و دانشمند، اداره محترم کارپردازى یک توجه مخصوصى مبذول بدارد (اسلامى - بفرمایید که شب و روز هم کار می‌کنند هم شب و هم روز کار می‌کنند) همین طور است که می‌فرمایید کارمندان مجلس همیشه وظایف خودشان را به بهترین وجهى انجام داده‌اند، در انجام وظایفشان شب و روز وقت و بى‌وقت حرفى ندارند تا آن موقعى که کار داشته‌اند که آن کار و آن خدمت را انجام می‌دهند این همیشه از خصایص جبلى مستخدمین مجلس شوراى ملى بوده و امیدوارم در آتیه هم باشد. در این جا موضوع هزینه اداره روزنامه کشور شاهنشاهى است با این که بنده نسبت به این اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى درسال قبل موافقت کردم یعنى براى متابعت از نظر نماینده محترم آقاى دکتر معظمى ولى حقیقتاً در ضمن عمل براى من یک فکرى پیش آمده است که اگر مجلس شوراى ملى همان مجله اولى خودش را نگهدارى بکند یعنى صورت مذاکرات مجلس شوراى ملى تنها در مجلس شوراى ملى طبع و نشر شود وبه بقیه کارها کار نداشته باشیم براى مجلس شوراى ملى به اعتقاد بنده اصلح و مناسبت‌تر است خاصه اگر ما خودمان مفید می‌دانیم که قوه مقننه نباید در کار مجریه دخالت بکند و این که اگر ما مقید بکنیم دولت را که جمیع اعلانات خودش را، جمیع قوانین خودش را بیاورد در مجله مجلس شوراى ملى طبع و نشر بکند به اعتقاد من ممکن است یک قسم مداخله تلقى شود (صحیح است) شاید هم من اشتباه می‌کنم اما به اعتقاد بنده ممکن است یک قسمت مداخله تلقى شود و اگر چنین باشد بهتر است مجلس شوراى ملى از این قسمت‌ها صرف‌نظر بکند و روزنامه مجلس شوراى ملى انحصاراً اختصاص به طبع صورت مذاکرات مجلس شوراى ملى داشته باشد لاغیر، بودجه این روزنامه را هم بنده به نظرم خیلى سنگین می‌آید زیرا که در این جا 3187234 ریال براى بودجه روزنامه رسمى شاهنشاهى تعیین شده و به اعتقاد بنده با یک میلیون ریالش شما به خوبى خواهید توانست به بهترین صورتى مذاکرات مجلس شوراى ملى را طبع و نشر بکنید و لذا احتیاجى هم به این رقم فوق‌العاده نیست بهتر است که این کار که از کارهاى اختصاصى وزارت دادگسترى است به خود وزارت دادگسترى واگذار

+++

 بکنید. بنده براى این که یک عده‌ای از رفقا و همکاران محترم میل دارند در بودجه مجلس شوراى ملى صحبت بکنند نمی‌خواهم تضییع وقت بکنم و یک فرصتى هم به آن‌ها می‌دهم فقط یک موضوع را از آقایان استدعا می‌کنم و تمنى می‌کنم براى مستخدمین جزء مجلس شوراى ملى یک توجهى بفرمایند که براى شب عید به طور فوق‌العاده به آن‌ها اقلاً به هر نفرشان سه متر پارچه، یک جفت کفش وجوراب و یک ماه حقوق براى اطفال و بچه‌هاى آن‌ها داده بشود که منتهاى احتیاج را این بیچاره‌ها دارند (مکى - ما موافقیم) و بتوانند در این شب عید حقیقتاً با این توجه و با این کمک مختصر اقلاً در مقابل زن وبچه‌هاى خود سرافکنده نباشند من بیش از این عرض نمی‌کنم (صحیح است)

عباس اسلامى - جنابعالى خودتان پیشنهاد بفرمایید.

نایب رئیس - آقاى مخبر.

مخبر کمیسیون محاسبات - جناب آقاى دکتر شفق و همچنین آقاى امیر تیمور بیاناتى فرمودند راجع به بودجه مجلس شوراى ملى که بنده آن چه که یادداشت کردم حالا حضور آقایان جواب عرض می‌کنم، یک مسئله که مورد توجه هر دو آقایان بود راجع به خدمتگذاران جزء این بود این خدمتگذاران جزء هم خود کمیسیون محاسبات کمال علاقه را نسبت به آن‌ها داشت فقط چیزى که مانع کار بود این بود که یک نظام‌نامه‌اى سابقاً مجلس شوراى ملى براى کارمندان جزء وضع کرده بود که ما می‌بایستی این نظام‌نامه را رعایت بکنیم و از حدود این نظام‌نامه نمی‌شد خارج بشویم و فکر کردیم که براى این دو ماهه‌اى که مانده به آخر سال یک نظام‌نامه براى مستخدمین جزء در نظر بگیریم و براى بودجه سال 1327 رعایت حال آن‌ها را کاملاً بکنم و اضافه براى یک اعتبارى در بودجه ما منظور کردیم که در حدود دوازده ماه تمام مستخدمین جزء آن چه دریافت می‌کنند کمک داده شود و به اضافه یک 20 تومان هم کمک اختصاصى دارند در ماه به اضافه در شب عید هم یک ماه بهشان حقوق می‌دهیم در واقع اگر آقایان مایل باشند بنده این را یک میزانى در آوردم که چقدر به آن‌ها داده می‌شود و همین طورى که آقاى امیر تیمور و آقاى دکتر شفق فرمودند هرچه بتوانیم بیشتر به آن‌ها کمک بکنیم بهتر است، آقاى دکتر عبده یک پیشنهادى فرمودند که بسیار پیشنهاد خوبى بود و بنده هم با ایشان مذاکره کردم که آن آیین‌نامه‌اى که مانع بود حقوق آن‌ها را اضافه بکنیم هیئت محترم رئیسه مجلس شوراى ملى نسبت به آن آیین‌نامه تجدید نظر بفرمایند تا براى سال 327 رعایت کامل حال مستخدمین جزء بشود. راجع به روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى هم جناب آقاى دکتر شفق و هم جناب آقاى امیر تیمور بیاناتى فرمودند بنده خواستم عرض کنم که در دوره 14 آقایان مسبوق هستند یک مجله رسمى در وزارت دادگسترى چاپ می‌شد و یک صورت مذاکرات هم در مجلس شوراى ملى این‌ها را آمدند ممزوج کردند به هم و این روزنامه رسمى را ایجاد کردند و این روزنامه رسمى را به مجلس شوراى ملى به موجب یک قانون اجازه داد و حالا مشغول است و انجام وظیفه هم می‌کند و روزنامه رسمى هم به هیچ وجه جلو سایر روزنامه‌ها و مجلات را نگرفته (دکتر امینى - پس چطور ضرر می‌کند آقا؟) و به نظر کمیسیون محاسبات بودن این روزنامه رسمى مفید است (فولادوند - هیچ مفید نیست) و حالا ممکن است بنده خدمت آقایان توضیحاتى عرض بکنم. روزنامه رسمى در سال 1326 بودجه‌اش 318 هزار تومان است در سال 1325، 353 هزار تومان بوده امسال کمتر از پارسال است. عایدى که داشته است در سال 1324- 194 هزار تومان عایدى داشته درسال 1325- 138 هزار تومان و درسال 1326- 150 هزار تومان عایدات بلکه بیشتر برایش پیش‌بینی می‌شود در حقیقت البته دخل وخرج نمی‌کند روزنامه رسمى علتش این است که اعلانات رسمى تمامش به روزنامه رسمى نمی‌دهند اگر انحصاراً تمام اعلاناتش را دولت بدهد به روزنامه رسمى و اگر کمک مختصرى بکند که دولت از تمام اعلاناتى که می‌‌دهد بخواهد یک سهمى هم به روزنامه رسمى بدهد البته روزنامه رسمى هم دخل و خرج خواهد کرد جناب آقاى امیر تیمور فرمودند که در این جا یک تبصره‌اى گذاشته شده است که استخدام کارمند جدید در سال 1326 به هر عنوان ممنوع است نظر خوبى است، در کتابخانه یک محلى می‌خواستند ایجاد بشود و در بودجه مانده بود و ما در نظر نداریم که برخلاف این تبصره عضو جدید استخدام بکنیم این محل یک محل اضافى است و یکى از آقایان نمایندگان هم آقاى اقبال پیشنهاد کرده‌اند که حذف شود ما هم موافقت می‌کنیم بنابراین اشکالى در این قسمت هم فراهم نیست جناب آقاى امیر تیمور راجع به حقوق هیئت مدیره مجلس در زمان فترت فرمودند که سابقه بر این نبوده است که چیزى دریافت بکنند البته من گمان نمی‌کنم که هیچ وقت سابق این اندازه فترتى طول کشیده بوده و اگر هم فترت بوده مدت آن کم بوده و این طور ممکن نبود که از یک اشخاصى توقع کرد که بیایند این جا انجام وظیفه کنند و آن‌ها هم حقوقى داده نشود و این کار کار بسیار مشکلى است و این که فرمودند مجلس شوراى ملى هیئت مدیره را انتخاب نکرد براى این بود که در دوره 14 مجال داده نشد که هیئت مدیره براى فترت انتخاب بکنند اصلاً وکلاء را نمی‌گذاشتند وارد مجلس بشوند این بود که مجال نشد، در جلسه‏ خصوصى آن روز آخر که آقایان در جلسه خصوصى تشریف داشتند گفتند که آقاى طباطبایى آقاى دکتر معظمى و آقاى شهاب فردوس باشند و این‌ها هم انجام وظیفه کردند ودر این مدت هم یک خدمات بسیار خوبى کردند به مجلس شوراى ملى و از این حیث به نظر من نمی‌شد که حقوق این‌ها پرداخت نشود (حاذقى - صحیح است خیلى هم با علاقه انجام دادند) ولى نکته‌اى که جناب آقاى دکتر شفق اشاره فرمودند بیشترش صورت اندرز و نصیحت و این‌ها بود و البته ما با کمال امتنان فرمایشات آقا را گوش کردیم و امیدوارم این نصایحى که فرمودید همه را اجرا بکنیم. خود جناب آقاى دکتر شفق فرمودند که وکلاى مجلس شوراى ملى در ترکیه، ماهى 1250 لیره ترک که در حدود ماهى 2500 تومان باشد حقوق می‌گیرند به اضافه سالى سه هزار لیره کمک خرج می‌گیرند و تمام نقلیه کشور هم در اختیار این‌ها است. خوب ملاحظه فرمودید که یک دولتى که در همسایگى ما است این طور با نمایندگان رفتار می‌کند ما در این جا فقط یک اعتبارى منظور کردیم به عنوان کمک موقت براى نمایندگانى که ضرورت قطعى ایجاب می‌کند که از این کمک استفاده بکنند و اولاً این الزامى نیست اختیارى است آقایانى که احتیاج دارند از این کمک البته استفاده خواهند کرد و اما مبلغش را آقاى دکتر شفق بنده الان توضیح عرض می‌کنم بودجه مجلس شوراى ملى نیم درصد بودجه کل کشور است یعنى از هر صد تومانى که در مملکت ما خرج می‌کنیم پنج هزارش بودجه مجلس شوراى ملى است واین اضافه‌اى هم که منظور شده یک عشر بودجه مجلس است در حقیقت به طور خلاصله از هر هزار تومان بودجه مملکتثى پنج هزارش خرج این اضافه می‌شود به نظر بنده این خیلى ناچیز است و با اضافه ما فکر کردیم یک مخارجى است که مختص شغل نمایندگى است. آقایان نمایندگان بایستى از موکلینشان پذیرایى بکنند و تلگرافاتى که از موکلین آن‌ها می‌رسد بایستى جواب بدهند و اگر این‌ها را بلاجواب بگذارند این برخلاف وظیفه نمایندگى است بنابراین این خرج تلگراف تنها نمی‌شود و این یک اعتبارى است براى این کارها که اگر مثلاً موکلینى مراجعه می‌کنند آقایان نمایندگان بتوانند بروند دنبال کار آن‌ها و بالاخره باید با یک وسیله نقلیه‌اى بروند، یک اعتبار مختصرى فرض بفرمایید در ماه است و همان طور نمایندگانى که از ولایات تشریف می‌آوردند در تهران منزل ندراند و اگر بخواهند یک خانه بگیرند در ماه بایستى 500 تومان بدهند، آن چه که حقاً می‌بایستی به یک نماینده‌اى داده شود به هیچ وجه در این جا منظور نشده این یک کمک بسیار مختصرى است که ما با کمال قناعت می‌توانید یک نماینده مجلس زندگانى آبرومندانه خودش را ادامه بدهد و من گمان می‌کنم که این مبلغ خیلى ناچیز است در بودجه مجلس، جناب آقاى امیر تیمور توجه فرمودند 20 میلیون تومان که 200 میلیون ریال باشد در بودجه دولت هزینه اتومبیل‌ها بود کسر شد که تازه این 200 میلیون ریال، پنج برابر بودجه مجلس شوراى ملى است، توجه می‌فرمایید، آن وقت از این یک دهمش اضافه است یعنى از هر 50 تومانى که ما از این خرج زاید اتومبیل‌ها زدیم یک تومانش براى این اضافه است و بنابراین، این یک مبلغ ناقابلى است و من از آقایان نمایندگان محترم تقاضا می‌کنم که به این رأى بدهند و اگر مصلحت و ضرورت ایجاب نمی‌کرد مسلماً ما این را در بودجه منظور نمی‌کردیم، و اما آقاى دکتر اعتبار در ابتداى جلسه یک چیزهایى فرمودند که بنده بایستى جواب عرض کنم در قانون اساسى تصریح کرده است ادارات دولتى ولى البته، اگر یک نفر از نماینده‌اى در یک اداره دولتى موظف باشد از سمت نمایندگانیش می‌افتد ولى نسبت به مؤسساتى که با سرمایه دولت اداره می‌شود این صراحت نبوده (دکتر اعتبار - این را بنده توضیح عرض می‌کنم) ما آمدیم در این جا نوشتیم نمایندگانى می‌توانند از این کمک موقت استفاده بکنند که در این مؤسسات سمتى نداشته باشند و این که آقاى امیر تیمور فرمودند که ما بایست نسبت به هزینه زندگى اقدام بکنیم خود من یکى از اشخاصى بودم که در برنامه دولت این موضوع را بحث کردم و با جناب آقاى امیر تیمور کاملاً موافق هستم که اگر این نرخ لیره را ما پایین بیاوریم در هزینه زندگى خیلى تأثیر دارد (صحیح است)

+++

 طرحى هم ما امروز امضاء کردیم تقریباً به امضاى هفده نفر از آقایان و به آقاى رئیس هم تقدیم کردیم این همه کارهایش شده است. به هر حال این تقاضاى کمک موقت‏ کم است و براى مدت کمى است تا آخر سال انشاءالله اگر در سال آتیه احتیاجى پیدا نکردیم ممکن است که این چیز را از این بودجه برداریم، چون مرقوم فرموده‌اند که بنده مختصر صحبت بکنم بیش از این صحبت نمی‌کنم و استدعا می‌کنم اگر آقایان توضیحات دیگرى داشته باشند بفرمایند.

نمایندگان - مذاکرات کافى است آقا.

نایب رئیس - دو فقره پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت می‌شود پیشنهاد می‌کنم مذاکره در کلیات کافى است و مواد لایحه مطرح بشود. حاذقى - ملک مدنى .

نایب رئیس - مخالفى ندارد؟

ابوالقاسم امینى - توضیحات کافى داده شده است.

نایب رئیس - آقاى حاذقى .

حاذقى - آقایان اجازه بفرمایید، اگر آقایان حوصله می‌فرمودند که از همان جلسه‌هاى طولانى که در سایر کشورها در موقعى که بودجه مطرح بود می‌نشستند ما هیچ وقت مخالف نبودیم ممکن بود چهار ساعت، پنج ساعت، شش ساعت صحبت بشود ولى آقایان خسته می‌شوند بیرون تشریف می‌برند و مستخدمین جزء مجلس هم به ما سفارش کرده‌اند و متوسل شده‌اند که ما حقوق نگرفته‌ایم یک کارى بکنید که حقوق ما پرداخته شود آقایان اگر چیزى هست در ضمن پیشنهاد بفرمایید که اصل لایحه تمام بشود و رأى گرفته شود.

نایب رئیس - آقاى سزاوار مخالف هستید؟

سزاوار - بنده فقط می‌خواستم که توجه آقایان نمایندگان را جلب کنم به این قسمت که بودجه مجلس شوراى ملى در کمیسیون محاسبات در جلسات عدیده صحبت شده و روى آن بحث شده است و ضمناً عرض می‌کنم که جلسه خصوصى شد و در آن جلسه خصوصى هم چند نفر از آقایان نمایندگان محترم تشریف آوردند آن جا و با آن‌ها هم کمیسیون محاسبات تماس گرفت و همچنین با آقایان کارپردازها و به اقلام جزء جزء آن رسیدگى کامل به عمل آمد (صحیح است) اما نسبت به این اضافه هم جلسه شد و بنده استدعا کردم و آقاى فرامرزى هم تشریف آوردند آن جا و استدلالاتى که می‌شد در لزوم و مصلحت این اضافه فوق‌العاده به عنوان کمک موقت که تصویب بشود این بود که این قسمت ضرورى و به مصلحت تشخیص داده شد مصلحت غیر از این است که ما ببینیم در خارج به ما چه می‌گویند این جا یک عده‌ای حتماً ضرورت زندگانیشان ایجاب می‌کند (صحیح است) براى این که ما بخواهیم نمایندگانى که واقعاً شایسته و برازنده باشند و آن‌هایى که احتیاج دارند هیچ نوع در خارج آلودگى نداشته باشند بنابراین کمک آن قدر باشد که یک مخارج ضرورى و جزیى براى زندگانى‌شان بشود آقایان مقام نمایندگى یک شأن و منزلتى هم دارد یک اسباب کار و لوازمى هم دارد یک ایاب و ذهابى هم دارد نمایندگانى که این‌ها را ندارند برایشان لازم است بنابراین این را به مصلحت تشخیص دادند و موافقت کردند اما یک چیز را هم بنده عرض می‌کنم البته آقایان نمایندگانى هستند که مستغنى هستند و احتیاج ندارند ممکن است قسمت اول را هم نگیرند این بزرگوارى را بکنند (صحیح است) این به هیچ کجا ضررى واردنمی‌شود، اما راجع به مستخدمین جزء خودم و اصولاً چون با وضع بودجه سر و کار دارم در کشور می‌دانم که مالیات در این کشور از سرمایه‌دار کمتر گرفته می‌شود مالیات خسارتش بر طبقه ضعیف است، مزایا و حقوق بیشتر به آن‌هایى که احتیاج ندارند پرداخت می‌شود (صحیح است) این قسمت کاملاً مورد نظر بوده و حقوق و مزایاى مستخدمین و کارمندان مجلس به تمام معنى از هر جهت براى این سه ماهه آخر سال تأمین شده و همچنین نسبت به مستخدمین جزء مجلس شوراى ملى هم تصمیم گرفته شده است از محل جرایم براى شب عید آن‌ها یک اضافه و کمکى بهشان داده بشود که البته خواهند پرداخت و غیر از این نسبت به سه نفر مستخدمین دیگر که پیشنهاد کرده بودند یعنى سه نفر سرایدار سه نفر دربان و سه نفر پیش خدمت کمیسیون، این قدر چیز کرد با آن هم به تمام معنى موافقت نکرد بنابراین نهایت دقت شده است در بودجه و صرفه‌جویی شده است و این بودجه به صلاح و مصلحت بوده است که نگویند تبذیرى در این قسمت شده است بنابراین در بودجه 1327 نسبت به روزنامه رسمى کشور و همچنین فرهنگ دهخدا ویک دو سه اقلام دیگر البته این یک رسیدگى کامل می‌خواهد و البته در بودجه سال آینده انشاءالله اصلاح می‌شود و بنده در خاتمه استدعا می‌کنم که چون حقوق کارمندان هم پرداخت نشده است موافقت بفرمایند که زودتر تصویب شود (احسنت)

نایب رئیس - رأى می‌گیرم به کفایت مذاکرات آقایانى که مذاکرات را کافى می‌دانند قیام فرمایند؟ (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده اول قرائت می‌شود (ماده اول مجدداً قرائت شد)

نایب رئیس - آقاى صدرزاده مخالف هستید؟

صدرزاده - بلى به طورى که آقاى دکتر شفق فرمودند اگر اضافه‌اى براى وکلا منظور بفرماند شاید وکلاى شهرستان‌ها احق باید اضافه باشند که یکى از آن‌ها بنده هستم اما رعایت مصالح کشور و حسن ظنى که مردم می‌بایستی به مجلس شوراى ملى داشته باشند اقتضا می‌کند که ما این زیان را تحمل بکنیم (صحیح است) ملاحظه بفرمایید ما در جلساتى که در این جا راجع به بودجه دولت بود مکرر گفتیم که بودجه را تقلیل بدهى این هیچ شایسته نیست که ما دو روز بعد واعظ غیر متعظ بشویم (صحیح است) و عملى را که به دولت و مملکت می‌گفتیم که انجام ندهد ما خودمان برخلاف آن انجام بدهیم و اما این که می‌گویند وکلا این حقوقى که می‌گیرند کم است، براى این حقوق کسى که ما را اجبار نکرده است بیاییم این جا، ما براى کسب یک افتخارى خودمان این خدمت را قبول کرده‌ایم و آمده‌ایم این جا (صحیح است) و خودمان هم می‌دانستیم میزان حقوقى که در مجلس می‌دهند و مقررى که می‌دهند این قدر است و با این شرایط قبول کردیم و آمدیم این جا و باز یک نکته دیگر تذکر می‌دهم این است که در دوره سیزدهم و چهاردهم مجلس که مصادف با سخت‌ترین ایام زندگانى بوده است به مناسبت ایام جنگ، حقوق و مقررى که براى آقایان نمایندگان مقرر شده بود کمتر از این میزان بوده است و هیچ مناسبت ندارد ما که در دوره پانزده قرار گرفته‌ایم و میزان هزینه زندگى نسبتاً از آن دوره قبل هم کمتر است زیاد بکنیم، بنده معتقد هستم که ما اول باید نسبت به حقوق مستخدمین جزء مملکت یک فکرى بکنیم و همچنین هزینه زندگى مردم را پایین بیاوریم تا آن وقت نوبت برسد به ما، یعنى رنج خود و راحت یاران طلب کنیم نه این که راحت خودمان را مقدم بداریم (صحیح است) این را که من عرض می‌کنم از باب یک تظاهرى نیست که از نظر حقیقى است که بنده عرض می‌کنم، این یک موضوع و اما این که بعضى از آقایان فرمودند اشخاصى ممکن است که استغناء داشته باشند و از دریافت این خوددارى بکنند این منافات دارد با این قانونى که ما این جا تصویب می‌کنیم ما اگر واقعاً صرفه‌جویی مملکت را در نظر بیاوریم بایستى از تصویب این موضوع اساساً صرف‌نظر بکنیم که در خارج هم براى مجلس یک انعکاس بدى در این موقع نشود آن وقت بعد از این که ما در این جا یک خدماتى انجام دادیم ممکن است براى بودجه سال 1327 یک مبلغى اضافه بکنیم، موضوع دوم راجع به تبصره دوم از ماده دوم است که می‌نویسد :

مخبر - ماده یک مطرح است ماده دوم مطرح نیست آقا.

صدرزاده - پس بنده نسبت به آن هم مخالفم.

نایب رئیس - آقاى تقی‌زاده مخالف هستید.

تقی‌زاده - بلى.

فرامرزى - بنده توضیح مختصرى عرض می‌کنم.

نایب رئیس - بفرمایید.

فرامرزى - عرض کنم آقاى سزاوار هم اشاره فرمودند به بنده من خودم از کسانى بودم که جداً مخالف این قسمت بودم و در همان جلسه خصوصى هم که اول تشکیل شد بنده آن جا گفتم من خودم مخالفت می‌کنم، بعد آقاى سزاوار به بنده فرمودند که این قدر مخالفت نکنید اول بیایید در کمیسیون مطالعه بفرمایید بعد هر مخالفتى دارید بفرمایید بنده رفتم در کمیسیون آقایان اعضاء کمیسیون آمدند و توضیحات دادند و در آن جا دو چیز تقریباً براى من مسلم شد یکى این که حقوق یک وکیل مجلس دراین مملکت از حقوق یک شوفر اتوبوس کمتر است (صحیح است) عرض کنم که وکیل کار می‌کند یا کار نمی‌کند این یک امر جداگانه‌ای است و در این که آیا می‌تواند با این پول زندگانى بکند یا نکند چه عرض کنم بنده بعد ازتوضیحات آقاى اردلان و آقاى سزاوار یادم آمد وقتى که ما روزنامه می‌نوشتیم، اولى که شروع کردیم به روزنامه‌نویسى، بعضى روزنامه‌ها قیمتشان خیلى کم بود، ما دیدیم اگر روزى هر چه روزنامه بفروشیم اصلاً هر اندازه تیراژ ما برود بالا باید از خارج هم قرض بکنیم و رویش بگذاریم و بعضى از رفقا که البته در بازار دست داشتند آن‌ها ضرر نمی‌کردند اعلان داشتند وسایل دیگرى داشتند، با ایشان صحبت کردم که آقایان بیایید کارى بکنیم که وقتى که روزنامه می‌نویسیم از لحاظ تجارتى هم صرفه بکند بعضى‌ها مخالفت می‌کردند و می‌گفتند تیراژش کم می

+++

‌شود، گفتم من یک سؤالى از شما می‌کنم و آن این است که کره در شهر تهران گران‌تر از روغن است در صورتى که کره را باید بتابند یک مقدارى کره می‌شود هیزم می‌برد عمل می‌خواهد از کره هم کاسته می‌شود تا روغن بشود چرا کره از روغن گران‌تر است؟ یکى از رفقا گفت خلط دارد، گفتم روزنامه‌اى که یک قران تمام می‌شود و پانزده شاهى می‌فروشد آن هم خلط دارد حالا وکیل مجلس که حقوقش نصف مخارجش نمی‌شود و ثروت هم ندارد این از کجا زندگى می‌کند (آشتیانى‌زاده- از خلط باید گفت عملیاتش خلط دارد) (صحیح است) اگر می‌خواهید عملش را خلط نداشته باشید بایستى حقوقش حداقل مخارجش را کفاف بکند، جناب آقاى صدرزاده همشهرى و همکار محترم بنده و دوست عزیزم فرمودند کسى ما را الزام نکرده این صحیح است این اصل را راجع به تمام کارگرها و کارمندها و وزراى تمام دنیا می‌شود استعمال کرد بنده یادم هست وقتى که معلم بودم در وزارت خارجه هم کار می‌کردم و یکى از وزراء سخت گرفته بود که یک نفر معلم نمی‌تواند در خارج از وزارت فرهنگ کار بکند گفتم آقا این مدت ساعت ما است این اندازه هم حق ما است که حقوق بگیریم این را در وزارت فرهنگ به ما بدهید ما نمی‌خواهم جاى دیگر کار بکنیم، گفتم من به نصف حقوق جنابعالى یک وزیر پیدا می‌کنم شما تشریف ببرید من یک وزیر پیدا می‌کنم نصف حقوق شما را بگیرد، یکى از مدیران کلش گفت من خودم با صد تومان این پست را قبول دارم البته ممکن است که یک هم چو کارى را کرد، ولى آیا واقعاً عقل و منطق تصدیق می‌کند نظر آقایان را؟ (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى تقی‌زاده مخالف هستید؟

تقی‌زاده - بلى.

سزاوار - یک موافق و یک مخالف بایستى صحبت بکنند راستى یادم رفت تذکر بدهم آقایان توضیح دادند که تحمیلى بر بودجه مجلس نخواهد شد چون بیشترش از محل صرفه‌جویی مجلس است.

تقی‌زاده - بنده عرض زیادى ندارم که آقایان را معطل بکنم براى امثال بنده که شاید در چندین ماه وقت دارم و شاید بعضى از آقایان هم مثل بنده، همیشه کافى نشدن مذاکرات در کلیات به صرفه مجلس نیست براى این که آن چه دارند در کلیات می‌گویند، بنده در کلیاتش عرضى داشتم البته آن موقع گذشت ولى در این ماده اول که در حکم کلیات است چون شامل نصب بیشتر بودجه و تمام ادارات جزء است عرض اساسى بنده این بود که ما بهتر است که در امر صرفه‌جویی که همیشه صحبت می‌شود براى بودجه مملکت ملاحظه بکنند خرج زیادى نباشد مجلس شوراى ملى خودش سرمشق خوبى بشود براى ادارات و دوایر مملکت این جا یک حرف را گفتم فقط یک کلى است و بنده خواستم تمنى بکنم که در مواد بودجه آقایان این اصل را منظور بدارند بدون این که بخواهند بگویند این معاون زیاد است این مدیر زیاد است این اداره زیاد است براى این که هر کدام از آن‌ها موجب این نتیجه است که ما باید این ملاحظه را بکنیم که اساساً این بودجه مملکتى ما اولاً یک تحمیل بزرگى است بر اهالى مملکت که این پول‌ها را جمع می‌کنند و از آن‌ها می‌گیرند که به مخارج مملکت برسد و حالا مصارف کلى مملکتى خیلى بیشتر از عایدات است ولى با وجود این که این جا هشتصد میلیون مخارج داریم و این جا چهارصد و فلان قدر کمتر از پانصد میلیون می‌آییم که اصلاحاتى بکنیم در این طرف عایدات هر رقمى را که بخواهید قلم بزنید همه میگویند صحیح است، تمام اهل مملکت هم راضى است مالیات را بر دارند راضى است عایدات نفت را برداریم از این جا کم بکنیم به جاى دیگر اضافه کنیم و راضى است اما روزى که این کارها را تمام کردند وقتى رسیدیم به قسمت خرجش همان ماده اول را همان کلمه اول را که بخواهید قلم بزنید آن وقت داد و فریاد بلند می‌شود که این را بیرون نکنید این کار را نکنید، آن مستحق کار خیر است کار صحیحى نیست هیچ کارى نمی‌شود که بى‌فایده باشد ولى مطلب این جا است، در مملکت بایستى کار پرفایده را بر کار کم فایده مقدم بدارند از این جهت عرض کنم به طور کلى ما باید در نظر بگیریم که آن چه ممکن است در همه مواد این منظور اصلى را ملاحظه بکنیم و یکى از این‌ها این است که بدبختانه این‌ها مقایسه با سال‌هاى قبل داده شده است بنده در جلوى چشمم ندارم، اما حداقل این است که از بودجه سال قبل مجلس و سال قبل آن ما نمی‌توانیم بیشتر بکنیم و حالا می‌ترسم که بیشتر شده باشد و به طور کلى می‌خواهم عرض کنم به عقیده بنده در این بودجه بسیار چیزهاى زیاد است (صحیح است) که می‌شود حذف کرد ولى وقتى می‌شود حذف کرد که یک قدرى جرأت باشد در حذفش، بدون جرأت نمی‌شود (سزاوار - تشریف بیاورید در کمیسیون حذف کنید) بنده که در کمیسیون نبودم ولى اگر بخواهید حذف کنید بنده فوراً بدون تأمل می‌گویم دو ثلث آن را حذف کنید، مجلس هیچ وقت چاپخانه لازم ندارد مجلس اداره روزنامه رسمى لازم ندارد، البته چاپخانه هم باید به میزان مختصرى که براى احتیاجات خود مجلس است باشد. و این جا این توضیحاتى که دادند گفتند فقط براى مذاکرات مجلس مجله سابق کافى است و آن باقیش زیاد است، مجلس اداره صحیه و دکتر و فلان لازم ندارد و اگر این راه را ما بازکنیم بدیهى است مؤسسات دیگر و ادارات هر کدام یک صحیه برقرار می‌کنند یک دکتر می‌آورند و از این قرار اگر پیش برویم همین طور که آقاى دکتر شفق راجع به طبع کتاب گفتند که منتهى مخارج خیلى کلى می‌شود، فى حد ذاته کار خوبى است اگر انجام بیابد یعنى تمام این مخارج را در بودجه مجلس گذاشتن براى جستن راه سهولت است، من یقین دارم اگر بسیارى از چیزها در بودجه مملکتى بوده و به مجلس می‌آمد ما خیلى ایراد می‌گرفتیم و می‌گفتیم لازم نیست ولى نباید خودمان چیزهایى را که لازم نیست و یا کم لزوم است در بودجه مجلس بیاوریم چون اختیارش با خودمان است البته این مطلب راجع به حقوق ضعفایى که از این جا حقوق مختصرى می‌گیرند نیست، مثل مستخدمین جزء و بنده در این بابت به آن‌ها کارى ندارم ولى بسیارى از مواد هست که بنده می‌خواهم یکى یکى را این جا عرض کنم ولى یک نکته‌اى که یکى‏ از آقایان گفت که بودجه مجلس شوراى ملى نیم درصد بودجه مملکتى است (بعضى از نمایندگان- کمتر از نیم درصد است، ربع در صد است) من می‌خواستم خواهش بکنم ملاحظه کنید بودجه‌هاى ممالک دیگر که بودجه مجلس آن‌ها نسبت به بودجه کل مملکتى عشر درصد هم نیست در هر حال عرض دیگرى ندارم و ماده به ماده نمی‌خواهم عرض کنم که کدام کم است و کدام زیاد است ولى به طور کلى می‌خواهم عرض کنم و تمنى می‌کنم که این اصل را در تمام موارد در نظر بگیرید و حتى‌الامکان معین کنید که همان ایرادى را که به دولت و به ادارات دولتى می‌گیرید براى خودمان هم به همان منوال حساب کنیم ماده‌اى که راجع به عدم استخدام عضو جدید نوشته شده است امیدوارم که در هر بودجه‌اى که می‌آید این ماده تکرار بشود (صحیح است) این کار باعث این می‌شود که به مرور اگر کارمند زیادى هم هست خود به خود کم می‌شود بدون این که طورى بشود.

نایب رئیس - آقاى امینى.

امینى - بنده خوشوقت می‌شوم همان طوری که آقایان در بودجه کشور صرف وقت کردند در بودجه مجلس هم صرف وقت بفرمایند براى این که اگر زود بگذرد انعکاس آن در خارج حوب نیست و معتقدم که توضیحاتى در اطرافش داده شود بنده راجع به روزنامه رسمى کشور می‌خواهم عرض کنم حضور آقایان که این بودجه روزنامه رسمى کشور همان بودجه تصویبى سال 1324 است که در سال 1325 هم همین روزنامه رسمى کشور کارهایى را انجام داده است بدون اضافه و قریب یک میلیون ریال هم در سال 325 صرفه‌جویی داشته است الان هم بودجه آن کمتر از بودجه سال قبل است و بنده اطمینان می‌دهم که اعضاى اضافى داشته باشد آن‌ها را انتقال می‌دهم به ادارات دیگرى در صورت لزوم و صرفه‌جویی کافى خواهد شد نکته‌اى را که باید حضور آقایان عرض کنم این است که این بودجه‌اى که الان روى آن بحث می‌کنیم این بودجه دو دوازدهم ضمن آن بودجه کل کشور تصویب شده است توجه می‌فرمایید؟در این جا فقط اضافه حقوق نمایندگان و یکى دو رقم اضافه شده است که این هم در گزارش کارپردازى نبوده است و پس از گزارش به آن اضافه کرده‌اند مثل اضافه حقوق نمایندگان و بدون امضاى کارپردازى آمده است به مجلس بنده معتقدم که آقایانى که موافق بودند با اضافه حقوق آقایان نمایندگان خود آقایان نمایندگان از آن طرفدارى بکنند و دفاع بفرمایند و بنده عرض می‌کنم اشخاصى که متمکن هستندمثل خود بنده اساساً نباید از این اضافه استفاده کنیم (صحیح است) و در صورتى که نگیریم البته صرفه‌جویی زیادى خواهد شد اما راجع به حقوق هیئت مدیره عرض کنم که در همین ماده راجع به حقوق هیئت مدیره مجلس آقاى امیر تیمور مطلبى فرمودند که استدعا می‌کنم توجه بفرمایید، حقوق هیئت مدیره مجلس در ایام فترت از محل جرایم پرداخته شده است و محل جرایم را همان طورى که آقایان مستحضرند در جلسه خصوصى تعیین می‌کنند و جلسه خصوصى تعیین می‌کند و می‌پردازد اگر خاطر آقایان باشد این حقوق هم از محل جرایم تعیین شده است در دوره 14 آقایان هیئت

+++

 مدیره معین شدند و این حقوق هم از همان محل جرایم در آن جا تعیین شد و بنابراین خلاف عملى نشده است (صحیح است) و با این که در این جا ذکر شده است می‌خواهم در این جا بیشتر توجه بکنیم و قانونیش کنیم نسبت به استخدام کارمند جدید در تبصره پنج به طور مسلم آن چه که آقاى امیر تیمور متذکر شدند که الان بنده باید جواب بدهم این است که ملاحظه بفرمایید در بودجه 1324 کتابخانه نه نفر کارمند داشت و الان سیزده نفر کارمند دارد و حالا عرض کنم یکى از آن‌ها همان کارمند مقدم است که دو ماهه می‌باشد و بنده به پیشنهاد آقاى اقبال مواقت می‌کنم که حذف بشود، یکى دو نفر انتقال پیدا کرده‌اند از ادارات دیگر مجلس و این تحمیلى بر بودجه نیست و یکى دیگر هم روز مزد بوده است که لیسانسیه شده است و آن رتبه سه هم که ملاحظه می‌کنید براى او است که به صورت رسمى درآمده است ولى در عین حال یکى از کارمندان ممکن است حذف بشود چون زائد است.

جمعى از نمایندگان - کافى است مذاکرات آقا.

نایب رئیس - پیشنهادات قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى آزاد.

 (به شرح زیر قرائت شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم آقایان نمایندگان که مخالف اضافه حقوق نمایندگان می‌باشند اسامى خود را ذکر کرده از گرفتن اضافه خوددارى کنند (احسنت، آفرین)

نایب رئیس - آقاى آزاد توضیحى دارید بفرمایید.

آزاد - عرض کنم بنده آن پیشنهادى را که کردم براى این است که می‌بینم یک عده زیادى از آقایان این جا مخالفت می‌کنند شکى نیست که وقتى که می‌گوییم یک نماینده باید متقى و پرهیزکار باشد البته بایستى زندگانیش تأمین باشد (صحیح است) یک نفر نماینده که ما متوقع هستیم جواز نگیرد، کار چاق کنى نکند، حکمیت هم نگیرد، این نماینده باید زندگانیش تأمین باشد، اگر بنا باش ما بگوییم که این آقایان که حقوقشان تکافو نمی‌کند کار بندى هم نکنند این اساساً درست نیست زیرا که سعدى می‌گوید، با گرسنگى قوت پرهیز نماند و افلاس عنان از کف تقوى بستاند، بنابراین عده‌ای از اشخاص هستند که به طور قطع احتیاج به این حقوق دارند (صحیح است) ولى آن اشخاصى که مخالفت می‌کنند با این که اضافه حقوق گرفته شود دو صورت بیشتر ندارندیا این که احتیاج ندارند و یا این که احتیاج دارند و می‌خواهند عوام‌فریبى کنند (صحیح است) بنابراین بنده پیشنهاد می‌کنم که اگر حقیقتاً احتیاج ندارند و صرف‌نظر می‌کنند اسم خودشان را بنویسند که ما اشخاصى هستیم که احتیاج نداریم. اگر چنان چه واقعاً می‌خواهند عوام‌فریبى کنند و از آن اشخاصى که احتیاج دارند زودتر هم می‌روند حقوق می‌گیرند این پیشنهاد را کردم براى این که دیگر عوام‌فریبى نکنند و اگر هم عوام‌فریبى می‌کنند دیگر حقوق نگیرند (صحیح است)

مخبر - (آقاى اردلان) بنده از آقاى عبدالله آزاد خواهش می‌کنم پیشنهادشان را پس بگیرند، ملاحظه می‌کنند که کمیسیون محاسبات یک اعتبارى منظور کرده است البته آقایانى که احتیاج ندارند از آن استفاده نخواهند کرد و اگر یکى از نمایندگان محترم این جا یک اظهاراتى کرده است باید اظهارات او را محترم شمرد، آقاى صدرزاده اظهاراتى فرمودند این جا که روى ایمان و عقیده بود به هیچ وجه ما نباید نسبت به آقایان نمایندگان ‏...

جمعى از نمایندگان - پس گرفتند.

اردلان - خوب اگر پس گرفتند من حرفى ندارم.

نایب رئیس - آقاى آزاد پس گرفتید؟

آزاد - من دیدم که هیچکس گوش نمی‌کند...

اردلان - تمنى می‌کنم پس بگیرید.

ملک مدنى - بنده قبول می‌کنم پیشنهاد ایشان را اجازه بفرمایید آقایان عرض کنم (زنگ رئیس) بنده پیشنهاد می‌کنم که تمام وکلاى متمول این را هم که الان می‌گیرند نگیرند (احسنت) زیرا که وکالت مجلس افتخارى است، این جا براى کسب و کار کسى نمی‌آید.

معتمد دماوندى - آقاى ملک مدنى بگیرید و بدهید به دیگران.

نایب رئیس - پس گرفتید؟

آزاد - بلى پس گرفتم.

نایب رئیس - آقاى ملک مدنى قرائت می‌شود

پیشنهاد می‌نمایم نمایندگانى که درآمدهاى دیگرى دارند از استفاده حقوق اضافى که در این ماده پیش‌بینی شده است استفاده نکنند.

حاذقى - توى خودش مندرج است.

نایب رئیس - آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى - بنده خیلى متأسفام مجلس شوراى ملى که همیشه یک نقطه‌اى بود. که اشخاص با فداکارى و با کمال مشقت انتخاب می‌شدند و می‌آمدند براى این که کسب افتخار و شرف بکنند. (صحیح است) متأسفانه در این دور یک حرف‌هایى پیش می‌آید که براى هر مرد شرافتمندى تأثر آور است بنده در سهم خودم که ده دوره وکیل بودم و شاید هم پیش آقایان تردیدى نباشد که وکیل طبیعى هستم و همیشه موکلین من ازمن راضى بوده‌اند و خودم را وقف خدمت به ملت کرده‌ام من به خدا اگر براى حقوق وکالت آمده باشم و اگر هیچ وقت فکر بکنم که یک وکیل بشود یک سوء استفاده‌اى کرده باشد این براى شئون مجلس خوب نیست وقتى که ما این جا ایراد می‌کنیم که یک وزیر یک سرلشکر این جا حق ندارد یک قدرى از نزاکت خارج صحبت کند و حقاً هم درست بوده است، مجلس شوراى ملى مرکز صلاحیت‌دار و مرکز قدرت کشور است، ما خودمان هم بایستى این شئون و حیثیات ملى خودمان را حفظ کرده باشیم (صحیح است) این یک اصل ملى بزرگى است همیشه این طور بوده است آقایان همه مردمان با حیثیت، مردمان با شرفى هستید نمایندگان ملتید آمدید این جا بنده در سهم خودم مقتضى نمی‌دانم یک صحبت‌هایى راجع به نمایندگان و راجع به مجلس شوراى ملى بشود زیرا همین مجلسى که هزار حرف گفته می‌شود مع‌ذلک در عمل مشاهده کردیم که همیشه بزرگ‌ترین قدم و بزرگ‌ترین خدمت را به این کشور کرده است (صحیح است) (حاذقى- و به همه دنیا) که مورد قبول همه است. عملى که دیگران کرده بودند خود این آقایان نمایندگان آن عملى کردند و در واقع زحمات ملت را بر دوش گرفتند و از عهده آن برآمدند، یعنى زحمتى که ممکن بود براى یک شخص واقع بشود یا براى دولت مجلس قبول کرد (صحیح است) چرا ما بیاییم این جا بیش از این حرف‌هایى بزنیم که انعکاس در خارج پیدا کند، اما راجع به این موضوع اضافه حقوقى که در بودجه پیش‌بینی شده، بنده عقیده شخصى‌ام این است که یک عده از نمایندگان محترم هستند که اشخاص با تقوى و با فضیلتى هستند که حقاً باید انتخاب بشوند و به مجلس بیایند (صحیح است) زیرا مجلس شوراى ملى انحصار دستجات متمول و متمکن نیست (صحیح است، احسنت) مجلس شوراى ملى که همیشه باید جایى باشد که فقط اشخاص دانشمند، اشخاصى که دماغ و فکر سیاسى دارند این‌ها انتخاب بشوند (صحیح است) و این اشخاص هستند که غالباً دستشان تهى است و زندگى و معیشتى ندارند (صحیح است) این طبقه به عقیده بنده از طبقات دیگر بیشتر مورد احترام هستند، پیش ما و پیش ملت ایران، بنابراین باید زندگیشان تأمین شود. آن بیانى که آقاى فرامرزى فرمودند عرض کنم به نظر بنده درست است که اگر وکیل باید زندگى کند حقوق او باید تأمین باشد چون این حقوق کفاف نمی‌‌دهد، همان روزنامه‌نویسى هم که ایشان به آن اشاره کردند واقعاً من یک وقتى به خاطر دارم که یک کمک‌هایى داده بشود؟ چرا؟ براى این که وجود مطبوعات جزء لازم مشروطیت و آزادى یک کشورى است (صحیح است) حتى اگر یک روزنامه‌نویس شیراز و روزنامه‌اش کم باشد و نتواند زندگى خود را تأمین کند و با تقوى زندگى بکند من از جمله اشخاصى هستم که موافقم و فتوى می‌دهم به آن روزنامه‌نویس کمک بشود براى خاطر این که اصل مطبوعات و آزادى مطبوعات این‌ها هم یک اصل مقدسى است البته اگر وکیل مجلس زندگیش تأمین است همان طور که من پیشنهاد کردم اگر درآمد خارجى ندارد باید حقوقش زیاد شود، همان حقوقى که یک وزیر می‌گیرد من عقیده‌ام این است که یک نفر وکیل هم بگیرد اما یک شرط دارد اگر متمول هستند باید اصلاً حقوق نگیرند (صحیح است) بنده خودم اولیش، با این که من شاید جزو طبقات خیلى متمول این مملکت نیستم ولى اگر این حقوق را نگیرم ممکن است تأثیر در زندگى من نکند من به سهم خودم پیشنهاد می‌کنم و حاضرم، آقایان دیگر هم مساعدت بفرمایند براى این که ما بتوانیم در بودجه کشور همان طور که آقاى تقی‌زاده اشاره کردند برویم روى اصل اصلاحات و اصل کسر کردن هزینه‌هاى زاید بیاییم واقعاً ما یک عده‌ای که محتاج نیستیم حقوق نگیریم (صحیح است) و آن‌هایى که در زندگیشان تأثیر دارد و لازم است مطابق حقوق وزراء حقوق بگیرند براى این که شئون و شخصیت نماینده کمتر از وزیر نیست و نمی‌تواند با این حقوق زندگى بکند، بنابراین بنده این پیشنهاد را کردم که در این تبصره اضافه بشود و اگر آقایان

+++

 موافقت دارند این پیشنهاد در آن جا ذکر شود و من به سهم خودم نه تنها اضافه‌اى را نمی‌گیرم بلکه حاضرم آقایان یک ورقه‌اى را تهیه کنند بنده اولش حاضر هستم از همین ماه بهمن یا دى ماه اصلاً حقوق نگیرم و مجاناً تا آخر دوره خدمت کنم، بنده خدمت مجلس را یک خدمت افتخارى می‌دانم، براى این که من اگر بخواهم پول بگیرم و جمع کنم می‌روم همان طور که گویا آقاى فرامرزى گفت که یک شوفر روزى بیست تومان می‌گیرد چرا آدم شوفرى کند دو تا کامیون توى این شهر می‌گیرد و ازش روزى بیست تومان، پنجاه تومان درمی‌آورد بیرون و نمی‌آید این جا براى این که یک صحبت‌هایى بشود بنده در سهم خودم هیچ وقت راضى نمی‌شوم که مجلس شوراى ملى که مرکز اساسى و مرکز صلاحیت‌دارى است حقاً باید به تمام شئون کشور کمک کند خداى نکرده مورد حرف و اگر ما وکلاى متمول این جا اضافه حقوق را بگیریم به عقیده بنده برخلاف مصلحت اقدام کرده‌اند (صحیح است، احسنت) اجازه بدهید بنده یک نکته‌اى را هم عرض بکنم و مرخص شوم می‌خواهم این صجبت را بکنم اولاً اعضا و کارمندان مجلس شوراى ملى به قدرى رفتارشان خوب است که مورد قبول نمایندگان است (صحیح است) یک عده‌ای از آقایان این جا که اظهار رضایت کردند من هم در سهم خودم رضایت دارم و یک نکته‌اى راجع به ایام فترت و خدماتى آقایان در ایام فترت انجام داده‌اند و حقوقى که گرفته‌اند بنده در سهم خودم خدمات آن آقایانى که در ایام فترت، آقاى طباطبایى و آقاى دکتر معظمى و آقاى شهاب فردوس و مرحوم مرآت اسفندیارى در سهم خودم تقدیر و تقدیس می‌کنم که این‌ها در واقع نشستند و حقوق مجلس شوراى ملى و ملت را حفظ کردند و حقاً هر چه در بودجه پیش‌بینی شده بنده در سهم خودم با کمال میل رأى می‌دهم و موافق هستم.

یک نفر از نمایندگان - همه رأى می‌دهند.

نایب رئیس - آقاى مخبر.

مخبر - (اردلان) بنده می‌خواهم ازجناب آقاى ملک تقاضا بکنم که پیشنهادشان را پس بگیرند مجلس شوراى ملى که نمی‌تواند تبعیض بکند بین اشخاص متمکن و اشخاص غیر متمکن، ما یک اعتبارى در بودجه منظور کردیم هر کس که خودش را متمکن می‌داند و نمی‌خواهد نگیرند نگیرد، و آن هم که می‌خواهد بگیرد می‌گیرد، ما که نمی‌توانیم تبعیض بکنیم تقاضا می‌کنم پیشنهادتان را پس بگیرید، نمی‌شود تفکیک کرد بین نماینده متمکن و غیر متمکن (صحیح است) ما این را در بودجه گذاشته‌ایم اگر جنابعالى خودتان را متمکن می‌دانید لطفاً نمی‌گیرد اگر هم گرفتیدبسیار خوب. چه امتیازى است بین وکلا؟ این است که تقاضا می‌کنم پس بگیرید.

نایب رئیس - آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى - عرض کنم بنده به طورى که در پشت تریبون عرض کردم نه تنها این اضافه حقوق را نمی‌گیرم الان هم یک پیشنهادى آقاى حائرى‌زاده فرستادند که ما از این ماه بهمن از حقوقمان صرف‌نظر کنیم امضاء کردم براى این که بنده هر چه گفته‌ام از روى ایمان بوده و تردیدى در گفتار خودم ندارم و حالا هم که آقایان مصلحت نمی‌دانند که هرکسى خودش بیاید این جا به کارپردازى وضعیت خودش را معرفى بکند بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.

نایب رئیس - پیشنهادآقاى دکتر اعتبار قرائت می‌شود :

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده یک اضافه شود.

تبصره - نمایندگان مجلس شوراى ملى نمی‌توانند به جز مقررى مصوب در این بودجه تحت هیچ عنوانى از دستگاه‌های دولتى و یا مؤسسات منتسب به دولت حقوق و یا حق‌الزحمه دریافت نمایند.

مکى - مقصودشان تأکید است.

نایب رئیس - آقاى دکتر اعتبار توضیجى دارید بفرمایید.

دکتر اعتبار - عرض شود که بنده توضیح زیادى ندارم و خیال می‌کردم که این موضوع اصولاً براى همه آقایان روشن است ولى این توضیحى که این جا نوشته شد یک قدرى بنده را به خیال انداخت یعنى این جا یک حقى می‌گذارد براى آقایان نمایندگان که از مؤسسات و شرکت‌های دولتى حقوق بگیرند، آقاى مخبر محترم کمیسیون شما اقلاً گوش بدهید به بقیه کارى ندارم، عرض شود بنده خواستم این جا این موضوع محرز و مسلم شود که وقتى که یک دستگاهى را دولت اسمش را اداره گذاشت یا بنگاه گذاشت یا شرکت گذاشت ولى سرمایه‌اش مال دولت است، فرق نمی‌کند بودجه‌اش مال دولت است اگر همه سرمایه‌اش مال دولت نیست یقیناً صدى نودش مال دولت است این را دیگر نمی‌شود گفت چون اسمش این طور است می‌شود این کار را کرد، بنده معتقدم که این را قبول بفرمایید آقاى اردلان و مخصوصاً می‌خواهم توضیح بدهم و این را مخصوصاً بنده می‌خواهم عرض بکنم که این پیشنهاد بنده شامل تمام وجوهى که ممکن است به عنوان مقررى به یک وکیل داده بشود باید باشد.

مخبر - یک دفعه قرائت بفرمایید.

 (مجدداً قرائت شد)

فولادوند - بنده با این مخالفم.

( در این موقع ساعت نه و ربع بعد از ظهر آقاى گنجه‌اى نایب رئیس به جاى آقاى ایلخان در مقر ریاست قرار گرفتند.)

نایب رئیس - آقاى فولادوند بفرمایید.

فولادوند - بنده ناچارم که تکرار کنم فرمایشات آقاى عبدالقدیر آزاد را امشب متأسفانه این موضوع یک فرصتى داد به اشخاصى که می‌خواهند عوام‌فریبى کنند، هر کس که می‌خواهد اضافه حقوق نگیرد از صندوق مجلس شوراى ملى برود به کمیسیون محاسبات و بگوید من نمی‌گیرم (صحیح است) می‌بینم که چند نفر از وکلاى بى‌چیز هستند این جا نشسته‌اند و ساکتند و همه‌اش در مقابل وکلاى چیزدار وکلایى که از راه‌هاى مختلف در این مملکت استفاده می‌کنند تقریباً سرزنش و تهمت می‌شوند علی‌هذا بنده می‌خواهم مخالف بکنم با این پیشنهاد منظورم آقاى دکتر اعتبار این است که استادان دانشگاه از این پیشنهاد آقاى دکتر اعتبار مستثنى باشند.

نایب رئیس - آقاى اردلان.

مخبر - عرض کنم که نظر آقاى دکتر اعتبار را ما قبول می‌کنیم به شرط این که این تبصره‌اى که ما نوشتیم آن را بردارند و این را جایش بگذارند.

سزاوار - تمام شد آقا.

نایب رئیس - به جاى توضیحى که در تبصره یک بودجه این پیشنهاد قبول شد.

دکتر اعتبار - آقاى اردلان این جا شهرداری‌ها را بنده فراموش کردم قبول می‌فرمایید اضافه بکنم؟

مخبر - بلى.

نایب رئیس - پیشنهادآقاى ملک مدنى قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌نمایم در صفحه هشت در قسمت اضافه اعتبار پیش‌بینی شده جمله (طبق تشخیص کارپردازى) حذف و به جاى آن نوشته شود (به تشخیص هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى)

یکى از نمایندگان - تشریف ندارند آقا.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر عبده قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده اول قانون بودجه 26 اضافه شود.

تبصره - هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى در نظام‌نامه قانونى مستخدمین جزء مجلس که به موجب ماده چهارم قانون استخدام اعضاء ادارى مجلس تدوین و با اجازه قانون بودجه 1315 مجلس شوراى ملى در آن تجدید نظر شده اصلاح و تغییرى که مقتضى می‌دانند خواهند داد و بودجه مربوط به سال 1327 مستخدمین جزء مجلس شوراى ملى با رعایت آن تنظیم خواهد گردید.

نایب رئیس - آقاى دکتر عبده توضیحى دارید بفرمایید.

دکتر عبده - بنده آقا توضیح زیادى در این پیشنهاد ندارم. پیشنهاد بنده تقریباً ترجمان مذاکراتى است که این جا شد. آقاى امیر تیمور و آقاى دکتر شفق و همین طور مخبر محترم آقاى اردلان متذکر شدند که باید نسبت به مستخدمین جزء مجلس توجه زیادترى بشود و همان طوری که آقاى اردلان گفتند مانعى که براى این کار هست نظام‌نامه‌اى است که به موجب قانون مصوب 21 بهمن 1324 از طرف هیئت رئیسه تدوین شده است. بعداً به موجب قانون 1315 مجلس شوراى ملى میسر نیست که کمک مؤثرى به مستخدمین جزء بکند بنده فکر کردم و این تبصره را پیشنهاد می‌کنم براى این که به هیئت رئیسه اجازه داده شود که در نظام‌نامه اساسى مستخدمین جزء که به موجب این قانون از طرف هیئت رئیسه تقدیم شده تجدید نظر بشود و هر اصلاح و تغییرى که آقایان مقتضى می‌دانند در این نظام‌نامه انجام بدهند و بودجه سال 1327 را با در نظر گرفتن اصلاحاتى که دراین نظام‌نامه به عمل خواهند آورد تهیه کنند و تقدیم مجلس کنند.

نایب رئیس - آقاى اردلان.

مخبر - عرض کنم در ضمن توضیحات عرض کردم مانعى که ما براى مستخدمین جزء داشتیم این بود که نظام‌نامه مجلس شوراى ملى که براى مستخدمین جزء تصویب شده بود مانع بود، این پیشنهادات آقاى دکتر عبده و آقاى دکتر شفق

+++

 مفید است براى این که مجلس شوراى ملى نظام‌نامه را تجدید نظر بکنند در سال 1327 یک اندازه وسایل آسودگى مستخدمین جزء را فراهم بکنند بنابراین بنده این تبصره را قبول می‌کنم.

سزاوار - یک دفعه قرائت کنند.

 (مجدداً قرائت شد)

نایب رئیس - آقاى مخبر قبول می‌کنند؟

مخبر - بنده قبول کردم.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى اسلامى قرائت می‌شود.

 (پیشنهاد آقاى عباس اسلامى به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که در فقره اول قسمت کمک موقت پنج ماهه نمایندگان مجلس تصریح شود که آیا حقوقى که بعضى از آقایان نمایندگان مجلس به عنوان وکیل دعاوى ادارات دولتى و یا مشاور حقوقى ماهیانه از ادارات دریافت می‌دارند مشمول این توضیح خواهند شد یا خیر؟

نایب رئیس - آقاى اسلامى.

اسلامى - بنده توضیح زیادى ندارم نظر به این که بعضى از ادارات هستند که یک وکالتى داده‌اند به اشخاص و مراجعه می‌کنند و چون قبل از افتتاح مجلس بوده و حالا هم هست و دو جور حق‌الوکاله هم پرداخت می‌کنند یکى این است که ماهیانه یک حق‌الوکاله‌اى پرداخت می‌کنند به آن‌هایى که هم وکیل مجلس هستند و هم وکیل عدلیه یا این که یک دفعه پرداخت می‌کنند قرار می‌گذارند این دعاوى را یک نفر از نمایندگان یکى از وکلاى مجلس که در عین حال وکیل دادگسترى هم هست فرض بفرمایید هزار تومان، دو هزار تومان، ده هزار تومان می‌گیرد می‌خواستم ببینیم این قسمت هم مشمول این می‌شود؟ باید تصریح بشوداین جا چون حق‌الوکاله با حق‌الزحمه فرق می‌کند این جا باید تصریح بشود.

نایب رئیس - آقاى مخبر.

مخبر - آقاى دکتر اعتبار که پیشنهاد فرمودند و بنده قبول کردم به این عنوان بود که نمایندگان مجلس شوراى ملى یک مزایایى دارند و یک حقوقى دارند، یک کمک موقت و غیر از این‌ها ازصندوق دولت به هیچ عنوانى نبایستى چیزى بگیرند.

نایب رئیس - پس گرفتند پیشنهاد آقاى فرامرزى قرائت می‌شود.

بنده پیشنهاد می‌کنم که در تبصره الحاقى آقاى دکتر اعتبار اضافه شود و همچنین معلمین دانشگاه و سایر کلاس‌هاى عالى.

مخبر - آن استثناء نداردآقا.

نایب رئیس - آقاى فرامرزى.

فرامرزى - عرض کنم حضورتان که آقایان بعضى پیشنهادها می‌کنند وحتى می‌گذرد و در الفاظ آن دقت نمی‌شود مثلاً این جا آقاى مخبر قبول فرمودند که استادان دانشگاه مستثنى باشند (یک نفر از نمایندگان - قبول نکردند) می‌خواستم توضیح بدهم که معلمین مدارس عالیه هستند که آن‌ها پایه استادى ندراند یا دانشیار است اسمش استاد نیست آن وقت او می‌گیرد این نمی‌گیرد.

نایب رئیس - پس گرفتند، پیشنهاد آقاى ملک مدنى قرائت می‌شود :

پیشنهاد می‌کنم صفحه 8 در قسمت اضافه اعتبار پیش‌بینی شده جمله (طبق تشخیص کارپردازى) حذف و به جاى او نوشته شود (به تشخیص هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى)

نایب رئیس - آقاى ملک مدنى توضیحى دارید بفرمایید.

ملک مدنى - عرض کنم بنده مختصر توضیحى عرض می‌کنم همیشه معمول بوده است که ترفیعات کارمندان و اضافات به تصویب هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى می‌رسیده است و البته هم حق هم بر این است که به تصویب هیئت رئیسه برسد در هیئت رئیسه همان آقایان کارپردازان هم هستند و البته مورد دقت واقع می‌شود (صحیح است) بنابراین بنده پیشنهاد کردم و این هم امسال اضافه شده سابق هم نبوده همیشه هم هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى ترفیعات را تصویب می‌کرد و حالا هم بهتر است به تصویب هیئت رئیسه برسد.

نایب رئیس - آقاى امینى.

ابوالقاسم امینى - بنده تصور می‌کنم که این تبصره براى آقاى ملک مدنى زیاد روشن نبوده است این تبصره مربوط به آن مزایایى است که در خارج طبق تصویبه‌نامه‌ها داده می‌شود به کارمندان پیمانى و غیره و در مجلس از دوره فترت تا به حال پرداخت نشده است که کارمندان مجلس و لیسانسیه‌ها از آن مزایا محرومند و ما هم نمی‌خواهم آن را ضمن این بودجه به تصویب برسانیم این یک اعتبارى است که این جا پیش‌بینی می‌کنیم و داده می‌شود به این‌ها تا تکلیف آن تصویب‌نامه‌ها معلوم بشود اگر آن تصویب‌نامه‌ها لغو شد این هم لغو خواهد شد بنده براى این که هیئت رئیسه کمتر تشکیل می‌شود این عرض را کردم که به تشخیص کارپردازى باشد که زودتر انجام بشود و الا بنده عرضى ندارم.

بعضى از نمایندگان - آقاى امینى قبول کردند.

یک نفر از نمایندگان - باید مخبر قبول بکند.

مخبر - چون آقاى امینى قبول کردند بنده هم قبول می‌کنم.

نایب رئیس - چون ندارد.

مخبر - بنده قبول می‌کنم.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى اقبال قرائت می‌شود.

پیشنهادمی‌کنم که اعتبار کارمند مقدم (دو ماهه) به مبلغ 9800 ریال از بودجه کتابخانه مجلس حذف شود.

مخبر - بنده موافقم آقا.

اقبال - اجازه می‌فرمایید.

نایب رئیس - آقاى اردلان موافقید؟

مخبر - بلى.

اقبال - چون آقاى اردلان موافقند بنده عرضى ندارم.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى مسعود ثابتى قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده اول اضافه شود.

تبصره - نمایندگانى می‌توانند از کمک موقت استفاده نمایند که خودشان تقاضا کرده و هیئت رئیسه تصدیق نموده باشد.

نایب رئیس - آقاى مسعود ثابتى.

مسعود ثابتى - چون قبلاً مشابه این پیشنهاد داده شده بود و حالا هم صحبت شده است بنده پس می‌گیرم (احسنت)

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى عباس مسعودى، پیشنهاد می‌نمایم موضوع کمک موقت آقایان نمایندگان برحسب تقاضاى هر نماینده و تأیید هیئت رئیسه مجلس پرداخته شود.

نایب رئیس - آقاى عباس مسعودى توضیحى دارید بفرمایید.

عباس مسعودى - عرض کنم این جا بعضى از آقایان مذاکره کردند که اشخاصى که مخالف هستند با اضافه مقررى می‌خواهند عوام‌فریبى بکنند در صورتى که به هیچ وجه این نظر نیست و این فکر نیست و بنده از اشخاصى هستم که کاملاً معتقدم به این که این اضافه مقررى هیچ مورد ندارد به دلیل این که ما که بالاخره می‌آییم از تقلیل بودجه مملکت صحبت می‌کنیم و بالاخره در موقع صحبت همه‌اش می‌گوییم بودجه مملکت را باید کسر کرد و صرفه‌جویی کرد آن وقت خودمان می‌آییم در اولین مرتبه براى خودمان اضافه حقوق وضع می‌کنیم و حال این که بنده کاملاً معتقد هستم که به یک عده از آقایان واقعاً باید کمک داده شود و در این قسمت هیچ حرفى نیست اما این مستلزم این نیست که براى خاطر 15 نفر یا 20 نفر که استحقاق دارند که کمک خرج بهشان داده شود به 80 یا 9 نفر دیگر هم کمک خرج بدهیم این بود که بنده پیشنهاد کردم برحسب تقاضاى هر نماینده و تأیید هیئت رئیسه باشد (اسدى - این توهین است آقا) اجازه بدهید آقا چه توهینى است (همهمه نمایندگان) اجازه بدهید بالاخره یک اشخاصى هستند که احتیاج ندارند (یک نفر از نمایندگان - نگیرند آقا) اگر بنا باشد به طور جمع باشد به طور مطلق باشد همه می‌روند می‌گیرند اما اگر بنا شد که این استثناء را قایل شویم بالاخره آن‌ها که واقعاً احتیاج دارند به کمک خرج می‌گیرند اشکالى ندارد ما مخالف با آن کمک خرج نیستیم بنده می‌گویم براى خاطر 15 نفر یا 20 نفر نبایستى تحمیل نماییم به بودجه مملکتى عرض بنده این است، عقیده بنده این است و این پیشنهادى که آقاى آزاد فرمودند به شرطى که این جا می‌ایستادند روى همان پیشنهادشان صحیح بود و همه امضاء می‌کردند بنابراین بنده عقیده‌ام این است که کمک خرج باید به تقاضاى هر نماینده و تأیید هیئت رئیسه مجلس باشد (اسدى - هیچ کس این تقاضا را نخواهد کرد) بنده مخالف کسانى که احتیاج دارند نیستم ولى بنده عرض می‌کنم که از نقطه نظر پرستیژ مجلس همین طور که آقاى ملک مدنى فرمودند بالاخره آقایان ما که نیامدیم این جا براى حقوق، براى مقررى که ما نیامده‌ایم این جا، ما می‌دانستیم که حقوق این جا چقدر است، ما اطلاع داشتیم که حقوق نمایندگى ملت 650 تومان اس چرا این قدر دوندگى کردیم براى نمایندگى مجلس؟ مگر نمی‌دانستیم؟ (همهمه نمایندگان) ما می‌دانستیم که حقوق این مجلس این قدر است، زندگى الان باسال گذشته هیچ نوع تفاوت پیش‌بینی نکرده است این همان زندگى، همان وضعیت است، براى خاطر 20 نفر اشخاصى که

+++

 احتیاج دارند نباید 80 نفر که احتیاج ندارند حقوق اضافى بگیرند.

نایب رئیس - آقاى اردلان.

مخبر - بنده می‌خواستم که از جناب آقاى مسعودى هم خواهش کنم پیشنهادشان را پس بگیرند. شما ملاحظه می‌فرمایید یک چیز مختصرى در بودجه منظور شده است شما نباید تحقیر کنید نمایندگان را اگر یک نماینده‌اى تمکن مالى ندارد دیگر نباید خجالت بکشید (برزین- در مملکت باید دزدى کرد تا درست شودکار) گناهى نیست که چیز ندارد، دارایی نداشت که نباید وسیله تحقیر یک نماینده‌اى بشود ما تمام اطراف و جوانب این موضوع را در کمیسیون محاسبات بحث کردیم و بالاخره بهترین راه حل این است که این اعتبار در این بودجه منظور شده است و البته تقاضا نخواهند کرد آن‌هایى که تمکن ندارند می‌روند و این را می‌گیرند دیگر نباید یک عریضه فدایت شوم بنویسند به رئیس مجلس که آقا پنج تومان به ما بدهید، من از جنابعالى تقاضا می‌کنم که پس بگیرند.

نایب رئیس - آقاى مسعودى پس میگیرید؟

عباس مسعودى - نه قربان رأى بگیرید.

بعضى از نمایندگان - عده براى رأى کافى نیست.

نایب رئیس - آقاى مهندس رضوى شمامخالفید، بفرمایید.

مهندس رضوى - جون عده براى رأى کافى نبود.

بعضى از نمایندگان - عده کافى شد.

بعضى از نمایندگان - رأى بگیرید بهتر است آقا

مهندس رضوى - ... بنده حالا که تا این جا آمده‌ام چند کلمه‌اى مختصر عرض می‌کنم اولاً موافقت شخص بنده با بودجه‌اى که این جا آمده است عیناً همان موافقتى است که با بودجه کشور کردم یعنى آن بودجه را یک بودجه غیر متناسبى با وضع کشور و این بودجه مجلس شوراى ملى را غیر متناسب با وضع مجلس شوراى ملى می‌دانم اما عقیده ندارم که ما بخواهیم نه در آن روز و نه امروز در ضمن این مباحثات آن چه در ظرف مدت یک سال که دو سه ماهش باقى مانده است عمل شده است ما بتوانیم آن را اصلاح بکنیم وبه این دلیل است که تمام اعتماد و اطمینان خودمان را براى سال آینده گذاشته‌ایم که در تمام کشور سازمان‌ها را مطابق تناسب و احتیاج و توانایى مالى مملکت پیش‌بینی کنیم (صحیح است) و همین طور در مجلس شوراى ملى چون آقاى تقی‌زاده هم فرمودند که ماده اول جنبه کلى دارد بنده باید عرض کنم که این ادارات مجلس شوراى ملى و تعداد کارمندان آن‌ها در واقع نمی‌شود گفت یک نمونه‌ای است از صرفه‌جویی (صحیح است) و خود بنده هم با احترامى که به تمام کارمندان مجلس شوراى ملى دارم ضمن تماس با آقایان احساس کردم و عقیده‌مند هستم که باید ادارات مجلس و کارمندان مجلس هم به تناسب احتیاج فعلى تعیین بشوند و براى مازاد این آقایان همان فکرى که براى کارمندان دولت باید جزء اصول کرد و باید در موقع خودش طرح کرد و حل کرد، یعنى چه کرد با آن کارمندان که سال‌ها خدمت کرده‌اند و حالا به وجود آن‌ها احتیاج نیست یا با آن جوان تحصیل کرده‌اى که مستخدمت شده و متأهل هم شده است و حقوق او هم کم است و در عین حال واقعاً کارى هم باو ندارند (صحیح است) خود آقایان می‌دانند که در خیلى از ادارات مملکت یعنى همین جا هم هست شما ملاحظه می‌کنید جوان‌هایى هستند که از نداشتن کار فعال نگرانند شاکى هستند و من سراغ دارم یک اشخاص بسیار پاکدامنى که غیر از خدمت هیچ چیز نمی‌خواهند، حقوق را آخر ماه می‌گیرند، مع‌ذلک کسل هستند ملول هستند براى این که کارى ندارند انجام بدهند بنابراین آن چه ما بخواهیم انجام بدهیم براى دولت به کمک مجلس و این آقایان و انشاءالله به کمک دولت در مجلس و به کمک آقایان محترم همه این‌ها در واقع بیشتر تحصیل کرده‌هاى این مملکت هستند واقعاً هم میل ندارند که سربار جامعه بشوند در قسمت پاره‌اى متفرعات مجلس هم مثل مطبعه بنده متوجه بودم که فرمودند در مجلس هیچ لزومى ندارد که یک مطبعه با این عرض و طول داشته باشد پس بنابراین براى این که یک کار صنعتى جدیدى که جنبه تولیدى هم داشته باشد و بکند این کارخانجات را در ایران ترویج بدهند و ضمناً استفاده کرده باشند از یک وجوهى که موجود شده است، در مجلس با هزینه بسیار کم یک مطبعه‌اى را تأسیس کردند و بعداً با یک هزینه بیشترى تکمیل شد و بنده می‌خواستم عرض بکنم که از نظرفنى تا اندازه‌اى که بنده وارد هستم این مطبعه خوب کار نمی‌کند یعنى بیشتر از آن راندمانى که می‌‌دهد می‌تواند به عنوان یک مطبعه بدهد، یعنى اگر ین مطبعه متعلق به آقاى مسعودى بود شاید ده برابر عایدى فعلى را بتوان از آن برداشت و از آن بهره‌برداری می‌فرمودند و بنابراین آن هم از وظایف مجلس است که تکلیفى براى آن معلوم بکند و ببیند که اگر خودش می‌خواهد بماند و خودش حقیقتاً بهره‌برداری کندو اگر هم می‌خواهد دولت را موظف بکند که تصرف بکند درش این را هم البته انجام بدهد و اما مجلس شوراى ملى احتیاجاتى دارد و به بعضى تأسیسات روشنایى و حرارت و غیره محتاج است و الان اسباب زحمت است و باید اشکالات آن مرتفع بشود، امیدوارى ما در سال آینده این است که این فکرها بشود من جمله بالاى همین اطاق وضعیت فنى برق به طورى که هر آن خطرناک است زیرا با اطلاعات کمک که از برق دارم و تحصیلاتى که کرده‌ام حالا که مهندسى نمی‌کنم و این الفاظ و عناوین را بنده عقیده دارم که باید از ما بردارند چون ما یک تحصیلاتى کرده‌ایم ولى حالا چه عرض کنم به هر حال بنده بسیار علاقه‌مند بودم که انشاءالله با لطف آقایان این کار انجام شود که خطرى براى مجلس نباشد اما مطالبى که آقاى مسعودى این جا فرمودند به طور خلاصه معتقدم که بعضى از آقایان اصلاً این جا نباید در این موضوع گفتگو بکنند زیرا این موضوع با مطالعاتى که شد و مذاکرات زیادى که شد این بود که بدون توهین نسبت به پاره‌اى ازنمایندگان یک مساعدتى بشود و البته این هم بدیهى است که هر نماینده‌اى هر قدر هم فقیر و ندار باشد حاضر نیست که قانوناً و رسماً بین او و همقطارانش در روى میز مجلس شوراى ملى یعنى جایى که حقیقتاً باید نشانه تساوى و همراهى و رنگى باشد فرق گذاشته شود (صحیح است) من جمله یک تقاضایى بکند از هیئت رئیسه یا هیئت رئیسه دیگرى هر قدر هم محترم باشد آن تقاضا مورد گفتگو واقع شود و مثلاً هزینه زندگانى او تعیین بشود (صحیح است) و اما این که پاره‌ای از آقایان که ثروتمند هستند و لطفى خواهند کرد که کمتر از این موضوع استفاده بکنند بنده نه تنها این را به نام یک تشکرى از جانب خودم و ملت ایران می‌خواهم از ایشان بکنم بلکه می‌خواهم بگویم این عملى که می‌خواهند بکنند براى بیرون از این مجلس و در دستگاه دولت هم بسیار از اشخص هستند که استفاده می‌کنند از حقوق، بدون هیچ گونه احتیاجى و متأسفانه باید عرض کنم بعضی‌شان بدون انجام کارى (صحیح است) یعنى بعضى به مرخصی‌هاى ممتدى می‌روند که دیگران به جاى آن‌ها امضاء می‌کنند و بعضى دیگر هم البته خدمت مؤثرى می‌کنند به عقیده من خوب است که مجلس شوراى ملى که می‌تواند نسبت به کارمندان دولت این مطلب را به این عنوان بر آن‌ها تحمیل اخلاقى بکند یعنى عوض این که بروند و ثابت کنند که تمکن مالى وکلا دارند یا ندارند و اصولاً بنده این قبیل رسیدگى را صلاح نمی‌دانم در مجلس شوراى ملى این قدم و این عمل بشود نمونه‌ای براى این کار شده است، دیگر توضیحى نمی‌دهم در این جا و همین قدر عرض می‌کنم براى رفقایى که این جا ساکت نشسته‌اند و به این مقررى احتیاج دارند حتى آن مزایایى هم که در دانشگاه می‌گرفتند آن‌ها را زدند براى این که بودجه‌اى که می‌آید تعدیل بشود. یعنى اشخاصى که دانشگاه هفتصد، هشتصد تومان می‌گرفتند حالا که این جا آمده‌اند ششصد تومان شده است اگر این را قبول می‌کردند هزار دو دویست، سیصد تومان می‌گرفت بنده تصور می‌کردم که در این مورد هم قانونى هست از نظر محاسبات عمومى در موقع دکتر میلسپو قانونى از مجلس گذشته، در هر حال این جا یک شأنى هست یعنى براى وکیل مجلس که شأن او را لااقل اولین کارمند بعد از وزیر قرار بدهند، یعنى وزیر را از یک نفر وکیل از نظر شأن مالى یک قدرى بالاتر قرار بدهند براى این که از طرف مجلس یک مأموریتى به او می‌‌دهد و تشریفات یک وزیر هم البته یک کمى بیشتر است و بعد از او هیچ دلیلى نمی‌بینم که مثلاً یک نفر در یک هیئت مدیره یا یک نفر به عنوان معاون یک وزارتخانه یا متخصصین و کارشناسان، حقوقى بیش از یک نفر وکیل داشته باشند و اگر هم توجه داشته باشید در صدر مشروطیت وکیل مجلس حقوقش در ردیف یک معاون وزارتخانه بوده وقتى که معاون وزارتخانه 250 تومان حقوق می‌گرفت وکیل مجلس 200 تومان حقوق می‌گرفت بنابراین با این جریان و این اوضاع و احوال و مقایسه‌اى هم که در ممالک خارج کردند این امر بسته به تشخیص مجلس است و عرض کردم اگر مجلس شوراى ملى این کمک را بکند امیدوارم که از این راه هیچ نقصى به وجود مجلس راه نیابد و بنده این را هم این جا عرض کنم، چون آقاى دکتر شفق یک اشاره فرمودند می‌خواهم عرض کنم که این مجلس با وجود اینک هیچ قانونى تصویب نکرده است به طور مستقل و با وجود این که غیر از یکى از دو جلسه جلسات پر هیجان و مؤثرى نداشته است مع‌ذلک صرف تشکیل مجلس مانع از بسیارى خراب کاری‌هایى

+++

 در این مملکت است مانع از بسیارى اجحاف‌هاى اخلاقى و مالى در این مملکت شده است بنده عقیده‌مند هستم با این که خود بنده کوشش می‌کنم که بهتر انجام وظیفه بکنم و همه آقایان هم همین طور امیدوارم مجموعاً موفق شویم بهتر انجام وظیفه کنیم مع‌ذلک خوشوقتم عرض کنم که از این تشکیلات فعلى مجلس ملى ایران هم استفاده لازم اگر نشده است یک استفاده نسبتاً شایسته‌اى ملت ایران کرده و می‌کنند (صحیح است)

نمایندگان - رأى، رأى.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى مسعودى آقایان موافقین قیام نمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقاى دکتر معظمى قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم قسمت کمک موقت پنج ماهه آقایان نمایندگان مجلس به هیئت رئیسه و کمیسیون محاسبات براى مطالعه بیشترى اعاده شود.

نایب رئیس - آقاى دکتر معظمى.

دکتر معظمى - عرض کنم قبل ازتوضیح راجع به پیشنهاد خواستم این جا یاد خیرى از مرحوم مرآت‌السلطنه کرده باشم که او یکى از کارپردازانى بود که در حین انجام وظیفه فوت شد در ایام فترت مجلس 15 ماه صادقانه خدمت کرد (صحیح است) و این جا لازم است که ذکر خیرى از آن مرحوم شده باشد و جاى تأسف است که الان در میان ما نیست (صحیح است) و درقسمت دوم خواستم اظهار تشکر بکنم از آقاى ملک مدنى که راجع به هیئت مدیره فرمودند خدمت کردند خواستم عرض کنم که یک قسمت عمده از این خدماتى که ما کردیم در واقع مرهون زحمات و خدمات و فداکارى کارمندان مجلس شوراى ملى است. اما دلایلى که راجع به این پیشنهاد خواستم عرض بکنم این که فرمودند موضوع تظاهر است این موضوع به هیچ وجه جنبه تظاهر ندارد قبل از این که مجلس تشکیل شود من خدمت آقاى رئیس مجلس شرفیاب شدم و حضورشان عرض کردم که چون این ماده در این موقع پیشنهاد شده است و از طرف مجلس هم همه روزه راجع به صرفه‌جویی صحبت می‌شود صلاح در این است که در جلسه خصوصى ما یک توافقى بکنیم و بعداً در مجلس علنى صحبت بکنیم ضمناً لازم دانستم که تنفس داده شود بنده در آن جا عرایضم را عرض بکنم که جنبه تظاهر نداشته باشد و این قسمت را هم بنده عرض می‌کنم که من خودم از جمله آن دسته اشخاصى هستم که در واقع حقوقى که دریافت می‌کنم تکافوى زندگیم را نمی‌کند ولى این قسمت را دلیل بر این نمی‌دانم (فرامرزى - عیال و خانواده‌اى هم ندارید) که در این موقعى که ما به دولت فشار می‌آوریم که صرفه‌جویی بکند و در خارج یک عده مخالفین دارد ما نبایستى یک کارى بکنیم که وکلا یک اضافاتى براى خودشان درست کردند و ما نبایستى یک چیزى به دوش ملت ایران زیاد کنیم، از این جهت بنده پیشنهاد کردم این قسمت به هیئت رئیسه برگردد و هیئت رئیسه و کمیسیون محاسبات نسبت به اشخاصى که من می‌دانم مابین آن‌ها واقعاً در مجلس یک اشخاصى هستند که زندگى‌شان نمی‌گذرد و بایستى حتماً به آن‌ها کمکى بشود ولى باید هیئت رئیسه و کمیسیون محاسبات یک ماده بیاورد و براى سى نفر، براى چهل نفر به طور زبان‌دار بگویند که این چهل نفر امرشان نمی‌گذرد و بایستى فلان اعتبار داده شود تا زندگى آن‌ها بگذرد (بعضى از نمایندگان - اسم نبرید) اسم نمی‌برند، اگر البته این ترتیب باشد خوب است و الا ما نمی‌توانیم براى بیست نفر این حقوق را اضافه بکنیم این عرایضى بنده است.

نایب رئیس - آقاى سزاوار.

سزاوار - بنده خیلى متأسفم که افتخار ریاست کمیسیون محاسبات را داشتم آقا این موضوع در تمام قسمت‌هاى مجلس با اغلب نمایندگان صحبت شد و اغلب آقایان نمایندگان در این موضوع نظرشان را گفتند، در جلسه خصوصى هم که همه آقایان حضور داشتند، عده‌ای را تعیین کردند آمدند به کمیسیون محاسبات جلسات عدیده‌اى کردیم انتقادات زیادى شد بعد از این که کمیسیون رأى داد، بیست روز بنده این گزارش را نگاهداشتم از من مطالبه کردند که چرا این گزارش را رد نمی‌کنید گفتم آقا بگذارید که یک قدرى بیشتر ما صحبت بکنیم که دیگر حرفى نباشد حالا می‌خواهید تصویب بکنیم یا نمی‌خواهید نکنید اصلاً شأن نمایندگان اجازه نمی‌‌دهد که این موضوع به این وضع درآید کى استحقاق دارد کى استحقاق ندارد به جهنم که نمی‌خواهید این را تصویب بکنید یا تصویب نکنید ما اشخاصى داریم با عزت و با شرافت در این مملکت زندگانى می‌کنند و صورت خودشان را با سیلى سرخ می‌کنند اگر در این جا براى این چیزها بنشینند یک هیئتى معین کنند که رسیدگى کند که دارند یا ندارند دروغ بگویند، یا راست نگویند در نظر من این شایستگى ندارد و از نظر احترام نمایندگان مجلس و احترام مجلس شوراى ملى بنده هم خودم اگر قادر بودم این قسمت را پس می‌گرفتم این قدر بحث ندارد یا لزوم دارد یا ندارد اگر لزوم دارد همه آقایان باید یک جور فکر بکنند اگر مصلحت هم نیست همان طور که عرض کردم، البته عرض نمی‌کنم که عوام‌فریبى در مجلس هست اما چطور هست که شما یک چیزى را خوب می‌دانید و من نمى‌فهمم ما می‌دانیم که بودجه این مملکت یک بودجه بسیار گزاف و سنگینى است دویست و پنجاه میلیون تومان به دولت براى سه ماه اعتبار دادیم این زیر و بالاى همه‌اش دویست هزار تومان هست آن هم از محل دیگر صرفه‌جویی شده تأمین می‌شود  این دویست هزار تومان که این حرف‌ها را ندارد این صحبت‌ها را ندارد، البته مردمانى هستند شرافت دارند، عزت نفس دارند آن‌ها زندگى‌شان خوب نیست و البته من خوشم نمی‌آید قباحت دارد آقا.

بعضى از نمایندگان - آقاى دکتر معظمى مسترد می‌دارید، یا رأى بگیرند؟

دکتر معظمى - رأى بگیرند آقا.

بعضى از نمایندگان - عده کافى نیست.

فرامرزى - بفرمایید پیشنهاد بنده را قرائت کنند.

نمایندگان - عده کافى شد.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى دکتر معظمى آقایان موافقین قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. اگر اجازه می‌فرمایید پیشنهادى رسیده است که چون چندین ماده دیگر هست (بعضى از نمایندگان - پس می‌گیرند آقا) به عنوان تنفس مجلس را ختم بکنیم اگر صلاح می‌دانید که تنفس بدهیم براى پس فردا (اردلان - اجازه می‌فرمایید تمام بشود آقاى رئیس) اگر صلاح می‌دانید ادامه بدهیم (بعضى از نمایندگان - ادامه بدهید) پیشنهادات قرائت می‌شود.

 ( پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ماده واحده سى‌ام بهمن ماه 1324 موضوع یک هزار ریال کمک هزینه مهندسین از همان تاریخ که در مورد کارمندان لیسانسیه دولت اجرا شده در مورد کارمندان لیسانسیه مجلس شوراى ملى تا تعیین تکلیف تصویب‌نامه‌هاى دولت نیز به عنوان کمک موقت از اعتبار فقره سه موضوع اضافه اعتبار پیش‌بینی شده براى عده‌ای از کارمندان قانون‌گذاری و کارپردازى مجلس قابل اجرا و پرداخت خواهد بود و این ماده مؤید تصویب‌نامه‌هاى دولت نمی‌باشد.

مخبر - این تأمین شده است آقا.

نایب رئیس - آقاى دکتر متین دفترى.

دکتر متین دفترى - بنده متأسفانه در موقع شور بودجه نوبت به بنده نرسیده و مذاکرات را کافى دانستند براى این که بنده می‌خواستم در ضمن شور بودجه راجع به نگرانی‌هایى که به طور کلى کارمندان دولت از این بودجه سه دوازدهم و تبصره‌هایش داشتند یک بیانایت بکنم و یک اصلاحاتى پیشنهاد بکنم که هم عدالت حفظ شده باشد و هم رفع نگرانی بشود، ولى از جمله نظر بنده این بود که با این که بنده خودم از کسانى بودم که راجع به تصویب‌نامه‌هاى زمان فترت عقیده خودم را اظهار کرده بودم می‌خواستم تذکر بدهم که در موقع ...

ابوالقاسم امینى - این قضیه تأمین شده است در بودجه مجلس شوراى ملى‏

بعضى از نمایندگان - عده کافى نیست.

2- تعطیل جلسه به عنوان تنفس‏

نایب رئیس - اگر اجازه می‌فرمایید مجلس را به طور تنفس ختم کنیم جلسه آتیه به روز سه شنبه موکول می‌شود.

 (مجلس ساعت ده عصر به عنوان تنفس ختم شد)

 

اخبار مجلس

کمیسیون بودجه روز سه‌شنبه 6 بهمن ماه 1326 دو ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقای میر سید علی بهبهانی تشکیل با حضور آقای وزیر کشور و آقای معاون وزارت دارایی بودجه 326 وزارت کشور مطرح مذاکراتی در اطراف بودجه مزبور و اقلام زاید آن به عمل آمده و با توضیحاتی که آقای وزیر دادند رأی در موارد به بعد موکول شد و ظهر جلسه ختم گردید جلسه آتیه روز چهارشنبه بعد از ظهر و دستور کلیات بودجه معین گردید .

غایبین آقایان دکتر مصباح‌زاده - صاحب‌جمع - شهاب خسروانی - مهندس رضوی - نیک‌پور - اورنگ - افخمی .

+++

بقیه جلسه 41

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 6 بهمن ماه 1326

 

فهرست مطالب :

1 - بقیه مذاکرات در اطراف بودجه 1326 مجلس شورای ملی

2 - تعطیل جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس مقارن ساعت 7 بعد از ظهر به ریاست آقاى امیر حسین ایلخان (نایب رئیس) به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید.

1- بقیه مذاکرات در اطراف بودجه 1326 مجلس شوراى ملى‏

نایب رئیس - چون جلسه قبل به عنوان تنفس خاتمه یافت و آقاى دکتر متین دفترى صحبت می‌فرمودند، حالا هم بقیه بیانات خود را می‌فرمایند.

دکتر متین دفترى - بنده چون نمی‌خواهم حقوق کارمندان مجلس که انصافاً ضرب‌المثل درستى و وظیفه‌شناسى هستند و خوشبختانه از انحطاط اخلاقى بعضى از دوایر ما مصون مانده‌اند دچار هیچ گونه تأخیرى بشود در توضیح پیشنهادى که راجع به لیسانسیه‌هاى مجلس داده‌ام به اختصار می‌کوشم در شور راجع به سه دوازدهم بودجه دولت صحبت زیاد شد و آقایان نمایندگان محترم تذکرات مفیدى دادند اما راجع به گزارش کمیسیون بودجه که مطرح بود و به نظر بنده اشکالاتى داشت کمتر صحبت شد متأسفانه نوبت هم به بنده نرسید که نظریات خود را به عرض آقایان برسانم این است که نظر به این که راجع به بودجه دارم از قبیل فراهم آوردن موجبات تعادل بودجه و پایین آوردن هزینه زندگى و مسئله ارز که در اطراف آن صحبت‌هایى می‌شود که بیشتر ناشى از احساسات قابل تقدیرى است ولى احساسات در قوانین اقتصادى نمی‌تواند تأثیر داشته باشد در فرصت دیگر به عرض خواهم رساند، عجالتاً چند کلمه راجع به استخدام و مقدرات کارمندان که از اهم مسایل موضوع بحث بودجه ایران است عرض می‌کنم کارمندان دولت از گزارش کمیسیون بودجه راجع به سه دوازدهم نگرانی‌ها و شکایاتى داشتند که رفع نشد امیدوارم دولت در عمل توجه کند و این نگرانی‌ها را رفع نماید. کارمندان دولت غیر از عده‌ای به اصطلاح خوش‌نشین که در زمان دکتر میلسپو یامواقع دیگر وارد سلک استخدام دولت شده‌اند اکثراً طبقه تحصیل کرده ما را تشکیل می‌دهند و گناه ندارند از این که به واسطه نبودن مشاغل آزاد و فعالیت‌هاى اقتصادى مجبور شده‌اند از راه خدمت دولت نان بخورند از حقوقى که دولت به کارمندان می‌‌دهد عائله‌هاى زیادى اعاشه می‌کنند و حتى اکثر کسبه این شهر چشمشان دوخته به جیب آن‌ها است، این است که نسبت به مقدرات مستخدمین هر قدر توجه و امعان نظر بشود به جا است بنده معتقد بودم که نسبت به تبصره سوم ماده واحده پیشنهادى کمیسیون بودجه راجع به تجدید نظر در تصویب‌نامه‌هاى مالى در آن قسمت که مربوط به کارمندان می‌شود و همچنین راجع به قید اعتبارات مهر ماه 1326 در ماده واحده که موجب شکایت کارمندان شده است دقت بیشترى شود و می‌خواستم پیشنهاد کنم هیئتى مرکب از امناء دولت از قبیل رئیس یا دادستان دیوان محاسبات و مدیران کل بعضى از وزارتخانه‌ها تشکیل شود و نماینده اتحادیه کارمندان هم براى اداى توضیحات و دفاع از منافع کارمندان در آن هئیت حاضر شود و آن هیئت پس از رسیدگى تصمیمات کلى و اصولى اتخاذ کند و زمینه یک لایحه که حاوى حقوق و مزایاى مستخدمین و مبتنى بر اصول عدالت باشد براى تقدیم به مجلس تهیه نمایند و قبل از تصویب آن لایحه دست به تصفیه زدن جز هرج و مرج و تزلزل روحیه کارمندان نتیجه‌اى نخواهد داشت و از جمله اصولى که آن هیئت می‌بایستی در نظر بگیرد یکى امتیازى است که درباره مستخدمین متأهل و داراى اولاد باید قائل شد و دیگر امتیاز فضلى است در بین مستخدمین عده‌ای هستند که تحصیلات عالیه کرده‌اند وداراى درجه علمى از لیسانس به بالا هستند و در بین آن‌ها طبقه معلمین و قضات را باید

+++

 ذکر کرد که هر دو از مشاغل پر زحمت و پر مسئولیت است. گمان می‌کنم محتاج به توضیح نباشد که براى بسط و ترقى علم و همچنین تأمین امنیت واقعى هر قدر درباره این دو طبقه تشویق شود به موقع است. آقایان محترم البته تصدیق می‌فرمایند بسط فرهنگ تا همین اندازه هم که در کشور ما ترقى کرده تا اندازه‌اى نتیجه تشویقاتى است که در قوانین و مقررات از طبقه تحصیل کرده شده است پس این تشویق‌ها باید ادامه پیدا کند و مزایایى که درباره لیسانسیه‌ها قائل شده‌اند محفوظ باشد و بى‌مناسبت نمی‌دانم در این جا یک توضیحى راجع به فرمایشات آقاى تقی‌زاده بدهم که چندى قبل راجع به محدود کردن دانشکده حقوق فرمودند و بیانات ایشان تولید سوء تفاهم نموده است یقین دارم ایشان که خود از دانشمندان هستند مخالفتى با تحصیلات در علم حقوق ندارند، نهایت چون مدتى از ایران دور بوده‌اند شاید کاملاً آشنا به احتیاجى که هنوز کشور بعده کافى تحصیل کرده در علم حقوق دارد نیستند اصولاً تحصیلات عالیه با شرایط مساوى باید براى عموم آزاد باشد و عموم جوانان حق دارند هر تحصیلى که خودشان شوق و رغبت دارند تعقیب بکنند، منتها تحصیلات دو جنبه دارد یکى این که تحصیل می‌کنند براى عشق به علم و دانش دیگر براى معاش اگر شق دوم باشد خودشان بهتر باید تشخیص بدهند که از چه راه معاش خود را تأمین بکنند اگر یک علمى نان نداشته باشد مسلماً کمتر دنبال آن می‌روند چه ربطى به دولت دارد که ازآن تحصیل جلوگیرى بکند، اما اگر دولت علاقه داشته باشد که جوانان در یک رشته خاصى بیشتر وارد شوند باید موجبات تشویق فارغ‌التحصیل‌هاى آن رشته را بیشتر فراهم کند. بنده چون از حوزه قضایى ایران اطلاع دارم (حائرى‌زاده- خارج از موضوع است) می‌دانم هنوز از حیث قاضى و وکیل وسردفتر براى تمام شهرهاى ایران احتیاج‏ ...

نایب رئیس - آقاى دکتر متین دفترى رعایت ماده 63 را هم بفرمایید.

دکتر متین دفترى - چند سطر بیشتر نمانده بله احتیاج به جوانان تحصیل کرده در علم حقوق زیاد است، به علاوه نشر علم حقوق در این کشور یک فایده دیگر دارد و آن این است که هر چه فهم حق و قانون در نزد ما بیشتر توسعه یابد قوانین بیشتر مورد احترام واقع می‌شود و آزادى و آزادى‌خواهى مفهوم حقیقى خود را در کشور ما احراز می‌کند نماینده محترم تصور فرموده‌اند که با توسعه تحصیلات فنى صرفاً موجبات عمران و آبادى فراهم می‌شود بنده براى رفع اشتباه ایشان عرض می‌کنم فارغ‌التحصیل‌هاى هنر سراى عالى و دانشکده فنى به واسطه نبودن میدان فعالیت در رشته‌هاى فنى و اقتصادى اغلب بلاتکلیف هستند و مجبور می‌شوند از حرفه خود صرف‌نظر کرده وارد مشاغل ادارى بشوند، دولت نتوانسته است هنوز ازمهندسین استفاده کند و وجود آن‌ها عاطل و باطال مانده است در صورتى که کشور استعداد براى مشغول کردن همه آن‌ها را دارد، اما راجع به پیشنهاد مورد بحث چون از طرف آقایان اعضاى کمیسیون محاسبات این جا اظهار شد که در بودجه مجلس اعتبار اضافه حقوق لیسانسیه‌ها تأمین شده بنده پیشنهادخود را مسترد می‌دارم.

نایب رئیس - پیشنهاد خودتان را مسترد فرمودید؟

دکتر متین دفترى - بله.

نایب رئیس - بسیار خوب آقاى وزیر جنگ فرمایشى داشتید؟ بفرمایید.

وزیر جنگ - چون در ضمن مذاکرات جلسه پنج‌شنبه اول بهمن ماه از طرف نمایندگان محترم سؤالاتى راجع به جریان محاکمه البرز و زندیه و درخشانى به عمل آمد و آقاى مهندس رضوى نیز تقاضا فرمودند در موضوع تسلیحات ارتش مطالبى به استحضار مجلس شوراى ملى برسد از این رو اجمالاً عرض می‌کنم که اولاً جریان محاکمه سه نفر نام‌برده طبق پرونده‌هاى اداره دادرسى ارتش به قرار زیر است :

1- سرتیپ سابق عباس البرز با تمام عملیات ظالمانه او در محاصره قلعه کوهک بلوچستان تحت تعقیب درآمده در دادگاه اولى محکوم به اعدام و در دادگاه تجدید نظر محکوم به پانزده سال حبس با اعمال شاقه گردیده و پس از استوارى حکم از طرف دیوان کشور تسلیم زندان قصر شده و مدت سه سال است در زندان به سر می‌برد.

2- سرتیپ سابق ابراهیم زندیه به اتهام عملیات بى‌رویه او در فرماندهى لشکر فارس در سال 1316 تحت تعقیب درآمده و در دادگاه تجدید نظر محکوم به شش سال و نیم زندان با اعمال شاقه و تحویل شهربانى گردیده و دوره محکومیت خود را در زندان شهربانى به پایان رسانیده در آخر سال 1322 از زندان مرخص گردیده است.

3- سرتیپ على اکبر درخشان به اتهام تسلیم پادگان آذربایجان تحت تعقیب درآمده و از 15 ماه قبل زندانى و در دادگاه اول محکوم به حبس ابد گردیده و چون از رأى دادگاه مطابق قانون درخواست تجدید نظر نموده دادگاه تجدید نظر تشکیل و پرونده‌هاى مفصل او را بررسى و جلسات مقدماتى خود را خاتمه داده و از چند روز به این طرف دادرسى شروع و رأى دادگاه تجدید نظر قریباً صادر خواهد گردید. اما راجع به تسلیحات ارتش براى این که خاطر نمایندگان محترم از سوابق امر کاملاً مستحضر گردد از ذکر این نکته ناگزیرم که در آغاز سازمان ارتش اسلحه و وسایل موجوده در دست ژاندارمرى و دیویزیون قزاق و بریگاد مرکزى سابق از سیستم‌هاى بسیار قدیمى و فرسوده و مختلف و به طور کلى فاقد ارزش جنگى بود. از این رو در ضمن تنظیم برنامه سازمانى ارتش براى تغییر اسلحه و وسایل آن نیز برنامه معینى تهیه گردید و پس از تشخیص اعتبار لازم از سال 1310 به این طرف در سفارش و خرید اسلحه تازه و کارخانجات نظامى عملاً اقدام شد. صورت ریز کلیه اسلحه خریدارى از خارجه موجود و وضعیت کارخانجات نظامى هم معین است ولى به طورى که آقایان استحضار دارند چون تعداد و نوع و خواص اسلحه و چگونگى محصول کارخانجات از اسرار نظامى است و مطالبى که در این قسمت باید گفته شود زیاد است علی‌هذا با اجازه ریاست محترم مجلس شوراى ملى و موافقت آقایان نمایندگان محترم تمنى می‌شود در روز آینده مجلس یک ساعت زودتر از وقت معین جلسه خصوصى تشکیل و موضوع تسلیحات در جلسه خصوصى مشروحاً به عرض برسد (صحیح است، احسنت)

نایب رئیس - پیشنهادى از آقاى عباسى رسیده که بودجه مجلس از دستور خارج شود و اینک قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم بودجه مجلس شوراى ملى از دستور امر خارج شود.

بعضى از نمایندگان - مخالفم.

دکتر اعتبار - امضاى کى بود.

نایب رئیس - امضاى آقاى عباسى بود آقاى عباسى بفرمایید.

عباسى - چون مسایلى راجع به بودجه در مجلس اظهار شده و مسایل لازم‌تر از بودجه هم هست که باید مطرح شود لذا بنده این پیشنهاد را کردم. اولاً از آقایان نمایندگان محترم معذرت می‌خواهم که چند دقیقه وقتشان را تلف و می‌گیرم و کمال ممنونیت دارم که اجازه فرمودند عرایضى که دارم به عرض برسانم در این پنج ماه که افتخار نمایندگى و همکارى آقایان محترم را داشته و به مجلس آمده‌ام هر گونه رعایت احترام و مهربانى و مساعدت آقایان محترم نسبت به بنده ابراز فرموده‌اند این است که از طرف خود و تمام اکراد از مقام ریاست محترم و همکاران عزیز سپاسگذارى و تشکر می‌نمایم، اینجانب بسیار مفتخرم که از طرف سکنه کردستان در این مجلس مقدس شرکت نموده و بایستى به نام مردمان آن سامان صحبت نمایم، به طورى که نمایندگان محترم استحضار دارند افراد رشید کردستان که در طول تاریخ پر افتخار خود مراتب فداکارى علاقه‌مندى و میهن‌پرستى خود را ارائه داده‌اند (صحیح است) مردمانى فداکار و از خود گذشته و مردمانى با ایمان می‌باشند (احسنت) و اینجانب که سمت نمایندگى آن‌ها را دارم نمی‌توانم ناظر جریانات نامطلوب بوده و مهر سکوت را بر لب بزنم. روز گذشته در روزنامه آزاد که به قلم آقاى عبدالقدیر آزاد نماینده محترم مجلس شوراى ملى منتشر می‌شود به شرح زیر ملاحظه شد، تیترش این است خودنمایى یک سرباز فرارى آق‌اولى در پشت تریبون چه گفت؟ روزى که قشون خارجى به کشور ایران حمله کرده و در چنین روزى صاحب منصبان قشون و کسانى که دعوت شجاعت و غیرت می‌کنند باید جلو دشمن را گرفته و ناموس ملت را از تجاوز دشمن حفظ کنند چرا پا به میدان نگذاشتند در شهریور 1320 که قشون خارجى پا به سرحدات ایران گذاشتند این سرلشکر آق‌اولى که آن روز افسر وابسته به ستاد ارتش بوده با یک عده دیگر شبانه به اصفهان و شیراز فرار کرده (بهادرى - سرلشکر آق‌اولى فرار نکرده) زن و بچه ما را تسلیم قشون روس و انگلیس نمودند همین افسران فرارى، همین نامردها و بى‌غیرت‌ها ...

کشاورز صدر - این طور نیست آقاى عباسى این‌ها را نخوانید.

حاذقى - خواندن این در مجلس صلاح نیست‏

عباسى - اجازه بفرمایید همین افسران فرارى همین نامردها و بى‌غیرت‌ها که وظیفه سربازى خود را انجام نداده

+++

از ناموس ما دفاع نکردند.

بهادرى - روزنامه را همه خوانده اند شما بیانات خودتان را بفرمایید.

حاذقى - این‌ها را نخوانید.

نایب رئیس - آقایان ساکت باشید.

عباسى - اجازه بفرمایید در روزنامه نوشته بود

دکتر عبده - از موضوع خارج است.

دکتر اعتبار - شما مطلب خودتان را بفرمایید.

عباسى - دارم عرض می‌کنم که آقایان ملتفت بشوند.

نایب رئیس - آقاى عباسى بیانات خودتان را به طور اختصار بفرمایید.

عباسى - بسیار خوب، آقایان ما قوه مقننه کشور و از طرف افراد و آحاد ملت برگزیده شده‌ایم که در این مقام مقدس گرد آمده و به اتکاء به قوه مجریه نظریات و امیال ملت را بخواهیم عملى نماییم، آقایان قوه مجریه چیست جز برادران و پسران و کشتگان ما (صحیح است) جز مشتى افسران و افراد شرافتمند این کشور که با سخت‌ترین و با بدترین وضعى به سر می‌برند (صحیح است) آقایان من که یک کردستانى هستم در مدت دو سال اخیر ناظر فداکاری‌هاى بى‌پایان این سازمان در منطقه خود بوده و به چشم دیدم چگونه افسران درجه‌داران و افراد با از خود گذشتگى و فداکارى و با ریختن خون خود چگونه موفق شدند دست عناصر ماجراجو، اشرار و غارتگران را که از هر طرف به مال و منال ما دراز گردیده بود قطع نمایند و با سخت‌ترین وضعى که ناامنى را برطرف سازند، و با این از خود گذشتگى خدمت و عمل می‌نمایند آیا جاى آن ندارد که در قلوب افراد ملت جاى داشته و مورد نوازش و تقدیر ما نمایندگان قرار گیرد.

نایب رئیس - آقاى عباسى توجه بفرمایید خواهش می‌کنم بیانات خودتان را به اختصار بفرمایید و در اطراف پیشنهاد خودتان صحبت بکنید.

آزاد - طبق ماده 109 اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

عباسى - بسیار خوب آقایان چه حق‌کشى و چه بى‌انصافى از این بدتر و بالاتر که به این سازمان به طور عموم تاخته و با کلمات زننده و عبارات موهن آن‌ها را مورد حمله و ناسزا قرار دهیم، آقایان آیا این افسران و افرادى که در مرزهاى ما مشغول فداکارى هستند پس از وصول این روزنامه و خواندن عبارات موهن و زننده آن چه فکر خواهند کرد آیا رفتار هیچ آقا و نوکرى مانند رفتارى هست که ما با سازمان‌هاى خود مینماییم. آیا در موقعى که تمام دنیا هم خود را صرف بالا بردن ارزش روحى و تقویت سازمان‌هاى دفاعى خود می‌نمایند ما بایستى به این قسم سازمان‌هاى دفاعى خود را ضعیف و روحیه آن را متزلزل و متوحش سازیم. آقایان حمله به یک فرد را گرچه آن هم در روزنامه‌اى متین و میهن‌پرست غیر معقول است می‌توان به یک عمل خصوصى اطلاق کرد ولى حمله به یک سازمان 112000 نفرى که پادشان جوان ما با در تن کردن همان کسوت در رأس آن سازمان می‌باشد جایز و سزاوار نیست من به نام ملت کردستان انزجار خاطر خود وکلیه هم میهنان را از این مقاله که توسط یک نفر نماینده مجلس نگاشته شده ابراز و تقاضا دارم از این شخصى که به اتکاء مقام نمایندگى ملت به سازمان انتظامى کشور حمله نموده و روى نظریات خصوصى و شخصى عبارات موهن و زننده ادا نموده است سلب مصونیت نمایند تا در دادگاه‌هاى عمومى کشور تعقیب و به ملت ثابت شود که مجلس شوراى ملى که از نمایندگان حقیقى کشور تشکیل می‌شود داراى نظریات خصوصى نبوده و جز استحکام مبانى کشور و جزء بقاء استقلال و عظمت میهن منظورى را تعقیب نمی‌نمایند (صحیح است)

مکى- سلب مصونیت؟ چه فضولی‌ها هر وکیلى حق دارد هر چه می‌خواهد بگوید؟ این چه مسخره‌ای است؟

آزاد- بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم به موجب ماده 190.

نایب رئیس - بفرمایید.

آزاد - عرض کنم حالا بنده کار ندارم که آقاى عباسى تشریف آوردند این جا هرچه خواستند بگویند گفتند البته حق دارند ایشان هم وکیل هستند و صلاحیت دارند و می‌توانند حرف بزنند ولى بنده می‌خواستم بگویم که ایشان گفتند در روزنامه آزاد مطالبى نوشته شده است بنده می‌خواستم توضیح بدهم من از مردمانى هستم که شاید بیشتر از تمام مردم ایران معقتد به مجد و استقلال و عظمت ایران هستم حزب استقلال که در این روزنامه نوشته شده ماده اول مرامنامه‌اش نوشته است اعاده عظمت و استقلال ایران (عباسى - توهین به ارتش کرده‌اى) ساکت باش بنده معتقد هستم که اعاده عظمت ایران جز در پرتو سرنیزه و قشون به طریق دیگرى صورت نمی‌گیرد اما این که داریم قشون نیست (همهمه شدیدنمایندگان) گوش بدهید و فریاد نکنید من حرف حساب می‌زنم بنشین زمین آقا گوش بنده‏

عباسى - خفه شو.

نایب رئیس - آقاى آزاد استدعا می‌کنم مطابق ماده 109 صحبت بفرمایید.

آزاد - صبر کنید گوش بدهید داد و فریاد نکنید (زنگ رئیس و همهمه نمایندگان) بنده حرف حساب می‌زنم (بهادرى - این حرف حساب نیست) بنده دارم توضیح می‌دهم (عباسى- اگر ارتش نبود تو حالا این جا نبودى) من این جا بودم از این مامقانى بپرسید از آقایان دیگر بپرسید کى دفاع می‌کرد از وطنش شما سرتان را کرده بودید زیر برف شما کجا بودید؟ آقاى مامقانى آقاى محمد ذوالفقارى شما بگویید کى از وطن خودش دفاع می‌کرد، در مقابل یک عده متجاسر کى از مصالح وطنش دفاع می‌کرد؟ من دفاع می‌کردم من بودم.

دهقان - خیلى‌ها بودند که دفاع می‌کردند.

نایب رئیس - آقاى آزاد مطابق ماده 109 توضیحات خود را بدهید.

آزاد - مطابق ماده 109 است چرا این جا مزخرف می‌گویند، تقاضاى سلب مصونیت می‌کنندمن عرض می‌کنم در دوره 14 آقایان نمایندگان آمدند این جا قانونى وضع کردند که کسانى که در شهریور فرار کردند قابل مجازات هستند و مشمول مرور زمان نمی‌شوند. آیا این مجلس دوره 14 که این قانون را وضع کرد، صاحب منصب فرارى بود یا نبود، اگر صاحب منصب فرارى نبودچرا آن قانون را وضع کرد و اگر بود چکار کردند با آن‌ها؟ من حرفى نمی‌زنم من می‌گویم مجلس 14 قانونى وضع کرد آن قانون هیچ اجرا شد؟ (قبادیان - آق‌اولى یک از افسرهاى خوب شما است) آق‌اولى دو دفعه فرار کرد (بعضى از نمایندگان - فرار نکرد) (همهمه نمایندگان) اجازه بدهیدگوش بدهید آقا صبر کنید آق اولى دو مرتبه فرار کرده است (همهمه نمایندگان) (باتمانقلیچ - هم چو چیزى نیست) چرا گوش بدهید عرض کنم اجازه بدهید تمام مطالب را می‌گویم، شما چرا به او اجازه دادید که از من تقاضاى سلب مصونیت بکند به من اجازه نمی‌دهید؟ (یکى از نمایندگان- او پیشنهاد کرد) خیلى غلط کرد (کشاورز صدر- دکتر مفتاح را بگو) اجازه بفرمایید آقا آن را هم می‌گویم.

نایب رئیس - آقاى آزاد در اطراف ماده 109 بگوئید.

آزاد - عجب آقا چرا شما اجازه به او دادى که بیاید بگوید و از بنده سلب مصونیت بکند؟ آقایان اجازه بفرمایید، گوش بدهید، آق‌اولى دو مرتبه فرار کرد (باتمانقلیچ- هیچ هم چو چیزى نیست) گوش بدهید تاریخ دارد یک مرتبه کلنل فرج‌الله خان در موقعى که در مازندران بود و متجاسرین آمدند در رشت با ژاندارم‌ها فرار کرد شما اطلاع ندارید شما نمی‌دانید فرار کرد (زنگ رئیس)

نایب رئیس - آقاى آزاد ناطق محترم اگر ادامه بدهید مجلس را ترک می‌کنم من به شما اجازه دادم مطابق ماده 109 صحبت کنید اگر توهین به آقا شده است دفاع کنید.

آزاد - بله توهین شده است از من تقاضاى سلب مصونیت کردند من دفاع می‌کنم، به من اهانت کرده‌اند به من می‌گویند دروغ می‌گویى.

نایب رئیس- شما نباید برخلاف مقررات و خارج از موضوع صحبت کنید.

آزاد- خارج نیست، او راجع به ارتش صحبت کرد شما چرا به ایشان نگفتید (یکى از نمایندگان - این راجع به ارتش نبود) چرا راجع به ارتش بود (نورالدین امامى - بفرمایید کاندید شما را در شهردارى معرفى نکرد) وقتى که او می‌آید پشت این تریبون نسبت به من اهانت می‌کند حرفى نمی‌زنید و به حرف او گوش می‌دهید اما به حرف من گوش نمی‌دهید (اردلان- بیاناتتان را بفرمایید) بنده عرض می‌کنم که نسبت به قشون بنده خودم علاقه دارم ولى من می‌گویم یک سربازى باید در این مملکت درست بشود که اگر یک بدبختى براى مملکت پیش آمد او بتواند دفاع کند، من این حرف را زدم، اگر چنان چه شما یک سربازى داشته باشید، یک افسرى داشته باشید که روزى که در این مملکت حوادثى پیش می‌آید و شورشى شد برود سرکوبى بکند آن‌ها را بهتر است یا این که روزى قشون خارحى در این مملکت آمد فرار کند؟ ما که 150 میلیون تومان پول می‌دهیم باید یک قشون منظم و مرتب داشته باشیم که از آن استفاده بکنیم و مطمئن باشیم که در مواقع خطر از ما دفاع می‌کند، من کجا اهانت به قشون کردم؟ (نورالدین امامى - این صحبت‌ها را بر علیه مملکت ول بکنید بگذارید کارى بکنیم بابا ارتش ایران اگر بد است تو هم بدى) چرا وقتى که

+++

 او حرف می‌زد ساکت بودند؟

سزاوار - بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

دکتر اعتبار - بنده هم اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

صادقى - آقا با پیشنهاد آقاى عباسى بنده مخالفم اجازه بفرمایید.

نایب رئیس - آقاى صادقى بفرمایید.

صادقى - بنده با آن که مطلبى را که می‌خواستم عرض کنم خیلى مختصر بود در نتیجه اجراى امر آقایان پشت تریبون آمدم بنده تصور می‌کنم بیشتر تشنجات و اختلافاتى که در این مجلس و در مجالس گذشته پیش آمده است محققاً ناشى از عدم رعایت و اجراى نظام‌نامه داخلى مجلس بوده است (صحیح است) تمام مواد و آیین‌نامه داخلى مجلس در نتیجه تجربیات و در نتیجه پیش آمدها بوده است ماده 115 می‌گوید رئیس قبل ازاین که جلسه را ختم نماید در باب دستور جلسه آتیه یعنى تعیین روز و ساعت و موضوع مذاکرات به مجلس رجو ع می‌نماید، دستورى که به این ترتیب قرار داده شده است در محوطه مجلس در روزنامه رسمى اعلان خواهد شد ولى مجلس در هر موقع که لازم بداند می‌تواند دستور خود را تغییر بدهد (سزاوار- بقیه را هم بخوانید) یعنى تا آخر نظام‌نامه را؟ به طور کلى تمام تکالیف رئیس در موقع غیبت به عهده نایب رئیس است، تمام آن ماده را خواندم آقاى سزاوار بنده هیچ توجهى ندارم به مطالبى که آقاى عباسى گفتند یا جوابى که آقاى آزاد دادند دستور امشب مجلس بودجه مجلس است (صحیح است) و اگر آقاى رئیس توجه می‌فرمودند و با اجازه مجلس هم بیانات آقاى عباسى را تحمل می‌کرد بنده این را استدلال می‌کنم که در هر موقعى که ما آیین‌نامه را رعایت نمی‌کنیم مواجه می‌شویم با این اشکالات (صحیح است) بنده از تمام آقایان نمایندگان و هم از آقاى رئیس استدعا می‌کنم هر فردى از نمایندگان خواست از آیین‌نامه تخلف بکند جلوگیرى بکنند و ملاحظه خواهند فرمود خیلى از مشکلات رفع خواهد شد.

نایب رئیس - در جواب آقا لازم است که بنده صحبت بکنم و آن این است که آقاى عباسى پیشنهاد کرده‌اند که بودجه مجلس از دستور خارج شود بنده هم مطابق این پیشنهاد باید عمل کنم پیشنهاد ایشان بایدخوانده شود و به ایشان اجازه بدهم صحبت بکنند اگر ایشان آمدند این جا و از بودجه مجلس مختصر صحبت کردند و مطالب مهم دیگرى را طرح کردند تقصیر من نیست (صحیح است) و من هم چندین دفعه به ایشان تذکر دادم که از موضوع خارج نشوند و داخل موضوع بشوند این تکلیف خود آقایان نمایندگان است (صحیح است) و الا این جا که مکتب خانه نیست این جا مجلس شوراى ملى است این تقصیر به عهده بنده نیست.

دکتر اعتبار - بنده اخطار دارم.

نایب رئیس - آقاى دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار- ماده 130 که بنده به استناد آن اخطار کردم توهین به دولت را منع می‌کند بنده خواستم استفاده بکنم از این ماده و چند دقیقه وقت آقایان را بگیرم سوابق آزادى خواهى آقاى آزاد را همه می‌دانیم و می‌دانیم ایشان براى دفاع از عقیده خودشان 13 سال تمام در حبس بودند و در این زندگى زجر کشیدند و همین موضوع است که من را بیشتر متأثر می‌کند وقتى که ایشان به یک نفر فرد پاکدامن این مملکت حمله می‌کنند (صحیح است) سرلشکر آق‌اولى را آقایان همه سوابق زندگى او را می‌دانند آدمى است که به این مملکت خدمت کرده فداکارى کرده حبس رفته و امروز هم زندگیش پیش شما مثل روز روشن است (صحیح است) (آزاد- آقا توضیح بدهید کجا فداکارى کرده) اجازه بفرمایید آقا یک صفتى در این مملکت پیدا شده که شروع می‌کنیم تمام رجال مملکت را مرتب بهشان توهین بکنیم (یک نفر از نمایندگان- تعمدى است) و خودمان را در انظار خودى و دیگران کوچک می‌کنیم و این آقا به صلاح مملکت نیست بنده در موقعى که اعتبار‌نامه یکى از آقایان مطرح بود به او شدیداً اعتراض کردم خدا شاهد است هنوز پیش وجدان خودم ناراحتم که مبادا آن اظهاراتى که من این جا کردم و آن کتابى را که من این جا خواندم دروغ بوده و از روى غرض نوشته شده تا این اندازه من نگرانى دارم آقا شما چطور اجازه می‌دهید که یک نفر بیاید این جا و شما گوش بکنید که به یک نفر مرد پاکدامن شما توهین بکنند و بهش فرارى بگویند، این وضع مملکت نیست، مملکت آقا با این وضع از بین می‌رود.

نایب رئیس - چون آقاى عباسى پیشنهاد خودشان را پس گرفتند اجازه بدهید پیشنهاد دیگر خوانده شود (پیشنهاد آقاى کشاورز صدر به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم موضوع کمک موقت نمایندگان عجالتاً از دستور خارج شود تا بعداً مطالعه بیشترى در اطراف آن بشود.

نایب رئیس - آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر - عموم آقایان نمایندگان محترم مسبوق هستند که این نظرى که براى کمک هزینه نمایندگان پیدا شده در مجلس و بین آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى از جهت ملاحظه 24، 25 نفر اشخاصى بود که خیال می‌کردند که آن‌ها احتیاج دارند و یک عده از آن‌ها هم واقعاً محتاج بودند و این حقوق مجلس کفاف خرج آن‌ها را نمی‌داد تصور نمی‌کنم موضوع دیگرى غیر از این مطلب آقایان را واداشته باشد به این که بیایند و یک کمک موقتى براى نمایندگان پیش‌بینی کنند در بودجه مجلس که بعد این تشنج و این وضع در خارج، در جراید پیش آمد بکند بنده معتقدم آقایان هم تصدیق خواهند فرمود که براى کمک به این عده آقایان آمدند و این پیش‌بینی را کردند، بنده تصور می‌کنم به تصدیق آقایان یکى از نفرات ده، بیست، سى نفرى که فرض می‌کردند احتیاج داشته باشند بنده بودم و عده‌ای از آقایان مثل آقاى دکتر بقایى و خود آقاى دکتر معظمى (اردلان- اسم نبرید آقا) بنده عقیده خودم را عرض می‌کنم و اسم نمی‌برم آقاى دکتر معظمى که تشریف آوردند در این جا یک فرمایشاتى فرمودند و تقریباً مخالف این موضوع بودند ایشان که بنده اجازه می‌خواهم از طرف خودم عرض بکنم که ایشان هم از کسانى هستند که با نهایت اختصار و محدودیت زندگى می‌کنند و براى این که یک نماینده، به خصوص نمایندگان شهرستان‌ها بتوانند واقعاً به وضع موکلین خودشان رسیدگى بکنند از ارباب رجوع خودشان پذیرایى بکنند جواب تلگرافات را بدهند (اردلان- نظیر این پیشنهاد در جلسه قبل رد شده) اجازه بدهید آقا، براى انجام این کارها محتاجند یک کمکى بگیرند محتاجند یک حقوق نسبتاً کافى داشته باشند ولى آن نکته حساس این است که از روز اول در این مجلس اصلاح طلبان این مجلس قدم‌هایى را که برداشتند قدم اول این بود که گفتند ما باید از هزینه این مملکت بکاهیم خداى واحد شاهد است که بنده براى خودنمایى این عرایض را نمی‌کنم دیشب من مخالف بودم با کسانی که معتقد بودند باید این اضافه را نداد و معتقد بودم که باید داد. ولى امروز وقتى که از کاخ دادگسترى بالا می‌رفتم 50، 60 نفر از مستخدمین دولت به بنده رسیدند و گفتند آقایانى که می‌خواهند اصلاحات بکنند می‌خواهند سطح زندگى را بالا ببرند و هزینه زندگى را پایین بیاورند این‌ها هستند که اول می‌خواهند حقوق خودشان را اضافه بکنند قبول داریم که شما احتیاج دارید ولى مستخدمین دولت هم احتیاج دارند افراد این مملکت رعیت و کارگرى که در می‌آورند و می‌دهند و ما می‌خوریم آن‌ها هم احتیاج دارند بنده معتقدم آقایان توجه بفرمایند براى این که مجلس بتواند یک قدم بلنید بردارد و براى این که مجلس مورد حمله قرار نگیرد و براى این که مجال به مغرضین ندهد بیایید موافقت بکنید آقایان و بنده اطمینان می‌دهم از طرف آن عده‌ای که احتیاج به این کمک دارند وقول می‌دهم که تأیید بکنند این موضوع را استدعا می‌کنم (باتمانقلیچ- بنده مخالفم.) شما که باید مخالف باشید استدعا می‌کنم که این را از بودجه حذف کنیم (اسلامى- چرا وقت مجلس را می‌گیرید) اجازه بدهید آقا بنده از طرف عموم آقایان رفقا که احتیاج به این کمک دارند استدعا می‌کنم که اگر دیدند که این جا آقاى باتمانقلیچ خواستند دفاع بکنند این استناد را نکنند که حسن و حسین و على احتیاج دارند ماها نمی‌خواهم ما می‌گوییم که این را از بودجه حذف بکنید و احتیاج ندارد که دیگر مذاکره کنیم عجالتاً از دستور خارج شود اگر ضرورت پیدا کرد بعد بیاید به مجلس.

نایب رئیس- اجازه بدهید این پیشنهاد مطابق پیشنهادى است که آقاى دکتر معظمى کرده بودند و رد شده.

کشاورز صدر- رد نشده این پیشنهاد خروج از دستور است.

باتمانقلیچ- بنده مخالفم.

نایب رئیس- آقا عضو کمیسیون محاسبات هستید که می‌خواهید مخالفت کنید.

باتمانقلیچ - خیر بنده عضو کمیسیون محاسبات نیستم.

نایب رئیس - آقاى اردلان مخبر کمیسیون بفرمایید.

مخبر- عرض کنم پیشنهادى که نماینده محترم آقاى دکتر معظمى فرمودند نظیر همین پیشنهادى بود که آقاى کشاورز صدر فرمودند.

+++

جناب آقاى دکتر معظمى پیشنهادفرموده بودند که این موضوع از دستور خارج شود و برود به خارج و ثانیاً بیاید به مجلس هم رأى نداد مطابق نظام‌نامه داخلى مجلس وقتى که پیشنهادى رد شد تا مدت 6 ماه آن پیشنهاد را نمی‌توان مطرح کشد بنده از مقام ریاست محترم استدعا می‌کنم توجه بفرمایند که این پیشنهاد رد شده است.

نایب رئیس- اجازه بفرمایید عین پیشنهاد آقاى دکتر معظمى که در جلسه قبل فرمودند این است قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم قسمت کمک موقت نمایندگان به هیئت رئیس مجلس در کمیسیون محاسبات براى مطالعه بیشترى اعاده شود.

نایب رئیس - علی‌هذا رأى گرفته می‌شود و رد شده است پس این پیشنهاد مورد ندارد. آقاى کشاورز صدر پیشنهاد دیگرى خوانده می‌شود که از آقاى ملک مدنى است پیشنهاد می‌نمایم چون در بودجه مجلس مبلغ زیادى به نام تفاوت هزینه جلسات از قبل از ظهر به عصر و شب پیش‌بینی شده و مقتضى است صرفه‌جویی شود جلسات صبح‌ها ساعت 9 صبح تعیین شود.

نایب رئیس - اجازه می‌فرمایید؟ براى اطلاع آقایان به عرض می‌رسد که قبلاً هم پیشنهادى به همین مضمون از طرف 29 نفر ازآقایان شده است بفرمایید آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى - عرض کنم استدعا می‌کنم آقایان چون مجلس یک قدرى متشنج شده بود و احساسات آقایان یک قدرى شدت پیدا کرده یک قدرى خونسرد باشید و توجه بفرمایید که هر یک از ماها وظایفى داریم که انجام بدهیم و اگر عرایض بنده مورد توجه آقایان واقع نشد مطلبى نیست بنده عقیده‌ام را اظهار می‌کنم و رأى مجلس هم حاکم بر هر چیزى است همان طوری که آقاى صادقى فرمودند بنده هم معتقدم که همیشه ما باید رعایت نظام‌نامه مجلس را بکنیم تا در این جا حکومت اکثریت و حکومت مجلس شوراى ملى روشن و واضح باشد اگر هرج و مرج باشد که نمی‌‌شود حالا دلیل پیشنهاد خودم را عرض می‌کنم ما همه‌اش در صدد صرفه‌جویی در بودجه مملکت هستیم و عقیده‌مان این است که به هر وسیله‌اى که ممکن است صرفه‌جویی بکنیم حتى یک مؤسسات زایدى که هست می‌گوییم باید حذف کرد. الان براى حقوق آقایان نمایندگانى که همه می‌دانیم که این‌ها مردمان با صلاحیت، مردمان فاضل مردمان با تقوایى هستند منتها وضعیت مالى این‌ها طورى نیست که بتواند با این حقوق زندگى کنند خود آقایان براى این که رعایت صرفه‌جویی شده باشد و بعدها در بودجه کشور بتوانند یک اقلام زیادى را حذف کرده باشن اظهار می‌کنند ما از این قسمت صرف‌نظر می‌کنیم، آن وقت در این بودجه مجلس شوراى ملى که الان مطرح است و پیشنهاد شده یک مبلغ فوق‌العاده‌اى به نام تفاوت جلسات از صبح به شب پیش‌بینی شده که همه در دسترس دارید بردارید و بخوانید ما چرا بیاییم جلسات مجلس را از صبح به عصر موکول کنیم وصد هزار تومان یا 120 هزار تومان در سال تفاوت بدهیم این حرف صحیح نیست ما باید رعایت کوچک‌ترین صرفه‌جویی را در این بودجه مجلس شوراى ملى بکنیم (کشاورز صدر- صحیح است) (برزین- آقاى کشاورز صدر صحیح نیست) الان آقایان برخلاف انتظامات رفتار می‌کنند آقاى برزین توجه بفرمایید بنده حرفم را می‌زنم وشما هم تشریف بیاورید پشت این تریبون و حرفتان را بزنید هر کدام از آقایان مخالف هستید بیایید در این جا صحبت کنید بنده با منطق و استدلال حرف می‌زنم بنده عرض می‌کنم اگر ما در مقام صرفه‌جویی هستیم و باید هم باشیم زیرا با صد هزار تومان و 120 هزار تومان تفاوت بودجه که از صبح به عصر شده ما می‌توانیم یک بیمارستان درست کنیم که یک جماعتى را در آن جا پرستارى کنیم؟ براى این که یک آقایانى می‌خواهند صبح قدرى دیر از خواب بلند شوند و براى این که آقایانى می‌خواند که صبح‌ها بروند دنبال کارهاى دیگر به بودجه مجلس اضافه شود و از مردم فقیر گرفته شود که ما صبح زود نمی‌آییم چرا نمی‌آییم، ما باید آن مستخدم بیچاره‌اى که صبح زود از پاى ماشین بلند می‌شود و می‌رود اداره‌اش و ساعت هشت پشت میزش نشسته چه فرقى داریم؟ ما اگر می‌گوییم نماینده ملت هستیم، اگر می‌خواهم خودمان را با آن‌ها هم آهنگ کنیم باید تمام روش و رفتارهایمان مطابق وقت آن‌ها باشد ما وزیر نیستیم، ما وکیل ملت هستیم ما خودمان را باید با آن‌ها تطبیق کنیم بنده این جا می‌خواهم عرض کنم همان طورى که پری‌شب هم این جا عرض کردم ما براى این که همدردى کرده باشیم باید همه جور در مقام همدردى ملت و مردم بیاییم ما ازحال مردم با خبر هستیم ما می‌دانیم که مردم چقدر فقیرند به خدا این صد هزار تومان تفاوت هزینه‌اى که از صبح به عصر پیدا شده اگر ما رأى بدهیم به عقیده بنده گناه کرده‌ایم. این عقیده بنده است، بنابراین بنده پیشنهاد کردم که جلسات عصر به صبح تبدیل شود و امیدوارم آقایان نمایندگان و رفقاى بنده که می‌دانم همه به بنده عنایت و لطف دارند شاید احساس بکنند که بنده خیلى بی‌غرضانه و با کمال صداقت این جا عرض می‌کنم باید با پیشنهاد بنده موافقت بکنند.

رضوى - بنده مخالفم.

نایب رئیس - آقاى رضوى شما عضو کمیسیون محاسبات هستید؟

رضوى - خیر.

اردلان - اجازه می‌فرمایید آقاى رئیس بنده مخبر کمیسیون هستم!

نایب رئیس - اجازه بدهید ماده 63 خوانده شود،

 (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 63- اصلاحاتى که در ضمن شور ثانوى پیشنهاد می‌شود در صورتى که از طرف کمیسیون ارجاع آن خواسته نشود صاحب اصلاح به طوراختصار آن را توضیح و استدلال می‌کند و فقط اعضاى کمیسیون حق جواب دارند پس از آن مجلس در باب قبول توجه یا عدم قبول توجه رأى می‌‌دهد در صورت قبول توجه آن اصلاح به کمیسیون فرستاده می‌شود درباره این قبیل اصلاحات نمی‌توان همان روزى که پیشنهاد شده است رأى داد.

دکتربقایى - آقا این اصلاح نیست بنده مخالفم.

رضوى - بنده مطابق ماده 110 اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

نایب رئیس- بفرمایید آقاى رضوى.

رضوى - در ماده 110 نظام‌نامه پیش‌بینی شده که هر وقت یک لایحه‌ای مطرح هست آقایان نمایندگان مواظبت بکنند حتى در ضمن گفتارشان از موضوع مورد بحث خارج نشوند، چرا؟ علتش خیلى واضح است، براى این که یک لایحه‌ای که مطرح است البته آقایان نمایندگان در پیرامونش مطالعه کرده‌اند تحقیق کرده‌اند و روى آن با تفهم کامل می‌توانند بیایند این جا اظهار نظر بکنند ولى اگر از موضوع خارج شدند طبعاً چون مهیا نیستند ممکن است یک چیزهایى بفرمایند الان بودجه مجلس شوراى ملى مطرح است موضوع تعیین وقت یا تغییر وقتى در کار نیست در این جا جناب آقاى ملک که از نمایندگان بسیار نجیب این دوره و ادوار گذشته هستند آمدند این جا صحبت کردند و بنده که می‌خواهم جواب بدهم آقاى رئیس می‌فرمایند که عضو کمیسیون محاسبات نیستند. موضوع تغییر وقت فقط از نظر یک مطلبى که آقاى ملک فرمودند ممکن است مورد پیداکند و آن موضوع صد هزار تومان است در حالى که این موضوع عملى است که هنوز کاملاً غیر مسلم است چنان چه ملاحظه فرمودید احتیاطاً براى این تغییر وقت‌ها و امور فوق‌العاده پنجاه هزار تومان پیش‌بینی شده آن هم تازه معلوم نیست خرج بشود یا نشود آن وقت این مطلب را با یک مقدماتى و یک جلب توجهى و صرفه‌جویی به حال مملکت و نبودن اوضاع و احوال می‌فرمایند در هر حال اغتنام از فرصت و استفاده از فرصت از امورى بوده که همیشه در مجلس شوراى ملى دایر بوده بنده هم استدعا می‌کنم که دو دقیقه به بنده فرصت بدهند که بنده هم استفاده فرصت را داشته باشم عرض کنم جلسات صبح و عصر در ده دوره ... حالا من کارى ندارم در پنج دوره که ما بودیم و مشاهده کردیم اوقات مجلس صبح بوده در ضمن جریان صبح با اخطارها، با اقدام‌هاى مختلف این صورت مجلس‌هاى چاپ شده مهیا است ملاحظه بفرمایید هیچ وقت نشد که مجلس شوراى ملى زودتر از یک ساعت یا یک ساعت و نیم به ظهر مانده تشکیل شود (صحیح است) و یک ساعت بعد از ظهر هم ختم شده در این دوره هم چون اوایل مجلس این وضعیت پیش آمد عده‌ای از آقایان نمایندگان که شاید اغلب آن‌ها این جا هستند پیشنهاد کردند از براى این که وقت مفصل‌تر و موقع بیشتر باشد اجازه می‌خواهم به این که شب بیاییم کار بکنیم حالا هم مشاهده می‌فرمایید از وقتى که این عمل شده مجلس توانسته است یک قدم‌هاى مهمى بردارد در هیچ یک از ادوار جلسات متوالى پنج ساعت و شش ساعت نبوده ولى در این مدتى که عصر بوده جلسات طولانى بوده و کار هم پیشرفت کرده با این مقدمه بنده استدعا می‌کنم که جناب آقاى ملک هم در این باب مطالعه بفرمایند تا انشاءالله وقت بیشتر باشد و ما بتوانیم کار بکنیم.

نمایندگان - رأى، رأى.

نایب رئیس- اجازه بفرمایید، چون که موضوع صحبت نماینده محترم مربوط به اخطار نظام‌نامه‌اى بود بنده خیلى خوشوقتم که نماینده محترم خواستند موضوع را مربوط به بودجه نکنند ولى خودشان در ضمن

+++

بیاناتشان تصدیق کردند که مربوط به بودجه هست پس علی‌هذا پیشنهاد مربوط به بودجه هست و از موضوع خارج نبوده است علی‌هذا اگر اجازه بفرمایید آقاى مخبر توضیح بدهند.

مخبر کمیسیون محاسبات  (آقاى اردلان) - این پیشنهادى که آقاى ملک فرمودند راجع به بودجه‌ای‌ است که ما الان در دست داریم البته این یک حقیقتى است که نمی‌شود مکتوم کرد مبلغ اعتبار اضافه‌کارى کارمندان و خدمتگذاران براى جلسات مجلس در عصرها 500 هزار ریال است، از تاریخى که مجلس شوراى ملى به موجب یک قانونى جلسات را عصرها معین کردند کمیسیون محاسبات هم موظف بود که امر مجلس شوراى ملى را اطاعت کند این بود که به یک عده‌ای اطلاع دادند که عصرها بیایند و کار بکنند از این جهت ما این اعتبار را در بودجه منظور کردیم و حالا اگر مجلس شوراى ملى این اعتبار را رأى ندهد البته اعتبارى نخواهد داشت این کار و این آقایان عصرها آمده‌اند این جا بدون این که به آن‌ها یک حقوقى بدهیم، البته نظر به این که مجلس شوراى ملى جلسات خود را به موجب یک قانونى عصرها معین کرده اگر آقاى ملک پیشنهادى بفرمایند فقط می‌توانند حذف این اعتبار را پیشنهاد کنند و الا تغییر جلسه را نمی‌شود پیشنهاد کرد. تغییر جلسه به موجب یک قانونى از مجلس شوراى ملى افتاده به عصر و این جا یک اعتبارى هست اگر خواسته باشید این اعتبار خذف شود چه تأثیرى به تغییر جلسات دارد بنابراین آقاى ملک می‌توانند فقط پیشنهاد بفرمایند که این اعتبار از بودجه حذف شود.

دکتر بقایى - بنده مخالفم باید توضیح بدهم.

نایب رئیس - شما عضو کمیسیون نیستید.

دکتر بقایى - عضو کمیسیون خارج از نوبت می‌تواند صحبت کند بنده مخالفم و این طبق یک قانونى است که مجلس گذرانیده به این جهت وکیل حق دارد حرف بزند.

نایب رئیس - بفرمایید آقاى دکتر بقائى ولى به طور اختصار بیانات خودتان را بفرمایید.

دکتر بقایى - بسیار خوب مختصر عرض می‌کنم... عرض کنم البته به طورى که خاطر آقایان محترم مستحضر هست مدت چهل و دو سال است این مجلس تشکیل شده و جلسات هم صبح تشکیل می‌شده و از اولین صورت جلسه‌اى که در دست هست شما مراجعه بفرمایید همیشه وکلاء شکایت کرده‌اند از این که آقایان سر موقع نمی‌آیند و جلسه دیر تشکیل می‌شود (صحیح است، احسنت) همیشه شکایت کرده‌اند. همیشه اخطار نظام‌نامه‌اى کرده‌اند همیشه هم گفته‌اند جلسه دیر تشکیل می‌شده و زود ختم می‌شده. در ابتداى این دوره (البته انسان باید از تاریخ عبرت بگیرد، از گذشته عبرت بگیرد) ما دیدیم هیچ راهى براى جلوگیرى از دیر تشکیل شدن جلسات صبح وجود ندارد هر راهى بوده قدماى ما آن راه را رفته‌اند و نتیجه نگرفتند ما آمدیم گفتیم براى امتحان‏... آقاى ملک استدعا می‌کنم توجه بفرمایید مخصوصاً خواهش می‌کنم جنابعالى توجه بفرمایید چون علاقه‌مندم جنابعالى که حسن‌نیت دارید به این موضوع توجه بفرمایید، ما آمدیم براى امتحان گفتیم که یک مدت جلسه عصرها باشد ببینیم نتیجه‌اش چه می‌شود البته بعضى از آقایان صبح‌ها خوش‌ترشان می‌آید بعد به خیال افتادند که جلسه بیفتد به صبح چندین روز است که گفتگویى در مجلس بود و حتى یک عده‌ای هم می‌خواستند یک طرحى براى این کار تهیه کنند بنده وقتى که مواجه با این موضوع شدم رفتم مطالعه کردم کارى که هیچ کدام از آقایانى که طرح را امضاء کردند نکردند کردم، بنده به تمام صورت جلسات مجلس از ابتداى این دوره تا الى حال مراجعه کردم نتیجه‌اش این شده است که مجموعاً 62 جلسه تشکیل داده‌ایم که از ششم مرداد تا چهاردهم ماه هشتم سى و هفت جلسه‌اش بوده که صبح‌ها تشکیل شده و مجموع ساعاتى که در این 37 جلسه ما کار کرده‌ایم 80 ساعت و 58 دقیقه است 22 جلسه عصر تشکیل شده این 22 جلسه از 17- 8 تا اول بهمن بوده بنده حساب کردم که دو ماه و چهارده روز می‌شود مجموع ساعاتى که ما در این 22 جلسه کار کردیم 54 ساعت و 25 دقیقه بوده، به طورى که وقتى که جلسه دو ساعت و دو دقیقه و 12 ثانیه بوده، و از موقعى که عصرها شده هر جلسه 2 ساعت و 28 دقیقه و 25 ثانیه شده بنده خیلى معذرت می‌خواهم آقایان را با این حساب‌هاى خرد و باریک تصدیع دادم (بعضى از نمایندگان - بفرمایید، احسنت) ولى لازم بود که این مطالب را به عرض آقایان برسانم عرض کنم. اگر حد متوسط را بگیریم 11 جلسه در ماه تشکل شده تفاوتش می‌شود پنج ساعت و 14 دقیقه و 30 ثانیه که در هر ماه که عصرها تشکیل جلسه بوده و ما کار می‌کرده‌ایم به این حساب بیشتر کار کرده‌ایم اما حالا روى این حساب گفتند ماهى ده هزار تومان اضافه شده عرض کنم این حسابش خیلى ساده است آن چه که مربوط به بودجه خود مجلس شوراى ملى است در حدود 24 میلیون ریال است در سال یعنى ماهى 200000 تومان اگر این را آقایان حساب کنند حد متوسط ساعاتى که در این شش ماه کار کرده‌ایم این دویست هزار تومان را در ماه براى این 21 ساعت خرج می‌کنیم یعنى هر ساعتى که ما این جا می‌نشینیم و کار می‌کنیم 9 هزار و کسرى تومان از کار در می‌آید آقایان خواهش می‌کنم دقت بفرمایند هر ساعتى که ما این جا کار می‌کنیم 9 هزار و کسرى تومان براى این ملت فقیر از کار در می‌آید، حالا ما آمده‌ایم عصرها کار می‌کنیم می‌گویند در ماه 10 هزار تومانى باید اضافه حقوق بدهند چون این پنجاه هزار تومان که در بودجه گذاشته شده است مال پنج ماه است (امینى- این هم قطعى نیست اعتبار است) فرض کنید بنده خودم هم موافق با تصویبش هستم و حتى موافق هم هستم که بیشتر هم تصویب شود براى این که کارمندان مجلس با کمال صمیمیت و دلسوزى کار می‌کنند (صحیح است، صحیح است) این اضافه‌اش در ماه می‌شود ده هزار تومان ما در ماه اگر عصر تشکیل جلسه بدهیم پنج ساعت و 14 دقیقه و 30 ثانیه بیشتر کار می‌کنیم یعنى به این حسابى که کار کرده‌ایم متجاوز از 50 هزار تومان بیشتر کار می‌کنیم 10 هزار تومان ما خرج می‌کنیم 50 هزار تومان بیشتر کار می‌کنیم (صحیح است) اما یک چیزى دیگر براى آقایان عرض کنم اجازه می‌فرمایید (بعضى از نمایندگان- بفرمایید) یک مطلب دیگر خدمت آقایانى که می‌خواهند جلسه صبح باشد عرض کنم ولى تقاضا می‌کنم آقایان همه‌شان مطلب را گوش بدهند آقایان می‌گویند جلسه را بگذارید به صبح ما زودتر می‌آییم اجازه بفرمایید یک امتحانى می‌کنیم اگر آقایان ممکن است سر ساعت بیایند قرار می‌گذاریم عصرها تا مدت یک ماه جلسه ساعت 4 بعد از ظهر یا شش بعد از ظهر یا 12 نیمه شب تشکیل شود ولى سر وقت مقرر تشکیل شود اگر ما یک ماه موفق شدیم که این رویه را ادامه بدهیم بنده هم حاضرم که جلسات را صبح تشکیل بدهیم و موافقت می‌کنم (احسنت) ولى در غیر این صورت خواهش می‌کنم آقایان صحبت صبح را نکنند براى این که ما می‌دانیم جلسه دیر تشکیل می‌شود نیم ساعت بعد از ظهر آقایان جلسه را ختم می‌کنند (احسنت)

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى ملک مدنى آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد، پیشنهادات دیگر خوانده می‌شود.

کشاورز صدر- جریان پیشنهاد آقاى ملک مدنى این بوده که 500 هزار تومان براى تشکیل جلسات در عصر حذف بشود این را مربوط به آن طرحى که قبلاً داده بودند راجع به جلسات صبح کردند و حال آن که در دستور مجلس موضوع بودجه مجلس است و اگر رأى می‌گرفتند باید رأى گرفته شود که آیا پیشنهاد ایشان قبول می‌شود که حذف بشود؟ رأى گرفتن به قبل از ظهر غلط است به عقیده بنده پیشنهاد می‌کنم پیشنهاد اصلاحى بنده را قرائت بفرمایید.

نایب رئیس - آقاى کشاورز صدر ما رأى گرفتیم به پیشنهاد آقاى ملک مدنى و رد شد پیشنهاد آقاى دکتر ملکى خوانده می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم نمایندگان مجلس حق ندارند وکالت یا حکمیت کسى را که طرفش دولت و یا مؤسسات دولتى و یا موسساتى که با سرمایه دولت کلاً و یا جزاً اداره می‌شود قبول نمایند.

نایب رئیس- آقاى دکتر ملکى.

دکتر ملکى- عرض کنم بنده توضیح زیادى ندارم فقط الان مذاکره در این جا راجع به این بود که آقایان سر وقت حاضر نمی‌شوند بیشترش سر این است که آقایان در خارج مشغولیاتى دارند و اگر آقایان مشغولیاتى نداشته باشند باید صبح کار کرد و این بهتر است تا بعد از ظهر و اما این پیشنهادى که بنده کردم براى این بود که اموال ملت ایران حیف و میل نشود عده‌ای از آقایان هستند این جا که بنده نمی‌خواهم اسم ببرم نمی‌خواهم به کسى توهین شده باشد کسانى هستند که با دولت دعوایى دارند یا ادعایى از دولت دارند یکى از نمایندگان را اگر وکیل قرار بدهند آقایان نمایندگان با نفوذى که دارند ممکن است خداى نکرده از موقعیت خودشان استفاده کنند و به ضرر مالیه مملکت و به ضررملت ایران تمام می‌شود (صحیح است) این تبصره‌اى که بنده پیشنهاد کردم براى این است که مورد توجه تمام آقایان نمایندگان قرار بگیرد

+++

 و امیدوارم که این پیشنهاد تصویب شود (صحیح است، احسنت)

نایب رئیس- مخالفى ندارد؟ (سزاوار- یک مرتبه دیگر قرائت کنید) (یک مرتبه دیگر قرائت شد)

سزاوار- بنده مخالفم.

نایب رئیس- بفرمایید.

سزاوار- عرض کنم وقتى پیشنهادى می‌شود البته پیشنهاد دهنده براى نظر خودش یک مقدماتى ذکر می‌کند بنده از آن نظر دفاع نمی‌کنم که تصور نشود که بنده کارهایى که به طرفیت دولت است زیاد داشته باشم بنده یک کارى که مشمول این پیشنهاد بشوم ندارم و اگر داشته باشم استعفا می‌کنم اما همان طوری که این حساب را می‌کنند از آن طرف مردمانى هستند که با دولت سر و کار دارند و حق و حسابشان را دولت نمی‌‌دهد درست است که در بعضى موارد ممکن است حق دولت تضییع شود اما در بیشتر موارد هم حق مردم تضییع می‌شود و بالنتیجه مردم هم یک نوع وکیلى می‌خواهند که بتواند در مقابل دولت با دستگاهى که دولت دارد مشاوره‌هاى حقوقى، وکلایى که حقوق کافى و شافى می‌گیرند یک وکیلى تهیه بکنند که برود در دیوان محاسبات و دفاع کند بنابراین به نظر بنده از نظر مصلحت مردم صلاح نیست والا بنده شخصاً علاقه‌اى ندارم و روى اصول کلى عرض می‌کنم.

نایب رئیس - آقاى دکتر عبده موافقید (دکتر عبده- بلى) بفرمایید.

دکترعبده - عرض کنم بنده وکیل دادگسترى هستم و وکیل مجلس مع‌ذلک بااین پیشنهاد موافقم و از رفقاى وکیل دادگسترى خودم که در این جا هستند مخصوصاً استدعا می‌کنم آقایان موافقت کنند چرا؟ بنده اگر با این پیشنهاد موافقت کردم براى این است که مصلحت رفقاى ما که وکیل دادگسترى هستند ایجاب می‌کند که با این پیشنهاد موافقت کنند چرا براى این که رفقاى ما نماینده مجلس هستند آبروى آن‌ها آبروى مجلس شوراى ملى است (صحیح است) و این عقیده جنابعالى تازگى نداشت این عقیده را بنده خودم در یک موردى اعمال کردم در یک مورد کارى که بر علیه دولت بود به محض این که بنده قبول وکالت مجلس را کردم و از ادامه آن وکالت استعفا دادم (صحیح است) (یک نفر از نمایندگان - از سیصد هزار تومان هم صرف‌نظر کردید) براى این که نظر من همیشه این بود و این موضوع در همه جا هست وکلاى دادگسترى در فرانسه اصولاً آزادند وکیل مجلس باشند وکیل مجلس هم می‌تواند وکیل دادگسترى باشد ولى وکیل مجلس در دعاوى که بر علیه دولت یا مؤسسات دولتى است نمی‌تواند به نفع یک طرف وکالت کند (عباس نراقى - به نفع دولت چطور؟) ...

نظرم نیست ولى در هر حال بر علیه دولت نمی‌تواند قبول وکالت بکند آقایان بنده خیال می‌کنم در این موقع حساس هر کدام از ما که قبول نمایندگى ملت را کردیم باید یک فداکاری‌هایى یک از خودگذشتگى‌هایى بکنیم (صحیح است) این از خودگذشتگى خیلى طبیعى و منطقى است و خیلى مشکل است اجازه بدهید ما نمونه باشیم براى از خود گذشتگى (صحیح است، احسنت)

مخبر- اگر پیشنهادى را مخبر قبول بکند جزء ماده می‌شود و اگر قبول نکند و قابل توجه مجلس بشود برمی‌گردد به کمیسیون ولى مورد دیگرى هم دارد که مخبر به نظر مجلس واگذار کند.

 (دکتر معظمى - اگر مجلس قبول کرد جزو لایحه می‌شود) مجلس اگر قبول کرد بنده مخالفتى نخواهم داشت (بعضى از نمایندگان - قبول کنید که رأى گرفته نشود) بنده قبول می‌کنم.

سزاوار- با یک اصلاحات مختصرى باشد هم از طرف دولت و هم بالعکس از طرف اشخاص بر علیه دولت.

نایب رئیس - آقاى مخبر شما قبول می‌کنید؟

اردلان - بله این اصلاح را بنده قبول می‌کنم.

نایب رئیس- علی‌هذا پیشنهاد آقاى دکتر ملکى با اصلاحى که شده مجدداً قرائت می‌شود.

 (پیشنهاد می‌کنم نمایندگان مجلس حق ندارند وکالت و یا حکمیت کسى را که طرفش دولت و یا مؤسسات دولتى و یا مؤسساتى که با سرمایه دولت کلاً و یا جزاً اداره می‌شوند از طرف اشخاص و یا دولت قبول وکالت نمایند) (صحیح است)

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر راجى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

چون بهدارى مجلس شوراى ملى خیلى حقیر است و اگر مختصر آسیبى به یک یا چند نفر برسد وسایل درمان و زخم‌بندى و بسترى کردن حتى براى چند ساعت کافى نیست پیشنهاد می‌شود که درمانگاه کافى براى کارمندان و مستخدمین جزء در نظر گرفته شود که در آن بتوان پنج تا ده بیمار را نیز بسترى نموده و محل پرداخت آن را بابت جرایم تأمین گردد.

نایب رئیس - چون پیشنهاد خرج است نمی‌شود (جمعى از نمایندگان - پس گرفتند) پیشنهاد دیگرى خوانده می‌شود (پیشنهاد آقاى شریعت زاده)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- نظر به این که اصولاً تصویب تبصره به منظور بیان مقصود قانون‌گذار از متن ماده قانون با بیان موارد مشمول و مستثنیات آن است و نظر به این که تبصره‌هاى ماده اول قانون بودجه مجلس شوراى ملى مشتمل بر وضع احکام و مقررات مخصوص و مستقل راحع به امورى است که متن ماده حاکى از آن‌ها نیست از این روى پیشنهاد می‌کنم متن ماده اول و تبصره‌ها به پنج قسمت تقسیم شود.

نایب رئیس - آقاى شریعت زاده بفرمایید.

شریعت‌زاده - به نظر بنده این پیشنهاد بسیار ساده و واضح است زیرا که در مجلس وقتى که براى قانون تبصره‌اى نوشته می‌شود باید به این منظور باشد که مقصود مقنن از متن ماده مفهوم شود بنابراین و نظر به این که این تبصره‌ها هر کدام حکم مستقل دارد و قانون مستقلى است بهتر این است که به پنج قسمت تقسیم شود و در وسط سطر ماده اول نوشته شود بعد یک، دو، سه، چهار، پنج.

مخبر کمیسیون - بنده قبول می‌کنم.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى گنجه‌اى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم مبلغ 3250000 ریال مندرجه در فقره یک به عنوان کمک موقت به آقایان نمایندگان از بودجه سه دوازدهم مجلس شوراى ملى حذف شود.

حاذقى - عین همین پیشنهاد رد شد.

مخبر - پیشنهاد تجزیه بکنید.

صدرزاده - پیشنهاد تجزیه هم شده.

نایب رئیس - آقاى گنجه‌ای بفرمایید.

گنجه‌اى - عرض کنم حضور آقایان بعد از آن تشنجاتى که این جا شد صحبت کردن این جا خالى از اشکال نیست ولى خواهش می‌کنم آقایان قدرى توجه بکنند و عرایض بنده را دقت بکنند بعد قضاوت بفرمایند قرار این بود که کمیسیون محاسبات مجلس این موضوع اضافه حقوق را در مجلس خصوصى طرح بکند و پس ازآن که اتخاذ تصمیم شد و آقایان موافق و مخالف صحبت‌هاى خودشان را کردند و رأى گرفته شد بعد در مجلس علنى بدون گفتگو و بدون تظاهرات دیگر بیاید و طرح بشود ولى به نظر بنده این تشریفات مقدماتى به عمل نیامد و ما بدون اطلاع مواجه شدیم با طرح این سه دوازدهم و نبایستى این جا صحبت‌هایى که در جلسات گذشته پیش آمد مطرح بشود و یک صحبت‌هایى بشود که خداى نکرده آن اشخاصى که احتیاج دارند به گرفتن این اضافه حقوق به آن‌ها بربخورد حالا چون گفتگو شد من ناچارم این جا توضیح بدهم به طورى که آقایان همه می‌دانند مطابق صورتى که این جا تهیه شده تقریباً چهل نفر اشخاصى هستند که محتاج هستند به دستمزد یا به حقوق یا به مقررى کما این که سابق هم خدمت می‌کردند و یا در یک جایى بودند بایستى خدمت بکنند و حقوق بگیرند این مسلم بود و البته ندارى و دارا بودند هیچ کدام عیب نیست و دارا بودن از راه نامشروع به نظر بنده عیب و نقص است و این عده هم شاید حاضر بودند که از این کمک استفاده بکنند ولى با آن صحبت‌هایى که شد که بایستى نیازمند باشند محتاج باشند (شاید یکى از آن‌ها هم بنده باشم) نبایستى دیگر آقایانى هم که به این کمک محتاج هستند زیر بار این بروند زیرا همان اشخاصى که ندار هستند آن قدر مناعت و شهامت دارند که به هیچ قیمتى با این شرط با این وضع که این دستمالى شد و به حیثیت آن‌ها برخورد حاضر بشوند بگرفتن، این است که بنده خودم شاید از جزو کسانى باشم که جزو این فقره باشم و آقاى مهندس رضوى هم هستند ولى ماها دیگر حاضر نیستیم و آن جریمه‌اى که آقاى آزاد می‌فرمایند بنده به نوبه خودم حاضرم، این یک قسمت که بنده هم حاضرم که این را کسر بکنند و اما این را هم براى آقایان بگویم که این یک دوازدهم پرداخت حقوق کارمندان مجلس هیچ مانعى ندارد و نباید حسابداران ما حقوق آقایان را معطل بکنند زیرا این در توى بودجه کل کشور تصویب شده بنابراین مقام ریاست توجه بفرمایند حقوق آقایان کما فى‌السابق مثل ماه آذر پرداخت شود و این تأخیرات باعث نشود که حقوق آقایان به عقب بیفتد. یکى هم موضوع چاپخانه را می‌خواستم عرض کنم (دکتر معظمى- در قسمت خودش پیشنهاد بفرمایید) بسیار خوب بعد عرض می‌کنم.

نایب رئیس - آقاى سزاوار.

+++

 سزاوار- گرفتارى عجیبى پیداکردیم براى این کار بنده که دفاع می‌کنم این جا تکرار می‌کنم دیروز هم عرض کردم خوشبختانه یا بدبختانه ریاست کمیسیون محاسبات با بنده بود مخبریش هم به آقاى اردلان واگذار شده این چیزى نبوده است که کمیسیون محاسبات خودش فکر کرده باشد بنده باز صریح و روشن عرض می‌کنم آقایان مکرر در مکرر و به تناوب مراجعه کردند صحبت شد بحث مفصل شد جلسه خصوصى تشکیل شد چند نفر نماینده تعیین کردن نمایندگانشان جلسات عدیده تشریف آوردن در کمیسیون محاسبات با حضور آن‌ها استدلال شد به اتفاق تقریباً رأى دادند این گزارش حاضر شد قریب بیست روز هم این گزارش را بنده نگه داشتم امضاء نکردم اعتراض کردند که چرا گزارش را رد نکردى دو مرتبه هیئت رئیسه تشکیل شد باز هم مذاکره شد آمدیم و تمام این قسمت‌ها عمل شد حالا قربان آن طورى که آقاى گنجه‌ای توجه بفرماییدبنده با نظر آقا موافقم دیشب هم عرض کردم اجازه بدهید این قضیه بنا به مصلحت بوده این چیزى نبوده که در مقام تبذیر و تفریط یک عملى شده باشد و این را هم بنده مصلحت نمی‌دانستم که این قدر در اطرافش بحث بشود (صحیح است) این مربوط به خود نمایندگان است اجازه ندهید که ما بیشتر از این در اطراف این موضوع بحث بکنیم (صحیح است) اگر می‌خواهید رأى بدهید اگر نمی‌خواهید رأى ندهید حالا هى پیشنهاد راجع به این موضوع می‌دهید که از دستور خارج کنیم پیشنهاد می‌دهید کسى بیرون حق ندارد سرفه کند (خنده نمایندگان) بنده دیگر نمی‌خواهم بیش از این در این قسمت عرض بکنم و دفاع بکنم همه این کارها را هم که بکنیم باز در بحث اولى گرفتاریم بنده دیگر نمی‌خواهم بیش از این حرفى بزنم و دیگر هم حاضر نیستم در این موضوع بحث کنم هر تصمیم قطعى اتخاذ می‌فرمایید بفرمایید.

مخبر- بنده فقط می‌خواستم عرض کنم آقاى گنجه‌ای توجه بفرمایید که این مبلغ چقدر است عرض کردم که بودجه مجلس شوراى ملى از صدى نیم بودجه کل کشور کمتر است این اضافه هم عشر بودجه مجلس شوراى ملى است بنابراین از هر هزار تومان که براى مملکت خرج می‌شود این اضافه پنج ریال می‌شود این تناسبى است که شما باید در نظر بگیرید و باز هم عرض می‌کنم که دویست میلیون ریال از اتومبیل‌هاى زاید دولت ما صرفه‌جویی کردیم این دویست میلیون ریال پنج برابر بودجه مجلس است و 50 برابر این اضافه مختصرى است که ما منظور کرده‌ایم یعنى از خرج اتومبیل‌ها 50 تومان که کسر کردیم 49 تومانش را صرفه‌جویی کردیم بقیه‌اش که یک تومان می‌شود براى این اضافه منظور کرده‌ایم این است که این چیز مهمى نیست تأثیر عمده‌اى ندارد و ما اعضاى کمیسیون محاسبات مصلحت مملکت را این طور تشخیص دادیم و این را پیشنهاد کردیم باز هم بسته به رأى مجلس است رأى بدهید پرداخته می‌شود رأى ندهید پرداخته نمی‌شود.

2- تعطیل جلسه به عنوان تنفس‏

نایب رئیس - عده براى رأى کافى نیست اگر اجازه می‌دهید ده دقیقه تنفس داده شود و دوباره مجلس تشکیل شود

 (ساعت هشت و بیست دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم شد و دیگر تشکیل نگردید)

 

اخبار مجلس

روز چهارشنبه 7 بهمن ماه 26 کمیسیون بودجه پنج ساعت و نیم بعد از ظهر با حضور جناب آقای نخست وزیر و آقایان وزراء به ریاست آقای بهبهانی تشکیل مذاکراتی در کلیات بودجه و کارمندان دولت به عمل آمده تصمیماتی اتخاذ و ساعت هفت و نیم بعد از ظهر ختم شد .

روز شنبه 10 بهمن 26 دو ساعت قبل از ظهر کمیسیون بازرگانی و پیشه‌ و هنر با حضور آقای نیک‌پور و تشکیل و پروژه‌ای که راجع به محدودیت بازرگانی خارجی تهیه شده بود به شرح زیر تصویب و قرار شد بقیه مواد لایحه دولت بعداً مطرح شود و سه ربع بعد از ظهر جلسه ختم شد.

ماده اول - از تاریخ تصویب این قانون دولت مکلف است اجازه ورود کلیه کالاهای وارداتی را در حدود سهمیه هر سال منحصراً به بازرگانان ایرانی یا شرکت‌هایی که سرمایه آن‌ها تماماً از طرف اتباع ایران پرداخته شده باشد بدهد.

تبصره 1 - کالاهایی که تا تصویب این قانون اعتبار خرید آن به وسیله بیگانگان در بانک‌های مجاز باز شده و یا اسناد وصولی آن به بانک‌های مجاز رسیده و یا به موجب اسناد حمل کشتی تا تصویب این قانون برای بیگانگان حمل شده مشمول ماده بالا نخواهد بود.

تبصره 2 - تملک سهام شرکت‌های ایرانی که در امر واردات مداخله دارند برای بیگانگان ممنوع است .

 

لوایح‏

شماره 43455/9973 تاریخ 4/11/26

مجلس شوراى ملى‏

چون تقویت قوه قضائیه و ایجاد امنیت قضایی مورد نظر هیئت دولت و علاقه افکار عمومى می‌باشد و این امر تأمین نمی‌شود مگر آن که از یک طرف مقام قضات تثبیت گردد تا قضات از هر گونه تزلزلى مصون باشند و در موقع قطع و فصل دعاوى تنها از وجدان و موازین عدالت تبعیت نمایند و از طرف دیگر لازم است مرجع صالحى تعیین گردد تا قضاتى که ممکن است متخلف و ناشایسته براى تصدى مقامات قضایى تشخیص شوند مورد تعقیب و مؤاخذه واقع گردیده و در صورت اقتضا دست آن‌ها را از مقام شامخ قضاوت کوتاه گردد و همچنین براى این که قضات قادر باشند وظیفه سنگین و پرمسئولیت خود را با اطمینان خاطر از لحاظ تأمین حداقل معاش انجام دهند براى اجراى این سه اصل مواد زیر تنظیم و با قید یک فوریت براى تصویب به پیوست تقدیم می‌گردد.

نخست‌وزیر - ابراهیم حکیمى‏

وزیر دادگسترى - سرورى‏

قانون اصلاح قسمتى از قوانین استخدامى قضات‏

ماده 1 - انتخاب کلیه حکام دادگاه‌ها و بازپرس‌ها و تبدیل مأموریت آن‌ها و تعیین عده محاکم و قضات در هر حوزه و قبول مستخدمین جدید قضایى با تصویب هیئتى است به نام شوراى عالى دادگسترى مرکب از نه نفر که از بین اشخاص واجد شرایط زیر انتخاب خواهند شد:

1- داشتن لااقل رتبه نه قضایى که با تصویب محکمه عالى انتظامى داراى رتبه مذکور شده باشد.

2- داشتن لااقل بیت سال سابقه خدمت قضایى.

3- عدم محکومیت انتظامى از درجه سه به بالا

ماده 2 - اعضاى شوراى عالى دادگسترى براى مدت سه سال از بین واجدین شرایط با پیشنهاد وزیر دادگسترى و فرمان همایونى انتخاب می‌شوند و پس از انقضاء مدت مذکور تجدید انتخاب به ترتیب سابق به عمل خواهد آمد و انتخاب مجدد همان اشخاص مانعى ندارد.

ماده 3 - در صورت فوت یا استعفاء یک یا چند نفر از اعضاى شورا انتخاب عضو یا اعضاى جدید براى بقیه مدت طبق ماده 2 به عمل خواهد آمد.

ماده 4 - تشکیل جلسه شوراى عالى دادگسترى لااقل با حضور هفت نفر از اعضاى آن رسمى خواهد بود و تصمیماتى که اقلاً با موافقت پنج نفر از اعضاء و به رأى مخفى اتخاذ می‌شود معتبر است.

ماده 5 - وزیر دادگسترى حق حضور در جلسات شورى و شرکت در مذاکرات و تقدیم پیشنهادهاى لازمه را خواهد داشت ولى حق شرکت در رأى ندارد و به علاوه در هر مورد می‌تواند در مسایل مربوط به دادگسترى رأى مشورتى شورى را بخواهد.

ماده 6 - محکمه عالى انتظامى در موقع رسیدگى به شکایت از اشخاصى که داراى رتبه قضایى هستند یا در موقعى که وزیر دادگسترى و یا شوراى عالى دادگسترى رسیدگى به صلاحیت مستخدم قضایی را لازم بداند مکلف است علاوه بر رسیدگى به شکایت نسبت به صلاحیت علمى و اخلاقى مستخدم مزبور رسیدگى نماید و هرگاه تشخیص داد که مشتکى عنه مناسب مقامى که اشغال کرده نیست رتبه را که براى او مناسب می‌داند (اعم از قضایی و ادارى) معین می‌کند.

ماده 7 - محکمه عالى انتظامى تشکیل می‌شود از پنج نفر که حایز شرایط مندرجه در ماده 22 قانون استخدام قضات باشند این محکمه به هر طریق و کیفیتى که مقتضى بداند به تقصیرات کلیه قضات و صاحب‌منصبان دادسراها رسیدگى خواهد کرد و ترفیع آن‌ها را تصویب خواهد نمود.

ماده 8 - حکم محکمه عالى انتظامى در مورد رسیدگى به تقصیرات و تشخیص صلاحیت و همچنین راجع به ترفیعات قطعى و غیر قابل شکایت است.

ماده 9 - پس از تصویب این قانون وزیر دادگسترى نمی‌تواند هیچ یک از حکام محاکم و بازپرس‌ها را منتظر خدمت نماید و تبدیل و تغییر آنان باید منحصراً به موجب ماده 1 و 6 این قانون به عمل آید.

+++

 تبصره - اشخاصى که در اثر تبدیل و یا تغییر و یا حذف مقام بدون شغل می‌شوند و محل شغلى که با رتبه آن‌ها تطبیق کند خالى نباشد تا موقع ارجاع شغل مناسب طبق مقررات منتظر خدمت می‌شوند.

ماده 10- دولت مکلف است از تاریخ تصویب این قانون در ظرف 4 ماه لایحه‌ای که متضمن تأمین حداقل معاش قضات باشد تهیه و به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید.

شماره 64683 تاریخ 24/10/1325

مجلس شوراى ملى‏

به موجب قانون مصوب هشتم بهمن ماه 1323 مقرر گشته قانون سازمان وزارت بهدارى پس از تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى به موقع اجرا گذارده شود و پس از دو سال آزمایش به شکل لایحه قانونى مجدداً به مجلس شوراى ملى تقدیم گردد.

قانون سازمان مزبور در تاریخ 22 آذر ماه 1324 به تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى رسیده ولى اجراى آن تا کنون به تأخیر افتاده تحت آزمایش قرار نگرفته است این که براى این که بتوان با فرصت و مجال کافى نسبت به اجرا و آزمایش آن اقدام نمود تقاضا می‌نماید اجازه فرمایند مدت سه سال از تاریخى که قانون جدید ابلاغ خواهد شد مجدداً به وزارت بهدارى فرصت داده شود تا آن را اجرا نماید.

لذا ماده واحده ذیل را به قید یک فوریت تقدیم و مستدعى است با تصویب آن به بهداشت عمومى کشور مساعدت فرمایند.

ماده واحده - وزارت بهدارى مجاز است لایحه قانونى سازمان وزارت بهدارى را که در تاریخ 23 آذر ماه 1324 به تصویب کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى رسیده از تاریخ تصویب این قانون تا مدت سه سال دیگر به عنوان آزمایش به موقع اجرا گذاشته و پس از آن با اصلاحات مقتضى براى تصویب قطعى به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید.

نخست‌وزیر- ابراهیم حکیمى‏

وزیر بهدارى - دکتر سعید مالک

شماره 7353/ 92218   29/ 7/ 3261

بخشنامه به کلیه دادسراها و دادگاه‌ها

به قرار اطلاع واصل در مورد زندانیانى که از دادگسترى‌ها براى اعزام به مقامات قضایی دیگر به ژاندارمرى تحویل و با مأمور بدرقه می‌شوند مقامى که باید متهم را از مأمور تحویل بگیرد نظر به عدم اطلاع از علت اعزام متهم در قبول او تأمل نموده و از این روز اشکالاتى تولید می‌شود بنابراین لزوماً متذکر می‌شود در این قبیل از موارد ضمن اعزام متهم خلاصه‌اى از جریان امر و اتهام زندانى و تأمین مأخوذه و مشخصات پرونده و غیره تهیه نموده ضمن نامه با متهم بفرستند تا جریان قضیه بر مقام تحویل گیرنده روشن باشد و چنان چه پرونده متهم نیز باید ارسال گردد با اولین پست و هر چه زودتر فرستاده شود تا وقفه و اشکالى در جریان کار حاصل نگردد.

م- 6215                           وزیر دادگسترى‏

تصویب‌نامه‌ها

شماره  12802                  5/11/1326

وزارت دارایی‏

هیئت وزیران در جلسه 30/ 10/ 1326 تصویب نمودند که از اول بهمن 26 جیره‌بندى قند و شکر در تمام کشور موقوف و فروش اجناس مزبور در کلیه شهرستان‌ها و قصبات آزاد و بهاى فروش آن ها به قرار زیر خواهد بود:

ماه بهمن 1326

شکر سفید                      فروش به عاملین هر کیلو                                 75/ 23 ریال‏

شکر سفید                      فروش عاملین به مردم هر کیلو                                25 ریال‏

شکر زرد                         فروش به عاملین هر کیلو                                        21 ریال‏

شکر زرد                         فروش عاملین به مردم هر کیلو                                 22 ریال‏

قند                                فروش به عاملین هر کیلو                                    5/ 28 ریال‏

قند                                فروش عاملین به مردم هر کیلو                                30 ریال‏

ماه اسفند

شکر سفید                     فروش به عاملین هر کیلو                                        22 ریال‏

شکر سفید                     فروش عاملین به مردم هر کیلو                                 23 ریال‏

شکر زرد                         فروش به عاملین هر کیلو                                   25/ 19 ریال‏

شکر زرد                         فروش عاملین به مردم هر کیلو                            25/ 20 ریال‏

بهاى فروش قند در ماه اسفند بعداً اعلام خواهد شد و از اول فروردین 1327 به بعد نیز به تدریج در هر ماه قیمت فروش قند و شکر ارزان‌تر و نرخ‌هاى معینه در فوق تقلیل داده می‌شود تا به میزان بهاى تمام شده براى دولت به اضافه عوارض متعلق به آن برسد ضمناً موافقت گردید فروشندگانى که از این دستور تخلف ورزند علاوه بر تعقیب قانونى از فروش قند و شکر نیز در آتیه محروم گردند.

تصویبه‌نامه در دفتر نخست‌وزیری است‏

م-  6212                      نخست‌وزیر

شماره 16740                29/10/1326

 

وزارت دارایی‏

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326طبق پیشنهاد شماره 34104/ 63764 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض زیر:

1- از سینما و نمایش و هر گونه ضیافت‌هایى که بهاى ورودى داشته باشد 20% از بهاى بلیط

2- از کارخانجات از هر قوه اسب پنج ریال‏

تبصره 1 - کارخانجات کمتر از چهار قوه اسب از پرداخت عوارض معاف خواهند بود.

تبصره 2 - کارخانجات غیر موتورى از لحاظ نیروى کار با کارخانجات موتورى تطبیق و عوارض دریافت خواهد شد.

3- بهاى محصول کوره پزى 5%

4- اماکن عمومى به تناسب درجه‌بندى با تشخیص انجمن ماهیانه از 50 الى 600 عوارض دریافت می‌شود.

5- از صورت حساب مسافرین مهمانخانه‌هاى دولتى و غیردولتى و پانسیون‌هاى عمومى از 1% الى 4% (طبق نسخ صورت حسابى که وسیله مسافرخانه یا مهمانخانه و یا پانسیون تهیه می‌شود)

تبصره - تعیین حداقل و حداکثر یا طبقه‌بندى صورت حساب‌ها بسته به پیشنهاد شهردارى و تصویب انجمن خواهد بود.

6- از هر دستگاه تلفن و رادیو و کنتور برق هر یک ماهیانه 20 ریال.

تبصره - وصول عوارض مربوط به تلفن به عهده شرکت تلفن خواهد بود.

7 - از لتکاى مسافربرى و بارکشى (بزرگ) به شرح زیر:

1 - لتکاى مسافر براى سه ماهه تابستان ماهیانه 50 ریال.

2 - لتکاى باربرى 2% بهاى کرایه پس از وضع مصارف (هزینه و مزدورى)

8 - از خانه‌هاى مسکونى غیر اجاره که بهاى آن از ده هزار ریال بالاتر باشد براى هر ده هزار ریال 20 ریال در سال.

به نفع شهردارى بابلسر وصول گردد.

تبصره - عوارضى که در این تصویب‌نامه منظور شده و سابقاً به موجب تصویب‌نامه‌هاى دیگرى دریافت می‌شده از تاریخ صدور این تصویب‌نامه ملغى می‌شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است‏

م- 6054                      از طرف نخست‌وزیر

شماره 20478                     29/ 10/ 26

 

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 22 دى ماه 1326 برحسب پیشنهاد شماره 47846 - 12421 وزارت کشور طبق ماده 7 آیین‌نامه بلدیه آقایان کارمندان دوره هشتم انجمن شهردارى قزوین را به ترتیب زیر:

حمید کرمرودى - عنایت قاسمى - اسمعیل ملکى - على شریفى - نجفقلى صیامى - نجفقلى مهر آذر

تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م- 6052                      نخست‌وزیر

+++

انتصابات و احکام‏

در وزارت دادگسترى

 16/10/26  آقاى مرتضى مدثر کارمند على‌البدل دادگسترى بروجرد به سمت ریاست شعبه دوم دادگاه شهرستان بروجرد

16/10/26   آقاى محمود هاشمى‌نژاد کارمند علی‌البدل دادگسترى خرم آباد به سمت دادیارى دادسراى شهرستان قزوین

16/10/26   آقاى چنگیز باقر‌زاده دادیارى دادسراى قزوین به سمت بازپرس شعبه چهارم دادسراى قزوین

17/10/26   آقاى ابوالفتح هوشمند بازپرس قضایی اداره نظارت به سمت ریاست ثبت استان هفتم

17/10/26   آقاى ابوالحسن قائمى لیسانیسه حقوق به سمت امانت دادگاه بخش شهردارى قم

 23/10/26  آقاى اسدالله نظامى نراقى کارمند علی‌البدل دادگاه استان 6 به سمت مستشارى دادگاه استان 6

26/10/ 26  آقاى یعقوب خیامى بازپرس شعبه 4 دادسراى همدان به سمت بازپرسى شعبه 1 دادسراى همدان‏

26/ 10/ 26 آقاى غلامرضا بیرشک دادیارى دادسراى دیوان کیفر به سمت بازپرسى دادسراى دیوان کیفر

شماره 14418/32751                 6/11/26

آقاى على واعظى‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در دهستان ایریج و ده‌خیر و نگار کوهپایه شاهرود براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 14558- 3207                26/ 11/ 5

آقاى محمد لنگرانى جمال‌زاده‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در شهر تهران براى ثبت ازدواج رسمیت می‌‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 15431- 31906              26/ 11/ 5

آقاى حسن صبور کاظمینى سردفتر ازدواج و طلاق سابق مشهد

نظر به این که بر محاکمه انتظامى شما منتهى به سه ماه انفصال موقت شده و حکم دادگاه انتظامى با احتساب ایام تعلیق درباره شما اجرا گردیده به موحب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق اعلام می‌دارد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 15427- 32004             5/11/ 26

آقاى محمد حسین ذکایى سردفتر اسناد رسمى قصبه اردکان شیراز

ابلاغ شماره 27977- 11234-     12/9/26

راجع به انتصاب شما به سردفترى قصبه اردکان ملغى الاثر می‌شود به موجب این ابلاغ به سمت دفتریارى و نمایندگى دفتر اسناد رسمى شماره 115 تهران منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

آقاى سید على فاطمى سردفتر اسناد رسمى درجه سوم و ازدواج و طلاق دهستان حکمى آباد سیرجام مشهد

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به قصبه فریمان تبدیل و حکیم آباد سیرجام هم به حدود صلاحیت شما افزوده می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 13979- 31922          5/ 11/ 26

آقاى احمد واعظى سردفتر ازدواج و طلاق قصبه هریس‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در هریس براى ثبت طلاق هم رسمیت می‌‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14357- 32076          5/ 11/ 26

آقاى سید محمود میر بهبهانى سردفتر سابق ازدواج و طلاق گرگان‏

نظر به محاکمه انتظامى شما منتهى به پرداخت دویست ریال جزاى نقدى شده به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق اعلام می‌دارد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 13978- 31924         5/ 11/ 26

آقاى میر یوسف دهقانى‏

به موجب این حکم به سمت سردفتردارى اسناد رسمى درجه سوم قراء ممقان و شرامین منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى

+++

 بقیه جلسه 41

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 11بهمن ماه 1326

 

فهرست مطالب :

1 - اظهار تأسف از فوت کاظم کارابکر رئیس مجلس ترکیه و قتل مهاتما گاندی

2 - بقیه مذاکره در اطراف لایحه بودجه 1326 مجلس

3 - تقدیم لایحه مربوط به تسلیحات ارتش از طرف آقای وزیر جنگ

4 - اعلام آقای رئیس راجع به طرح قانونی تقدیمی آقایان نمایندگا مربوط به قیمت ارز و ارجاع آن به کمیسیون

5 - بقیه مذاکره در اطراف لایحه بودجه مجلس شورای ملی

6 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت هفت و ربع بعد از ظهر به عنوان بعد از تنفس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- بیانات آقاى رئیس راجع به اظهار تأسف از فوت مرحوم کاظم کارابکر رئیس مجلس ترکیه و قتل مهاتما گاندى‏

رئیس- صورت مجلس امشب نیست که خاطر نمایندگان محترم مستحضر شده اخیراً دو ضایعه بزرگ براى دو ملت همجوار و دوست ما اتفاق افتاده است یکى فوت ژنرال کاظم کارابکر رئیس مجلس ملى کبیر ترکیه است که از رجال آزادى خواه و قهرمانان ملى که در جنگ‌هاى آزادى و استقلال ملت ترک مصدر خدمات و فداکارى عظیم بوده است (صحیح است) دیگرى قضیه قتل مهاتما گاندى پیشواى آزادى ملت هندوستان و منادى صلح جهان است (صحیح است) که کوشش او در راه آزادى و صلح و رفع اختلاف بین دولت هندوستان و دولت هم‌کیش ما پاکستان بر هیچ کس پوشیده نیست (صحیح است) مجلس شوراى ملى نهایت تأسف و کمال تأثر را از این دو واقعه اعلام می‌دارد (صحیح است) همدردى ملت ایران به مجلس ملى کبیر ترکیه و مجلس ملى هندوستان نیز اظهار شده است (صحیح است) من می‌توانم به نام مجلس شوراى ملى و ملت ایران اظهار دارم که ما خواهان صلح پایدار در همه جهان به خصوص در کشور وسیع همسایه خود هندوستان هستیم (صحیح است) و امیدواریم ملت هندوستان و پاکستان در حفظ صلح و برادرى از بذل مساعى خوددارى ننمایند (انشاءالله).

2 - بقیه مذاکره در بودجه 1326 مجلس شوراى ملى‏

رئیس- بودجه مجلس مطرح است پیشنهادى آقاى گنجه‌ای کرده بودند که گویا توضیح هم داده‌اند.

مخبر (آقاى اردلان)- پس گرفتند آقا.

رئیس- پیشنهاد آقاى گنجه‌ای براى آقایان قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم 3250000 ریال مندرجه در فقره 1 به عنوان کمک موقت آقایان نمایندگان از بودجه مجلس شوراى ملى خذف شود.

رئیس - آقاى گنجه‌ای.

گنجه‌ای - آقاى اردلان فرمودند که پیشنهاد تجزیه رسیده است (صحیح است) اگر چنان چه پیشنهاد تجزیه رسیده باشد و تفکیکاً رأى بگیرید بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس - پیشنهادى آقاى حائرى‌زاده کرده‌اند.

کشاورز صدر - در آن جلسه بنده هم پیشنهادى کرده بودم.

رئیس - این پیشنهاد مقدم است چون براى خروج از دستور مجلس است قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم بودجه مجلس شوراى ملى از دستور خارج شود

+++

 مخبر- قابل طرح نیست.

یک نفر از نمایندگان - رد شده آقا، آقاى عباسى پیشنهاد کرده بودند.

رئیس - امشب پیشنهاد کرده‌اند که از دستور خارج شود. آقاى حائری‌زاده توضیحى دارید بفرمایید.

حائری‌زاده - مملکت ما همه چیزش از محور خودش تقریباً خارج شده یکیش هم بودجه مجلس شوراى ملى است مثلاً مطبعه مجلس شوراى ملى، یک شرحى نوشتند یعنى چاپ کردند و به همه داده‌اند یکیش هم به من دادند که در مملکت ما دولت، توى دولت، هر وزارتخانه‌اى هر دستگاهى می‌تواند همه چیز خودش داشته باشد، همه‌اش هم ناقص، همه‌اش هم بى‌ترتیب، اداره راه‌آهن یک مطبعه دارد، دانشگاه یک مطبعه دارد، ارتش یک مطبعه دارد، مجلس شوراى ملى یک مطبعه دارد این‌ها مگر ممالک مختلفى است که باید هر کدام یک مطبعه ناقص داشته باشند ملت همجوار ما افغانستان مطبوعات و نامه‌هایشان که می‌آید این جا من می‌بینم خیلى تمیز، پاکیزه مطالب خوب، مفید، کاغذهاى زیبا مطبعه با حروف قشنگ چاپ شده و فرستاده‌اند براى ما، مطبوعات ما این نمونه‌هایش هست که چاپ می‌کنند و می‌دهند به ما، مجله رسمى ما هم همین جور است یک چیزهاى کثیف عاطل و باطلى براى این که ما پنج شش دستگاه مطبعه درست کردیم، در این جا نوشته‌اند که تمبر و باندرل و تمام مطبوعات می‌آورند در مجلس ما این جا دکان کاسبى و مطبعه که ندارم روزنامه رسمى، مجله رسمى یک وقتى هم در وزارت دادگسترى بوده منتقل شده به این جا (مخبر- این مربوط به موضوع نیست) این مربوط به این پیشنهادى است که بنده دادم ما باید یک نظرى راجع به اصول تشکیلات مملکتیمان بکنیم این نظر صرفه‌جویی که داریم پنج شش مطبعه دیگر زیبا و قشنگ داشته باشیم مردم دیگر هم بایستى کاسبى بکنند اشخاصى که یک مطبعه کوچکى دارند و یک روزنامه کوچولو دارند فامیل و زندگانیشان را دارند تأمین می‌کنند ولى با این مطابعمان هم بر بودجه خرج افزوده می‌شود، این مجلاتى که داریم هى خرج براى ما تولید می‌کند و اسباب زحمت و خرج می‌شود، آبروى ما هم که نیست که بگوییم آبروى مملکت وملت ایران حفظ می‌شود. و همچنین راجع به بودجه و حقوق نمایندگان در دوره‌هاى پیش که بنده دو سه دوره بودم این حرف‌هایى که در اطراف بودجه کل مملکتى گفته می‌شد در اطراف بودجه مجلس نبود براى این که همه وکلاى مجلس از بدو خوب و زشت و زیباى بودجه مطلع بودند صحبت‌هایشان را می‌کردند و می‌آوردند این جا ده دقیقه رأى می‌گرفتند و تمام می‌شد. بودجه مجلس در بودجه کل کشور سه دوازدهم که تصویب شد، تصویب شده این دو سه ماه چیز مهمى نیست که ما دو سه جلسه وقتمان را ضایع کردیم، آقایان بودجه 1327 را هر شب مصلحت می‌دانید تنظیم بکنید بیاورید و به کلى این از دستور خارج شود تا از شر این بودجه این دو سه ماه آخر سالى راحت بشویم.

رئیس- آقاى اردلان.

مخبر- نماینده محترم توجه بفرمایید که درست سه جلسه است ما وقت مجلس را گرفته‌ایم براى بودجه مجلس و امشب که ما می‌خواهم یک نتیجه قطعى بگیریم از این بودجه ایشان پیشنهاد می‌کنند که از دستور خارج بشود، آقاى حائری‌زاده فرمودند که در مجلس چاپخانه ضرورت ندارد، خوب بالاخره ما باید بدانیم که نظر مجلس براى بودجه سال 1327 چیست این راهش این است که در سال 1326 که ما داریم بودجه مجلس را مطرح کرده‌ایم براى این که بتوانیم از نظر آقایان نمایندگان محترم مطلع بشویم و هر چه رأى دادند نسبت به سال 1327 هم عمل بکنیم بنابراین بنده از آقایان نمایندگان استدعا می‌کنم که موافقت بفرمایند بودجه سال 1326 را که سه جلسه است روى آن ما صحبت می‌کنیم امشب هم یک ساعت وقت صرف بکنیم تمام بشود (صحیح است) و هر نظرى هم که آقایان در بودجه 27 دارند بفرمایند ما همان نظر را در بودجه 1327 رعایت خواهیم کرد (صحیح است) و اگر ممکن است آقا پیشنهاد شان را پس بگیرند.

حائری‌زاده - رأى گرفته بشود.

مکى - مخالف صحبت نکرده من مخالف بودم.

رئیس - مخبر کمیسیون صحبت کرده.

مکى - بنده مخالف بودم.

رئیس - مخبر کمیسیون مخالفت کرد، مخالف اگر بنا باشد صحبت بکند آقاى دکتر شفق باید صحبت بکند.

مکى - بنده مقدم بودم.

مخبر - بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم آقاى دکتر شفق عضو کمیسیون محاسبات نیستند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى حائری‌زاده آقایانى که موافق هستند که بودجه از دستور خارج شود قیام کنند (عده کمى قیام نمودند) تصویب نشد. پیشنهاد آقاى مسعود ثابتى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده اول اضافه شود.

تبصره - نمایندگانى که احتیاج نداشته باشند از این کمک خرج استفاده نخواهند کرد.

رئیس - آقاى مسعود ثابتى توضیحى دارید بفرمایید.

مسعود ثابتى - بنده قبلاً هم اجازه خواسته بودم به عنوان مخالف ولى مخالفتم نه از این نظر بود که ایراد و اعتراضى نسبت به طرز اداره مجلس یامحاسبات مجلس داشته باشم برعکس مجلس شوراى ملى ایران بحمدالله همیشه خوب اداره شده است و حالا هم با حسن مراقبتى که آقایان اعضاء کمیسیون محاسبات و همچنین کارپردازى محترم دارند به خوبى اداره می‌شود و بنده هیچ در این قسمت عرضى و اعتراضى ندارم فقط عرض بنده یک قسمت در موضوع روزنامه رسمى بود که توضیحى در این قسمت می‌خواهم بدهم و در موقع خودش عرض خواهم کرد فقط اشکال بنده در همین موضوع مقررى خودمان است آن هم باز نه از این نظر بود که این مقررى فعلى را بنده کافى بدانم و مخصوصاً که عقیده دارم به این که نبایستى با عدم امکان زندگى براى یک نفر نماینده آن هم مطابق شئونات نمایندگى عملاً نمایندگى مجلس شوراى ملى در انحصار ثروتمندان باشد مخصوصاً که الان در مجلس ما یک عده اشخاص با تقوى و پرهیزکار هستند که داراى معلومات می‌باشند و وجود آن‌ها حقیقتاً افتخار مجلس ما است (صحیح است) و بعضى از این اشخاص هم داراى تمول شخصى نیستند (صحیح است) و بنابراین لازم است که کاملاً مقررى این آقایان اضافه بشود (صحیح است) حالا در هر صورت در این قسمت خیلى مفصل صحبت شده است بنده دیگر عرضى نمی‌کنم به حد کافى صحبت شده و بنده فکر می‌کنم که تمام آقایان هم همین نظر را دارند بعضى آقایان نظر دارند که این اضافه مقررى کاملاً مستحسن است مشروط به این که محدود باشد استفاده از آن و این تبصره بنده در واقع یک توضیحى است که داده شده است به این معنى که این اضافه مقررى و کمک خرج براى ا ین است که به یک عده اشخاصى که احتیاج دارند کمک بشود همین طور که در آقاى شریعت‌زاده فرمودند منظور از تبصره این است که آن منظورى که در قانون هست روشن بشود و توضیح داده بشود حالا بنده در این جا فقط اضافه کردم به این که اشخاصى که احتیاج ندارند از این کمک خرج استفاده نخواهند کرد والسلام این دیگر نه تقاضا دارد نه رسیدگى کمیسیون تشخیص نه هیئت رئیسه دارد هیچ چیز دیگرى هم نیست، آقایان خودشان مقنن، خودشان مشخص خودشان هم مجرى نسبت به قانونى که خودشان تصویب کردند ولى بنده لازم می‌دانم وجود این تبصره براى این که خود آقایان از محظوراتش آسوده خواهند بود براى این که سابقاً دیدم که اشخاص دیگر ممکن است تقاضا بکنند که این کمک را اگر خود آقایان استفاده نمی‌کنند براى فلان امرى که خیر است و چنین است و چنان است اجازه بدهید ما این استفاده را بکنیم بنابراین هم از محظور خلاص شده‌اند و هم ممکن است کلمه احتیاج را بزنیم بنویسیم لازم داشته باشند، آقایانى که لازم نداشته باشند استفاده نخواهند کرد، وقتى که این قانون شد بنده معتقدم که یک نفر هم در این مجلس نخواهد بود که احتیاج نداشته باشد و بعد بیاید مراجعه بکند، به کسى هم برنمی‌خورد و تمام می‌شود به عقیده بنده بهتر است این قضیه به همین صورت تمام بشود، قبول بکنید که تمام بشود (صحیح است) اما یک عرضى که بنده داشتم آقایان می‌خواستم عرض بکنم این تعجیل و شتابزدگى در کارها هیچ مستحسن نیست بودجه را تنگ کلاغ پر می‌آورد و آن وقت هم گفته می‌شود که اگر فوراً تصویب نشد مستخدمین فردا حقوق ندارند این‌ها که تقصیر ما نیست بودجه را دیر می‌آورند به مجلس، و راجع به بودجه کل مملکتى هم، همین کار شد بى‌نهایت متأسفم که در این جا تنها فرصتى که به نماینده داده شده است که اظهارات خودش را بکند چون بودجه‌اى که باید سه ماه آخر هر سال براى سال آینده مطرح بشود دیر مطرح شد بالاخره آقایان نمایندگان نتوانستند از این فرصت استفاده کنند و بنده همیشه متأسفم که همان اندازه گفتگو هم متأسفانه براى دولت ما قابل تحمل نبود و در این جا اظهاراتى شد که اگر به پاس خدمات ایشان نبود شخصاً شدیدترین اعتراضات را می‌کردم زیرا این جا مجلس است پارلمان است، این جا جاى صحبت است آقایان نمایندگان باید در

+++

 فرصتى که به آن‌ها داده شده است. حرف خودشان را بزنند هر یک از یک محلى هستند بالاخره هر یک احتیاجى دارند باید گفته شود راجع به حوزه انتخابیه‌شان، بنده خودم راجع به ژاندارمرى عرضى داشتم حالا بگویم خواهند گفت چه ربطى به بودجه‏ مجلس دارد در صورتى که عرض بنده لازم بود و جاى حرف من هم آن جا بود بنده پیشنهاد کرده بودم از بودجه ژاندارمرى کسر بشود براى این که یک سازمان، یک تشکیلات دو تا رئیس نمی‌خواهد.

رئیس - بودجه ژاندارمرى مربوط به بودجه مجلس نیست.

مسعود ثابتى - بلى بودجه ژاندارمرى به همان دلیل که به این جا مربوط نیست به همان دلیل هم باید آن جا گفته شود که آقا یک سازمان دو تا رئیس لازم ندارد الان یکى از شریف‌ترین اشخاص براى این اداره تعیین شده من به او تبریک گفتم، گفتم آقا امیدوارم این اداره اصلاح بشود گفت با این تشکیلات، با این وضعیت از بنده هیچ امید اصلاحى نداشته باشید. بالاخره جایش کجا هست جایش در بودجه است و بنده عرض دیگرى که داشتم و می‌خواستم از مقام ریاست تمنا کنم همان طوری که در همه دنیا مرسوم است به استثناى شخص آقاى وزیرجنگ که حرفه ایشان و شغل ایشان نظامى است در حال و استقبال رعایت بفرمایند سایر آقایان افسران و شخصیت‌هایى که ما در ارتش داریم و داراى شغل و مقام وزارت می‌شوند در اوقاتى که متصدى شغل وزارت هستند و مخصوصاً در اوقاتى که در مجلس شوراى ملى حضور به هم می‌رسانند از داشتن لباس نظامى خوددارى کنند.

عده‌ای از نمایندگان - چرا؟

رئیس - این مربوط به بودجه مجلس نیست (همهمه نمایندگان)

مسعود ثابتى - اجازه بفرمایید بایستى احترام مجلس رعایت شود ما این جا یک احترامى داریم (نورالدین امامى - این لباس افتخار است آقا) این لباس اگر به تن ایشان نباشد بهتر است احیاناً از مباحثات و مناقشاتى که این جا بشود.

رئیس - براى اطلاع آقایان در کلیات لایحه مذاکره شد و رأى داده شد پیشنهاداتى که آقایان می‌دهند باید مطابق ماده 63 به اختصار توضیح بدهند خارج از موضوع هم صحبت نکنند (صحیح است) آقاى اردلان مخالفید با این پیشنهاد.

مخبر - بلى.

رئیس - خیلى به اختصار بفرمایید.

مخبر - عرض کنم نماینده محترم پیشنهاد فرمودند که ما بین نمایندگان تفکیک بکنیم بین این ها که احتیاج دارند و آن‌ها که احتیاج ندارند، به نظر من این شایسته نیست، ما یک اعتبارى در بودجه منظور کردیم به نام مقررى نمایندگان و کمک جهت نمایندگان خود نمایندگان اگر لازم داشتند احتیاج داشتند از این اعتبار استفاده می‌کنند اگر هم لازم نداشتند استفاده نمی‌کنند (صحیح است) بنابراین این ترتیب هم شایسته نمایندگى نیست بنده استدعا می‌کنم آقا پیشنهادشان را پس بگیرند یا این که اگر پس نمی‌گیرند آقایان رأى بدهند براى این که به هیچ وجه شایسته نمایندگى نیست.

رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى مسعود ثابتى آقایانى که با پیشنهاد آقاى مسعود ثابتى موافقند قیام کنند (تصویب نشد) آقاى وزیر جنگ لایحه‌ای دارند.

 3- تقدیم لایحه مربوط به تسلیحات ارتش از طرف آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ - لایحه‌ای ا‌ست راجع به تسلیحات ارتش چون فوریت ندارد تقدیم می‌کنم خدمت آقاى رئیس مجلس (صحیح است)

رئیس - به کمیسیون جنگ و بودجه فرستاده می‌شود.

4 - اعلام آقاى رئیس راجع به طرح قانونى تقدیمى آقایان نمایندگان مربوط به قیمت ارز و ارجاع آن به کمیسیون‏

اردلان - آقاى رئیس استدعا می‌کنم توجه بفرمایید آن طرحى که تقدیم شده است مطرح بفرمایید.

رئیس - آن طرح هم چون فوریت ندارد به کمیسیون‌های مربوطه فرستاده می‌شود.

اردلان - خیلى خوب.

5 - بقیه مذاکره در اطراف لایحه بودجه مجلس شوراى ملى‏

 (پیشنهاد آقاى اقبال به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که تبصره پنج به شرح زیر اصلاح شود.

تبصره 5 - استخدام کارمند جدید به هر عنوانى در سال 1326 براى ادارات تابعه مجلس ممنوع است انتقال کارمندان با پایه دولت مشمول این تبصره نیست.

رئیس - آقاى اقبال.

اقبال - عرض کنم تبصره‌اى که ذکر شده بسیار تبصره مفیدى است و می‌بایستی استخدام کارمند جدید ممنوع باشد (صحیح است) ولى ممکن است بنا به احتیاج ادارات مجلس یکى از کارمندان رسمى از جاى دیگر به مجلس منتقل بشود (صحیح است) اگر چه من تصور نمی‌کنم که این موضوع هم اشکال قانونى داشته باشد این را مخصوصاً عرض کردم که آقاى مخبر قبول کنند تا این که این اشکال از بین برود.

اردلان - بنده با این پیشنهاد موافق هستم که به جاى آن تبصره گذارده شود براى این که منظور ما هم همین بود استخدام جدید ما را قبول نمی‌کنیم ولى انتقال به یک محل را که منع قانونى ندارد بنده قبول می‌کنم.

رئیس - چون مخبر قبول کردند به جاى آن تبصره قبول می‌شود پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود چون مخبر قبول کردند جزء ماده خواهد بود.

 (پیشنهاد آقاى مشایخى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که به جاى اضافه مقررى به نمایندگان شهرستان‌ها نمایندگانى که در تهران اقامت دارند و اجاره‌نشین هستند ماهیانه سه هزار ریال کمک هزینه به عنوان مال‌الاجاره پرداخت شود.

رئیس - آقاى مشایخى.

مشایخى- بنده منظورم از این پیشنهاد این نیست که بخواهم بگویم آقایان نمایندگان احتیاجى به افزایش حقوق ندارند و نمی‌خواهم بگویم که این مقررى فعلى براى هزینه زندگى نمایندگان کافى است بلکه به عکس بنده هم معتقد هستم که هزینه زندگى فوق‌العاده گران است و این مقررى که فعلاً به نمایندگان داده می‌شود متناسب با هزینه زندگى یک فرد عادى هم نیست چه رسد به یک نفر نماینده‌اى که البته عنوان و سمت او مستلزم یک هزینه‌هاى غیرعادى هم هست البته در بین آقایان نمایندگان معدودى هستند که این حقوق و بلکه مضاعف آن و چند برابر آن هم تأثیرى در زندگانى آن‌ها ندارد، چرا؟ براى این که درآمدهاى ملکى دارند متمول هستند سرمایه‌دار هستند درآمدهاى استیجارى دارند. و این مقررى ها براى آن‌ها بالاخره وسیله جبران هزینه‌ها نخواهد بود در عین حال هم تصدیق می‌کنم که یک عده از آقایان نمایندگان هستند مخصوصاً نمایندگان شهرستان‌ها که به تهران آمده‌اند و خانه اجاره کرده‌اند قطعاً این حقوق متناسب با هزینه زندگانى‌شان نیست (صحیح است) و حتى شاید اجازه خانه‌ها آن‌ها را هم به زحمت تأمین بکند (صحیح است) ولى با تمام این اوضاع و احوال بنده معتقد هستم که اضافه کردن حقوق نمایندگان مصلحت مجلس شوراى ملى نیست، چرا؟ براى این که در نتیجه این افزایش حقوق 120 نفر نمایندگان حاضر در مرکز که ماهى پانصد تومان اضافه حقوق بگیرند می‌شود ماهى شصت هزار تومان سالى 720 هزار تومان در یک دوره تقنینیه یعنى در دو سال دوره پانزدهم مجلس شوراى ملى در حدود یک میلیون و چهار صد هزار تومان به این وسیله ما تحمیل می‌کنیم به بودجه مملکت، همان بودجه‌اى که همیشه روى آن بحث می‌کردیم صحبت می‌کردیم که این کمر شکن است، و به عقیده من تحمل کردن آن در بودجه این مملکت جرم فاحش است ملاحظه کنید آقایان از وقتى که برنامه دولت قبلى مطرح شد اکثر آقایان نمایندگان و بلکه بالاتفاق همگى معتقد بودیم به این که هزینه زندگى گران است و یکى از علل گرانى این هزینه زندگى را هم سنگینى خرج مملکت و بودجه کشور می‌دانستیم و معتقد بودیم که چون هزینه مملکت ترقى کرده است خرج مملکت به همان نسبت فاحش شده است و یکى از عواملى که موجب گرانى زندگى شده است بودجه است و در اطراف این موضوع بحث شد مذاکره شد دلایلى ذکر گردید و کم کردن اتومبیل‌هاى دولتى که به عقیده بعضى از آقایان شاید درعصر حاضر گرفتن اتومبیل‌هاى دولتى مصلحت نباشد و بنده این جا بحث نمی‌کنم فقط و فقط از نظر تنزیل هزینه زندگى آقایان معتقد بودند که اتومبیل‌ها گرفته بشود و باید بودجه مملکت کم بشود و تقلیل داده بشود، تعدیل شود صرفه‌جویی شود، چقدر در اطراف این موضوع صحبت شد، ممکن است اگر بنده بخواهم در اطراف این موضوع توضیح زیادترى بدهم آقاى رئیس بفرمایند که خارج ازموضوع است توضیحى نمی‌دهم ولى تذکر می‌دهم که اتومبیل‌ها جمع ‌آورى نشد براى این که مطابق بررسى که آقاى دها رئیس اداره بازرسى وزارت دارایی کردند از 1100 اتومبیل که بوده بیش از صد اتومبیل آن جمع آورى نشده است این موضوع هم که بالاخره این قدر صحبت شد و در اطرافش مذاکره شد در یک موقع ضرورى و لازم بود اشخاصى که اتومبیل ‏...

+++

 رئیس - آقا این موضوع به پیشنهاد شما مربوط نیست.

مشایخى - ... بلى منظورم این بود که در موضوع جمع آورى اتومبیل‌ها عرض کنم که چون گفته می‌شد براى این که بودجه مملکت سنگین است باید خرج را کم کرد و اتومبیل‌ها را جمع کرد، و در این جاصحبت می‌کردیم که باید هزینه زندگى را ارزان کرد، البته تمام آقایان طرفدار این فکر هستند و آقایان نمایندگان در ضمن برنامه دولت پیشنهاداتى تذکر دادند و حالا نمی‌دانم که یکى از آن‌ها عملى می‌شود یا خیر امیدوارم، امیدوار هستم که عملى شود. فقط تذکر می‌دهم که در نتیجه افزایش قیمت شکر فعلاً وضعیتى که پیدا شده است این است که شکر براى مصرف کننده قیمتش یک قدرى گران‌تر شده است امیدوارم که این قیمت تقلیل داده شود و تجدید نظر بشود و در هر حال می‌خواستم خدمت آقایان عرض بکنم که حالا یک مبلغ زیادى هم براى آقایان نمایندگان که یک میلیون و پانصد هزار تومان است اضافه حقوق قایل شویم به عقیده من این نقض غرضى هست که آقایان نمایندگان داشته‌اند و اگر ما معتقد به تنزیل هزینه زندگى باشیم بایستى متوجه باشیم که اضافه کردن حقوق نمایندگان یک اثر روحى دارد یک اثر پسیکولوژى دارد در جامعه، در بندرعباس که یکى از نقاط بد آب و هواى مملکت است خواهند گفت که چون هزینه زندگى گران بود حقوقشان را زیاد کردند، این قسمت هم به بودجه مملکت زیاد می‌شود به علاوه چرا ما بایستى بنشینیم این جا بگوییم که حقوق مستخدمین دولت را کم بکنیم دولت حقوق زیادى می‌‌دهد (نمایندگان - کى گفته است آقا) (همهمه نمایندگان) ... اجازه بفرمایید چرا وقتى که مذاکره می‌شد گفته می‌شد که باید حقوق مستخدمین دولت کم شود و اضافاتى که در زمان جنگ داده شده برگردانیم به زمان قبل از جنگ و باید تدابیرى اتخاذبکینم که حقوق‌هاى مستخدمین مثل سابق داده شود و هزینه زندگى ارزان شود خرج دولت هم کم بشود به هر حال با تمام این دلایلى که عرض کردم اصولاً اضافه مقررى نمایندگان مجلس شوراى ملى خلاف مصلحت است از نقطه نظر تنزیل هزینه زندگى اثر خوبى در جامعه باقى نمی‌گذارد، به علاوه آقایان توجه بفرمایند در دوره چهاردهم درسال 1322 و 1323 به نظر بنده هزینه زندگى از این گران‌تر بود بحبوحه جنگ بود چه شد که آقایان آن موقع به فکر خودشان نیفتادند به فکر ترقى حقوقشان نیفتادند، الان هم یک عده‌ای از آقایان هستند که بالاخره از حقوقشان استفاده نمی‌کنند یک عده‌ای هم هستند مثل آقاى ملک مدنى که گفتند اگر اضافه بدهند من قبول نمی‌کنم (صحیح است) البته در دوره گذشته هم معتقد بودند که حقوق نمایندگان تکافوى زندگیشان را نمی‌کند چه شد که به فکر اضافه‌اش نیفتادند من خیال می‌کنم که اگر مجلس شوراى ملى این تصمیم را بگیرد از نقطه نظر عنوان مجلس شوراى ملى از نقطه نظر وضع کنونى مجلس شوراى ملى از نقطه نظر این که ملت از مجلس متوقع است که مجلس شوراى ملى قوانین مفید وضع بکند این منظور بالاخره نقض غرض خواهد بود وصلاح نیست ...

رئیس - آقا شما راجع به پیشنهاد خودتان صحبت کنید.

مشایخى - چشم اجازه بفرمایید این عقیده بنده است که عرض می‌کنم آقایان بایستى سرمشق باشند از هر نقطه نظر براى ملت ایران، سرمشق کار سرمشق فعالیت سرمشق خودگذشتگى و فداکارى، زندگى گران است خرج هم زیاد است وکیل مجلس هم با این حقوق خرجش تأمین نمی‌شود ولى بهتر است که فداکارى بکنند وعده‌ای صرف‌نظر بکنند ولى در عین حال بنده براى رعایت حال آن قسمت از نمایندگانى که هیچ گونه درآمدى ندارند و نمی‌توانند با این حقوق زندگى بکنند. فقط و فقط اقامتشان در تهران من حیث سمت نمایندگى است و قبلاً سابقه اقامت در تهران نداشته‌اند و تصور می‌کنم که پیشنهاد کمیسیون محاسبات مجلس هم براى اضافه حقوق بیشتر از این نقطه نظر بوده است این پیشنهاد را تقدیم کردم و معتقد هستم که به آن عده ازنمایندگانى که سابقاً اقامت در تهران نداشته‌اند و از شهرستان‌ها آمده اند به عنوان کمک هزینه زندگانى به عنوان کرایه‌خانه ماهى سه هزار ریال داده شود.

مخبر - (آقاى اردلان) بنده مخالفم اجازه می‌فرمایید عرض بکنم.

رئیس- آقا شما به هر قسمتى میخواهید جواب بدهید لزومى ندارد رأى می‌گیریم (نمایندگان- رأى، رأى) آقایانى که موافقند با پیشنهاد آقاى مشایخى قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

حاذقى- خواهش می‌کنم باز این پیشنهادات تکرار نشود نگذارید وقت مجلس گرفته شود.

رئیس - پیشنهاددیگرى را قرائت بفرمایید.

 (پیشنهاد آقاى منصف به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده اول اضافه شود.

تبصره - نصف اضافه مقررى ماه اول آقایان نمایندگان مجلس اختصاص به آسیب دیدگان زلزله قاینات و فردوس داده شود که به وسیله شیر و خورشید سرخ مصرف شود.

حاذقى - قابل طرح نیست.

مخبر - پیشنهاد خرج است.

بعضى از نمایندگان - پس گرفتند.

منصف - عرض کنم این پیشنهادى که بنده تقدیم کردم براى این است که وقتى قسمت اضافه مقررى تصویب شد اگر تصویب شود بنده استدعا خواهم کرد، آقایان نمایندگان به برادران فردوس و قاینى خودشان که از زلزله آسیب دیده‌اند این مساعدت را بفرمایند (صحیح است) چرا؟ براى این که این موضوع سابقاً هم به عرض مجلس رسید و جناب آقاى رئیس هم اظهار مرحمت فرمودند و از طرف آقایان وعده داده شد که کمک بشود و تا به حال کمک نشده است در این موقع که اضافه مقررى درست می‌شود، من می‌خواستم از آقایان استدعا بکنم از این اضافه مقررى ماه اول به آن‌ها اختصاص داده شود و مختص به آسیب‌دیدگان زلزله باشد با غالب آقایان هم صحبت کردم موافقت فرمودند.

رئیس - پس گرفتند.

مخبر - این پیشنهاد قابل طرح نیست براى این که آقاى منصف پیشنهاد کرده‌اند از حقوق نمایندگانى که بعد تصویب می‌شود یک خرجى بکنند این پیشنهاد خرج است.

رئیس - پس از بودجه ممکن است اگر تصویب شد می‌شود

منصف - اجازه بفرمایید اگر اضافه مقررى تصویب شد آن وقت رأى بگیرید.

بعضى از نمایندگان - آقاى منصف پس گرفتید؟

منصف - بلى پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى رضوى به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم که کمک موقت نمایندگان منظور در ماده اول قانون بودجه مجلس از اعتبارات سال 26 حذف و تصمیم درباره آن به بودجه 27 موکول گردد.

حاذقى - آقا ده بار خوانده شده است و رد شده است.

رئیس - مشابه این بوده گویا مورد قبول نشده است پیشنهاد دیگرى را قرائت بفرمایید.

حاذقى - من نوشتم هر کس نمی‌خواهد استفاده نکند فقط آقاى ملک مدنى امضاء کردند.

رئیس - پیشنهاد آقاى کشاورز صدر قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم نمایندگان مجلس شوراى ملى چه مستقیم و چه غیر مستقیم حق شرکت در امور مقاطعه‌کارى و معاملاتى که مربوط به دولت یا مؤسسات با سرمایه دولت است ندارند.

رئیس - آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر - خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است که براى پاره‌ای از مشاغل از جهت رعایت شئون و حیثیت آن شغل ضرورت دارد که یک محرومیت‌هایى قبول بشود مثلاً براى قضات قانونى هست و قدغن کرده است که تجارت نکنند و بسیار کار به جایى هم هست در حالى که تجارت شغل بسیار خوبى است و عموم مردم هم حق دارند از این وضع استفاده بکنند به نفع خودشان ولى درباره قضات قانون می‌گوید حق تجارت ندارند، به عقیده بنده کسى که قبول نمایندگى کرد و نماینده مجلس شوراى ملى شد اقتضا دارد که قبول یک محرومیت‌هایى را بکند و حفظ شئون و حیثیت نمایندگى خودش را بکند زیرا به عقیده بنده اگر یک نفر آمد وکیل مجلس شد و آمد که حقوق ملت و مملکت خودش را حفظ بکند این نه شانس اجازه می‌‌دهد که بلند شود برود در وزارت طرق و مقاطعه‌کارى راه را قبول بکند و نه اقتضا دارد از نقطه نظر مصالح مملکت (بعضى از نمایندگان - مخالفى ندارد) ... اجازه بفرمایید زیرا که یک وکیل مجلس خواست با یکى از افراد معمولى رقابت بکند پر واضح است که با عنوان وکالت مجلس غلبه می‌کند بر او (صحیح است) بنابراین بنده از آقایان استدعا می‌کنم گرچه هیچ کدام گوش به عرض بنده نمی‌دهند توجه بفرمایند این که این یکى از مواردى است که بسیار حساس و مؤثر است و من استدعا می‌کنم از آقایان همان طور که آقاى دکتر عبده از طرف رفقاى وکیل عدلیه آمدند این جا و آن پیشنهاد را پذیرفتند آقایان هم بپذیرند که این پیشنهاد باشد (صحیح است) که

+++

حفظ حقوق مردم رعایت بشود نه مستقیم و نه غیر مستقیم حق شرکت نداشته باشند و نماینده‌اى نتواند این کار را بکند.

رئیس- اشخاصى که عضو کمیسیون هستند غیر موافقند صحبت کنند.

مخبر- بنده می‌خواستم از آقاى رئیس استدعا بکنم که آیا این پیشنهاد وارد هست یا نیست براى این که بنده با آقایان اعضاء کمیسیون محاسبات صحبت می‌کردم صحبت سر این بود که بودجه مجلس مطرح است این جا این آقاى نماینده محترم یک پیشنهاد فرمودند که به عقیده من بسیار پیشنهاد صحیحى است ولى جایش این جا نبود اگر آقاى رئیس محترم مجلس شوراى ملى این پیشنهاد را وارد می‌دانند بنده به نام مخبر قبول می‌کنم اگر ایشان این را وارد ندانند نباید این مطرح بشود حالا خود آقاى رئیس تشخیص می‌دهند.

سزاوار- بنده عرض داشتم.

رئیس- آقاى سزاوار عضو کمیسیون هستند (بعضى از نمایندگان - رئیس کمیسیون هستند) بفرمایید آقاى سزاوار.

سزاوار- بنده حضورتان عرض می‌کنم که شرط کرده بودم دیگر راجع به بودجه مجلس صحبت نکنم در یکى از جراید هم دیدم نوشته شده بود در دنیاى امروزه دنیاى نو که بنده یک قسمت املاکى در اطراف قم دارم، حالا داشتم یا نداشتم تأثیرى در این قسمت ندارد من این املاک را به وسیله همان روزنامه می‌دهم و واگذار می‌کنم به بنگاه خیریه که هر کجا می‌خواهند به مصرف برسانند ولى یک چیز دیگر را می‌خواهم عرض بکنم از نظر بودجه مجلس، جناب آقاى دکتر معظمى توجه بفرمایید ما این جا به وسیله قانون و تبصره آقاى کشاورز صدر و ملحقات می‌خواهم نمایندگان را محدود بکنیم به این که اگر نیازمند به این اضافه مقررى نیستند استفاده نکنند در صورتى که اگر آقایان نمایندگان بایستى روش‌شان سرمشق دیگران باشد حقاً این است که اگر احتیاج ندارند (بنده بار دیگر هم عرض کردم) هم اولى را و هم دومى را نگیرند، کسى که پى کسى نمی‌فرستند این چه بحثى است که در اطراف این موضوع می‌کنند به علاوه نفیاً و اثباتاً رأى بدهید این را، آن روز که این مذاکره شد و بحث شد از نظر مصلحت این قسمت آمده است به مجلس شوراى ملى حالا اگر آقایان موافق نیستند نسبت به اصلش رأى بدهند (صحیح است) و الا گرفتنش الزامى نیست این همان نظر اصلاحى را براى آقایان نمایندگان دارد و حقاً این چنین بودجه سنگینى دارد اگر کسى نیازمند نیست در مقابل این هزینه سنگین انتخابات این پول را نگیرد و اگر از محاسبات یا از کمیسیون محاسبات (از طرف مجلس شوراى ملى) پى‌شان فرستادند بعد این بحث شود (صحیح است) این در اختیار خود نماینده است بحثى ندارد اما راجع به پیشنهاد آقاى کشاورز صدر چون ایشان یکى از قضات محترم دادگسترى بودند بنده با اصلش مخالفتى ندارم بهتر این است که آقایان نمایندگان از امور مقاطعه‌کارى یا سایر کارهایى که ممکن است در آتیه اعمال بشود صرف‌نظر بکنند تا مقام نمایندگى یک قدرى رعایت بشود و پیشرفت در کار بکنیم خیلى خیلى خوب است ولى البته تصدیق می‌فرمایید مطابق قانون مدنى شما نمی‌توانید قانونى در ضمن بودجه وضع بکنید که اشخاصى که شخصیت حقوقى دارند و صلاحیت حقوقى دارند این‌ها را منع بکنید از یک کارى که همه می‌توانند بکنند... (بعضى از نمایندگان - مثل وکلاى عدلیه) بلى آن چون در مورد خودمان بود نخواستم آن روز توضیح بدهم ولى عرض کردم اگر از این نظر اشکالى نداشته باشد بنده حرفى ندارم.

بعضى از نمایندگان - اشکالى ندارد آقا.

کشاورز صدر- اجازه می‌فرمایید آقاى رئیس توضیحى عرض بکنم.

رئیس- توضیح دادید آقا رأى می‌گیریم.

بعضى از نمایندگان - آقاى مخبر قبول کردند.

مخبر - بنده عرض کردم که اگر مقام ریاست این پیشنهاد را وارد می‌دانند بنده قبول دارم.

سزاوار - قبول کرد آقا ما می‌خواهم این مجلس از همه چیز برکنار شود قبول کردیم آقا.

رئیس - جزء نهم ماده یک خواهد شد.

ارباب - هیچ عملى نیست آقا.

کشاورز صدر - استعفا بدهید (زنگ رئیس)

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت شود.

 (پیشنهاد آقاى دکترشفق به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم چون کلمه (پیوست) به جاى کلمه ضمیمه غلط است و فرهنگستان هم از این کلمه اطلاع ندارند بعد از این، این کلمه از مطبوعات مجلس و قوانینى که از مجلس می‌گذرد حذف گردد و به جاى آن همان ضمیمه استعمال شود.

مخبر- قبول می‌کنم آقا.

رئیس- پیشنهاد آقاى باتمانقلیچ قرائت می‌شود.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- بنده پیشنهاد می‌کنم اضافه حقوق کارمندان مجلس مطابق بودجه پیشنهادى پرداخت نمایید و صرفه‌جویی را از این راه ننموده و از راه‌هایى که بنده به عرض نمایندگان می‌رسانم بنمایند.

مخبر- قابل طرح نیست.

رئیس- پیشنهاد شما مربوط به بودجه هست ولى پیشنهاد خرج است.

باتمانقلیچ - خرج نیست قربان.

رئیس- این پیشنهاد شما در عین بودجه هست دیگر محتاج به این پیشنهاد نیست.

باتمانقلیچ- پیشنهادى است که اگر اجازه بفرمایید به عرضتان برسانم ‏...

دکتر عبده - بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم.

رئیس - بفرمایید.

دکتر عبده - عرض کنم پیشنهاد یک چیزى است که یا اضافه می‌کند بر مواد اصلى یا یک چیزى کم می‌کند و این پیشنهادى را که آقاى باتمانقلیچ کرده‌اند مشمول هیچ یک از دو قسمت نمی‌شود و بنده استدعا می‌کنم وقت مجلس را بیهوده تلف نکنید و از طرح پیشنهادات زاید خوددارى کنید.

باتمانقلیچ - بنده اضافه می‌کنم قربان اجازه بفرمایید که عرض کنم از چه راهى پرداخت شود این بودجه.

رئیس- باید اصل آن را مجلس قبول کند بعد پرداخت شود پیشنهاد آقاى دهقان قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم اضافه مقرری نمایندگان به قرار ماهی چهار هزار ریال منظور گردد.

رئیس- آقاى دهقان.

دهقان - بنده خواستم با تقدیم این پیشنهاد از موقع استفاده کنم و به عرض آقایان برسانم که با این که بنده خودم از حقوق مجلس استفاده نمی‌کنم با اضافه مقررى نمایندگان محترم موافقم از لحاظ این که مقررى فعلى نمایندگان براى آن‌هایى که احتیاج دارند حقیقتاً مکفى نیست و حقوق نمایندگى به قدر حقوق یک نفر شوفر و یا یک نفر ماشین نویس عادى ادارات هم نیست اگر از نمایندگان توقع کار داشته باشید و با این پیشنهادهاى مخالفى که می‌شود که حق نفس کشیدن را هم از آن‌ها می‌گیرید باید در عوض حقوق کافى به آن‌ها بدهید که بتوانند معاششان را تأمین کنند و این اضافه مقررى براى آن‌هایى است که احتیاج دارند و این جا نماینده محترم آقاى مشایخى فرمودند که مجلس نظرش این است که حقوق مستخدمین را کم کند در صورتى که مجلس چنین نظرى را نداشته است (صحیح است) بلکه به عقیده بنده مستخدمین صحیح‌العمل را که کارمند دولت هستند باید آن قدر حقوق بهشان داده شود که بتوانند با شرافت و عزت نفس زندگى کنند و انجام وظیفه نمایند (صحیح است) بنده گمان می‌کنم که این تذکر کافى باشد و مقصودم هم این پیشنهاد نبود و بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم (احسنت)

رئیس - یک پیشنهاد دیگرى هم هست که قرائت می‌شود از طرف آقاى مهندس رضوى است پیشنهاد می‌کنم که کمک موقت نمایندگان منظور در ماده اول قانون بودجه مجلس از اعتبارات سال 26 حذف و تصمیم درباره آن به بودجه سال 27 موکول گردد.

بعضى از نمایندگان - قابل طرح نیست مشابه این پیشنهاد شده است و رد شده است.

رئیس - از لحاظ قسمت آخرش فرق دارد.

مهندس رضوى - در جلسه گذشته این جا نکته‌اى را به عرض مجلس شوراى ملى رسانیدم که بنده ضمن تقاضایى مؤکد در مجلس و کمیسیون بودجه نسبت به رعایت صرفه‌جویی در هزینه مملکت از اول ورود به مجلس شوراى ملى جزو آن کسانى بودم که اظهار کردم حقوق نمایندگى کافى نیست و در کمیسیون محاسبات هم حاضر شدم و بدون هیچ گونه رو دربایستى اظهار کردم که این حقوق براى یک نفر نماینده مجلس کافى نیست و اما در این پیشنهادى که کردم موکول به سال 27 می‌کنم و دلایل خودم را هم عرض می‌کنم زیرا که به این پیشنهاد اعتقاد پیدا کردم و در نتیجه مطالعه اوضاع و احوال روز است، بنده می‌بینم در نتیجه همین تذکراتى که راجع به صرفه‌جویی داده‌ایم و باید عرض کنم که صرفه‌جویی در اصطلاح اقتصادى یعنى حذف خرج غیر لازم و به هیچ وجه مبناى صرفه‌جویی این نیست که یک چیز لازم را کم بکنید یا حذف بکنید (صحیح است)

+++

 او را اصلاً صرفه‌جویی نمی‌شود گفت زیرا صرفه‌جویی هم یکى از ابواب اقتصاد است و حذف مخارج غیر ضرورى است به هر حال در نتیجه این تذکراتى که راجع به صرفه‌جویی داده شده است یک هیجانى یک جنبشى در دستگاه دولت براى کم کردن هزینه پیدا شده است و تا اندازه‌اى هم امیدوارم در دستگاه بازرگانان براى کم کردن طمع و کم کردن بار سنگین این ملت بدبخت پیدا شده باشد (انشاءالله) و اما امیدوار هستیم که شاید تا عید نوروز واقعاً براى ملت ایران یک گشایشى پیدا شود چون بنده می‌بینم که خانواده بسیارى از کارکنان دولت و یا کسانى که عواید محدودى دارند در کمال ناراحتى هستند ولى بنده که عرض کردم کاملاً موافق چنین اضافه‌اى اصولاً نیستم، عقیده‌مندم که ما در این سال و در این ماه‌ها که فعلاً این اقدامات درجریان است صبر بکنیم و صرف‌نظر کنیم اگر در سال 27 واقعاً این اقدامات دولت مؤثر واقع شد در آن صورت ما هیچ احتیاجى به اضافه کردن حقوق نداریم و اگر با کمال تأسف احساس کردیم که هیچ گونه این اقدامات مؤثر واقع نشده نه تنها باید حقوق نمایندگان مجلس اضافه گردد بلکه براى بعضى طبقات مستخدمین هم که با داشتن اهل و عیال زیاد حقوقشان کافى نیست یک فکرى باید کرد و بنده عقیده‌مند هستم که در این مورد یعنى صرفه‌جویی در حقوق منحصراً براى کسانى باشد که حقوق‌هاى گزافى می‌گیرند و دلیلى براى گرفتن این حقوق‌ها ندارند و بنده در موقع طرح بودجه کشور هم عرض کردم و هیچ وقت نظر بنده بر این نیست که حقوق مستخدمین یا رتبه‌هاى پایین در این مملکت فعلاً با این اوضاع هزینه آن‌ها کم بشود اما یک نکته دیگرى است که خواستم عرض کنم و آن این است که یک دلیل پیشنهاد بنده این جا راجع به احتیاج و غیر احتیاج است که این جا روى آن صحبت شد بنده به دو دلیل با این اضافه مقررى نمایندگان در کمیسیون محاسبات موافقت داشتم (چون دعوت کردند از بنده و اظهار نظر خواستند) یکى این که این مقررى واقعاً کافى نیست براى زندگانى یک نماینده‌اى و یکى این که یک حرفى آقاى اردلان در روزهاى اول این جا زدند که به آن توجه نشده و آن این است که براى ملت ایران با این وضعیتى که فعلاً پیش گرفته شده ناچار خواهند شد که به تدریج وکیل انحصاراً از ثروتمندان گرفته بشود بیاید به مجلس ولى چون در این حال هفتاد، هشتادنفر از آقایان نمایندگان مستغنى هستند (صحیح است) و بقیه هم که تمکن ندارند این دو سه ماه را صبر می‌کنند و عجله ندارند و بنده هم عقیده ندارم دراین زمینه این قدر اصرار داشته باشیم و بگذاریم این موضوع را براى بعد و صبر کنیم اگر به دولت آقاى حکیمى موفق شد در کشور براى پایین آوردن هزینه زندگى و کمک به تمام طبقات مردم اقدامات مؤثرى کرد امیدوارم در سال آینده اصلاً احتیاج پیدا نکنیم و اگر این امیدوارى ما مطابق با آن چه که می‌خواهم واقع نشد در سال آتیه البته باید بر حقوق نمایندگان اضافه شود.

رئیس- آقاى مخبر بفرمایید.

اردلان- اولاً آقاى مهندس رضوى نماینده محترم خودشان تشریف آوردند در کمیسیون محاسبات و ما از ایشان دعوت کردیم و موافقت فرمودند و این اضافه‌اى را که براى آقایان نمایندگان منظور کردیم ایشان می‌دانند یک اعتبارى است پیش‌بینی شده و البته آقایانى که لازم دارند استفاده می‌کنند و آقایانى هم که لازم ندارند استفاده نمی‌کنند ما براى تفنن در این بودجه نگذاشتیم، ما براى مصلحت کشور در نظر گرفتیم مبلغ آن هم ناچیز است نیم درصد بودجه کل کشور است و این اضافه یک و نیم در هزار بود یعنى پنج ریال نسبت به هزار تومان بنابراین باز هم تکرار می‌کنم که ما این مبلغ را روى مصلحت نوشتیم و مبلغش هم ناچیز است و از آقاى مهندس رضوى تمنى می‌کنم پیشنهادشان را پس بگیرند بگذارند اشخاصى که احتیاج دارد بگیرند و آقایانى هم که احتیاج ندارند خواهند گرفت خواهش می‌کنم پیشنهادتان را پس بگیرید و اقداماتى هم راجع به پایین آوردن هزینه زندگى شده همین الان 17 نفر از آقایان نمایندگان یک طرحى را امضاء نموده‌اند و آقاى رئیس هم الان اعلام فرمودند راجع به قیمت ارز بود و امضاء شده است و می‌رود به کمیسیون بازرگانى و کمیسیون قوانین دارایی امیدوارم اگر توجهى به این موضوع بشود هزینه زندگى پایین خواهد آمد و در سال آینده هم شاید احتیاج نداشته باشیم که در بودجه بگذاریم ولى امسال احتیاج ما را مجبور کرد که این مبلغ را در بودجه بگذاریم بنده خواهش می‌کنم که پیشنهادتان را پس بگیرید.

مهندس رضوى - بنده از آقا خواهش می‌کنم اجازه بدهید رأى بگیرند.

رئیس - عده کافى براى گرفتن رأى نیست باید باشد تا عده کافى بشود.

اردلان - یک دفعه رأى گرفته شده است و رد شده است.

رئیس - به بودجه 27 موکول شدن که رأى گرفته نشده، مقصودم این است که حالا مطرح نشود بماند براى سال 27، یک پیشنهاد دیگرى از آقاى مهدى ارباب رسیده است قرائت می‌شود

بنده پیشنهاد می‌کنم نمایندگانى که می‌خواهند از اضافه مقررى استفاده کنند حق معاملات با دوایر دولتى را نداشته باشند و کسانى که نمی‌خواهند از اضافه مقررى استفاده کنند کماکان طبق مقررات عمومى و قانونى مردم از معاملات حرفه‌اى نباشد.

رئیس - به طور کلى قسمت دوم را مجلس قبول کرد ولى قسمت اول قابل قبول نیست بفرمایید.

مهدى ارباب - متأسفانه یک فکرى در مجلس پیدا شده است و به قدرى بازار تظاهر رواج پیداکره که هیچ فکر نمی‌کنند یک پیشنهادى که می‌شود در اطرافش بحث می‌شود به کجا منتهى می‌شود آقایان اگر یک وکیل خواست فرشى بخرد از شرکت فرش که سرمایه‌اش مال دولت است نمی‌تواند بخرد یا بگویند با وکیل معامله نمی‌کنیم، باید وکیل در جامعه از اعتبار بیفتد که آمده است وکیل شده است و می‌خواهد ششصد تومان اضافه مقررى بگیرد؟ یا این که یک نفر وکیل که حرفه بازرگانی داشته بخواهد از بانک ملى تقاضایى بکند بگویند سرمایه‌اش دولت است و نمی‌شود تقاضا کرد (بعضى از نمایندگان - اعمال نفوذ می‌کنند آقا) قانون را اجرا کنید در مملکت اگر قانون را اجرا کنید نمی‌شود اعمال نفوذ کرد، انحصارى است، دست دولت است، دولت حق دارد که اجازه بدهد یک مالى را به یک بازرگانی واگذار کنند، حق هم دارد ولى اگر به این صورت شد حق ندارد یک نفر وکیل بخرد و یا اگر دولت خودش وارد کرد اگر یک کسى وکیل شد حق ندارد بخرد الان شکر را دولت دارد کیلویى 25 ریال می‌فروشد همه مردم حق دارند شکر بخرند، آیا وکیل حق ندارد شکر را از دولت بخرد؟ چرا آقایان فکر نمی‌کنید تمام روى اصول جنت مکانى، صرفه‌جویی همین کارهایى که به دست دولت می‌شود فردا معلوم نیست عاقبتش به کجا منتهى می‌شود، بنده خواستم تذکر بدهم که اصولاً عملى نیست.

رئیس - قسمت دومش را که مجلس قبول کرده قسمت اولش را هم می‌شود رأى گرفت و قسمت اول دو مرتبه قرائت می‌شود آقایان ملاحظه بفرمایید.

جمعى از نمایندگان - پس گرفتند.

مهدى ارباب - پس گرفتم.

رئیس - بسیار خوب پس گرفتند، حالا عده کافى است براى رأى بپیشنهاد آقاى مهندس رضوى می‌خواهم رأى بگیریم.

جمعى از نمایندگان - یک مرتبه دیگر قرائت بشود.

 (به شرح سابق قرائت شد)

رئیس - آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد یک پیشنهادى هم از آقاى باتمانقلیچ رسیده است که قرائت می‌شود اگر پیشنهاد دیگرى نرسد این آخرین پیشنهاد است در ماده اول.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- اینجانب پیشنهاد می‌کنم که اضافه مقررى نمایندگان مجلس را ماهى 4500 ریال بپردازند و هر کس که احتیاج ندارد به بنگاه شیر و خورشید سرخ اضافه مقررى را بپردازد.

رئیس - بفرمایید.

باتمانقلیچ - بنده می‌خواهم از آقایان نمایندگان خواهش کنم که یک قدم فراتر گذارده و همت خودتان را عالی‌تر بنمایید از این افکار کوچکى که ما داریم پیش‌بینی می‌کنیم و در اطراف آن صحبت می‌کنیم، اگر صرفه‌جویی می‌خواهید بکنید این طور نیست که کارمند و وکیل و دیگران را گرفتار و پریشان و مستأصل بکنید اگر واقعاً می‌خواهید صرفه‌جویی بکنید به حساب دقیق در هر بیست و چهار ساعت میلیون‌ها تومان آب‌هاى رودخانه‌هاى این کشور به دریا می‌ریزد و هیچ به آن توجه نمی‌کنید (خنده نمایندگان) آقایان خنده ندارد این مملکت جاى صد و بیست میلیون جمعیت سیرى است که یک میلیون رو کفلر از حیث تمول درش باشد درش باشد شما این وضع چه انتظارى دارید از یک نفر وکیل که خیالش ناراحت است، در این موارد بیشتر قضاوت بکنید، اساساً حواس یک نفر وکیل نمی‌تواند با این وضع جمع باشد که پشت تریبون چه گفته می‌شود خیالش متوجه کارهایش می‌شود. که اجرائیه دارد صادر می‌شود، اگر چهار نفر آقایان سیر

+++

هستند چرا دیگران را دارید مستأصل نگاه می‌دارید بنده در موقعى که بودجه مملکت مطرح بود پیشنهاد کردم دولت حق ندارد تا در این مملکت کار تهیه نکرده یک نفر از مستخدمین دولت را بیکار کند، مستخدمین دولت به کجا بروند، در این صورت جز این که فساد اخلاق در این مملکت زیاد بشود فایده‌اى ندارد مستخدم دولت به کجا برود.

رئیس - راجع به پیشنهاد صحبت کنید، در پیشنهاد خودتان بفرمایید.

باتمانقلیچ - چشم اطاعت می‌کنم بنده می‌خواهم عرض کنم که باید مستخدمین مجلس آسوده خاطر باشند و این اضافه مقررى که به نمایندگان داده می‌شود من معتقدم که لااقل به هر نماینده باید ماهى پنج هزار تومان بدهند (احسنت) چه جور می‌توانند وکلا زندگى کنند با این حقوق باید از راه نامشروع زندگى خود را اداره کنند؟ نماینده‌اى هست از ولایات انتخاب شده محبوب آن افراد بوده آمده این جا یک خانه‌اى که بخواهد اجاره کند ماهى 400 تومان کرایه آن را باید بدهند خانه‌اى که چهار تا اطاق دارد آن وقت شما وعده می‌دهید که بزک نمیر بهار می‌آید، هزینه زندگى ارزان می‌شود پایین می‌آید این طور نیست، آقایان من حرفه‌ام حرف نیست چون زندگى من روى حرف نبوده است عمل بوده است اگر من نتوانستم در پشت تریبون درست صحبت کنم مقصود من این است به آقایان قول می‌دهم در این مملکت صد میلیون نفر به طور آسایش و رفاه می‌توانند زندگى کنند (انشاءالله) شما این رجال گذشته را که بر ایشان قانون می‌گذرانید من قول می‌دهم که‏ ...

رئیس - ماده 63 را براى شماقرائت می‌کنند.

باتمانقلیچ - بنده تازه وکیل هستم جناب آقاى رئیس فقط بفرمایید بنده اطاعت می‌کنم، اگر خارج از موضوع شدم بفرمایید بنده خودم موضوع را عرض می‌کنم، بنده عرض می‌کنم اگر یک نفر وکیل خواست جواب تلگرافات موکلین خود را بدهد ماهى دو هزار تومان خرج پیدامی‌کند (بعضى از نمایندگان - این طور نیست) پس یا شما جواب موکلینتان رانمی‌دهید یا آن‌ها بهتان مراجعه نمی‌کنند (خنده حضار) بنده حساب می‌کنم فرض کنید آن کسى که از بهتان آمده است این جا این آدم همیشه هم پاکدامن بوده است و تاجر هم نبوده که سرمایه پیدا کند، حالا انتخاب شده است آمده است تهران یک خانه‌اى می‌خواهد اجاره کند نه بالاى شهر ته شهر که آن آب لجن را هم بخورد ماهى چهارصد تومان باید اجاره خانه بدهد و بعد بقیه‌اش را چه بکند، چه جور آدم می‌تواند با این وضع در مجلس ساده بشود، آخر ما که نباید عوام‌فریبى بکنیم، من چون دیگرنمی‌خواهم وکیل بشوم با عوام فریبى هم نمی‌خواهم موکل براى خودم تهیه بکنم و بیایم پشت تریبون و حرف‌هایى بزنم که ملت خوششان بیاید وقتى ملت شما را دوست دارد که منافع او را حفظ کنید حفظ کردن منافع او 600 هزار تومان، 6 میلیون تومان، 60 میلیون تومان نیست منافع او این است که الان زیر این زمین زر خوابیده و دولت را بخواهید بگویید سد مغان ببندد، کارون را ببندد، قسمت مغان ارس را ببندد، گرگان را ببندد این سه تا عمل را بکند، ماشین‌های کشاورزى و تراکتور بیاورد و میلیون‌ها استفاده بکند و میلیون‌ها تن گندم و جو خارج بکند و ارز به این مملکت بیاورد.

رئیس- آقا توضیحتان زیاد شد.

باتمانقلیچ - پس من معقتدم اگرحقوق نمایندگان را زیاد بکنید، من چون خودم حقوق نمایندگى نمی‌گیرم می‌توانم از دیگران دفاع بکنم، اگر حقوق نمایندگى را زیاد نکنید خیانت به مملکت کرده‌اید و اگر هم کارمندان دولت را از کار برکنار کنید جز فساد اخلاق و فقر و پریشانى در این مملکت هم چیزى اضافه نکرده‌اید (صحیح است) خداحافظ.

اردلان - خواهش می‌کنم پیشنهادتان را پس بگیرید.

باتمانقلیچ - پس گرفتم.

رئیس - یک پیشنهادى دایر بر تجزیه رسیده راجع به ماده اول قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم قسمت کمک موقت آقایان نمایندگان از ماده یک تجزیه شود و جداگانه مورد رأى واقع بشود. دکتر عبده.

اردلان - بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم، این پیشنهاد تجزیه وقتى صحیح بود که ما به آن رأى بگیریم و رأى گرفتید رد شد (جمعى از نمایندگان - رأى گرفتید رد شد) نسبت به پیشنهاد آقاى مهندس رضوى راجع به اضافه رأى گرفتید رد شد.

رئیس- در ماده اول یک مبلغى است براى هر ماهه یک کمک موقت این‌ها را جداگانه رأى می‌گیریم.

دکتر معظمى - با ورقه باید رأى گرفته بشود.

رئیس - اول به قیام و قعود آخر با ورقه چون می‌خواهم به ماده دوم وارد بشویم اول به قیام و قعود به ماده اول رأى گرفته می‌شود و یک مرتبه قرائت می‌شود که آقایان متوجه باشید. رأى به ماده اول گرفته می‌شود به استثناى کمک خرج که سه میلیون و دویست و پنجاه هزار ریال باشد بنابراین به بیست میلیون و هشتصد و چهل و هفت هزار و سیصد و چهل ریال عایدى مجلس رأى می‌گیریم بودجه‌اى که عمل شده منتهى رأى به کمک موقت گرفته نمی‌شود.

دکتر عبده - اجازه می‌فرمایید توضیح عرض کنم.

رئیس - توضیح لازم ندارد آقاى کفایى و آقایان دیگر هم پیشنهاد کردند که قسمت کمک آقایان نمایندگان تجزیه شود و جداگانه رأى گرفته شود.

صدرزاده - در همین موضوع آقاى کفایى پیشنهاد

 

اخبار مجلس

روز یکشنبه 11 بهمن 1326 دو ساعت و نیم قبل از ظهر کمیسیون بودجه با حضور آقای فریدونی معاون وزارت کشور و آقای خواجه نوری معاون وزارت دارایی و آقای نورافشار رئیس حسابداری وزات کشور به ریاست آقای بهبهانی تشکیل بودجه 326 وزارت کشور مطرح بودجه ادارات مرکزی آن وزارتخانه تصویب و قسمت شهرستان‌ها موکول به روز بعد گردید ضمناً بنا به پیشنهاد عده‌ای از آقایان اعضاء هزینه آبدارخانه کلیه وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتی از تاریخ ابلاغ به دولت حذف گردید .

روز یکشنبه 11 بهمن 26 چهار ساعت بعد از ظهر با حضور کمیسیون مبتکرات با حضور جناب آقای حکیمی نخست‌وزیر و آقایان وزیر جنگ و وزیر کشور و وزیر دارایی به ریاست آقای حائری‌زاده تشکیل طرح پیشنهادی عده‌ای از آقایان نمایندگان راجع به تقسیم صحیح عایدات کشور بین وزارتخانه‌ها و ادارات دولتی مطرح مذاکرات مفصلی به عمل آمده چون اطلاع دادند جلسه خصوصی تشکیل می‌شود نتیجه مذاکرات به جلسه بعد موکول شد.

روز یکشنبه 11 بهمن 26 پنج بعد از ظهر کمیسیون دارایی به ریاست آقای یمین اسفندیاری با حضور آقای وزیر دارایی تشکیل راجع به املاک مزروعی و مالیات ان مذاکراتی شده چون وقت ضیق بود مقرر گردید همه هفته روزهای یکشنبه سه بعد از ظهر کمیسیون دارایی برای رسیدگی به لوایح مرجوعه و هم چنین شکایات عده‌ای راجع به مالیات مزروعی تشکیل شود و آقای وزیر هم حاضر شوند.

داده‌اند که قرائت می‌شود.

دهقان - پیشنهاددهنده خودش نیست.

قبادیان - جناب آقاى رئیس منشى‌ها را یک دفعه جریمه کنید که دیگر غیبت نکنند.

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس - خاطر آقایان هست که مدت جلسات را در مجلس سه ساعت تعیین کردم اتفاقاً امشب جلسه ساعت شش و نیم تشکیل شد و حالا نزدیک هشت و نیم است بنابراین آقایان حاضر نیستند غایب محسوب می‌شوند (صحیح است) و چون بیرون از جلسه کسى نیست جلسه را ختم می‌کنیم و جلسه آینده به روز سه‌شنبه 4 بعد از ظهر خواهد بود دستور بقیه بودجه مجلس.

 (مجلس در ساعت هشت و نیم بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

 قوانین‏

شماره 21946                               11/ 11/ 26

وزارت دارایی‏

 

فرمان همایونى دایر بر اجراى قانون الغاء قانون راجع به تفویض اختیار اجازه انتشار اسکناس به هیئت نظارت اندوخته اسکناس که در جلسه بیست و چهارم دى ماه 1326 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده است به انضمام قانون مزبور ذیلاً ابلاغ می‌گردد :

با تأییدات خدواند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم :

ماده اول) قانون الغاء قانون مصوبه (28) آبان ماه 1321 راجع به تفویض اختیار اجازه انتشار اسکناس به هیئت نظارت اندوخته اسکناس که در جلسه بیست و چهارم دى ماه 1326 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجراء گذاشته شود.

ماده دوم ) هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند. به تاریخ ا ول بهمن ماه 1326.

قانون الغاى قانون مصوبه 28 آبان 1321

ماده واحده) - قانون تفویض اختیار اجازه انتشار اسکناس به هیئت نظارت اندوخته اسکناس مصوبه 28 آبان 1321 لغو می‌شود.

تبصره) - دولت مکلف است در ظرف مدت سه ماه مقدار حداکثر اسکناس که بانک ملى ایران مجاز است در گردش داشته باشد با میزان پشتوانه آن تعیین نموده و لایحه آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم دارد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده و تبصره است در جلسه بیست و چهارم دى ماه 1326 به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

اصل قانون و فرمان همایونى در دفتر نخست‌وزیر است‏

م- 6291 نخست‌وزیر

تصویب‌نامه‌ها

شماره 21230                      6/11/1326       

وزارت اقتصاد ملى‏

 

هیئت وزیران در جلسه سوم بهمن ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره 26905- 25245 مورخ 26/ 10/ 28 وزارت اقتصاد ملى و در تعقیب تصویب‌نامه مورخ 13 تیر 1326 تصویب نمودند که صدور تخم و روغن آن مشمول مقررات تصویب‌نامه مزبور که قبل از پایان آذر سال جارى براى صدور آن نزدیکى از بانک‌های مجاز کشور اعتبار اسنادى باز و یا قبل از آن تاریخ در گمرک‌خانه‌هاى جنوب براى صدور آماده شده باشد تا پایان اسفند 1326 مجاز باشد وزارت اقتصاد ملى با دریافت گواهى گمرک راجع به موحود بودن کالا یا تأیید کتبى بانک مجاز راجع به اعتبار اسنادى به شرح فوق پروانه صدور کالاى مربوطه را خواهد داد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است‏

م- 6213                     ازطرف نخست‌وزیر

 

مجاز است در گردش داشته باشد با میزان پشتوانه آن تعیین نموده و لایحه آن را به مجلس شورای ملی تقدیم دارد .

این قانون که مشتمل بر یک ماده و تبصره است در جلسه بیست‌ و چهار دی‌ ماه یک هزار و سیصد و بیست و شش به تصویب مجلس شورای ملی رسید .

رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت 

اصل قانون و فرمان همایونی در دفتر نخست‌وزیر است .

م - 6292                        نخست‌وزیر

شماره 14505- 31946      5/ 11/ 26

آقاى کشیش اسحق مریم سردفتر ازدواج و طلاق مسجد سلیمان میرزا

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 14412- 31926        5/ 11/ 26

آقاى محسن نجفى اردبیلى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق اردبیل‏

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق قبول می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 14513- 31918      5/ 11/ 26

آقاى ابوالفضل نیکویى‏

به موجب این حکم به سمت سردفتردارى اسناد رسمى درجه سوم قصبه دلیجان منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 14610- 32056    5/ 11/ 26

آقاى حسین جوادى رحیم آبادى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج دهستان رحیم آباد شوئیل گیلان‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در رحیم آباد شوئیل براى ثبت طلاق هم رسمیت می‌‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 14162- 32066   5/ 11/ 26

آقاى على اکبر فغانى سردفتر ازدواج دهستان گرمادوز اهر

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در دهستان گرمادوز اهر ثبت طلاق هم رسمیت می‌‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294351!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)