کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی ، دوره 14
[1396/05/24]

جلسه : 176 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یک‌شنبه نهم دی ماه 1324  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - تقدیم ورقه استیضاح از دولت از طرف آقای تهرانچی و قرائت آن

3 - اخطار آقای کام‌بخش راجع به طرح لوایح

4 - مذاکره در باب طرح طرز تشکیل جلسات مجلس و تصویب پیشنهاد ارجاع امر بهشت رئیسه

5 - تقدیم لایحه مجازات رانندگان از طرف آقای وزیر دادگستری

6 - تقدیم دو فقره لایحه راجع به قانون نظام وظیفه و شهدا نظامیان از طرف آقای وزیر جنگ

7 - بیانات آقای مظفرزاده راجع به تلگراف اهالی گیلان و قرائت تلگراف

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی ، دوره 14

 

 

جلسه : 176

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یک‌شنبه نهم دی ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - تقدیم ورقه استیضاح از دولت از طرف آقای تهرانچی و قرائت آن

3 - اخطار آقای کام‌بخش راجع به طرح لوایح

4 - مذاکره در باب طرح طرز تشکیل جلسات مجلس و تصویب پیشنهاد ارجاع امر بهشت رئیسه

5 - تقدیم لایحه مجازات رانندگان از طرف آقای وزیر دادگستری

6 - تقدیم دو فقره لایحه راجع به قانون نظام وظیفه و شهدا نظامیان از طرف آقای وزیر جنگ

7 - بیانات آقای مظفرزاده راجع به تلگراف اهالی گیلان و قرائت تلگراف

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس چهل دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقای آقاسید محمدصادق طباطبایی تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس

صورت مجلس پنجشنبه 6 دی ماه را آقای هاشمی (منشی) به شرح زیر قرائت نمودند.

35 دقیقه به ظهر مجلس به ریاست اقای ملک‌مدنی نایب رئیس تشکیل و صورت مجلس روزهای پیش که به عنوان تنفس تعطیل شده بود قرائت گردید اسامی  غائبین.  غائبین با اجازه - آقایان: علی اقبال دولت‌آبادی - حیدرعلی امامی - اسکندر مقدم - بهبهانی  - تهرانی

غائبین بی‌اجازه - آقایان: خاکباز - کفایی - آصف - امیرابراهیمی - تولیت - بوشهری شهاب - سید ضیاالدین طباطبایی - جواد مسعودی حسن اکبر - سیف‌پور - بهادری - گنابادی - شریعت‌زاده معدل - رفیعی - ایرج اسکندری - مهندس پناهی - دکتر آقایان - آرداشس آوانسیان - مراد آریه‌قشقایی.

دیرآمدگان بی‌اجازه - آقایان: بیات - مؤید قوامی - نقابت - اخوان - عامری - سنندجی - صمصام - تیمورتاش - قبادیان - ایپکچیان  - پوررضا.

آقای مجد ضیائی راجع به حضور نمایندگان در مرکز تقاضا نمودند تلگرافی از طرف مقام ریاست مخابره شود آقای ساسان راجع به پرونده آقای حسین نفیسی که قرار منع تعقیب صادر شده از وزارت دادگستری سؤال نمودند.

آقای لنکرانی به عنوان این که مانند یک وکیل وظیفه‌شناس دادگستری از حقوق ملت و موکلین خود دفاع می‌کنند در صورت مجلس به تلگرافی که عصر پنجشنبه گذشته به ایشان رسیده و در اولین جلسه روز شنبه پیشنهاد تشکیل جلسه خصوصی کرده بودند اشاره نمودند که می‌خواستند با توضیحاتی ایجاد حسن تفاهم کنند و آقایان فقط از لحاظ وظایفی که در حفظ مصالح وطنشان دارند مطالعه نمایند چرا خوانده نشد حتی در جلسه بعد هم خوانده نشد تا به همت آقایان این مشکلات حل شده باشد و تأکید نمودند که لازم است در این موقع مهم بر اثر همکاری صمیمانه فقط از لحاظ ملت ایران مشکلات حل و عقد شود سپس تذکر دادند که پس از تصویب یک دوازدهم در بقیه مواد لایحه مذاکره و مطالعه بیشتری داشتند و به منظور این که مسئولین اوضاع گذشته را مورد تعقیب قرار دهند به مناسبت ماده اول لایحه پیشنهادی داده بودند که اگر ماده اول بوده چرا خوانده نشده است و بعد به سؤالی که راجع به تعقیب مسئولین موضوع پیشنهادهای دولت امریکا داده بودند اشاره نمودند که هنوز جواب داده نشده در این موقع ماده 110 نظامنامه قرائت شد و آقای لنکرانی عریضه جمعی از طلبکاران حاجیه ربابه را تقدیم مقام ریاست نمودند و معتقد بودند که دولت باید طلب مردم را بدهد و

+++

از هر که محکوم می‌داند بگیرد و سپس عریضه ورثه یوسف هزاره را تقدیم نمودند که در جلسه دیگر خوانده شود و صورت مجلس تصویب شد.

آقای فولادوند عریضه کارمندان حکمی و قراردادی را تقدیم مقام ریاست نمودند.

آقای روحی راجع به تأخیر تشکیل جلسه تقاضا کردند پیشنهادی که تقدیم شده است قرائت شود.

آقای وزیر دارایی تقاضا نمودند تکلیف قرارداد برتن و ودز در این جلسه معلوم شود.

آقای رفیع راجع به تلگرافی که از گیلان رسیده لازم می‌دانستند که فوراً مورد توجه قرار گیرد و دولت جواب مساعد بدهد.

آقای وزیر دادگستری توضیح دادند که در هیئت دولت مطرح و تصمیم لازم اتخاذ شده بهتر است زودتر تکلیف پیشنهاد آقای وزیر دارایی معلوم شود.

آقای دکتر کشاورز با طرح لایحه موافق بودند و ضمناً به توفیق بدون محاکمه چند روزنامه اشاره نمودند که به خلاف منشور ملل متفق است.

گزارش کمیسیون دارایی و کمیسیون امور خارجه مربوط به شرکت دولت ایران در صندوق و بانک بین‌المللی قرائت شد.

آقای نقابت توضیح دادند که پیشنهادهای مربوط به قراردادها در کمیسیون مطرح می‌شود و در مجلس بدون مباحثه به تصویب می‌رسد و نسبت به لایحه اخذ رأی به عمل آمد و تصویب گردید.

آقای نایب رئیس راجع به اصلاح آیین‌نامه و پیشنهادی که برای تشکیل جلسات به قید دو فوریت داده شده بود اظهار داشتند که این اصلاح به عمل آید و پیشنهاد قرائت شد.

آقای لنکرانی پیشنهاد ختم جلسه دادند.

آقای دکتر زنگنه در اطراف تصویب قانون شرکت ایران در بانک بین‌المللی توضیحاتی دادند و نظر داشتند که موضوع تصویب قراردادها بدون مذاکره در مجلس ایجاد سابقه نکند.

آقای مهندس فریور نیز موافق بودند.

و آقای دکتر عبده نظر آقایان را تأیید نمودند.

آقای دکتر معظمی معتقد بودند کافی است که آقای رئیس اعلام کنند این موضوع سابقه نخواهد شد و آقای رئیس نظر مجلس را اعلام کردند.

آقای لنکرانی در اطراف پیشنهاد ختم جلسه راجع به ترتیب طرح و تصویب همین قانون اشاره نمودند.

آقای مهندس فریور پیشنهاد نمودند در آخر پیشنهاد آقایان نمایندگان در ترتیب تشکیل جلسات اضافه شود که کسر حقوق شامل کسانی نیز خواهد شد که نیم ساعت قبل از ختم جلسه از مجلس خارج می‌شوند در این موقع جلسه اخذ رأی و تصویب شد و جلسه به روز یکشنبه نهم دی ماه محول و دستور بقیه لایحه و طرح مربوط به جلسات مقرر شد.

رئیس - آقای نقابت راجع به صورت جلسه نظری دارید؟

نقابت - خیر قبل از دستور عرضی داشتم.

رئیس - آقای لنکرانی راجع به صورت جلسه نظری دارید؟

لنکرانی - عرض خیلی مختصری است بنده قسمت مهم مشوقم در آن جلسه که اعتراض به صورت جلسه کردم علاوه بر آن مقدماتی که عرض شد نتیجه آن بود که نظرم می‌آید در پایان عرایضم عرض کردم که ملت ایران به این نمایندگانی که به کنفرانس صلح فرستاده شده اعتماد ندارند و تصریح کردم اگر قبول ندارند حکومت نظامی را الغا کنند تا از مردم بپرسیم از اول دوره چهاردهم تا به حال مردم به امید این که این مجلس سر و کارش با کنفرانس صلح خواهد بود یک امیدواری‌هایی متوجه اشخاصی می‌شد الآن من احساس می‌کنم مملکت من، مملکت شما مملکت همه به طور مرموزی در اختیار عناصر مرموزی قرار گرفته من حاضر نیستم که مملکت من ...

رئیس - راجع به صورت جلسه بفرمایید.

لنکرانی - عرض کردم این نوشته نشده چون قسمت حساس این بوده، عرض کردم و تکرار می‌کنم که نوشته شود که ملت ایران به این نماینده‌ها اعتراض دارند و حکومت نظامی را الغا کنند تا از مردم بپرسیم و آزادی بدهند تا این موضوع روشن بشود تا معلوم بشود این همه غافلگیری که شده است این عملی که در کابینه آقای بیات راجع به کنفرانس سانفرانسیسکو اجرا شد و حالا هم اجرا شد وسط این نگرانی‌ها یک مرتبه این بیرون آمده است.

تهرانچی - بنده هم اجازه خواسته بودم.

رئیس - راجع به صورت جلسه است؟

تهرانچی - خیر قربان یک ورقه استیضاحی است می‌خواستم تقدیم بکنم که اجازه بفرمایید قرائت بشود.

رئیس - نسبت به صورت جلسه اعتراضی نیست؟ (اظهار شد خیر) (عده کافی نیست) آقای صادقی نسبت به صورت جلسه اعتراضی دارید؟

صادقی - تا اکثریت نیست بنده یک عرض مختصری راجع به بانک ملی ایران که مورد علاقه همه کشور است و وضعیتی که برای شعبه بانک ملی تبریز پیش آمده است دارم...

رئیس - آن راجع به صورت جلسه نیست.

صادقی - ... اطمینان می‌دهم که عرایضم بیش از چهار پنج دقیقه طول نکشد و باز اطمینان می‌دهم که مطلبی که مخالف نظر آقایان باشد عرض نخواهم کرد استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید عرض کنم.

رئیس - عده‌ای از آقایان قبل از شما اجازه خواسته‌اند.

صادقی  - پس بعد از تصویب صورت جلسه اجازه بفرمایید عرض کنم که بیش از چهار پنج دقیقه طول نخواهد کشید و مطلبی که مطابق میل آقایان نباشد عرض نخواهم کرد.

رئیس - در صورت جلسه نظر دیگری نیست؟ (اظهار شد - خیر) صورت جلسه تصویب شده بنده می‌خواستم به استحضار آقایان برسانم که در چند جلسه‌ای که بنده حاضر نبودم در اثر کسالت بود و اینجا مشغول کارهای اداری مجلس بودم و به طوری که آقایان مسبوق‌اند که در اثر کارهای دو سال و نیمه از انتخابات تهران تا امروز دچار کسالت شده بودم و به بنده گفته بودند کمتر کار بکنم به این جهت کمتر حاضر شدم و حالا هم شاید هفت. هشت روزی به دستور آقایان اطبا مشغول یک معالجه جدی بشوم خواستم عرض کنم این که حاضر نمی‌شوم برای این است و در خارج مشغول یک کارهای بیشتری هستم (امینی - انشاءالله بلا دور است) آقایان ده دوازده نفر اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند (تهرانچی - استیضاح بنده را بخوانید) (حاذقی - بنده پیشنهادی کرده‌ام) (دکتر کشاورز - استیضاح خوانده بشود) دستور هم راجع به وقت مجلس است حالا استیضاح آقای تهرانچی خوانده می‌شود بعد راجع به نطق قبل از دستور رأی می‌گیریم.

2 - تقدیم ورقه استیضاح از دولت از طرف آقای تهرانچی و قرائت آن

(پیشنهاد آقای تهرانچی به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی پیش‌آمدهای اخیر آذربایجان و اغتشاشات روزافزون در قسمت‌های دیگر کشور که به کلی حاکمیت و اقتدار مأمورین را در آن نقاط از بین برده و عدم توانایی دولت در جلوگیری از آن و اصلاح اوضاع اسفناک ادارات و دوایر دولتی و قوانین مملکتی - و رفع مشکلات سیاست خارجی و ندادن استعفا با تذکراتی که مکرر داده شده اینجانب را ناچار به استیضاح نمودن دولت جناب آقای حکیمی می‌نماید بلکه نتیجه به سیاست فعلی ایشان که عبارت از دست روی دست گذاشتن و نظاره کردن اوضاع اسف­آور کشور است خاتمه داده شود، چون تأخیر در تعیین وقت استیضاح و تلف نمودن وقت ممکن است کار را به جایی رساند که هیچ گونه اقدام و علاج مفید واقع نگردد متمنی است مقرر فرمایند هر چه زودتر تعیین وقت گردیده و اعلام فرمایند تا استیضاح به عمل آید.

رئیس - فرستاده می‌شود، عرض کردم ده دوازده نفر اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند.

حاذقی - بنده پیشنهادی کرده بودم.

طوسی - بنده مخالفم.

رئیس - با چه مخالفید؟

طوسی - با ورود در دستور مخالفم.

دکتر کشاورز - بنده هم با ورود در دستور مخالفم.

رئیس - آقای دکتر شفق

دکتر شفق - عرض کنم خواه قبل از دستور و خواه بعد از دستور تمام کارها باید در حدود وقت انجام یابد اول باید کارهایی که در این دو سال یعنی قریب به دو سال نتوانستیم انجام بدهیم در این دو ماه انجام بدهیم (صحیح است) یعنی سر وقت باید جمع بشویم و در حین وقت کاری انجام بدهیم یا قبل از دستور یا بعد از دستور راجع به این قسمت به امضای هفتاد نفر از آقایان سه چهار روز است یک پیشنهادی تقدیم داشته­ایم استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند آن پیشنهاد خوانده بشود و رأی بگیریم که ما بدون اشکال‌تراشی و رجوع به نظامنامه و امثال آن در این قسمت که یک دستوری است در این دو ماه استفاده کنیم هفتاد نفر موافق هستند که ما سر وقت حاضر بشویم و در این قسمت اخیر دوره مجلس شورای ملی یک کاری بکنیم بعد وارد مطالب دیگر بشویم جز در حین وقت هیچ کاری را نمی‌شود انجام داد.

رئیس - آقا پیشنهاد شما جزو دستور است حالا اگر مجلس در دستور وارد شد همان را مطرح خواهیم کرد آقای رحیمیان مخالف هستید؟

دکتر کشاورز - بنده مخالف هستم.

+++

رحیمیان - بنده مخالف با دستور هستم و عرایض بنده چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد اگر اجازه بفرمایید عرض کنم.

رئیس - نوبه آقا نیست.

رحیمیان - بنده عرایضم بیش از چند دقیقه طول نخواهد کشید اجازه بدهید عرایضم را عرض بکنم.

رئیس - قبل از شما اجازه خواسته‌اند.

امینی - آقای رئیس رأی بگیرید.

رئیس - رأی می‌گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافق‌اند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. بنابراین هم دستور است.

3 - اخطار آقای کامبخش راجع به طرح لوایح

کامبخش - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

حاذقی - بنده راجع به طرح سه دوازدهم پیشنهاد کرده بودم.

رئیس - آقای کامبخش بفرمایید.

کامبخش - قبل از این که ماده اخطار را که پرسیدند خدمت‌تان عرض کنم می‌خواهم این موضوع را عرض کرده باشم که اساساً اخطار نظامنامه‌ای به عقیده بنده محتاج به این نیست که ماده‌ای را که بهش استناد می‌کنند بگویند به جهت این که بنده خوب می‌دانم که اگر به من توهینی شد از طرف کسی من حق دارم از خودم دفاع کنم فرض کنید که در آن موقع متوجه نبودم که این ماده 109 است اخطار بکنم دلیلی ندارد که بگویند حتما شما بایستی ماده را ذکر بکنید تا اینکه بتوانید اظهار بکنید پس بنابراین من اخطار خودم را می‌کنم اگر واقعاً چنین چیزی در نظامنامه نبود بفرمایید بنده سر جایم می‌نشینم موضوعی که الان مورد استناد بنده است که اخطار کردم این است که الان بنده نمی‌دانم کدام ماده نظامنامه است ولی یک چنین چیزی هست که اگر لوایحی مراجعه شود به کمیسیون‌ها و در اوقات مقرره و در مدت معین به آن لوایح رسیدگی نشود و آن لوایح را نیاورند به مجلس خود مجلس شورای ملی حق دارد آن لایحه را در جلسه عمومی مطرح بکند و رسیدگی بکند (طوسی - صحیح است) حالا بنده ماده‌اش را درست نمی‌دانم آن ماده ماده بیست و پنج است بیست و شش است چه ماده‌ای است؟ یک سلسله از لوایح همین طور در کمیسیون‌ها باقیمانده که بنده راجع به این لوایح خواهش می‌کنم حالا که کمیسیون‌ها علاقه‌ای ندارند که این لوایح تصویب شود باید بیاید به مجلس شورای ملی یکی از آن لوایح راجع به آسیب‌دیدگان حریق‌زدگان قزوین است یک لایحه‌ای است آورده‌اند مدت‌ها است در کمیسیون آمده است هیچ چیز مهمی هم نیست فقط یک قیام و قعود لازم دارد پانصد هزار تومان اجازه خواسته‌اند وام بدهند مطابق مقررات به اشخاص و آنهایی که آسیب دیده‌اند و بعد هم وام را مستهلک کنند و این تصور نمی‌کنم یک موضوعی باشد که محتاج باشد در کمیسیون در اطراف آن زیاد صحبت بشود. اگر می‌آورند در مجلس شورای ملی کار ده دقیقه بود و در ده دقیقه این موضوع انجام پیدا می‌کرد (صحیح است) بنده فکر می‌کنم این حالا خارج نیست از آن اخطاری که کردم (طوسی ماده 25 است). بلی ماده 25 منظور بنده ایراد نیست و واقعاً بنده نمی‌خواهم ایرادی گرفته باشم ولی در مجلس شورای ملی آنچه من فکر می‌کنم ما یک لوایحی را به ضرر این مملکت در یک نشست گذراندیم آن وقت لوایحی که به نفع مردم است و مردم انتظار دارند و چشم خودشان را دوخته‌اند به مجلس شورای ملی معلوم نیست که آن لوایح در کجا مانده است و چه طور شده است توی کمیسیون‌ها دفن شده است و آن وقت با این وضعیت میل دارند که مردم از ما راضی باشند از دولت ما راضی باشند از مجلس راضی باشند. من اینجا تقریباً بیست هزار نفر آسیب دیده‌اند در این جریان و ما هیچ گونه کمکی نکردیم حتی کمک شخصی هم نکردیم جز چند نفر از آقایان در مجلس شورای ملی کسی کمک شخصی هم نکرد یک چیز دیگری هم هست از جمله لوایحی که باقی مانده است لایحه کارمندان پیمانی است که معلوم نیست کی می‌خواهند به مجلس بیاورند همین طور مدت‌ها است در کمیسیون مانده است و من کاری ندارم که در مرکز آقایان هر روز گرفتارند در اینجا و در حیاط مجلس شورای ملی می‌بینید که هستند و جمع‌اند و خواهش می‌کنند که این لایحه را بگذرانند صرف‌نظر از این از ولایات همه روزه تلگرافات می‌رسد و این تلگرافی است که الان از قزوین رسیده است از طرف کارمندان پیمانی آنجا و با لحن فوق‌العاده عصبانی این تلگراف را کرده‌اند و من هم حق می‌دهم عصبانی بشوند برای این که ما تمام قدرت خودمان را صرف آزادی کشی کرده‌ایم صرف این کردیم که روزنامه‌ها را توقیف بکنیم و درب کلوپ ببندیم ولی به مردم چیزی نمی‌دهیم.

حاذقی - آقای رئیس بنده پیشنهاد کرده‌ام که لایحه سه دوازدهم مطرح بشود.

رئیس - عرض کنم آقا این اخطار نظامنامه‌ای وارد بود و البته نمایندگان می‌توانند لوایحی که در کمیسیون‌ها مانده است خودشان پیشنهاد کنند و اگر پیشنهاد کنید البته اگر قبول شد طرح می‌شود (طباطبایی - همچو چیزی نیست) این مسئله موضوع بحث نیست ایشان یک اخطار نظامنامه‌ای کرده‌اند، راجع به دستور باید رأی بگیریم - آقای ملک‌مدنی.

ملک‌مدنی - برای اطلاع جناب آقای کامبخش می‌خواستم عرض کنم که این لایحه که راجع به آسیب‌دیدگان قزوین در مجلس تقدیم شده است در کمیسیون بودجه هم طرف توجه است و کمیسیون نظر خودش را به مجلس خواهد داد بسیار لایحه مفیدی هم هست و بسیار نظریه صحیحی بوده حتی دیروز که جلسه داشتیم مذاکره شد و با سایر لوایح دیگر حاضر شده است که به مجلس تقدیم شود متأسفانه مجلس نمی‌تواند که این لوایح را بگذراند ملاحظه کنید که چه قدر لوایح مفید و لازم از کمیسیون بودجه خبرش داده شده و جزء دستور مجلس است و برای استحضار جنابعالی هم عرض می‌کنم که قسمت مربوط به این موضوع در کمیسیون معطلی پیدا نکرده است و راجع به کارمندان پیمانی هم بنده خودم از اشخاصی هستم که با نظر جنابعالی موافق هستم و باید برای اینها یک فکری کرد برای اینکه اینها یک مردمی هستند که بعضی از آنها 15 سال 16 سابقه دارند و بلاتکلیف هستند و باید مجلس و دولت برای اینها یک فکری بکند. نظر ما دیروز در کمیسیون بودجه این شد که با کمیسیون دارایی تشریک مساعی کنیم و یک خبری تهیه کنیم و به مجلس خبرش را بدهیم.

کامبخش - بنده پیشنهاد می‌کنم که این لایحه همین الان مطرح و به آن رأی گرفته شود.

رئیس - این لایحه حاضر نیست می‌ماند برای جلسه بعد و در جلسه آینده جزء دستور می‌گذاریم.

حاذقی - بنده پیشنهاد کرده‌ام لایحه سه دوازدهم مطرح شود.

رئیس - الان مجلس رأی داد بعد از اظهارات آقای دکتر شفق که وارد دستور شویم و دستور هم ابتدا طرح مربوط نظامنامه است. بعد لایحه سه دوازدهم.

حاذقی - اجازه بفرمایید بنده اینجا یک توضیحی بدهم (دکتر معاون - آقای وزیر دارایی تشریف ندارند) بنده موافق هستم ولی مقصودم این بود که عوض گذراندن وقت با این حرف‌ها مشغول یک کاری بشویم.

رئیس - آقای وزیر دارایی هم که نیستند.

فداکار - من از وزارت کشاورزی الان یک سال است یک سؤالی کرده بودم و الان هم آقای وزیر کشاورزی هستند برای جواب اجازه بفرمایید که مطرح بشود (حاذقی - ایشان یک ماه و نیم است که وزیر کشاورزی هستند و شما یک سال پیش سؤال کرده‌اید.

هاشمی - مجلس رأی به ورود در دستور داد و حالا پیشنهادی که آقای دکتر شفق در جلسه گذشته داده‌اند خوانده و مطرح می‌شود.

4 - مذاکره در باب طرح طرز تشکیل جلسات مجلس و تصویب پیشنهاد ارجاع امر به هیئت رئیسه

رئیس - بخوانید.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد آقای دکتر شفق - امضاکنندگان ماده واحده ذیل را به دو فوریت پینشهاد می‌کنیم تا آخر دوره چهاردهم جلسات مجلس مرتباً ساعت 10 منعقد می‌گردد و نمایندگانی که تا ده و ربع بدون عذر موجه در جلسه حضور به هم نرسانند نصف مقرری روزانه آنان کسر و نام آنان در صورت جلسه و روزنامه رسمی اعلان می‌شود.

مهندس فریور - یک اصلاحی هم پیشنهاد فرموده‌اند.

مجد ضیایی - بنده پیشنهاد کرده‌ام.

رئیس - آقای لنکرانی مخالفید؟

یکی از نمایندگان - اجازه بفرمایید آقای دکتر شفق بدواً توضیح بدهند.

لنکرانی - توضیح بفرمایند.

رئیس - آقای دکتر شفق توضیحی دارید بفرمایید.

دکتر شفق - بنده چون عقیده دارم که مجلس اگر بخواهد کار کند باید وقت وسیعی برای کار داشته باشد و آن وقت وسیع را جز برای کار و برای صحبت‌های ضروری و چیزهای دیگر صرف

+++

نکند به این لحاظ خودم در این باب مقتضی نمی‌بینم مفصل صحبت کنم حقیقت امر این است که مجلس خیلی وقت ضایع کرده است عده زیادی هر روز ساعت نه و نه و نیم حاضر می‌شوند و تا ساعت نیم به ظهر بیکار و معطل‌اند و وقت یک کشور را ضایع می‌کنند اگر این مسئولیت متوجه شخص ما بود اهمیت نداشت ولی این یک مسئولیت ملی است و هر ساعت از این ساعات عمر مجلس در این موقع مغتنم است مال ملت است، ما مسئولیت وجدانی داریم مسئولیت قانونی داریم. در اول سال بنده موضوع وقت را تعقیب کردم چون معتقد بودم که بدون وقت و زمان و مجال نمی‌شود. کار کرد ولی عمل نشد و بنده مأیوس شدم ولی این اواخر می‌بینم که اغلب آقایان نمایندگان توجه دارند به این موضوع و استدعا می‌کنم در این باب تصمیم قطعی بگیرید شاید بعضی از آقایان درباره این پیشنهاد خواهند فرمود که در آیین‌نامه مجلس همین قیود و شروط است، من منکر آیین‌نامه نیستم و این پیشنهاد هم تأیید و تأیید می‌کنند آیین‌نامه را. این پیشنهاد اختصاصی که دارد ساعت را تعیین می‌کند در باب ساعت بعضی از هشت و نیم و نه صحبت می‌کنند ولی ما فکر کردیم معقول‌ترین ساعتی که همه می‌توانند برسند بدون عذر موجه ساعت ده است این که فرمودید رأی هم بدهند کافی نیست آنهایی که این پیشنهاد را کرده‌اند ساعت ده باید حاضر بشوند آنهایی که حاضر نمی‌شوند حتماً باید مردم توسط روزنامه‌ها این اشخاص را بشناسند مگر آقایانی که معذور باشند مردم باید اینها را بشناسند (دکتر رادمنش - مردم اینها را شناخته‌اند) تا این که وقت یک کشور ضایع نشود و بنده امیدوارم بدون اشکال آقایان موافقت کنند و عمل کنند و عملاً هم دیده شد چند روزی که ساعت ده حاضر شدیم چون وقت داشتیم حداقل سه ساعت وقت داشتیم خیلی کارها گذشت ولی حالا خیلی دیر ما حاضر می‌شویم و وقت ضایع می‌شود (صحیح است).

امینی - بنده مخالفم.

لنکرانی - وقتی با یک موضوعی شخص مخالف باشد به طریق اولی با فوریت آن مخالف خواهد بود شاید در بادی امر ایجاد توهمی کند که چرا من با یک همچو طرحی و فوریت آن دارم مخالفت می‌کنم اولاً این نکته را عرض کرده باشم که این ماده قانون و این پیشنهاد تهدید خواهد بود برای آنهایی که در این مجلس ضعف اقتصادی دارند والا فرض می‌کنم (من اینجا را نمی‌گویم مجلس جاهای دیگر و ممالک ثروتمند را می‌گویم) برای آنهایی که عایدات یک روزشان به اندازه حقوق شاید دو سال آقایان ممکن است باشد برای آنها فرق نمی‌کند و علاوه بر این خیال می‌شود برای سایرین ضامن خرج هم موجود باشد ولی برای ضعفای مجلس ضامن خرج هم موجود نیست من این را انصاف می‌خواهم و علت اینکه صبح‌ها جلسه دیر تشکیل می‌شود این است که همیشه مجلس ایران طرف عصر تشکیل می‌شده است و خدا شاهد است اگر حالا هم جلسات را عصر قرار بدهید بدون تقید به این قیود جلسات تشکیل خواهد شد (صحیح است) نکته دیگر را هم ملاحظه کنید این آقایان وزرا را هر یک ازشان بپرسید چه کار کرده‌اید حق نداریم بپرسیم برای این که همه اوقات‌شان اینجا پیش ما می‌گذرد موقع کار و وقت اداری‌شان اینجا پیش ما می‌گذرد من مقصودم تذکر بود مقاومت نبود آقای دکتر شفق توجه فرمودید موافقم با نظرتان ولی راه‌حل این است (دکتر شفق - بنده هم موافقم با این که بعدازظهرها باشد) پس اگر این جور باشد آقایان هم موافقت کنند بنده عرضی ندارم و کوتاه کردم مطلب را.

امینی - بنده اخطار نظامنامه دارم.

رئیس - چون یک پذیرایی داریم بنده باید بروم آن اطاق آقای ملک‌مدنی تشریف بیاورید (در این موقع آقای رئیس محل ریاست را ترک و آقای ملک‌مدنی نایب رئیس به مقر ریاست جلوس نمودند).

نایب رئیس - آقایان توجه بفرمایند این پیشنهادی که آقای دکتر شفق و سایر آقایان تقدیم کرده‌اند و سایر آقایان هم امضا کرده‌اند اول باید تکلیف آن را معلوم کنیم بعد اگر اخطار نظامنامه آقایان دارند بفرمایند.

امینی - اخطار بنده هم راجع به همین موضوع است.

لنکرانی - آقایان هم موافقت کردند عصرها جلسه باشد.

دکتر شفق - بنده هم اگر آقایان موافقت بفرمایند موافقم.

نایب رئیس - اجازه بفرمایید. آقای امینی مطابق کدام ماده اخطار دارید؟ بفرمایید.

امینی - اخطار بنده در زمینه ماده 109 است نسبت به کلیه مجلس بنده گله‌مندم از آقای دکتر شفق که در ضمن توضیح نمی‌فرمایند وکلای مجلس قبل از ساعت نه و نه و نیم در مجلس هستند منتهی در کولوارهای مجلس اغلب مشغول بحث سیاسی هستند یا در فراکسیون‌ها هستند چرا این را نمی‌فرمایند؟ و چرا آقای دکتر شفق ما عادت کرده‌ایم که هر وقت توضیح می‌دهیم همه را آلوده می‌کنیم در ساعت نه و نیم اغلب در مجلس اکثریت هست و به همین منظور هم بود که بنده قبل از آقای لنکرانی اول مجلس پیشنهاد کردم که جلسات را به بعدازظهر موکول بکنند که آقایان وزرا هم از کارشان باز نمانند و فعلاً خواستم این مطلب را عرض کنم که آقایان فرمایشی نفرمایند که اسباب دلسردی بشود والا بنده مخالفتی با اصل موضوع ندارم.

نایب رئیس - موضوعی که فعلاً مطرح است مربوط به قبل از ظهر و بعدازظهر نیست تعیین جلسه قبل از ظهر یا بعد از ظهر با خود مجلس است هر موقعی را که مجلس خواست تعیین می‌کند. این فعلاً یک اصلاح نظامنامه‌ای است اگر آقایان با آن موافقت فرمودند آخر جلسه معین می‌کنم که جلسات صبح باشد یا عصر و رأی می‌گیریم هر طور آقایان موافقت فرمودند اجرا می‌شود و جای آن اینجا نیست.

دکتر معاون - در این پیشنهاد نوشته شده است ساعت ده صبح.

اقبال - اصلاً این را بگذارید کنار جلسه را بعدازظهر قرار بدهید مطلب تمام می‌شود.

هاشمی - بنده توضیحی دارم اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس - بفرمایید.

هاشمی - آقایان اصل طرح خوانده شده است سه چهار پیشنهاد هم راجع به اصلاح آن رسیده است اگر در اصل طرح مخالفی نیست اجازه بفرمایید پیشنهادات را بخوانیم نظریات آقایان نمایندگان که تأمین شد ماده را منقح می‌کنیم و رأی می‌گیریم.

نایب رئیس - آقای طباطبایی موافقید یا مخالف؟

محمد طباطبایی - بنده مخالفم.

نایب رئیس - فعلاً نوبت موافق است آقای دکتر زنگنه.

دکتر زنگنه - بنده هم مخالفم.

نایب رئیس - آقای دکتر عبده

دکتر عبده - موافقم. بنده معتقدم که اگر مجلس باید کار بکند باید یک ترتیبی بدهد که آقایان نمایندگان در وقت مقرر حاضر بشوند و این یکی از فکرهای خوبی است که آقای دکتر شفق مبتکرش بوده‌اند و خوب است آقایان همکاران محترم موافقت بفرمایند که این طرح بگذرد منتهی بنده یک نظر اصلاحی دارم چون در اصل طرحی که پیشنهاد شده قید شده است ساعت ده بنده می‌خواستم این قسمت اصلاح شود و طوری نوشته شود که در هر موقع که از طرف مجلس برای جلسه وقت تعیین شد و وکلا حاضر نشوند مشمول این ماده بشوند (بعضی از نمایندگان - در ماده هست) اگر هست که بنده عرضی ندارم و اگر ندارد بنده نظرم این است که قید شود.

نایب رئیس - اول باید به فوریت اول و دوم رأی گرفته شود بعد وارد اصل موضوع شویم چون آقای رئیس رأی نگرفتند (صحیح است) آقایانی که موافق‌اند با فوریت اول این طرح قیام فرمایند. (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است. آقایانی که با فوریت دوم ...

لنکرانی - بنده مخالفم.

نایب رئیس - بفرمایید.

لنکرانی - آقا پیشنهاد­دهنده آقای دکتر شفق بودند و عده از آقایان هم امضا کرده‌اند و به وسیله آقای دکتر شفق تقدیم شده خود ایشان که وسیله تقدیم بودند متذکر شدند که اگر موکول به عصر شود و اگر مجلس برای عصر تصمیم گرفت احتیاجی به این طرح نیست (حاذقی - چرا آقا احتیاج هست) خود آن آقا می‌گویند نیست احتیاج کدام است اجازه بفرمایید مذاکره این بود که مجلس از این محظور نجات پیدا کرده باشد خدا می‌داند منظور این است آقایان می‌دانند که چندی قبل یک ورقه به امضای زیادی رسیده بود راجع به جلسات عصر خود آقایان هم الان فرمودند که اگر جلسات عصر باشد تأخیر نمی‌شود که محتاج باشیم به این جریمه و این چیزها اجازه بفرمایید الان از خود آقای دکتر شفق بپرسیم اگر ایشان هم موافق بودند این پیشنهاد را پس بگیرند و یک پیشنهاد دیگر بدهند که جلسات عصر باشد و مطلب تمام می‌شود.

دکتر معظمی - اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس - آقای لنکرانی صحبت‌تان تمام شد (لنکرانی - بلی) آقای دکتر معظمی

دکتر معظمی - عرض کنم اگر آقای لنکرانی تأمل بفرمایند متوجه می‌شوند نظر ایشان از تقدیم این پیشنهاد این بود که ساعت مجلس معین باشد و بعد هم از نظر نظامنامه دست مجلس بسته بود و بعد هم از نظر نظامنامه دست مجلس بسته نشود این است که بنده یک پیشنهاد اصلاحی تقدیم کرده‌ام و عبارت از این است که در روزهای مقرر ساعت ده صبح یا چهار بعد از ظهر این طور عمل بشود یعنی اگر مجلس رأی داد به صبح ساعت ده صبح

+++

 و اگر به بعدازظهر رأی داد ساعت چهار بعدازظهر با این ترتیب بعد از موافقت مجلس با آن نظر تکلیف موقع جلسات را هم معین می‌فرمایند که یا ساعت ده صبح باشد یا چهار بعدازظهر.

لنکرانی - با این هم بنده مخالفم.

نایب رئیس - برای اطلاع آقای لنکرانی و سایر آقایان عرض می‌کنم که اول باید به دو فوریت شرح رأی گرفته شود که قابل طرح در مجلس باشد. این طرحی است که آقایان داده‌اند اول باید مجلس رأی بدهد که با دو فوریت مطرح شود و هر یک از آقایان نظری دارند راجع به اصلاح عبارتی و لزوم و عدم لزومش بعد باید حرف بزنند (صحیح است) آقایانی که با فوریت دوم این طرح موافق‌اند قیام فرمایند. (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. پیشنهادات خوانده بشود.

نقابت - مذاکره نشده است.

پوررضا - بنده یک ساعت است که اجازه خواسته‌ام.

لنکرانی - بنده جلوتر از همه اجازه خواسته‌ام.

نایب رئیس - این اجازه‌هایی است که نوشته شده است. آقای نقابت بفرمایید.

نقابت - عرض کنم تأسف بنده در اینجا است که در آخرین ساعات دوره چهاردهم یک کارهای مهم (صحیح است) و اساسی در مملکت داریم به نام افکار عمومی متوجه مجلس شورای ملی است (صحیح است) و یا حال اضطراب و پریشانی نگاه می­کنند که آقایان چه تصمیمی خواهند گرفت و همه انتظار دارند که دولت آقای حکیم‌الملک که در بیست روز قبل وعده کردند که اگر موفقیت حاصل نکنند می­آیند و می­گویند و کار را روشن می‌کنند و خواهند گفت (صحیح است) در یک موقعی ما تازه برنامه می‌نویسم که ساعت ده بیاییم یا ساعت یازده (صحیح است) اگر رفیق عزیز آقای دکتر شفق این پیشنهاد را در روز اول دوره چهاردهم کرده بودند با کمال حسن نیت می‌پذیرفتم و به عقیده بنده امروز باید تمام آقایان وکلا از صبح تا آخر وقت در مجلس حاضر باشند (مهندس فریور  - ولی چه کنیم؟) اعم از این که کاری باشد یا نباشد چرا؟ برای این که جلساتی که تشکیل می‌شود این جلسات متعاقب سلسله مذاکرات و توافق‌هایی است که بین آقایان در کلیات امور می‌شود. به هر صورت نظر آقای دکتر شفق به عقیده بنده مقدس است برای این که با حسن نیت نظرشان این بوده است که تسریعی در کار و تنظیمی در کار مجلس باشد البته با آن استدلالی که آقای لنکرانی کردند البته بی‌فایده هم ممکن است باشد چون کسی که احتیاج ندارد چه شما یک ثلث از مقرری او کسر بکنید و چه یک نصف اثری ندارد و به این جهت بنده برای احترام به این نظر که یک نظری است با حسن نیت تقاضا می‌کنم آقای دکتر شفق دو مطلب را موافقت بفرمایند یکی این که به جای ساعت ده قید شود هر کس در موعد مقرر حاضر نشود معادل نصف حقوقش کسر می­شود چون در نظامنامه کسر شدن نصف حقوق نیست اما مبدأ را باید موعد مقرر گذاشت، شاید شما به جای ساعت 9 مقرر کردید ساعت 10، شش صبح آن را باید برایش فکر کرد که مبدأ باید موعد مقرر باشد، این یک نکته‌ای است که اگر قبول بفرمایید بهش اضافه بشود آن وقت نظر آقای لنکرانی هم تأمین می‌شود. زیرا وقتی که گفتیم موعد مقرر نظر مجلس نباید این باشد که جلسات عصر باشد عصر ممکن است 4 یا 5 بعدازظهر بفرمایید، هر کس از موعد مقرر نیم ساعت تأخیر بکند نصف مقرری روزانه‌اش کسر می‌شود این کار به این صورت رفع اشکال می‌کند، نکته دومی هم را که تقاضا کردم اضافه بفرمایید افزودن کلمه عذر موجه است (مجدضیایی - پیشنهاد کرده‌ایم) آن را هم تقاضا می‌کنم که آقایان در نظر بگیرند (هاشمی - آقایان پیشنهاد کرده‌اند) اگر نوشته شده است بنده عرضی ندارم.

مجدضیایی - پیشنهادها خوانده شود.

نایب رئیس - اگر موافقت می‌فرمایید پیشنهاد‌ها خوانده شود. مخالفی که نیست؟

لنکرانی - بنده مخالفم.

نایب رئیس - نوبت شما نیست آقای لنکرانی.

لنکرانی - بنده اول اجازه خواسته بودم و نوبت بنده است.

نایب رئیس - این دیگر چیزی نیست که نظر کسی درش باشد و کسی بخواهد نظر خاصی اعمال کند.

لنکرانی - یواشکی دارد مطلب مسخ می‌شود.

نایب رئیس - در پیشنهاد ممکن است هر نظری دارید بفرمایید آقای طباطبایی نوبت جنابعالی است.

طباطبایی - بنده وقتی اجازه خواستم موقعی بود که بدون این که تشریفات مجلس اینجا به عمل بیاید داشتند رأی می‌گرفتند در اصل این لایحه همان وقت خواستم تذکر بدهم که دو فوری است این لایحه فوریت اول دارد و فوریت دوم دارد و در موقعی که فوریت‌ها مطرح است پیشنهادی نکنند و خواستم آقایان توجه کنند که چرا مجلس کار نمی‌کند این جلسه نمونه همین است که چرا مجلس موفق به کاری نمی‌شود (صحیح است) و یک پیشنهادی هم داده شده بود آن را هم بعد پشیمان شدم و پس گرفتم خواستم یک تجربه‌ای کرده باشیم ببینیم آقایان واقعاً می‌خواهند لوایح را بگذارنند یا مقصود دیگری است بنده پیشنهاد کرده بودم که نطق قبل از دستور موقوف بشود و عرض می‌کنم اگر بفرمایید که اگر خلاف نظامنامه است حرف من هم برخلاف نظامنامه است ولی وقتی آقایان رأی می‌دهند موافق نظامنامه و قانون می‌شود خواستم پیشنهاد کنم که تا آخر این دوره که یکی دو ماه بیش باقی نمانده صحبت قبل از دستور موقوف شود، پیشنهاد هم موقوف برای این که لوایحی که می‌رود به کمیسیون هر کس هم که حک و اصلاحی دارد می‌رود به کمیسیون (مهندس فریور - و اضافه بفرمایند صحبت هم موقوف) صحبت در اصل لوایح و در قانون دیگر موقوف نباشد اما صحبت متفرقه البته موقوف می‌شد مطابق قانون هم موقوف هست منتهی عمل نمی‌کنند اما این مطلب ملاحظه بفرمایید که چه قدر نپخته است فرمودند این طور نوشته شده است یا باید بنویسند گفتند بنویسید که هر کسی اگر نیم ساعت دیرتر از موعد مقرر نیامد نصف مقرریش گرفته می‌شود خوب اگر یک کسی یک ساعت دیرتر آمد این را چه کارش می‌کنید؟ (پوررضا - دو برابر) در اینجا نیست به نظر بنده این نظر خیلی خوب نبود این طرح را می‌بایستی می‌فرستادید به محاسبات و تطبیق می‌کردید با یک ترتیبی با یک اصولی، یک کسی که ده دقیقه دیر آمده اگر بنای جریمه است به قدر ده دقیقه باید جریمه شود یک کسی که یک ساعت دیر آمده است به قدر یک ساعت باید جریمه بشود در خود نظامنامه اگر ملاحظه بفرمایید یک ترتیبی برای این کار اتخاذ شده هر کس هر چقدر که دیر آید به همان اندازه جریمه می‌شود حتی اگر فرض کسی نبود سه مرتبه در رأی شرکت نکرد بیرون رفت در نظامنامه پیش‌بینی شده است نظامنامه کسر ندارد نقص در نظامنامه نیست نقص در خود ما است عرض می‌کنم این که گفته می‌شود که وکلا دیر می‌آیند دیر نمی‌آیند در ساعت نه، نه و نیم همه اینها حاضر هستند ولی زنگ جلسه را مقارن ظهر می‌زنند معلوم نیست برای چه آقای رئیس آنجا نشسته مشغول کارهای خودش است نواب رئیس هم مثل ما مشغول صحبت هستند هیچ کس هم نیست که بگوید زنگ بزنند این را دیگر برایش چه فکر می‌کنید اگر در آمدن به مجلس شما نگاه کنید یک ورقه چاپی هست که آقایانی که می‌آیند در آنجا یادداشت می‌شود این جلسه صد و هفتاد و ششمین (176) جلسه است که ما اینجا هستیم شما ببینید قبلاً تحقیق بکنید این طور نیست که وکلا ساعت 11 بیایند در مجلس از ساعت نه الی نه و نیم صبح همه در مجلس حاضر هستند ولی زنگ جلسه را دیر می‌زنند آن وقت این ماده‌ای که می‌گذرد اینجا اصلاح این نقص را نمی‌کند علاج این معنی را نمی‌کند یک ماده‌ای هم باید بگذرانید که اگر زنگ را دیر زدند هیئت رئیسه بعداً مجازات بشوند (یکی از نمایندگان - یک تبصره پیشنهاد بکنید) خلاصه عرضم این است که این کار بی‌نتیجه است با این که دو فوریتش هم تصویب شده است اجازه بفرمایید برود به کمیسیون محاسبات و یک فرصتی درش پیدا بشود خاصه وقتی که آقای لنکرانی فرمودند عصرها جلسه تشکیل بشود آقایان هم موافقت فرمودند خود آقای دکتر شفق هم موافق هستند که عصر بشود و به این ترتیب رفع محظور و عیب خواهد شد بنابر این اگر بنا شود جلسات عصر تشکیل شود این ماده واحده برای صبح تنظیم شد، آقایان صرف‌نظر بفرمایند برویم وارد در دستور بشویم.

نایب رئیس - آقای طباطبایی بنا نبود بیایید یک مطلبی را که خیلی روشن و واضح است رویش بحث کنید و برخلاف بیان کنید اینجا معمولاً نیم ساعت به ظهر هر روز جلسه اکثریت پیدا می‌کند چرا جنابعالی بر خلاف حقیقت می‌فرمایید آقای رئیس دارد کاغذ امضا می‌کند نواب رئیس هم دارند می‌گردند نخیر، شما نمی‌آیید توی مجلس، صورت هست ساعت به ساعت صورت برمی‌دارند اگر شما می‌آمدید به مجلس که مجلس اکثریت پیدا می‌کرد فوراً زنگ جلسه زده می‌شد جنابعالی اگر مجلس غفلت می‌کند متوجه به رئیس مجلس نکنید کفایت مذاکرات پیشنهاد شده است آقای طوسی بفرمایید.

طوسی - بنده تعجب می‌کنم که ما دو سال است بدون تکلیف داریم کار می‌کنیم بدون انجام وظیفه می‌آییم می‌رویم حالا هم این پیشنهاد شده یا عصر صبح به هر طریق دو ساعت هم باید برای این صحبت بکنیم آن وقت هم می‌گویید که ما کار زیاد داریم و کار انجام نشده داریم، آقا یک مخالف و یک موافق حق دارند صحبت کنند گفته شد بعدازظهر همه موافقت کردند یک رأی بگیرید و تکلیف را روشن کنید.

+++

نایب رئیس - آقای لنکرانی شما مخالفید با کفایت مذاکرات (لنکرانی - بلی) بفرمایید.

لنکرانی - بنده متأسفم یک حقیقتی را که آقایان همه تصدیق دارند شاید خود آقا هم تصدیق داشته باشند به او احترام کافی نمی‌شود و او این مطلب است که هم آقا، آقای طباطبایی فرمودند و هم آقایان دیگر و آن این است که این پیشنهاد برای این بود که مشکل دیر آمدن مرتفع شود و بعد آقایان نظرشان این بود که با تبدیل صبح به عصر این مشکل از بین می‌رود چرا وقت مجلس صرف یک قانون زائدی می‌شود (صحیح است) آخر ببینید این مثل این که یک مؤثر غیرمشهودی دارد تأثیر و تفتین می‌کند در این که به این حقیقت توجه نشده باشد آقای من، این قانون برای این بوده است و حالا این منظور تأمین شده است با تبدیل به عصر، این آقای دکتر شفق و این هم آقایان ما هم همیشه یادمان هست که جلسه‌ها همیشه عصر بوده است (پوررضا - در ماه رمضان فقط، نه همیشه) (زنگ رئیس) اجازه بفرمایید مجلس‌های گذشته عصر بود قربان الان هم باشد آقایان می‌گویند اگر مجالس عصر بشود دیگر این قانون لازم نیست (صحیح است)

یمین اسفندیاری - بنده مخالفم با عصر.

نایب رئیس - رأی می‌گیریم به کفایت مذاکرات در کفایت مذاکرات یک موافق و یک مخالف بیشتر نمی‌تواند صحبت کند (یمین - بنده مخالفم با عصر) صحبت در عصر نیست صحبت کفایت مذاکرات است آقایانی که موافق‌اند با کفایت مذاکرات قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا پیشنهادات خوانده می‌شود و قبل از ظهر و بعدازظهر اینجا تکلیفش معلوم می‌شود.

تهرانچی - آقای یمین با بعدازظهر مخالف‌اند.

پوررضا - بنده هم مخالفم.

حاذقی - آقا پی در پی بفرمایید پیشنهادات را بخوانند.

هاشمی - اکثر پیشنهادها اصلاحات لفظی است جز یک پیشنهاد که ضمیمه خود طرح و اصل شده از آقای مجدضیایی که ایشان در اصل ماده تغییر داده‌اند و الان می‌خوانم.

پیشنهاد می‌نمایم، ماده واحده - نمایندگانی که تا ساعت 10 صبح بدون عذر موجه در تالار جلسه حاضر نشوند نصف مقرری آن روز از حقوق آنها کسر خواهد شد و نام او در صورت جلسه قید و در مجله رسمی اعلام خواهد شد همین طور کسانی که بدون عذر موجه و اجازه قبل از ختم جلسه از تالار جلسه خارج بشوند و مجلس را از اکثریت بیندازند مقررات فوق‌ درباره آنها اجرا خواهد شد و این ماده تا اصلاح نظامنامه قابل اجرا است.

نایب رئیس - آقای مجدضیایی.

مجدضیایی - چون در نظامنامه آقای نقابت یک نکته‌ای را فرمودند که در نظامنامه کلمه وقت مقرر قید شده است خواستم بنده عرض کنم که در اینجا یک نکته‌ای است که هر کس که از اول جلسه بیاید در آن مال آقای دکتر شفق قید شده بنده آن آخرش را هم نوشتم که هر کس که در موقعی که جلسه ختم نشده بیرون برود او هم شامل آن مقررات بشود فقط یک چیزی که دارد موضوع عصر است و اگر آن عصر را الحاق کنید و مرقوم بفرمایید گمان می‌کنم همه آقایان موافقت می‌کنند و این اصلاح نظامنامه است و بنده خیلی با فکر این را نوشته‌ام.

نایب رئیس - آقای یمین جنابعالی با این پیشنهاد مخالفید؟

یمین اسفندیاری - بنده با جلسات عصر مخالفم زیرا که اولاً بیاناتی که اقای طباطبایی فرمودند دو قسمتش حقیقت صحیح است زیرا که وقتی ما یک اقدامی می‌کنیم متأسفانه اطراف کار را متوجه نیستیم و یک پیشنهادی می‌دهیم، چرا بنده مخالفم با عصر (فداکار - آقا اینجا موضوع عصری در بین نبود) اجازه بفرمایید به بنده اجازه داده‌اند صحبت کنم (صدای زنگ) چرا در وسط حرف بنده صحبت می‌کنید؟

نایب رئیس - آقای یمین صحبت‌تان را بفرمایید صحبت بین‌الاثنین نکنید.

یمین اسفندیاری - اولاً این را گفتند که آقایان وزرا در وزارتخانه‌هایشان کار دارند، بنده تصور می‌کنم آقایان وزرا بیشتر ممنون می‌شوند که جلسات صبح‌ها باشد که اگر کاری دارند به مجلس می‌آیند و اگر کاری هم نداشته باشند اکثر از آقایان وکلا در وزارتخانه‌ها مزاحم‌شان نباشند و بعد هم راجع به قضیه خود مجلس، مجلس با این دستگاهی که دارد اگر شما صبح‌ها برای کارمندان و مستخدمین مجلس مرخصی بدهید دوایر دولتی که باز است و مجلس هم با دوایر دولتی کار دارد از کارشان باز می‌مانند و اگر بخواهید بگویید که اشخاصی که در مجلس کار می‌کنند هم صبح بیایند و هم بعدازظهر از ساعت 4 یا 5 بعدازظهر تا ساعت 8 و 9 بعدازظهر باشند یک بی‌انصافی است بنده هم تمنا می‌کنم اگر آقایان موافقت می‌فرمایند این لایحه در جلسه آتیه مطرح بشود و نسبت به این موضوع در محاسبات یک تجدید نظری بشود و یک راهی باز بشود که هم ما کار بکنیم و هم آن منظوری که آقایان دارید عملی شود و الا به این صورت که شما دارید این را می‌گذرانید خود مجلس از اکثریت خواهد افتاد و بالاخره به آن نظری هم که دارید موفق نمی‌شوید.

لنکرانی - فقط اداره تقنینیه عصر می‌آید پیشنهاد را بخوانید آقا این پیشنهاد را دوباره بخوانید.

نایب رئیس - پیشنهاد دوباره خوانده بشود؟ (لنکرانی - بلی خوانده شود) آقای تیمورتاش و آقای حسن اکبر از جلسه بیرون تشریف بردند بگویید بیایند تو.

هاشمی  - پیشنهاد آقای مجدضیایی که تقاضای خواندنش را مجدداً کرده‌اند این است:

ماده واحده - نمایندگانی که تا ساعت 10 صبح بدون عذر موجه در تالار جلسه حاضر نشوند نصف مقرری آن روز از حقوق آنها کسر خواهد شد و نام او (این او نیست نام ایشان باید باشد) و نام ایشان در صورت جلسه قید و در مجله رسمی اعلام خواهد شد همین طور کسانی که بدون عذر موجه و اجازه قبل از ختم جلسه از تالار جلسه خارج بشوند و مجلس را از اکثریت بیندازند مقررات فوق‌ درباره آنها اجرا خواهد شد و این ماده تا اصلاح نظامنامه قابل اجرا است.

مجدضیایی - آقا یک توضیحی بنده دارم.

نایب رئیس - رأی می‌گیریم پیشنهادی آقای مجدضیایی آقایانی که موافق‌اند قیام فرمایند (عده کمی برخاستند) تصویب نشد (مهندس فریور - آقا نوبت بنده را دادید به آقای یمین) در پیشنهاد یک نفر موافق و یک نفر مخالف بیشتر نمی‌تواند صحبت کند؟

هاشمی - پیشنهاد دوم که به امضای قریب 30 نفر از آقایان رسیده ولی به عقیده بنده شباهتی با قانون ندارد یک تصمیم شخصی است. حالا بنده می‌خوانم، ما امضاکنندگان از این به بعد در ساعت 10 صبح در ایامی که برای تشکیل جلسه معین شده اعم از این که زنگ زده شود یا نشود در اطاق جلسه حاضر می‌شویم و 20 دقیقه برای تحصیل اکثریت توقف می‌نماییم اگر عده کافی نشد جلسه را برای آن روز ترک کرده و از مجلس خارج می‌شویم.

نایب رئیس - این قابل طرح نیست تصمیم شخصی است پیشنهاد بعد را بخوانید.

هاشمی  - پیشنهاد آقای دکتر معظمی، پیشنهاد می‌کنم پیش از کلمه مرتباً در ماده واحده به طریق ذیل اصلاح شود، در روزهای مقرر ساعت 10 صبح یا چهار بعدازظهر.

نایب رئیس - آقای دکتر معظمی

دکتر معظمی - اجازه بفرمایید (پوررضا - بنده مخالفم) عرض کنم پیشنهاد بنده، پیشنهادی که بنده تقدیم داشتم چون جزو نظامنامه است و بعضی وقت‌ها ایجاب می‌کند مجلس صبح باشد و بعضی اوقات عصر بنده پیشنهاد کردم که ساعت مجلس صبح باشد یا بعدازظهر باشد، بنده پیشنهاد کردم که جلسات در ساعت مقرر باشد اگر صبح باشد ساعت ده اگر بعد ازظهر باشد ساعت چهار بعدازظهر هر دو قسمت مراعات شده ممکن است در آخر هر جلسه مجلس رأی بدهد که چگونه تصمیم بگیریم مجلس بعدازظهر باشد یا صبح.

نایب رئیس - آقای مرآت اسفندیاری

مرآت اسفندیاری - بنده با جلسه عصر مخالفم زیرا ادارات تمام از صبح تا ظهر هستند علاوه بر آن ادارات مجلس هم از صبح تا یک ساعت بعدازظهر کار می‌کنند پس باید ادارات را هم از بعدازظهر کرد و این مبالغی خسارات از حیث بودجه دارد علاوه بر این در شب به واسطه چراغ و این وضعیات گرفتاری است و زحمات زیاد است آقایان هم همه کار دارند برای بنده صبح و عصر فرق نمی‌کند یک عده صبح هم می‌آیند و عصر هم می‌آیند ولی بدبختانه یک عده گرفتاری‌هایی دارند نه صبح می‌آیند و نه عصر بنده با همان صبح موافقم و با عصر کاملاً مخالفم.

اردلان - آقا تمام وقت امروز مجلس به این حرف‌ها گذشت.

هاشمی - دو جزء دارد پیشنهاد آقای دکتر معظمی یکی در روزهای مقرر و یکی در ساعت ده صبح.

مهندس فریور - اجازه می‌فرمایید ایشان با جزء اولش مخالفت کردند بنده با جزء دومش مخالفم.

نایب رئیس - فرق نمی‌کند، آقایانی که موافقند با پیشنهاد آقای دکتر معظمی قیام فرمایند (عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقای دکتر کشاورز

پیشنهاد می‌کنم که وقت جلسات مجلس در طرح

+++

پیشنهادی ساعت چهار بعدازظهر باشد برای این که جلسات تا آخر شب ادامه یابد و کار بیشتری انجام شود (همهمه نمایندگان)

نایب رئیس - آقایان خواهش می‌کنم قدری سکوت و آرامش مجلس را رعایت بفرمایند یکی یکی مطرح می‌شود. آقای دکتر بفرمایید.

دکتر کشاورز - بنده قبل از مذاکره در اطراف پیشنهاد خودم اجازه می‌خواهم به آقایان نمایندگان محترم عرض کنم که نیم ساعت است (بعضی از نمایندگان - یک ساعت) سه ربع ساعت قریب یک ساعت است مجلس شورای ملی تشکیل شده و با این که وضع دنیا وضع مملکت ایجاب می‌کند که آقایان نمایندگان توجه بیشتری به امور مملکت بکنند یک ساعت وقت مجلس صرف این می‌شود که صبح جلسه باشد یا عصر باشد یا ساعت ده باشد یا چهار بعد ازظهر و تمام صحبت‌های عده از نمایندگان روی این محور چرخ می‌زند که نمایندگان مجلس شورای ملی ایران را وا دارند به وظیفه معمولی و عادی وکالت‌شان عمل بکنند بیست و دو ماه از وقت مجلس می‌گذرد بیست و دو ماه در این مجلس کاری برای ملت ایران انجام نشد (صحیح است) و این مردم نه کرند و نه کور. مردم می‌فهمند که اگر امروز نمایندگان مجلس به فکر این افتاده‌اند که یک کاری ظاهراً یا واقعاً برای ملت انجام بدهند به چه مناسبت است مردم این را می‌دانند نه کرند و نه کور می‌دانند که یک چیزهایی در ایران منتشر شده و این یک عده از نمایندگان را که تا کنون به وظیفه نمایندگی‌شان عمل نمی‌کردند مجبور کرده که از این به بعد به فکر بیفتند که به وظیفه خودشان عمل بکنند (یمین اسفندیاری - این طور نیست) اجازه بفرمایید آقای یمین الان به آقای فداکار می‌فرمودید که بگذارید حرف بزنم (یمین اسفندیاری - صحیح است ولی اگر وارد این بحث بشویم همه می‌خواهند حرف بزنند) اما این مطلب نباید وقت مجلس شورای ملی و یک مملکتی را یک ساعت بگیرد الان در این مملکت قضایایی اتفاق افتاده که از لحاظ ملت ایران مهم است الان دولتی در سر کار است که نتوانسته منویات ملت را برآورد این دولت الان درست رویه دولت سابق را در نظر گرفته و عمل دیکتاتوری خودش را دارد تحمیل می‌کند به مردم احزاب را بسته نگاه می‌دارد تمام روزنامه‌ها را توقیف کرده‌اند.

نایب رئیس - آقای دکتر کشاورز خواهش می‌کنم راجع به اصلاح آیین‌نامه صحبت بفرمایید.

دکتر کشاورز - من ناچارم از این فرصت استفاده کنم چون اجازه نطق به من نمی‌دهند ناچار شدم این استفاده را بکنم.

نایب رئیس - حالا خواهش می‌کنم در اطراف پیشنهاد صحبت بفرمایند.

دکتر کشاورز - چشم وارد توضیح پیشنهاد می‌شوم. اگر طرحی از طرف آقایان نمایندگان پیشنهاد شده است منظور این است که ظاهراً یا معناً از این به بعد نمایندگان می‌خواهند کار بکنند و برای این که کار بکنند وقت لازم دارند و برای این که وقت باشد آمده‌اند گفته‌اند ساعت ده نمایندگان در مجلس حاضر باشند فرق کنیم این طرح هم تصویب شد آقایان هم آمدند به مجلس ساعت یک بعدازظهر طبیعی است که وکیل باید اجازه داشته باشد برود منزل یعنی سه ساعت بیشتر فکر نکند. اگر واقعاً آقایان می‌خواهند کاری انجام بدهند و تظاهر نیست ساعت چهار بعدازظهر وقت جلسه را تعیین کنید و تا ساعت ده شب هم بنشینند کار بکنند (صحیح است) حالا من کاری ندارم که اگر جلسات شش ساعت شد آیا واقعاً شش ساعت کار می‌کنیم یا نه اما اگر واقعاً راست می‌گوییم و می‌خواهیم برای ملت کار کنیم از ساعت ده تا یک بعدازظهر نمی‌شود این حداکثر سه ساعت است و این فقط برای یک ظاهرسازی است برای این که مردم را گول بزنیم، اگر می‌خواهید کار بکنید وقت جلسه را چهار بعدازظهر قرار بدهید و تا ساعت ده هم بنشینید کار بکنید.

پوررضا - بنده با این پیشنهاد مخالفم اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس - نوبت آقای دکتر زنگنه است زودتر اجازه بگیرید آقا (پوررضا - بنده سه دفعه هم آمدم خصوصی آنجا عرض کردم که تبعیض نکنید) آقا اول آقای دکتر زنگنه اجازه گرفته‌اند (پوررضا - خیال کردم بدون عینک نمی‌بینید اما حالا می‌بینم بی‌عینک می‌بینید ولی اغماض می‌کنید). حالا در یک پیشنهاد دیگر مخالفت کنید. آقای دکتر زنگنه بفرمایید.

دکتر زنگنه - بنده در تمام این مباحثات یک مطلب برایم حل نشد و بیشتر هم برای این آمدم اینجا که این مطلب را عرض کنم و آن این است که بنده می‌بینم وقتی هفتاد نفر امضا می‌کنند طرحی را که آقای دکتر شفق تهیه کردند شاید دومی یا سومی بنده بودم که امضا کردم و گفتم خوب این بر علیه عده‌ای است که حاضر نمی‌شوند بعد دیدم که هفتاد نفر این را امضا کردند یعنی هفتاد نفر می‌گویند باید ساعت ده آمد و یک بعدازظهر رفت این واقعاً چیز مضحکی است هفتاد نفر شکایت دارند از کی شکایت دارند نمی‌دانم از بقیه هفتاد نفر شکایت دارند یا از خودشان بنده می‌خواهم عرض کنم از خودشان شکایت دارند. اگر از خودشان شکایت دارند که اصلاً موضوع ندارد هر کدام آقایان که امضا کرده‌اند به احترام همین امضا ساعت ده تشریف بیاورند دیگر محتاج به قانون نیست (صحیح است) این است طرز عمل و فکر ما که بنده در همین مجلس دیده‌ام و بعد هم می‌‌بینم به قدری سهل است امضا کردن ما که هیچ اشکالی ندارد هر کس یک طرحی دستش بگیرد در توی این حیاط بگرداند همه امضا می‌کنند (دکتر معظمی - نه همه این طور نیستند) بله بنده فقط آقای دکتر معظمی را دیده‌ام که همه را امضا نمی‌کنند و بعد هم دیدم که حق با ایشان بوده و نباید امضا کرد (فداکار همه این طور نیستند آقا) به جهت این که معلوم می‌شود امضاها همین طوری است برای دوستی است یا برای احترام آقای دکتر شفق امضا می‌کنند ولی اگر واقعاً صحت داشته باشد که هفتاد نفر امضا کرده‌اند که ساعت ده بیایند دیگر قانون لازم ندارد اما ملاحظه کردید (یک نفر از نمایندگان - خودتان امضا کرده‌اید) بله بنده عرض کردم دومیش یا سومیش بودم و همیشه بنده حاضر بوده‌ام و هیچ وقت غایب نبوده‌ام و اما اصل مطلب این که می‌فرمایید نصف مقرریش را کم کنند نصف مقرری به عقیده بنده هیچ فایده‌ای ندارد زیرا آن اشخاصی که نمی‌خواهند بیایند لابد یک کار بهتری که ارزش بیشتر و عایدیش بیشتر است دارند یک کسی کاری دارد که بیش از ده تومان که نصف مقرری اوست ارزش دارد این جریمه درباره او هیچ مؤثر نخواهد بود بنده اینجا یک ماده از نظامنامه داخلی سابق مجلس شورای ملی را برای اطلاع آقایان قرائت می‌کنم بنده خیال می‌کنم یک همچو چیزی در اوایل مجلس هم بود مؤثر بوده ماده 40 نظامنامه سابق مجلس شورای ملی راجع به مجازات‌ها می‌گوید، درجه سوم حاضر نشدن در تکالیف مقرره است مثل این که یکی از اعضا در ده اجلاس متوالیه بدون عذر صحیح از حاضر شدن مجلس تقاعد کند در این صورت مجلس به او تکلیف خواهد کرد که از عضویت استعفا کند اگر بعد از تکرار تکلیف استعفا تا سه مرتبه استعفا نکرد از عضویت خلع می‌شود و عضو دیگری به جای او انتخاب می‌شود و این عضو از وکلای هر طبقه و ایالتی باشد در صورت اقتضای فرصت باید همان طبقه و ایالت بدل او را تعیین کنند و قبل از تعیین هیئت مجلس از او وکالت خواهد کرد. خلاصه این طرحی است که آن وقت گذشت، این طرز فکر آن وقت بوده است یعنی اگر یک وکیلی ده مرتبه حاضر نشده است اصلاً وکیل ملت حساب نمی‌شود. امروز ما از اول مجلس هزارها از این مجلس دیدیم که تشکیل نشده است بعد هم که اصلاح می‌کنیم می‌گوییم ده تومان ازش جریمه کنید، در همین مجلس دو مرتبه تصمیم گرفتند، تصمیم گرفته شد که ساعت مقرر ساعت نه باشد، بعدازظهر باشد، پیش از ظهر باشد هر ساعتی که مجلس تصمیم گرفت هیئت رئیسه بیایند بنشینند بعد از یک ربع ساعت اگر مجلس تشکیل نشد بلند شوند و بروند و همان روز جریمه بکنند به عقیده بنده این نظر مؤثرتر و صحیح‌تر است یعنی همان نظر آقای طباطبایی راجع به هیئت رئیسه تأمین می‌شود یعنی مجلس ساعت 9 تشکیل شود دو جلسه آقای رئیس تشریف آوردند ولی جلسه سوم از بین رفت بنده گمان می‌کنم این ماده را هم بگذرانید در جلسه سوم و چهارم هم از بین می‌رود آقایان هیئت رئیسه سر ساعت نه تشریف بیاورند بنشینند اگر جلسه تشکیل نشد بعد از یک ربع ساعت پا شوند و بروند و هر کس حاضر نشده است حقوق تمام روزش ضبط شود یعنی این تصمیم که عرض کردم مطابق نظامنامه است و احتیاج به گذراندن قانون نیست فقط تصمیمی است که باید هیئت رئیسه مجلس بگیرد که بیاید بنشیند و سر ساعت 9 و 10 دقیقه از اینجا پا شوند و بروند بیرون و به حسابداری بگویند آقایانی که تشریف نیاوردند حقوق‌شان کسر شود با این طرز ممکن است یکی دو جلسه مجلس تشکیل نشود ولی جلسه سوم حتماً تشکیل خواهد شد با کمال اطمینان (نمایندگان - رأی رأی).

پوررضا - آقای ملک بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

دکتر کشاورز - بنده با تقاضای بعضی از نمایندگان ساعت چهار را تبدیل می‌کنم به ساعت پنج.

نایب رئیس - آقا تأمل بفرمایید. آقای پوررضا.

دکتر کشاورز  - پیشنهاد بنده همان چهار بعدازظهر باشد.

پوررضا - معمولاً پیشنهادی که می‌شود یک نفر پیشنهاددهنده توضیحی می‌دهد و یک نفر هم مخالفت می‌کند آقای دکتر کشاورز روی این طرح پیشنهاد کرده بودند که اوقات جلسه علنی از چهار ساعت بعدازظهر بشود آقای دکتر زنگنه به عنوان مخالف صحبت کردند ایشان راجع به بعدازظهر صحبت کردند.

+++

هاشمی - این که کارها این طور بد از مجلس می‌گذرد دلیلش همین است.

نایب رئیس - آقای دکتر زنگنه هم مخالف بودند.

پوررضا - ایشان یک کلیاتی بیان فرمودند که جلسه باید ساعت نه تشکیل شود.

نایب رئیس - ایشان بیان کردند جلسه ساعت نه صبح تشکیل بشود دلیل این بود که با پیشنهاد آقای دکتر کشاورز مخالفت داشتند.

پوررضا - این مخالفت تعبیری است که از دریچه فکر آقا ممکن است تراوش بشود و الا در بیان ایشان چنین چیزی نبود.

نایب رئیس - رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای دکتر کشاورز راجع به تشکیل جلسات از چهار بعدازظهر به بعد آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقای مهندس فریور قرائت می‌شود، پیشنهاد می‌کنم موضوع از دستور خارج شود. (دکتر کشاورز - مخالفم)

مهندس فریور - بسیار جای تأسف است یک ساعت وقت گرفته می‌شود بدون نتیجه علتش هم این است که ما عملی که می‌کنیم متدیک نیست و اگر ما عمل‌مان را متدیک بکنیم به نتیجه می‌رسد والا نمی‌رسد مطالب مخلوط شده است یکی می‌گوید صبح با او مخالفت می‌شود پیشنهاد کردند عصر آن هم رد شد، آقای دکتر معظمی هر دو را پیشنهاد کردند یا صبح یا عصر آن هم مخالفت شد و رد شد به این جهت بنده پیشنهاد خروج از دستور می‌کنم، پیشنهاد می‌شود که صبح بیاییم و عصر بیاییم در هر صورت هم مخالفت می­شود برای این است که مطلب پخته نیست یکی می‌گوید چهار دیگری می‌گوید اگر چهار و نیم بگذارید من مخالفت نمی‌کنم یکی هم می‌گوید ساعت پنج بگذارید نه صبحش معلوم است نه عصرش و نه جریمه‌اش معلوم است آخر این به جایی نمی‌رسد، و الله بنده یکی از امضاکنندگان این پیشنهاد هستم، صبح هم باشد می­آیم، عصر هم باشد می­آیم من کاری به جز وکالت ندارم، از اول دوره مجلس هم تا حالا غیر از یک جلسه شما فقط یک قدری دیر آمده‌ام هیچ جلسه دیگر دیر نیامده‌ام ولی این که طرز طرح موضوع نیست.

حاذقی - سه دوازدهم مطرح شود.

نایب رئیس - آقا صحبت نفرمایید آقای امیرتیمور بفرمایند.

امیرتیمور - به اعتقاد بنده برای کار مملکت و کار کشور وقت نباید تعیین کرد مادام که کار است در مجلس باید تمام نمایندگان بلکه کلیه مستخدمین تمام اوقات خودشان را صرف کار مملکت بکنند اگر کار باشد صبح هم بیایند ظهر هم باید بیایند و عصر هم باید بیایند و شب‌ها هم باید بیایند و به بهترین وجهی وظایف خودشان را انجام بدهند و به علاوه تجربه به ما نشان داده است که تنها با قانون و نظامنامه وظایف انجام نمی‌گیرد ایمان و اعتقاد لازم است شما صد تا قانون بیاورید. دو هزار تا نظامنامه بگذرانید نتیجه ندارد شاید ایران از این لحاظ قانونی‌ترین ممالک دنیاست از بس ما قانون داریم. ایمان لازم است، اعتقاد لازم است (فداکار آن هم که نیست) و به علاوه نباید وقت تعیین بکنیم هر قدر در مجلس کار باشد و این مملکت کار داشته باشد و آقایانی که قبول مسئولیت و انجام وظیفه کرده‌اند باید تمام وقت را حاضر شوند. باید تمام اوقات را کار کنند حالا شما بیایید وقت معلوم کنید که صبح یا چهار بعدازظهر باشد بنده هم با پیشنهاد آقای مهندس فریور کمال موافقت را دارم و تمنا دارم از دستور خارج شود وقت هم تعیین نشود و آقایان هر وقت که کاری باشد حاضر شوند برای انجام وظیفه خودشان این است عرض بنده و لایحه سه دوازدهم را مطرح بکنید.

نایب رئیس - رأی می‌گیریم به خروج از دستور (نمایندگان - عده کافی نیست) (مهندس فریور - این هم طرز کار کردن ما است الان هم عده کافی نیست) (با ورود چند نفر از نمایندگان عده کافی شد) رأی می‌گیریم به خارج از دستور این طرح پیشنهادی آقایان آقایانی که موافقند قیام کنند (عده کمی برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد آقای دکتر عبده قرائت می‌شود: (پیشنهاد آقای دکتر عبده به شرح زیر قرائت شد:) پیشنهاد می‌کنم نمایندگانی که در موعد مقرر در جلسات کمیسیون‌های مجلس شورای ملی حضور به هم نمی‌رسانند نیز مشمول مقررات این ماده خواهند بود.

نایب رئیس - بفرمایید دکتر عبده

دکتر عبده - عرض کنم بنده وقتی این پیشنهاد را کردم که بنا بود در ماده پیشنهادی اصلاحی بشود و نوشته شود نمایندگانی که در وقت مقرر حاضر نمی‌شوند مشمول مقررات این ماده هستند. منظور بنده این بود که جلوگیری بشود از این نقص عمومی که در کار ما است و آن این است که به طوری که آقایان استحضار دارند اغلب کمیسیون‌ها تشکیل نمی‌شود بنده خودم عضو کمیسیون دادگستری هستم و در آنجا کارهایی داریم، مکرر بعضی از رفقای ما حاضر نشدند و اکثریت نشد و برای این که آن اشکال پیش نیاید بنده فکر کردم که اگر یک مقرراتی، مجازاتی برای کسانی که در موعد مقرر در جلسه مجلس شورای ملی حضور پیدا نمی‌کنند در نظر می‌گیرند، همان مجازات و مقررات را هم نسبت به کسانی هم که در جلسات کمیسیون‌ها حضور پیدا نمی‌کنند در نظر بگیرند (یک نفر از نمایندگان - در نظامنامه هست) حالا به هر حال منظور بنده این بود که تذکری داده شود به آقایان که در جلسات کمیسیون‌ها حاضر بشوند (یمین اسفندیاری - آقا حالا راجع به مجلس بفرمایید) اگر خیال می‌کنید مقرراتی در این باب هست و کافی است بنده پیشنهاد خودم را پس می‌گیریم.

نایب رئیس - پس گرفتید؟ (دکتر عبده - بلی) پیشنهاد آقای مظفرزاده قرائت می‌شود: پیشنهاد می‌کنم جمله زیر به انتهای ماده واحده اضافه شود، همچنین است در صورتی که پس از رسمی شدن جلسه هر نماینده‌ای قبل از اعلام ختم جلسه از مجلس خارج شده و جلسات را از اکثریت بیندازد (هاشمی این مخالفی ندارد) (صادقی - بنده مخالفم آقا).

نایب رئیس - آقای مظفرزاده.

مظفرزاده - این قضیه توضیح از واضحات است برای این که همه می‌دانیم که فرضاً زنگ جلسه زده می‌شود همه جمع می‌شویم ولی بدون اجازه و بدون عذر موجه می‌شویم و جلسه از اکثریت می‌افتد و این هم خیال می‌کنم بین آقایان مخالفی نداشته باشد، ضمناً بنده از فرصت استفاده می‌کنم اگر آقایان اجازه بدهند، در جلسه پریروز جناب آقای رفیع یک تلگرافی از طرف اهالی گیلان به مجلس تقدیم نمودند و قرار بود که این تلگراف امروز اینجا قرائتبشود بنده خواهش می‌کنم که اگر آقایان موافقت کنند و اجازه بدهند بنده اینجا این تلگراف را بخوانم و توضیح مختصری هم بدهم یک فرصتی برای آقایان پیدا می‌شود افکار خودشان را منظم کنند و بعد هم این ماده واحده با یک صورت بهتری تصویب شود از هیئت رئیسه استدعا می‌کنم اگر اجازه می‌فرمایند این تلگراف را بخوانم و یک توضیح کوچکی بدهم.

نایب رئیس - آقای مظفرزاده خواهش می‌کنم بعد از تصویب ماده بخوانید.

حاذقی - من از نظر کمیسیون عرایض اطلاعی دارم اگر اجازه می‌فرمایید عرض کنم.

نایب رئیس - بله بفرمایید آقای مظفرزاده.

مظفرزاده - خوب می‌فرمایید بعد از تصویب این ماده را عرض کنم بسیار خوب بعد عرض می‌کنم.

نایب رئیس - آقای صادقی

صادقی - آقای رئیس آقایان نمایندگان بنده به هیچ‌وجه نظر مخالفت با این طرح یا سر وقت آمدن به مجلس نداشتم بنده همین قدر می‌خواهم این را عرض کنم هم تماشاچی هم مردم بدانند ماها که کمتر حرف می‌زنیم نمی‌خواهیم شرکت کرده باشیم در این قبیل و در این جریانات و الله ما خسته شدیم ما اصلاً نمی‌خواهیم با صحبت هم خودمان را آلوده کرده باشیم.

نایب رئیس - رأی می‌گیریم پیشنهاد آقای مظفرزاده آقایانی که موافقند با این پیشنهاد قیام فرمایند... (رحیمیان - آقا ول کنید برویم راحت باشیم) (عده کمی برخاستند) تصویب نشد؟ دو تا پیشنهاد رسیده است به نظر بنده بد نیست پیشنهاد آقای هاشمی، پیشنهاد می‌نمایم که نامه‌های جلسه پیش قرائت شود.

مرآت اسفندیاری - موقعش حالا نیست آقا.

نایب رئیس - یک پیشنهادی آقایان کرده‌اند که این کار به هیئت رئیسه مراجعه شود با حضور رئیس حسابداری گزارشی تهیه و به مجلس داده شود. (لنکرانی - بنده مخالفم از همانش می‌ترسم) پیشنهاد آقای مجدضیایی قرائت می‌شود.

(شرح زیر قرائت شد).

این ماده و پیشنهادها رجوع شود به هیئت رئیسه با حضور رئیس محاسبات اصلاح شده و گزارش آن را توزیع نمایند تا رأی کافی گرفته شود. (اردلان - بنده مخالفم با این پیشنهاد)

نایب رئیس - آقای مجدضیایی بفرمایید.

مجد ضیایی - چون این مسئله مورد مخالفت آقایان است و در این بحث کارگزینی و حسابداری بیشتر مطلع هستند و واردند بنده عرض نکردم که به مجلس نیاید بنده آنجا نوشتم وقتی که یک لایحه جامعی درست کردند بعد بیاورند به مجلس و بعد از آن در جلسه آتیه رأی بدهند و الا این لایحه عوض این که وقت ما را محدود نکند بیشتر وقت ما را خواهد گرفت.

نایب رئیس - آقای لنکرانی مخالفید؟

لنکرانی - بله بنده مخالفم.

نایب رئیس - بفرمایید.

لنکرانی - دو ماه و کسری از عمر این مجلس باقی مانده است (یک نفر از نمایندگان - سه روز طول می‌کشد) آن را نمی‌گویم، سر مشروطیت را

+++

بریدید دفنش هم کردید ختمش را هم گرفته‌اید هیچ فکر نمی‌کنید که مطابق قانون اساسی اصول مشروطیت تعطیل‌بردار نیست دو ماه مانده است مشغول این حرف‌ها شدید اکثریت مجلس با پیشنهاد عصر موافق است افراد خاصی از لحاظ زندگانی شخصی‌شان و افرادی بالاخص از لحاظ و دلایلی که بنده می‌دانم مخالفند آقا همیشه مجلس ایران غالباً عصرها است به چه مناسبت شما حاضر نیستید، آقا می‌گویید به کمیسیون برود ما از آن کمیسیون می‌ترسیم، کدام کمیسیون، آقا همین کمیسیون‌ها است که این بلاها را به سرمان در می‌آورد، برای نجات از شر کمیسیون‌ها در این مجلس مطرح کرده‌ایم چرا دست از جان ملت ایران بر­نمی‌دارید اخه! (خنده نمایندگان) می‌گویند در کمیسیون، کدام کمیسیون؟ همان کمیسیون‌هایی است که همیشه خطر بوده است کمیسیون یعنی سلب اختیار از مجلس، کمیسیون یعنی دسته‌بندی‌های کوچک‌تر که بهتر بشود مقاصد را اجرا کرد مجلس و اداره قوانین ربطی به محاسبات ندارد، مجلس، اداره قوانین آقا اینها حاضرند اینها که صبح نمی‌آیند یک اداره قانونی دارند، آنهایی که صبح هستند و به ادارات روابط دارند صبح می‌‌آیند، آنهایی که صبح نمی‌آیند عصر می‌آیند تمام شد و رفت بنده پیشنهاد کردم از 5 عصر، اگر قبول نشود بنده به هر عنوانی که باشد می‌آیم دلایل مخالفت افراد را درست نقطه‌گذاری می‌کنم و خواهم گفت (یکی از نمایندگان - حالا بگویید) حالا نمی‌خواهم بگویم.

نایب رئیس - آقای لنکرانی بفرمایید سر جای خودتان این حرف‌ها چیست یک پیشنهادی شده ایشان یک حرف‌هایی می‌زنند که اصلاً وارد نیست و آقایان هم تأیید می‌کنند یک اظهاراتی کرده‌اند و یک ایرادی هم آقایان کرده‌اند بایستی رأی گرفته شود رأی می‌گیریم پیشنهادی که این طرح پیشنهادی ارجاع شود به هیئت رئیسه، آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد هیئت رئیسه خودش مطالعه می‌کند، آقای وزیر عدلیه فرمایشی دارید؟ بفرمایید.

5 - تقدیم لایحه تشدید مجازات رانندگان از طرف آقای وزیر دادگستری

وزیر دادگستری - این یک لایحه مختصری است راجع به تشدید مجازات رانندگان، البته آقایان مسبوق هستند غالباً اتفاقاتی می‌افتد که اینها باید یک قسمتی متوجه به وظیفه خودشان باشند، تقدیم می‌کنم که به کمیسیون ارجاع شود.

نایب رئیس - به کمیسیون ارجاع می‌شود، آقای وزیر جنگ.

حاذقی - آقای رئیس. این سه دوازدهم را مطرح بفرمایید.

نایب رئیس - آقای حاذقی دائماً صحبت می‌کنید بنده که اینجا نشسته‌ام موظف هستم و حالیم می‌شود یک وزیر که تقاضا می‌کند یک لایحه‌ای اینجا تقدیم بکند من به ایشان اجازه ندهم؟ (صحیح است) بفرمایید.

6 - تقدیم دو فقره لایحه راجع به قانون نظام وظیفه و شهدا نظامیان از طرف آقای وزیر جنگ

وزیر جنگ - در دوره سیزدهم تقنینه اصلاحاتی در قانون نظام وظیفه شد و از آن تاریخ به بعد هم مطابق قانون جدید عملیاتی ادامه یافته ولی در بعضی موارد نظر به این که تغییراتی در آن داده شده است که یک قدری لوث شده است و بعضی چیزها محتاج به تفسیر است این است که دو لایحه کوچکی است برای تفسیر آن مواد تهیه شده است و امیدوارم که در کمیسیون مطرح شود در صورتی که کاملاً به جا هست تفسیر حقیقی آن را به ما اعلام بکنند که بر طبق آن رفتار بکنیم چندی قبل هم آقایان نمایندگان محترم به بنده فرمودند که لایحه‌ای راجع به شهدا تقدیم بکنم نظر به این که تقاعد آنها (لنکرانی - شهدای کجا آقا) بسیار کم است و با این حقوق بازماندگان آنها نمی‌توانند زندگی بکنند بنابراین پیشنهاد آن را به قید یک فوریت تقدیم می‌کنم معهذا اگر مجلس شورای ملی میل داشته باشد تفقد بیشتری بفرمایند به قید دو فوریت تصویب بفرمایند مزید بر امتنان خواهد شد.

7 - بیانات آقای مظفرزاده راجع به تلگراف اهالی گیلان و قرائت تلگراف

نایب رئیس - دو سه فقره تلگراف و نامه هست که آقایان علاقمندند (دکتر اعتبار - آقا این لایحه باید خوانده شود) اجازه بفرمایید این نامه‌ها خوانده شود چون به آقای مظفرزاده گفتم بعد خوانده می‌شود و آن وقت این لایحه طرح می‌شود آقای مظفرزاده آن تلگرافی که آقای رفیع تقدیم کرده است به مجلس می‌خواهند خوانده شود.

مظفرزاده - اجازه بفرمایید بنده خودم بیایم بخوانم.

نایب رئیس - بفرمایید.

مظفرزاده - این تلگرافی که به عرض مجلس شورای ملی رسیده است لازم است که قبلاً عرض بکنم که این از طرف تمام طبقات گیلان امضا شده است از مالکین گیلان و تجار درجه اول و محترمین و نمایندگان مطبوعات اعضا حزب وسیع توده حزب میهن اتحادیه شهر که یک تشکیلات وسیعی است و حزب جنگل تمام اینها امضا کرده‌اند و بنابراین در آن مقدمه‌ای که نوشته شده است این تلگراف به نام یک میلیون گیلانی است (صحیح است) و حالا می‌توانم عرض بکنم که این یک میلیون گیلانی به نام 15 میلیون ملت ایران این تلگراف را به عرض مجلس شورای ملی رسانده‌اند.

نایب رئیس - بخوانید آقا

مظفرزاده - ممکن است بخوانند بعد بنده توضیح می‌دهم.

هاشمی - خط در هم بر هم است خوانده نمی‌شود. خلاصه‌اش را بفرمایید.

مظفرزاده - بنده خلاصه‌اش را عرض می‌کنم، عرض می‌کنم ماده اول این تلگراف تقاضای اولش این است که مجلس شورای ملی موافقت بکند که یک حکومتی روی کار بیاید که تمام افراد آن حکومت مورد اعتماد کامل قاطبه ملت ایران باشد و آن حکومت هم قادر باشد که ارتش ایران را مثل یک ارتش ملی اختیار او را به دست بیاورد توضیح این قضیه این است که البته همه می‌دانیم که آقای حکیمی نخست‌وزیر یک رجل خیلی ملی است و در کابینه ایشان هم شاید دو سه نفر از وزرا هستند که مورد اعتماد قاطبه ملت ایران می‌باشند ولی در عین حال این را هم می‌دانیم که بعضی از وزرای کابینه ایشان طرف سوءظن بعضی مقامات ملی ایران هستند و مجموع این کابینه را نمی‌شود گفت یک کابینه ملی است (قبادیان - اسم ببرید آقا) (فاطمی - عقیده خودشان را می‌گویند) آقای حکیمی خیال کرده‌اند این کابینه‌ای که دارند افکار عمومی را ساکت کرده‌ است و با این طرز می‌توانند مشکلات کار این مملکت را اداره بکنند، اما ماه‌ها خودمان به خوبی می‌دانیم که بدبختانه وضعیت سیاست مملکت به یک مرحله بن­بستی رسیده است و ما از هیئت‌های دولت خودمان یک اشخاص آزادی نخواستیم یعنی منظورمان از هیئت دولت این نیست که وزیر بنشیند پشت میز وزارت، ابلاغ استخدام و انفصال و اضافه حقوق و این چیزها را صادر کند اصولاً این کارها از وظایف هیئت دولت خارج است زیرا هیئت دولت در واقع یک دستگاه سیاسی مملکت است که باید دستگاه داخله مملکت را با اوضاع خارجی تطبیق بدهد و در حقیقت مشکلات سیاسی و مشکلات اداری مملکت را رفع کند نه یک افرادی باشند که مثل یک مدیر کل آنجا ابلاغ صادر کنند، حالا ما الان می‌بینیم که آیا این خاصیتی را که ما از هیئت دولت انتظار داریم این هیئت فعلی دارا هست یا خیر؟ ما الان می‌بینیم به جای این بحث در مسائل داخلی کشور جز همان امضا کردن‌ها کار دیگری ندارند و در مسائل خارجی هم که تصور می‌کنیم، همه اعتراف دارید که به یک مرحله بن­بستی رسیده‌ایم که مصلحت مملکت ایجاب می‌کند که یک راه‌حلی برای این کار پیدا کنیم. راجع به ارتش هم که ما خودمان می‌دانیم که هیئت محترم دولت در ارتش ایران هیچ نفوذی ندارد ارتش ستاد ارتش دارد که آن سی خودش است و ملت و دولت هم بسی خودش هیچ کاری به هم ندارند حتی در بعضی موارد هم که آقای نخست‌وزیر اوامری برای فرماندار نظامی صادر کند به آن هم گوش نمی‌دهند (فیروزآبادی - آقا قشون اجانب نمی‌گذارد)

نایب رئیس - آقای مظفرزاده مختصر بفرمایید.

مظفرزاده - بسیار خوب حالا همه منتظر بودند که بعد از کنفرانس مسکو هیئت دولت ما بیاید اینجا و با کمال صداقت بگوید که آیا موفق شده‌اند مشکلات کارها را حل کنند یا خیر؟ و اگر آقای حکیمی که خودش اغفال شده است یا هنوز هم امیدی دارد که کارها را اصلاح بکند بیاید این را صریح بگوید یا آن چند نفر وزرایی که در کابینه ایشان هستند و ما به آنها اعتماد داریم آنها بیایند و بگویند آقا این کابینه نتوانسته است کاری از پیش ببرد ما از این کابینه خارج می‌شویم و به این ترتیب ملت ایران بداند و بفهمد که وضع مملکت در چه حال است آقای نخست‌وزیر به یک قسمت از تلگراف پاسخ داده‌اند ولی این قسمت اولش را که مهمترین قسمت‌ها بود مسکوت گذاشتند، در قسمت‌های دیگر هم اگر اجازه بفرمایید بنده به طور مختصری عرض کنم.

نایب رئیس - مطالب اساسی و بفرمایید قرار شد تلگراف خوانده شود.

مظفرزاده - بنده توضیح کوچکی دارم خیلی مختصر است ماده دوم این است تقاضای اهالی گیلان این است که ادارات کشوری و لشکری ما از عناصری که باعث بدبختی‌های ما بوده‌اند تصفیه شود به این ماده هم آقای نخست‌وزیر در جواب تلگرافی خودشان هیچ اشاره‌ای نکرده‌اند در صورتی که از ابتدای دوره چهاردهم چه در مجلس و چه در خارج مجلس و چه در مطبوعات این تقاضای عامه ملت ایران است که بالاخره

+++

به این گرفتاری‌ها به این بدبختی‌ها خاتمه داده شود اینجا هم جوابی نداده‌اند قسمت سومش هم راجع به تقاضای اخراج آقاسید ضیا است از مملکت اینجا برای این که ما آقای سید ضیا را بشناسیم خوب است یک قدری برگردیم به عقب و ببینیم که سید ضیا امروز و پیشه‌وری امروز اینها در 20 سال قبل چه شخصیت‌هایی داشته‌اند همه می‌دانیم که وقتی قرارداد وثوق‌الدوله در 1919 بسته شد در آن وقت تمام احساسات ملت ایران بر علیه این قرارداد بود جز یک روزنامه که با کمال شدت و با کمال وقاحت در میان این قلیان احساسات ملت دفاع می‌کرد از این قرارداد این روزنامه رعد بود روزنامه آقای سید ضیاالدین اما در آن وقت ما پیشه‌وری را هم در گوشه از گوشه‌های مملکت پیدا می‌کنیم که او در آن وقت چه رولی داشت ما در آن روزها پیشه‌وری را می‌بینیم که در بین مجاهدین جنگل تفنگ به دست گرفته است و بر علیه عاقدین این قرارداد و دشمنان ایران آنجا مبارزه می‌کند این طرف می‌بینیم که سید ضیاالدین دفاع می‌کند از قرارداد در آن طرف پیشه‌وری در بین یک عده از مجاهدین با تفنگ بر علیه قرارداد مبارزه می‌کند حالا الان هم بعد از 25 سال باز می‌بینیم که یک پیشه‌وری در یک قسمت مملکت آمده است و از حقوق ملت ایران دفاع می‌کند (حاذقی - این طور نیست) (همهمه نمایندگان)... (صدای زنگ نایب رئیس)

بعضی از نمایندگان - این طور نیست آقا قانون اساسی را پامال کرده است.

دکتر کشاورز - وکیل در اظهار عقیده آزاد است بگذارید صحبتش را بکند.

مهندس فریور - بگذارید صحبتش را بکند بعد شما بیایید جواب بدهید.

مظفرزاده  - ... پیشه‌وری هیچ وقت نگفته است که باید مملکت ایران تجزیه شود پیشه‌وری هیچ وقت نمی‌گوید آذربایجان از ایران مجزا شود شماها نمی‌گذارید واقعیت در اینجا گفته شود من آن وقت سید ضیا را شناختم همین آقای سید ضیا که امروز می‌گوید پیشه‌وری می‌خواهد مملکت را تجزیه کند...

نایب رئیس - آقای مظفرزاده تمنا می‌کنم خاتمه بدهید و تلگراف را بدهید به بنده بخوانم.

مظفرزاده  - ... یک میلیون ملت ایران یک چیزی گفته‌اند من می‌خواهم توضیحی بدهم یک ساعت اینجا شرو ور گفتیم بگذارید یک قدری هم مطالب را روشن کنیم آقای حاذقی وظیفه بنده است که اینها را بگویم تا مردم بفهمند مطلب چیست.

نایب رئیس - آقای مظفرزاده بفرمایید سرجای‌تان تلگراف را بخوانند (آقای هاشمی تلگراف را به شرح زیر قرائت نمودند) توسط جناب آقای سید محمدصادق طباطبایی مجلس شورای  ملی توسط جناب آقای حکیمی نخست‌وزیر هیئت دولت پس از رونوشت‌ها و جراید امضاکنندگان زیر از کلیه طبقات جامعه و سازمان‌های متشکل گیلان به نمایندگی از طرف یک میلیون گیلانی برای رفع تشنجات اخیر کشور و ایجاد یک محیط آرام و امیدبخش در کشور عزیز خود ایران مستدعیات زیر را به نام خدای تعالی بر طبق اراده ملت به پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی و مجلس شورای ملی و هیئت دولت عرضه داشته رجاء واثق داریم که هر چه زودتر به دریافت پاسخ‌های عملی و فوری از طرف دولت و مجلس نائل گردیم.

1 - تشکیل یک دولت ملی که تمام افراد آن مورد اعتماد قاطبه مشروطه‌خواهان ملیون ایران بوده قادر به اصلاح امور و حل مشکلات داخلی و خارجی ایران باشد و مخصوصاً بتوانند ارتش ایران را در تحت اراده ملت و حکومت ملی کشور قرار دهند.

2 - تصفیه فوری و جدی هیئت حاکمه از لشکری و کشوری و بر کنار نمودن اشخاصی که با سیاست‌های شوم خود کشور ما را از لحاظ داخلی و خارجی به این بست امروز کشانده‌اند.

3 - سلب مصونیت و محاکمه‌ و مجازات سید ضیاالدین طباطبایی که بیش از هر مفسد دیگری سعی در یک طرفه کردن سیاست خارجی و بازی کردن به حیثیات ملی ما کرده است.

4 - حال که دولت در اثر فشار افکار عمومی اجازه تهیه مقدمات تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی را داده است تأیید می‌کنیم که اعضا این انجمن‌ها باید از روی میل کلیه مردم انتخاب شوند و انجمن‌ها حق نظارت در کلیه امور هر ایالت را داشته باشند.

5 - آزاد گذاردن هر گونه فعالیت‌های مشروطه‌طلبانه برای کلیه طبقات در تمام ایران و الغا حکومت نظامی و آزادی کامل مطبوعات و اجتماعات طبق قانون اساسی.

6 - الغاء قانون تحریم انتخابات که با روح قانون اساسی مبانیت دارد و شروع فوری انتخابات مجلس شورای ملی ایران.

7 - تخصیص دادن نصف درآمد مالیاتی گیلان برای عمران و آبادی و سایر امور عام‌المنفعه این ایالت در خاتمه برای جلوگیری از هرگونه عواقب و سوءتفاهمی تمنا داریم که به مستدعیات حقه تمام اهالی گیلان هر چه زودتر ترتیب اثر داده شود و پاسخ‌های مستدعیات فوق را به وسیله جانب آقای استاندار گیلان به اطلاع کلیه گیلانیان که همیشه طالب آرامش و اصلاح امور بوده و هستند برسد (قریب دو صفحه و نیم امضا)

حاذقی - توضیح دارم.

نایب رئیس - مطرح نیست آقای وزیر جنگ بفرمایید جنابعالی متوجه باشید راجع به شهدا اساساً یک لایحه در کمیسیون تهیه شده است و یک شوری است اگر مقصودتان این است که به کمیسیون نرود ممکن است فوریت را تقاضا کنید.

وزیر جنگ - راجع به لایحه که در خصوص شهدا تشکیل شده بود چون به اطلاع بنده رسید که در کمیسیون بودجه یک لایحه یک ماده طرح شده است ولی البته به کاملی این پیشنهادها نیست بنابراین بنده موافقت دارم که این برود به کمیسیون بودجه و این لایحه که تقدیم شده است تطبیق بدهند اما راجع به اظهاراتی که آقای مظفرزاده راجع به ارتش کردند که ارتش مطیع دولت نیست بنده جداً تکذیب می‌کنم (کامبخش ما جداً تأیید می‌کنیم) و به عرض مجلس شورای ملی می‌رسانم ارتش کاملاً مطیع دولت است و بس (عده از نمایندگان صحیح است) (بعضی از نمایندگان - این طور نیست) دلیل عمده آن است که روزی که کابینه آقای حکیمی آمد سر کار ایشان تصمیم گرفتند عفو عمومی بکنند و یک عده اشخاص مفسده‌جو که در این شهر توقیف بودند به قید کفیل مرخص‌شان کردند برای این که تصور می‌کردند دست از فساد بردارند و یک عده از آنها فرار کردند و الان در همین اطراف شهر اسباب فتنه و فساد شده‌اند این بود که جناب آقای حکیمی آن ارفاقی که ابتدا جایز دانستند آن ارفاق را دیگر جایز ندانستند و دستور دادند که به وظایف قانونی خودتان عمل بکنید راجع به جراید یک عده از جراید از روز اولی که این کابینه تشکیل شد از توقیف خارج شدند برای این که ثابت شود دولت هیچ نظری به دست راست و دست چپ ندارد و از آقایان مدیران جراید هم درخواست شد که در مصالح مملکت و برطبق مرام دولت و اصلاحات صحبت کنند این وضعیت دوام داشت بعد این وضعیت به هم خورد و قرار شد با اشخاصی که مخالف قانون اساسی قیام کردند مطابق قانون با آنها رفتار شود.

دکتر کشاورز - سرلشگر ارفع مخالف قانون رفتار کرده است.

کامبخش - شما چه می‌دانید قانون اساسی چیست.

دکتر کشاورز - شما حق ندارید به یک نفر مدیر روزنامه توهین کنید.

لنکرانی - گریزپاها خجالت نمی‌کشند.

دکتر کشاورز - عوض این که وزیر فرهنگ بلند شود و علت توقیف یک روزنامه را بگوید وزیر جنگ می‌گوید.

نایب رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آتیه پس فردا به دستور لایحه سه دوازدهم.

یک ساعت و ربع بعدازظهر جلسه ختم شد.

 

سؤالات نمایندگان

مقام محترم ریاست

از آقای وزیر جنگ سؤال زیر را دارم که حاضر شده در مجلس شورای ملی جواب بدهند.

سرتیپ درخشانی که در غائله و پیش‌آمدهای اخیر شهر تبریز خونسردی را از دست نداده مانع از خون‌ریزی و برادرکشی شده پس از ورود به مرکز تحت توقیف در آمده‌اند آیا در نتیجه‌ عملی است که در تبریز کرده‌اند یا دلایل دیگری دارد برای رفع هرگونه سوءتفاهم بهتر است در مجلس از طرف آقای وزیر جنگ توضیحاتی داده شود.

 

9 دی ماه 24        فرمانفرماییان

 

انتصابات و احکام

انتصابات در وزارت پست و تلگراف

آقای حسن علوی رئیس اداره کارپردازی و ثبت اموال دولتی نظر به مقتضات اداری در ردیف منتظرین خدمت قرار گرفتند.

 

انتصابات در وزارت کشور

آقای معزالدین غفاری رئیس تبلیغات داخلی اداره کل تبلیغات و انتشارات

از تاریخ اول دی ماه 1324 به سمت بازرس وزارتی منصوب شد.

+++

تصویب‌نامه‌ها

شماره 18328                  4/10/2234

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 11656 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1 - از خانه‌های مسکونی به شرح زیر:

الف) از خانه‌های مسکونی درجه اول ماهیانه ده ریال.

ب) از خانه‌های مسکونی درجه دوم ماهیانه هفت ریال.

ج) از خانه‌های مسکونی درجه سوم ماهیانه چهار ریال.

با تشخیص انجمن درجه بندی می‌شود.

تبصره) ابنیه و عماراتی که ایجاب معافیت از عوارض مقرره نماید با تصویب انجمن بخشوده خواهد شد.

2 - از حشم‌داران و چوب‌داران که گوسفند به منظور فروش نگاهداری می‌نمایند به شرح زیر:

الف) از اغنام هر رأسی سالیانه 3 ریال

ب) از گاو و گوساله هر رأسی سالیانه 20 ریال

ج) از گاومیش هر رأسی سالیانه 30 ریال

د) از اسب هر رأسی سالیانه 30 ریال

به نفع شهرداری سراب وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5734                                    نخست‌وزیر

 

شماره 14626                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 23052/ 49189 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارضی به شرح زیر:

1) از پروانه رسته بقال طبقه 1 سالیانه یکصد و بیست ریال

2) از پروانه رسته بقال طبقه 2 سالیانه 60 ریال.

3) از پروانه رسته نانوا سالیانه 120 ریال

4) از پروانه رسته سلمانی سالیانه 120 ریال

5) از اسپاهای موتوری هر یک سالیانه یک هزار ریال و دویست ریال و اسپاهای آبی سالیانه ششصد ریال.

6) از هر دستگاه اتوبوس‌های شهری و ماشین سواری که در شهر کار می‌کنند سالیانه ششصد ریال.

7) از هر دستگاه عرابه اسبی سالیانه 360 ریال و دوچرخه پایی سالیانه 30 ریال.

8) از کشتار هر رأس بز و میش پنج ریال و گاو و گوساله بیست ریال و شتر چهل ریال.

9) از بهای تمبر الصاقی به اسناد معاملات رسمی صدی بیست.

به نفع شهرداری اباده دریافت و به درآمد شهرداری منظور گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5710                                    نخست‌وزیر

 

شماره 17842                  27/9/34

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه بیست و یکم آذرماه 1324 بنابر پیشنهاد شماره 28163/21/9/24 وزارت دارایی تصویب نمودند که به خریداران پنبه‌های دولتی اجازه داده شود معادل صد درصد مقدار نخی که از پنبه خریداری حاصل می‌شود پروانه صدور نخ به کشورهای بیگانه داده شود.

تصویب‌نامه رد دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5732                                    نخست‌وزیر

 

شماره 15528                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 بنابه پیشنهاد شماره (22308) وزارت کشور بنابه پیشنهاد شماره (22308) وزارت کشور تصویب نمودند کلیه آجر و آهکی که برای ساختمان بیمارستان اردکان از توابع شهرستان یزد که به وسیله آقای حسن ضیایی موسس بیمارستان مزبور مصرف می‌شود از نظر کمک به ساختمان مزبور و بهداشت اهالی از پرداخت عوارض کوره‌پزی معاف باشد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5829                                    نخست‌وزیر

 

شماره 18198                  2/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 28 آذرماه 1324 بنابر پیشنهاد شماره 98902 وزارت دارایی تصویب نمودند وزارت دارایی مجاز باشد به کسانی که خارج از سهمیه دولت و از ممالکی که خروج قند و شکر مجاز است به طور آزاد قند و شکر وارد نمایند پس از اخذ تعهدی دایر بر این که کالای خود را زیر نظر اطاق بازرگانی تهران و بر طبق مقررات قانون منع احتکار به فروش خواهند رسانید و دریافت ده ریال به عنوان سود بازرگانی دولت مقررات قانون منع احتکار به فروش خواهند رسانید و دریافت ده ریال به عنوان سود بازرگانی دولت برای هر کیلو دستور ترخیص کالا را طبق مقررات به اداره کل گمرک بدهد و اداره کل گمرک مؤظف خواهد بود در هر مورد کلیه مشخصات کالا و واردکننده آن را فوراً به اطلاع اطاق بازرگانی و شهرداری برساند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 573                          نخست‌وزیر

 

شماره 17720                  3/10/24

وزارت کشور

هیئت وزیران بنابه پیشنهاد شماره 5275/58865 وزارت کشور در جلسه اول دی ماه 1324 تصویب نمودند که قراء کمرود و بطارود و سراب و بردون که دهستان کمرود را تشکیل می‌دهد از بخش نور تابع شهرستان بابل مجزا و ضمیمه بخش افجه تابع شهرستان تهران گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5731                                    نخست‌وزیر

 

شماره 14857                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 28024/52929 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1) از بارنامه‌های صادره نسبت به مال‌التجاره‌های آزاد از صد کیلو برای هر بارنامه 15 ریال

2) از ماشین برقی شرکت روشنایی ماهیانه 1400 ریال

3) از کارخانه آراد هاشمیان ماهیانه 300 ریال

4) از کارخانه آراد الله‌وردی ماهیانه 100 ریال

5) از ماشین باباجانی ماهیانه 100 ریال

6) از دستگاه ماشین‌تراش فلز آقای ضیا ماهیانه 300 ریال

7) از کارخانه شرکت فرهاد ماهیانه 500 ریال.

8) از ماشین شرکت نوشابه ماهیانه 3000 ریال.

9) از کارخانه آرد آقای چینی­چیان ماهیانه 1000 ریال.

به نفع شهرداری کرمانشاهان وصول شود تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5716                          نخست‌وزیر

 

شماره 15446                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 برحسب پیشنهاد شماره 167722/50961 وزارت کشور تصویب نمودند که از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1) از هر رأس بز که در کشتارگاه کشتار می‌شود 8 ریال.

2) از هر رأس بزغاله که در کشتارگاه کشتار می‌شود 10 ریال.

3) از هر رأس گوسفند که در کشتارگاه کشتار می‌شود

4) از هر رأس بره که در کشتارگاه کشتار می‌شود 12 ریال.

5) از هر رأس گاو و ماده گاو که در کشتارگاه کشتار می‌شود 20 ریال.

6) از هر رأس گوساله که در کشتارگاه کشتار می‌شود 25 ریال.

7) از هر رأس گاومیش که در کشتارگاه کشتار می‌شود 45 ریال.

8) از هر رأس خوک که در کشتارگاه کشتار می‌شود - 90 ریال.

9) از خیاط‌ها که دکان دوزندگی دارند برابر درجه‌بندی که از طرف انجمن به عمل خواهد آمد از 20 الی 50 ریال.

عوارض به نفع شهرداری خامنه وصول گردد تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5715                          نخست‌وزیر

+++

شماره 15646                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 27369/51251 وزارت کشور تصویب نمودند که تصویب‌نامه شماره 11634/23/6 -324 ملغی و منابع عوارض مصوب ردیف 4 تصویب‌نامه شماره 22348/16/12/323 راجع به عوارض وسائط نقلیه و مسافربری شهرداری اصفهان به غیر از عوارض اتومبیل‌های شخصی که ماهیانه یکصد ریال بقیه از ماهیانه به سالیانه تبدیل و اصلاح گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5727                          نخست‌وزیر

 

شماره 12976                  1/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 11734/9127 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه درآمد عوارض مصوبه شهرداری شهسوار به استثناء عوارض نوشابه مواد نفتی و صدی ده مالیات بر درآمد که کماکان اداره دارایی محل وصول می‌نماید بقیه منابع به وسیله خود شهرداری وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

                                    نخست‌وزیر

 

شماره 15448                  4/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 بر طبق پیشنهاد شماره 22856/4/44252 وزارت کشور تصویب نمودند که از تاریخ صدور این تصویب‌نامه پنج درصد بها مازاد پنبه‌ها که برای کارخانه‌جات عمده تبریز و خارج به وسیله بازرگانان خریداری می‌شود از بازرگانان عمده که مازاد مصرف را برای حمل به خارج خریداری می‌نمایند.

به نفع شهرداری مرند وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5714                          نخست‌وزیر

 

شماره 9910                    5/10/224

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 16994 -31961 وزارت کشور تصویب نمودند از هر بقچه ریسمان محصول کارخانه موتوری نجات یزد دو ریال و از هر یک متر پارچه محصول کارخانه موتوری یزد یک ریال به نفع شهرداری یزد در بافت و به درآمد شهرداری منظور گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

                                    نخست‌وزیر

 

شماره 14416                  7/10/324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 برحسب پیشنهاد شماره 24760 وزارت کشور تصویب نمودند که از کلیه نخ مصرفی شهر یزد اعم از محصول یزد یا خارجه هر بقچه سه ریال و از هر متر پارچه کارخانه‌های موتوری مصرف یزد دو ریال عوارض.

به نفع شهرداری یزد وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

                                    نخست‌وزیر

 

شماره 15536                  4/20/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 24564/39994 وزارت کشور تصویب نمودند که ردیف 5 تصویب‌نامه شماره 22954/12/23 موضوع عوارض میهمانخانه‌ها - مسافرخانه‌ها - خانه‌ها - انبارها - مغازه‌ها - گاراژها - کارخانه‌های سیرجان ملغی و به جای آن از کلیه میهمانخانه‌ها - مسافرخانه‌ها - خانه‌ها - انبارها  - مغازه‌ها - گاراژها - کارخانه‌ها که در اجاره باشد صدی ده مال‌الاجاره ماهیانه از مستاجر به نام عوارض شهرداری دریافت گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5728                          نخست‌وزیر

 

شماره 14750                  4/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره (23559/49861) وزارت کشور تصویب نمودند که عوارض ردیف یک تصویب‌نامه شماره 23758 -30/12/23 مربوط شهرداری سبزوار ملغی و از کلیه معاملات رسمی محضری از خرید و فروش املاک و مستغلات و حتی عمل اجاره و استجاره و قراردادهای ثبتی صدی یک و نیم مبلغ معامله به نفع شهرداری سبزوار دریافت گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5717                                    نخست‌وزیر

 

شماره 11704                  4/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 38261 - 16109 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از چاه‌های مستراح که در کوچه و معابر عمومی هست ماهیانه 5 ریال از مالک و تدریجاً چاه این مستراح‌ها در مدت یک سال مسدود گردد و در خانه‌ها کنده شود به نفع شهرداری بیجار دریافت شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5719                                    نخست‌وزیر

 

شماره 15078                  4/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 25279 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از هر قوطی یا حلب روغن طعام از سوسنگرد به خارج آن در داخله کشور حمل می‌شود ده ریال به عنوان عوارض به نفع شهرداری سوسنگرد وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5720                                    نخست‌وزیر

 

شماره 16258                  4/10/324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 به موجب پیشنهاد شماره 28669/54009 وزارت کشور تصویب نمودند ردیف سوم از تصویب‌نامه شماره 17772 -16/10/23 عوارض جدید شهرداری سنگسر موضوع وصول عوارض از خانه‌های مسکونی غیر اجاره به موجب این تصویب‌نامه لغو می‌گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5726                                    نخست‌وزیر

 

شماره 16512                  4/10/324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 26710/55021 وزارت کشور تصویب نمودند عوارض ردیف 2 تصویب‌نامه شماره 11888/26/6/24 راجع به کارخانه‌های موتوری و غیرموتوری و عوارض ردیف 10 تصویب‌نامه شماره 1858 -26/1/24 موضوع عوارض اماکن عمومی شهرداری اردکان ملغی و به جای آنها عوارض اماکن عمومی و عوارض کارخانه‌های موتوری برابر ردیف 3 تصویب‌نامه شماره 1858 -26/1/24 و ردیف 49 تصویب‌نامه شماره 5614 به نفع شهرداری اردکان وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5722                                    نخست‌وزیر

 

شماره 17274                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 27445 -57381 - وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از هر بقچه نخ محصول کارخانه ریسندگی کاشان و همچنین از هر بقچه ریسمانی که از سایر شهرستان‌ها به کاشان وارد می‌شود از خریدار هر بقچه 5 ریال به نفع شهرداری کاشان وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5723                                    نخست‌وزیر

 

شماره 15422                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 بر طبق پیشنهاد شماره 16789 -32668 وزارت کشور تصویب نمودند عوارض اماکن عمومی موضوع ردیف 7 تصویب‌نامه شماره 23792 -29/12/1323 ملغی و عوارض مزبور برابر تصویب‌نامه شماره 17752 - 16/10/23 به نفع شهرداری تبریز وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5724                                    نخست‌وزیر

 

شماره 15526                  4/10/324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 25757/5104 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه که از صاحبان هر دستگاه کامیون باری که برای حمل و نقل کالا و نفت و بنزین به بندرعباس وارد می‌شوند در موقع خروج مبلغ 150 ریال عوارض شهرداری دریافت گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5725                                    نخست‌وزیر

 

شماره 11708                  4/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذرماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 20343/38249 وزارت کشور به استناد تبصره 1 ماده 8 قانون آموزش اجباری و قسمت ب ماده 3 آیین‌نامه مذکور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه از هر خروار خرمای صادره خرمشهر مبلغ هشت ریال جهت ساختمان دبستان‌ها دریافت و عیناً در اختیار اداره فرهنگ خرمشهر گذارده شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5721                                    نخست‌وزیر

+++

یادداشت ها
Parameter:294291!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)