کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى ، دوره 15
[1396/05/28]

جلسه : 129 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه دوازدهم دی ماه 1327  

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس‌

2 - بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به وقایع اندونزی

3 - تقدیم دو فقره قرارداد مبارزه با ملخ با دولت پاکستان و هندوستان و دولت عراق از طرف آقای وزیر امور خارجه

4 - تقدیم یک فقره لایحه راجع به کمک به سیل‌زدگان اصفهان از طرف آقای وزیر دارایی به قید یک فوریت

5 - طرح لایحه راجع به تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ به قید یک فوریت

6 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى ، دوره 15

 

 

جلسه  : 129

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه دوازدهم دی ماه 1327

 

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس‌

2 - بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به وقایع اندونزی

3 - تقدیم دو فقره قرارداد مبارزه با ملخ با دولت پاکستان و هندوستان و دولت عراق از طرف آقای وزیر امور خارجه

4 - تقدیم یک فقره لایحه راجع به کمک به سیل‌زدگان اصفهان از طرف آقای وزیر دارایی به قید یک فوریت

5 - طرح لایحه راجع به تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ به قید یک فوریت

6 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت یازده صبح به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید

1 - تصویب صورت مجلس‌

صورت مجلس جلس قبل را آقای فولادوند (منشى) به شرح زیر قرائت نمودند

ده دقیقه به ظهر روز سه‌شنبه هفتم دی ماه مجلس به ریاست آقای امیر‌حسین ظفر ایلخان نایب رئیس تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است :

غائبین بااجازه - آقایان : حسن اکبر سلطانى - نورالدین امامى - رحیمیان - اورنگ - دکتر معظمى - گرگانى - افخمى - فرامرزى - بهار - نیک‌پور - على وکیلى - افشار.

غائبین بى‌اجازه - آقایان : بیات - آشتیانى‌زاده - تولیت - کامل ماکویى - اخوان - منصف - ابوالقاسم بهبهانى - امیر تیمور - قوامى - آصف - ناصرى - یمین اسفندیارى - حسن - مکرم - صفا امامى‏.

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان : دکتر بقایی - مهدى ارباب - صاحب‌جمع - زنگنه - آقاخان - سزاوار - ثابتى - نراقى - گلبادى - صاحبدیوانى - باتمانقلیج - دکتر دفترى.‏

آقای عباس اسکندرى در باب ذکر علل جریانات اخیر در صورت مجلس وارد صحبت شدند و آقای نایب رئیس ایشان را متذکر ساختند که مطالبى خارج از حدود اعتراض به صورت مجلس بیان نکنند.

آقای اسکندرى ضمن تکرار مطالب و اصرار به لزوم درج در صورت مجلس اظهار نمودند که بستگى با فراکسیون‌ها ندارند و اظهارات ایشان از نظر خیر مجلس است و اگر بیان نکنند به ضرر مجلس خواهد بود.

آقای اسلامى در باب تقاضاهاى مردم مازندران در اصلاح امور مملکت تذکرى دادند و آقای دکتر طبا راجع به پیشنهاد خودشان که صرفاً به خاطر مستخدمین دولت بوده و انتظار دارند آقایانى که در جلسه حاضر نمی‌شوند با حسن‌نیت بیشترى تلقى کنند و در تصویب لوایح مفید همکارى نمایند توضیحاتى دادند.

آقای ملک مدنى با اشاره به اظهارات آقای عباس اسکندرى اظهار نمودند که تحت هیچگونه تأثیرى نمی‌رویم و روى خیر و صلاح مملکت معتقد بودیم دولت آقای ساعد یک یا دو دوازدهم را چند روز قبل قبول کند و بقیه با تبصره‌ها و پیشنهادات به کمیسیون برود و دولت قبول نکرد.

در این موقع صورت مجلس‌هاى گذشته تصویب گردید و آقای حاج امین راجع به سیل‌زدگان اصفهان بیان داشتند که براى کمک بیشترى به سیل‌زدگان مستمند دولت قیمت صد تن گندمى که داده است

+++

دریافت نکند.

پیشنهاد آقای دکتر طبا در ارجاع پیشنهاد‌هاى چهار دوازدهم به کمیسیون بودجه مجدداً قرائت و تصویب گردید و پیشنهاد آقای مهندس رضوى مبنى بر رعایت کامل صرفه‌جویی و احتراز از هرگونه تبعیض در تقسیم اعتبارات بین استان‌ها و شهرستان‌ها قرائت شد.

آقای نایب رئیس اظهار داشتند که این اصلاح عبارتى نیست و به ماده واحده با ورقه اخذ رأى به عمل آمد از 94 نفر عده حاضر با اکثریت نود نفر تصویب گردید.

آقای نخست وزیر با اظهار تشکر گفتند می‌خواهند با مجلس همکارى صمیمانه داشته باشند آقای صدرزاده نیز تذکر دادند که پیشنهاد آقای مهندس رضوى عملاً رعایت شود.

آقای وزیر دارایی تقاضا نمودند تبصره‌هاى دولت و پیشنهادات آقایان نمایندگان زودتر در کمیسیون بودجه مورد مطالعه و تصویب قرار گیرد تا وسیله تسریع تقدیم بودجه 1328 شود ضمناً لایحه اصلاح قانون بازنشستگى را به قید یک فوریت تقدیم داشتند.

آقای وزیر بهدارى اظهار نمودند که چون در دوره فترت تشکیلات بنگاه پاستور به موجب تصویب‌نامه‌هایی تغییر کرده لایحه قانونى راجع به این قسمت را براى تصویب تقدیم می‌دارند.

بیست دقیقه بعدا‌زظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و تشکیل آن به صبح روز یکشنبه محول گردید.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ آقای حاذقى بفرمایید

حاذقى - به طوری که در صورت جلسه گفته شد ختم مجلسه را اعلام کرده و ساعت تشکیل جلسه بعد را تعیین نکرده‌اند مکرر استدعا شده است که ساعت تشکیل جلسه را طبق تصمیمى که آقایان نمایندگان محترم گرفته‌اند و اکثریت هم قبول کرده‌اند قید نمایند و ساعت تشکیل جلسه بعد به همان ساعت اعلامى قید شود.

رئیس - چون به عنوان تنفس ختم شده ذکرى نشده است به طور معمول باید ساعت نه و نیم تشکیل شود دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس نیست آقای اسکندرى بفرمایید.

عباس اسکندرى - مذاکره‌اى که در جلسه قبل بنده کردم این بود که مقام ریاست محترم مجلس شورای ملی حاکم على‌الاطلاق است و هیچ کس و هیچ قوه و هیچ قوایى نمى‌تواند با فشار وارد محوطه مجلس شود و گارد مجلس تحت امر رئیس مجلس است و هر کسى که به این امر مبادرت بکند او را توقیف می‌کند و به محکمه می‌فرستد و هیچ کس نمی‌تواند غیر از این عمل کند و هر قسم تخویف یا ترعیب نسبت به مجلس و نمایندگان مجلس بشود یعنى از درب مجلس که وارد محوطه می‌شود رئیس محترم مجلس حاکم قادر است و گارد مجلس حق دارد از او جلوگیرى کند و کسانى هم محرک هستند در هر مقام که باشند باید مورد تعقیب واقع شوند این را در صورت مجلس قید نکرده است‏.

رئیس - صحیح است کسى نباید بدون اجازه وارد محوطه مجلس شود آن هم به یک صورتى که خوب نباشد همیشه هم این کار مراعات شده است من بعد هم خواهد شد دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت جلسه قبل تصویب شد چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند (دماوندى - دستور دستور) (حاذقى - مخالفم) پس اجازه بدهید که این آقایان که تقاضى کرده‌اند در جلسه بعد قبل از دستور صحبت کنند (صحیح است) آقای وزیر خارجه بیاناتى دارند بفرمایند.

2 - بیانات آقای وزیر امور خارجه راجع به وقایع اندونزى‏

وزیر امور خارجه (آقای حکمت) - البته آقایان نمایندگان محترم می‌دانند که پایه و اساس سیاست دولت ایران در روابط بین‌المللى خود احترام و مراعات منشور سازمان ملل متحد بوده و می‌باشد (صحیح است) ما معتقد هستیم که در دنیاى پرآشوب فعلى تنها این سازمان است که باز می‌تواند صلح جهان را تأمین نموده و در مواقع لزوم با تحمیل قدرت معنوى خود از ظلم و تعدى نسبت به ملل کوچک جلوگیری کند البته وجود سازمان ملل متحد صرفاً نمی‌تواند از بروز پاره حوادث ناگوار و حتى زد و خوردهایى ممانعت کند ولى تردیدى نیست که دخالت او دایره آتش‌هایى را که افروخته می‌شود محدود ساخته و در خاموش کردن آن عامل بسیار مؤثرى می‌باشد (صحیح است)‏

در اختلافات بین جمهورى اندونزى و دولت هلند ما صمیمانه آرزومند استقلال و آزادى این جمهورى آسیایى و مسلمان می‌باشیم (احسنت - صحیح است) زیرا که اشتراک مذهب و جامعیت آسیایى احترام و علاقه مخصوصى نسبت به آن جمهورى ایجاد کرده است به طوری که آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستید اساس استقلال اندونزى قرار‌دادى است که در تاریخ 25 مارس 1946 بین دولتین هلند و اندونزى بسته شده است ولى متأسفانه از بدو امر اشکالاتى در استقرار دولت ایالات متحده اندونزى پیش آمده و اختلافاتى بروز کرده که منجر به زدوخوردهایى گشته است خوشبختانه موضوع این اختلافات به شوراى امنیت سازمان ملل متحد مراجعه شده است و ما به نوبت خود هرگونه تصمیم نهایى که در این باب از طرف شوراى امنیت اتخاذ شود محترم خواهیم شمرد.

تجدید عملیات خصمانه در این چند روز اخیر موجب کمال تأسف همه ماها است (صحیح است) ولى به طوری که عرض کردم ما منشور سازمان ملل متحد را امضاء کرده‌ایم و ناگزیر‌یم که منتظر رأى شوراى امنیت باشیم و امیدواریم اقداماتى که فعلاً در جریان است کلیه اشکالات را به طور قطعى برطرف ساخته و دولت جمهورى اندونزى در کمال استقلال و آزادى در راه ترقى و رفاهیت ملت نجیب اندونزى قدم‌هاى بلندى بردارد (صحیح است)‏

3 - تقدیم دو فقره قرار‌داد مبارزه با ملخ با دولت پاکستان و هندوستان و دولت عراق از طرف آقای وزیر امور خارجه‏

وزیر امور خارجه - دو فقره طرح قانونى دارم راجع به دو قرار‌داد راجع به مبارزه با ملخ که دشمن کشاروزى و دشمن محصول غله ما است و در مبارزه با این دشمن ما و همسایگان یعنى پاکستان و عراق شریک هستیم و باید مشترکات شریک مساعى کنیم بعد از مذاکراتى که با این دو دولت شده است به صورت دو ماده واحده عهدنامه‌اى حاضر شده است که تقدیم ریاست مجلس شوراى ملى می‌کنم که به کمیسیون مربوطه بفرستند.

رئیس - بسیار خوب به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود آقای وزیر دارایی‏

4 - تقدیم یک فقره لایحه راجع به سیل‌زدگان اصفهان از طرف آقای وزیر دارایی به قید یک فوریت‏

وزیر دارایی - خاطر آقایان محترم مستحضر است که در جلسه قبل راجع به سیل‌زدگان اصفهان مطالبى گفته شد و از طرف دولت کمک‌هایى شد که به عرض رسید ضمناً در نظر گرفته شده بود که صد تن گندم هم به آنها داده شود ولى چون در نظر بود که بهاى این گندم‌ها گرفته شود و چو‌ن متوجه شدیم که اینها بیچاره هستند در نظر گرفته شد که بهاى آن هم گرفته نشود و مجاناً داده شود براى آن که مجوز قانونى داشته باشیم براى این کار یک لایحه تقدیم می‌شود به قید دو فوریت و تقاضا شده است که اجازه دهند از محل عمران بهاى این گندم پرداخته شود که بتوانیم مجاناً به کشاورزان اصفهان بدهیم (مهندس رضوى  - از سرمایه‌داران اصفهان بگیرید چرا از جیب ملت می‌دهید!) استدعا می‌کنم لوایحى داده شده است که فوریت داشته است یکى لایحه بودجه وزارت جنگ است که فوریت داشته استدعا مى‌کنم در دستور گذاشته شود یکى هم لایحه بخشودگى مالیاتى بوده است (صحیح است) من توضیحى جلسه قبل خدمت آقایان عرض کردم عرض کردم که آقایان متوجه تهران نباشند متوجه اقصى نقاط مملکت باشند که در دهات و در شهرستان‌هاى کوچک مأمورین دارایی چون دستور صریحى ندارند مزاحم مردم براى وصول مالیات هستند و این اسباب زحمت مردم شده است (اسدى - این جزو لایحه مالیات بر درآمد هست) این اسباب زحمت براى طبقه فقیر و بى‌بضاعتى است که در این موقع زمستان ممکن است از آنها گرفته شود.

رئیس - یک پیشنهادى هم راجع به اضافه وزارت جنگ رسیده است که آقای وزیر دارایی هم تذکر دادند همین طور راجع به تبصره‌اى از قانون مالیات یک طرحى آقایان نمایندگان داده‌اند (رفیع - مقدم است) تصور نمى‌کنم چون این مربوط به بذر و زراعت اهالى است که دچار سیل شده‌اند و خود دولت هم تقاضا کرد این مقدم باشد حالا فوریتش را مطرح می‌کنیم چون تقاضاى فوریت شده‏

محمدعلى مسعودى - دستور بفرمایید قرائت شود.

رئیس - بسیار خوب قرائت می‌شود.

اقبال - اول تقاضاى وزیر جنگ قرائت شود یکى یکى رأى بگیرید تا معلوم شود.

(به شر‌ح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى : به طوری که خاطر آقایان نمایندگان مستحضر است در اثر سیل به اهالى برخوار اصفهان خسارات زیادى وارد شده و فعلاً از لحاظ خواربار در مضیقه می‌باشند براى این که به آنها کمک شده باشد در نظر گرفته شده که مقدار یک صد تن گندم مجاناً از طرف دولت به آنها داده شود و براى انجام این تصمیم ماده واحده زیر را پیشنهاد و استدعاى

+++

تصویب به قید دو فوریت را دارم‏.

ماده واحده به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود که براى کمک به سیل‌زدگان برخوار اصفهان مقدار یک صد تن گندم از موجودى دولت به اهالى قریه مزبور مجاناً داده و بهاى آن را از محل عمران سال 1327 کشور بپردازد.

نخست وزیر - محمد ساعد - وزیر دارایی‏ گلشائیان‏

اردلان - از این کار مهم‌تر هم داریم‏.

یک نفر از نمایندگان - خیلى هم مهم‌تر داریم‏

رئیس - باید پیشنهاد بشود دولت این لایحه را داد بسته به نظر مجلس است فوریتش مطرح می‌شود در صورت تصویب البته ادامه مى‌یابد فوریت اول این لایحه مطر ح است . آقای اقبال‏

اقبال - بنده اولاً تصور می‌کنم این لایحه چون جنبه مالى دارد باید به قید یک فوریت تقدیم شود و اصولاً فرق نمی‌کند ولى لوایحى که براى پرداخت است یعنى قیمت این گندم از بودجه دولت پرداخته خواهد شد بنابراین لایحه مالى است و لایحه مالى باید به قید یک فوریت باشد البته بنده مخالفتى ندارم که نسبت به برادران اصفهانى ما نهایت کمک و مساعدت بشود (محمد‌علی مسعودى - صحیح است و آفرین) ولى متأسفانه این را باید عرض کنم که همیشه از یک جریاناتى که در این مملکت واقع می‌شود وقتی که مخصوصاً جنبه عمومى دارد و یک سانحه واقع می‌شود که می‌توان ترحم رفقا را جلب کرد از آن سوء‌استفاده می‌کنند اصفهان مهم‌ترین و متمول‌ترین شهر ایران است (صحیح است) من اگر بگویم نصف ثروت مردم ایران توى جیب اصفهانی‌ها می‌رود اغراق نگفته‌ام (مهندس رضوى - توى جیب چند نفر) اجازه بدهید این که من می‌گویم اصفهان منظورم مردم اصفهان نیست کارخانجات که آنجا پارچه را ذرعى دو تومان تمام می‌کنند ذرعى سى تومان می‌فروشند و از این قبیل چیزها بنده تصور می‌کنم خوب در خراسان هم زلزله شدیدى واقع شد و ما از مساعدتى که مجلس شورای ملى و مردم کردند خیلى متشکریم ولى این مطلب همچو ارزشى ندارد که الان تمام کارهای مجلس را بگذاریم کنار و دنبال این کار برویم آن مساعدت را دولت بکند ما حرفى نداریم ولى این مطلب برود به کمیسیون صحبتى بکنند و واقعاً آقای حاج امین‌التجار اصفهانى که یکى از مردم بسیار خیر و نوع پرور این مملکتند ایشان یک کمیسیونى درست بکنند از چند نفر متمولین اصفهان که خوشبختانه در مجلس هم الان چند نفر تشریف دارند بنشینند صحبت کنند و یک راه عملى براى این کار پیدا کنند این نمی‌شود که تا یک قضیه‌اى اتفاق افتاد از خزانه مملکت و از جیب دولت چشممان را همین طور هم بگذاریم و بذل و بخشش کنیم مقصود این است که در مجلس شورای ملى کسى مخالف این نیست که نسبت به جاهایى که آسیبى رسیده کمک بشود (مهندس رضوى - صحیح است) همه موافقند که یک مساعدتى بشود ولى این یک قاعده و حسابى دارد این است که بنده خواهش می‌کنم چون این لایحه یک فورى است یک فوریتش را مطرح بکنند و تقاضا می‌کنم آقای وزیر دارایی موافقت کنند که این برود به کمیسون و وقتى بیاید البته آنچه که ممکن باشد مجلس در این کار خواهد کرد.

احمد دهقان - بنده موافقم اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - خیر یک مخالف صحبت کرد دیگر موافق صحبت نمی‌کند فقط مخالف صحبت می‌کند ولى همان طور که گفته شد این یک بخشودگى است و دولت می‌خواهد کمکى بکند یک فوریت هم بیشتر ندارد نسبت به فوریت لایحه رأى مى‌گیریم آقایانى که با فوریت لایحه موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد

5 - طرح لایحه راجع به تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزات جنگ به قید یک فوریت‏

رئیس - پیشنهاد رسیده است قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقای دکتر شفق به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس پیشنهاد می‌کنم لایحه دو فورى وزارت جنگ مربوط به تصویب ما‌به‌التفاوت بودجه سال 1326 و 1327 مطرح شود.

رئیس - آقای دکتر شفق‏

دکتر شفق - لوایح به عقیده بنده برد و نوع است یکى فورى یکى فوتى لایحه فورى آن لایحه‌اى را مى‌گوییم که از حیث وقت مستلزم استمجال و شتاب باشد و در جاى خود البته لوایح فورى باید مورد توجه واقع شود یک لوایحى هم داریم که فوتى است فوتى معنیش این است که اگر آن فرصت بگذرد مستوجب خسارات عظیم و جبران ناشدنى خواهیم شد و من تصور مى‌کنم که موضوع لایحه فورى وزارت جنگ که بنده به اشتباه گفتم دو فورى چون آن هم لایحه مالى است یک لایحه فوتى است و مقدم بر هر امر دیگر‌ی است (صحیح است) و چون آقایان کاملاً متوجه اهمیت آن هستند و بنده نه مجاز هستم و نه مورد دارد که بیش از این توضیحاتى بدهم همه آقایان وضع و موسم سال و وضع کشور را خیلى خوب می‌دانند و سلامت کشور مقدم بر هر مطلب دیگر است از این لحاظ جا دارد این لایحه وزارت جنگ بدون پیشنهاد و اطاله وقت تصویب بشود ما مواجه هستیم با یک مسایل بسیار فورى و بسیار فوتى بنده متوجه هستم که مطالب دیگرى هست و به موجب توافقى که بین فراکسیون‌ها حاصل شده بود بایستى یک مطالب دیگر مطرح شود ولى این را عرض می‌کنم فوتى است و اگر مجلس موافقت بکند یک ساعت بیشتر وقت نمى‌خواهد که بلافاصله آن مطالبى که در دستور هست مطرح شود (مهندس رضوى - دلایل فوتى بودنش را بفرمایید تا ما قضاوت کنیم) عرض کنم در مجلس الان که آقایان اینجا حاضر هستند یک نفر که خود آقای مهندس رضوى هم باشند سراغ ندارم که فوتى بودن وضع کشور را از لحاظ محافظت و سلامت حدود کشور نداند و اگر کسى نمی‌داند بنده عرض کنم (مهندس رضوى - این مطلب کاملاً صحیح است) چون فصل زمستان است بایستى بعضى لوازم قبل از وقت تهیه شود از آن جمله لباس و پوشاک و خوراک و بعضى لوازم و وسایل دیگر که بنده مجاز نیستم بیش از این توجیه بکنم و جایش هم اینجا نیست از لحاظ سلامت کشور لازم است که ما اینها را در نظر بگیریم و تصویب بکنیم (صحیح است‏)

اردلان - این علاوه بر چهار دوازدهم است که ما رأى دادیم‏؟

رئیس - لایحه‌اش قرائت خواهد شد . آقای اسکندرى‏.

عباس اسکندرى - گذشته از این که بنده اصولاً به واسطه‌ى نقص تشکیلاتى که در دستگاه دولت و هیئت حاکمه هست نسبت به لوایح دولت هیچ وقت خوشبین نیستم این موضوع مخصوص را با این که البته مفید می‌دانم ولى امثال این لوایح شاید از احصباء خارج باشد که اینجا در بایگانى مجلس موجود است و یکى بعد از دیگرى یک فوریت و دو فوریت پیدا می‌کند به تجربه در اینجا ثابت شده است و 17 ماه معلوم شد که اگر رعایت نظم و ترتیب بشود و یک چیزهایى که در نظر گرفته شده منظماً به آن عمل شود از صحبت‌هاى موافق و مخالف جلوگیرى خواهد شد (صحیح است) و مجلس بهتر می‌تواند کار بکند براى نمونه آقایان دیدند که براى اولین دفعه لایحه چهار دوازدهم بودجه در ظرف نیمساعت با نود رأى تصویب شد در صورتی که براى یک دوازدهم بودجه مکرر هفت روز هشت روز صحبت می‌شد چنانچه گفتم بنده به لایحه چهار دوازدهم رأى ندادم چرا؟ براى این که معتقد نیستم با این تشکیلات ناقص که هست بتوانند منظور واقعى که حفظ رفاه و آسایش ملت ایران است فراهم کنند ولى در عمل چون شاهد و ناظر یک ائتلافى بودم و دیدم اینجا در ظرف نیمساعت لایحه چهار دوازدهم را چون این ائتلاف تصمیم گرفته شده بود با یک اکثریتى فوراً تصویب شد و از مذاکرات بیهوده جلوگیرى شد و تمام اختلافات در خارج صحبت و طرح شد و این روش پارلمانى است باید همیشه مطالب در فراکسیون‌ها و کمسیون‌ها و شعبات حل شود و حل شده آن بیایید به مجلس و اینجا مذاکره بشود موافق یک نفر نماینده اکثریت است و مخالف چند نفر شاید در اقلیت باشند که عقاید خودشان را می‌گویند و جناب آقای دکتر شفق به نظر بنده با تمام قدرتى که در بیان دارند خودشان حس کردند که این استدلال خودشان را تقویت بکنند قید نمودند که چون توافقى حاصل شده است بعد از این بلافاصله آنجا برویم چرا اول آنجا نرویم که بعد بلافاصله برویم شما اگر اول یک دانه را خارج از ائتلافتان قبول کردید نتیجه‌اش این می‌شود که بعد دومى و بعد سومى بعد چهارمى را هم قبول بکنید چه دلیلى دارد براى یکى دیگر که بگویند ما خواهش می‌کنیم آن یکى هم دو فوریت دارد و من تقاضاى دو فوریت می‌کنم نتیجه عمل این می‌شود که باز مثل هفده ماهى که گذشت به همان صورت هفت ماه یا هشت ماه دیگر هم بگذرد و بنده عقیده ندارم که از روش خارج بشویم و براى نمونه و امتحان هم شما می‌توانید ببینید که همین لایحه‌ای که وزارت جنگ با قید دو فوریت تقاضا می‌کند وقتی که تعقیب از این اصول شد در ظرف نیم‌ساعت در موقع خودش خواهد گذاشت در صورتی که اگر شما حالا این کار را بکنید بنابر فرض چون حالا

+++

مى‌بینم اکثریتى که هست موافقت نمی‌کند) اگر بنا‌بر فرض هم آمدید و این کار را کردید این صحبت و آن صحبت هم بشود بالاخره چند جلسه وقت مجلس را می‌گیرد به هر صورت بنده معتقدم که آن اصولی که الان در جریان است رعایت بشود و بگذاریم کار جلو برود و کار بکنیم والا بنده اصولاً با این لوایح مخالفم‏

رئیس - آقای وزیرجنگ‏

وزیر جنگ - بنده چون اسرار و مطالبى هست که نمی‌توانم اینجا عرض کنم بنابراین تمنى می‌کنم جلسه خصوصى تشکیل بشود تا توضیحاتى به عرض برسانم (عباس مسعودى - صحیح است) این مسایل به طوری که آقای دکترشفق فرمودند فورى و فوتى است و به طوری که در یک جلسه دیگر هم عرض کردم ارتش متعلق به همه است ارتش در هیچ قسم اختلافاتى مطلقاً وارد نیست بنده از نقطه نظر رفع مسئولیت‌هایى که ممکن است به واسطه نرسیدن بودجه ارتش پیش بیاید مجبورم یک توضیحاتى را امروز به عرض مجلس شوراى ملى برسانم این بودجه‌اى راه ما تقاضا کردیم تباین ندارد با بودجه 26 و 27 و این احتیاجات فوق‌العاده‌اى که ما داریم نمایندگان محترم توجه بفرمایند در چند روز قبل 24 ساعت بارندگى شد با بودن خیابان‌ها‌ى آسفالته تهران و پلیس و انتظامات و غیره ذالک عبور و مرور تا درجه‌ى مشکل شد پس همین قدر توجه بفرمایید در صورتی که تهران منطقه مرزى نیست طهران منطقه سردسیر نیست بارندگی‌هاى شدید نمی‌شود حساب بفرمایید که منطقه کردستان دامنه‌هاى آرارا‌ت و تخت دلحون و اورامان و مریوان با نداشتن هیچگونه وسیله جزیى الان وضعیت ارتش در آنجا چطور است اگر نمایندگان این موضوع را کافى نمی‌دانند که دیروز باربرى ارتش آمد و چرخ‌هاى کار را زمین گذاشت و رئیس باربرى رفع مسئولیت ازخودش کرد از نقطه‌ى نظر نداشتن اعتبارات و ما با این وظیفه‌اى که در کار داریم اگر نتوانیم و این اصول را ارگانیزه نکنیم مشکلاتى فردا پیش خواهد آمد نکته جزیى که در تاریخ مملکت وجود دارد عرض کنم و بقیه مطالب را اگر لازم دانستید بعداً در جلسه سرى عرض می‌کنم اگر خاطر نمایندگان محترم باشد در 1311 یا 12 در سلماس یعنى در شاهپور امروز پادگان آنجا به واسطه عدم مراقبت و عدم رسیدن وسایل سربازها تبانى کردند البته باید اعتراف کرد که انتریک هم در داخله آنها بوجود آمد و این سربازها شب فرمانده‌شان را از رختخواب آوردند بیرون و در جلو رودخانه با شمشیر قطعه قطعه کردند و البته سلماس را هم آتش زدند و قسمتى از وسایل را هم بردند از مرز این مسایل در تجربه ارتش هست مسئله ارتش چیزى نیست که انسان درش غفلت کند حیات مملکت یعنى انتظامات و امنیت بسته بوجود ارتش است بنده تصور می‌کنم که از هرجهت واجب‌تر است موافقت بفرمایید و اگر این بیانات من براى نمایندگان کافى است که عرضى ندارم اگر کافى نیست جلسه سرى تشکیل بدهید تا من اسرار مهمى که راجع به ارتش است عرض کنم‏.

بعضى از نمایندگان - کافى است‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه تقدیمى وزارت جنگ آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد خود لایحه مطرح است حالا قر‌ائت می‌شود براى این که آقایان توجه بفرمایند مجلس شوراى ملى به طوری که نمایندگان محترم استحضار دارند بر اثر تصویب نشده بودجه سال جلوى اعتباراتى که براى تهیه پوشاک و خوراک افراد ارتش و تعمیر سرباز‌خانه‌ها و اماکن نظامى در بودجه ى 1327 منظور گردیده تا به حال وزارت جنگ پرداخت نشده و نظر به این که به واسطه رسیدن فصل زمستان و شروع بارندگى اغلب جاده‌ها خراب و حمل و نقل دچار اشکال می‌شود و بایستى احتیاجات پادگان‌هاى مختلف هر چه زودتر به مراکز آنها حمل و تعمیرات سربازخانه‌ها به اتمام برسد و هر چه در این قسمت تأخیر شود باعث خسارات و زیان‌هاى جبران ناپذیرى خواهد شد علیهذا ماده واحده‌اى به شرح زیر تهیه و تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید و با قید یک فوریت تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده - اعتبار بودجه سال 1327 وزارت جنگ به میزان مبلغ 000/ 500/ 718/ 1 ریال موضوع ردیف هفت بودجه پیشنهادى سال جارى کشور تصویب و به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود بودجه جزء آن را که وزارت جنگ تهیه و تسلیم می‌نماید رسیدگى و ابلاغ نموده و برطبق آن با رعایت قوانین و مقررات مربوطه پرداخت نمایند.

تبصره - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود استثنائاً دو میلیون لیره از محل صدى چهل عواید نفت که طبق قانون اول بهمن 1326 براى مصرف عمرانى تخصیص داده شده به مصرف خرید فشنگ و تعمیر کارخانجات تسلیحات ارتش برسانند این دو میلیون لیره صورت قرضه را داشته و دولت مجاز است معادل همان مبلغ به ریال در بودجه 1328 مملکتى منظور و از درآمد همان سال به حساب عمران مسترد دارد.

رئیس - آقای مکى‏

مکى - بنده قبل از این که وارد مباحثه در اصل این لایحه بشوم می‌خواستم از تیمسار وزیر جنگ گله کرده باشم ایشان در نطق سابقشان ضمن مذاکره از اکثریت مجلس شوراى ملى ایران تشکر کردند که نسبت به ارتش با نظر خوش‌بینى نگاه مى‌کنند و مثل این بود که مجلس شوراى ملى ایران ... (اکثریت نیست) (بعد از چند لحظه اکثریت حاصل شد) مثل این بود که در مجلس شوراى ملى ایران یک اقلیتى است که آن اقلیت با ارتش و با وجود یک ارتش ملى مخالف است در صورتى که به شهادت تمام آقایان نمایندگان در مجلس شوراى ملى ایران حتى یک نفر هم پیدا نمی‌شود که با ارتش ملى مخالف باشد (نمایندگان - صحیح است) منتهى یک دسته‌اى هستند که اینها در اقلیت هستند روش اقلیت انتقاد و کریتیک است همان طوری که راجع به راه‌آهن همان طوری که راجع به وزارت دارایی همان طور که راجع به ادارات و دستگاه‌هاى کشورى انتقاد می‌کنیم راجع به ارتش هم آنچه را که به نظرمان می‌رسد به عرض مجلس شوراى ملى ایران می‌رسانیم و بنده اضافه می‌کنم و اطمینان می‌دهم که در مجلس شوراى ملى ایران حتى یک نفر هم پیدا نمی‌شود که با ارتش مخالف باشد (نمایندگان - صحیح است) ولى دلیل این که یکى از افراد اقلیت یا یک نفر از افراد اکثریت یا یک نماینده‌اى که مصونیت پارلمانى دارد و می‌تواند آنچه را که بفهمش می‌رسد از مشاوره و مشورت به عرض مجلس شورای ملى برساند اگر این را به حساب مخالفت بگذارند پس بایستى اظهاراتى را هم که راجع به سایر دستگاه‌ها و ادارات دولتى می‌شود آن را هم به حساب کشور بگذارند و بگویند که این نماینده اصولاً با استقلال کشور مخالف است در صورتی که انتقاد به عقیده بنده و به عقیده تمام علماى علم‌الاجتماع تنها راهى است که یک اجتماع و یک جامعه‌اى را (در این موقع چند لحظه مجلس از اکثریت افتاد و مجدداً اکثریت حاصل شد) انتقاد تنها راهى است که یک جامعه‌اى را از راه ضلالت به راه سعاد‌ت و ترقى سوق می‌دهد بنابراین بنده با این مقدمه و با این گله‌اى که از تیمسار وزیر جنگ داشتم خواستم عرض بکنم که اظهاراتى را که بنده امروز خدمت آقایان عرض می‌کنم دلیل این نگیرند که بنده با ارتش ملى ایران مخالف هستم خیر این طور نیست بنده یکى از افرادى هستم که معتقدم روح هر مملکتى ارتش آن است و اگر یک  مملکتى بدون ارتش باشد مثل یک جسمى می‌ماند که بدون روح افتاده باشد همه آقایان به بودجه کل کشور توجه فرموده‌اند و می‌دانند که در حدود تقریبى عرض می‌کنم البته براى این که بنده مقدارش به خاطرم نمانده است ولى تقریبى می‌توانم عرض بکنم که ثلث بودجه کل کشور را ارتش می‌برد در تمام کشورهاى راقبه دنیا از سویس گرفته و سایر کشورهایی که مثل و نظیر ما هستند...

(در این موقع مجلس از اکثریت افتاد)

رئیس - مکرر گفته‌ام که آقایان به تابلو توجه بکنند بعد بیرون تشریف ببرند الان باز اکثریت نیست (پس از چند لحظه مجدداً اکثریت حاصل شد) بفرمایید

مکى - در سایر کشورها بودجه‌شان را روى یک پورسانتاژى تنظیم می‌کنند مثلاً در سویس صدى 18 بودجه کل کشور را به ارتش کشورش تخصیص داده است و اگر ما بخواهیم پورسانتاژ کشورهاى راقبه جهان را با پورسانتاژ بودجه کشور خودمان مقایسه کنیم ملاحظه مى‌کنیم که بودجه ارتش ایران از لحاظ پورسانتاژ دو برابر پورسانتاژى است که در سایر کشورها به ارتش خودشان تخصیص می‌دهند در حدود 35 یا 36 درصد از بودجه کشور‌مان را داریم به ارتش و قواى تأمینه تخصیص می‌دهیم چیزی که کشور را حفظ می‌کند در مقابل حملات خارجى و همچنین در مقابل ناامین‌هاى داخلى آن عدالت است عدالت اجتماعى است آسایش و راحتى است نگهداشتن مردم است و حتى یک کشورى یک اجتماعى یک مملکتى مردمش ناراحت باشند هر قدر شما بخواهید با سر‌نیزه او را نگاهدارید قلبش را نمی‌توانید با سر‌نیزه تسخیر کنید متأسفانه دستگاه‌هاى ادارى و کشورى ما طورى است که دستگاه‌هاى ناراضى تراشى است روز به روز بر تعداد ناراضى‌ها افزوده می‌شود و اگر تصور می‌شود که ما تمام بودجه مملکت را صرف ارتش بکنیم و اینها را راضى بکنیم جز با اعدام و نابودى اینها طور دیگر

+++

راضى نخواهند شد مگر به کلى اینها را معدوم بکنیم تا از اظهار نارضایتى اینها ایمن بمانیم و براى ایجاد رضایت در مردم و عدالت اجتماعى بایستى به دادگسترى مملکت توجه شود متأسفانه دستگاه‌هاى قضایى کشور ما روز به روز بدتر می‌شود با این که در دادگسترى افرادى خیلى شریف و شرافتمندى هم وجود دارد به واسطه این که بودجه دادگسترى و بودجه قضایى ما یک بودجه صحیحى نیست که بتوان یک قاضى سیر نگاهداشت غالب این قضات جزء ما مجبور هستند که یا روى عدالت بگذارند و برخلاف حق یک حکمى را صادر کنند تما‌م این دعاوى که در دادگسترى 14 سال 10 سال 7 سال 8 سال طول می‌کشند به واسطه این است که دستگاه قضایى ما خوب نمی‌گردد و چون دستگاه قضایى ما خوب نمی‌گردد بر تعداد ناراضی‌ها روز به روز افزوده می‌شود حالا شما می‌خواهید با تصویب بودجه ارتش مثلاً در مملکت یک امنیت ظاهرى و صورى بوجود بیاورید امنیت باید عمیق باشد عمقى باشد بنده یادداشت‌هاى مرحوم مشیر‌الدوله دیروز نگاه می‌کردم یک شرحى نوشته بود در دستگاه قضایى مملکت مواقعى بود که ایشان تقریباً فلج شده بود بر اثر این که شاه سابق ایشان را احضار کرده بود وقتی که به سعد‌آباد حضور شاه شرفیات می‌شود شاه سابق از ترقیات کشور از احداث راه‌آهن و سایر کارهایی که قدم هاى مفیدى بود براى مشیر‌الدوله شرحى بیان می‌کند و بهش می‌گوید که می‌دانم من هر قدر از این صحبت‌ها بکنم تو چون علاقمند به استقلال و آبادى ایران هستى اینها در بهبودى مرض تو مؤثر است و انشاء‌الله بهتر می‌شوى مرحوم مشیر‌الدوله در یادداشت خود می‌نویسد من با سر تصدیق می‌کردم و تقریباً تأیید می‌کردم ولى خیل متأسف شدم وقتی که بیرون آمدم خیلى اظهار تأسف می‌کردم آن کسى که همراه من بود از جریان مذاکرات من با شاه سابق باخبر بود می‌گفت که تمام اینها نوید و مژده بود چرا اظهار تأسف می‌کنى گفت من اظهار تأسفم از این بود که به اعلیحضرت عرض کردم تمام این ترقیاتى که می‌فرمایید مثل یک خانه‌هایى می‌ماند که با ورق بازى می‌سازند خانه‌اى که با ورق‌بازى ساخته شود با یک حرکت باد روى هم خواهد ریخت من متأسفم که چرا اعلیحضرت قبل از این که این قدم‌هاى مفید را بردارند در فکر ایجاد عدالت اجتماعى و اصلاح دستگاه قضایى برنیامدند وقتی که تأمین قضایى در مملکت موجود باشد تمام این ترقیات خود به خود بوجود خواهد آمد ولى وقتی که تأمین قضایى وجود نداشته باشد افراد سرمایه‌های خودشان را پول‌هاى خودشان را از این مملکت خارج می‌کنند ولى وقتی که عدالت و تأمین قضایى در مملکت وجود داشت تمام سرمایه‌هاى خارجى هم به کشور ایران وارد می‌شود و کشور ایران خود به خود آباد خواهد شد بنده از ذکر این مثل مقصودم این بود که ما قبل از هر چیز باید در فکر تأمین قضایى در مملکت باشیم و ایجاد عدالت و عدالتخانه را تا انجام آن در راهش قدم برداریم که هر کس در هر کجاى دنیا باشد و متوجه بشود که در کشور ایران یک عدالتى وجود دارد که در سایه آن عدالت می‌تواند سرمایه‌اش را به ایران بیاورد و مصون از تعرض هر شخص متنفذ یا مؤثرى است ولى درکشور ما متأسفانه این طور نیست از پورسانتاژ بود که بگذریم غالب آقایان پشت همین تریبون راجع به بدبختى قسمت‌هاى مختلف مملکت ایران شرحى صحبت کرده‌اند آقای مهندس رضوى همکار محترم ما راجع به برده فروشى شد و مجلس هم واقعاً متأثر شد و بنده هم قبلاً این اطلاع را داشتم که در جنوب ایران مردم از روى استیصال و فقر مجبورند که اولاد و پاره جگرشان را بفروشند (صفوى - ابداً در هیچ جاى ایران این طور نیست برده‌فروشى ابداً نیست) (دکتر بقایی - من خودم می‌دانم که هست می‌برند می‌فروشند) اگر با بیان جنابعالى نفروشند که بنده از خدا می‌خواهم ولى عملاً این طور نیست (حائرى‌زاده - بنادر ما خالى از سکنه شده است رفته‌اند امنیت و آسایش ندارند) (صفوى - ممکن است ولى برده‌فروشى نمى‌کنند) (زنگ‏ رئیس) بنده در چند جلسه قبل عرض کردم پشت همین تریبون که در جزیره هنگام که در 20 سال پیش در حدود هشت هزار نفر جمعیت داشت جمعیتش شده سیصد نفر و آن سیصد نفر هم برهنه هستند (صفوى - مهاجرت ممکن است بکنند ولى برده‌فروشى نمى‌کنند) عرض کردم جزیر‌ه هنگام سیصد نفر جمعیت دارد و اینها خوراکشان از ماهی‌هاى مرده است که جزر و مد دریا آنها را بیرون می‌ریزد و هیچگونه ستر عورتى هم ندارند اینها در اثر فقر و بدبختى است یک مملکتى که این طور افرادش بدبختند یک مملکتى که در جنوب در کرمان غالباً آقایان شنیده‌اید که خون گوسفندى را که ذبح می‌کنند می‌خورند ریشه درخت می‌خورند خرما می‌خورند (صحیح است) یک کسى قسم می‌خورد که همین طور که بوقلمون را یک نفر می‌برد به صحرا به چرا و برمی‌گرداند اطفال را در کرمان در همین نقاط ایران صبح یک دسته‌اى جمع می‌کنند و می‌برند چرا می‌کنند علف می‌خورند و بعداز‌ظهر اینها را برمی‌گردانند ما در یک چنین مملکتى در یک چنین محیطى داریم زندگى می‌کنیم آن وقت در یک چنین کشورى که یک چنین افرادى در آن دارند زندگى می‌کنند این طور مستقیم و غیر مستقیم مالیات‌هایى می‌گیریم و عوض این که این مالیات‌هایى را که می‌گیریم صرف این اطفالى که از علف و از خون حیوان تغذیه می‌کنند بکنیم می‌خواهیم صرف ارتش بکنیم به عقیده بنده ارتش براى این کشور کمال ضرورت را دارد و لزوم هم دارد ولى می‌شود در ارتش یک صرفه‌جویی‌هایى هم کرد مثلاً چه لزومى دارد که ما خدمت سربازى را دو سال بکنیم 18 ماه می‌کنیم آن وقت ما می‌توانیم از خرج آن شش ماه سربازان یک مقدارى از این احتیاجات را که ارتش دارد از آن محل تأمین کنیم (نورالدین امامى - خرجش بیشتر می‌شود) وقتى 18 ماه شد 6 ماه جیره کمتر می‌خواهد (نورالدین امامى - جاى سربازان که خالى می‌شود نمی‌شود که خالى بماند) دولت‌هاى ما بارها در برنامه خودشان نوشته‌اند حفظ  توازون و حفظ اصول بی‌طرفى پس با این ترتیبى که دولت‌هاى ما تاکنون در برنامه‌هاى خودشان نوشته‌اند و با نظریه‌اى که اکثریت نمایندگان دارند على‌الاصول معتقدند که باید ایران یک کشور بی‌طرفى بماند ما که جنگ خارجى نداریم براى از بین بردن گردنکشان داخلى هم اگر باشد قواى ژاندارم و یک مقدارى قشون کافى است چه اجبارى داریم که ما صد و ده هزار نفر یا صد و بیست هزار نفر سرباز داشته باشیم تعداد این را بیاوریم به هفتاد یا هشتاد هزار نفر و براى داخله ما هم این قشون کافى است و اما اگر براى خارجى احتیاج داریم اگر دو میلیون هم داشته باشیم باز با هیچ یک ازکشورهاى بزرگى که در جوار ما قرار دارند قدرت مقاومت نداریم اگر واقعاً سر جنگ باشد و چون ما در حال صلح زندگى می‌کنیم و اطمینان داریم که دنیا هم از اصول صلح‌جویانه حمایت خواهد کرد ما می‌توانیم از صلح‌جویى دنیا استفاده بکنیم و کشور خودمان را بی‌طرف نگاهداریم اگر کشور ایران بی‌طرف بماند و بی‌طرف باشد چه ضرورت دارد که ما صد و ده هزار سرباز یا به این تعداد افراد ارتش ما باشد و او را بیاییم تقلیل بدهیم به شصت هزار و باز بقیه این را بگیریم و صرف آبادى و عمران همان افرادى بکنیم که الان دارند از علف تغذیه می‌کنند و این مالیات کمر‌شکن را می‌دهند که ما یک ارتش صد و ده هزار نفرى یا صد و بیست هزار نفرى داشته باشیم از این گذشته همه آقایان به کسر بودجه توجه کردند و می‌دانند که ما دویست میلیون تومان کسر بودجه داریم و هر قدر هم که مالیات وضع شود بنده با ترتیبى که مى‌بینم تمام این مالیات‌ها تحمیل بر طبقه سوم و چهارم این مملکت می‌شود لایحه اصلاح مالیات بر درآمد را که آورده‌اند به مجلس بنده با زهم که نگاه می‌کنم مى‌بینم این مالیاتى است که به نفع طبقه سوم چهارم نیست هیچ وقت دولت‌هاى ما نیامده‌اند یک لایحه‌اى بیاورند و بگویند ما مالیات برثروت می‌گیریم هر کس ثروتش تا این حدود است باید این قدر بدهد ولى آن کسى که به اندازه ده برابر یک شهرستان ایران ملک دارد به اندازه کسى که 240 تومان عایدات دارد در ماه مالیات نمى‌پردازد و عملاً وضع مالیات‌ها طورى شده است که به نفع طبقه ثروتمند و به ضرر طبقه سوم و چهارم این مملکت است پس هر قدر بر بودجه مملکت ما بخواهیم بیفزاییم خود به خود این طور خواهد شد که از طبقه سوم و چهارم این مملکت گرفته می‌شود و چون این مالیات برثروت که نیست بنابراین یک تحمیلى است که باز برطبقه سوم و باز بر آن عده‌اى خواهد شد که از خون حیوان و علف بیابان تغذیه می‌کنند و بر آنها ما افزوده‌ایم و هیچگونه راه تولید ثروتى بر ایشان ایجاد نکرده‌ایم یک قسمت دیگر از اعتراضات بنده راجع به این لایحه مربوط به همین دو میلیون لیره فشنگ است این قسمت دو میلیون لیره فشنگ را آقایان متوجه شده‌اند که تاکنون دولت‌ها دولت آقای هژیر دولت آقای ساعد و هم چنین دولت قبلى به عنوان تبصره در بودجه در آورده‌اند و مجلس شورای ملى ایران صلاح ندانست که این تبصره را با این صورت تصویب بکند منتها آن وقت قرضه از درآمد راه‌آهن‏ بود حالا قرضه از درآمد نفت جنوب است و خود دولت‌ها هم چون می‌دیدند که این تبصره با این کیفیت از تصویب مجلس شوراى ملى نمى‌گذرد عملاً در موقع طرح بودجه صرف‌نظر می‌کردند حالا ضمن این ماده واحده به صورت تبصره کرده‌اند و ضمیمه کرده‌اند و می‌خواهند این را یک طورى از این وسط‌ها خلاصش کنند قضیه دو میلیون فشنگ را در صورتی که کارخانجات اسلحه‌سازى ما به تصدیق خود تیمسار

+++

 وزیر جنگ از مدرن‌ترین و جدیدترین کارخانجات اسلحه‌سازى است که در دنیا وجود دارد و ما هم همان طور که عرض کردم جنگ خارجى نداریم اگر اسلحه براى سرکشان داخلى است همین فشنگ‌سازى و اسلحه‌سازى که داریم این تکافوى ارتش ایران و داخله را خواهد کرد و اما اگر منظور جمع‌آورى مقدارى اسلحه است بیش از آنچه را که رضا‌شاه دوره سلطنت خود جمع کرد دیگر ممکن نبود با تمام این زاغه‌هاى عباس‌آباد و قسمت‌هاى مختلفه مملکت پر از اسلحه و فشنگ و توپ ضد‌هوایى و غیره بود مگر شهریور 20 ما همه اینها را تحویل ندادیم اگر منظور این است که ما دو میلیون لیره از تمکن و تمول این مردم بدبختى که علف می‌خورند و مالیات می‌دهند بگیریم و جمع بکنیم و اگر خداى نکرده باز یک حادثه‌اى نظیر حادثه شوم شهریو‌ر دچار این مملکت شد تقدیم بکنیم اگر منظور این اس که بنده خیال می‌کنیم این بزرگترین ظلمى است که به ملت ایران خواهد شد براى این که یک ملتى که در بدترین وضعیت و در بدبخت‌ترین موقعیت خودش دارد جان می‌کند به نام زندگى ما بیاییم دو میلیون لیره از‌شان بگیریم و فشنگ بخریم و ذخیره بکنیم براى این که حضرات بیایند و دو دستى تقدیمشان و اما اگر براى مصرف داخله واقعاً ممکن است احتیاج داشته باشند همین اسلحه‌سازی‌هاى خودمان می‌سازند روزانه مقدار زیادى می‌سازند بنده شنیدم که روزى صد مسلسل و تفنگ ساخته می‌شو‌د این را هم می‌دانم که تفنگ در این مملکت تلف نمی‌شود یعنى طورى به کار برده نمی‌شود که روزى صدتایش اسقاط شود که بگوییم ما روز دویست تفنگ احتیاج داریم و صدتاى آن را خودمان می‌سازیم و بقیه را باید از خارج بیاوریم این طور نیست بنده خیال می‌کنم که اصولاً این تبصره زائد است و این یک تحمیلى است که به مردم بدبخت این مملکت که باید خون حیوان بخورند و اسلحه جمع بکنند براى یک روزى که اصلاً به درد ملت ایران آن روز نمی‌خورد و آن روز ، روز سیاهى براى ملت ایران خواهد بود عرض کردم که دویست میلیون تومان بودجه‌ى مملکت ما کسر دارد و این دویست میلیون تومان کسر بودجه دو راه دارد و از شقوقش که عرض می‌کنم یکیش این است که ممکن است با وضع مالیات یا قرضه ، قرضه داخلى که ممکن نیست قرضه خارجى هم عملاً ما از هرکشورى اگر بخواهیم قرضى بکنیم به استقلال سیاسى ما لطمه وارد خواهد کرد اما اگر بخواهیم وضع مالیات بکنیم ملت از این و آن افرادى که عرض کردم کمرشان زیر بار مالیات‌هاى فعلى خم شده است و دیگر قدرت و استطاعت تحمیل مالیات جدیدى را ندارند بنده خیال می‌کنم با عرایضى که عرض کردم و آقایان توجه فرمودید منصفانه قضاوت بکنید که هر نوع اضافه‌ى بر بودجه ارتش و هر نوع پولى از نفت جنوب یا از راه‌آهن گرفتن و به ارتش دادن این عملاً بر تعداد ناراضی‌ها افزوده خواهد کرد و آنجایى است که عرض کردم که به سر‌نیزه می‌شود تکیه کرد ولى روى سر نیزه نمی‌توان نشست قلب مردم را باید راضى کرد اگر قلب مردم را راضى نکنید و تمام ایران را از ارتش پرکنید خود آن ارتش ناراضى خواهد بود مردم باید اول یک آسایش داشته باشند بعد هم از استقلال مملکت خودشان دفاع بکنند بیش از این بنده وقت آقایان را نمی‌گیرم و عرضى ندارم‏.

رئیس - آقای وزیر جنگ‏

وزیر جنگ - بنده بسیار متأسفم از این که در ضمن توضیحاتى که آن روز به عرض مجلس شوراى ملى رساندم آقای مکى نماینده محترم این طور استنباط فرمودند که من منظورم اقلیت و اکثریت مجلس است خیر این طور نبود اگر خاطر آقایان نمایندگان باشد آن روز عرض کردم که ارتش هم متعلق به اکثریت و هم متعلق به اقلیت است و بالاخره ارتش مال همه ملت ایران است و منظورم این بود که اکثر آقایان نمایندگان که پشت تریبون آمدند از ارتش اظهار امتنان کرده‌اند منظورم این بود که اقلیت و اکثریت فرق دارد و راجع به قسمت بودجه که فرمودید که یک ثلث بودجه تخصیص به ارتش داده شده است خواستم توضیحاً عرض کنم که این طور نیست و در چند شب قبل در بررسى که با آقای وزیر دارایی می‌کردیم این طور نبوده یک ثلث داده نمی‌شود با تمام اضافاتى که امسال داده شده است از بودجه کشور به ارتش بیست درصد داده می‌شود بنده یک دفعه دیگر هم خواهش کردم و تمنى کردم که آقایان محترم هر وقت اشکالى پیدا می‌کنند هر موضوعى که در اطراف ارتش به خاطر‌شان می‌رسد تشریف بیاورند به وزارت جنگ من تمام اسناد و مدارک و جریان کار را به نظرشان می‌رسانم مطالعه بکنند بدانند که ما صرفه‌جویی می‌کنیم یا نمی‌کنیم حالا اگر من بخواهم رقم صرفه‌جویی و بالاخره عملیاتى که در اطراف صرفه‌جویی شده است اطلاع بدهم وقت زیادى را اشغال خواهم کرد پس بنابراین تقاضاى خودم را تکرار می‌کنم که اگر لازم باشد تشریف بیاورید اسناد آن را ارائه می‌دهم تا آقایان ملاحظه بفرمایند که نهایت صرفه‌جویی می‌شود راجع به اصلاحات ارتش مخصوصاً نظام وظیفه را که آقای مکى اظهار فرمودند این هم البته یک حرف بسیار مهمى است البته آقای مکى در نظر دارند که اگر ما از ارتش صحبت می‌کنیم از افراد مملکت ایران هستیم هر سعادتى که براى ملت ایران پیش می‌آید سعادت ما است این چیزى نیست که ما دفع بکنیم و بگوییم خیر و باید حتماً این این ضرر به کشور بخورد آقا این را در نظر داشته باشید آقای مکى که ارتش کشور ما با سایر ممالکى که شما فرمودید قابل مقایسه نیست و به علاوه آن ممالکى که خدمت وظیفه‌شان را کمتر از دو سال انجام می‌دهند آنها یک مقدماتى دارند تعلیماتى دیده‌اند پیشاهنگى دارند راجع به دو میلیون لیره که اظهار فرمودید که محصولات کارخانجات ما کافى است یک مرتبه دیگر به عرض مجلس شورای ملى رسانیدم که این کارخانه ایران کارخانجات بسیار مهمى است عرض کرد موقعى که متفقین به ایران آمدند دولت کارخانجات ما را از اختیار وزارت جنگ درآورد و در اختیار متفقین گذاشت متفقین حد‌‌اکثر استفاده را از این کارخانجات کردند در نتیجه یک قسمت از قطعات این کارخانجات خراب شد و ما این دو میلیون لیره‌اى را که خواستیم براى اصلاح قطعاتى است که به وسیله آنها ما مى‌خواهیم فشنگ براى مملکت بوجود بیاوریم زیرا مسئولیت مهمى داریم اگر خداى نکرده فردا یک وضعى پیش بیاید هیچ کس فشنگ به ما نخواهد داد و این اعتبار براى اصلاح همان کارخانجات است که بتوان احتیاجات مملکت را رفع کرد آن هم نه تنها براى ارتش است بلکه احتیاجات ارتش و ژاندارمرى و همین طور شهربانى بتوانیم احتیاجاتمان را تأمین کنیم و تنها خرید فشنگ هم که نیست یک ثلث براى خرید فشنگ است دو ثلث هم براى خرید اصلاح کارخانجات بنده این موضوع را در درجه اول اهمیت مى‌دانم این اصلاح کارخانجات از مسایل مهم مملکت است و براى کشور لازم است و یک موضوع حیاتى است اگر در این قسمت آقای مکى نظرى دارند و چنانچه به این اظهارات بنده متقاعد نمى‌شوند باز تمنى می‌کنم که به ارتش تشریف بیاورند محصولى که از کارخانجات داریم مصارفى که داریم مصرفى که می‌کنیم از نظر تعلیمات افراد و احتیاجات مشاهده بفرمایند و بنده حاضرم که اطلاعاتى که دارم تمام را در اختیار آقا بگذارم و یقین دارم که آقای مکى هم با لایحه ارتش موافقت پیدا خواهد کرد و کاملاً برا‌ى ایشان روشن خواهد شد (صحیح است)‏

رئیس - آقای وزیر بهدارى فرمایشى دارید بفرمایید

وزیر بهدارى - آقای آزاد و آقای حائرى‌زاده و همچنین آقای مکى و سایر آقایان سؤالى از آقای نخست وزیر کرده بودند خواستم به اطلاع آقایان نمایندگان برسانم که روز سه‌شنبه جناب آقای نخست وزیر براى پاسخ به اظهارات آقایان حاضر هستند (بسیار خوب ، احسنت‏)

رئیس - آقای رضوى بفرمایید

رضوى - بنده خواسم از فرصت استفاده کنم و یادآورى بکنم که ملتى می‌تواند از آزادى استفاده کند که در تمام موارد قانون و مقررات را اعم از این که به نفعش باشد یا به ضرر‌ش احترام کند (صحیح است) و براى کسانى که میل داشته باشند هر وقت موادى به نفع آنها باشد و استفاده بکند و در مواردى که یک چیزى برخلاف میلشان است به وسیله شکستن مقررات بیایند بیایند موضوع مبارزه بکنند به نظر بنده نمی‌توان دلیل آورد که رشد کافى براى آزادى دارند.

رئیس - آقای رضوى اکثریت نیست یک دقیقه

+++

تأمل بفرمایید (پس از چند لحظه اکثریت شد)

رضوى - ... اتفاقاً عرض بنده در این موضوع است خوب آقایان می‌دانند که گویا مجلس شورای ملى اساساً مهیا و آماد‌ه شده از براى این که یک عده آقایان بیایند آنجا بنشینند و به درد شرح حال مردمى که به نام نمایندگى ایالات و ولایات مى‌آیند اینجا گوش بدهند و از مجموع آنچه که شنیده‌اید یک خلاصه‌اى و یک زبده‌اى را براى مملکت به صورت قانون در آورند و ما متأسفانه به این وظیفه اصلى هم تا به امروز هیچ توجهى نکردیم و به صورت یک وظیفه اجبارى مى‌آییم مى‌نشینیم توى مجلس و به مجرد مختصر فرصتى می‌آییم در می‌رویم و در هر قضیه که یک خورده مخالف مبلمان باشد به وسیله بیرون رفتن و از اکثریت انداختن حاضر براى استدلا‌ل جواب و سؤال نمی‌شویم متأسفانه این مطلب در خارج این طور قضاوت خواهد شد که شاید خداى نخواسته ما این استعداد را از براى حقیقت آزادى واقعاً نداریم و به این مناسبت می‌خواهیم یک دست‌آویزى براى پیشرفت مقاصدمان داشته باشیم در این قسمت بهمین اندازه اکتفا می‌کنم موضوع گفتگو راجع به وزارت جنگ را بنده چون از اهالى ایالات و ولایات هستم از این جهت تأثیر و ارزش و حیثیت قشون و بالاخره آنچه که اسمش قدرت دولت است این را بیشتر می‌دانم (صحیح است - احسنت) در این موقع جلسه از اکثریت افتاد و پس از چند لحظه مجدداً اکثریت حاصل شد در ایالات و ولایات آقا انسان بیشتر حس می‌کنند که به طور کلى اگر یک ارتش منظمى و یک قوه مقتدرى در مرکز نبا‌شد نگاهدارى این راه‌هاى دور دراز و جلوگیرى از این پیش‌آمدهایى که همکار محترم آقای مکى اظهار کردند امکان پذیر نیست (صحیح است) شاید در قسمت‌هاى جنوب نقاطى باشد که متأسفانه هنوز نیروى ارتش بلکه شاید مأمورین دولت هم به واسطه سختى معابر و بدى جاده‌ها و وضعیت جغرافیایى و سایر قسمت‌ها‌ى نتوانستند بروند بنابراین اگر بنا شد یک قشون منظم و مکملى وجود نداشته باشد و در قسمت‌هاى داخلى نتوانند این قسمت‌هاى اولیه زندگانى امروزه را که عبارت از آرامش و امنیت باشد فراهم نمایند.

پس کلیه - مردم ایالات و ولایات با چه امید می‌توانند چشم داشت به مرکز و مجلس داشته باشند که در آن محل زندگى براى آنها مهیا کنند البته آقایانى که عجالة در شهرها و مزکز تشریف دارند درست به اصطلاح نمى‌توانند توجه داشته باشند براى این که سختى و مصیبت ناامنى‌ها و ناراحتى‌ها را ندیده‌اند ولى اهالى ایالات و ولایات در این قسمت زخم‌دیده هستند از این جهت بنده باید عرض کنم که آقایان اگر شما یک مملکتى را سراغ دارید به این که در آنجا ارتش وجود ندارد می‌توانیم ما هم در اینجا بگوییم اصلاً ارتش نمی‌خواهیم و همین قواى شهربانى و ژاندارمرى کافی است متأسفانه بنده نشنیده‌ام و نمى‌دانم موضوع دوم این که بر فرض در یک ممالک کوچکى که محدود هم هستند موقعیت جغرافیایى‌شان هم اجازه می‌دهد شهرهایشان به هم نزدیک است این طور باشد ولى براى یک مملکتى به این عرض و طول و این مرزهاى وسیع بنده نمى‌توانم تصور بکنم که چطور می‌شود که یک عده ارتش و مرزدار مملکت در آنجا قرار ندهد و از روز ناچارى است که ما ولایت‌ها و ایالتى‌ها بالاخره قدر و عظمت ارتش را بیشتر از این مقدارها هم لازم می‌دانیم و لازم هم هست (صحیح است) آن وقت بر مى‌گردیم سر این موضوع که آیا این قسمت بودجه و این مصارفی را که وزارت جنگ خواسته و مى‌خواهد و تاکنون که نه ماه از سال گذشته براى آن منظور نشده است باید ببینیم که آیا کافى است یا کافى نیست و اعتبارات درست خرج می‌شود یا نمى‌شود؟ این را تصور می‌کنم که یک قصورى از طرف آقایان نمایندگان مجلس شورای ملى مى‌باشد براى خاطر این که خوب باید آقایان نمایندگان محترم آنها که به خصوص بیشتر علاقه دارند رفته باشند نشسته باشند در ظرف این هفت هشت ماه این مطلب را روشن کرده باشند که آیا اولاً ارتش چه مقدار بودجه می‌خواهد دینارى هم زیادتر‌ ندهیم و صرفه‌جویی را هم یادآورى کنیم این وظایفى است که قانون دراختیار ما گذاشته است و متأسفانه ما به آن رفتار نمى‌کنیم شما برمى‌گردید بفرمایشات آقای مکى دو مرتبه آن چیز را که از اول تصویب نشده به صورت تبصره برمى‌دارند مى‌دهند بنده هم با گذشتن بودجه نه براى ارتش و نه براى هر وزارتخانه‌اى به این صورت موافق نیستم‏ اماچیزى که هست در این عرصه تنگ فرصت کم زمستان سرد مجال نیست از براى این که دو مرتبه بماند چندین جلسه کمیسیون بکنند آن وقت چهار پنج ماه دیگر هم بگذرد و سال تمام شود و البته وضعیت را سخت می‌کند اجبار و احتیاج به تصویب یک قانون و یک بودجه‌اى که یک قدرى هم ظاهرش زننده است به وسیله یک قانون فورى البته این مناسب نیست ولى به نظر بنده این یک اجبارى است که خودمان فراهم می‌کنیم و بعد از این مقدمات بنده معتقدم که آقایان یک وقتى را صرف بکنند اگر مجال دارند می‌توانند با یک عجله و فورى واقعاً بیایند بنشینند مطالعه بکنند و یک قانونى را تصویب بکنند اگر نه به عقیده بنده نباید وزارت جنگ را ضعیف کرد و نباید دستش را بست (صحیح است) تا بتوان از وزارت جنگ خواست که در اطراف مملکت وسایل آرامش و امنیت را براى مردم دور دست بیشتر فراهم کند (صحیح است‏)

رئیس - پیشنهادى شده است براى کفایت مذاکرات قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای حاذقى به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد کفایت مذاکرات را می‌نمایم.‏

رئیس - آقای حاذقى توضیحى دارید؟

حاذقى - اگر مخالفى نیست بنده توضیحى ندارم‏

رئیس - مخالف هست‏

حاذقى - پس اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم‏

رئیس - بفرمایید

حاذقى - پیشنهاد من در امر کفایت مذاکرات مبتنى به این دلیل است که آقایان محترم تجربه فرموده‌اند که طول کلام و بحث و مذاکره در مجلس شورای ملى ما مخصوصاً منتج هیچ نتیجه‌اى نیست و اگر وقت صرف صحبت و مذاکره بشود در حقیقت منظورى که از تقدیم لایحه دولت به مجلس شورای ملى شده از بین می‌رود.

لایحه‌اى جناب آقای وزیر جنگ به مجلس شوراى ملى تقدیم فرمودند دلایلى هم اقامه فرمودند و دو نفر از آقایان موافقین هم به طور مبسوط در پیرامون آن صحبت کردند و آقایان نمایندگان هم حقیقة روشن شدند که این اعتبار و اضافه وزارت جنگ براى چه منظور است و لایحه هم اینجا قرائت شده است و بایستى اینجا براى مجلس موکول بشود اگر اکثریت مجلس موافقت کرد فوراً این اعتبار به وزارت جنگ داده می‌شود و عمل می‌شود براى تأمین مردم و به طور کلى بایستى عمل مجلس طورى باشد که در هر جلسه یک راندمان و یک محصولى براى مردم داشته باشد و یک کارى بکند و بنا بفرمایش جناب آقای اقبال بعد از گذشتن 16 ماه از عمر مجلس بدون گرفتن هیچ نتیجه‌اى مثبتى باز هم جلساتى تشکیل بدهیم و از اکثریت بیفتد تصمیم مثبت یا منفى هم نگرفته باشیم ولى می‌خواهیم همین طور در دستور مجلس باشد این است که بنده استدعا می‌کنم جناب آقای رئیس دستور بفرمایند آقایان که بیرون تشریف دارند بیایند توى جلسه و راجع به لایحه رأى گرفته بشود بعداً بپردازیم به سایر لوایحى که در دستور مجلس هست (صحیح است‏)

رئیس - آقای تقى‌زاده‏

تقى‌زاده - بنده براى یک مطلب کوچک و مهمى اجازه خواستم چون نوبت به بنده نرسید ناچار از این فرصت استفاده می‌کنم باید عذرش را هم بخواهم که همه ما براى حفظ نظامنامه خیلى مراقبت و خیلى سعى داریم اگر هم یک کمى از این نظم کامل خارج می‌شویم براى یک مطلب مهمى است که در ضمن بنده باید به عرض آقایان برسانم وقتى که این مطلب مطرح شد بنده به فوریتش هم رأى دادم ولى درست نفهیمدم چه هست و خیال می‌کنم که آقای وزیر جنگ یک چیزى پیش فرمودند که بایستى زودتر مخارج قشون در سرحدات برسد بعد از خواندن ملتفت شدیم اجازه‌اى هم که بنده خواسته بودیم برای این بود که عرض کنم اگر امروز تمام بشود بنده حرفى ندارم ولى اگر بنا بشود که تمام نشود و براى فردا بماند خواهش می‌کنم طبع و توزیع بشود که ما بفهمیم مندرجاتش چیست ولى عرضى که بنده می‌خواستم

+++

اینجا صحبت شد که در ایران برده‌فروشى هست این بسیار کار فوق‌العاده مهم و فوق‌العاده کار مضرى است (صحیح است) بنده تکذیب یا تصدیق نمی‌کنم چون بنده اطلاع کامل ندارم البته بعضى از آقایان محترم بیشتر از بنده اطلاع دارند بنده نمی‌دانم هست یا نیست (جمعى از نمایندگان - نیست آقا ، نیست آقا) باید دولت و مجلس و ملت این کار را تعقیب بکنند اگر واقعاً هست اگر یک نفر در ایران برده می‌فروشد تمام کارها را زمین بگذاریم این آدم را بگیریم و به مجازات برسانیم (صفوى - نیست آقا) چون چیزى را که پنجاه سال پیش از این گفتیم که اصلاً همچو چیزى وجود ندارد در جلوى دنیا گفتیم که اصلاً همچو چیزى وجود ندارد در جلوى دنیا گفتیم حالا گفته بشود که هست اگر نیست دولت صریحاً تکذیب بکند تکذیب مبتنى بر دلایل (صحیح است ، احسنت) زیرا این باعث ننگ و شرمندگى است (صحیح است)‏

رئیس - باید رأى گرفته بشود ولى اکثریت نیست چون اکثریت براى آقای حاذقى استرداد بفرمایند که مذاکره ادامه پیدا کند.

حاذقى - امر بفرمایید اطلاع بدهند آقایان تشریف بیاورند بیرون هستند.

رئیس - عده براى مذاکره کافى نیست‏.

اردلان - اجازه بفرمایید پس مذاکره بشود.

مهندس رضوى - پیشنهاده دهنده خودشان نیستند.

رئیس - پیشنهادى رسیده که فردا جلسه بشود آن هم البته چون مخالف دارد محتاج به رأى است‏.

دهقان - جلسه را فردا معین بفرمایید

6 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - مخالف دارد نمی‌شود باید رأى گرفت بنابراین جلسه روز سه‌شنبه ساعت نه و نیم صبح‏

(نیمساعت بعدازظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

 

اخبار مجلس

روز 5 شنبه نهم دی ماه 1327 کمیسیون اصلاح نظام‌نامه داخلی مجلس شورای ملی ساعت 4 بعدازظهر در منزل آقای دکتر شفق به ریاست آقای تقی‌زاده تشکیل شد و قسمتی دیگر از مواد آئین‌نامه برای شور دوم به تصویب رسید و قرار است روز 4 شنبه 15 دی ماه 3 ساعت و نیم بعدازظهر کمیسیون تشکیل و چند ماه باقی مانده را تصویب نموده گزارش آن را به مجلس تقدیم نماید.

+++

یادداشت ها
Parameter:294445!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)