کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15
[1396/05/28]

جلسه : 130 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه چهاردهم دی ماه 1327  

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بقیه مذاکره در لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

3 - معرفی آقایان سید محمد طباطبایی به سمت معاونت پارلمانی نخست وزیر و محمدعلی بوذری به سمت معاونت وزارت دادگستری

4 - بقیه مذاکره در لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

5 - سؤال آقای حائری‌زاده از آقای نخست وزیر

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15

 

 

جلسه : 130

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه چهاردهم دی ماه 1327

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بقیه مذاکره در لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

3 - معرفی آقایان سید محمد طباطبایی به سمت معاونت پارلمانی نخست وزیر و محمدعلی بوذری به سمت معاونت وزارت دادگستری

4 - بقیه مذاکره در لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

5 - سؤال آقای حائری‌زاده از آقای نخست وزیر

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس یک ساعت و پنج دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس‏

صورت مجلس جلسه قبل را آقای صدر‌زاده (منشى) به شرح زیر قرائت کردند.

یک ساعت به ظهر روز یکشنبه دوازدهم دى ماه مجلس به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت شد.

اسامى غائبین جلسه‌ى گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است‏:

غائبین بااجازه - آقایان : شادلو - سلطانى - رحیمیان - اورنگ - دکتر معظمى - گرگانى - عبدالرحمن فرامرزى - بهار - صادقى - نیک‌پور - على وکیلى - ضیاء ابراهیمى‏.

غائیبین بى‌اجازه - آقایان : بیات - آشتیانی‌زاده - عامرى - تولیت - کامل ماکویى - اخوان - منصف - ابوالقاسم بهبهانى - امیر تیمور - قوامى - آصف - ناصرى - یمین اسفندیارى - گلبادى - حسن مکرم - باتمانقلیج - صفا امامى‏.

دیر آمدگان بااجازه - آقایان : امیر نصرت اسکندرى - کفایى - دکتر طبا.

دیر امدگان بى‌اجازه - آقایان : مهدى ارباب - شریعت‌زاده - شهاب خسروانى - ملک‌پور - آقاخان - دکتر مصباح‌زاده - اسدى - مسعود ثابتی - نراقى - محمد‌على مسعودى - دهقان - خوئیلر.

آقای حاذقى راجع به ذکر ساعت تشکیل جلسه در صورت مجلس و آقای عباس اسکندرى راجع به اختیارات مقام ریاست تذکرى دادند و صورت مجلس تصویب شد.

آقای وزیر امور خارجه راجع به اساس سیاست دولت ایران در روابط بین‌المللى و احترام منشور سازمان ملل و اختلافاتى که بین جمهورى اندونزى و دولت هلند ایجاد شده شرحى بیان و اظهار امیدوارى نمودند که تصمیم نهایى شوراى امنیت وسیله تضمین استقلال و آزادی جمهورى آسیایی و مسلمان اندونزى باشد ضمناً دو لایحه مربوط به قرار‌داد مبارزه با ملخ بین ایران و پاکستان و عراق تقدیم داشتند.

آقای وزیر دارایی لایحه‌اى به قید دو فوریت مربوط به توزیع یک صد تن گندم مجانى بین سیل‌زدگان مستمند اصفهان تقدیم و تقاضا نمودند لایحه بودجه وزارت جنگ و بخشودگى مالیاتى جزو دستور قرار گیرد.

لایحه یک صد تن گندم قرائت و فوریت آن مطرح گردید.

آقای اقبال مخالف بوده گفتند اصفهان مهم‌ترین و متمول‌ترین شهر ایران است و باید در کمیسیون مربوطه با کمک آقای امین و جلب نظر متمولین اصفهان تصمیمى اتخاذ شود.

فوریت لایحه تصویب نگردید و آقای دکتر شفق پیشنهاد نمودند لایحه مربوط به وزارت جنگ مطرح شود و ضمن تشریح لوایح فورى و فوتى گفتند

+++

لایحه بودجه سال جارى وزارت جنگ فوتى و مقدم بر تمام لوایح است‏.

آقای عباس اسکندرى با توضیحى ازلوایح مقدم و لزوم رعایت نظم و ترتیب معتقد بودند اصلاحات و اشکالات باید در خارج حل شود در مجلس موجب تأخیر تصویب لوایح نگردد و به همان نحو که ائتلاف شده است پس از تصویب چهار دوازدهم باید عمل شود فوریت لایحه تصویب و ماده واحده مطرح گردید.

آقای مکى مخالف بودند و با بیان وضع پریشان مردم و فقر و تنگدستى عمومى گفتند باید با ایجاد عدالت اجتماعى امنیت کشور را در نظر گرفت و سپس با اشاره به بودجه ارتش سویس گفتند بودجه ارتش ایران تقریباً دو برابر آن است و نباید صدى پنج مالیات‌هایى که از طبقه فقیر دریافت می‌شود صرف ارتش گردد و در باب خرید فشنگ معتقد بودند که با وجود کارخانجات اسلحه‌سازى ارتش احتیاجى بخرید از خارجه نیست‏.

آقای وزیر جنگ در پاسخ اظهارات آقای مکى گفتند که فقط صد بیست بودجه کشور به ارتش داده می‌شود در بودجه وزارت جنگ نیز صرفه‌جویی‌هاى بسیار شده است و در موضوع دو میلیون لیره براى خرید فشنگ اظهار داشتند که قسمتى براى تعمیر کارخانجات اسلحه‌سازى است‏.

آقای وزیر بهدارى اظهار داشتند که آقای نخست وزیر براى پاسخ سؤال آقایان آزاد و حائری‌زاده و مکى در جلسه سه‌شنبه حاضر می‌باشند.

آقای رضوى شرحى در لزوم حفظ تشکیلات و نیروى ارتش و تأمین طرق و شوارع و آرامش شهرستان‌ها بیان داشته معتقد بودند وزارت جنگ را نباید ضعیف کرد.

آقای حاذقى پیشنهاد کفایت مذاکرات نموده توضیح دادند که به طول و تفصیل کلام باید خاتمه داد و در همین جلسه تصمیم گرفت و به کارهاى فورى دیگر پرداخت‏.

آقای تقى‌زاده تذکرى دادند که برده‌فروشى در ایران نیست و اگر باشد دولت باید قویاً جلو‌گیرى کند.

نیم ساعت به ظهر جلسه ختم و به روز 3 شنبه دو ساعت و نیم به ظهر محول گردید.

رئیس - آقای صوفى نیست به صورت مجلس نظرى دارید؟ بفرمایید.

صفوى - در جلسه‌ى گذشته نماینده محترم آقای مکى در ضمن مذاکراتی که فرمودند اشاره فرمودند و نقل قول فرمودند (اقبال - آقا این مربوط به صورت مجلس است؟) بلی موضوع برده‌فروشى را فرمودند (مهندس رضوى - آقای صفوى خود بنده توضیحات کافى می‌دهم) (مکى - کتاب دیدنى‌ها و شنیدنی‌هاى ایران چاپ شده بگیرید بخوانید) اینجا یک سوءتفاهمی شده است و بنده لازم می‌دانم از نقطه نظر این که ما را یک ملت غیر رشیدى معرفى می‌کنند در دنیا این موضوع را توضیح بدهم توجه بفرمایید آقای مکى در ایران هیچ وقت برده‌فروشى نبوده و مخصوصاً در زمان اعلیحضرت فقید مرحوم داور که وزیر دادگسترى بود قانونى مبنى بر منع برده‌فروشى در بیست سال قبل به مجلس آورد و حالا این قانون را براى اطلاع آقا عرض می‌کنم‏...

رئیس - آقای صفوى فقط درباره اعتراض به صورت مجلس بفرمایید این مربوط به اعتراض به صورت مجلس نیست‏.

صفوى - بند‌ه خواستم این را توضیح بدهم که رفع شبهه بشود که برده‌فروشى در ایران به هیچ وجه وجود ندارد.

رئیس - آقای عباس اسکندرى راجع به صورت مجلس است‏؟

عباس اسکندرى - بنده در موقع صحبت فوریت لایحه وزارت جنگ گفتم با کلیه لوایح دولت‌ها مخالف بوده‌ام و البته این لایحه را هم مفید نمى‌دانم در صورت مفصل مجلس نوشته بود مفید می‌دانم در صورتى که تمام مذاکرات بنده در اطراف مخالفت با آن بود و پیشنهادى هم در این باره تقدیم مقام ریاست کرده‌ام‏.

رئیس - اینجا مخصوصاً تند‌نویسى صورت مذاکرات سر کار را آورد پیش من و از سیاق عبارت و این که روزنامه‌هاى دیگر هم نوشته‌اند معلوم شد مفید می‌دانم درست است ولى یک توضیحاتى دیگرى در عقبش داده‌اید آقای مکى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

مکى - بنده خواستم توجه آقای صفوى را جلب کنم که این کا‌ر در وزارتخانه‌ها هم پرونده دارد.

رئیس - دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس بعداً تصویب خواهد شد.

اردلان - بنده یک تذکرى دارم اجازه بفرمایید

رئیس - مطابق چه ماده‌اى‏؟

اردلان - مطابق فصل هفتم نظامنامه داخلى مجلس شوراى ملى راجع به تقدیم لوایح از طرف دولت به مجلس اجازه بفرمایید عرض کنم‏.

رئیس - بفرمایید

اردلان - عرض کنم که اگر لایحه وزارت جنگ چاپ نشده بود و توزیع نشده بود بنده این تذکر نظام‌نامه را عرض نمی‌کردم ولى چون این را چاپ کردند و توزیع کردند بنده ناچارم این تذکر را به عر‌ض برسانم در اینجا نوشته شده است که یک میلیارد و هفتصد و هیجده میلیون و پانصد هزار ریال ما تصویب مى‌کنیم و به وزارت جنگ بدهیم (زنگ رئیس‏)

رئیس - این که اخطار نیست اخطارتان را بگویید.

اردلان - بنده عرض کردم تذکر است‏

رئیس - تذکر حالا که موردش نیست‏

اردلان - آخر حالا می‌خواهم رأى بدهیم‏.

رئیس - این رأى به کفایت مذاکرات است شما پیشنهاد بدهید و صحبت بکنید.

اردلان - آخر این پول را ما باید دو مرتبه رأى بدهیم آقای رئیس حالا اجازه نمى‌فرمایید بنده اصرارى ندارم‏.

رئیس - آقای مهندس رضوى شما نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

مهندس رضوى - خیر بنده نوبتم است‏

رئیس - بسیار خوب صورت مجلس جلسه قبل تصویب می‌شود.

2 - بقیه مذاکره در لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ‏

رئیس - در جلسه پیش پیشنهاد کفایت مذاکرات داده شده بود موافق و مخالف صحبت کردند باید رأى گرفته شود به کفایت مذاکرات بعد هم پیشنهاداتى رسیده راجع به خروج از دستور ولى چون در رأى بودیم به کفایت مذاکرات باید رأى گرفته بشود.

مهندس رضوى - آقایان موافقت بفرمایید ما صحبت کنیم‏.

رئیس - اگر پس بگیرند اجازه داده مى شود.

مهندس رضوى - آقای حاذقى ممکن است پس بگیرید؟

حاذقى - خیر پس نمی‌گیرم‏.

رئیس - آقایانی که با کفایت مذاکرات موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پس حالا اگر پیشنهاداتى رسیده باشد قرائت می‌شود آقای ساعد فرمایشى داشتید؟ بفرمایید

3 - معرفى آقایان سید محمد طباطبایى بسمت معاونت پارلمانى نخست وزیر و محمد‌على بوذرى به سمت معاونت وزارت دادگسترى‏

نخست وزیر - آقای نمایندگان محترم دو نفر از همکاران خودم را جناب آقای سید محمد طباطبایى که از نمایندگان دوره‌هاى اخیر مجلس بوده‌اند (صحیح است) و در مطبوعات نیز مورد احترام خاص می‌باشند به سمت معاونت پارلمانى نخست وزیرى معرفى مى‌نمایم (صحیح است ، مبارک است) و جناب آقای محمدعلى بوذرى را که ازقضات مجرب و صاحب منصبان لایق وزارت دادگسترى هستند به سمت معاونت وزارت دادگسترى معرفى می‌کنم (صحیح است ، مبارک است) و تا تعیین وزیر دادگسترى به امور وزارتى رسیدگى خواهند کرد (صحیح است) امیدوارم هر دو آقایان دو مورد اعتماد مجلس شوراى ملى واقع و اینجانب صمیمانه همکارى نمایند (انشاءالله) جواب سؤالات آقایان را هم اگر اجازه بدهند حاضرم‏

بعضى از نمایندگان - حالا لایحه وزارت جنگ مطرح است‏

رئیس - ایشان می‌خواهند بفرمایند حاضر هستم براى جواب حالا پیشنهادات قرائت می‌شود.

حاذقى - کار مجلس که تمام شد یک ساعت هم براى جواب اختصاص داده می‌شود.

4 - بقیه مذاکره در لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ‏

رئیس - پیشنهاد آقای عباس اسکندرى قرائت می‌شود

(به شر‌ح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنیم لایحه وزارت جنگ راجع به دو میلیون لیره خرید فشنگ از دستور خارج شود .

رئیس - آقای عباس اسکندرى‏

عباس اسکندرى - قبل از این که توضیح بدهم که چرا پیشنهاد می‌کنم این لایحه از دستور خارج بشود باید یک پیامى از مرده‌هاى سرما زده طهران به هیئت حاکمه ایران که ارتباط کامل هم با این لایحه دارد به عرض آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى برسانم تهران سواد اعظم این مملکت در ظرف چند شب شصت و چند نفر از سرما یخ زده دارد (صحیح است) اینها کسانى هستند که همین هیئت حاکمه دارایی آنها را به اسم مالیات از آنها گرفت خانه و زندگى آن‌ها را گرفت آن‌ها را بدبخت و در به در توى کوچه‌ها کرد و آن وقت این هیئت حاکمه سینه‌اش را می‌دهد جلو و می‌گوید بلى ما رفتیم و این مرده‌ها را از یخى که زده بودن توى کوچه کندیم و این خدمت را کردیم و آنها را به گورستان بردیم بچه‌هاى آنها را در به در کردیم و ما کسانى هستیم که در کنار بخاری‌هاى گرم در قصور می‌شده مى‌نشینیم و پدر مردم این مملکت را درمى آوریم و آنها را که در پایتخت مملکت جلوى چشم شما توى سرما یخ زده‌اند آنها را می‌گیریم و می‌بریم به گورستان و شماها که زنده هستید و صاحب خانه و کاشانه هستید به شما هم وعده می‌دهیم که در آینده نزدیک شما را هم به آنها ملحق مى‌کنیم ما هستیم آن هیئت حاکمه‌اى که مى‌آییم و هشتصد میلیون تومان پول مى‌گیریم از شما براى این که شما را دچار این فقر و بدبختى و دربدرى بکنیم و در زیر خاک سرد گورستان پنهان کنیم... (حاذقى - بنشنید برنامه هفت ساله را تصویب بکنید تا اینها نمیرند) (صحیح است) (اسلامى - حاجى آقا احسنت) (دهقان - شما یک قدرى از زمین‌هاینات را به اینها بدهید تا نمیرند) .... باید براى این که جلوگیری از این کارها بکنید دلقک‌ها را به دار بزنید توى این مملکت‏.

دهقان - دزدها و جاسوس‌ها را باید به دار زد (زنگ ممتد رئیس)‏

رئیس - آقای دهقان به شما اخطار می‌کنم.‏

دهقان - باید به دزدها و جاسوس‌ها اخطار بکنید.

رئیس - شما هم از موضوع پیشنهاد خارج نشوید آقای عباس اسکندرى‏

عباس اسکندرى - نمی‌شد این مجلس تشکیل شد‌ه باشد بنده هم آمده باشم حرف بزنم و در تهران هم این اتفاق افتاده باشد و من نگویم‏.

نبود بر سر آتش میسرم که نسوزم بنده با ادامه این لایحه در دستور مخالفم و صلاح کشور ایران هم را در این نیست بنده خیال می‌کنم اگر آقایان نمایندگان به آنچه که بنده می‌دانم واقف نیستند و یقین دارم بعد از این توضیح هم خود آقایان تصدیق خواهند فرمود که مقتضى و صلاح نیست و انتظار داشتم که آقای تقى‌زاده هم که اطلاعات کافى در آنچه که بنده عرض می‌کنم دارند ایشان به سهم خودشان این استفاده را کرده باشند و این را گفته باشند و حالا بنده می‌گویم که ایشان هم اگر دنباله‌اى لازم دانستند بر آن اضافه کنند.

براى این امر لازم است یک مقدمه‌اى عرض کنم که چرا مخالفم بنده خیال می‌کنم که هیچ نماینده‌اى نمی‌خواهد و نباید بخواهد در 1949 قرار داد 1907 تثیبیت بشود این لایحه تثبیت قرار‌داد 1907 است منتها شکلش را عوض کرده‌اند (همهمه‌ى نمایندگان) چرا عجله می‌کنید من الان می‌گویم یک قدرى صبر کنید گفتم که شما نمی‌دانید گوش بکنید تا برایتان بگویم این لایحه به صورت ظاهر خیلى چیز ساده‌ای است دو میلیون لیره از نفت جنوب بدهند مقدارى براى تعمیر کارخانجات و بقیه براى خرید فشنگ و این را از انگلستان می‌خریم و می‌آوریم ولى این طور نیست براى اطلاع آقایان عرض می‌کنیم که قرار‌داد 1907 داراى یک مقدمه و دو ضمیمه و پنج ماده است در مقدمه این قرار‌داد نوشته شده است ما براى حفظ استقلال و تمامیت ایران (دولت روسیه تزارى و دولت انگلستان) تعهد می‌کنیم و ضمانت می‌کنیم آسایش ملت ایران و از این نظر کنترل مالى ایران را لازم می‌دانم و همچنین مقتضى است براى این که بین خودمان هم اختلاف نشود یک منطقه نفوذ ارضى هم درست کنیم (اردلان - هیچ مربوط به این موضوع نیست بنده شدیداً اعتراض دارم ) یک قدرى تأمل بفرمایید آقا داداش از فارس به شما می‌نویسند.

رئیس - آقای اسکندرى این که مربوط نیست‏.

عباس اسکندرى - نه فرمان مربوط است‏.

رئیس - آخر تشخیص با من است باید دلایل خروج از دستور را بگویید.

عباس اسکندرى - بنده می‌گویم که این قرار‌داد 1907 است‏.

رئیس - چرا؟

عباس اسکندرى - حالا بنده می‌گویم بنده دارم می‌گویم اگر مربوط نبود بنده ده جلسه از مجلس ممنوع باشد حالا ثابت می‌کنم این قرار‌داد 1907 است روى همین قرار‌داد هر موقع که دولت ایران می‌خواست پول قرض بکند مى‌گفتند دویست هزار لیره از بانک شاهى بگیرید بعد هم اگر لازم بود از بانک استقراضى هم قرض بگیریم چرا براى این که هر دو طرف میل داشتند به ما محبت بکنند ما چنان که در این مجلس گذشت ده میلیون دلار از آمریکا اسلحه خریدیم بنده با این خرید اسلحه مخالف بودم و دلایلش را هم گفتم بعداً هم آقای اردلان اخوى آقا که حالا در فارس هستند و خوشبختانه آنجا به درد مردم می‌خورند (حاذقى -بسیار مردم شریفى هستند) بلى ایشان در توضیحى که من خواستم گفتند فقط پانصد هزار دلار خرج بسته‌بندیش است گفتیم آقا مجلس نباید چشم بسته یک لایحه‌ای که جنبه مالى دارد رأى بدهد بگویید چقدر خرجش می‌شود ایشان گفتند پانصد هزار دلار بعداً ملاحظه فرمودید شانزده میلیون دلار هم مخارج بسته‌بندیش شد.

رئیس - آقای اسکندرى اگر خود موضوع مطرح بود البته مى‌توانستید در این قسمت حرف بزنید یا پیشنهادی اگر مى‌کردید ممکن بود صحبت بکنید ولى خروج از دستور با این مذاکراتی که می‌کنید مربوط نیست.‏

عباس اسکندرى - من مى‌خواهم بگویم که چرا از دستور خارج بشود.

رئیس - ممکن است شما یک روز براى این کار حرف بزنید ولى مربوط نمى‌شود خواهش می‌کنیم مذاکره‌تان را تمام بفرمایید.

عباس اسکندرى - می‌گویند می‌خواهیم از انگلستان فشنگ بخریم انگلستان خداوند‌گار نفت جنوب عواید ما را می‌گیرد طبق قرار‌دادى که آقای تقى‌زاده هم فرصت نکردند در اینجا توضیح بدهند آنچه که باقى مانده است که به ما می‌دهند همان را هم می‌خواهند به اسم خرید فشنگ از ما پس بگیرند (صحیح است) و حالا دو میلیون لیره یعنى چه یعنى نه میلیون دلار یعنى همان ده میلیون دلارى که از آمریکا اسلحه خریدند بسته‌بندى این هم چهار میلیون لیره خواهد شد یعنى همان 16 میلیون دلار چرا براى این که امروز انگلستان می‌خواهد به اصرار قرار‌داد 1907 را که هیچگاه از وقتى که که اتحاد جماهیر شوروى این قرار‌داد را لغو کرد قبول نکرد الغاى آن را و حالا می‌خواهد اجرا بکند و من عقیده دارم که هنوز ممالک متحده آمریکاى شمالى با این نظر موافق نیست اما انگلستان مایل است که این حق را براى خودش تثبیت بکند ما برای چه فشنگ می‌خریم؟ فشنگ می‌خریم از براى این که امنیت بدهیم در این مملکت شما اسلحه دستى دستى دارید به افراد می‌دهید اگرشما توضیح بدهید که چرا اسلحه می‌دهید بعد قشون‌کشى بکنید و اسلحه را پس بگیرید و قبول می‌کنم شما می‌گویید که ما می‌خواهیم فشنگ بخریم شما کارخانجاتتان را درست بکنید و همین جا فشنگ تهیه بکنید وقتى که از آمریکا اسلحه خریدید همان جا می‌خواستید این فشنگ را هم بخرید چطور شده اگر این مفهوم قرار‌داد نیست شما از اینجا می‌خرید از آنجا هم مى‌خرید این اسلحه را وقتی که شما ده میلیون دلار اسلحه خرید‌ید چرا تویش فشنگ نداشت می‌خواستید فشنگ هم بخرید.

رئیس - آقای اسکندرى دیگر گمان مى‌کنم توضیحاتتان کافى شد بفرمایید

اسکندرى - آقا این مطالب خیلى مهم است‏

رئیس - می‌دانم مهم است ولى در موقع خودش براى این که رعایت نظامنامه از آن بهتر است شما پیشنهاد خروج از دستور کرده‌اید توضیح هم دادید.

عباس اسکندرى - بنده مخصوصاً میل دارم که آقای تقى‌زاده هم در این موضوع توضیحاتى بدهند و تأیید بکنند این نظر من را و مخصوصاً این تأیید لازم است و در حقیقت این یک تکذیبى است از این که گفته می‌شود که این دو میلیون لیره یک پا اندازى است که براى تشکیل حکومت ایشان یا حکومت حکیمى مى‌شود بنده می‌خواستم ایشان بیایند و تکذیب بکنند این را ملت ایران که هر روز نباید پا انداز بدهد براى این و آن که در این مملکت می‌خواهند حکومت تشکیل بدهند ما دو میلیون لیره بدهیم فشنگ بخریم و مردم از گرسنگى در این مملکت بمیرند (زنگ ممتد رئیس) خوب آقای رئیس که نمى‌گذارند من حرف بزنم‏.

رئیس - پیشنهاد را پس مى‌گیرید یا رأى بگیریم‏

عباس اسکندرى - باید راى گرفته شود

اردلان - باید مخالف صحبت بکند

رئیس - آقای نبوى‏

نبوى - در جلسه گذشته لایحه مربوط به مالیات‌ها به صورت طرحى تنظیم شده بود و به مقام ریاست داده شده بود و توافق کرده بودند که آن لایحه

+++

به تصویب برسد بنده هم معتقد بودم که آن لایحه کمال ضرورت را دارد و وضع مالیات‌ها صحیح نیست و باید آن لایحه در دستور گذارده شود ولى فعلاً که این لایحه در دستور گذاشته شده و یک جلسه وقت مجلس صرف این کار شده است و رأى به کفایت مذاکرات گرفته شده است معتقد نیستم که این از دستور خارج بشود (صحیح است) اگر رویه این باشد که هر کارى که نزدیک به اتمام می‌رسد از دستور خارج کنیم و مطلب دیگرى را وارد دستور کنیم هیچ وقت کارى تمام نخواهد شد (صحیح است) البته بنده حالا هم معتقدم که هر چه زودتر آن لایحه مالیاتى را تصویب کنیم و امیدوارم که بعد از آن موضوع که الان مجلس رأى خواهد داد و تکلیفش را معین خواهد کرد آن لایحه مطرح شود و آن لایحه مالیاتى کمال ضرورت را دارد ولى هیچ ملازمه ندارد که الان این موضوع از دستور خارج شود اگر چند دقیقه دیگر ما صرف وقت کنیم به طور کلى این لایحه تکلیفش تعیین می‌شود که آیا تصویب خواهد شد یا خیر و از مجلس خارج خواهد شد و ما مجبور نیستیم دو مرتبه این موضوع را مطرح کنیم مخصوصاً مطابق آنچه که جناب آقای وزیر جنگ فرمودند کمال ضرورت را دارد که یک قسمت‌هایى زودتر تصویب بشود و تا زمستان تمام نشده احتیاجات فورى و ضرورى واحدهاى وزارت جنگ رفع بشود (صحیح است) به این جهت بنده خواهش می‌کنم که این لایحه در دستور باشد و رأى داده بشود هر چه زودتر تمام بشود تا بتوانیم لایحه مالیاتى را مطرح بکنیم (صحیح است)

رئیس - آقای وزیر دارایی‏

وزیر دارایی - در خارج با بعضى از آقایان نمایندگان محترم مذاکره شد یک سوء‌تفاهمى براى آقایان شده بود که گویا آقای اردلا‌ن هم در همین زمینه می‌خواستند توضیح بدهند (اردلان - بلى) و تصور فرمودند که این لایحه وزارت جنگ که مطرح است مقصود این است که علاوه بر بودجه عادى وزارت جنگ یک میلیارد و هفتصد و هیجده میلیون ریال دیگر تصویب بشود در صورتی که این طور نیست اگر آقایان مستحضر باشند این لایحه در موقعى با فوریت تقدیم شده بود که هنوز لایحه چهار دوازدهم تقدیم مجلس نشده بود و به کمیسیون ارجاع نشده بود ولى چون بعداً لایحه چهار دوازدهم به مناسبت فوریتش آمد و از مجلس گذشت ناچارم این قسمت را توضیح عرض کرده باشم خدمت آقایان که مقصود از این لایحه که امروز مطرح است اضافات وزارت جنگ است که نسبت به سال گذشته در حدود 234 میلیون ریال است (اردلان - پس این مبلغ اصلاح بشود به این مبلغ) به هر صورت آنچه که امروز مورد تقاضا است این است.‏

رئیس - آقای وزیر جنگ‏

وزیر جنگ - بنده خیال می‌کنم در اطراف این که این اعتبار براى اصلاح کارخانجات نهایت طرف اهمیت است و دو ثلث آن صرف اصلاح کارخانجات ارتش می‌شود توضیحات کافى عرض کرده‌ام (صحیح است) دیگر مزاحم نمی‌شوم و حالا هم عرض می‌کنم که در درجه اول اهمیت اصلاح این کارخانجات است این کارخانجات را ما خراب نکردیم سابق توضیحش را عرض کرده‌ام متفقین خراب کردند و حالا هم اگر اصلاح نکنیم همیشه احتیاج به دنیا داریم و فشنگ باید بخریم ولى اگر درست کردیم مستغنى خواهیم شد ولى آنچه را که آقای اسکندرى فرمودند که این فشنگ را از انگلستان می‌خواهند بخرند و چنین و چنان این طور نیست ما اساساً از انگلستان هیچ وقت فشنگ نخریده‌ایم و حالا هم یکدانه فشنگ از انگلستان نمى‌خریم ما فشنگ‌هایمان را از بلژیک می‌خریم و این ایراد ابداً وارد نیست اما این که چرا از آمریکا که اسلحه خریدیم فشنگ نخریدیم دلیلش این است که این «برنو» که ما داریم در آمریکا وجود ندارد و ما براى این تفنگ‌هایی که در دست داریم فنشگ می‌خواهیم و اینها فقط در خود کارخانجات ما درست می‌شود در بلژیک و در جاى دیگر یکدانه از این فشنگ‌ها نیست و اما این که فرمودند که چرا اسلحه مى‌گیرید و چرا اسلحه به اشخاص می‌دهید تصور می‌کنم به توضیحات مفصلى احتیاج ندارد ما اسلحه به دست کسى نمى‌دهیم آقای اسکندر حتى تصدیق بفرمایید که در آن موقع غیر نرمالى که غیر منتظره بود در حقیقت که دو ملت قوى و دو دولت قوى به ما تاختند و مقدارى اسلحه ما از دست رفت‏.

ما از شهریور 20 به این طرف همه را جمع کردیم و حالا دردست مردم مطلقاً اسلحه‌اى وجود ندارد پس بنابراین آنچه اسلحه هست دست ارتش است و باز هم عرض می‌کنم که این مقدار فشنگى را هم که ما می‌خواهیم بخریم ضمن سایر مسایلى که بسیار مهم است و ضمن سایر توضیحاتى که خدمت آقایان نمایندگان محترم می‌خواهم عرض کنم از نقطه نظر اسرار ارتش این را هم می‌گذارم براى جلسه خصوصى عرض می‌کنم فقط حالا عرض می‌کنم که مطالعات خیلى دقیقى شده و دقت‌هاى زیاد به عمل آمده است و نهایت درجه‌ى اهمیت را دارد تمنى می‌کنم این موضوع را تصویب بفرمایید که وقفه‌ى در کار ارتش بوجود نیاید (صحیح است)‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد خروج از دستور آقایان موافقین قیام کنند (عده قلیلى برخاستند) تصویب نشد پیشنهادات قرائت می‌شود

اردلان - اجاره بفرمایید سؤالات مطرح شود.

حاذقى - همین حالا رأى دادید.

(پیشنهاد آقای مهندس رضوى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم از مبلغ اعتبار درخواستى وزارت جنگ 6 میلیون تومان کسر شود.

رئیس - آقای مهندس رضوى‏

مهندس رضوى - بنده به فوریت طرح لایحه وزارت جنگ رأى داده بودم و بعد هم به نام مخالف در اصل لایحه ثبت اسم کرده بودم براى این که کفایت مذاکرات را مجلس شوراى ملى تصویب فرمودند نوبه بنده هم البته حذف شد ولى البته از این جهت گله‌مندى ندارم دلیل رأى فوریت معلوم است هر وزارتخانه‌اى که به عقیده بنده از مجلس شورای ملى امرى را به فوریت بخواهد بنده موافقم مطرح شود بحث شود قطع شود بنابراین هر چند بعد از قرائت لایحه قدرى از تقاضاى وزارت جنگ تعجب کردم معذلک باز هم در ثانى اگر وزارت جنگ یا وزارت کشور یا وزارت پست و تلگراف لایحه‌اى بیاورد به مجلس به عقیده بنده همین که وزیر تقاضاى فوریت کرد بنده که به دولت رأى داده‌ام وظیفه‌ام این است که تقویت بکنم دولت را و با طرح آن موافقت بکنم اما چرا بنده پیشنهاد کرده‌ام که شش میلیون تومان از مبلغ اعتبار درخواستى وزارت جنگ کم شود دلیل بنده ارقام پیشنهادى دولت است وزارت جنگ در سال 1319 مجموعاً 48 میلیون تومان بودجه داشته است 48 میلیون تومان مجموعاً که عرض می‌کنم براى این است که در آن موقع بودجه وزارت جنگ و بودجه تفاوت خرید جنس ارتش تفکیکاً به مجلس می‌آمده و تفکیکاً هم در بودجه منظور می‌شده است در 1320 یعنى همان سال شوم شهریور که سال هنرنمایى پاره‌اى صاحب‌منصبان ارشد هم بوده و در عین حال سال تأثر و بیچارگى سربازان مملکت هم بود در آن سال بودجه وزارت جنگ 59 میلیون تومان بوده است در سال 21 هفتاد میلیون تومان شده است در سال 22 صد میلیون تومان شده است در سال 26 همین آخرین بودجه‌اى که از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته ببخشید نگذشته رضوى شیرازى سال 24 را بفرمایید ندارم 26 که در هر حال از طرف دولت آقای قوام‌السلطنه تصویب شده 137 میلیون تومان بوده است وزیر دارایی 148 میلون 148 میلیون بسیار خوب بنده اطلاع جناب آقای وزیر دارایی را از خودم قوى‌تر می‌دانم بالاخره در سال 27 که این بودجه مجلس شوراى ملى آمده یک بودجه‌اى که همین رقم 171 میلیون تومان است قبلاً از طرف آقای هژیر به عنوان وزیر دارایی پیشنهاد شد و بعداً باز این 171 میلیون تومان از طرف آقای هژیر به عنوان نخست‌وزیر هم تأیید شد و وزیر دارایی چون ایشان هم نخست وزیر و هم وزیر دارایی هر دو بودند و در هر دوسمت خدمات برجسته‌اى به این مملکت کرده‌اند که خداوند زودتر آثار شوم آن خدمات را از این مملکت از بین ببرد (اردلان - انشاالله) به هر حال در فاصله وزارت دارایی هژیر و نخست‌وزیرى ایشان دولت حکیم‌الملک بودجه وزارت جنگ را به 165 میلیون تومان قطع کرد اگر توجه بفرمایید رقیمى که دولت حکیم‌الملک و به خصوص وزیر دارایی ایشان آقای نجم‌الملک پیشنهاد کرده بودند با رقمى که امروز مورد تقاضى است و قبلاً هم عرض کردم که از طرف دولت هژیر تأیید شده بود تفاوت زیادى ندارد به نسبت ارقام هنگفت این هزینه ولى باز هم این شش میلیون تومان تفاوت به نظر بنده یک طلیعه توجهى به خرج و امور مالى ارتش است یعنى وزیر مالیه که از طرف مجلس شوراى ملى و ملت ایران مأمور نظارت در کلیه هزینه‌هاى مملکت است و متأسفانه نظارت وزراى دارایی در مورد وزارت جنگ به صورت مرتب ولى با معناى صفر عمل می‌شود در آن موقع شش میلیون تومان در واقع از بودجه وزارت جنگ کسر شده وزارت جنگ هم قبول رده بود و آنچه شنیده‌ام یکى از ایراداتى هم که به وزیر جنگ می‌شود این بود که این شش میلیون تومان تفاوت را نتوانسته بود بگیرد بنده هیچ ایرادى هم ندارم که آقای سپهبد امیر احمدى تشخیص بدهند که حتماً 171 میلیون تومان احتیاج داریم ولى فکر مى‌کنم پس از این که ایشان تشریف آوردند و با نهایت انصاف اصلاح‌طلبى خودشان را اعلام فرمودند و وعده کردند که اصلاحاتى در ارتش به عمل خواهند

+++

آورد و در اینجا این بنده به هیچ نیر زنده هم این وعده را طلیعه اصلاحات تلقى کردم منتظر بودم قبل از آنکه مداد بردارند و رقم دقیق هزینه‌هاى وزارت جنگ را تشخیص بدهند و از مجلس شوراى ملى با قید یک فوریت تقاضا بکنند اقلاً پاره‌اى از این اصلاحات را به مردم ایران نشان می‌دادند بنده هیچ وقت نه در جریان مذاکرات مشروحی که به لطف و توجه شما اینجا عرض کردم و نه فعلاً نظر ندارم بر این که با ذکر اسامى و ارقام سوءاستفاده‌هایى که تمام اسناد آن یا روى این میز است یا در منزل من موجب تشنجى بشوم اما عرض می‌کنم چرا باید کاری که در قلب شما هست و ملتى منتظر آن کار است این امر طبیعى وظیفه خودتان را موکول به زمان بفرمایید و فکر نکنید که امروز در دنیاى آشفته بعد از جنگ نه تنها روزی که ساعت در تاریخ ملل مورد توجه و مورد علاقه است‏...

رئیس - آقای مهندس رضو‌ى ماده 63 را هم رعایت بفرمایید.

مهندس رضوى - چشم به هر حال بنده چون به هیچ وجه نمی‌خواهم با پیشنهاد خود مانع مخارج ضرورى وزارت جنگ بشوم اولاً با اطمینانى که دارم که با این کسر شش میلیون تومانى هیچ صدمه‌اى به هیچ فردى در وزارت جنگ وارد نخواهد شد از آقای وزیر جنگ و آقای وزیر دارایی خواهش می‌کنم که این شش میلیون تومان را عجالة تخفیف بدهند و نسبت به بقیه و طرز رسیدگى به آن هم بنده پیشنهادهاى دیگرى دارم که اگر صلاح می‌دانند حالا همه توضحیاتش را بدهم یا بعداً

یکنفر از نمایندگان - بعداً

رئیس - نه بعد بفرمایید

مهندس رضوى - .... پس همین جا خاتمه می‌دهم و باز عرض می‌کنم که منظور بنده این است که ارتش ما یک ارتش باشد که آنچه در «العلمین ، لیبى ، دنکرک ، نرویک ، استالینگراد ، پرل هاربور» اتفاق افتاد اینها را در نظر بگیرید و بدانید ارقامی که درخواست می‌کنید و هزینه‌ای که به پاى حساب این ملت می‌نویسید باید براى چه منظور خرج شود و به چه طریق باید رسیدگى شود بنده بیش از این عرضى در این پیشنهاد ندارم و خیال می‌کنم که مقتضیات مملکت هم ایجاب می‌کند که آقای وزیر جنگ و آقای وزیر دارایی این شش میلیون تومان را قبول بکنند و تخفیف بدهند شاید یک قدم جلوتر باشیم‏.

رئیس - آقای وزیر دارایی‏

وزیر دارایی - صورت ریز اضافات وزارت جنگ اگر مورد توجه آقای مهندس رضوى واقع بشود ملاحظه خواهند فرمود که آن پیشنهاد کابینه آقای حکیم‌الملک با پیشنهاد بعدى یکی است چرا؟ براى این که در موقعی که کابینه آقای حکم‌الملک پیشنهاد بودجه وزارت جنگ و اضافات را به مجلس داده بودند هنوز قرار‌داد خرید اسلحه از آمریکا تصویب نشده بود و ارقامی که اضافه است و جزء این 203 میلیون تومان است ارقامی که اضافه شده است یکى اعتبار حمل محمولات آمریکا است از بندر شاهپور به تهران که براى آن پنجاه میلیون ریال پیش‌بینى شده است و این را هم عرض کنم که این یک پیش‌بینى است یک اعتبار‌ی است که تمام آن مربوط به امسال نیست هر مقداریش که امسال حمل شد از این اعتبار پرداخت می‌شود و هر مقداریش که به سال آتیه رسید به بندر و حمل شد آن موقع پرداخت می‌شود ده میلیون ریال هم تفاوت اضافه اعتبار خوراک و پوشاک است که در کابینه آقای حکیمى پیشنهاد شده بود هفتاد و شش میلیون بود در اینجا 86 میلیون است البته تصدیق می‌فرمایید که وضع زندگى و هزینه زندگى در ظرف این چند ماه بالا رفته است مثلاً برنج و روغن و ذغال قیمتش بالا رفته است‏.

این که گفته می‌شود وزارت مالیه درباره وزارت جنگ نظارت نمى‌کند این طور نیست وزارت مالیه درباره وزارت جنگ و سایر وزارتخانه‌ها یک طور عمل می‌کند جنگ هست یکى از صاحبمنصبان بسیار شریف وزارت دارایی است (صحیح است) و خیلى هم دقت می‌کند در این امر به طوری که اگر آقای مهندس رضوى توجه و دقت بفرمایند این همان تفاوت بودجه‌اى که هست از این دو رقم است و این را هم می‌خواستم خواهش کنم با این توضیحى که بنده دادم اگر قانع شدند از پیشنهاد خودشان صرف‌نظر بفرمایند.

رئیس - آقای وزیر جنگ‏

وزیر جنگ - بنده می‌خواستم تمنى بکنم نمایندگان محترم به این توضیحاتى که عرض می‌کنم توجه بفرمایند.

در سال 1326 به موجب امر دولت وزارت جنگ با تمرکز دادن عناصر مالى که از وزارت دارایی در اختیار داشت و عناصر مالى خودش کمیسیون‌هاى مالى متعددى تشکیل دا‌د براى تنظیم بودجه سال 1327 رقم به رقم قلم به قلم جزء به جزء با نهایت دقت بررسى کردند احتیاجات حتمى ارتش بالغ بر 195 میلیون شد این صورت را ما آوردیم به دولت و وزارت دارایی گرفت مدت متمادى بررسى کرد بعد آمد به دولت با مذاکرات و مباحثات زیادى که روى هر رقمش به عمل آمد آخر وزیر دارایی و دولت گفتند که بنیه مالى کشور این پول را نمى‌تواند بدهد ما بیش از 165 میلیون تومان نمى‌توانیم بدهیم هر کار مى‌کنید روى این 165 میلیون تومان باید بکنید وزارت جنگ دوباره یکى بررسى‌هاى دقیق‌ترى کرد حتى یک کمیسیون‌هایى هم از نقطه نظر ارگانیزه کردن ارتش از مستشارهاى آمریکایى کرد ژنرال گرو گفت اگر شما این 165 میلیوت تومان بودجه را بگیرید تازه دوازده مرتبه زندگى یک سرباز ایرانى با سر‌باز آمریکایى تفاوت دارد و اظهار کرد غیر ممکن است که شما با این بودجه بتوانید ارتش را اداره بکنید با این حال وزارت جنگ نشست با نهایت دقت و با نهایت کوشش بدون مداخله آنها براى این که آنها که مراقبت نداشتند کوشش کردند سعى کردند و نظر دادند تصمیماتى دادند بزرگترین رقمى که ما خواستیم در این بودجه تخفیف بدهیم از بابت خوراک سرباز بود که نه ریال تمام شد بنده جزئیات دیگرش را عرض نمی‌کنم یک مرتبه دیگر هم عرض کردم و حالا هم تکرار می‌کنم ملت ایران قائم با لذات است هر تصمیمى که نمایندگان محترم از طرف پانزده میلیون بگیرند از نظر قطعى سعادت کشور است هر ساعتى میل دارند به این بودجه ارتش قواى ارتش تشکیلات ارتش سازمان ارتش بررسى بفرمایند توضیحاتى که لازم دارند وزارت جنگ در اختیارشان می‌گذارد اگر واقعاً بررسى کردند دیدند اوضاع و احوال کشور با این عرض و طول کشور و این مرزهاى دور و دراز ما احتیاج دارد با کمال میل تصویب خواهند فرمود و هر موقع که دیدند اضافه دارد و احتیاجاتش را می‌شود کمتر کرد با کمال میل ارتش استقبال می‌کند ولى چیزی که درست نیست و چیزى را که نمى‌شود عمل کرد آن این است که نمی‌شود یک مشت مردم را نگهداشت و احتیاجاتشان را بهشان نداد بنده صد در صد موافقم هرساعت آقایان میل داشته باشند تمام دستگاه ارتش را در اختیارشان می‌گذارم چه از نظر پول و چه از نظر احتیاجات از هر حیث توضیحات کافى می‌دهم هر چه فرمودند که به صلاح مملکت باشد البته صد در صد استقبال می‌کنم و اما راجع به فرمایشاتى که آقای مهندس رضوى فرمودند این آمار کاملاً صحیح است در سال 1319 چهل و هشت میلیون تومان بودجه ارتش بوده است اما تمنى می‌کنم توجه بفرمایند 1319 چه وضعیتى کشور ما داشت ما پتو را می‌خریدیم پانزده ریال امروز پتو از کازرونى می‌خریم 25 تومان سى تومان (مهندس رضوى - خیلى هم گران می‌خرید) نمى‌توانیم اگر رضایت ندهند که نمى‌توانیم بخریم چرا گران می‌خریم ما در اول سال جمع می‌کنیم تمرکز می‌دهیم اول سال کوشش می‌کنیم مناقصه می‌دهیم با تمام تشریفات کشور عمل می‌کنیم می‌کوشیم وقتى که نمى‌دهند گران تمام می‌شود و اما راجع به این قسمت که در 1326 بودجه ارتش را بالغ بر 150 میلیون تومان فرض کردند رقمى که ما در بودجه می‌آوردیم آقا اولاً در نظر داشته باشید که ما روى آمار می‌گیریم احتیاجات ما پادگان‌هاى ما که پس از شهریور متلاشى شد ما نرفتیم روى سازمان اولیه پول بگیریم مثلاً لشکرهاى آذربایجان تشکیل شده بود در 1321 حتى بعداً که آنچه تکمیل می‌شود تازه بودجه آن را می‌دهیم یک رقمى که فرمودند چرا اضافه شده است تفاوت کابینه آقای حکیم‌الملک با کابینه آقای هژیر این است آقا که اداره مرزبانى کشور که با وزارت کشور بود (مهندس رضوى - آن جداگانه است) وقتى که من آمدم آوردم جزو وزارت جنگ یا نیروى دریاى اساساً جزو گمرک بود (مهندس رضوى - آن اعتبارش جداگانه است و اعتبارات لشکرها را در جاى خودشان می‌گیرند) بعداً ضمیمه شد این اضافات که آمده است این رقم را تشکیل داده است على ای حال رقم اعتبارات ما همان است که آقای وزیر دارایی توضیحاتى دادند و مجموع رقم ما همین است که ملاحظه می‌فرمایید چیزی که بنده می‌خواستم عرض کنم این است که این بودجه‌ى 165 میلیونى که به ارتش داده می‌شود اگر در موقع خودش داده می‌شد شاید البته به این زحمت نمى‌افتادیم اما حالا آقایان توجه می‌فرمایند ماه دهم سال است که هنوز این بودجه اعتبارش به ارتش داده نشده است در صورتی که انتظامات کشور از نقطه نظر ارزاقى هم کار ساده‌اى نیست در ظرف یک هفته چهل ریال در هر کیلو روغن بالا رفته است ما اول ماه که می‌گیریم آخر ماه 120 هزار جمعیت باید اداره بشود این کار آسانى نیست در هر حال بنده گزارشى دارم از اداره باربرى از اداره سررشته‌دارى که دستگاه ارتش به کلى راکد مانده است و اگر اعتبارات را ندهید وضعیت کارهاى ارتش‏ به کلى مختل خواهد

+++

شد اگر توضیحات بیشترى لازم دارد بعداز‌ظهر بعد از این که این بودجه ارتش به تصویب رسید هر وقت آقایان بخواهند بفرمایند بنده خودم حاضر می‌شوم و خودم را دراختیار آقایان می‌گذارم و توضیحات کافى می‌دهم و باز هم تمنى می‌کنم که بایان توضحیات بودجه وزارت جنگ را تصویب بفرمایند و در این قسمت تشریک مساعى بفرمایند که ما در مضیقه نباشیم و کارهاى ما اگر تصویب نفرمایند راکد خواهد ماند.

رئیس - باید رأى گرفته شود عده کافى براى رأى نیست اگر عده کافى نشد آن وقت سؤالات از آقای نخست وزیر مطرح می‌شود.

امامى اهرى - آقایان بیرون توى سرسرا نشسته‌اند مقرر بفرمایید بیایند.

5 - سؤال آقای حائری‌زاده از آقای نخست وزیر

رئیس - گفتم نمى‌آیند آقایان اگر موافقت می‌فرمایند سؤالات از آقای نخست وزیر مطرح می‌شود آقای حائری‌زاده بفرمایید سؤالاتتان را بکنید.

حائری‌زاده - من شانس غریبى دارم موقعی که نوبت به من می‌رسد براى صحبت موقعى است که کسالت عارض من شده سرماخوردگى و کسالت هم دارم ولى با این حال من فرصت را ازدست نمى‌دهم این سؤال را تقریباً نوشتم که دیگر حواس مرا با کسالتى که دارم مشوش نکند پرسش من مختصر است ولى لازم است قبلاً یک مقدمه‌اى براى این پرسش عرض کنم (نمایندگان - بفرمایید) عرض کردم پرسش من مختصر است و یک مقدمه‌اى براى این پرسش عرض می‌کنم (گفته شد اکثریت نیست.)‏

رئیس - اکثریت شد بفرمایید

حائری‌زاده - پرسش من مختصر است ولى لازم است قبلاً یک مقدمه‌اى براى این پرسش عرض کنم‏:

اولاً در این دوره در مقابل منطق محکم باید تسلیم شد یا اقامه دلیل کرد نه مثل ادوار قبل با چماق تکفیر و هو حریف را از میدان خارج ساخت‏.

بعد از اسلام روزى عنوان اشاعره و معتزله بود روزى شیعه و سنى بود بعد اخبارى و اصولى پیش آمد این اواخر صوفى و بابى و شیخى و غیره بود چندى در زمان ناصرالدین شاه عنوان جمهورى طلب و قانون خواه براى از بین بردن شخص یا اشخاص کافى بود بعد از آن مشروطه و مستبد اعتدالى و انقلابى عنوان می‌شود در زمان شاه سابق که قدرت تمرکز یافته بود و شاه همه چیز بود فقط عنوان مخالف اراده ملوکانه کافى بود که دودمان‌ها نیست و نابود شوند از سواحل بحر خزر مردمانى به جزایر و بنادرجنوب کوچ داده می‌شوند یا در محبس از بین بروند.

پس از وقایع شهریور 20 عنوان مخالفت با متفقین کافى بود در صورتی که متفقین با زور وارد منزل ما شده بودند و قهراً باید و هر ایرانى مخالف آنها باشد (صحیح است‏)

امروزه در این مجلس مخالفت قشون و شاه زمینه‌ى براى هو و جنجال شده هنوز کلمه (الاالله) را نشنیده چماق تکفیر بلند است.‏

لازم است قبلاً بگویم کسى مخالف قشون و شاه نیست خیال همه راحت باشد.

من که در این مجلس پیشنهاد می‌کنم محاکمات نظامى قابل تمیز در یک مرحله‌اى که از دیسیپلین و انضباط نظامى خارج است (نه در ماهیت امر) بلکه در مورد تشریفات قانونى رسیدگى شود براى چیست؟ براى این است که این افسرها و نفرات که برادرها و فر‌زندان همه ماها هستند با خیال راحت مشغول انجام وظیفه خود باشند و فقط در سایه وحشت ادامه‌ى خدمت ندهند بلکه بدانند اگر ما فوق آنها اعمال اغراض خصوصى درباره‌ى آنها کرد تا رسیدگى کامل نشود اعدام نخواهند شد.

آقایان من طرفدار قشون هستم ولى من با کسانی که با فشار اطفال مردم را از دهات از عقب گاو آهن می‌گیرند و در مدت خدمت آنها را مثل اشخاصى که محکوم به اعمال شاقه شده باشند در رنج و عذاب نگاه می‌دارند و در وقایع شهریور آنها را گرسنه در طهران سرگردان مى‌گذارند مخالفم.‏

من عقیده دارم در مملکت باید قانون حکومت کند نه شخص‏

بدبختانه ما همه چیز داریم و هیچ چیز نداریم در دوره بیست ساله مجلس شوراى ملى داشتیم اما آیا حقیقت ملت در انتخابات شرکت داشت دولت‌ها در مقابل مجلس مسئول بودند و قوانین و مقررات و امتیاز‌نامه نفت و عهد‌نامه‌ها از مجلس مى‌گذشت؟‏

آیا حقیقت نمایندگان آزاد بودند؟

چند نفر از نمایندگان که صبح وکیل بودند شب معلوم نبود براى چه سلب مصونیت از آنها شده بود و در محبس بودند.

الساعه از همان آقایان در مجلس داریم یکى آقای حاج قائم‌مقام‌الملک و دیگرى آقای على وکیلى و بعضى دیگر تمام این جریانات را به خاطر بیاورید پس باز هم عرض می‌کنم ما همه چیز داریم و هیچ چیز نداریم.‏

ما زیر این زمین نفت داریم آب داریم سایر معادن و منابع ثروت داریم با جمعیت کم چند میلیونى دریا داریم مخصوصاً دریاى گرم که با تمام دنیا می‌توانیم در تمام سال آزاد مسافرت کنیم ولى هیچ چیز نداریم جز فقر و فلاکت جز ظلم و تعدى (صحیح است) نفت ما را من غیر حق انگلیس‌ها و آمریکایی‌ها و سایر ملل می‌برند ولى ما که صاحب و مالک آن هستیم سهم صحیح نداریم‏.

روس‌ها خاویار ما را می‌برند از موقع جنگ طبق قراردادى که دولت غالب به ملت مغلوب تحمیل کرده بود مقدار زیادى طلا در مسکو داریم هر چه مى‌گوییم و مطالبه مى‌کنیم کسى به ما جواب نمی‌دهد من معتقدم باید صراحت لهجه داشت و مطالب و حقایق را گفت‏.

همین محافظه کارى‌ها شاه را به فکر دوره پدرش خواهد انداخت‏.

روس‌ها را به فکر دوره تزارى انداخته انگلیس‌ها و دیگران را در معامله راه‌آهن و غیره معلوم است به چه فکرى انداخته است‏.

باید در مجلس عوام تمام حقایق با صراحت لهجه گفته شود و دولت‌ها هم متکى به گفتار و اظهارات ما مطالبه حقوق ملت ایران را بنماید.

اعلیحضرت همایونى اگر در قانون اساسى اختیارى داشت مصلحت نبوده و نیست که دخالت در امور مملکت داشته باشند فقط باید مقام مقدس سلطنت را که نزد همه‌ى ایرانی‌ها محترم است داشته باشند.

کسانی که اصلاحات مملکتى را از شاه توقع دارند یا نادان یا خائن می‌باشند.

ابداً مصلحت نیست شاه را وارد در این قبیل کارها کرد.

اگر چنانچه خطرى براى دولت پیدا شد آن دولت استعفا خواهد داد و دولت دیگرى متصدى کار خواهد شد ولى مقام سلطنت باید محترم و محفوظ باشد و ابداً نباید دخالت جزیى و کلى در کارهاى مملکت داشته باشد.

اشخاصى که آرزو دارند دوره قدرت سابق تجدید شود و خود نمی‌تواند بر خر مرا‌د سوار شوند شاه جوان را اغفال می‌کنند.

دولت باید شاه را متوجه مضار عمل سازد.

باید با صراحت لهجه گفت هر چه اختیار مقام سلطنت کمتر باشد احترام این مقام نزد ملت زیادتر و بیشتر خواهد بود.

اگر شاه اختیار داشته باشد آن وقت البته باید مسئول هم باشد قابل عزل و محاکمه هم باشد.

من به مقام سلطنت علاقه دارم زیرا که در قانون اساسى چند اصل راجع به مقام سلطنت هست و با تغییر قانون اساسى مخالفم و کسانی که گرد این فکر بگردند در مسلک من خادم این مملکت نیستند.

البته بى عیب و نقص خداوند عالم است و قانون اساسى چهل و دو سه سال پیش ممکن است نقایصى داشته باشد ولى مصلحت ایران در دخالت در این قانون نیست کسانى که فکر دخالت در قانون اساسى را دارند اگر موفق شوند دو صورت دارد ممکن است خیلى تندتر از امروز بشود و آقایانى که فعلاً هیئت حاکمه را تشکیل می‌دهند طبق قانون بعد در محبس یا بالاى دار یا در آمریکا باشند.

ممکن است اقتدار قشون و شاه زیاد بشود و دوره بیست ساله شروع بشود و من با هر دو مخالفم و مصلحت ایران را با اوضاع فعلى دنیا در این قبیل حرف‌ها نمی‌دانم‏.

من معتقدم دولت باید در کار دربار بیشتر دخالت کند.

طیاره براى شاه خریدن معنى ندارد.

اساساً طیاره سوارى اعلیحضرت به صلاح خود ایشان و مملکت نیست اگر یک واقعه نظیر راه کوهرنگ پیش آمد کرد و خطر‌ى متوجه شاه شد دولت مسئول است.‏

شاه مال مملکت است.‏

من اگر بگویم صلاح نیست شاه سوار طیاره بشود یا به عملیات اسکى که براى شاه خطر دارد بپردازد روى مصلحت خود ایشان و مملکت است‏.

دولت نباید فقط در مقابل فرمایشات شاه بله قربان بله قربان بگو باشد بلکه باید با صراحت لهجه مصلحت را بگوید.

البته اعلیحضرت جوانى است تحصیل کرده پس از تذکر دوست و دشمن خود را تشخیص داده

+++

و مصالح مملکت را رعایت خواهند کرد.

من مخالف شاه و قشون نیستم و معتقدم باید در این ملمکت همه صراحت لهجه داشته باشند مخصوصاً نمایندگان ملت‏ این حرف‌هاى چه فرمان یزدان چه فرمان شاه مال همان دوره بود که ختم شد و گذشت باید چه فرمان یزدان چه فرمان قانون شعار ما باشد.

در صد‌ر اسلام یکى از خلفاى بنى‌امیه که تصور می‌کنم معاویه ابن‌یزید بود خلیفه شد پس از چندى استعفا داد (او را خلع نکردند مثل محمد‌على میرزا) دوستان او به او گفتند چرا استعفا دادى؟ گفت میل نداشتم به طریقه و سیره پدر و جد خود عمل کرده باشم یعنى اراده شخصى و استبداد را شعار خود قرار دهم لذا استعفا دادم گفتند خوب بود رویه دوره خلافت شیخین را اتخاذ کرده یعنى قانون و عدالت را شعار خود قرار دهى.‏

جواب داد با رجال دوره معاویه و یزید نمی‌توان اصول قانون و عدالت دوره شیخین را اجرا کرد.

جناب آقای ساعد اشخاص چاپلوس و متملق اگر در اطراف اریکه سلطنت هستند باید آنها را خارج کرد و اشخاص ناصح و فهیم در اطراف مقام سلطنت جمع شوند تا کارهاى مملکت به جریان عادى بیفتد (زنگ رئیس)‏

رئیس - این یک نطقى است که می‌کنید و مربوط به سؤالى که نوشته‌اید نیست‏.

حائری‌زاده - این ده دوازده فقره که عرض کردم کلیاتش در این مقدمه باید باشد.

رئیس - اگر صورتش را دارید به طور سؤال بفرمایید

حائری‌زاده - صورتش رادارم الان عرض می‌کنم (دراین موقع مجلس از اکثریت افتاد و پس از چند لحظه اکثریت حاصل شد) بدیهى است همه ملت ایران مقام سلطنت را محترم مى‌شمارند.

و وقتى به نام شاه در خارج هر کس مطابق میل شود حرف‌هایى زد البته ماشین مملکت از جریان خود خارج می‌شود.

امروز 18 ماه تقریباً از تشکیل مجلس می‌گذرد تمام گرفتار تشنج هستیم این تشنج از طرف احزاب ایجاد شده است؟ ابداً

آقایان نمایندگان در ظرف 24 ساعت تغییر عقیده داده‌اند؟ ابداً

براى مثال عرض می‌کنم یک تبصره‌اى پیشنهاد شد که محاکمات قشونى قابل فرجام باشد مجلس هم تصویب کرد یکى از آقایان نمایندگان پیشنهاد کرد فقط شامل حال غیر‌نظامى‌ها باشد مجلس رد کرد معلوم شد آقایان نمایندگان عالما اعمداً به این تبصره رأى داده و در فاصله قلیلى دولت ماده مربوطه را استرداد کرد و لایحه‌اى جدیدى با قید دو فوریت بدون تبصره پیشنهاد کرد.

من مجدداً تبصره سابق را پیشنهاد کردم و قبول نشد.

آیا این دو عمل مخالف عادى بود خیر این قبیل تشنج‌ها از خارج مجلس سرچشمه می‌گیرد حتى امروز کار بزرگ مجلس مقاومت منفى است چرا باید اشخاصى به نام شاه درکارهاى مملکتى دخالت کنند؟

این وظیفه دولت است که جلو این جریانات غیر عادى را بگیرد مقصود موهون ساختن قوه مقننه است‏.

این اعمال به نفع مملکت بلکه اشخاص و مقامات نیست‏.

بلى ممکن است چند روزى چند نفر شیاد متملق چاپلوس به مقام و آب و نانى برسند ولى مملکت و سلطنت و همه چیز ماها به خطر خواهد افتاد یکى از دوستان چند روز قبل می‌گفت تو که از طبقه‌ى حاکمه (به معنى امروزى نیستى) اگر خرابى از حد بگذرد خطر براى ده یا پانزده هزار نفر بیشتر نیست‏.

ساکت باش بگذار بدست خود قبر خود و دیگران را حفر کنند.

من تصدیق کردم حر‌ف آن دوست عزیز را ولى گفتم انقلاب روسیه در پهلوى گوش ما و عمران واقع شده و به نفع طبقه کارگر رژیم‌شان عوض شد آیا کارگر روسیه امروزه راحت است یا کارگر آمریکایى‏؟

من امروز چون قبول مسئولیت نمایندگى را کرده‌ام و وظیفه‌ى خود دانستم که وارد مجلس شده و به نفع ایران مجاهده کنم هیچ خطرى را مهم نمى‌شمارم مگر خطر محافظه‌کارى را و عقیده دارم باید حقایق را با صراحت گفت زیرا در گفتن اثرى است که در نگفتن نیست‏.

جناب آقای ساعد من به شما رأى ندادم ولى شما و بعضى از وزراى شما از دوستان من می‌باشید علت این که رأى ندادم این بود که شماها را محافظه‌کار می‌شناسم خدا کند براى انجام وظیفه با صراحت لهجه و رشادت وارد اصلاحات بشوید آن وقت البته به شما رأى خواهم داد و مدافع شما خواهم بود.

(در این موقع مجلس از اکثریت افتاد)

6 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - آقایان اگر موافقت دارید ده دقیقه تنفس داده شود (حاذقى - بنده موافق نیستم) موافق نیستید نمى‌آیند من خودم اگر می‌آمدند جلسه را به عنوان تنفس تعطیل نمى‌کردم‏.

(در این موقع ده دقیقه بعد‌از‌ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل دیگر تشکیل نگردید)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت

 

اخبار مجلس

روز شنبه 11 دی ماه 1327 پنج بعدازظهر کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر برای رسیدگی به لایحه کار بایست آقای موسوی تشکیل گردیده گزارش سو کمیسیون مربوط راجع به لایحه کار تحت 24 ماده مطرح 16 ماده آن مورد شور واقع و بقیه آن به جلسه بعد روز شنبه موکول گردید.

 

شماره  2617/ 12837                    27/ 9/ 1327

آقای حسین ابراهیمى سر دفتر اسناد رسمى سابق میانه‏

نظر به این که محاکمه انتظامى شما منتهى به صدور حکم قطعى به سه ماه انفصال از شغل سردفترى شده چون مدت محکومیت مزبور خاتمه یافته به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدى دفاتر اسناد رسمى و گواهى صحت امضاء اعلام می‌دارد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 12930- 25788                    29/ 9/ 27

آقای محمد‌تقى میر اسکندرى سر‌دفتر اسناد رسمى شماره 125 تهران‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در تهران براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 12911- 25800                    29/ 9/ 27

آقای عبدالرحیم متکلم سردفتر دفتر ازدواج قصبه اردکان شیراز

به موجب این ابلاغ به علت عدم اشتغال به کار رسمیت دفتر شما ملغى می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 12909- 25812                   29/ 9/ 27

آقای حسین غفارى‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در قریه حسنخون طالقان براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 25840- 12875                   29/ 9/ 27

آقای کشیش اسحاق ساهاک‏ انواریان سردفتر سابق ازدواج آبادان

 به موجب این ابلاغ مجدداً دفتر شما را در شهر آبادان باى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 25828- 12874                   29/ 9/ 27

آقای کشیش فرایط منصوریان سردفتر ازدواج و طلاق

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 12918- 25924                   30/ 9/ 27

آقای جمال‌الدین موسوى نجف آبادى دفتر‌یار دفاتر اسناد رسمى نجف‌آباد اصفهان‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه دوم نجف‌آباد منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 12857- 26609                   29/ 9/ 27

آقای محسن منافى سردفتر اسناد رسمى شماره 8 خوى‏

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر اسناد رسمى پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 26589- 12957                   29/ 9/ 27

آقای سید جلال مدرس مطلق‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در شهر اصفهان براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 26597- 12861                   27/ 9/ 29

آقای عبدالحسین هاشمى سردفتر ازدواج و طلاق رانکوه رودسر گیلان‏

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 26617- 12878                  29/ 9/ 27

آقای جعفر احمد تنکابنى‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم دهستان نشتارود شهسوار منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 26591- 11165                  29/ 9/ 27

آقا‌ى سید حسن مدرس مطلق سردفتر ازدواج و طلاق اصفهان‏

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 26593- 12005                  29/ 9/ 27

آقای سید حسن غروى‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در مرودشت شیراز براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 11523- 26605                  29/ 9/ 27

آقای اسماعیل انورى سردفتر ازدواج و طلاق سابق تهران‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در شهر تهران مجدداً براى ثبت طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى‏

شماره 26599- 12856                   27/ 9/ 29

آقای محمد‌على ریاحى سردفتر ازدواج دهستان راویز شهر بابک‏

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامى سردفتران واقع شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفتر ازدواج معلق می‌نماید.

وزیر دادگسترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294446!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)