کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15
[1396/05/28]

جلسه : 175 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یک‌شنبه بیست و نهم خرداد ماه 1328  

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - نطق قبل از دستور آقایان : صدرزاده - تقی‌زاده - عباسی - حاذقی

3 - تقدیم سه فقه لایحه از طرف آقای وزیر کشور راجع به استقلال شهرداری‌ها و لوله‌کشی آب شهر مشهد و شهر تهران

4 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات

5 - تقدیم و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادی جمعی از نمایندگان راجع به قدردانی از خدمات اعلیحضرت فقید

6 - تصویب دو فوریت لایحه استقلال شهرداری‌ها

7 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات

8 - موقع و دستور جلسه آینده - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15

 

 

جلسه : 175

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یک‌شنبه بیست و نهم خرداد ماه 1328

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - نطق قبل از دستور آقایان : صدرزاده - تقی‌زاده - عباسی - حاذقی

3 - تقدیم سه فقه لایحه از طرف آقای وزیر کشور راجع به استقلال شهرداری‌ها و لوله‌کشی آب شهر مشهد و شهر تهران

4 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات

5 - تقدیم و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادی جمعی از نمایندگان راجع به قدردانی از خدمات اعلیحضرت فقید

6 - تصویب دو فوریت لایحه استقلال شهرداری‌ها

7 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات

8 - موقع و دستور جلسه آینده - ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و ده دقیقه قبل از ظهر به ر‌یاست آقای رضاى حکمت تشکیل گردید

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس - آقای اردلان نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟ بفرمایید.

اردلان - عرض کنم در جلسه گذشته چنان چه در صورت جلسه منعکس است نسبت به ماده 126 نظامنامه است که در سر نوشت جلسه امروز ما خیلى مؤثر است و آن این است که پیشنهادات را هیئت رئیسه مطالعه بفرمایند و هر کدام که جامع‌تر است آن را قرائت بفرمایند و الان اگر بخواهند تمام را به ترتیب بخوانند به نتیجه نخواهیم رسید.

رئیس - ترتیب این کار داده شده است آقای کشاورز صدر بفرمایید.

کشاورز صدر - بنده در نطق قبل ار دستورى که در جلسه گذشته کردم اظهار نمودم که همان طور که در شهرستان‌ها یک خانه‌ای‌که اجاره می‌دهند به مستأجر براى مستأجر حق سکوت ایجاد می‌شود بنابراین زارعى که سى الى چهل سال رعیتى کرده براى او هم یک چنین حقى قائل شوند اینجا نوشته شده است که مالک به زارع ملکى را اجازه می‌دهد یک حقى قائل شود. یک موضوع دیگر اشاره کردم که پانزده یا ده در صد اگر به ر‌عیت داده شود فایده ندارد این را باید جمع بکنند به مصرف فرهنگ و بهداشت برسانند و این باز نوشته شده است که 15 یا 10 در صد زارع بدهد خواستم تذکر بدهم که اصلاح بشود.

رئیس - اصلاح می‌شود آقای دولتشاهى بفرمایید

دولتشاهى - در جلسه گذشته در جواب عرایض آینده آقای رئیس فرمودند که نمی‌شود رأى گرفت و دوباره در مقابل فرمایش آقای امیر تیمور گفته می‌شود اگر قسمت آخر او حذف بشود می‌شود در رأى گرفت در ثالث باز گفته می‌شود نمی‌شود رأى گرفت اولاً می‌خواستم عرض کنم و استدعا کنم از مقام ریاست اگر فرض کنیم یک لایحه‌اى داراى 5 ماده است چهار ماده را اگر رأى دادند می‌توانند که آن ماده آخر را رأى ندهند یا خیر و در ثانى این اختلاف نظر از چه بوده است.

رئیس - شما پیشنهادى کردید باید پیشنهاد طورى باشد که بشود رأى گرفت و مخالف با جریان سابق ماده نباشد و این که آقایان بخواهند سه چهار موضوع را در یک پیشنهاد بگذارنند این صحیح نیست باید یک موضوع پیشنهاد شود و آن پیشنهاد هم به موقع داده شود که بشود رأى گرفت طرز پیشنهاد شما هم صحیح نبوده است آقای دکتر طبا بفرمایید.

دکتر طبا - راجع به بیانات جلسه گذشته بنده در خارج سوء تعبیرى شده بود خدمت آقایانى که بنده را می‌شناسند و حضور دارند خواستم عرض کنم که بنده به هیچ یک از همکاران خودم توهین نکردم (صحیح است)

رئیس - آقای حاذقى.

حاذقى - در صفحه دوم روزنامه منعکس است که بنده در جلسه گذشته ضمن تذکر مختصرى عرض کردم براى این که مجلس بتواند تصمیم نهایى راجع به ماده شش و این که افراد خودشان رأى بدهند بگیرد مقتضى است که نظر نهایى دولت هم معلوم بشود مقصودم این بود که در همه جاى دنیا اکثریت مجلس به نظر دولت احترام می‌گذارند این گناهى نیست چون

+++

در خارج منعکس شده است که دولت در تصمیمش دلسرد و ضعیف شده است خواستم نظرش را بگوید و چون یکى از همکارانم مرا تخطئه کردند خواستم بگویم همان طور که در صورت جلسه منعکس است نظرم این بوده که دولت تصمیم نهایى خود را بگوید که ما هم پشتیبانى بکنیم.

وزیر کشور - دولت نظرش را گفته است.

2 - نطق قبل از دستور آقایان : صدرزاده - تقى‌زاده - عباسى - حاذقى‏

رئیس - چند نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند (دستور - دستور) اگر آقایان اجازه بفرمایند به طور اختصار صحبت بشود اگر چه امروز وقت هم دیر است ولى چون آقای صدرزاده فردا مسافرتى می‌کنند به شیراز اجازه داده شود که مختصراً صحبت کنند. بفرمایید آقای صدرزاده.

دهقان - بروند و بیایند صحبت کنند.

اردلان - آقای صدرزاده بعد از خاتمه لایحه انتخابات تشریف ببرید.

صدرزاده - همکاران معظم بنده اجازه می‌دهند تلگراف مختصرى که از شیراز از ناحیه آیهالله آقای حاج سید نورالدین رسیده به استحضار آقایان معظم برسانم و آن این است: از مقام محترم ریاست و رؤساء محترم کمیسیون‌های مجلس استدعا می‌کنم که از لحاظ وظایف دینى و رعایت جهات اجتماعى و صحى کشور به این در خواست توجه فرموده و طرحى را که مورد تصویب کمیسیون مبتکرات هم واقع شده در دستور مجلس قرار دهند. عرض دیگر راجع به وضعیت اقتصادى است که امروز در اکثر محافل و مجالس پایتخت مورد بحث قرار گرفت و همه از سختى و بیکارى می‌نالند (صحیح است) وقتى در مرکز مملکت از مضیقه اقتصادى بحث و گفتگو باشد حال مردم شهرستان‌ها که از بسیارى چیزها محرومند به خوبى معلوم است مطابق تلگرافاتى که اخیراً از فارس داشتم مردم از اوضاع اقتصادى آنجا سخت اظهار نگرانى کرده و از وعده‌هایى که براى بهبود اوضاع با آنها داده شده و به مقام عمل نرسیده، به تظلم آمده‌اند در این دو سال اخیر مردم فارس به پیروى از نظر و توجه خاص اعلیحضرت همایونى از به عمران و آبادى نقاط دور افتاده مرکز هر دسته و جمعیت و بلکه فردى در خور استعداد و توانایى و همت خود دست به فعالیت زدند و اشخاص نیکو‌کار هم از خود آثار خیرى بوجود آوردند و این معنى مورد توجه شاهنشاه معظم قرار گرفت ولى متأسفانه آن طوری که باید و شاید و متناسب با این جنبش باشد از طرف دستگاه‌هاى دولتى وسایل پیشرفت و تسهیلات هنوز فراهم نگردیده - تنها یک وقت را به طور نمونه به عرض مجلس می‌رسانم در سال گذشته کشاورزان فارس در سرما و گرما چغندر به عمل آورده و به کارخانه قند مرودشت تحویل داده‌اند و از محصول آنها هم متاعى مفید و رواج براى کشور بدست آمده که دولت هم از فروش آن ارقام بزرگى استفاده کرده است ولى متأسفانه تاکنون که چند ماه از سال می‌گذرد هنوز کشاورزان به دنبال قیمت آن می‌دوند شاید سایر هموطنان ما در نقاط دیگر کشور هم که کارخانه و چغندر‌کارى است به همین درد مبتلا باشند به هر حال اگر بنا شود که بهاى متاع رواج و مفید مولدین به این نحو به آنها داده شود دیگر انتظار چه کوشش و جنبشى باید از مردم داشته باشیم از جناب آقای ساعد که به حسن‌نیتشان ایمان دارم استدعا می‌کنم که به این موضوعات توجه سریعى مبذول فرمایند و مردم را از یأس و نا‌امیدى نجات دهند و تصدیق بفرمایند که جز آنکه پاى عمل آن هم عمل سریع و فورى به میان آورند به نحو دیگرى نمی‌توان مردم را متقاعد ساخت دیگر در این زمینه فعلاً چیزى عرض نمی‌کنم. همین قدر استدعا می‌کنم که این برنامه 7 ساله را که به نظر اکثر علاقمندان مفتاح سعادت و بهبودى اوضاع در جمیع شئون کشور تشخیص یافته هر چه زودتر به موقع عمل و اجرا گذارند بلکه بهبودى در وضعیت مردم پیدا شود. مطلب سوم بنده راجع به متقاعدین است بسیار به جا است که دولت افرادى را که از لحاظ سن و دوره خدمت به حد نصاب قانونى رسیده‌اند متقاعد می‌سازد و تا‌حدى از بار سنگینى که بردوش دولت و مردم از لحاظ کثرت مسخدمین موجود است بکاهد ولى حال آنها را هم نباید از از نظر دور داشت - دو سه روز قبل تلگرافى داشتم که یک نفر آموزگار که 45 سال به خدمت فرهنگى اشتغال داشته با داشتن عائله سنگین متقاعد شده و در این دوره پیرى و ناتوانى به سختى می‌گذارند 45 سال خدمت پر زحمت و خسته کننده آن هم در راه تعلیم و تربیت ابناء مملکت چقدر ذی‌قیمت است و باید جامعه از این اشخاص و خدمات آنها به نحو شایسته قدردانى کند از جناب آقای وزیر فرهنگ که الحق علاقه خاصى بفرهنگ دارند تمنى می‌کنم که معناً و ماداً وسایل قدردانى از خدمات این قبیل خدمتگذاران را هر چه زودتر فراهم فرمایند و تا آنجا که ممکن است نسبت به وضعیت آنها رسیدگى نمایند که لااقل بعد از چندین سال خدمت که اولاد مردم را تربیت کرده‌اند اولاد و ابناء خود آنها از ادامه تحصیل باز نمانند مستخدم را باید به عده لازم نگاهداشت و چه در دوره خدمت و چه در دوره تقاعد باید و‌سایل آسایش آنها را فراهم کرد که با فراغ خاطر به خدمت دولت بپردازند.

رئیس - آقای تقی‌زاده.

تقی‌زاده - بنده عرض مختصرى دارم قبلاً لازم می‌دانم دو کلمه عرض کنم که این نظامنامه مجلس حق نطق قبل از دستور را به طور مطلق داده مانند سابق نیست که بفرمایند بعضى اجازه خواسته‌اند و آقایان بفرمایند دستور، دستور حتماً به قدر ربع ساعت حق داده شده و این را به طور حاشیه عرض کردم. اما آن قسمتى را که می‌خواهم عرض کنم خیلى مختصر است این هم میسر بود که به صورت یک اعتراضى به صورت مجلس عرض کنم و هم به قول آقای کشاورز صدر به عنوان ماده 90 ولى همان طورى که گفته شد آن را یک حمله‌اى تشخیص نمی‌دهم که به عنوان مدافعه عرض کرده باشم بنده و خواهش و تمنى کردم که باید هم این طور بشود که هیچکس تعصب مخصوصى نداشته باشد که بنده بخواهم حرف دیگرى را مغلطه بکنم به معناى دیگر بگویم اگر معناى دیگر می‌کند می‌تواند توضیح بدهد بنده این جا در جلسه نبودم دیدم که بعضى از عبارات و الفاظ مرا به طورى که خلاف مقصود بنده است صحبت کرده‌اند بنده عرض کردم که رأى مضاعف یعنى این که یک آدم چند رأى داشته باشد این صحیح نیست چه آن به اندازه خانه‌هایى باشد و یا بفرمایید که خانه هم ندارد و توجه بفرمایید خانه مقامش کمتر از حیوانات است یا این که چند گوسفند داشته باشد یا مثلاً چند تا اسب داشته باشد و از براى آن بتواند رأى خودش را بدهد این صحیح نیست بلکه باید رأى خودش را بدهد این را گفتم که رأى خودش را بدهد و در آن روز عرض این که گفتگو می‌شود که رأى کم می‌شود عده آراء کم می‌شود گفتم براى این که رأى کم می‌شود پس هر کسى براى خانه‌هایش، براى اطفالش براى گوسفندانش بتواند استفاده کند! مقصودم این نبود که به مردم توهین کرده باشم و منظورم این نبود که مردم مثل گوسفندند و از آقای ملک مدنى که چندین دوره با ایشان همکارى داشتم و کمال محبت را نسبت به ایشان دارم انتظار نداشتم که این طور کم لطفى بفرمایند ولى من همیشه حمل به صحت می‌کنم عرض می‌کنم که حتماً ایشان اشتباه کرده‌اند و عرض نکردم که ایشان خواستند به این وسیله دلیل بنده را باطل بکنند و اما این را خواستم عرض کنم که گوسفند اصولاً حیوان شریفى است و یکى از اشرف حیوانات است و در بى‌آزارى و کم آزارى مثل است بنده عرض کردم همه ماها کاش بنده خودم هم به اندازه گوسفند بى‌آزار بودم و کم آزار قصدم تلویحى نبوده است یکى از آقایان گفت که شاید تلویح نظرم این بوده که آنهایى که گوسفند را می‌برند به پاى صندوق گر‌گند این قصد را هم نداشتم لهذا امیدوارم که این توضیح کافى باشد و به اصل مطلب برویم اصل مطلب این است که این بدبختی‌ها و بیچاره‌ها این افراد ایلات و دهات، این دهاتی‌ها اینها که جان داده‌اند در راه مملکت همه شریفند و اشرف از بنده هستند ولى هر یک از آنها برود رأى خودش را بدهد (صحیح است) چرا دیگرى رأى او را بدهد؟ بنده از آنهایى هستم که عقیده دارم هر کسى که استقلال رأى دارد آن وقت که می‌بیند آن چیزى که رأى اوست اگر میل دارد به یک عده‌اى می‌دهد و بنده اگر به موافقت به کفایت مذاکرات رأى نمی‌دهم به علت این است که میل دارم مطلب حلاجى بشود بعد از آن ما با انصاف و بی‌غرضى و با وجدان رأى بدهیم.

رئیس - آقای عباسى.

عباسى - سختى و کثرت برف و شدت سرما و طول زمستان پارسال را همه آقایان مسبوق و لازم به تصدیع توضیح نیست مخصوصاً در نقاط سردسیر و کوهستانى که البته شدید‌تر بود (اردلان - صحیح است) در اثر همین سختى و طول زمستان و ماندن برف روى زمین تا یک ماه بعد از عید متأسفانه قسمت اعظم محصول گندم و جو حوزه انتخابیه بنده سقز ، بانه ، تیلکوه، خورخوره . فیض‌الله به یکى پوسیده و از بین رفته و بدبختانه امسال بهار هم باران خیلى کم آمده مثل این که طبیعت خواسته قهر خود را به مردمان بیچاره و زارعین مظلوم آن نواحى نشان دهد در این خصوص تلگراف متعدد به بنده رسیده که براى استحضار آقایان فقط به قرائت دو فقره اکتفا می‌کنم:

ساحت مقدس مجلس شورای ملى رو نوشت جناب آقای نخست وزیر رونوشت وزارت دارایی رونوشت ریاست کل غله و نان رونوشت آقای عباسى نماینده محترم سقز در نتیجه زمستان نظیر سال گذشته و کثرت برف محصول مناطق تیله کوه و خورخوره

که منطقه

+++

کوهستانى و سردسیر است پوسیده و فاسد گردیده است در بهار امسال نیز دوام برف از بذر افشانى بهار مانع اخیراً نیز عدم بارندگى باران مختصر زراعت که باقى بود به کلى از بین رفت مالک و رعایا این دو منطقه در حال حاضر دچار بدبختى و یأس از حیات خود گردیده ما امضاء‌کنندگان ذیل از طرف عموم به مقام تقاضا بر آمده که به نام ترحم باهالى این سامان مقرر فرمایند غله سنندج ضمن رسیدگى به وضعیت فلاکت بار قاطبه اهالى بشعبه غله ایرانشاه دستور فرمایند از موجودى خود تأمین نان اهالى این دو بلوک را فرموده و ما را به مراحم اولیاى امور امیدوار فرمایند محمد حبیبى مظفر حبیبى محمود سلطانى خور خوره کریم هفوردى تیله کو سرمست رشیدى رشید حمیدى خور خوره محمد صلاح شاه پرست خورخوره روفسا سلیمان‌پور خور خوره صلاح سلمانى خور خوره رشید دیوانى خور خوره عبدالله سلطانى خور خوره عطاء الله منصورى تیله‌ کو صالح دوندارى تیله کوه عبدالرضا تیله کو محمد همه ویسى تیله کو على همه ویسى صالح همه ویسى محمد خالصى على منصورى باقى رضایى تیل کوه احمد شفیعى تیله کوه محمد شفیع تیله کوه‏

توسط جناب آقای عباسى نماینده محترم ساحت مقدس مجلس شور ای ملى جناب آقای نخست وزیر رونوشت وزارت دارایی رونوشت ستاد ارتش زمستان بى‌نظیر گذشته به کلی محصول حوزه شهرستان سقز را از بین برده و بدبختانه از دهم فروردین برخلاف هر ساله باران نیامده و موجب وحشت عمومى را از تولید قحطى فراهم نموده زیرا زراعت دیمى قابل چیدن نیست و آبى هم اکثر فاسد شده است اینک دست تضرع و استمداد را به طرف اولیاى امور دراز نموده که تا وقت باقى است مقرر فرمایند به زراعت موجوده بررسى شود در صورت صحت عرایض بندگان به حال رعایاى فلک زده حوزه ترحمى فرمایید چون اهالى شاه‌پرست سقز حق دارد که به اتکاء حسن رفتار به مراحم شاهنشاه محبوب و دولت امیدوار و در این بدبختى مورد عطوفت و کمک واقع گردند حسن پاشا اردلان امیر اصلان اردلان سالم وکیلى صادق صدیقیانى علیرضا اردلان على شیر‌زادى سلیم پاکزاد حسین وکیلى جعفر شیربى درویشى صدیق محمد‌زاده عبدالله فاتح عبدالله اخوان حسن محمد حسین احمدى مالک براکرم و ثوقى محمود شهلایى اخوان على فروزش عبدالله فروزش احمد وکیلى ملک وکیلى محمدامین اردلان محمود.

استدعا از هشت دولت دارم فوراً به عرایض ایشان توجه و یک نفر مأمور صالح و بى‌نظر اعزام و رسیدگى نمایید و در صورت صحت اظهار‌اتشان معلوم و مورد تصدیق مأمور اعزامى واقع شد به حال آن بیچارگان ترحم نموده و اسباب خلاصیشان را از قحطى و گرسنگى فراهم آورند و نگذارند یک ملت شاه دوست و زارع که همه در تولید اقتصادى کشور خدمت شایانى نموده‌اند از بین برود و براى رفاه حال اهالى سقز و بانه دستور دهند سه چهار تا نانوایى از طرف اداره غله و نان دایر نمایند البته این تفصیل که به عرض آقایان رسید کتباً به جناب آقای نخست وزیر و وزیر دارایی و رئیس غله و نان نوشته و عرض کرده‌ام ولى چون ممکن است زودتر توجه نفرمایند و وقت بگذارد این بود ناچار بودم در مجلس مطرح و به عرض نمایندگان محترم برسانم بلکه انشاء‌الله دولت در اعزام بازرس تسریع نماید و همین طور از اهالى منطقه مهاباد به خرابى محصول و اعزام بازرسى تقاضا‌هایى شده است چون مهاباد در مجلس نماینده ندارد علیهذا بنده از دولت استدعا دارم نسبت به آنجا هم توجه و دستور بدهند به تقاضاهاى ایشان رسیدگى به عمل آید.

رئیس - آقای حاذقى.

حاذقى - چهار نکته است که به طور خلاصه و سریع به عرض آقایان نمایندگان محترم می‌رسانم و وارد دستور می‌شویم موضوع اول، عد‌ه‌اى از آقایان اساتید دانشگاه و معلمین به من مراجعه کردند و یک عرضى داشتند که من به آقاین نمایندگان محترم به طور اختصار عرض می‌کنم و آن عرض هم این است که این آقایان گفته‌اند که الان در حدود چهل و چند سال از مشروطیت ایران می‌گذرد پانزده دوره مجلس شور‌ای ملى تشکیل شده در بیشتر از این دوره‌ها اگر توجه بشود به حوزه‌هاى انتخابیه‌اى که آراء زیادى داشته‌اند اکثر افراد با‌سواد مملکت از شرکت در رأى خوددارى داشته‌اند منطقشان هم این بوده است که چون رأى ما مستهلک است در مقابل آراء اشخاصى که ندانسته و نفهمیده رأى می‌دهند بنابراین زحمات و تلاش ما بیهوده است و به هدر می‌رود و چرا ما وقتمان را درباره کارى که می‌دانیم نتیجه ندارد صرف بکنیم استدعا دارند که پانزده دوره است که به این طرز عمل می‌شود یک دوره یا دو دوره هم اجازه بدهند که کار به عکس بشود این همان طورى که در دوره‌هاى گذشته آنهایى که نمی‌دانستند به کى رأى می‌دهند رأى می‌دادند حالا اجازه بدهند که این دوره به عکس بشود یعنى آنهایى که می‌دانند به کى رأى می‌دهند و می‌توانند اسم منتخبین خودشان را بنویسند مطابق نظر دولت طبق این قانونى که به مجلس داده و مطابق نظر عده زیادى از آقایان نمایندگان به همین کیفیتى که ماده ششم را دولت تنظیم کرده و به مجلس شورای ملى داده به همین کیفیت تصویب بشود (سزاوار - این نطق قبل از دستور است؟) چرا حرف بزنند آنهایى هم که می‌توانند اسامى منتخبین خودشان را بنویسند رأى بدهند و دیگر در این زمینه با بیانات کافى آقای تقی‌زاده هیچگونه مجالى براى عرض اضافى نمی‌گذارد این بود که بنده فقط اکتفا کردم به این مختصر و به نظر آقایان می‌گذارم، نکته دوم راجع به قانون تشدید مجازات رانندگان است آقایان در نظر دارند که اوایل دوره پانزدهم دولت یک لایحه‌اى آورد که مجازات رانندگان را تشدید کند تا هر روز از کشته شدن اشخاص بی‌گناه و بینوا که همان طورى که آقای تقی‌زاده الان معذرت خواستند که هیچ نظرى نداشتند به اهانت افرادى را مثل گوسفند زیر می‌گیرند و می‌کشند و خانواده آنها را به روز سیاه و بدبختى می‌کشانند و تازه پس از رسیدگى‌هاى زیادى براى مرتکب آن یکى دو سال یا 6 ماه حبس می‌نویسند ملاحظه بفرمایید در هفته گذشته آقایان شنیدند در میدان تجریش یک اتومبیلى توانست هشت، ده نفر را، مجروح و مقتول سازد و همین طور دیروز آقایان شنیدند که یک اتوبوسى که ظرفیتش 24 نفر است 44 نفر مسافر در توى یک محوطه کوچکى روی هم ریخته با چهار تن بار آورده کنار راننده و شاگرد به سلامتى پیاده شده اند و اتوبوس را با 44 نفر مسافر تسلیم موج رودخانه و صخره‌هاى رودخانه کرده‌اند و در نتیجه به طورى که روزنامه‌ها اطلاع می‌دهند روى بى‌احتیاطى راننده و سهل‌انگارى مأمورین شهربانى این جریان بوجود آمده است آقایان دستگاه مملکتى براى جلوگیرى از تعدى افراد است هر فردى دلش بخواهد به حق دیگرى تجاوز کند به خصوص فرد بى سوادى که متأسفانه از تربیت هم به قدر کافى بهره ندارد شوفر و راننده براى جان مردم ارزشى قائل نیست و حاضر است آنها را تسلیم مرگ کند با فجیع‌ترین وضعى و خانواده‌هاى آنها را به روز سیاه بنشانند (یمین اسفندیارى - آقای حاذقى هر شوفرى هم این طور نیست) و این از وظایف دستگاه شهربانى است مأمورین شهربانى باید به این جریان رسیدگى کنند و نگذارند که افراد از حق خودشان تجاوز کنند آن وقت آقای کهبد که نماینده حوزه کرج هستند می‌گویند رفته‌اند آنجا دیده‌اند که عده زیادى مجروح شده‌اند و از این 44 نفر 14 نفر مرده‌اند (یک نفر از نمایندگان - 21 نفر مرده‌اند) 21 نفر و عده زیادى هم مجروح و دست و پا شکسته که هیچ وسیله بهداشتى نبوده حتى ایشان می‌فرمودند یک آمبولانسى که در بهدارى کرج بوده آن را وزارت بهدارى به تهران آورده است و هیچ وسیله‌اى نبوده است که آنها را به یک مریضخانه یا درمانگاهى منتقل کنند و معالجه کنند بنابراین دولت بایستى نخست به این مسئله حیاتى توجه کند و کمیسیون دادگسترى هم قانون تشدید مجازات رانندگان را زودتر تصویب کند (کشاورزصدر - شور اولش به اتمام رسیده) (دکتر اعتبار - آقا تمام مأمورین شهربانى و متنفذین مملکت خودشان صاحب این اتوبوس‌ها هستند) این را بنده نوشتم بشهربانى و گفتند که معرفى بکنید که کدام افسر شهربانى صاحب اتوبوس است‏.

اگر جنابعالى سراغ دارید بنویسید به من لطف کنید تا بفرستم مسئله سوم راجع به ا‌صلاح دستگاه قضایى است آقایان قضات یک نامه‌اى سر گشاده به همه آقایان نوشته‌اند و توقع آنها این است که خوب است یک توجه اساسى به حسن جریان قضایى مملکت بشود تا این پرونده‌هاى معوقه که در بایگانى داد‌گاه‌ها و دادسراها هست مورد رسیدگى قرار بگیرد و مردم از دستگاه قضایی مملکت دلسرد نباشند این است که از کمیسیون محترم دادگسترى تقاضا مى شود در این لایحه تقدیمى دولت حداکثر توجه براى حفظ حقوق قضات و سرعت جریان محاکمات و رسیدگى به شکایات مردم بشود که دستگاه قضایی مملکت احترام بیشترى در نزد مردم پیدا کند قسمت دیگر توزیع قند و شکر بود این دفعه سوم است که عرض می‌کنم و از آقای وزیر مشاور هم خواهش کردم که به اطلاع دولت برسانند که مردم از این رویه‌اى که وزارت دارایی در توزیع قند و شکر پیش گرفته بى‌اندازه عصبانى و ناراضى هستند باید ترتیبى بدهند که به سود طبقات ضعیف باشد و آن مردمى که بایستى استفاده کنند بتوانند استفاده کنند، اشخاص متمکن می‌توانند قند و شکر را کیلویى 50، 60 ریال بخرند ولى سایر افراد بینوا را همه سنگ آنها را به سینه می‌زنند غذاى عادى آنها عبارت است از چاى و نان چاى می‌خورند فروش قند و شکر نه تنها در تهران بلکه از مشهد که بنده چند تلگراف داشتم که می‌نویسد گروه گروه از مردم می‌آیند در شعبه‌ها و دست خالى بر می‌گردند این است که خواهش می‌کنم دولت توجهى بکند به این مسئله که

+++

فروش قند و شکر به یک صورت مناسبى در بیاید و مردم از این نارضایتى بیرون بیایند.

3- تقدیم سه فقره لایحه از طرف آقای وزیر کشور راجع به استقلال شهرداری‌ها و لوله‌کشى آب شهر مشهد و شهر تهران‏

رئیس - آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - دو سه لایحه است که این جا تقدیم مجلس شورای ملى می‌کنم و از کمیسیون کشور استدعا می‌کنم که هر چه زودتر تکلیف این لوایح را روشن بکند یکى راجع به استقلال شهرداری‌ها است که قبلاً هم لایحه‌اى در این زمینه تقدیم شده بود که بنده آن را پس می‌گیرم و یک لایحه‌ای که مطالعه شده تقدیم مجلس می‌کنم و امیدوارم که این کار زودتر انجام بشود که یک کار مهم و حیاتى است و تا این کار انجام نشود امور شهردارى کشور اصلاح نخواهد شد (صحیح است) یکى دیگر لایحه‌ای است راجع به لوله‌کشى آب شهر مشهد که تقدیم می‌کنم استان قدس رضوى حاضر شده است که لوله‌کشى شهر مشهد را انجام بدهد و چون امتیاز خاصى است که باید انجام بشود استدعا می‌کنم که زودتر تصویب بفرمایید که شهر مشهد لوله‌کشى بشود یک موضوع دیگر راجع به لوله‌کشى شهر تهران است که چون خیلى همه است و تا به حال لایحه قانونى آن تهیه نشده بود بانک ملى حاضر شده است که اعتبار لازم را در اختیار شهردارى بگذارد و در ظرف 25 سال این قرض مستهلک شود به اصطلاح اصل و فرع پرداخته شود این لوایح را تقدیم می‌کنم.

رئیس - این لوایح به کمیسیون‌هاى مربوطه فرستاده می‌شود یک طرحى با قید دو فوریت از طرف آقایان نمایندگان رسیده است که قرائت می‌شود که اگر فوریت آن تصویب شد براى طبع و نشر می‌رود (دکتر اعتبار - خلاف نظامنامه است در آخر جلسه باید قرائت بشود) در اول و آخر جلسه (دکتر اعتبار - خیر قربان در آخر باید قرائت بشود) بسیار خوب در آخر جلسه قرائت می‌شود به شرط این که آخر جلسه مجلس از اکثریت نیفتد.

غائبین جلسه گذشته قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

غائبین با اجازه - آقایان : مهندس رضوى - دکتر راجى - رحیمیان - على اقبال - مهندس هدایت - حسین وکیل - شریعت‌زاده - نیک‌پور - امامى اهرى - عدل اسفندیارى .

غائبین بى اجازه - آقایان : شادلو – اورنگ - قوامى - گنجه - بهار - دکتر شفق - گلبادى - عباس اسکندرى - فاضلى - ناصرى.

دیر آمد گان با اجازه - آقایان : ضیاء ابراهیمى سلطانى - منصف - افخمى - اسدى .

دیر آمدگان بى اجاز ه- آقایان : محمد‌حسین قشقایى - بیات - آقاخان بختیار - مسعود ثابتى - اسلامى - دکتر امینى - هراتى.

 4 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات‏

رئیس - در جلسه پیش پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى مطرح بود حالا قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى قرائت شد)

ماده ششم- دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه کارت انتخاباتى و تا زمانی که کارت انتخاباتى تهیه و تنظیم نشده است با ارائه شناسنامه مسلم که به مهر انجمن خواهد رسید یکى از اوراق مذکور در بالا را از انجمن دریافت می‌نماید و سپس در محلى که در اطاق انجمن براى نوشتن رأى معین شده رأى خود را نوشته به صندوق می‌اندازد.

رئیس - آقای دکتر متین دفترى.

دکتر متین دفترى - بنده به طورى که بعد توضیح عرض خواهم کرد در نظر این است که اینجا بین این دو عقیده‌اى که در مجلس پیدا شده که در مقام خودشان هر دو قابل احترام هستند اختلاف را رفع کنم بنده خیلى متأسفم که در بیان عقیده در بین آقایان یک اظهاراتى شد که وسیله سوء‌تفاهم رفع بشود و با توضیحاتى که بنده عرض خواهم کرد خدمت آقایان این ماده با اتفاق مجلس بگذرد نه این که اقلیت و اکثریت به این مناسبت استدعا می‌کنم که به دلایل بنده توجه بفرمایید بعد هر کس هر نظرى دارد به عنوان مخالف ممکن است اظهار بکند بنده عبارت ماده 6 پیشنهادى کمیسیون را که به عقیده بنده مادهالمواد است این طور پیشنهاد کردم دو مرتبه خودم می‌خوانم که آقایان توجه بفرمایند : دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه کارت انتخاباتى و تا زمانی که کارت انتخاباتى مرتب و تنظیم نشده است با ارائه شناسنامه مسلم که به مهر انجمن خواهد رسید یکى از اوراق مذکور در بالا را از انجمن دریافت می‌نماید سپس در محلى که از طرف انجمن براى رأى نوشتن تعیین شده است رأى خود را نوشته و به صندوق می‌اندازد کمیسیون کشور با قبول این اصل که انتخاب کنندگان باید سواد خواندن و نوشتن داشته باشند متأسفانه آن را موکول به ارائه کارت انتخاباتى کرده است در صورتی که می‌دانند تهیه این کارت به این زودى‌ها میسر نیست بنده تصدیق می‌کنم که معلول کردن کارت انتخاباتى یک اصلاح مهمى هست که از این که کمیسیون کشور به فکر کارت انتخاباتى افتاده است کمال تشکر را دارم اما نمی‌دانم به چه علت کمیسیون اخیراً شرط سواد را که مورد توجه عموم اصلاح طلبان است تعلیق به تهیه کارت کرده است در صورتی که می‌دانید در کشور چند سال وقت لازم است براى این کار بنده می‌خواستم آقایان توجه بفرمایند که کارت انتخاباتى مگر چیست؟ کارت انتخاباتى یک ورقه‌اى است که افراد در ممالک راقیه قبل از شروع انتخابات از اداره ثبت احوال می‌گیرند و در واقع گواهى‌نامه‌اى است که می‌رساند دارنده آن واجد شرایط انتخاب کردن است این کارت چیز دیگرى نیست توجه بفرمایید این کارت انتخاباتى که این قدر در اطرافش صحبت می‌شود یک گواهى‌نامه‌اى است در کشور ما تا‌کنون جاى گواهی‌نامه را اوراق تعرفه گرفته است که در انجمن نظار برأى دهندگان می‌دهند البته وظیفه انجمن نظار است که هر کس براى رأى دادن مراجعه بکند با مطالبه ورقه شناسنامه از او و محرز کردن هویت او و این که ابراز کننده شناسنامه واقعاً صاحب آن است و ساکن محل است و سایر شرایط انتخاب کردن از حیث سن و غیره در مورد او جمع باشد براى او تعرفه صادر کند و به موجب آن تعرفه آن شخص رأى خود را می‌تواند در صندوق بیندازد بنده نمی‌دانم چطور شده است که تا‌کنون با نبودن شرط سواد که بدون تردید و به تصدیق همه منشاء تقلبات است به این تعرفه براى احراز هویت انتخاب کنندگان اکتفا کردیم و حالا که شرط سواد پیش آمده است که خود آن شرط سواد از تقلب در تنظیم ورقه رأى حتماً جلوگیرى می‌کند و آزادى رأى دادن را براى رأى دهنده تأمین می‌نماید آیا باید بگویند تعرفه را غیر کافى بدانیم و کارت انتخاباتى را لازم بدانیم و یک اصلاح اجتماعى تعلیق تقریباً به محال بکنیم آقایان تردید نفرمایید که بهترین طریقه براى تأمین آزادى انتخابات این است که رأى دهنده ورقه خود را در اطاق انجمن یعنى در جایى که از فشار و تهدید مصون است بدست خود تنظیم بکند و در صندوق بیندازد اگر کسى نتواند رأى خودش را خودش تهیه بکند و فقط آلت رأى انداختن از طرف دیگرى بشود بهتر است که اصلا رأى ندهد (عده‌اى - صحیح است) شایسته آزادى اصولاً کسى است که از آزادى بتواند استفاده کند کسى که چشم ندارد یا در تاریکى است مسلماً نمی‌داند زیبایى و جمال چیست و کسى که گوش ندارد موسیقى را نمی‌تواند درک کند. خواندن و نوشتن هم که حداقل سواد است که ما در اصطلاح می‌گوییم کوره سواد براى استفاده از آزادى و حقوق سیاسى مثل قوه باصره و سامعه براى استفاده از جمال و غنا است اهلیت دارا بودن حقوق، این را توجه بفرمایید، اهلیت دارا بودن حقوق در تهران امروز براى هر فردى شناخته شده است اما اهلیت استیفاى حقوق به اصطلاح حقوقیون یعنى استفاده عملى از حق موقوف رشد است که در همه کس نیست صغار و محجورین که داراى همه گونه حقوق مدنى‏ هستند مجاز نیستند همه حقوق خود را اعمال کنند و اگر قبل از رشد حقشان را بدست خودشان بدهند البته آن را به آسانى از کف می‌دهند و نصیب دیگران می‌شود و غاصب مال صغیر را می‌خورد و اگر صغیر محروم و مسلوب‌الحق اظهار عدم رضایتى بکند غاصب مال مغصوب را بر علیه او حربه کرده دمار از روزگارش بر می‌آورد در مورد حق انتخاب کردن هم انتخاب کننده بی‌سواد رأى خود را با فریب یا تهدید اشتباهاً یا کرهاً به کسانى می‌دهد که هرگز میل ندارند او داراى سواد و شعور سیاسى بشود و از بدبختى نجات پیدا بکند. به کسانى می‌دهد که میل دارند او را تا ابد به حال بردگى و گاو شیرده نگاهدارند کسانی که به اصل دوم قانون اساسى استناد می‌کنند که مجلس شورای ملى نماینده قاطبه اهالى مملکت ایران است که در امور سیاسى و معاش وطن خود مشارکت دارند فراموش کرده‌اند که به موجب قوانین طبقاتى که ارزش آنها خیلى زیاد است مطابق قوانین فعلى از حق انتخاب کردن محروم هستند مثل نسوان که نصف نفوس مملکت را تشکیل می‌دهند یا اشخاصى که سنشان از بیست سال کمتر است که اگر حساب کنیم عده‌شان خیلى زیاد است در همین شهر تهران هزاران جوانان و نونهالان باهوش دبیرستان دیده هستند که به موجب قانون حق انتخاب کردن ندارند در صورتی که نوکر بی‌سواد آنها و سپور بی‌سواد کوچه آنها را دسته دسته پاى صندوق می‌برند و اوراقى را که آنها هیچ نمی‌دانند اسم کی‌ها روى آن نوشته شده بدستشان می‌دهند که در صندوق بیندازند آیا به این وضع می‌شود گفت که چون اشخاص کمتر از بیست سال حق انتخاب کردن

+++

محروم هستند، این مجلس نماینده قاطیه اهالى نیست؟ (دهقان - این منطق درست نیست آقای دکتر) (اردلان - کاملاً درست است فرمایش آقا درست نیست) تا آخر گوش بکنید من رضایت همه را جلب می‌کنم.

کشاورز صدر - آقای رئیس پنج دقیقه تمام شده.

رئیس - آقای دکتر متین دفترى به اختصار بفرمایید.

دکتر متین دفترى - مسئله خیلى مهم است مجلس اجازه خواهد داد که من عرضم را تمام کنم (نورالدین امامى - آقا حرف‌هایش خیلى متین است اجازه بدهید بفرمایند) ما نمی‌خواهیم احدى را از حق انتخاب کردن محروم کنیم فقط می‌خواهیم هر کس رأى می‌دهد خودش رأى بدهد و آلت دیگرى نشود و اگر عاجز است برود رفع عجز از خود بکند (عده‌اى - صحیح است) آقایان کسى که چراغ ندارد بهتر است از راه تاریک عبور نکند تا در چاه نیفتد (احسنت) آقایان بیایید و در روزهاى آخر این مجلس با تصویب شرط سواد براى انتخاب کنندگان پایه مشروطیت یعنى حکومت مردم بر مردم را که تا‌کنون به واسطه سوء جریان انتخابات بى‌اثر مانده و نسخ شده است محکم کنیم و این وسیله یک نام نیک تاریخى براى دوره پانزدهم تحصیل کنیم تا آینده‌گان ایراد نکنند که دولت چنین اصلاحى را پیشنهاد کرد ولى مجلس مانع شد و ما را متهم کنند که خواسته‌ایم این ملت تا ابد در ظلمت جهل و نکبت بماند و مانع شده‌ایم که مردم نمایندگانى به مجلس بفرستند که عدالت اجتماعى را در این سر‌زمین بر‌قرار کنند بارى آقایان که به ماده پنجم رأى داده‌اید و درماده ششم هم شرط خواندن و نوشتن را براى انتخاب کننده قائل شده‌اید اجراء آن را موکول به کارت انتخاباتى نکنید (عده‌اى - صحیح است) اینجا هم توجه بفرمایید خواهش می‌کنم توجه بفرمایید بنده هم در پیشنهاد خودم کارت انتخاباتى در دست نزده‌ام و آن را ایفاء کرده‌ام منتها اضافه نمود‌ه‌ام مادام که کارت انتخاباتى تهیه نشده شناسنامه به جاى آن قبول شود (صحیح است) و قید «شناسنامه مسلم» کرده‌ام تا انجمن نظار دقت کند که ارائه کننده شناسنامه واقعاً صاحب آن باشد (صحیح است) تا شناسنامه‌هاى مرده‌ها و اموات را نیاورند در این صورت کارت انتخاباتى یک امر مستحبى می‌شود نه واجب (سلطان العلماء - همه‌اش مستحب است) و اطمینان داشته باشید که اگر انجمن از معتمدین واقعى هر محل تشکیل بشود که غالباً ساکنین محل خود را می‌شناسند و صندوق انتخابات هم از دستبرد محفوظ بماند و مردم در محافظت آن کوشش کنند هیچ جاى نگرانى باقى نخواهد ماند.

رئیس - آقای دکتر متین دفترى خلاصه بفرمایید که یک ربعتان تمام شد.

دکتر متین دفترى - آقایان اصل ماده 6 را با عبارتى که پیشنهاد شده تصویب بفرمایید اگر در فروغ نظرى دارید مثلاً براى ایلات و دهاتى‌ها که مسلم است اکثراً سواد ندارند و در عین حال قسمت مفید و لازم‌الاحترام و مولد ثروت این مملکت را تشکیل می‌دهند باید فکرى کرد که در دوره شانزدهم به کلی از حق انتخاب کردن محروم نمانند و فرصت داشته باشند که تحصیل سواد بکنند براى دوره بعد ممکن است تبصره‌اى در نظرى گرفت که به طور استثناء و ترتیبى که براى آنها مثل سابق آراء شهر‌نشینان با سواد را مغلوب و تحت‌الشعاع ننماید آنها هم بتوانند معدودى نماینده جداگانه به مجلس بفرستند خود بنده این تبصره را در نظر گرفته‌ام که بعد به عرض آقایان خواهد رسید مسلم بدانید بنده کمال حسن‌نیت را دارم و میل دارم که این شرط سواد به بهترین وجهى در مجلس تصویب بشود و همه موافقت بکنند که کسى مخالف این حرف در مجلس نباشد در مورد فرمولى که بنده پیشنهاد کردم ممکن است که آقایان هم فرمول دیگرى بفرمایند و در نظر بگیرند همه اهتمام خواهیم کرد که با یک تبصره‌اى حقوق زارعین و کشاورزان و ایلات ایران را هم حفظ بکنیم براى دوره شانزدهم ولى این اصل که سواد خواندن و نوشتن از اعم اصلاحات این مملکت محسوب می‌شود این را ردش نکنید بنده در تبصره خودم این فرمول را در نظر گرفتم که براى ایلات و کشاورزان استثنائاً در دوره شانزدهم حقى قائل بشویم که بعد از این که تکلیف این پیشنهاد معلوم شد آن مطرح باید بشود.

دهقان - اخطار نظامنامه‌اى دارم طبق ماده 126.

رئیس - دوازده پیشنهاد این طورى رسیده به عقیده بنده این از همه جامع‌تر است ایراد دیگرى ندارد بنده می‌گویم ماده 126 را بخوانند.

دهقان - قربان خیر چون رد شده است پیشنهاد آقای امامى که شبیه این است این را دیگر نمی‌شود طرح کرد.

رئیس - این تطبیق باماده 126 نمى‌کند تشخیص با رئیس است.

دهقان - قربان تشخیص آن وقتى است که نسبت به هیچکدام رأى نگرفته باشند جناب عالى باید مطابق ماده 126 پیشنهاد جامع‌تر را انتخاب بفرمایید بعد رویش رأى بگیرید ولى وقتى مشابهش رد شد دیگر نمی‌شود خوانده شود.

رئیس - آقای آصف.

آصف - خاطر آقایان محترم مستحضر است که بنده در این قسمت همه را به سکوت گذارنده و باصفاى فرمایشات موافق و مخالف قناعت کرده‌ام (صحیح است) ولى دو چیز محرک شد که امروز بنده اینجا یک عرایضى را به عرض برسانم اولاً علاوه از این که دوازده دوره در مجلس شور‌ای ملى قسم یاد کرده‌ام در بدو مشروطیت در منزلى که الان متعلق بجناب آقای قائم مقام الملک حاج آقا رضا رفیع است یک قسم دیگرى را هم بنده یاد کرم در آن موقع آن خانه‌ها متعلق به مرحوم وزیر نظام یعنى سردار کل بود بنده با یک عده از آزادی‌خواهان این کشور یک قرآنى را امضا کردیم که نسبت به قانون اساسى و مشروطیت وفادار باشیم (احسنت) از آن تاریخ تا‌کنون یک موارد مهمى در ایران پیش آمد و بنده عملاً وفادارى خودم را نسبت به این قانون اساسى ثابت کردم (صحیح است) اول مهم‌تر از همه قیام محمد‌على میرزا و سالارالدوله بود بر ضد مشروطیت یگانه کسى که از غرب بر علیه سالار‌الدوله قیام کرد بنده بودم و آقایان بختیارى و مجاهد و آزادی‌خواهان آن روز دوش به دوش براى حفظ قانون اساسى و مشروطیت می‌جنگیدیم دیگران از دولت حقوق می‌گرفتند ولى بنده از مال پدر خرج میک‌ردم و جانم را در کف گذاشته بودم بحمدالله موفق شدیم و بعد نمی‌خواهم وارد جزئیات امر بشوم در تحولات شهریور در قضایاى آذربایجان و مهاباد هم اینجانب وطن پرستى و آزادی‌خواهى خود را عملاً نشان داده‌ام (صحیح است) حالا در اینجا می‌خواهم راجع به ماده 6 و تبصره‌اى که کمیسیون پیشنهاد کرده است عقیده خودم را عرض کنم عقیده بنده از روى همان عقیده و ایمانى است که در دوره زندگانیم تعقیب کرده‌ام حالا هم براى این اصل این عرایض را عرض می‌کنم در ضمن بیانات همایونى سخن راندند علاوه از این که خداوند تبارک و تعالى یک صفات حمیده‌اى را در وجود این شاهنشاه به ودیعه گذشته طرف علاقه تمام افراد ملت ایران است (صحیح است) اهل سنت و جماعت نظر به این که پادشاه عادل را ذوشوکت می‌دانند، علاقه‌مان بیشتر است این موضوع مذهبى موجب می‌شود که بهتر و بیشتر در انجام منویات خیر‌خواهانه اعلیحضرت جدیت کنیم اما اعلیحضرت به دولت امر فرمود لایحه اصلاح انتخاباتى را به مجلس بیاورد و البته همان عقیده‌اى که در وجودشان هست اجازه داده و می‌دهد که نمایندگان موافق و مخالف هم نظریات خود را به عرض مجلس برسانند (صحیح است) بنده از موافقین این تبصره هستم دلایل من هم این است که عرض می‌کنم اولاً هر کس با باسواد مخالف بکند خودش را بی‌سواد به جامعه معرفى کرده است منظور این قسمت نیست منظور این است یک شکافى در قانون اساسى پیش نیاید و مقصود دوم این که ایران سه میلیون عشایر دارد (صحیح است) بنده با اغلب آنها تماس داشته‌ام و دارم از کرد و لر و شاهسون و غیره که یکى از افتخارات بنده این است که موکلین بنده بیشتر از همان عشایرند. لازم می‌دانم بنده جمله‌اى از ایمان و عقیده این عشایر را توضیح بدهم در معاملات بین خودشان کمتر محتاج می‌شوند که به اسناد رسمى مراجعه بکنند با همان عقیده و ایمان ذاتى که خداشناسى و شاه‌دوستى و میهن‌پرستى باشد با همدیگر معامله می‌کنند به این جهت بحمدالله در بین ایشان شمس جلالى هم بوجود نیامده همان رؤساى عشایر به تهران می‌آیند و به افتخار شرف حضور اعلیحضرت شاهنشاه نائل می‌شوند و به انواع توجهات مستفیض می‌گردند.

رئیس - راجع به مخالفت با پیشنهاد است و پنج دقیقه دقیقه بیشتر نمی‌شود صحبت کرد.

آصف - بنده تصور نمی‌کردم در هیچ موردى راجع به نظریات آقای دکتر متین دفترى مطلبى عنوان بشود که بنده مخالفت بکنم. ایشان هم اصولاً با نظر من راجع به عشایر موافقند بنده عقیده‌ام این است با طرز انتخاباتى که در میان عشایر می‌شود لازم است آقایان روشن بشوند که تشکیلات عشایرى شبیه به تشکیلات حزبى است یعنى همان طور که یک کمیته‌اى تصمیمات می‌گیرد و به افراد حزب اطلاع می‌دهد یک عده‌اى از رؤسا و مجربین قوم جمع می‌شوند تصمیم می‌گیرند مثلاً خود آقاى دکتر متین دفترى را کاندید می‌کنند بعد از این که تصمیم آن هیئت به اطلاع سایرین رسید افراد موافقت می‌کنند آنهایى که سواد دارند خودشان می‌نویسند و آنهایى که بیسواد هستند خودشان تقاضا

+++

می‌کنند از روى عقیده و ایمان همان کاندید را برایشان بنویسند و برخلاف بعضى از آقایان که بدون رعایت نزاکت فرمودند یک عده حیوان می‌آیند بنده عرض می‌کنم که یک هیأت انسانى می‌آید به طرف صندوق و آرائش را از روى عقیده می‌ریزد. ما با یکدیگر دعوایى نداریم نظر همه نظر اصلاحى است دولت یک لایحه‌ای آورده و موافق و مخالف نظر خودشان را گفته‌اند بنده عرض می‌کنم اگر چنانچه آقایان این ارقام را نسبت به عشایر که یک عده کثیرى از این پانزده میلیون هستند قائل ندارند مأیوس فرموده‌اند بالاخره برهان قاطع رأى اکثریت مجلس شور‌ای ملى است که همه به آن احترام می‌گذاریم (صحیح است).

رئیس - آقای سزاوار

مخبر - خیلى مایه تأسف است که باز در اطراف ماده 6 و مذاکراتى که می‌شود تصور می‌شود که راجع به موضوع با سواد یا بی‌سواد است که در انتخابات شرکت کنند در صورتی که این طور نیست بنده تصور نمی‌کنم در مجلس شورای ملى افرادى باشند که اینها طرفدارى از جهل و نادانى بکنند هیچ چنین فکرى نیست همان طورى که بنده عرض کردم کمیسیون کشور لایحه دولت را مطالعه کرد و لایحه را که دولت با حسن‌نیت آورده بود کمیسیون کشور نظر داشت که هم به نتیجه قطعى رسیده باشد و هم جلوگیرى از تقلبات شده باشد. آقای دکتر فرمودند که تعرفه انتخاباتى جانشین همان کارت انتخاباتى است این طور نیست تعرفه را ملاحظه بفرمایید حسن می‌رود به جاى حسین بی‌سواد یک ورقه شناسنامه هم ممکن است بگیرد. این تعریفى که فرمودند که این تعرفه انتخاباتى همان کارت انتخاباتى است این طور نیست کارت انتخاباتى اگر بنا شد بین تمام افرادی که باید شراکت کنند در انتخابات این مملکت توزیع و تقسیم شود، این هویت کامل شخص است حتى وضعیت اخلاقى از جهت این که صلاحیت آن را دارد در انتخابات و رأى دادن شرکت بکند یا نکند در آن معین شده ولى تعرفه انتخاباتى، تعرفه‌اى که تا‌کنون داده می‌شده بیش از این نیست که یک کسى مراجعه می‌کند با یک ورقه شناسنامه‌اى که معلوم نیست مربوط به او هست یا نیست این را می‌دهد و تعرفه‌اى می‌گیرد پس تعرفه نمى‌تواند جانشین کارت انتخاباتى که کمیسیون کشور پیش‌بینى کرده است بشود مضافاً به این که یکى از پیش‌بینى‌هایی که شده جلوگیرى از تقلب است اگر بنا باشد با همان شناسنامه باشد اگر یک کسى با چند شناسنامه با فرض این که بگوییم سواد نوشتن هم داشته باشد، با چند شناسنامه رفت شرکت کرد. (یکى از نمایندگان - ماده جزایى پیش‌بینى کرده مجازات دارد) بله ماده جزایى سابق هم بوده، اگر رفت شرکت کرد با یک شناسنامه توانست چند دفعه رأى بدهد این نقص غرض است بنابراین کمیسیون کشور با مطالعه کامل پیش‌بینى کرد که اگر دولت موفق نمى‌شود براى دوره شانزدهم کارت انتخاباتى را تهیه بکند براى دوره هفدهم آماده بکند که دوره هفدهم شرکت کنند (عده‌اى - صحیح است) بنابراین هیچگونه نظر مخالفى همان طور که جلسه قبل توضیح دادم، راجع به این که یک عده‌اى طرفدار با سواد باشند و یک عده‌اى طرفدار بی‌سواد، همچو چیزى در بین نیست. کمیسیون کشور هم اکثریت قریب به اتفاق آن طرفدار این هستند که باید طبقه با‌سواد در انتخابات شرکت بکنند اما به چه طرز؟ به این طرز که اسمش را بیاوریم صورت قانونى بگذاریم در لایحه اما در معنى همان تقلبات سابق بشود این صحیح نیست این نقض غرض است بنابراین خواهش می‌کنم آقای دکتر متین دفترى پیشنهادشان را مسترد کنند انشاء‌الله تا دوره آتیه مقدماتى کار فراهم شود

رئیس - پیشنهادى رسیده به امضاى بیش از پنج نفر که نسبت به پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى با ورقه رأى گرفته شود. قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

امضا‌کنندگان پیشنهاد می‌نماییم نسبت به پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى با ورقه اخذ رأى شود صدرزاده - دکتر عبده - صادقى - معتمددماوندى - حائرى‌زاده - مسعودى - نورالدین امامى - اردلان .

حائرى‌زاده - پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى را مجدداً قرائت کنید.

رئیس - پیشنهاد را مجدداً قرائت کنید توجه بفرمایید. (مجدداً قرائت شد)

ملک مدنى - اجازه می‌فرمایید در آیین‌نامه سابق ممتنع و مخالف نبود حالا که آیین‌نامه عوض شده باید توضیح داده شود که اشتباه نکنیم.

رئیس - البته ممتنع به حساب نمی‌آید و رأى مثبت مناط اعتبار است یعنى اگر رأى مثبت با ورقه دادند تصویب می‌شود.

ملک مدنى - پس الان که عده حاضر 98 نفر است باید 49 نفر رأى بدهند یعنى اگر 50 تا مثبت نداشته باشد قبول نشده است.

رئیس - بله اگر نصف به علاوه یک با امضاء یعنى 50 نفر رأى مثبت بدهند تصویب می‌شود.

دهقان - اگر امتناع کرد از رأى دادن در حکم مخالف است.

رئیس - بلى.

مکى - اسامى رأى دهندگان باید نوشته شود؟

رئیس - باید امضاء داشته باشد رأى با ورقه اخذ رأى شروع می‌شود، الان عده حاضر 104 نفر است (اسامى آقایان نمایندگان براى اخذ رأى به ترتیب ذیل خوانده شد)

آقایان : عباس نراقى - شریعت‌زاده - معتمد دماوندى - اردلان - دکترفلسفى - عبدالقدیر آزاد - حاذقى آشتیانى‌زاده - رفیع - دکتر بقایى - یمین اسفندیارى - دکتر معظمى - دکتر اعتبار - برزین - مکى - محمدعلى مسعودى - حائرى‌زاده - صفوى - دکتر عبده - ابولقاسم امینى - امیرتیمور - مسعود ثابتى - سید على بهبهانى - صاحبدیوانى - کهبد - سزاوار - منصف - اسدى . اعراز - نیک‌پى - آصف - محمود محمود - صادقى - سید هاشم وکیل - لیقوانى - بهار - دکتر مجتهدى - دکتر ملکى - نبوى - وثوق - دکتر مصباح‌زاده - کشاورزصدر - سلطان‌العلماء - احمد دهقان - رضوى شیرازى - مشایخى - قبادیان - کفایى - ملک مدنى - دولتشاهى - نصرت الملک - ملکى - افخمى - صاحب جمع - کامل ما‌کویى - قهرمان - عباس مسعودى - دکتر متین دفترى - بوداغیان - باتمانقلیج - مامقانى - نورالدین امامى - بهادرى - فتحعلى افشار - مکرم - شریعت‌زاده - پالیزى - ظفرى - امیر‌حسین ایلخان - صفا امامى - مهدى ارباب - معین‌زاده - گرگانى - ابوالقاسم بهبهانى - عرب شیبانى - عباسى - سلطانى - ضیاء ابراهیمى - سالار بهزادى - خوئیلر - امیر نصرت اسکندرى - حاج میزا حبیب‌الله امین - احمد اخوان - ناصرالدین ناصرى - شهاب خسروانى - ملک‌پور - عامرى - ارباب رستم گیو - تقی‌زاده - احمدفرامرزى - هراتى - نواب - غضنفرى - حسن اکبر -  خسرو قشقایى - عزیز اعظم زنگنه - ناصر ذوالفقارى - محمد ذوالفقارى - دکتر آشتیانى - فولادوند - صدرزاده - دادور - موسوى.

(پس از شماره آراء چهل و شش ورقه سفید نتیجه شد)

رئیس - از 104 نفر عده حاضر 46 رأى موافق است بنابراین پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى تصویب نشد.

اسامى موافقین - آقایان : ملک‌پور - احمد فرامرزى - شریعت‌زاده - ارباب گیو - دکتر متین دفترى - بوداغیان - مامقانى - اردلان - محمود محمود - محمدعلى مسعودى - هاشم وکیل - دکتر بقایى - شریف‌زاده - حسین مکى - حاذقى - آزاد - یمین اسفندیارى - حائرى‌زاده - معتمد دماوندى - دکتر فلسفى - حبیب‌الله امین - تقی‌زاده - نورالدین امامى - شهاب خسروانى - دکتراعتبار - دکتر عبده - اسدى - حاذقى - بهار - معین‌زاده - دکتر مصباح‌زاده - محمد ذوالفقارى - سلطان‌العلماء - کفایى - دکتر مجتهدى - دکتر ملکى - عرب شیبانى - دکترآشتیانى - ناصر ذوالفقارى - مسعود ثابتى - دادور - خوئیلر - صدرزاده - سالار بهزادى - ابوالقاسم بهبهانى - عباس مسعودى .

اسامى مخالفین - آقایان : لیقوانى - ارباب - مشایخى - قبادیان - نبوى - آشتیانى‌زاده - خسرو قشقایى - عامرى - عباسى - غضنفرى - باتمانقلیج - ضیاء ابراهیمى - افخمى - ملک مدنى - ملکى - نواب دولتشاهى - کهبد - صاحبدیوانى - بهبهانى .

مخالف بى‌اسم چهار ورقه ممتنع 31 ورقه رئیس - این پیشنهاد تصویب نشد.

مکى - رد هم نشده است آقا نظام‌نامه را بخوانید، ممتنع را مخالف حساب نمی‌کنند.

رئیس - نظامنامه را مطابق کدام ماده بخوانم مطابق نظامنامه باید ماده‌ای که طبق آن اخطار می‌شود ذکر شود.

مکى - ماده 150

رئیس - بسیار خوب 53 رأى مثبت می‌خواست

دماوندى - ماده 150 را بفرمایید قرائت شود.

رئیس - ماده 150 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد) ماده 150 رأى دادن در مجلس بر سه قسم است با قیام و قعود- علنى- رأى مخفى ماده 151 به طور کلى در تمام مسایل با قیام و قعود رأى گرفته می‌شود مگر در موارد ذیل.

رئیس - این دلیل است بر این که نصف به علاوه یک باید رأى مثبت بدهند بنده خودم موافقم که رأى داده شود ولى رأى نداند. ماده 166 را قرائت کنید.

+++

(ماده 166 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 166- هر یک از نمایندگان در کلیه مسایل مطروحه که منتهى به اخذ رأى می‌شود باید رأى خود را نفیاً یا اثباتاً اظهار کند در صورتى که امتناع نماید جزء موافق یا مخالف محسوب نخواهد شد و در هر مطلبى طبق قانون اساسى باید نصف به علاوه یک عده حاضرین در جلسه نسبت برد یا قبول آن مطلب صریحاً رأى دهند و در غیر این صورت آن مطلب بلاتکلیف می‌ماند.

مکى - بلاتکلیف است.

دکتر فلسفى - رد نشده است.

رئیس - تصویب هم نشده.

جمعى از نمایندگان - رد هم نشده است.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای شریعت‌زاده به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده ششم به ترتیب زیر اصلاح شود - ماده ششم - دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده (که باید باسواد باشد) به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه شناسنامه یکى از اوراق مذکور در ماده فوق را از انجمن دریافت می‌نماید سپس در محلى که در اطاق انجمن براى نوشتن رأى معین شده رأى خود را نوشته به صندوق می‌اندازد.

تبصره 1- دولت مکلف است ضمن سر‌شمارى مملکت کارت‌هاى انتخاباتى را که باید قبلاً تهیه شده باشد به اشخاصى که حق انتخاب کردن دارند تسلیم نماید در انتخابات دوره 17 قانونگذارى داشتن کارت انتخاباتى الزامى خواهد بود.

تبصره 2- ترتیب تهیه کارت انتخاباتى و توزیع آن طبق آیین‌نامه‌اى که باید به تصویب کمیسیون کشور مجلس برسد معین خواهد شد.

رئیس - قسمت اول این پیشنهاد تصویب نشده است تبصره‌ها را می‌شود رأى گرفت قسمت اول همان پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى بود (معتمد دماوندى - وقتى بلاتکلیف شد باید پیشنهادات مشابه خوانده شود) آقای شریعت‌زاده بفرمایید.

شریعت‌زاده - بنده اجازه می‌خواهم و از آقایان استدعا می‌کنم موقع مهم کنونى را تشخیص بدهند و توضیحات رفقاى خودشان را با دقت گوش بدهند اینجا گفته شده است که پیشنهاد بنده مشابه با پیشنهاد جناب آقای دکتر دفترى است (صحیح است) در صورتى که در پیشنهاد ایشان تصریح به لزوم با سواد بودن نشده است و در پیشنهاد بنده تصریح شده که رأى دهنده باید با سواد باشد بنابراین پیشنهاد بنده هم متن هم تبصره‌اش غیر از پیشنهاد ایشان است (صحیح است) از این جهت بنده می‌خواهم در پیشگاه نمایندگان ملت توضیحاتى به عرض برسانم ولى استدعا می‌کنم به مقتضاى علاقه‌اى که به آینده مملکت دارند به آن توضیحات با کمال خونسردى و مهربانى گوش بدهند اگر مقرون بحقیقت و متکى به منطق بود بپذیرند و الارد کنند به نظر بنده لغت دمکراسى و مفاد عمومى قوانین ما متضمن لازم با سواد بودن است زیرا وقتى که قانون رأى دهندگان را ملزم می‌کند که باید رأى مخفى باشد مخفى بودن رأى متضمن شرط با‌سواد بودن است بنابراین اگر ما اینجا تصویب می‌کنیم که باید انتخاب کنندگان یعنى رأى دهندگان با‌سواد باشند یک حقیقتى را تأیید کرده‌ایم و مفاد عمومى قوانین خودمان را تأیید کرده‌ایم زیرا در دموکراسى ما رأى دادن باید مخفى باشد و مخفى بودن متضمن شرط با‌سواد بودن است (یکى از نمایندگان - کجا اجرا می‌شود؟) استدعا می‌کنم اگر آقایان مطلبى داشته باشند جاى بحث و انتقاد پشت این کرسى خطابه است طبق نظام‌نامه قطع کلام ناطق صحیح نیست بنابراین در استدلال اگر آقایان نظرى داشته باشند در حدود قانون می‌توانند بفرمایند (بعضى از نمایندگان - بفرمایید) عرض کردم که طبق مفاد عمومى قوانین ما هیچ جاى تردید نیست باید رأى دهنده به طور مخفى رأى بدهد و این الزامى متضمن بلکه صریح او شرط با‌سواد بوده است بنابراین طبق مفاد عمومى قوانین ما هر کس که می‌تواند رأى خودش را بنویسد یعنى باسواد است حق اظهار رأى دارد (صحیح است) حالا ممکن است که بعضى از آقایان انتقادى داشته باشد نسبت به این قوانین عرض می‌کنم، انتقاد نسبت به قوانین مجوز نااطاعتى نیست هر قانونى که وجود دارد لازم الاطاعه است بنابراین نظر به این که طبق قوانین ما رأى مخفى است و الزام مخفى بودن رأى همان شرط باسواد بودن است تصریح بلزوم باسواد بودن بر طبق قانون است (صحیح است) اما راجع به کارت انتخابات بنده معتقد هستم خود آقایان باید بیشتر دقت کنند که یک پیشنهادى یا یک قانونى اجرایش عملاً در موقع خودش مقدور باشد (صحیح است) کارت انتخابات از آن مطالبى است که باید با یک مقدماتى با یک ترتیبى در سر‌تاسر مملکت بین کسانی که می‌توانند رأى بدهند توزیع بشود (صحیح است) و این عمل به این زودى غیر ممکن است (احسنت) از این نظر بنده پیشنهاد کردم که دولت در موقع سرشمارى از جمله وظایفی که دارد باید کارت‌هاى انتخاباتى توزیع بکند زیرا ما از نظر تعهد بین‌المللى که داریم آخر 1950 در سرتاسر مملکت سرشمارى را انجام بدهیم و بهترین موقع همان موقع است که در موقع سرشمارى مملکت به کسانی که صلاحیت انتخابات را دارند کارت انتخاباتى هم داده شود از این نظر تبصره را پیشنهاد کردم و در اینجا هم تصریح کردم که دولت مکلف است در انتخابات دوره 17 کارت انتخاباتى را حتماً توزیع بکند بنده استدعا می‌کنم که آقایان به اهمیت موقع توجه کنند و از قوانین دموکراسى خودشان اطاعت کنند و با این پیشنهاد موافقت کنند.

سزاوار - یک دفعه دیگر قرائت شود.

مکى - اخطار دارم.

رئیس - این قسمت اول مشابهش تصویب نشده تبصره‌هایش قرائت می‌شود.

نورالدین امامى - در این دو پیشنهاد اختلاف هست نمی‌شود مشابه داشت.

رئیس - تبصره‌ها را قرائت کنید قسمت اول تصویب نشده است.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 1- دولت مکلف است ضمن سرشمارى مملکت کارت‌هاى انتخاباتى را که باید قبلاً تهیه شده به اشخاصى که حق انتخاب کردن دارند تسلم نماید در انتخابات دوره 17 قانونگذارى داشتن کارت انتخاباتى الزامى خواهد بود.

تبصره 2- ترتیب تهیه کارت انتخاباتى و توزیع آن طبق آیین‌نامه‌اى که باید به تصویب کمیسیون کشور مجلس برسد تعیین خواهد شد.

رئیس - حالا این در صورتى که ماده‌اش تصویب نشده تبصره‌ها را به چه صورت می‌شود رأى گرفت؟ (اردلان - بنده اخطار نظام‌نامه‌اى دارم) (مکى - بنده هم اخطار دارم آقای رئیس) اخطار شما بر طبق چه ماده‌اى است؟ (مکى - راجع به همان ماده 166) بفرمایید.

مکى - می‌خواستم عرض کنم همان طور که در آخر ماده نوشته است پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى بلاتکلیف است پس پیشنهادهاى دیگر خوانده می‌شود و رأى گرفته می‌شود اجازه بفرمایید طبق همین ماده مخالفین هم شمرده بشود که چند نفر مخالف چند نفر ممتنع چند نفر موافق بوده اگر اکثریت نسبى در دفعه‌هاى بعد حاصل شد بالاخره برنده است آقای دکتر معظمى استاد دانشگاه باید رأى خودش را بدهد و معلوم شود مخالف است یا موافق است.

رئیس - آقای اردلان شما هم بفرمایید.

اردلان - غرض ما این نیست که پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى تصویب شده است ما می‌گوییم بلاتکلیف مانده است بنابراین پیشنهادات مشابهش باید قرائت شود.

مکى - این جا گفته است بلاتکلیف پس موردش کجا است؟

رئیس - آقای سزاوار.

مخبر کمیسیون کشور - جناب آقای شریعت‌زاده اگر توجه فرموده باشند با تبصره 2 ماده شش نظرشان تأمین است زیرا همین طوری که آقا در این تبصره پیش‌بینى کردند که براى دوره 17 دولت را مکلف کردند که باید کارت انتخاباتى تهیه کنند و آیین‌نامه‌اش را تهیه بکند و در دسترس آن اشخاصى که واجد شرایط هستند بگذارد در تبصره 2 هم التفات بفرمایید جناب آقای شریعت‌زاده نظر آقا تأمین است زیرا تبصره 2 می‌گوید در صورتى که دولت بتواند کارت‌هاى انتخاباتى را قبل از شروع انتخابات دوره 16 تهیه بنماید براى این که تأخیرى در انتخابات دوره 16 روى ندهد اجراى ماده ششم موکول به انتخابات دوره 17 خواهد بود بنابراین اینجا یک تفاوتى دارد که کمیسیون کشور تنها راه را منحصر نکرده است که دولت در دوره 17 این کار را بکند باز هم در اختیار دولت گذاشته است یعنى اگر توانستند در دوره 16 کارت انتخاباتى را تهیه بکند به این صورتى که در ماده 6 ذکر شده رأى می‌گیرند و اگر نشد در دوره 17، به نظر بنده آقا با این تبصره نظرتان تأمین است و بهتر است که این پیشنهاد را مسترد بفرمایید.

نورالدین امامى - آقای رئیس من اخطار آیین‌نامه‌اى دارم.

رئیس - شما مثل این که نمی‌خواهید توجه بفرمایید من گفتم که اگر یک موضوعى در مجلس مطرح بشود نصف به علاوه یک رأى مثبت داشته باشد تصویب شده اما اگر پیشنهادى رسیده که مشابه با آن نباشد می‌شود رأى گرفت.

نورالدین امامى - این کلاً بلاتکلیف و معنایش چیست جناب آقای رئیس؟

رئیس - چرا شلوغ می‌کنید پس بگویم تصویب شده است؟ (امامى - بلاتکلیف یعنى این که به پیشنهاد دومى رأى بگیرید) بنده می‌گویم در

+++

پیشنهاداتى که مشابه نیست ولى در همین موضوع است می‌شود رأى گرفت (شریعت زاده - جناب آقای رئیس بنده عرض داشتم) بفرمایید.

شریعت زاده - عرض کنم حضور جناب آقای رئیس مجلس شورای ملى که این عنوان مشابه بودن پیشنهاد بنده ناشى از دقت کافى نیست زیرا که در پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى تصریح نشد به لزوم باسواد بودن در پیشنهاد بنده در متنش تصریح شده که رأى دهنده باید باسواد باشد ...

رئیس - پس معناى باسواد چیست؟

شریعت‌زاده - .. بنابراین مشابه نیست استدعا می‌کنم در این باب به متن پیشنهاد بنده توجه بفرمایید.

رئیس - میگوئید باسواد باشد مشابه با او نیست؟ اگر سواد نداشته باشد چیزى نمی‌تواند بنویسد تبصره‌هایى که پیشنهاد کرده‌اند قرائت می‌شود و رأى گرفته می‌شود.

(به شرح زیرقرائت شد)

تبصره 1- دولت مکلف است ضمن سرشمارى مملکت کارت‌هاى انتخاباتى را که باید قبلاً تهیه شده باشد به اشخاصى که حق انتخاب کردن داشته باشند تسلیم نماید در انتخابات دوره 17 قانونگذارى داشتن کارت انتخاباتى الزامى خواهد بود تبصره 2 ترتیب تهیه کارت انتخاباتى و توزیع آن طبق آیین‌نامه اى که به تصویب کمیسیون کشور مجلس شورای ملى برسد تعیین خواهد شد. رئیس - اجازه بدهید تکلیف ماده که معین شد به تبصره‌هاى الحاقى رأى می‌گیریم پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای معتمد دماوندى به شرح زیر قرائت شد.)

به جاى ماده 6 و تبصره‌هاى 1 و 2 ماده مزبور شرح آتى را پیشنهاد می‌کنم.

دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه شناسنامه و مشخص شدن هویت او یکى از اوراق آراء را با علامت مخصوصى که قبلاً از طرف وزارت کشور به قدر کافى تهیه و در اختیار انجمن‌هاى اصلى و فرعى و شعب گذاشته و ممهور به مهر انجمن مرکزى می‌باشد از انجمن دریافت و سپس در محلى که در اطاق انجمن براى نوشتن رأى معین شده رأى خود را شخصاً نوشته و تا نموده و بعد ورقه را در حضور انجمن در صندوق انداخته خارج می‌شود.

رئیس - مشابه است (معتمد دماوندى - مشابه نیست آقا خیلى فرق دارد) یک «تانموده» علاوه دارد حالا بفرمایید.

معتمد دماوندى - این همین پیشنهادى است که دولت در لایحه تقدیمى خودش به مجلس شوراى ملى به جاى ماده شششمى در کمیسیون تغییر و تبدیل پیدا کرد داده بود بنده بعد از این که لایحه در کمیسیون تصویب شد به این صورت که ملاحظه فرمودید و باعث جار و جنجال فراوان شد در نتیجه پا فشارى عقیده خودم اینجا توهین به من شد فراوان و آقایان همکاران محترم هر کدام بدون جهت و من غیر حق و همچنین یک همکار دیگر عزیز بنده هم در خارج توى روزنامه خودش یعنى در مجله هفتگى خودش و من افتخار می‌کنم که همیشه هدف این توهین‌ها در این قبیل مسایل که صددرصد به نفع ملت ایران است و از او طرفدارى می‌کنم بشوم و دیگر نیایم اینجا اضافه کنم که من چه دارم و چکار دارم در میان طبقات و به داشتن فامیل زیاد و این که ریشه دارم فقط همین قدر عرض می‌کنم که ان اکرمکم عندالله اتقیکم ولى اگر بنده ریشه ندارم باید در نزد خدا روسفید باشم افتخار می‌کنم که من از این قبیل توهینات بشود. این همین پیشنهادى است که جناب آقای دکتر اقبال در لایحه پیشنهادى دولت تقدیم مجلس شوراى ملى نموده‌اند عیناً بدون کم و کاست بدون این که چیزى اضافه بکنم اینجا پیشنهاد کردم استدعاى من این است که هیئت محترم دولت تشریف دارند جناب آقای نخست وزیر هم فرمودند که نظر دولت این است که طبقه باسواد رأى بدهد و جناب آقای دکتر اقبال هم جداً از لایحه خودشان پشتیبانى کردند باز هم بنده الان موقعیت را غنیمت شمردم و استدعا می‌کنم مجدداً تأیید بفرمایند آنچه را که به مجلس شوراى ملى تقدیم شده بنده که چیزى اضافه نکردم، این پیشنهاد بنده هم با پیشنهادى که جناب آقای دکتر متین دفترى کرده بودند هیچ شباهتى ندارد زیرا در آن یک مطالب دیگرى بود و پیشنهاد بنده بسیار ساده است و حتى تبصره‌ها را هم بنده فعلاً چون مقدماتش به هیچ وجه فراهم نیست تقاضا کرده‌ام که حذف بشود استدعا می‌کنم که رأى بگیرند.

رئیس - این مشابه است.

اردلان - آقای رئیس شما جواب ندادید که فرق بین رد شدن و بلا تکلیف ماندن چیست؟ پیشنهاد جناب آقای دکتر متین دفترى رد نشده است بلکه بلاتکلیف این است که مشابهش را می‌شود رأى گرفت.

رئیس - می‌نویسد به پیشنهادات مشابه رأى گرفته نمی‌شود فقط قرائت می‌شود 12 تا این جور پیشنهاد هست پیشنهاد می‌کنم دیگر قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای کفائى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره 2 ماده ششم به طریق زیر اصلاح شود. تبصره 2 در صورتى که دولت نتواند کارت‌ها‌ى انتخاباتى را قبل از شروع انتخابات دوره 16 تهیه نماید براى این که تعویقى در انتخابات دوره 16 روى ندهد اجراى تبصره 1 ماده ششم موکول به انتخابات دوره 17 خواهد بود و در دوره 16 با ارائه شناسنامه خواهد بود.

رئیس - آقای کفایى.

کفایى - عرض کنم در تبصره ماده ششم انتخابات را موکول کرده است به دوره هفدهم یعنى تهیه کارت انتخاباتى. بنده نمی‌خواستم عرض کنم این که در تبصره 2 نوشته شده است اجراى ماده ششم موکول به دوره هفدهم است بنده پیشنهاد می‌کنم که در دوره 16 با شناسنامه با سواد رأى بدهد و در دوره هفدهم کارت انتخاباتى داشته باشد و اجراى تبصره 1 ماده ششم موکول بدوره 17 رد شد.

سزاوار - رد شد.

رئیس - آقای ارباب مهدى مخالف؟ بفرمایید.

مهدى ارباب - بنده با اجازه آقایان می‌خواستم یک عرضى بکنم مثل یک مریضى که می‌آید یک دل درد مختصرى داشته که خطرى هم متوجه او نبوده دو دسته جراح رسیده‌اند شکم او را پاره کرده‌اند و مشغول مشاجره شده‌اند تا این مریض بمیرد شما سى روز دیگر وقت دارید به آخر دوره 15 خطر و ضرر فترت بی‌نهایت بیشتر از آن موضوعاتى است که اینجا طرح شده ممکن هم نیست به عقیده بنده براى دوره شانزدهم موجباتى که آقایان میل دارند فراهم شود و براى وضع هر گونه سوء تعبیرى لازم می‌دانم که این نکته را به عرض آقایان برسانم که اگر امر دایر شود که با سوادها رأى بدهند براى بنده مفیدتر است زیرا در تمام بلوچستان با‌سوادهایش در زاهدان هستند در زاهدان هم به بننده با یک مهر و محبتى رأى می‌دهند فرض این نشود که بنده براى خودم صحبت می‌کنم من از لحاظ مصالح مملکت و از لحاظ پیش نیامدن فترت این عرض را می‌کنم حالا هر کس به فکر خودش مشغول است توضیحاتى می‌دهد مواظب عمل هم نیست که رد عمل چه پیش می‌آید حسن جریان انتخابات به عقیده بنده مربوط به این حرف‌ها نیست مضافاً به این که هر چند طبقات بیسواد این مملکت مستقیماً و مستقلاً در امر انتخابات شرکت نکنند با این حال نمی‌شود میلیون‌ها مردمى که همه گونه زحمت این کشور را دارند متحمل می‌شوند سربازى می‌کنند زراعت می‌کنند جان می‌کنند موجبات زندگى یک عده باسواد را فراهم می‌کنند اینها را از چنین حقى محروم کرد مگر موجبات باسواد کردن آنها را فراهم کرد و بعد از ایشان این حق را سلب کرد بنابراین بنده با این پیشنهاد موافقت می‌کنم.

رئیس - یک نفر مخالف بیشتر نمی‌شود صحبت کند این پیشنهاد هم می‌ماند براى بعد چون مربوط به تبصره است الان خود ماده مطرح است آن پیشنهاداتى که مربوط است به تبصره‌ها است قرائت می‌شود بعد رأى گرفته می‌شود مثل تبصره آقای شریعت‌زاده. یک اشتباهى گمان می‌کنم براى آقایان رخ داده در این ماده 166 که می‌نویسد در رد یا قبول مجلس باید رأى بدهد این این طور است همیشه که این طور عمل شده اگر یک گزارشى آمده به مجلس باید در قبولش رأى بدهند اگر یک گزارش رد آمد مثلاً یک اعتبارنامه‌اى را آوردند که کمیسیون رد کرده بود آنجا هم باید برایش رأى گرفت معناى این ماده این است حالا هر چه آقایان بفرمایند براى رد یا قبول باید مجلس رأى بدهد فایده ندارد یک موضوع ردى است به مجلس می‌آید و یک موضوع قبول. اگر اجازه می‌دهید چون وقت خیلى نمانده یک لایحه دو فورى آقای دکتر اقبال آورده‌اند باید با آن رأى گرفته شود یکى هم طرحى است از طرف جمعى از نمایندگان با دو فوریت چون نیمساعت بیشتر وقت نداریم قرائت می‌شود.

5 - تقدیم و تصویب دو فوریت طرح پیشنهادى جمعى از نمایندگان راجع به قدردانى از خدمات اعلیحضرت فقید.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى : خواهشمندم طرح تصمیم زیر را مقرر فرمایید در مجلس شورای ملى قرائت و رأى گرفته شود. سلطانى ،

ساحت مقدس مجلس شورای ملى : نمایندگان ملت ایران با توجه به تحولات عظیمى که در دوره زمامدارى و سلطنت اعلیحضرت شاهنشاه فقید رضاشاه پهلوى در شئون مختلف کشور به وقوع پیوست و با سنجش و مقایسه دقیق بین این ترقیات نجات‌بخش و اوضاع تأسف‌انگیز دوره‌هاى قبل از آن اعلام می‌دارند: از لحاظ ابراز خلوص عقیدت و حق‌شناسى ملت

+++

ایران در برابر مقام جلیل و خدمات بى‌نظیر اعلیحضرت شاهنشاه فقید و تجلیل از تحول عظیمى که آن اعلیحضرت در کلیه شئون مملکت بوجود آورد و فصل جدیدى در راه تجدید دوران مجد و عظمت تاریخى ایران باز کرده‌اند (احسنت) و در واقع سلطنت با شکوه آن اعلیحضرت مبدء نهضت اقتصادى و اجتماعى و فرهنگى و مظهر نشو نیرو و غرور ملى بوده است و از این جهت ملت حق‌شناس ایران همواره آن شاهنشاه را به نام کبیر یاد کرده است از این رو به پیروى از نیت ملت ایران امضاکنندگان زیر اتخاذ تصمیم ذیل را با قید دو فوریت پیشنهاد می‌کنیم - مجلس شوراى ملى : به پاس حق‌شناسى ملت ایران تصویب می‌کند عنوان رسمى سرسلسله دودمان عظیم‌الشأن پهلوى اعلیحضرت رضاشاه کبیرخواهد بود این تصمیم باید دو لوحه‌اى طلا حک و در آرامگاه شاهنشاه فقید نصب گردد (صحیح است).

رئیس - قریب به شصت امضاء دارد و دو فوریت دارد و البته وقتى فوریت‌ها تصویب شد براى طبع و نشرفرستاده می‌شود و بعد از 24 ساعت یعنی در جلسه بعد مطرح می‌شود فوریت اول مطرح است آقای مکى مخالفید؟ بفرمایید.

مکى - البته هیچکس منکر نیست که شاه سابق یک خدماتى به این مملکت کرده است (نورالدین امامى- خیلى خدمات کرده یک خدمت نیست) اجازه بفرمایید بنده مطالبم را عرض کنم آقایان هم رأى خودشان را خواهند داد ولى همیشه باید قضاوت منصفانه باشد یعنى در یک جریانى شما نیست به هر یک از سلاطین ایران اگر نگاه کنید بعد از اسلام به این طرف ما سلاطین بزرگ زیاد داشتیم تمام سلاطین بزرگ ایران یک صفات خوبى داشته‌اند که یک صفات بدى هم داشته‌اند یک نقاط ضعفى داشته‌اند مجموعه آنها را بعد از صد سال صد و پنجاه سال که از مرگ آنها گذشته است دنیا و مورخین در تاریخ قضاوت کرده‌اند الان در این لایحه پیشنهادى از طرف آقای سلطانى بنده می‌خواهم عرض کنم (امامى - خیلى ها امضاء کرده‌اند آقای مکى هشتاد امضا دارد) بنده می‌خواهم عرض کنم در رژیم گذشته یک کارهاى خوبى شده است یک کارهاى بدى هم شده است من به استناد ادعانامه‌اى که آقای دکتر عبده دادستان دیوان کیفر صادر کرده‌اند و به استناد حکمى که آقای برزین رئیس دادگاه دیوان کیفر صادر کرده‌اند و رژیم گذشته را آقایان محکوم کرده‌اند.

امامى - آقا اجازه ندارد این حرف‌ها را بزند.

رئیس - آقای مکى حالا موضوع مطرح نیست بعد از طبع و نشر وقتى مطرح شد صحبت بفرمایید.

مکى - بنده همین راجع به فوریتش می‌خواهم عرض کنم این یک موضوعى نیست که ما همین طور در اینجا قضاوت کنیم که یک چنین چیزى هست باید صد سال صد و پنجاه سال دیگر رویش قضاوت بشود که مجموعه خدمات شاه سابق مفید یا مضر به حال مملکت بوده کارهاى خوبش زیادتر بوده یا کارهاى بدش یا به اصطلاح نقاط ضعفشان زیادتر بوده البته ایشان کارهاى بزرگ خیلى در این مملکت کرده‌اند البته به کارهاى خوبشان ملت سر تعظیم فرود مى‌آورد ولى کارهاى دیگرى هم هست که نسبت به آنها البته بایستى قضاوت شود این است که بنده خواستم عرض کنم که بلافاصله با یک قیام و قعود این کار را نکنیم طبع و توزیع بشود برود در کمیسیون عقیده مخالف و موافق هم رویش اظهار بشود.

برزین - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - لزومى ندارد طبع و توزیع می‌شود بعد مطرح می‌شود. رأى گرفته می‌شود به فوریت اول آقایانی که با فوریت اول موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است آقای نورالدین امامى موافقید؟ (امامى - بلى) آقای کشاورز صدر موافقید؟ (کشاورز صدر - موافقم) آقای حائرى‌زاده (بعضى از نمایندگان - نیستند) (گفته شد مخالفى نیست) مخالفى ندارد رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانی که موافقند قیام کنند (اغلب بر‌خاستند) تصویب شد.

6- تصویب دو فوریت لایحه استقلال شهرداری‌ها

رئیس - یک لایحه دیگرى است به قید دو فوریت که قرائت می‌شود.

(به شرح زیرقرائت شد)

مجلس شورای ملى : چون قوانین و مقررات مربوط به شهرداری‌ها که به تدریج از بدو مشروطیت تا‌کنون به تصویب رسیده با مقتضیات کنونى وفق نمی‌دهد و لازم است مداخله و مشارکت ساکنین شهرها و قصبات در اداره امور محل سکونت بیشتر شده و توجه آنها به مسئولیت مهم اجتماعى و ملى خویش روشن گردد بالنتیجه حسن جریان و سرعت به کارهاى محلى داده شود لذا در پیروى از نیات اعلیحضرت همایونى شاهنشاهى که همیشه دولت را متذکر این معنى می‌فرمایند لایحه‌ای مشتمل بر هفت فصل و شصت ماده و 30 تبصره تقدیم و استدعاى تصویب ماده واحده ذیل را با دو فوریت دارد.

ماده واحد - وزارت کشور مجاز است لایحه قانونى شماره 23573- 28 ر 3 ر 28 ضمیمه راجع به شهرداری‌ها را پس از تصویب دو ثلث اعضاء حاضر کمیسیون فعلى کشور به موقع اجراء گذارده و پس از آزمایش در عمل چنانچه نواقصى در آن مشهود گردد رفع و قانون مزبور را تکمیل نموده مجدداً براى تصویب مجلس شورای ملى پیشنهاد نماید لایحه مزبور در کمیسیون مطرح و پس از شور اول چاپ و پخش خواهد شد تا نمایندگان نظریات خود را در موضوع لایحه ظرف هشت روز به کمیسیون بدهند دستور دوم پس از گذشتن هشت روز به عمل خواهد آمد.

نخست وزیر - وزیر کشور

رئیس - آقایان از وضع شهرداری‌ها و همین طور از تشکیل و ترتیب انجمن شهر خوب اطلاع دارند این لایحه به قدرى مفصل است که با عمر مجلس وفق نمی‌دهد (صحیح است) و این در حقیقت یک اختیارى است که می‌دهند به کمیسیون کشور فوریت اول مطرح است (معتقد دماوندى - بنده مخالفم) بفرمایید.

معتمد دماوندى -  از این حسن‌نیت دولت که به پیروى از نیات خیر‌خواهانه شخص شخیص اعلیحضرت همایونى شاهنشاهى مبنى بر اعطاء اختیارات به ساکنین شهرها و اهالى است عموم ملت ایران سپاسگزارند ولى مخالف بنده مبنى بر این بود که ای کاش این لایحه را چند روزى زودتر مى‌آورند و می‌دانند که ما از مواد آن قبلاً اطلاع می‌داشتیم و چاپ می‌شد (وزیر کشور - چاپ می‌شود) آخر به انجمن می‌رود و این دربست در اختیار انجمن خواهد بود. اى بسا که انجمن به پیشنهادات مفید اصلاً توجه نکند مثل این که دیدیم لایحه به این مفیدى که واقعاً به نفع ملت ایران بود و دولت هم با کمال حسن‌نیت او را تقدیم مجلس شورای ملى کرد در کمیسیون کشور به چه صورتى در آمد و عاقبت هم چه ایستادگى رویش شد و من قطعاً هم می‌دانم که این لایحه تصویب نخواهد شد و تلاش هم بی‌مورد است (صحیح است) و باز اربابان به این کرسی‌ها تکیه می‌زنند و سرنوشت رعایاى بد بخت را معین می‌کنند (دهقان - آقا درست نمی‌گویى این حرف‌ها چیست می‌زنى خودت چطور انتخاب شدى؟) بنشین سر جایت، شما نباید دخالت بکنید.

دهقان - آقای رئیس اجازه ندهید به مجلس توهین کند.

رئیس - هر دو باید ساکت باشید. آقای معتمد دماوندى شما هم باید راجع به مطلب صحبت کنید.

معتمد دماوندى - ما از دولت بسیار متشکر می‌شویم در صورتی که در این لایحه اجازه میدادند (من نمی‌دانم ممکن است که در این لایحه هم اجازه داده باشند) که رؤساى انجمن‌ها را اهالى شهرها بدون واسطه و بدون این که برگردیم به انتخابات قرون وسطى و دو درجه‌اى انتخاب کنند خود مردم رؤساى انجمن‌ها را در لفافه انتخابات یک درجه‌اى انتخاب بکنند.

وزیرکشور - خود مردم انتخاب می‌کنند.

رئیس - آقای معتمد دماوندى در اصل موضوع حالا وارد نیستیم این فوریت است که حالا بحث می‌کنیم وقتى مطرح شد اینها را بگویید.

معتمد دماوندى - دیگر مطرح نمی‌شود در کمیسیون طرح می‌شود.

رئیس - نخیر- حالا می‌رود براى طبع و نشر بعد هم ماده واحده مطرح می‌شود.

معتمد دماوندى - بسیار خوب بنده عرضى ندارم و پس گرفتم مخالفت خودم را.

کشاورز صدر - بنده موافقم.

7- بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات.

رئیس - آقای معتمد دماوندی مخالفت خودشان را پس گرفتند . رأی گرفته می‌شود به فوریت اول آقایانی که موافقند قیام کنند.(اکثر برخاستند)تصویب شد.فوریت دوم مطرح است مخالفی نیست؟(گفته شد - خیر) رأی می‌گیریم به فوریت دوم این لایحه آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد مراجعه می‌شود برای طبع و توزیع و بعداً مطرح می‌شود.

7 - بقیه مذاکره در اطراف گزارش کمیسیون کشور راجع به انتخابات 

رئیس - برمی‌گردیم به قانون انتخابات. پیشنهاد آقای حائرى‌زاده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم در تبصره دوم ماده ششم سطر سوم حذف شده به جاى آن نوشته شود اوراق شناسنامه عوض کارت‌هاى انتخاباتى خواهد بود.

حائرى‌زاده - حالا اگر تبصره‌ها هم مطرح است بنده توضیح بدهم.

رئیس - حالا تبصره‌ها مطرح نیست متن ماده مطرح است وقتى به تبصره‌ها رسیدیم و رأى خواستیم بگیریم توضیح بدهید پیشنهاد آقای دکتر فلسفى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می‌کنم که به جاى جمله در سطر دوم «کارت انتخاباتى» نوشته شود شناسنامه‌اى که عکس رأى دهنده به آن ملصق باشد.

رئیس - آقای دکتر تبصره است یا ماده است (دکتر فلسفى - پیشنهادى کرده‌ام بنده که جزء ماده

+++

باشد) آنچه که آقای دکتر متین دفترى پیشنهاد کرده بودند این بود که شناسنامه مسلم باشد ایشان معتقدند که داراى عکس باشد. این مشابه نیست؟ (بهادرى - پس بگیرید آقای دکتر فلسفى) بفرمایید توضیح بدهید.

دکتر فلسفى - عرض کنم بنده پیشنهاد کردم که به شناسنامه عکس رأى دهنده مطلق باشد لذا این قسمت کارت الکترالى که ما در اینجا پشنهاد کردیم تقریباً و تلویحاً روح این لایحه را از بین بردیم یعنى تعلیق به محال می‌کند و این لایحه عملى نیست این است که بنده پیشنهاد کردم که به جاى کارت الکترل رأى دهنده شناسنامه خودش را که عکس مطلق به آن شده است بدهد و اگر ادعاى تقلب هم می‌شود بنده می‌خواهم بپرسم که این تقلب چه جور است وضع فعلى که تقلبش زیاد‌تر است. این است که بنده استدعا می‌کنم به این پیشنهاد رأى داده شود.

رئیس - آقای مخبر.

مخبر - این پیشنهاد آقای دکتر فلسفى گویا از عمل دور باشد زیرا شناسنامه ما همه داراى عکس نیست و در دهات و قصاب به هیچ وجه عکس ندارد. باز هم دولت اگر بخواهد این را عملى کند زحمتش از کارت انتخاباتى کمتر نیست (دکتر فلسفى - این خیلى آسان است) عرض کنم که اصلاً عکاس در دهات نیست و این کار را اگر دولت بخواهد الزام بکند که روى هر شناسنامه‌اى باید عکس صاحب شناسنامه زده شود این هم یک مدتى وقت لازم دارد و بنابراین این هم کمتر از تهیه کارت اتنخاباتى زمان لازم ندارد و بنابراین خواهش می‌کنم شما هم این پیشنهادتان را پس بگیرید.

معتمد دماوندى - هر کس که کاندید است عکاس بیاورید.

رئیس - آقای معتمد دماوندى من مجبورم به شما تذکر بدهم بفرمایید آقای امیر تیمور.

امیر تیمور - بنده تعجب می‌کنم از اینک بعضى از آقایان فکر می‌کنند که عیب انتخابات شاید در قانون انتخابات بوده که می‌خواهند قانون انتخابات را اصلاح کنند تا معایب آن برطرف شود عیب انتخابات در جریان انتخابات بوده است و مداخله دولت‌ها بوده که انتخابات را بر‌خلاف مصالح مملکت و مطابق میل و دلخواه خودشان جریان می‌دادند و من فکر می‌کردم آقای تقی‌زاده که واقف هستند وقتى تشریف می‌آورند این جا این حقیقت را اعتراف کنند قانون همیشه مجرى صحیح می‌خواهد انتخابات موقعى که در رأس انجمن نظارت مشیرالدوله نشسته باشد انتخابات با کمال صحت و شرافت انجام می‌شود و موقعى که به یک مشیرالدوله قلابى محول می‌شود این افتضاحاتى که مى‌بینید راه می‌ا‌فتد والا قانون که اشکالى ندارد حالا امیدوار هستم که در آتیه دولت‌ها و مجریان با حسن‌نیت دقت بکنند و انشاءالله قانون صحیحى اجراء بشود اما راجع به پیشنهاد آقای دکتر فلسفى خیلى متأسفم عرض کنم که ایشان شاید فکر کردند که تمام ایران همین تهران است که تمام وسایل فراهم است من به شما اطمینان می‌دهم که شاید نصف اهالى این مملکت اصلاً عکس و وسایل عکاسى را ندیده‌اند وسایل عکاسى فراهم نیست در نقاط مختلف این کشور و این پیشنهاد جنابعالى خود به خود مستلزم حداقل سى میلیون خرج براى این ملت بدبخت فقیر است سى میلیون آن هم با فقدان وسایل ما اینجا براى تفریح و تفنن که نباید بنشینیم و قانون بگذرانیم بنده دلم می‌خواهد که تمام اوراق هویت آن ها زرنگارى باشد ولى نمی‌شود که عزیزم باید به بینند که به چه نحو امکان دارد واقعا الان در نقاطى که هنوز عکاسى را ندیده‌اند و عکاس وجود ندارد عملى نیست من تقا‌ضا می‌کنم که این پیشنهاد خودتان را پس بگیرید.

رئیس - پیشنهاد آقای دکتر فلسفى این است که هر کس شرکت می‌کند در انتخابات شناسنامه‌اش داراى عکس باشد که نتواند دو سه جا رأى بدهد رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقای دکتر فلسفى آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (جمعى بر خاستند) مورد توجه نشد پیشنهاد آقای نورالدین امامى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مطابق دستور ماده 147 آیین‌نامه پیشنهاد می‌کند لایحه موقتاً مسکوت بماند

رئیس - آقای نورالدین امامى،

کشاورز صدر - سى نفر امضاء کنند.

نورالدین امامى - ماده 147 صریح است که می‌گوید هر یک از نمایندگان حق دارد از مجلس کتباً تقاضاى نماید که طرح یا لایحه قانونى که به مجلس مراجعه شده است موقه یا دائماً مکسوت بماند، در این قبیل موارد در خصوص رد یا قبول این تقاضا قبل از این که در موضوع اصلى بحث شود پس از توضیح مختصر پیشنهاد کننده و پاسخ آن از طرف یک مخالف که باید با رعایت اختصار کامل به عمل آید.

رئیس - اولاً به موجب این ماده یک نفر هم حق دارد این پیشنهاد را بکند ولى قبل از بحث در لایحه و وقتى در لایحه بحث شد دیگر نمی‌شود این کار را کرد والا یک نفر هم نمی‌تواند ولى ممکن است (نورالدین امامى - یعنى من حق ندارم توضیح بدهم؟) توضیح بدهید رأى نمی‌گیرم بفرمایید.

نورالدین امامى - عرض کنم دولت با یک حسن‌نیتى در آخر عمر این مجلس این قانون را با سلام و صلوات آورده و ملت ایران تماماً گوش به ز‌نگند که ما کى همت خواهیم کرد که در آخر این دوره رو سیاه از مجلس بیرون نرویم من از جناب آقای ساعد استدعا می‌کنم بیش از این ما را در پیشگاه ملت خجل نکنند و خودشان این لایحه را پس بگیرند این لایحه را (همهمه نمایندگان) دیدید که ما امروز با چه افتضاحى مواجه شدیم؟ مرتجعین در مقابل ما صف‌بندى کردند و نخواهند گذاشت که یک کار صحیحى بکنیم (خنده نمایندگان)

رئیس - آقایان توجه بفرمایید پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده ششم پس از سطر اول و سطر پنجم پس از کلمه پس از ارائه نوشته شده شناسنامه و همچنین تعیین هویت او ..

رئیس - مشابه است پیشنهاد آقای حائر‌ی‌زاده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره دوم حذف شده و بعد از عبارت به اطاق انجمن وارد شده اضافه شود در دوره 16 پس از ارائه شناسنامه و در دوره 17 تا آخر ماده تصور می‌کنم اگر اصلاح فوق بشود اشکال مرتفع است.

رئیس - این تبصره است یا اصلاح ماده بود (حائرى‌زاده - اصلاح ماده بود) یک مرتبه دیگر قرائت کنید. (مجدداً قرائت شد) یعنى پس از ارائه شناسنامه خودش رأى خودش را بنویسد؟ (حائرى‌زاده - بلى) بسیار خوب این همان بود که پیشنهاد کردند (حائرى‌زاده - در اینجا تفکیک شده اجازه بفرمایید توضیح بدهم روشن بشود) توضیح ندارد فقط قرائت می‌شود چون پیشنهادهاى مشابه آن رد شده است، پیشنهاد آقای مسعود ثابتى قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست مجلس شورای ملى : خواهشمندم ماده شش به طریق زیر اصلاح گردد :

ماده ششم - دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه شناسنامه یکى از اوراق مذکور در بالا را از ظرفى که اوراق مخلوطاً در آن ریخته شده بر داشته سپس در محلى که در اطاق انجمن براى نوشتن رأى معین شده است رأى خود را نوشته به صندوق می‌اندازد.

رئیس - این همان است که رد شده.

دکتر بقایى - آنجا مخلوط نداشت.

مسعود ثابتى - اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم.

رئیس - فقط فرق این این است که نمره ردیف ندارد.

مسعود ثابتى - اجازه بفرمایید اصولاً موافقت و مخالفت راجع به این لایحه یک طرز خاصى شده خلاصه آنهایی که موافقند سواددار رأى بدهد و آنهایی که مخالفند هر دو یک حرف را می‌زنند او می‌گوید باسواد این هم می‌گوید باسواد منتهى یک دسته با باسواد کامل موافقند یک دسته با باسواد ناقص و کسی که نقاشى کند بنده آن یکى هستم که ... (همهمه نمایندگان) اجازه بفرمایید این کارت الکترال و شبیه بودن با الکتریک و این حرف‌ها که به قول یکى از رفقا گفت ما در این مملکت الکتریک نداریم و موضوع را به هم زدیم در بیست سال پیش ما در این مملکت کارت الکترال داشتیم تا پنج روز انجمن مشغول توزیع تعرفه بود، مى‌نشستند تشخیص می‌دادند که چه اشخاصى واجد شرایطند براى رأى دادن بعد هم مى آمدند با ارائه این کارت‌هاى الکترال 20 سال پیش رأى می‌دادند این بازى کارت الکترال اسباب زحمتى شده است براى چه؟ براى این که من اصلاً مخالفم باید همین شناسنامه را بدهند این جزء تشریفات رأى دادن است که رأى خود را بنویسد یا نقاشى کند اسم را این اسمش سواد داشتن نیست چرا سواد را بد نام می‌کنید سواد همین است که بیاید برود آنجا ثابتى را بتواند نقاشى کند و برگردد تمام شد؟ نه آقا من با رأى دادن یعنى انحصار کردن رأى به باسواد مخالفم بلى بنده مخالفم ولى با این که شناسنامه‌اش را نشان بدهد این جزء تشریفاتش است و باید رأى هم این طور

+++

بدهد اما این که بنده گفتم که در ظرف مخلوط باشد و نمره ردیف نباشد براى این که وقتى شما می‌گویید رأى مخفى است این نقض غرض است شماره ردیف را وقتى شما می‌دهید به فلان بلوک، درست توجه کنید شما به انجمن فرعى این اوراق را می‌دهید مثلاً اوراق رأى از ده هزار است تا 12 هزار آنجا که رأى می‌دهند مطابق معمول ما هم دیده‌ایم که در انجمن‌هاى فرعى می‌گویند امروز حسن‌آباد و حسین‌آباد می‌آیند فردا هم تقى‌آباد و رحیم‌آباد اینها اسمشان که در دفتر به شماره نوشته شده و آن شماره ردیفش هم رأیشان است وقتی که آراء را می‌خوانند معلوم می‌شود که هر کس به کى رأى داده است و به کى رأى نداده است (دکتر طاهرى - معلوم نیست) خیلى خوب معلوم است این قضیه اتفاق افتاده ما خودمان در یکى از انجمن‌هاى نظار 36 نفر را وقتى دعوت کردند ما در آنجا کاندیدى داشتیم و تبلیغ می‌کردیم کاندیدهاى ما اشخاص داده بودند و وقتى تمام شد ما دیدیم رفته‌اند در خانه عمر و زید و دارند از آنها مؤاخذه می‌کنند، این را از کجا فهمیدند؟ بعد ما آمدیم این اوراقی که پخش می‌کرده‌اند اینها نمره ردیف داشته تا آخر این کاغذ ورقه سفیدی که داده‌اند بنده عرض می‌کنم که این اوراق نمره ردیف دارد ولى آنجا که می‌دهند نباید نمره ردیف داشته باشد باید این اوراق را مثلاً هزار تا که می‌دهند مخلوط باشد جون این نقض غرض است شما درست توجه کنید عرض می‌کنم یک بلوکى را در نظر بگیرید که هزار تا رأى می‌دهند آن کتابچه‌ای که آراء در آن است از شماره هزار تا دو هزار مال آنجا است این هزار تا دو هزار شماره‌اش معین است اسم اشخاص را هم که می‌نویسند حسن پسر حسین پس تطبیق می‌شود و معین می‌شود بعد چون رأى خوانده می‌شود معلوم است که آراء از صد تا 200 را به محمود آبادی‌ها داده‌اند از سیصد تا چهارصد را به فلان آبادى داده‌اند این کاملاً معلوم است (صحیح است) باید رأى مخلوط باشد (یمین اسفندیارى - کاملاً صحیح است) رأى مخلوط باید بگیرند باید مخلوط باشد تا معلوم نشود، اینجا نمره ردیف نوشته است می‌گوید با شماره ردیف به قدر کافى تهیه کنند ما پیشنهاد کردیم که ردیف ندهند.

رئیس - پس در پیشنهاد شما می‌گویید که ردیف ندهند باقیش را که مشابه است رأى نمی‌گیریم آقای سزاوار.

مخبر - آقای ثابتى یک اشتباهى کرده در شماره ردیفى که وزارت کشور تهیه می‌کند البته سابقاً هم همین طور بوده است حالا هم عمل همین است براى فلان قصبه یا فلان حوزه دو هزار تعرفه می‌دهند این دو هزار تعرفه سابقاٌ عمل این بوده که شناسنامه که دست کسى بوده حسن پسر فلان این می‌رفت رأى خودش را می‌انداخت و حالا هم با همان نمره ردیف می‌اندازند دو هزار رأى هم از تویش در می‌آید مثلاً آقای مسعود ثابتى 1600 تا از لحاظ کلى وقتى سر صندوق را بخوانند معلوم است این به شماره ردیف مربوط نیست (مسعود ثابتى - مربوط است) اشتباه می‌کنید از نظر کلى وقتى که نتیجه آراء بدست آمد این معین است، این هم نباشد معین است، این هم باشد معین است زیرا الان هم که دو هزار تعرفه می‌فرستیم براى یک جایى آن کسى که اکثریت دارد معلوم می‌شود که محمود‌آباد یا حسین‌آباد به کى رأى داده است اما این که فرمودید این طور نیست و نظر بنده این است که جنابعالى استر‌داد بفرمایید چون وارد نیست.

رئیس - قسمت اول رد شده فقط راجع به ردیف است که شماره ردیف نداشته باشد و اوراق را مخلوط بدهند آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) مورد توجه شد آقای وزیر دارایی.

وزیر دارایی - چند روز قبل از این به مناسبت حاضر شدن خبر کمیسیون بودجه استدعا کرده بودم از آقایان که توجه بفرمایند که بعد از لایحه انتخابات لایحه بودجه مطرح بشود آقایان هم موافقت فرمودند ولى چون هنوز رأى گرفته نشده و مطابق آیین‌نامه باید دستور جلسات با رأى مجلس باشد می‌خواستم استدعا کنم آقایان موافقت بفرمایند که بعد از این که لایحه انتخابات تکلیفش روشن شد اول آن لایحه سازمان برنامه که آن هم کارش خیلى معطل است (صحیح است) و خیلى هم مختصر است تصویب شود و بعد لایحه بودجه مطرح شود این را استدعا می‌کنم که به این دو موضوع توجه بفرمایند و مجلس رأى بدهد که پس از لایحه انتخابات اول لایحه سازمان و بعد لایحه بودجه مطرح بشود.

رئیس - مخالفى نیست با این نظر؟ (گفته شد - خیر) آقایانى که با این نظر آقای وزیر دارایی موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - بنده خیلى متأسفم که مجلس شورای ملى پیشنهاد آقای مسعود ثابتى را درست توجه نفرمودند که عملى نیست به هیچ وجه عملى نیست چطور ما ردیف نکنیم باید به مطبعه گفت نمره یک بزن بعد سه بزن، این عملى نیست براى این که آن چیزى را هم که ایشان فرمودند نتیجه‌اى ندارد زیرا کاندید‌ها در همه جا معین هستند و اعلان می‌شود و همه می‌دانند که کى‌ها کاندید هستند و بعد هم وقتى رأى می‌دهند فقط اسم کسى که هست ثبت می‌کنند آن نمره هم که هست ثبت می‌کنند که مثلاً نمره 2 یا سه داده‌اند فقط این در عمل براى ما تولید زحمت میکند هم براى مطبعه و هم براى ما (رئیس - ردیف داشته باشد ولى براى حوزه‌ها ردیف نفرستند) آن هم که آقای رئیس می‌فرمایند که نمره ردیف ندهند باز هم چه فرق می‌کند بالاخره خواهند که از نمره 50 تا نمره 100 را اینجا داده‌اند این هم اثرى ندارد.

رئیس - پیشنهاد آقای دکتر اعتبار قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده 6 به شرح زیر اصلاح شود

ماده 6- دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه کارت انتخاباتى یکى از اوراق مذکور در بالا را که اسامى کاندیدها روى آن چاپ شده از انجمن دریافت می‌کند سپس در محلى که در اطاق انجمن معین شده علامتى جلو اسم کاندید یا کاندیدهایى که مورد نظر است می‌گذارد و به صندوق می‌اندازد.

رئیس - آقای دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار - آقایان استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند که شاید از این بن بست یک طورى بیاییم بیرون چون این لایحه انتخابات کار مجلس را فلج کرده است این ماده ششم. جناب آقای تقی‌زاده خیلى خوب تذکر دادند چون موضوع این نیست که واقعاً بین با سواد و بیسوادها اختلافى گذاشته شود موضوع این است که هر کسى واقعاً رأى خودش را بدهد بنده اینجا پیشنهاد کردم که ماده 6 اینطور تغییر بکند : دادن رأى مخفى است بنابراین همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه کارت انتخاباتى (دکتر فلسفى - شناسنامه آقا) اجازه بفرمایید اینجا توى ماده نوشته شده همین که رأى دهنده به اطاق انجمن وارد شد پس از ارائه کارت انتخاباتى یکى از اوراق مذکور در بالا را که اسامى کاندیدها روى آن چاپ شده از انجمن دریافت می‌کند سپس در محلى که در اطاق انجمن معین شده است علامتى جلو کاندید یا کاندیدهایى که مورد نظر است (آزاد - این مال مجلس سناست آقا) می‌گذارد و به صندوق می‌اندازد. بنده این را خودم اختراع نکردم در تمام دنیا این طور عمل می‌شود تنها ممکن است گفته شود که در آنجا چون تشکیلات حزبى است مردم براى این کار دعوت شده‌اند این اشکال در کار ما موجود نیست براى این که دعوت با تصویب مواد اول و دوم و سوم این لایحه که تعداد کاندیدها محدود شده و تعیین شده است که ما چند نفر کاندید داریم اسامى این کاندیدها در یک مربع مستطیل کوچکى خط کشیده می‌شود این را می‌دهند بدست آن کسى که می‌خواهد رأى بدهد و او در آنجا که خودش تنها است جلو آن کسى را که مورد علاقه اوست (کشاورز صدر- اگر سواد نداشت چطور؟) ... جلو آن کسى که مورد علاقه او است این مربع مستطیل را سیاه می‌کند و تا می‌کند توى صندوق می‌اندازد حالا محسنات این کار چیست؟ این است که اگر من یک موکل بیسواد دارم که به من علاقه‌مند است من به او می‌گویم اسم من دومى از بالاست جلو آن علامت بگذارد (دکتر معظمى - عیبش همین است) در عین حالى که او می‌تواند این کار را بکند ولى اگر واقعاً در اعماق قلبش از من راضى نباشد همین که آنجا رفت علامت دیگرى را سیاه می‌کند و به طور کلى آزاد است در اعمال خودش و احتیاجى هم نیست که برود نقاشى یاد بگیرد و بیاید اسم مرا نقاشى کند این خیلى سهل و ساده است یعنى خیال می‌کنم که قبل از این که بنده این پیشنهاد را بدهم با آقایان موافقین و مخالفین این بن بستى که تویش افتاده‌ایم و از این جنک باسواد و بیسواد ما را راحت می‌کند.

معتمددماوندى - کارت را اصلاح بکنید به شناسنامه.

رئیس - آقای دهقان مخالفید؟

دهقان - این پیشنهادى که آقای دکتر اعتبار دادند منظور هر دو دسته مخالف و موافق این لایحه را تأمین نمی‌کند یعنى آنهایى که حقیقتاً میل دارند یکى که می‌رود رأى می‌دهد خودش رأى را بنویسد و آنهایى که می‌گویند ملت را نباید از حق اساسى خودش محروم کرد و قانون اساسى چنین حقى را نداده است که یک دسته از مردم ایران را که رشید و عاقل و بالغ هستند از حق خودشان محروم کنیم هر دو دسته مغیر این نظر هستند و به علاوه این دسته‌بندى و تقلب در این کار بیشتر می‌شود همین طورى که جواب

+++

خودتان را دادید به آن شخص عامی بی‌سواد می‌گویند برو جلوی فلان اسم چندمی را علامت بگذار این می‌آید رأی می‌دهد الان در حال حاضر هم آقای دکتر اعتبار وکیل به آن دسته‌ای هم که سواد ندارند باید خودش را بشناساند یا به وسیله خدمت یا به وسیله تشویق یا هر شکلی که هست ولی این که شما پیشنهاد کردید این را هم از بین می‌برد زیرا کورکورانه می‌گویند برو آن نفر سومی را جلویش علامت بگذار این گمان می‌کنم نظر ما و این دسته و آن دسته را تأمین نمی‌کند.

رئیس - رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دکتر اعتبار آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (جمعی برخاستند) مورد توجه نشد. پیشنهادی برای جلسه آینده رسیده که مادام که لایحه انتخابات در دستور است جلسات هر روز باشد یک پیشنهاد آقای دکتر بقایی داده‌اند که هر روز باشد و یکی آقای معتمدی دماوندی که به غیر از دوشنبه است پیشنهاد آقای معتمد دماوندی قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

چون لوایح بسیار مفیدی در مجلس مطرح است و عمر کوتاه مجلس اجازه طرح آن‌ها را نمی‌دهد لذا پیشنهاد می‌نمایم که از این به بعد مجلس اجازه طرح آن‌ها را نمی‌دهد لذا پیشنهاد می‌نمایم که از این به بعد مجلس به استثناء روزهای دوشنبه و جمعه همه روزه تشکیل شود.

کشاورز صدر - بنده مخالفم

رئیس - آقای معتمد دماوندی

معتمد دماوندی - بنده راجع به این پیشنهاد توضیح زیادی ندارم امروز بیست و نهم خرداد است و روز ششم مرداد ساعت ده یا یازده مجلس دوره پانزدهم انحلالش را اعلام خواهد کرد.

آزاد - مطابق نظامنامه سی نفر باید امضاء کند که مجلس پروگرامش تغییر کند.

رئیس - این پروگرام نیست آقای آزاد روز جلسه را پیشنهاد کرده‌اند بفرمایید آقای معتمد دماوندی.

معتمد دماوندی - ... و لوایح خیلی مفیدی هم در مجلس هست که اغلبشان هم در کمیسیون‌های شوراهای اول و دوم آن‌ها گذشته مثل آموزش و پرورش اجباری مجانی که واقعاً یک قدم بسیار مفیدی برای مملکت است اصلاح قانون تأسیس دانشگاه و همچنین لوایحی که آقای دکتر اقبال تقدیم فرمودند راجع به شهرداری‌ها و بودجه و تعویض املاک خالصه و همچنین املاکی که اخیراً می‌بایست به مملکت اعلیحضرت همایون شاهنشاهی راجع به موفقیت درآید و سایر لوایح دیگر این‌ها با این صورتی که ما پیش می‌رویم و هفته‌ای سه روز و هر هفته‌ای شاید یک لایحه را هم نمی‌گذاریم تمام بشود و از مجلس بگذرد خیال نمی‌کنم که عمر این مجلس اقتضا بکند که ما بتوانیم تنها بودجه را که شاید بیش از لایحه انتخابات رویش حرف زده خواهد شد و پیشنهاد خواهد شد رویش ما تنها بودجه را بگذرانیم برای این کار من پیشنهاد کردم که آقایان موافقت بفرمایند ماه مبارک رمضان هم در پیش است و باز هم پیشنهاد خواهم کرد که جلسات به شب موکول شود برای این که خوب آقایانی که صائم هستند در روز نمی‌توانند بیایند به مجلس بنابراین به استثناء روزهای جمعه که تعطیل عمومی‌است و به استثنای یک روز در هفته که بنده دوشنبه خیال کردم در بقیه روزها مجلس تشکیل بشود و به این لوایح رسیدگی کند.

رئیس - تعیین روز و وقت مجلس را در ماده 93 به رئیس داده‌اند حالا روز اضافی ایشان پیشنهاد کرده‌اند که بسته به نظر مجلس است. آقای ملک مدنی مخالفید؟ بفرمایید

ملک مدنی - آقای دماوندی توجه نفرمودند که کار مجلس فقط لوایحی نیست که دولت به مجلس می‌دهد و باید تصویب شود. بدواً در کمیسیون‌ها باید بحث و شور شود آن وقت وقتی که حاضر نشد به مجلس بیایید (صحیح است) همین لایحه‌ای که امروز آقای وزیر کشور دادند باید کمیسیون کشور ارجاع شود این انجمن شهر این باید به کمیسیون کشور ارجاع شود برای این که مورد علاقه همه هست و انصافاً هم قدم مؤثر و مفیدی است (صحیح است) بلکه ما بتوانیم یک کمکی بکنیم که مردم خودشان در سرنوشت خودشان تاثیری داشته باشند و این باید در کمیسیون مورد بحث و شور قرار گیرد الان شما اختیار داده‌اید به کمیسیون دادگستری و 24 نفر از اعضاء مجلس الان هفته‌ای سه روز در کمیسیون هستند که آن وقت جلسه و مجلس خود به خود از اکثریت می‌افتد و کاری پیش نمی‌رود مضافاً به این که مطابق آیین‌نامه جدید صورت جلسات باید در هر جلسه قبل از تشکیل جلسه بعد طبع و توزیع شود که در صورت جلسه چون خوانده نمی‌شود اگر ایرادی هست در موقع شروع جلسه متذکر بشوند و هر روز اگر جلسه شود این کار هم برای مجلس مهیا نیست (صحیح است) به این جهت بنده خواهش می‌کنم جنابعالی چون با حسن‌نیت این پیشنهاد را داده‌اید پیشنهادتان را پس بگیرید البته در موقع ماه رمضان بنده هم موافقم که جلسات شب باشد برای آن که همه ما صائم و روزه‌دار هستیم و درآن موقع باید روزها استراحت کنیم و شب مشغول کار شویم.

دهقان - مطابق ماده 80 سی نفر باید امضاء کنند.

رئیس - در این جا ماده 80 اصلاً وارد نیست آن در تغییر دستور است این دستور را نمی‌خواهد تغیر بدهد می‌گوید به جای سه روز پنج روز باشد آقایانی که موافقند با پنج روز در هفته که جلسه باشد قیام کننند (جمعی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقای دکتر بقایی هم مربوط به این است که هر زو جلسه باشد دیگر مورد ندارد آقای دکتر بقایی.

دکتر بقایی - بنده فقط یک کلمه توضیح می‌دهم عرض کنم ما یک لایحه بودجه در دستور داریم استدلال جناب آقای ملک مدنی متأسفانه هیچ وارد نبود برای این که ما این لوایحی که از کمیسیون‌ها گذشته و حاضر برای این است که در مجلس مطرح بشود ما همین‌ها را بگذرانیم لوایح دیگر پیشکشمان باشد ما الان لایحه انتخاب و لایحه بودجه را بگذرانیم و این دو کار را اگر بکنیم یک باقیات صالحاتی در این آخر دوره برای خودمان گذاشته‌ایم ولی گمان نمی‌کنم که با این ترتیب مجلس و این که یک ماده سه جلسه رویش بحث می‌شود این لایحه هم تصویب شود.

رئیس - خوشبختانه لایحه بودجه جلسه را هر روز یعنی 5 روز در هفته کرده و 5 ساعت هم مدت جلسه است وقتی بودجه مطرح شد مدت جلسه 5 ساعت و پنج روز در هفته خواهد بود.

دکتر بقایی - ولی برای لایحه انتخابات هم مانعی ندارد که ما 5 جلسه کار بکنیم.

رئیس - حالا رأی بگیریم یا خیر آقای دکتر بقایی؟

دکتر بقایی - رأی که نمی‌دهند آقایان

7 - موقع جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه روز سه‌شنبه ساعت 9 دستور هم لایحه انتخابات

(مجلس چهل دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت

 

شماره 724 رد                روز و دستور جلسه آینده                         30/3/28

بر حسب دستور ریاست محترم مجلس شورای ملی نظر به ماده 93 آیین نامه داخلی مجلس شورای ملی روز و ساعت تشکیل جلسه آینده و دستور آن برای درج در روزنامه رسمی‌کشور شاهنشاهی اطلاع داده می‌شود.

روز تشکیل جلسه - سه شنبه 31 خرداد ماه 1328

ساعت تشکیل جلسه - سه ساعت قبل از ظهر

دستور جلسه :

1 - بقیه شور در گزارش کمیسیون کشور راجع به اصلاح قانون انتخابات

2 - طرح قانونی راجع به عنوان (کبیر) برای اعلیحضرت رضا شاه پهلوی شاهنشاه فقید سرسلسله دودمان پهلوی

3 - ماده واحده پیشنهادی دولت راجع به اختیارات کمیسیون کشور در خصوص لایحه استقلال شهرداری‌ها

4 - گزارش کمیسیون برنامه راجع به سازمان برنامه و اجازه اجراء موقت برنامه هفت ساله

5 - گزارش راجع به آموزش و پرورش مجانی و اجباری و عمومی

6 - گزارش راجع به اصلاح قانون تأسیس دانشگاه

7 - گزارش راجع به معافیت ماشین‌های کشاورزی از عوارض گمرکی

8 - گزارش راجع به مالیات‌های مستقیم

9 - بودجه کل

10 - گزارش راجع به تعویض املاک

11 - انتخاب دو نفر کسری اعضاء دیوان محاسبات

اداره دفتر مجلس شورای ملی

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294491!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)