کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه : 185 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 4 امرداد ماه 1322  

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- طرح گزارش شور اول کمیسیون قوانین دادگسترى راجع به اصلاح چند ماده از قانون مجازات عمومى و استرداد آن

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت دادگسترى به قید دو فوریت و تصویب فوریت و اصل لایحه

4- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

5- تقدیم یک فقره لایحه به مجلس از طرف آقای وزیر کشاورزی

6- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه : 185

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 4 امرداد ماه 1322

فهرست مطالب :

1- تصویب صورت مجلس

2- طرح گزارش شور اول کمیسیون قوانین دادگسترى راجع به اصلاح چند ماده از قانون مجازات عمومى و استرداد آن

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت دادگسترى به قید دو فوریت و تصویب فوریت و اصل لایحه

4- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

5- تقدیم یک فقره لایحه به مجلس از طرف آقای وزیر کشاورزی

6- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس دو ساعت قبل از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز پنجشنبه 30 تیر ماه را آقاى (نبیل سمیعى) منشى قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر سمیعی، دکتر سنگ، دادور، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: روحی، مرآت اسفندیاری، فیاض، طوسی، شهدوست، دکتر تاج‌بخش، مشیردوانی، شجاع، مهذب، معتصم سنگ، فرشی، یاراحمدی، سلطانی، صادق وزیری، فتوحی، شباهنگ، نقابت، کامل ماکو، حریری، نصرتیان، فرمانفرماییان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ آقاى شاهرودى‏

شاهرودى- عرض می‌کنم در ماده 6 لایحه‌اى که در جلسه قبل تصویب شد بنده پیشنهاد کردم قسمت حبس در ماده حذف شود و فقط آن قسمت جریمه مالى باقى بماند و بنا به پیشنهاد آقاى دشتى هم این نظر تصویب شد و به این مناسبت بایستى در قسمت آخر ماده در جایى که نوشته است چنانچه ولى طفل زن باشد در این قسمت هم باید قسمت حبس حذف شود ولى در روزنامه‌ها بنده خواندم که ماده را فقط قسمت بعدیش را حذف کرده‌اند این را باید اصلاح بفرمایید که مبانیت با هم نداشته باشد.

نبیل سمیعى- همین طور هم هست شما توجه نفرمودید.

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات آقاى نوبخت و تقدیم ورقه استیضاح

نوبخت- خدا را به شهادت می‌طلبم که آنچه در پشت این تریبون گفته‌ام و آنچه می‌گویم تنها صلاح کشور خود را در نظر داشته‌ام و یک ذره غرض خصوصى و نظر خاصى به کسى

+++

یا چیزى ندارم. آقایان هم اگر نسبت به من بى‌لطفى کنند و باز مورد حمله‌ام قرار بدهند مرجع شکایتى ندارم جز آن که در برابر خداوند قادر و توانا زانو به زمین زده شکوه و انابه نمایم. از آقایان نمایندگان استدعا می‌کنم اگر من چیزى به خطا می‌گویم یا اگر به راه کج می‌روم با بیانات منطقى و قانع کننده مرا هدایت کنند و جواب درست بدهند و گرنه هیاهو کردن و یا مغالطه به من تاختن نه موجب رضایت خداوند و نه مایه خوشنودى مردمى است که این مجلس با پول آنها دایر است. این را هم یادآورى شوم که خود آقایان می‌دانید.

نوبخت- خیلى با خودم محاجه کردم و سعى کردم خودم را مجاب نمایم که چون کلام پیشرفت ندارد سکوت و خموشى اختیار نمایم و از مرگ هزارها افراد این آب و خاک که بدون هیچ موجب مشروعى گشته هوا و هوس و بعضى عناصر می‌شوند به همان تأثیرى که در قلب خودم دارم اکتفا کنم اما متأسفانه این نفس ضعیف و روح متشنج من نتوانست این بار سنگین را تحمل کند. وجدانم قانع نشد زیرا هنوز زبانم بریده نیست و گفتار در تحت اختیار من است پیغمبر ما در ضمن فرمان‌هاى اولیه خود فرموده است (قولو الحق و لو على انفسکم) اگر کسى تابع پیغمبر اسلام باشد باید به امر او عمل کند و من چون مسلمان هستم نمی‌توانم از امر او سرپیچى کنم. حق را می‌گویم اگر چه به زیان و ضرر خودم تمام بشود. بسیارى از مطالب است که اظهار آنها به شکل تذکر در مجلس لازم می‌شود در صورتی که در ضمن شور لوایح دولت اظهار آنها بیجا و خارج از موضوع است در اینجا نظامنامه ما معین کرده است که نماینده می‌تواند از نطق قبل از دستور یا سؤال یا استیضاح استفاده کند در تاریخ بیست و دوم اردیبهشت و پنجم خرداد سؤال‌هایى براى وزارت جنگ فرستاده‌ام و آقاى رئیس هم در بیست و پنجم اردیبهشت و نهم خرداد آقاى وزیر جنگ را احضار کرده‌اند و بالاخره پس از یادداشت‌هاى متوالى وزارت جنگ نامه‌ای به شماره (2851) در 26 خرداد نوشته است که آقاى وزیر جنگ روز 29 ماه جارى براى جواب حاضر می‌شوند. آن روز نیامدند و روزهاى بعد را هم که معین کرده‌اند بالاخره تا الان براى جواب سؤال‌ها حاضر نشده‌اند و بنابراین من ناچارم خودم را موظف دیدم که از آنچه نظامنامه در قانون به من حق داده است به نفع کشور خودم استفاده کنم در اینجا که مجلس است ما هر هفته چندین بار جلسات علنى و خصوصى تشکیل می‌دهیم و لوایحى را مطرح می‌کنیم و به خیال خود قوانینى براى رفاه حال مردم وضع می‌نماییم اما به یک نکته اساسى نظر ما کمتر متوجه می‌شود و آن این است که آیا در این کشور چه نقاط نزدیک به مرکز و چه امکنه دور دست آیا در برابر تعدیات و تجاوزات خارجى و داخلى ملتى باقی مانده است که براى او قانون وضع نشود یا نه؟ در اثر قحطى و فقر و تنگدستى همه روزه به نفوس این کشور شماره‌هاى معتنابهى کاسته می‌شود چه آنها که در اثر امراض می‌میرند و چه آنها که از گرسنگى تلف می‌شوند و چه آنها که از این کشور مهاجرت می‌کنند و چه آنها که به قتل‌هاى عمدى و غیر عمدى دوستان متفق شما جان می‌سپارند و چه آنها که خود دولت به وسیله توپ و مسلسل و طیاره و خمپاره‌انداز از میان می‌برد و نفوس این کشور در میان خطرهایی را که دولت ایجاد کرده‌اند فعلاً محصور است و من خود را وجداناً موظف مى‌بینم که در پشت این تریبون آقایان را به عواقب وخیم این اوضاع متوجه نموده عرض کنم که دولت فعلى ما این نحو عمل کشور را به انقلاب و اغتشاش سوق می‌دهد و معلوم است اگر انقلابى هم در این مملکت روزى لازم باشد آن روز امروز نیست زیرا در کشور ما متأسفانه چندین قسم نیروى خارجى وجود دارد و هر انقلابى در چنین کشورى به نفع بیگانه تمام می‌شود. از آقایان خواهش می‌کنم به وزارت خارجه و دادگسترى مراجعه فرمایید و ملاحظه کنید که روزانه چقدر از نفوس این کشور را به طور عمد یا غیر عمد از میان می‌برند و دولت فعلى به واسطه بى‌کفایتى تاکنون نتوانسته است نیروى متفقین را که موقتاً در شهرهاى ایران آمد و رفت می‌کنند ملزم نماید که قوانین و مقررات داخلى کشور را محترم بشمارند آقایان خواهش می‌کنم یک ساعت وقت خود را در این راه مصروف داشته به ادارات شهربانى

+++

مخصوصاً به زندان‌هاى موقتى و دایمى تشریف‌فرما بشوند تا اولاً این نکته به شما معلوم بشود که وزارت جنگ ما هم وزارت جنگ است هم اداره ژاندارمرى هم شهربانى تهران و شهرستان‌ها و هم دربار محمدعلى میرزا امور مجلس‌ها هر یک به نوبه خود داستانى دارد غم انگیز اداره شهربانى براى چند خوشه جو یک نفر فقیر را که در خارج شهر می‌گذرد به زندان می‌آورد و روزگار او را سیاه می‌کند اما همان‌هایى هستند که آن قدر حافظ حقوق مردم هستند که در پشت دروازه تهران کاه و جو و گندم مردم را بدون اداى قیمت به زور حمل می‌کنند و در میدان‌هاى شهر می‌فروشند من هنوز این مسأله را پى نبرده‌ام که چه مصلحتى از مصالح عالیه کشور ایجاب کرده است که دولت فعلى بنیان وحدت ملى این کشور را متزلزل کند و یک دسته از اهل این مملکت را به کشتن دسته دیگر وادار نماید البته همه آقایان از خونریزى مدهشى که دولت در فارس و اصفهان ایجاد کرد اطلاع دارید و شاید بدانید که چقدر نفوس این مملکت به کشتن رفته است معلوم نیست چرا خون هزارها اهالى دهات و قصبات و افراد ایلى و سرباز و افسر و افسرهاى جوان باید ریخته شود اینها چه گناهى کرده‌اند آیا مالیات نداده‌اند؟ آیا به کسى تعدى کرده‌اند آیا اجنبى را به مملکت خود راه داده‌اند؟ آیا از دارایی کشور میلیون‌ها دزدى کرده‌اند؟ آیا جز از پول و خزانه اسلحه را که در رکن حیاتى کشور است به دیگران بخشیده‌اند؟ چه کرده‌اند که باید خون آنها ریخته شود. در دنیا معمول است و همه روزه در ضمن اخبار دنیا می‌خوانیم که نیروى یک مملکت شهر بی‌دفاع کشورى دیگر را بمباران نمی‌کند زیرا این عمل را برخلاف انسانیت و برخلاف مقررات و قوانین جارى دنیا می‌دانند تاریخ چنین عمل جابرانه را یاد ندارد که در هیچ مملکتى چنین جنایتى وقوع یافته باشد که دولتى پرگرام کشور خود تنها در یک نقطه صد بمب دوازده کیلویى و شانزده بمب پنجاه کیلویى فرو ریزد آن هم بر سر یک مشت زن و بچه و مواشى بر روى یک قصبه و چندین دهات. یک مشت مردم بی‌دفاع آن وقت مأمورین قتل نفوس هم سینه‌هاى خود را به مدال‌هاى اعطایى ذات شاهانه مزین نمایند و در برابر اهل مملکت افتخار کنند که هموطن خود را براى خاطر دیگران کشته‌ایم و نشان گرفته‌ایم. خدا می‌داند که اظهار این مطالب انسان را از حیات بیزار می‌کند و شرم‌آور است که باز آقاى سهیلى بیایند پشت این تریبون و کلمه امنیت و مصالح عالیه را بر زبان مبارک اجرا نماید اگر اینجا با یک مشت مغالطه و سفسطه و دروغ به من جواب دهند در برابر محکمه خداى منتقم چه جوابى خواهند داد بنابراین من خودم را در پیش خدا مسئول می‌دانم اگر در این مورد خموشى اختیار کنم و خودم را گناهکار می‌دانم اگر چنین دولت گناهکارى را استیضاح نکنم. این است که به موجب اصل چهل و دوم قانون اساسى و ماده چهل و چهارم دولت آقاى على سهیلى را در مواردى که در این ورقه ذکر شده است استیضاح می‌کنم بر طبق ماده 44 نظامنامه تقاضا می‌کنم آقاى رئیس امر فرمایند آن را قرائت نمایند.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- به موجب اصل چهل و دوم قانون اساسى و مطابق فصل ششم ماده چهل و چهارم نظامنامه مجلس شوراى ملى اینجانب دولت آقاى سهیلى را به واسطه تصمیم مشترک و آقاى سپهد احمدى وزیر جنگ را بالاخص از لحاظ مسئولیت انفرادى که در اصل شصت و یکم متمم قانون اساسى تصریح شده است در موارد زیر استیضاح می‌نمایم.

1- در تاریخ بیست و دوم اردیبهشت به بعد سؤال‌هایى درباره تلفات ارتش از حیث افراد و وسایط و وسایل و اخراج افسران تحصیل کرده و بعضى تبعیض‌ها در باب حملات نیروى ارتش به (ایذه) و اتلاف نفوس و حمله قواى دولتى بر ایل بختیارى چند سؤال به وسیله ریاست مجلس فرستاده و متجاوز از دو ماه است که آقاى وزیر جنگ برخلاف اصل چهل و دوم قانون اساسى و اصل شصت متمم قانون اساسى براى جواب حاضر نگردیده اکنون سؤال‌هاى مذکور را به اضافه

+++

تأخیرى که برخلاف قانون روا داشته است نخستین مورد استیضاح خود قرار می‌دهم.

2- طبق اطلاعى که به اینجانب رسیده به امر وزارت جنگ شماره معتنابهى در حدود 2800 نفر سرباز و افسر بدواً در کوه‌های سمیرم تمرکز یافته و به واسطه این عمل که هیچ موجب مشروع و قانونى نداشته است نظر ایلات بختیارى و بویر‌احمدى و قشقایى را به قصد حمله خود جلب نموده و پس از آن به واسطه زد و خورد و حملاتى که نموده است نفوس بسیارى از مردم قصبات و دهات و بسیارى از زارعین و افراد ایلات و شماره زیادى سرباز مجروح و ناپدید شده‌اند همین قسم به نیروهاى متمرکز در جیرفت و پاره نواحى کرمان و بعضى نقاط دیگر تلفات سنگین رسیده است و مخصوصاً در اثر این اقدام در مناطق بهبهان شاهرضا سمبرم ایزدخواست آباده و فیروزآباد کازرون و غیره به ساکنین و اهالى تلفات و خسارات مهمى وارد آمده است.

3- برخلاف نص صریح قانون اساسى و اصل 9 و 13 و 14 متمم قانون اساسى نیروى هوایى دولت برحسب امر وزارت جنگ شهرها و قصبات جنوبى ایران را چه در منطقه فارس و چه در منطقه اصفهان دفعات متوالى و متناوب و در ساعات مختلف بمباران نموده هزارها نفوس بى‌گناه کشور را در زیر آتش چه از هوا و چه از زمین به هلاکت رسانیده است و گذشته از این که هیچ موجبى نمی‌تواند چنین عمل خصمانه را ایجاب کند این خلاف قانون و خلاف انسانیت را درباره مردمى به کار برده است که قسمت اعظم آنها کسبه و برزگر و زن و بچه بوده‌اند و طبعاً به هیچ وجه وسیله دفاع نداشته‌اند در صورتی که هیچ دولتى نسبت به دشمن خود چنین معامله را درباره شهرهاى بى‌دفاع روا نمی‌دارد و دولت فعلى ایران درباره ملت ایران به کار برده است.

4- دولت باید توضیح داده ثابت نماید که چه مصلحت عالى و چه نفع بزرگى براى کشور ملحوظ بوده است که این جنگ داخلى را ایجاد نموده و وحدت ملى ایران را به وسیله این عمل یعنى ایجاد جنگ میان سرباز و کشور و نفوس کشور متزلزل کرده است.

5- مأمورین وزارت جنگ سربازان را بدون کفش و بعضاً بى‌لباس و بی‌خوراک و بعضاً مریض به جنگ ایلات فرستاده است به قسمى که غالب آنها از گرسنگى هلاک شده‌اند و در اثر تذکرى که یکى از افسران ارتش فرستاده و سه روز گرسنگى خود و سربازان را شرح داده و برهنگى آنها را متذکر شده است فرمانده سپاه جنوب فوراً او را به دادگاه نظامى تسلیم نموده است در صورتی که فرمانده سپاه فارس خود باید به دادگاه نظامى تسلیم گردد.

6- با وجود فقر عمومى دولت آقاى سهیلى مبالغ گزاف به نام اردوکشى از خزانه ملت بذل و بخشش نموده و با پول مملکت بسیارى از نفوس کشور را از بین برده است.

7- به واسطه بى‌کفایتى و عدم لیاقت دولت فعلى تاکنون نتوانسته‌اند نیروى متفقین که موقتاً متمرکز در بعض شهرهاى ایران شده‌اند ملزم نمایند که قوانین و مقررات داخلى کشور را محترم بشمارند و در اثر این بى‌کفایتى دولت غالباً تلفات زیادى به نفوس مردم از قبیل قتل‌هاى عمدى و غیر عمدى وارد می‌شود که چند فقره از آنها را روز استیضاح به عرض مجلس خواهم رساند.

8- حبس و شکنجه عناصر وطن پرست و تبعید عده‌ای دیگر و سانسور جراید در بعضى نقاط کشور.

9- وزارت پست و تلگراف برخلاف قانون اساسى از مخابره تلگراف‌ها به بعضى نقاط و مخابره تلگراف‌هاى مردم به بعضى نقاط خوددارى نموده و بعضى اوقات شکایت و تلگراف‌هاى مردم را توقیف و سانسور نموده و در بعضى نقاط کشور بعضى از مقامات غیر صالح بازرسى می‌کنند در صورتى که این عمل برخلاف قانون اساسى است.

10- وزارت خواربار که اخیراً خوشبختانه آن را منحل نموده‌اند و بر طبق اطلاعى که به من رسیده است از خزانه کشور مبالغ زیادى حیف و میل شده است و علاوه با وجود وفور ارزاق هنوز آغاز سال جارى است و گرانى و کمیابى مواد ضرورى مایه نگرانى و اضطراب مردم گردیده

+++

که دولت از حمل آنها به خارج جلوگیرى نمی‌نماید.

11- تعیین پاره مأمورین به واسطه عدم صلاحیت آنها از ریاست محترم مجلس بر طبق ماده 44 نظامنامه تقاضا می‌کنم که موارد استیضاحى را که تقاضا شده است در مجلس قرائت نموده امر فرمایند دولت روز استیضاح را براى حضور خود در مجلس معین نماید.

رئیس- مطابق نظامنامه استیضاح در مجلس قرائت مى‌شود اگر مجلس قبول کرد به دولت ابلاغ می‌شود.

طباطبایى- آقا استیضاح قبول شده است.

رئیس- مجلس می‌تواند قبول کند می‌تواند رد کند.

جمعى از نمایندگان- خیر آقا. قبول است. قبول است. دولت باید بیاید جواب بدهد.

تهرانچى- آقا اساساً استیضاح مورد قبول است و باید به دولت ابلاغ شود.

رئیس- ماده 44 می‌نویسد هر نماینده که از وزیرى می‌خواهد استیضاحى نماید باید تقاضاى خود را کتباً به رئیس داده و موضوع استیضاح را در ضمن معین نماید رئیس آن را در مجلس قرائت می‌کند و مجلس باید آن تقاضا را قبول نموده...

جمعى از نمایندگان- باید یعنى حتماً باید قبول کنند باىد امر است دیگر

رئیس- پس اگر این طور است به دولت ابلاغ می‌شود.

جمعى از نمایندگان- دستور

3- طرح گزارش شور اول کمیسیون قوانین دادگسترى راجع به اصلاح چند ماده از قانون مجازات عمومى و استرداد آن

رئیس- آقاى انوار

انوار- چنانچه خاطر آقایان مسحتضر است موضوع چاقو‌کش‌ها خیلى اهمیت پیدا کرده است بنده مکرر به آقاى معاون وزرات دادگسترى پیشنهاد کردم که بیایند به مجلس خوشبختانه امروز آمده‌اند به مجلس و این لایحه هم دو شورى است و یک ماده هم بیشتر نیست خواهش می‌کنم که مجلس هم موافقت بفرمایند و این را جزو دستور بگذارند بعد از این لایحه تعلیمات باشد.

وزیر فرهنگ- البته مجلس شوراى ملى مختار است هر قانونى را بخواهند جزو دستور بگذارند ولى بنده خاطر آقایان را توجه می‌دهم به این که وقت ما هم کم است و تا شهریور ماه چیزى باقى نمانده است و باید قانون اجرا شود و این لایحه الان هفت ماه است در مجلس مانده است (بهبهانى- جان مردم مقدم است) بنده از آقایان خواهش می‌کنم که چون چند ماه بیشتر از قانون تعلیمات باقى نمانده اول قانون تعلیمات را بگذرانند بعد این قانون حالا بسته است به نظر آقایان.

جمعى از نمایندگان- آقا این معطلى ندارد.

رئیس- گزارش کمیسیون قوانین دادگسترى قرائت می‌شود.

(به شرح آتى خوانده شد)

گزارش از کمیسیسون قوانین دادگسترى‏ به مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 201/601 وزارت دادگسترى راجع به کیفر جنحه‌هاى کوچک و امور خلافى در کمیسیون قوانین دادگسترى مطرح با توضیحات مفصلى که از طرف آقاى وزیر دادگسترى بیان گردید لایحه پیشنهادى به شرح زیر تنظیم و اصلاح شده اینک گزارش شور اول آن تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود.

ماده واحده- مواد 10/11/12/173/273 قانون کیفر عمومى به شرح زیر اصلاح می‌شود.

الف- ماده 10- به شرح زیر تغییر می‌یابد.

ماده 10- مجازات جنحه کوچک از قرار ذیل است.

1- حبس تأدیبى از یازده روز تا یک ماه

2- غرامت از دویست و یک ریال تا پانصد ریال

ب- ماده 11- از این قرار اصلاح می‌شود.

ماده 11- مجازات خلاف از قرار ذیل است.

1- حبس تکدیرى از دو روز تا ده روز

2- غرامت تا دویست ریال

ج- قسمت اخیر ماده 12 به طریق ذیل اصلاح و تبصره به

+++

ماده مزبور افزوده می‌شود.

مدت حبس تأدیبى از یازده روز تا سه سال است.

تبصره- در هر یک از قوانین کیفرى که حداقل کیفر حبس کمتر از یازده روز تعیین شده است از تاریخ اجراى این قانون حداقل کیفر یازده روز خواهد بود و همچنین است در موارد تخفیف مذکور در ماده 45 قانون کیفر عمومى.

در مورد غرامت نقدى در امور جنحه از تاریخ اجراى این قانون حداقل کیفر کمتر از دویست و یک ریال نخواهد بود.

د- به ماده 173 قانون کیفر عمومى تبصره زیر اضافه می‌شود.

تبصره- در مورد این ماده هرگاه جرح به وسیله چاقو یا هر نوع اسلحه وارد شود اگر عمل مشمول قسمت اول ماده باشد کیفر آن حبس تأدیبى از شش ماه تا دو سال و پنجاه تا دویست ضربه شلاق خواهد بود و اگر عمل مشمول قسمت اخیر ماده گردد کیفر آن حبس تأدیبى از سه ماه تا یک سال و پنجاه تا دویست ضربه شلاق خواهد بود و در این مورد تعقیب منوط به شکایت مدعى خصوصى نخواهد بود و استرداد شکایت نیز مؤثر نیست.

شلاق در هر روز بیش از پنجاه ضربه زده نخواهد شد و در صورت اقتضا دادگاه مقرر خواهد داشت که کیفر شلاق در ملاء عمومى اجرا شود.

ه- ماده 273- تحت دو ماده به قرار زیر تغییر می‌یابد.

ماده 273- کسانی که وسیله معاش معلوم ندارند و از روى بى‌قیدى و تنبلى در صدد تهیه کار براى خود برنمی‌آیند ولگرد محسوب می‌شوند.

ولگردى خلاف و مجازات آن مطابق باب چهارم قانون کیفر عمومى است.

ماده 273 مکرر- دولت ملکف است اشخاص مذکور در ماده 273 را به کار مناسب وادار نماید- در صورتى که از قبول کار امتناع نمایند و یا براى طفره از کار فرار کنند به حبس تأدیبى از 11 روز تا سه ماه و یا به پنجاه تا دویست ضربه شلاق محکوم می‌شوند شلاق روزى بیش از پنجاه ضربه نباید زده شود.

رئیس- آقاى افشار

افشار- بنده با این قانون موافقم ولى چنان که چند روز پیش هم گفته شد اگر ما دقت بکنیم این مجازات براى این قبیل اشخاص کم است اشخاصى که امنیت کشور را متزلزل می‌کنند بنده معتقدم که مجازاتشان باید از این شدیدتر باشد بنده پیشنهاد می‌کنم و خواهش می‌کنم موافقت بفرمایند که در شور دوم این مجازات شدیدتر باشد بلکه معتقدم که به شدیدترین مجازات محکوم شوند ولى عرض بنده راجع به خود محاکم است مادام که محاکم اصلاح نشود و مادام که قاضى نترسد و طابق ‌النعل بالنعل قوانین را اجرا بکند و اشخاصى که جامعه را هر روز دچار ناامنى می‌کنند آنها را محکوم نکنند این قوانین فایده‌اش چیست؟ بنده عقیده‌ام این است که قبل از این که این قانون را بیاورند وزارت عدلیه باید یک قانونى بیاورد و اقل محاکمش را اصلاح کند وقتى که قاضى درست قانون را اجرا نکرد و آن وقت رئیس‌الوزراى مملکت را در مقابل نمایندگان مجلس کتک زدند این عمل را اسمش را چه می‌شود گذاشت وزارت عدلیه نپرسید از این محاکم که این آدمى که یک جرم مشهودى در مقابل تمام نمایندگان کرد چرا محکومش نکردید مرحوم فروغى را در همین مجلس زد و او را تبرئه‌اش کردند پس باید محاکم را اصلاح کرد خوب شما حالا این قانون را هم بگذرانید وقتى حاکم شما این طور است چه فایده دارد و با این محاکم و این قضات که وجدان ندارند و وطن پرستى ندارند و نمی‌توانند وظایف خودشان را اجرا کنند گذراندن این قانون چه نتیجه دارد. (همراز- آقا این طور نیست)

رئیس- آقاى مؤید احمدى‏

مؤید احمدى- بنده موافقم.

مخبر کمیسیون (انوار)- بنده نظر آقاى افشار را که مجازات را در این موارد خیلى شدید عقیده دارند تصدیق می‌کنم و البته هم مجلس و هم دولت معتقد است و با

+++

این عملیاتى که از طرف این افسار گسیخته‌ها شده است مجبور است که این کار را بکند حالا که نظر مجلس این جور است و به دولت هم مأموریت می‌دهد که در تشدید این مجازات‌ها بکوشد البته چون شور اول است پیشنهاد می‌فرمایید و اصلاح می‌شود اما راجع به اجراییات شما تصدیق بفرمایید که حکومت ما حکومت ملى است ما در حکومت ملى افراط داریم نه تفریط قوانین طورى بوده است که آمده‌اند اینها را تبرئه کرده‌اند یا قرار منع تعقیب صادر کرده‌اند بالاخره مقید به یک ماده و یک قانونى بوده است و معذلک این تذکرات را آقاى معاون وزیر دادگسترى هم باید در نظر داشته باشد و ایشان هم آدم جدى هست و الا کسى که در محکمه استیناف رأى به اعدام اداد ایشان بودند (خنده نمایندگان) و البته این نظر را هم تعقیب خواهند کرد و امیدواریم که با جدیت ایشان به همین زودى چاقو‌کشى از بین برود.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- بنده تصور می‌کنم که قسمت اخیر فرمایشات آقاى افشار بسیار صحیح و شایسته است که دولت و وزارت دادگسترى یک توجه مخصوصى بکند و در اصلاح محاکم یک قدم‌هایى بردارند باور بفرمایید که یک قسمت از این عملیات به واسطه بى‌ترتیبى محاکم است و الا شما براى جلوگیرى از این اعمال قانون ندارید آقا؟! شما اگر بخواهید از چاقوکش جلوگیرى کنید قانون ندارید؟! خوشبختانه قوانین بسیار صریح و روشن دارید متأسفانه و بدبختانه مجرى در این مملکت نیست شما هیچ یک از وظایف اساسى خودتان را در هیچ یک از شئون زندگانى اجرا نمی‌کنید آن وقت می‌گویید قانون نداریم این طور نیست آقا شما خودتان تا خودتان را اصلاح نکنید این قوانین نتیجه ندارد اینها امرار وقت است اینها خود گول زدن است و مملکت را دچار بدبختى کردن است اینها لیاقت و کفایت لازم دارد که آن اشخاص که شاغل مقامى هستند کارشان این باشد که وظایف خودشان را انجام بدهند متأسفانه جز روح کسالت و تنبلى چیز دیگرى در مملکت ما نیست و بنده با کمال تأسف باید اعتراف کنم که هیچ یک از عناصر ما در مقاماتى که هستند وظایف خودشان را اجرا نمی‌کنند.

رئیس- آقاى طباطبایى‏

طباطبایى- عرض کنم این عیب متأسفانه در این مملکت هست وقتى که کارها خوب به هم ریخت و آشفته شد و خراب شد آن وقت دولت عوض این که در فکر اصلاح کار باشد به فکر نوشتن قانون می‌افتد و قانون می‌آورد در صورتى که همان طور که گفته شد قوانین به حد کافى هست و ما قانون داریم (اقبال- نیست چنین چیزى) عقیده بنده این است که هست شما بعد از من بیایید بگویید که نیست دلیل این که بنده می‌گویم هست این است که در این قانون هم قوانینى که موجود بوده می‌خواهند تغییر بدهند و اگر شما اینها را اجرا کرده بودید نتیجه گرفته بودید می‌خواستید همین‌ها را اجرا کنید اگر منظور شما عملى نمی‌شد آن وقت قانون می‌آوردید شما این قوانین هم که دارید اجرا نکرده‌اید و از عهده انتظامات عادى شهر برنمى‌آیید. بنده دیروز می‌خواستم بروم شمیران یک ساعت و نیم بعد از ظهر بود رفتم میدان سپه آنجا یک اتومبیل کرایه‌ای بود من سوار شدم چهار پنچ نفر دیگر هم سوار شدند مدتى معطل کرد یک نفر هم اضافه سوار کرد توى این هواى گرم عوض این که از خیابان سعدى و راه معمولى برود شمیران رفت سمت پامنار و آمد اول پامنار و اتومبیل را نگه‌داشت متجاوز از نیم ساعت طول کشید رفت توى بازار بعد از نیم ساعت برگشت با چهار حلب روغن ساعت شد دو ساعت و نیم بعد از ظهر و روغن‌ها را بست پشت اتومبیل و راه افتاد از خیابان شمیران دم عشرت آباد هم نمی‌دانم چه کار داشت ایستاد آنجا هم یک خرده کارى داشت انجام داد و راه افتاد (نبیل سمیعى- عجب تحملى داشتید شما!) بلى دیگر مجبور بودیم تحمل کنیم ولى بالاخره بین راه حوصله‌ام سر رفت گفتم آقا چرا این طور می‌کنید؟ گفت اختیار اتومبیل خودم را دارم باید هر چند نفر می‌خواهم سوار کنم و هر چه هم می‌خواهم می‌گیرم گویا شهربانى هشت

+++

قرآن معین کرده است و اعلان کرده است کرایه تا شمیران را و او بیش از دو تومان که اتومبیل‌هاى سوارى می‌گیرند ادعا می‌کرد یک نفر که چانه می‌زد می‌گفت که بیش از دو تومان نمی‌دهم و او بیش از دو تومان می‌خواست بالاخره من حوصله‌ام سر رفت بهش گفتم بسیار خوب حالا که به شعبه رسیدیم تکلیف شما را معلوم می‌کنم گفت خیلى خوب معین کن البته تا آنجا که رسیدیم یک قدری سرد شدم از آن حرارتی که داشتم رسیدیم نزدیک شعبه براى این که یک قدرى خجالت بکشد گفتم پنج دقیقه نگاهدار گفت یک ساعت نگه می‌دارم آمدیم جلوى شعبه کسى نبود شوفر بوق زد مدتى بعد از توى چادر چند نفر بدون لباس آمدند بیرون بهشان گفتم که این آدم این طور ما را معطل کرده است و دو ساعت و نیم از ظهر گذشته این بلا را به سرما توى این آفتاب آورده است و باید این را تعقیب کنید به جان همه آقایان نه نمره برداشت نه حرفى زد فقط گفت اینها را برسان و برگرد و به من هم گفت خیلى خوب گزارش می‌دهیم و شوفر آنها را به اسم صدا می‌زد می‌گفت آقاى فلان معلوم شد سابفه هم دارند و ارتباط هم دارند ملاحظه بفرمایید با این طرز شل و ول وضع شهر نگهدارى است؟! حالا مملکت را نمی‌گویم پس فردا که جان مردم به لبشان آمد آن وقت یک قانونى مى‌آوردید، نظمیه اعلان کرده است که اتومبیل سوارى هشت قران تا شمیران بگیرد و به قدر ظرفیتش هم سوار بکند دو تومان اقلاً مى‌گیرد و هر چه بخواهد سوار می‌کند هر کار هم بخواهد می‌کند شما همه توى این شهر هستید ببینید شهربانى از عهده این کار برمی‌آید؟ از طرف دیگر ملاحظه می‌فرمایید وضع این شهر مغشوش است یک عده با جان مردم افتاده‌اند و نمی‌دانم واقعاً این پاسبان‌ها چه کار می‌کنند با این وضع بد ریخت و بد ترکیب هم که اینها را درآورده‌اند این لباس را نمی‌دانم از کجا پیدا کرده‌اند؟ این نمونه ذوق و سلیقه عمال دولت است از کجا شما این اجازه را تحصیل کرده‌اید که پاسبان‌ها را به این شکل در این هواى گرم درآورده‌اید مثل دربان‌های هتل؟ شما قانون نمی‌خواهید شما فقط باید در مأمورین خودتان روح انجام وظیفه ایجاد کنید علاقه به مردم علاقه به مملکت و انتظامات ایجاد کنید شما بالاخره یک کارى بکنید که هر مأمورى وظیفه خودش را انجام بدهد جلوتر از قاضى مأمورین انضباط شما هستند شما آنها را به وظیفه خودشان آشنا بکنید پول زیادتر بدهید که اینها گرسنه نباشند که روند بند و بست کنند و الا ماده فلان تغییر کند که جلوگیرى از چاقوکشى نمی‌کنند خیلى خوب این قانون می‌گذرد و تا ده روز دیگر ما خواهیم دید اگر کرد که من هم تصدیق می‌کنم.

رئیس- آقاى دشتى‏

دشتى- بنده عقیده دارم که این قانون بایستى به فوریت تصویب شود این وضعى که اخیراً پیدا شده است در این شهر دیگر نباید این قبیل لوایح را معطل کنیم و از وزارت دادگسترى تعجب می‌کنم که امروز این تقاضا را کردند که این لایحه در دستور گذارده شود بنده نظرى که در این لایحه دارم این است که این لایحه با فوریت بگذرد اصل قضیه که آقایان ایراد می‌گیرند که جاى شبهه نیست بایستى دولت جداً به هر وسیله که می‌داند از این عملیات جلوگیرى کند یک کارهایى در این شهر می‌شود که حتى در مملکت وحشى‌ها ما هم این کار بد است و از طرف هر کس هم باشد جلوگیرى می‌شود ولى در این مملکت به اندازه رخوت و سستى رخنه کرده است که هیچ کارى نمی‌شود ملاحظه بکنید فلان چاقو‌کش را که از شهریور به این طرف شصت فقره چاقوکشى داشته است و سه چهار فقره هم از این چاقوکشى منتهى به فوت طرف شده است او را آزاد گذاشته بودند (یک عده از نمایندگان- خیر او را گرفته‌اند) شنیدم دیروز او را گرفته‌اند باز این کار را کردند خوب است در این جور مواقع یک مواقع غیر عادى است باید دولت خودش اعمال شدت بکند این نفوس مردم را به شماها واگذار کرده‌اند شماها مسئول امنیت آنها مسئول حمیت آنها مسئول شرافت و ناموس آنها هستید شما اگر قانون هم دستتان نباشد وقتى یک نفر براى از بین بردن جاى دیگرى براى از بین بردن امنیت چاقو کشید باید بگیرید پدرش را در بیاورید؟ (صحیح است) کدام مجلس شوراى ملى به شما می‌گوید که چرا برخلاف قانون چاقوکش

+++

و جنایت کار را گرفته‌اید و این کار را کرده‌اید؟ و در این مسأله و در جلوگیرى از این شرارت‌ها دولت هر قدر اعمال شدت بکند مجلس شوراى ملى صد در صد با آن موافق است براى یک مملکتى براى یک فردى همان طور که آب و نان و غدا خوردن از لوازم اولیه زندگانى او است همان طور هم یک جامعه‌ای باید امنیت داشته باشد، انتظام داشته باشد و بنده الان از آقاى کفیل وزارت دادگسترى تقاضا مى‌کنم که تقاضاى تصویب این لایحه را به قید دو فوریت بکنند که این لایحه الان در همین جلسه تمام شود و این بهانه را هم از دست قضات بگیرید و تصور می‌کنم آقاى طباطبایى هم مخالف نباشند و نگویند ما قانون داریم این قانون را هم به فوریت تصویب کنید بدهید به دست دولت و ببینیم چه می‌شود.

معاون وزارت دادگسترى (آقاى زرین کفش)- بنده در یک قسمت فرمایش نماینده محترم می‌خواستم جواب عرض کنم مطلبى که راجع به منع تعقیب چاقوکش فرمودید مورد توجه واقع شده است و خلاصى این شخص روى مسامحه بوده است چون می‌دانید آن دادگاهى که مربوط به حکومت نظامى است ملمع است یک قسمت آن از قضات دادگسترى و یک قسمت دیگرى از اشخاص نظامى تشکیل شده است (طباطبایى- از کى؟) از نظامى عرض کردم (طباطبایى- آن روز که می‌گفتم نظامى صلاحیت ندارد قبول نکردید) حالا حکومت نظامى است و در زمان حکومت نظامى محاکم رسیدگى به این قبیل عملیات طبق قانون باید از کارکنان دادگسترى و قضات نظامى تشکیل شود و باید دادگاهش ملمع باشد چون در آنجا یک مسامحه‌ای شد ولى فوراً اقدام شد و قرار توقیف این شخص صادر شد و دستور داده شد هر جا هست توقیف شود و راجع به فوریت هم اگر مقررات اجازه می‌دهد بنده موافقت می‌کنم (جمعى از نمایندگان- اشکالى ندارد لایحه را پس بگیرید و تقاضاى دو فوریت بکنید)

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت دادگسترى به قید دو فوریت و تصویب فوریت و اصل لایحه

معاون وزارت دادگسترى- اگر این طور است بنده لایحه را پس می‌گیرم و دو مرتبه با قید دو فوریت تقاضاى تصویب آن را می‌کنم. (صحیح است)

رئیس- آقاى انوار

انوار- مطابق ماده 60 نظامنامه در مواقعى که لایحه‌ای پیشنهاد می‌شود وزیر یا پیشنهاد کننده یا یک عده از نمایندگان می‌توانند تقاضاى فوریت لایحه را بکنند و دلیل فوریت لایحه را هم ذکر کنند و حالا هم چون مجلس کاملاً موافق است و ادله فوریتش هم همین بیاناتى بود که آقاى دشتى اظهار کردند و همچنین تمام آقایان هم متوجه هستند که این مسأله خیلى فوریت دارد و فوریت بالاتر از این نمی‌شود که تأمین جانى براى مردم می‌شود پس بنابراین کمیسیون هم با موافقت نظریه دولت تقاضاى دو فوریت این لایحه را می‌کند و تقاضا می‌شود که این لایحه با دو فوریت بگذرد. (صحیح است)

رئیس- مخالفى نیست؟ (گفته شد- خیر) رأى گرفته می‌شود به فوریت اول موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم موافقین برخیزند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. موافقین با ماده واحده برخیزند (عده زیادى قیام نمودند) تصویب شد.

4- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

رئیس- بقیه شور دوم لایحه تعلیمات عمومى مطرح است. ماده دوازدهم

ماده دوازدهم- شغل کمک آموزگاران از حیث حقوق و سابقه خدمت به ده درجه تقسیم می‌شود و چگونگى ترفیع و ارتقاء از درجه‌اى به درجه‌ای بالاتر و سایر شرایط استخدامی آنان همان است که در ماده ده و سایر مواد قانون تربیت معلم مصوب 19 اسفند 1312 براى آموزگاران پیش‌بینى شده است.

تبصره- دولت ملکف است با توجه به این اصل که باید شغل معلمین هر روز در کشور محترم‌تر شود و داوطلبان بیشترى را به سوى خود جلب نماید لایحه‌ای راجع به بهبود استخدام معلمین در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون

+++

تهیه و براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید.

رئیس- آقاى افشار

بعضى از نمایندگان- عده براى مذاکره کافى نیست.

نبیل سمیعى- بفرمایید بعد کافى می‌شود.

بهبهانى- تأمل کنید و از حدود نظامنامه خارج نشوید.

(در این موقع چند نفر از آقایان نمایندگان وارده شده و عده کافى شد)

افشار- عرض کنم این لایحه به نظر بنده یکی از مهم‌ترین لوایحى است که به مجلس تقدیم شده و بنده کاملاً با آن موافقم و ما بایستى کوشش بکنیم که ملت ایران صاحب سواد و معلومات بشود که بتواند به حق ملیت خودش برسد و از طرف دیگر مربیان و اشخاصى که تمام عمر خودشان را براى تعلیم و تربیت صرف می‌کنند وضع زندگانى این اشخاص را هم باید درست بکنیم که منظور مجلس و دولت از تعلیمات عمومى عملى بشود و به نظر بنده بهترین طریق این است که ما یک قانون کلى استخدامى براى تمام معلمین چه آموزگار و چه دبیر و چه استاد باید تنظیم کنند و به مجلس بیاورند که وضعیت عموم آنها روشن شود تا اینها با فراغ بال و خاطر آسوده به وظیفه مقدس خودشان که از تمام وظایف مقدس‌تر است ادامه دهند و به این وسیله خدمت بزرگى به نسل آتیه ایران بکنند. در شور اول این قانون از طرف آقاى وزیر معارف یک ماده مخصوصى به نام ماده 13 ارایه شده بود که به نظر بنده فوق‌العاده آن ماده به جا بود یعنى وضعیت عموم معلمین را از هر طبقه و از هر حیث روشن می‌کرد و خاطر آنها را از این حیث آسوده می‌کرد متأسفانه در شور دوم آن ماده حذف شده و یک ماده به جاى آن آورده‌اند که به هیچ وجه منظور را عملى نمی‌کند بنده پس از مذاکره با آقاى وزیر معارف و جلب نظر آقاى مخبر همان ماده را با مختصر اصلاحاتى پیشنهاد مجلس می‌کنم و استدعا می‌کنم اینجا قرائت شود و آقایان تصویب بفرمایند و بیش از این هم تصدیق نمی‌دهم.

مخبر- در این ماده هم مکلف کرده‌اند دولت را که در ظرف یک ماه قانونى براى استخدام کلیه معلمین بیاورند و حالا بسته به نظر مجلس است هر طور که صلاح می‌دانند.

افشار- بنده تقاضایم این است که به جاى ماده 12 فعلى ماده 13 که حذف شد جانشین این ماده بشود.

رئیس- آقای طباطبایى‏

طباطبایى- آن ماده 13 که حذف شد به نظر بنده کار خوبى بود از این حیث که براى استادان و دانشیاران یعنى اشخاصى که از وزارت فرهنگ ماهى پانصد تومان و ششصد تومان پول می‌گیرند در آن ماده فرصتى به دست آمده بود و تقریباً حقوق آنها دو برابر مى‌شد و البته اگر آن آقایان استحقاق یک چنین اضافه حقوقى را هم داشته باشند موردش این لایحه نبود که اسمش لایحه تعلیمات عمومى اجبارى است آن ماده که حذف شد صحیح بود ولى به نظر بنده با حذف آن ماده یک مصلحتى فوت شد و آن این است که در آن ماده یک عطف توجهى شده بود به طبقه آموزگار و کمک آموزگار یعنى افرادی که ما متوقع هستیم این قانون را اجرا کنند و اطفال این مملکت را آنها تربیت کنند اینها حقوقشان حالا از بیست و پنج تومان و گویا تا هفتاد و پنج تومان است و در آن ماده براى حقوق آنها یک ترتیبى پیش‌بینى شده بود و بعداً با آقاى وزیر فرهنگ صحبت کردیم و ایشان هم یادداشت کردند که یک ترتیبى در نظر بگیرند که در ضمن تصویب این لایحه یک کمک مؤثرى نسبت به این طبقه از طرف دولت بشود و آن نظر این است که در این ماده قید شود حقوق پایه یک کمک آموزگارى برابر حقوق دریافتى پایه یک اداری و حقوق پایه یک آموزگاری یک برابر و نیم پایه یک کمک آموزگار خواهد بود این یادداشتى است که در این قسمت با نظریه آقاى وزیر فرهنگ شد و به نظر آقاى وزیر فرهنگ جاى آن در ماده 11 بود که آن دو سه سطر آخر ماده 11 حذف شود و این قسمت گذارده شود و من در جلسه گذشته اینجا نبودم و اتفاقاً ماده 11

+++

تصویب شد حالا با آقای وزیر فرهنگ صحبت کردیم و ایشان هم موافقت کردند که اگر آقایان اجازه بفرمایند در آخر ماده 12 این نظر اضافه شود و به نظر من این تبصره ماده 12 سه چهار سطر بی‌روحی بیشتر نیست و اصلاً معنی ندارد که می‌نویسد (دولت مکلف است با توجه به این اصل که باید شغل معلمین هر روز در کشور محترم‌تر شود و داوطلبان بیشتری را به سوی خود جلب نماید لایحه‌ای راجع به بهبود استخدام معلمین در ظرف یک ماه بیاورد) این تبصره به نظر بنده چیز زائدی است و حالا اگر آقایان لازم می‌دانند تبصره به حال خودش باقی باشد اشکالی ندارد و در سطر اول ماده هم یک اصلاح کوچکی به نظر بنده می‌آید آنجا که نوشته است (شغل کمک‌آموزگازان) اگر بنویسد (شغل کمک آموزگاری) به نظر من بهتر است. (نبیل سمیعی- در چاپ اشتباه شده است) اگر در چاپ اشتباه شده است که اصلاح شود و حالا هم اگر موافقت می‌فرمایید این پیشنهادی را که من تقدیم کرده‌ام خوانده شود و در آخر ماده اضافه شود که از این حیث یک کمکی به طبقه بی‌بضاعت و مستحق این کشور شده باشد.

مخبر- این پیشنهاد را بخوانند.

رئیس- پیشنهادات خوانده می‌شود.

رضوی- بنده اجازه خواسته‌ام مذاکرات که کافی نشد.

دکتر ملک‌زاده- بنده هم اجازه خواسته‌ام.

رئیس- آقای انوار

انوار- من واقعاً از آقای افشار تعجب می‌کنم با این که ایشان در مالیه هم بوده‌اند و مدتی هم در مجلس بوده‌اند و می‌دانند که وکیل پیشنهاد خرج نباید بکند این پیشنهاد را فرموده‌اند دولت خودش این طور تشخیص داده است که این یک چیز زائدی است و پس گرفته است و ما که صاحب مال هستیم بگوییم خیر دولت اشتباه کرده است ما وکیل هستیم دولت خودش با نظر دقیقی این ماده را مطالعه کرده و پس گرفته است شما باز می‌آیید آن ماده را پیشنهاد می‌کنید (هاشمی- پس نگرفت یک لایحه دیگر به جای آن خواهند آورد) آقای وزیر فرهنگ هم یک آدمی هستند که بعضی مطالب را کمتر بیان می‌کنند هستند اشخاصی که به اسامی مختلف از مال این مملکت ارتزاق می‌کنند و به مجرد این که یک راهی هم پیدا کنند به هر ترتیبی شده است یک آبی هم به عنوان استادی و چیزهای دیگر از آن مجری بر می‌دارند پارسال سی کرور بودجه معارف بود شما بردارید ببینید که این سی کرور در کجا مصرف شده جز این که یک مشت حقوق به یک اشخاصی داده‌اند ملاحظه بفرمایید یک نفری یک ساعت در دانشگاه درس می‌دهد یک ساعت دیگر در دبیرستان از دبیرستان می‌رود به دانشسرا از جاهای دیگر هم حقوق دارد و حقوق‌های شخصی هم دارد در مؤسسات دیگر هم داخل است این پول‌ها را آخر از کجا باید بدهید؟ مگر راپورت‌های دکتر میلسپو را در نظر نمی‌گیرید؟ مگر بودجه مملکت در نظر شما نیست؟ این را ما برای تمام آقایان وزرا عرض می‌کنیم که آقایان خودتان را جمع‌آوری کنید این که نمی‌شود هر کس قوم دارد قبیله دارد یک کسی به شما سلام کرده است شما چیزی برای او در قانون بگذارید شما مسئول مال این ملت هستید و بنده بیش از این عرضی ندارم و صحبتی نمی‌کنم ولی خواستم عرض کنم که این چیزی که شما پیشنهاد کرده‌اید برخلاف نظامنامه داخلی و برخلاف قانون اساسی است این است که بنده با آن مخالفم و اگر شما آن چیزی را که در نظر گرفته‌اید که مراعات طبقه نازل است یک پیشنهادی هم آقای طباطبایی کرده‌اند و یک پیشنهادی هم بنده داده‌ام و یک پیشنهادی هم ضمن تبصره خود دولت کرده بود آن را بنده موافقم ولی اگر نظر این است که طبقه عالی‌تر یک استفاده‌ای بکنند که این طبقه‌ای که همیشه مثل اجل معلق مثل یک مرغی که هر جا دانه می‌ریزند آن لقمه را بلع می‌کند آن را موافق نیستم ولی اگر به آموزگاران و کمک آموزگاران داده شود بنده موافقم.

وزیر فرهنگ- بنده از آقای انوار که همیشه طرف‌دار علم و دانش هستند و از معلمین همیشه دفاع فرموده‌اند انتظار

+++

نداشتم که یک بیاناتی بفرمایند که اظهار بی‌لطفی باشد نسبت به معلمین. این که فرمودند دولت پس گرفته است این ماده را باید عرض کنم که دولت اصرار هم داشت این ماده بماند و در کمیسیون فرهنگ و بودجه در شور اول هم تصویب شد و در شور اول در مجلس هم به تصویب رسید ولی در شور دوم در کمیسیون نظر داشتند که برای این کار لایحه جداگانه آورده شود و در لایحه‌ای جداگانه پیشنهاد به مجلس بشود از طرف دولت و بنده هم در کمیسیون ایستادگی و پافشاری کردم ولی اکثریت قریب به اتفاق کمیسیون مقتضی دیدند که این ماده حذف شود پس دولت این را پس نگرفته است این که فرمودند این یک کمکی است که به یک عده می‌شود که مستحق نیستند بنده لازم است عرض کنم که عموم معلمین حتی آن استادان اگر حقوق آنها را با وضع گرانی امروزه بسنجید و با درآمد سایر مردم کشور مقایسه بفرمایید ملاحظه خواهند فرمود حتی طبقات عالی معلمین که استادان هم باشند حقوق کافی ندارند و بی‌اندازه زندگانی‌شان در مضیقه است و سختی است و از طرف دیگر نباید اگر یکی دو نفر سراغ دارند که از چند جا حقوق می‌گیرند این را نباید اطلاق بفرمایند به عموم استادان و الا اکثر استادان هم امروز از حیث معیشت در زحمت و مضیقه هستند و به علاوه نباید فراموش هم کرد که این کمک آموزگاران و آموزگارانی که ما می‌خواهیم به وسیله آنها این قانون را اجرا کنیم و به موجب این قانون عده زیادی از آنها تربیت کنیم که قشونی باشند که در این مملکت بر ضد جهل و بی‌سوادی مبارزه کنند این قشون کمک آموزگاران و آموزگاران را کی باید تعلیم کند؟ همین دبیران و دانشیاران و استادان بنابراین اگر ما نسبت به وضع حقوقی دبیران و دانشیاران و استادان هم توجهی کنیم راه دوری نرفته است و باز من غیر مستقیم کمک شده است برای اجرای این قانون که این قدر آقایان علاقه‌مند هستند در هر حال بنده از طرف دولت با نهایت موافقت پیشنهاد آقای افشار را تأیید می‌کنم ولی اگر مخالف با قانون است که فرمودند بسته به نظر مجلس است در هر حال اگر پیشنهاد ایشان مورد موافقت واقع نشد، پیشنهاد آقای طباطبایی و گویا آقای دکتر طاهری هم یک چنین پیشنهادی کرده‌اند که تکلیف آموزگاران و کمک آموزگاران معلوم بشود آن را آقایان موافقت بفرمایند که تکلیف اینها معلوم شود و این اقل کمکی است که مجلس می‌فرمایند برای این که این قانون بدون آموزگار و کمک آموزگار درست نخواهد شد و ما از فردا محتاج خواهیم بود که عده کثیری داوطلب معلم بگیریم و اگر اینها زندگی‌شان تأمین نباشد نمی‌آیند فردا که شهریور است ما به عده زیادی محتاجیم و صدها داوطلب کمک آموزگار لازم خواهد شد بنابراین تقاضای بنده این است اگر پیشنهاد آقای افشار مخالفت با قوانین ندارد موافقت بفرمایند و الا پیشنهاد آقای طباطبایی پیشنهادی که راجع به کمک آموزگاران بوده است آن را موافقت بفرمایند که تصویب شود.

مخبر- توجه بفرمایید در اینجا صحیح است بنده مخبر هستم ولی مدافع عقیده کمیسیون هستم که کمیسیون اکثریتش چنین مصلحت دانست و استنباط کمیسیون هم در نتیجه شور اول این قانون بود که احساس کرد که مجلس اکثراً این نظر را دارند که این قانون قانون تعلیمات اجباری است نه قانون استخدام همچنین کمیسیون هم در مقابل تمایل مجلس اظهار خشوع کرد برای این که این ماده‌ای که یک شورش هم گذشته بود از این قانون به قانون دیگری انتقال پیدا کند نه این که قصد این بود که در واقع لازم نمی‌دانست ترمیم حقوق معلمین را و به جای آن ماده عریض و طویل که از حقوق درجات بالا کاسته بشود و از حقوق فعلی آنها هم چیزی کسر نمی‌کرد مخصوصاً در عین حال برای این که تمام اینها رعایت شود و تحت قاعده صحیح و منظمی در بیاید در همین قانون یک ماده گنجانده شد که دولت مکلف است در ظرف چند مدت آن قانون را بیاورد یعنی لایحه تنظیم کند و تقدیم مجلس شورای ملی نماید و نظر کمیسیون این بود که آن قانون جداگانه باشد و یک نظر دیگر کمیسیون این بود که نظریات مختلف و پیشنهادات

+++

مختلف از ارباب فرهنگی رسیده بود که آنها را بیشتر مطالعه کند نه این که کمیسیون لازم نمی‌دانست که حقوق آموزگاران و کمک آموزگاران نباید اصلاح شود این را لازم می‌دانست و روی همین نظر گزارش را تهیه و تقدیم کرده است و معتقد است ضمن قانون جداگانه باشد.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- گویا آقای انوار تشریف ندارند. (انوار- چرا آقا اینجا هستم) بلی آقای انوار با تصدیق به تخصص و بصیرت جنابعالی در تمام فنون و بهترین دلیل این که در تمام شعبات اظهارنظر می‌فرمایید و البته خیلی هم به جا است و صحیح است در این موضوع امیدوارم که یک قدری نظر اهل فن را هم ملاحظه بفرمایید و دقت کنید و محترم بشمارید زیرا هیچ مرحله‌ای در دوره زندگی تمدن و بشریت از دوره دبستان هم از لحاظ مادی و معنوی مهم‌تر نیست و اگر مردی باید از حیث اخلاق و عادات و از حیث رسوم وطن‌پرستی و نمو جسمانی تربیت شود در دو مدرسه اولیه باید تربیت شود، یکی در آغوش مادر و یکی در مدرسه ابتدایی و دبستان است از این جهت بنده از اشخاصی هستم که معتقدم اگر باید در مملکت یک نژاد فاضل و توانایی درست شود تمام قدرت خود و توانایی خودم را صرف این قسمت می‌کردم، یعنی اول سعی می‌کردم که مادرهای جدیدی برای مملکت تهیه بشود زیرا با احصاییه‌های دقیقی که دنیای متمدن تهیه کرده است صدی نود و نه مردان درجه اول و فلاسفه و اشخاصی که خدماتی به جامعه کرده‌اند مادرهای خوب داشته‌اند رجوع کنید به علوم و احصاییه‌ها ملاحظه خواهید کرد که حق با من است و صدی نود و نه اشقیا، ظالم‌ها، آدم‌کش‌ها از اشخاصی بوده‌اند که مادر نداشته و یا مادرشان بد بوده است و آنها را بد تربیت کرده است. پس باید اول سعی کرد که مادر خوب تهیه کرد و پس از این که طفل از آغوش مادر خوب آمد بیرون باید وارد دبستان شود که تربیت علم و اخلاق پیدا کند و همان‌ طور که سلول‌های جسمانی طفل نمو می‌کند باید روح وطن‌پرستی جوانمردی راستی و درستی هم به او دمیده شود تا یک مرد حسابی شود برای مملکت، متأسفانه در یک مملکتی که معلمین مدارس ابتدایی وضعیتشان از یک سپور بدتر است هم از حیث وضعیت مادی و هم از حیث وضعیت معنوی یک وقتی علما اگر فقیر بودند، بی‌چیز بودند، روی حصیر می‌نشستند یک احترامی داشتند، امروز ما خودمان آن احترامات علم و علما را از بین بردیم و در همین مجلس شورای ملی ما فرمان سواد به یک عده‌ای داده‌ایم و یک اشخاصی که سواد نداشتند ما آنها را به مقام استادی برگزیدیم این بود وضعیت معارفی ما در این مملکت مثل همان قضیه‌ای که راجع به کریم‌خان گفتند که این شخص سواد ندارد تا امام جمعه شود و شیخ‌الاسلام باشد گفت یک فرمان سواد بهش بدهند این بساط و مقام علمی ما بود در مملکت، امروز هم معلمین مدارس ابتدایی ما به اندازه سپور نه احترام در جامعه دارند و نه وسایل مادی و معنوی دارند و این احترام ظاهری به قدری مؤثر است که وسایل مادی به آن درجه در روحیات و معنویات بشر مؤثر نیست، من از اشخاصی هستم که معتقدم آن آدمی که یک روز لباس نو بپوشد این لباس نو یک تأثیری در روحیات او دارد و یا آن آدمی که در خیابان‌های آسفالت راه برود با یک آدمی که تا کمرش برود توی خاک و لجن و گل روحیاتشان فرق دارد و ما اگر به آن مقصود و منظور حقیقی که به عرض رساندم به او برسیم بنابراین باید سعی کنیم در درجه اول وضعیت مادی و معنوی این معلمین مدارس ابتدایی را که امروز شما انتظار دارید که اینها جامعه را ترقی بدهند و خود شما می‌دانید که اگر این مملکت را در و دیوارش را از نقره و طلا بکنند و تمام کاخ‌های دنیا را اینجا جمع بکنند تا علم و عدالت در مملکت توسعه پیدا نکند هر عملی که بکنند به نتیجه‌ای نخواهد رسید و موقتی است و عقیده من این است که الان یک رشته‌ای به دست ما افتاده است و یکی از جاهایی که باید حسن نیت خودمان را برای این منظور نشان بدهیم تقویت مادی و معنوی برای این دبستان‌ها و معلمین مدارس ابتدایی است و بنده تقاضا می‌کنم

+++

از مجلس شورای ملی که حداکثر کمک و حسن‌نیت خودش را نسبت به این موضوع نشان دهد. (صحیح است)

(افشار- پیشنهاد بنده را قبول کنند) اما پیشنهاد ایشان که می‌فرمایند پیشنهاد خرج است اگر شما امروز بگویید کدام سرباز با این وضع می‌تواند حافظ کشور باشد، یا ژاندارم با این وضعیت نمی‌تواند زندگی کند این پیشنهاد خرج است خوب نباید این خرج بشود؟ هر پیشنهادی پیشنهاد خرج تلقی می‌شود اما موضوع دیگر نظرتان هست که وقتی این لایحه در کمیسیون فرهنگ مطرح بود خود بنده به آقای وزیر فرهنگ عرض کردم و به بقیه آقایان هم عرض کردم که لوایح خیلی مهمی در پیش است و آن هم مثل این لایحه‌ای که امروز گذشت حقیقتاً ضروری بود چون شاگرد مدرسه تا امنیت نداشته باشد که نمی‌تواند درس بخواند و آن لوایحی که آقا در نظر دارید بگذرد من شخصاً عقیده نداشتم به حذف آن مواد و در آنجا مذاکره شد که آن مواد حذف شود و باز هم عرض می‌کنم آقا با حسن‌نظری که دارید و می‌خواهید بهبودی در امور فرهنگی حاصل شود اخیراً سوءاستفاده‌هایی که در اوضاع فرهنگی شده است باید این وضعیت را حقیقتاً تحت مطالعه و دقت قرار داد و سعی کنید که به اسرع اوقات یک لایحه جامع و معنوی که به وضعیت علم و فرهنگ مفید باشد و تکان بدهد اوضاع فرهنگیمان را و علم را در آن مقامی که شایسته است قرار دهد تهیه کنید و بیاورید و الا چرا برود با حقوق شندر‌قاز یک نفر آدم معلمی بکند و یک قسمت دیگر هم هست که معلمین نمی‌توانند از بعضی چیزهای دیگر استفاده کند، آخر معلم که نمی‌تواند دزدی بکند یک بدبختی هم معلم دارد در این مملکت که دیگران می‌توانند استفاده نامشروع کنند معلم آن استفاده نامشروع را هم ندارد این است که بنده موافقم که آن مواد حذف شده ضمیمه شود و تصویب بشود و بگذرد و ما هم موافقیم در صورتی که تهیه می‌کنند یا تهیه شده خودشان را مؤظف بدانند که تا یک هفته دیگر این قانون را بیاورند.

5- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی- یک لایحه استخدامی است برای یک نفر مهندس آبیاری که می‌خواهیم تقدیم مجلس شورای ملی کنم ضمناً عرض می‌کنم چون امروز را برای این مقصود آمده بودم اجازه می‌خواهم یک توضیحی هم در اطراف بیانات آقای ثقة‌الاسلامی نماینده محترم که در جلسه سه‌شنبه 21 تیر ماه فرمودند به عرض آقایان برسانم (طباطبایی- این توضیح باشد برای بعد) (وزیر فرهنگ- این ترتیب کار نیست آقا) وقتی که یک بیانی می‌شود در مجلس شورای ملی این بیان در وضعیت اشخاصی که مشغول کار هستند مؤثر است (طباطبایی- مطلب شخصی که نباید مطرح شود آقا) اجازه بفرمایید وضعیت روشن شود این که عیبی ندارد به کسی وقتی نسبت داده می‌شود دزد است باید رسیدگی شود به جای این فرمایشات مطلب تمام شده بود، ضمن مذاکرات قبل از دستور جلسه سه‌شنبه 21 تیر ماه راجع به فروش ششصد تن پنبه بدون مجوز قانونی به کارخانه‌جات داخلی صحبتی نموده و اظهار داشتند که ملک‌پور معاون اداره پنبه از این راه سی میلیون ریال به دولت خسارت وارد آورده‌اند لازم می‌دانم به عرض آقایان برسانم به طوری که اینجانب تحقیقات کرده‌ام این موضوع حقیقت ندارد و به آقای نماینده محترم القا شبهه شده است و در هر حال موضوع به هیئت بازرسی واگذار شده است که به این مطلب رسیدگی نمایند و بدیهی است نتیجه رسیدگی آن هیئت به اطلاع آقایان خواهد رسید و ضمناً لازم است این نکته را به عرض آقایان برسانم که قیمت ششصد تن پنبه بر فرض این که در بازار آزاد نرخ جدید به فروش می‌رفت یک میلیون و سیصد هزار تومان می‌شد اظهار می‌دارند سه میلیون تومان ضرر به دولت خورده است بنده چون این فرمایش ایشان اسباب نگرانی می‌شود برای مأمورینی که دارند کار می‌کنند بنده معتقدم همان طور که مأمورینی که مورد سوءظن واقع می‌شوند مورد تعقیب واقع می‌شوند لازم است گفته شود یک مأموریتی هم که نسبت به خدمات خودشان واقعاً دارند ابراز لیاقت می‌کنند نبایستی نسبت به آنها هم الغا شبهه بشود زیرا اعمال غرض کردن ایجاد رخوت و غرض می‌کند.

+++

6- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومی

رئیس- پیشنهادات ماده دوازدهم لایحه آموزش و پرورش عمومی خوانده می‌شود.

پیشنهاد آقای رضوی

پیشنهاد می‌کنم ماده 13 دولت به جای این ماده گذارده شود.

رضوی- عرض کنم که مذاکرات مقدماتی جزئیاتش مساعدت با آقایان آموزگاران و استادان بود همه آقایان به آن اظهارنظر فرمودند ولی یک کمک‌هایی است که در یک مواقع معین باید بشود ولی اگر این کمک‌ها در موقعی که تحمل و فشار زندگی آموزگاران زیاد است از طرف دولت پیشنهاد شود البته بهتر است بنده در لایحه دیدم که نوشته شده است که دولت مکلف است که در ظرف یک هفته این لایحه را بیاورد ولی به قول شاعر که می‌گوید اگر می‌خواهی کاری بکنی امروز بکن - گر بخواهی فردا کنی دیگر نیابی بازم - قطعاً معلمی نمی‌ماند آموزگاری نمی‌ماند برای این که زندگی امروز برای اشخاصی که دارای ماهیانه زیادی هستند ایجاد مشقت و سختی کرده است و آن وقت برای این که یک ماه دیگر یک لایحه‌ای برای آموزگار و کمک آموزگار به مجلس بیاید و آن دور خودش را طی کند و به کمیسیون برود به درد سال آتیه می‌خورد بنده اگر پیشنهادی طرح می‌شود معتقد هستم یک قوانینی را که بالاتر از این قوانین است و آن قوانین وجدان هست و بالاخره باید یک راهی برای کمک باز باشد و حالا که راهی باز شده است به صرف این که پیشنهاد خرج شده است و نمی‌شود این به نظر من یک قدری کم لطفی و بی‌مورد است پس هیچ ماده‌ای هیچ پیشنهادی را نمی‌توان در مجلس شورای ملی گذراند این است که بنده پیشنهاد کردم اگر آقایان موافقت بفرمایند آن ماده 13 را به جای این ماده 12 بگذارند که اساساً هم حذف نشده و جزو لایحه دولت هم هست این ماده 12 حذف شود و به جایش ماده 13 لایحه دولت باشد پیشنهاد خرج هم نیست چون خود دولت پیشنهاد کرده است.

مخبر- آقای وزیر موافقت فرمودند بنده هم حرفی ندارم به عنوان اعاده محذوف باشد.

رضوی- آقای وزیر فرهنگ موافقت کنند که ماده 13 به جای ماده 12 گذارده شده و مطرح شود.

رئیس- آقای وزیر فرهنگ موافقت کردند با این پیشنهاد.

وزیر فرهنگ- چون یک پیشنهادی که شده است عرض کردم سابقاً هم تصویب شده است پیشنهاد دولت هم بوده است به عنوان اعاده محذوف ممکن است مطرح بفرمایید قبول می‌کنیم. ماده 13 سابق خوانده شد.

ماده دوازدهم- هر یک از مشاغل کمک آموزگار و آموزگار و دبیر و دانشیار و استاد و پزشک بیمارستانی ضمیمه دانشکده پزشکی به ده پایه تقسیم می‌شود. حداقل مدت توقف در پایه‌های یک تا سه یک سال و در پایه‌های چهار تا شش دو سال و از پایه 7 به بالا سه سال خواهد بود. حقوق پایه یک کمک آموزگار برابر مقرری دریافتی پایه یک اداری و حقوق پایه یک آموزگاری یک برابر و نیم حقوق پایه یک کمک آموزگار و حقوق پایه یک دبیری دو برابر حقوق پایه یک آموزگار و حقوق پایه یک دانشیاری سه برابر حقوق پایه یک آموزگار خواهد بود. در موقع ارتقاء از پایه‌ای به پایه‌ای بالاتر در مورد کمک آموزگاران و آموزگاران تا پایه پنج یک پنجم حقوق پایه مادون و از پایه شش به بالا یک هشتم حقوق پایه مادون و در پایه‌های دبیری یک هشتم حقوق پایه مادون و در پایه‌های دانشیاری معادل یک دهم حقوق پایه مادون علاوه خواهد شد حقوق هر پایه استادی به اندازه یک دهم از حقوق همان پایه دانشیاری بیشتر خواهد بود.

تبصره 1- کمک آموزگاران و آموزگاران دبیرانی که متأهل هستند ثلث حقوق پایه یک خود را به عنوان فوق‌العاده تأهل دریافت خواهند داشت.

تبصره 2- وزارت فرهنگ می‌تواند از میان دبیران و با تصویب شورای دانشگاه از میان استادان و دانشیاران و دبیران دانشگاه کسانی را برای ریاست و نظامت کلاس‌های

+++

کمک آموزگاری و دانشسراها و دبیرستان‌ها و همچنین برای بازرسی و خدمات فنی و معاونت دانشکده‌ها بر طبق آیین‌نامه‌ مخصوص انتخاب نماید این اشخاص در مدت اشتغال به یکی از این کارها تا پایه پنج نصف حقوق و از پایه 6 به بالا ثلث حقوق پایه خود را اضافه دریافت خواهند نمود. این اشخاص موظفند تمام اوقات رسمی را به خدمات مرجوعه صرف نمایند و به هیچ وجه حق اشتغال در بنگاه‌های دیگر دولتی و غیر دولتی نخواهند داشت.

تبصره 3- مواد 10 و 11 قانون تربیت معلم مصوب اسفند 1312 و مواد 12 و 13 قانون تأسیس دانشگاه مصوب خرداد 1313 و ماده واحده مصوب 5 آبان ماه 1317 و مواد 4 و 5 و 11 قانون اصلاح قانون تأسیس دانشگاه مصوب آبان 1319 و تبصره یک ماده اول قانون 6 آبان 1320 نسبت به آنچه با این ماده مغایرت دارد ملغی می‌باشد.

بعضی از نمایندگان- رأی بگیرید.

دشتی- تازه این ماده مطرح است.

امیر تیمور- بنده اجازه خواسته‌ام.

رئیس- آقای امیر تیمور

امیر تیمور- بنده تمنا می‌کنم آقایان یک توجهی بفرمایند در شور اول که در اینجا گفته شد برای بهبود حال معلمین و آموزگاران آقای وزیر فرهنگ خوب است مطالعاتی فرموده و یک قانون مخصوص تهیه بکنند و تقدیم مجلس شورای ملی بنمایند که یک بهبودی کاملی به حال معلمین و استادان و آموزگاران باشد و به آنها هم گفته شود که الحاقی به قانون تعلیم عمومی است این طوری که این ماده را حالا خواندند و بنده گوش دادم به قدری مطول بود که بنده هیچ ملتفت نشدم و نتوانستم ربط بدهم یک ماده خیلی مفصلی که همه‌اش مربوط به کمک آموزگار و آموزگار است که ربطی به قانون تعلیمات عمومی ندارد و بنده با بیانی که آقای دکتر ملک‌زاده در لزوم توجه به آموزگاران و معلمین نمودند فوق‌العاده موافقم و مورد توجه بنده است و حالا هم به آقای وزیر فرهنگ عرض می‌کنم که قانون استخدام قانون تربیت معلم، قانون دانشگاه همه را مخلوط کردن این جور در نمی‌آید و موافقت بفرمایند که یک قانون مخصوص برای استخدام معلمین از همه جهت تهیه و به مجلس شورای ملی پیشنهاد شود و البته مجلس عموماً با کمال میل این قانون را به خوبی تلقی خواهند کرد و بنده کاملاً با آن موافقم و هیچ مخالفتی ندارم و قول می‌دهم که یکی از موافقین جدی باشم و اینجا با این ماده مفصلی که خواندند به قدری پیچیده بود که بنده هیچ نمی‌توانم به هم تطبیق بدهم.

رئیس- آقای دشتی

دشتی- متأسفانه وضعیت ما طوری است که ما مجبور هستیم قضایای محرز و مسلم را دو مرتبه تکرار کنیم برای این که یک دفعه بعدش نگویند که فلانی برخلاف کمک به معلمین است و برخلاف تعلیمات است بایستی بنده این مقدمه را عرض کنم که برای اصلاح یک جامعه بزرگ‌ترین عامل مؤثر طبقه معلم است برای این که اینها هستند که فکر نسل آینده را تربیت می‌کنند و تحویل جامعه می‌دهند بنابراین تربیت نسل آینده ما به دست معلمین ما خواهد بود وقتی آدم این اصل را بداند بنابراین باید سعی کند که معلم را از یک طبقه اصیل و فهیم و مؤثر انتخاب کند و برای این کار بایستی یک حقوقی کافی و وافی هم به آنها بدهیم یعنی برای این که این طبقه در مملکت محترم و راحت باشند باید حقوق کافی به معلمین داده شود که زندگی آنها کاملاً تأمین باشد پس بنابراین این اصل مسلم و محرز است مابین همه آقایان که معلم باید یک طبقه خوبی باشد و از هر حیث هم خیالش راحت باشد تا بتواند خدمت به جامعه بکند، اما اینها هیچ کدام مستلزم این نیست که ما ماده 13 را به جای ماده 12 بگذاریم و این ماده 13 را که الان خواندند آقای افشار اگر التفات بفرمایند این ماده 13 به معما بیشتر شبیه است و من شخصاً خیلی آدم کند ذهنی نیستم ولی به زور می‌فهمم برای این که پنج شش مطلب مهم را به هم فشرده است و این برای قانون‌گذار عیب است چندین موضوع مالی و غیر مالی را توی این ماده چسبانده‌اند و این از نقطه‌نظر قانون‌گذاری برای یک مجلس

+++

شورای ملی عرض کردم عیب است که در قانون تعلیمات اجباری اضافه حقوق معلم و استاد و ترفیع آنها را در آن بگذرانید البته ما تصویب می‌کنیم مخصوصاً برای آموزگاران و کمک آموزگاران ما موافقت می‌کنیم و خود آقای دکتر سیاسی هم علاقه دارند (معدل- علاقه‌مند هستند که استادان عالیه و آموزگاران متوسطه را هم بگذارند و بار سنگین می‌شود) در ماده 13 هم همین کار را کرده‌اند که ما مخالفیم و به همین جهت بنده عرض کردم که از این ماده چیزی فهمیده نمی‌شود و الا اگر آموزگاران بود حرفی نداشتیم چون شما لایحه تعلیمات اجباری می‌آورید پس بنابراین اگر ماده متناسب با معلمین دبستان باشد عیبی نیست موضوع این است که در ماده 13 طوری مطالب را گنجانده‌اند که معلمین و استادان دانشگاه هم ضمیمه می‌شوند و این در اینجا تناسب ندارد این یک مسأله و موضوع دیگری است و بنده هم به آقای دکتر سیاسی عرض کردم و ایشان هم موافقت فرمودند که اساساً برای معلمین باید یک قانون استخدام داشته باشند و این قانون استخدام طوری باشد که شامل تمام افراد معلمین این کشور باشد به شکلی که هم سابقه خدمت‌شان محفوظ باشد و هم درجه علم و اخلاق مثلاً فرض بفرمایید که ممکن است یک معلمی 15 سال کار کرده باشد اما دیپلمه نیست و یکی دیگر دیپلم دارد ولی سابقه ندارد و یکی دیگر طور دیگر است و هر دو اینها را دارد پس باید وزارت فرهنگ یک لایحه قانون استخدامی برای کلیه آموزگاران از پایین تا دبیر و استادان بنویسد اما به این شکل گنجاندن این یک چیز خوبی نیست از نظر مجلس و قانونگزاری علاوه بر این یک اشکال قانونی دارد شما بودجه را سنگین می‌کنید از یک طرف و از طرف دیگر رئیس کل مالیه را آوردید که معادله بودجه تنظیم کند شما بدون اطلاع ایشان یک میلیون دو میلیون بودجه می‌خواهید اضافه کنید این کار نمی‌شود شما یک سیستم مالی اتخاذ کرده‌اید باید مطابق آن سیستم مالی عمل کنید در شور اول که ما پیشنهاد کردیم روی این نظر بوده است که پیشنهاد کردیم و تمام آقایان صد در صد موافقند که معلمین باید حقوق کافی بگیرند مخصوصاً معلمین مدرسه ابتدایی و هر کس برخلاف این بگوید خلاف عقل و خلاف وطن‌پرستی بوده است و این کلماتی که آقای دکتر ملک‌زاده و افشار و امیر تیمور می‌فرمایند عین حقیقت است و صحیح است و ما قبول می‌کنیم اما چیزی که هست آقایان که می‌فرمایند ماده 13 شور اول را که کمیسیون تنظیم کرده حالا بیاورند و تصویب کنند دولت هم موظف خواهد بود که این را اجرا کند این عمل برخلاف آن منظور مالی است که دولت دارد پس بنابراین اجازه بفرمایید همین طور که در این لایحه معین کرده‌اند همین را معین کنیم و ماده بعد دولت را هم مکلف کرده است که این کار را بکند و بنده با کمال خلوص نیت هم قول می‌دهم که این کار را می‌کند و لایحه جداگانه می‌آورد.

وزیر فرهنگ- حاضر است.

رئیس- آقای نراقی

نراقی- بنده تمنا می‌کنم که آقای دشتی توجه بفرمایند شاید عرایض بنده کافی باشد که ایشان را قانع کند حضرتعالی سوابق زندگانیتان دال بر این است که یک شخص علم دوست هستید نویسنده و فاضل هستید و از حضرتعالی شایسته و برازنده نیست که در یک موقعی که مجلس شورای ملی می‌خواهد یک قدم در راه مساعدت معلمین بردارد آن نظامات و مقرراتی را متوسل بشوید که همیشه یک عده بی‌فضل به آنها متوسل می‌شوند و در نتیجه یک عده عناصر با فضل از آن مزایا محروم شوند عرض کنم این را که فرمودید این ماده پیشنهادی را مطالعه فرمودید و از آن چیزی نفهمیدید بنده هم تصدیق می‌کنم که خیلی موضوع این ماده دقیق و فنی است حضرتعالی قاعدتاً می‌بایستی در کمیسیون فرهنگ تشریف داشته باشید برای این که یکی از فضلای مجلس هستید حالا نمی‌دانم یا مجال ندارید یا این که میل ندارید با ما همکاری کنید تشریف نمی‌آورید البته با مطالعه مختصری می‌توان آن را درک کرد اما معلمین را در کشور به موجب قوانین به پنج رشته تقسیم کرده‌اند معلمین مدارس ابتدایی آموزگار

+++

و کمک آموزگار معلمین متوسطه به عنوان دبیر معلمین مدارس عالی که دانشکده باشد استاد دانشیار هستند و هر کدام از اینها یک مراتبی برای خدمت دارند و با یک طرز خاص استخدام می‌شوند و حقوقی می‌گیرند بنابراین روی هم رفته آنچه که از این لایحه تعلیمات عمومی عاید کشور می‌شود همین ماده 12 است و تصویب این ماده 12 بهبودی سریع و کاملی است در وضع استخدامی معلمین فعلی که نتیجه تصویب این قانون است تا بعد در طی ده سال موجبات تعلیم عمومی در مملکت فراهم شود توجه بفرمایید این است که عجالتاً معلمین از تمام طبقات بیشتر در مضیقه هستند بنده نمی‌خواهم زیاد مصدع شوم و خودم افتخار دارم که از معلمین هستم و این قانون معین کرده است که یک رفاهیت بیشتری به حال معلمین بشود و این که فرمودید چند میلیون تفاوت می‌شود خیر تفاوت این قدرها نمی‌کند بنده اشل حساب‌ کرده‌اش را در جیبم دارم آن قدرها تفاوت حاصل نمی‌شود صرفاً سرعتی می‌دهد به ترقی آنها لذا نباید اشکال تراشی برایشان کرد سابقاً از اشراف‌منش و اعیانی رتبه‌های بالا را حقوق بیشتر می‌دادند و رتبه‌های پایین را حقوق کم حالا این قانون این قسمت را تعدیل کرده است که رتبه‌های بالا و پایین خیلی اختلاف ندارد بالایی‌ها را یک قدری حقوقشان را پایین آورده و اشخاصی که در طبقه پایین قرار گرفته‌اند قدری حقو‌قشان را بالا برده پس تحمیل زیادی بر بودجه نمی‌شود یکی دیگر اشکالی که آقای دشتی فرمودند که تصویب این ماده مستلزم این است که چند میلیون به بودجه کشور افزوده شود این را باز حساب نکرده فرمودند این چیزی به بودجه اضافه نمی‌کند رتبه‌ها را به هم نزدیک کرده است آقا اصول اشرافیت و اعنایت را زایل کرده است آن رتبه‌های ‌بالا حقوق زیاد می‌گرفتند و رتبه‌های پایین خیلی کم و حالا آمده‌اند این رتبه‌ها را به هم نزدیک کرده‌اند رتبه‌های بالا را کمتر کرده‌اند و رتبه‌های پایین را بالا برده‌اند که به هم نزدیک شود یکی دیگر دولت خودش این را تهیه کرده در ضمن تهیه کردن هم به نظر رئیس کل دارایی رسانیده و موافقت کرده بودند و تمام دستگاه‌های مالی دولتی با تصویب این قانون موافق بودند که دلوت به مجلس آورده و صرفاً علت حذفش این نبود بلکه این بود که معلمین و فرهنگی‌ها می‌خواستند هر کدام این قانون با منافع خصوصی آنها تطبیق شود و یک پیشنهاداتی را داشته بودند که یکی یکی از آقایان نمایندگان کرده بودند و شاید در حدود پنجاه پیشنهاد راجع به همین ماده به کمیسیون رسیده بود و کمیسیون را خسته کرده بود و بالاخره این طور تصمیم گرفته شد که ضمن تبصره این ماده ما دولت را مکلف کنیم که در طی قانون مخصوص تکلیف استخدام معلمین را معلوم کند اما این ماده پیشنهادی را هم دولت درش مطالعه کافی کرده بود و هم در کمیسیون و هم در شور اول در مجلس مورد بحث واقع شده بود و به نظر رئیس کل دارایی هم قبلاً رسیده بود و هم دولت از نظر مالی موافقت کرده بود و مستحضر هستند که چه مقدار با تصویب این ماده بر بودجه اضافه می‌شود از این جهت بنده از آقایان تمنا می‌کنم به عنوان مساعدت با معلمین و آموزگاران که امروز یک طبقه بیچاره مضطر هستند این ماده را تصویب بفرمایند و فرق معلم با سایر طبقات این است که معلم عزت نفس دارد مناعت دارد و این است که از گرسنگی هم اگر بمیرد نمی‌آید جلوی آقایان اظهار کند و تضرع و زاری کند واقعاً دارند از بین می‌روند واقعاً حقوق آموزگاران در مملکت ما خجالت‌آور است در پایتخت حقوق آموزگار از صد تومان تجاوز نمی‌کند از پنجاه تومان تا شصت تومان تا صد تومان در دهات و شهرهای کوچک حقوق آموزگاران ماهی سی تومان است خدا می‌داند حمال قبول نمی‌کند یک حلب روغن را به حمال بدهید از بازار تا پامنار بیاورد یک تومان نمی‌گیرد بنده به نام مساعدت با معلمین که خودم هم افتخار آن را دارا هستم از آقای دشتی که از فضلای درجه اول مجلس هستند استدعا می‌کنم که موافقت بفرمایند که این ماده بگذرد و مطمئن باشند که به مقررات و آیین‌نامه به هیچ جا تأثیر نخواهد کرد و تحمیلی هم به بودجه نیست.

رئیس- آقای دکتر طاهری

+++

دکتر طاهری- در این که نسبت به طبقه معلم باید مساعدت شود همه آقایان موافقند منتهی این است که صحبت‌هایی که می‌شود راجع به طرز و موقعش است لایحه اول را که آقای وزیر فرهنگ برای تعلیمات اجباری دادند به مجلس از لوایح بسیار خوب هم هست این لایحه در اولش یک صورتی داشت و بعد در ضمن شور در کمیسیون صور مختلفی پیدا کرد کمیسیون فرهنگ مثل همه اعضا مجلس و نمایندگان محترم نظر به مساعدتی که با طبقه معلم و کمک به تعلیم و تربیت داشت با این که بعضی پیشنهادات مالی بود که اضافه شده بود و در ضمن شور در کمیسیون پیشنهاد شده بود قبول کرد کمیسیون و نگفت که نسبت به اینها نظر وزارت دارایی جلب شود و گفته شد چون کمک به فرهنگ است بایستی زودتر بگذرد در شور اول تصویب شد و آمد به مجلس و در مجلس به این موضوع تذکر داده شد که با این که لایحه تعلیم اجباری از بهترین لوایح است و باید برای آنهایی که متصدی این کار هستند که عبارت از کمک آموزگار و آموزگار است تا پنج سال شش سال که این تعلیمات اجباری است بایستی نسبت به آنها مساعدت شود اما چندین قانون دیگر را نقض کردن و یک مرتبه یک ماده‌ای را که مربوط به این قانون نیست وارد این قانون کردن این قانون را از موضوع خودش خارج می‌کند قسمتی از آقایان پیشنهاد کرده بودند این ماده حذف شود و از این قسمت خارج شود و بعد تکلیفش را دولت معلوم کند کمیسیون فرهنگ که بنده هم عضوش هستم آن روز اتفاقاً کاری داشتم که در کمیسیون نبودم معلوم شد که با این پیشنهادات موافقت کرده بود و دولت را یعنی وزارت فرهنگ را موظف کرده بود ضمن تبصره‌ای که تا یک ماه لایحه مستقلی برای اصلاح حال معلمین بیاورد و این بسیار کار خوبی هم هست و از قراری که آقای وزیر فرهنگ می‌فرمودند آن لایحه الان حاضر و مهیاست که بعد از این که این لایحه گذشت آن را هم تقدیم مجلس بکنند چون یک نفر از نمایندگان - مانعه‌الجمع نیست الان هم می‌توانند بدهند.

دکتر طاهری- تهیه لایحه تنها با وزارت فرهنگ نیست بایستی که قسمت مالیش هم تأمین شود و از این جهت بایستی که با رئیس کل دارایی و سایر وزارتخانه‌ها هم مذاکره شود کمیسیون بودجه دولت موافقت کند که ما موافقیم برای کمک به حال معلمین و مستخدمین همه موافقند بنابراین اگر چنانچه ماده را به شکلی که بود با یک اصلاح مختصری که پیشنهاد شده بود و آقای طباطبایی پیشنهاد کرده‌اند و بنده هم پیشنهاد کرده‌ام که طبقه کمک آموزگار و آموزگار که مربوط به این قانون نیستند امروز تکلیف‌شان معلوم شود و حقوق کافی هم بهشان داده شود اصراری که آقای نراقی هم فرمودند استدلال‌هایی که فرمودند مربوط به اینها بود و اینها هم باید تأمین شود و برای این که این لایحه زودتر تأمین شود اگر آقایان موافقت بفرمایند همان طوری که دولت مکلف است و خودشان هم الان اینجا اظهار خواهند کرد که ما لایحه را حاضر کردیم و تقدیم می‌کنیم بگذارید که این لایحه امروز بگذرد و قسمت مربوط به آموزگار و کمک آموزگار معین شود و مبلغی که زندگیشان را کاملاً تأمین کند و بعد از ختم این قانون هم فوراً آقای وزیر فرهنگ لایحه استخدام معلمین را بیاورند با کمال دقت رسیدگی و مطالعه تصویب بکند مجلس هم بنده قول می‌دهم که با کمال صمیمیت نسبت به طبقه استاد و دبیر و آموزگار و معلم معتقد است که باید محترم باشند و زندگانیشان تأمین بشود و به آنها مساعدت شود. (صحیح است)

رضوی- اجازه می‌فرمایید بنده خودم پیشنهاددهنده هستم. یک توضیحی بدهم؟

افشار- بنده اجازه خواسته بودم برای صحبت. اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- قبل از شما چند نفر اجازه خواسته‌اند. صحبت کردن اندازه دارد. اینجا مذاکره شد که ماده پیشنهادی دولت عوض این ماده گذاشته شود حالا رأی می‌گیریم ببینیم اگر مجلس موافق است که این ماده مطرح شود بسیار خوب و الا در همان ماده که اینجا بود وارد می‌شویم و رأی می‌گیریم.

+++

طباطبائی- مذاکره‌اش را قبلا‌ً‌ آقایان کرده‌اند اجازه بفرمایید رأی بگیرند.

مخبر- مذاکراتی که اینجا شد مثل این است که نسبت به ماده‌ای که الان پیشنهاد کرده‌اند آقایان که به جای ماده 12 باشد کمیسیون یک اشکالاتی داشته در حالی که این طور نبود کمیسیون ماده را خوب تشخیص داد تنها نه برای آموزگار و کمک آموزگار مساعدتی بشود و حقوق‌شان بالا برود بلکه در مورد دبیر و دانشیار و استاد هم حقوق منظم و کافی معلوم شود ولی نظر به این که وضع آموزگاران و آقایان معلمین به قدری تنوع پیدا کرده است در وزارت فرهنگ که شاید در هیچ یک از ادارات دولتی و وزارتخانه‌ها این تنوع وجود نداشته باشد و همه اینها را در نظر گرفته‌اند که به دقت تا اندازه که ممکن بوده است تنظیمش کرده‌اند که به یک صورت واحدی که متناسب هم باشد دربیاید و نسبت به مقامات پایین حقوق بالا برود و نسبت به مقامات معلمی تناسب و تعدیلی در کار باشد و این ماده در لایحه دولت پیشنهاد شد کمیسیون هم تصویب کرد اشکالی نداشت به این قسمت ولی آن روز هم که این لایحه پیشنهاد شد اردیبهشت ماه بود و امید می‌رفت که قانون زودتر بگذرد ولی قانون مدتی طول کشید و نظر اکثریت اعضای کمیسیون و عده‌ای از آقایان نمایندگان بر این شد که برای این موضوع لایحه جداگانه تنظیم و تقدیم شود وزارت فرهنگ هم موافقت کرد لایحه آن را هم تهیه کرده‌اند که زودتر تقدیم مجلس نمایند یعنی بعد از این قانون تقدیم نمایند چون شرط اعظم اجرای لایحه تعلیمات عمومی درست شدن وضع و حقوق معلمین است حالا اگر احتمال می‌دهید که آن قانون دومی که آقایان در نظر دارند در این دوره مجلس بگذرد که هیچ و اگر احتمال نمی‌دهید که بهترین شکل آن همین است که این ماده قانون به طوری که پیشنهاد شده در اینجا گذارده شود و تصویب شود.

رئیس- آقای مخبر شما موافق هستید که همین ماده سیزدهم پیشنهادی دولت جای ماده دوازدهم کمیسیون گذاشته شود

طباطبائی- اجازه می‌فرمایید؟ این طور که می‌فرمایید ماده پیشنهادی دولت. ماده پیشنهادی دولت نیست (صحیح است) دولت همچو پیشنهادی نکرده است این ماده شور اول کمیسیون است که پیشنهاد کرده است و اینجا یک اصل صحیحی بود که آقای دشتی پیشنهاد کردند و تذکر دادند که دولت باید برود و خرج آن را در نظر بگیرد کمیسیون این کار را نمی‌تواند بکند و برای همین هم بود که در شور دوم برداشته شد و ما از آقای وزیر فرهنگ خواهش کردیم که لایحه جامع دیگری برای معلمین بیاورد و برای کمک به آموزگار و کمک آموزگار چون در این لایحه مناسب‌ترین موقع برای این کار بود آقایان در نظر دارند که این موضوع در این قانون تأمین شود و در خود قانون هم دولت را مکلف کردیم که لایحه آن قسمت را بیاورد به مجلس حالا بسته است به نظر آقایان. مصلحت هم در همین است.

وزیر فرهنگ- در این که همه آقایان موافق هستند به این که باید به معلمین کمکی شود و در وضع زندگی و استخدامی آنها بهبودی حاصل شود حرفی نیست و این که آقای دکتر طاهری تذکر دادند راجع به این است که به چه کیفیت این کمک بشود و در شور اول این لایحه در کمیسیون فرهنگ و بعد در کمیسیون بودجه که آقای امیر تیمور مخبر آن هستند ماده 13 تصویب شد مذاکره هم زیاد شد در هر دو کمیسیون این را پذیرفتند و قبل از این که ماده 13 در کمیسیون بودجه مطرح شود بنده این لایحه را به همان صورت که در شور اول کمیسیون تصویب شده بود برای رئیس کل دارایی فرستادم و ایشان راجع به این ماده اظهارنظر مخالفی نکردند و در جوابی که برای بنده فرستاده بودند آنجا راجع به ماده 8 که پیش‌بینی وضع یک مالیاتی شده مخالفتی کردند و مطابق نظر ایشان آن ماده 8 را تنظیم کردیم چون در جوابی که ایشان برای من نوشته‌اند راجع به ماده 13 اظهاری نکرده‌اند من تصور می‌کنم که ایشان هم نظر مخالفی ندارند و لایحه‌ای هم که فرمودید برای معلمین حاضر است ولی چنان که تذکر دادند بنده صبر نخواهم کرد تا یک ماه دیگر همین الان هم حاضر است ولی چون ممکن است طول بکشد بنده شخصاً موافق‌تر

+++

هستم به این که این ماده بخصوص در این لایحه تصویب شود ولی اگر مجلس موافق نبودند با این ماده به یک ملاحظاتی آن وقت با نظریه آقای دکتر طاهری و آقای طباطبایی و آقای دشتی که راجع به آموزگار و کمک آموزگار تکلیف را معین می‌کند با آن موافقت خواهم کرد و بنده برای این که تکلیف معلمین معلوم شود عرض می‌کنم در مرحله اول بنده با پیشنهاد اعاده‌ای محذوف آقای رضوی پیشنهاد کردند موافق هستم و در مرحله ثانی با پیشنهاد افشار (بعضی از نمایندگان- رأی بگیرید آقا رأی بگیرید به پیشنهاد آقای رضوی).

رئیس- موافقین با پیشنهاد آقای رضوی که ماده 13 دولت عوض این ماده 12 باشد برخیزند (عده کثیر برخاستند) تصویب شد.

انوار- الان مطابق نظامنامه پیشنهاد رأی با ورقه می‌کنم چون اشتباه و مشکوک شد.

رضوی- آقای انوار حیا کنید نفس مردم گرفته شده است.

مخبر فرهمند- تشخیص با رئیس است به شما مربوط نیست آقای انوار به شما چه (زنگ ممتد رئیس)

افشار- از هشتاد نفر پنجاه نفر رأی داده‌اند.

انوار- کی شماره کرد؟

افشار- آقای هاشمی عضو هیئت رئیسه.

انوار- ایشان الان مخبر هستند. (عده‌ای از نمایندگان- ختم جلسه)

رئیس- ایشان یک پیشنهادی کردند و آن پیشنهاد به عرض مجلس رسید باید تکلیف آن معلوم شود این آن قدر گفتگو ندارد.

(یکی از نمایندگان- ماده 13 را بخوانید)

رضوی- پیشنهاد بنده این بود که ماده 13 سابق را بگذارند به جای 12 حالیه آقای وزیر فرهنگ قبول کردند آقای مخبر هم قبول کردند لذا به موجب نظامنامه ماده 12 از بین رفت و ماده 13 جزء لایحه گذارده شد پس رأیی که گرفته شد و تصویب شد مربوط به آن ماده 13 است که جای ماده 12 گذاشته شده است حالا اگر مطلبی هست بفرمایید.

نبیل سمیعی- پیشنهاد آقا این بود که به جای ماده 12 ماده 13 را بگذارید حالا باید نسبت به اصل ماده رأی گرفته شود.

مخبر- به محض این که بنده و آقای وزیر قبول کردیم مجلس هم آن را جزو مواد قانون تلقی کرده مذاکرات هم به اندازه کافی شد و مذاکرات آقایان دشتی و طباطبائی و امیر تیمور راجع به همین ماده بود حالا اگر می‌خواهید به استیناف ببرید و از سر بگیرید نمی‌شود والا رأی گرفته شد و تصویب شد.

رئیس- آقای دکتر ملک‌زاده.

دکتر ملک‌زاده- این که در کمیسیون آن ماده قبول نشد برای این بود که یک پیشنهاداتی در اطراف آن شده بود که البته به اعتبار خودش باقی است و حالا برای آن که کیفیت آن معلوم شود و اکثریت نیست بنده تقاضا می‌کنم جلسه را ختم کنیم و برای جلسه آتیه در اطراف پیشنهادها صحبت شود چون شما رأی به ماده که نگرفتید.

رئیس- عرض کنم که به ماده 13 رأی گرفته شد و تصویب شد به جای ماده دوازدهم و این پیشنهادها دیگر مورد ندارد.

7- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

رئیس- اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم.

جلسه آتیه روز پنجشنبه 6 مرداد چهار قبل از ظهر دستور همین لایحه.

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی- حسن اسفندیاری

+++

یادداشت ها
Parameter:294058!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)