کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15
[1396/05/28]

جلسه : 125 صورت مشروح مجلس روز پنج شنبه 25 آذرماه 1327  

 فهرست مطالب :

1 - قرائت صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان و آقای وزیر جنگ

3 - ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملی ، دوره 15

 

 

جلسه : 125

 صورت مشروح مجلس روز پنج شنبه 25 آذرماه 1327

 

 فهرست مطالب :

1 - قرائت صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان و آقای وزیر جنگ

3 - ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس ساعت نه و نیم صبح به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - قرائت صورت مجلس‏

صورت مجلس قبل را آقای صدرزاده (منشى) به شرح زیر قرائت کردند

دو ساعت و بیست دقیقه به ظهر روز سه شنبه 23 آذر مجلس به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت شد

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است‏ :

غایبین بااجازه - آقایان : کفایى - سلطانى - رحیمیان - دکتر معظمى - عبدالرحمن فرامرزى - بهار - لیقوانى - مکرم - حبیب‌الله امین .‏

غایبین بى اجازه - آقایان : آشتیانى‌زاده - قبادیان - تولیت - کامل ماکویى - اخوان - ابوالقاسم بهبهانى - امیر تیمور - قوامى - دکتر عبده آصف - ناصرى - اسلامى - یمین اسفندیارى - صفا امامى‏.

دیر آمدگان بااجازه - آقایان : اورنگ - منصف - دکتر طبا.

دیر آمدگان بى اجازه - آقایان : محمدحسین قشقایى - بیات - دکتر بقایى - مهدى ارباب - دکتر اعتبار - صاحب‌جمع - آقاخان نراقى - شریعت‌زاده - مسعود ثابتى - نیک‌پور - اسدى - اسفندیارى.‏

آقای رضوى در باب تشکیل جلسه و علاقه‌مندى آقایان نمایندگان در انجام وظایف خود تذکرى دادند.

آقای على اقبال پیشنهاد نمودند که پرونده مربوط به آقای قوام مطرح شود.

آقای دکتر شفق در تعقیب بیانات جلسه قبل راجع به آیین‌نامه اظهار نمودند که در مطالعه و تطبیق با آیین‌نامه‌هاى ممالک مختلف امعان نظر به عمل آمده است سپس با اشاره به مجلس 14 و دوره 15 و لوایحى که به تصویب نرسیده است در باب ماده 17 و انتخاب رئیس گفتند مقصود آن است که مقام ریاست مجلس با رأى کاملى احراز شود و نسبت به ماده 21 و حصول اکثریت در کمیسیون‌ها گفتند اساس کار مجلس را کمیسون‌ها آماده می‌کنند و در عین حال نتیجه آراء کمیسیون‌ها منوط براى مجلس است و در محافل پارلمانى دنیا همین سنت جاری است بالاخص پارلمان فرانسه که آزاد‌ترین پارلمان‌هاى جهان است و نیز در مورد ماده هشت و اعتبارنامه‌ها اظهار نمودند در کمیسیون دوباره مورد شور قرار خواهد گرفت و در موضوع شروع مذاکرات اصل 7 قانون اساسى را قرائت نموده گفتند در پارلمان‌هاى دنیا هم براى مذاکره حضور دو ثلث شرط نیست و این در عمل موجب اتلاف وقت است و نسبت به نطق قبل از دستور با اشاره به مطالب فورى نمایندگان شهرستان‌ها گفتند در هر جلسه نطق قبل از دستور براى چهار نفر نماینده منظور شده که هر یک یک ربع فرصت صحبت دارند و در ماده 91 اشاره نمودند که محض منع خروج از موضوع است و عبارت نامحدود بودن نطق وزراء هم از آیین‌نامه حذف گردید و در باب نوع پیشنهادات اصلاحى وقت مذاکره 15 دقیقه و در قسمت طرح‌ها و لوایح نیم ساعت مقرر شده و در موارد استثنایى مدت صحبت به رأى مجلس واگذار گردیده است همچینین در موضوع مربوط به مناقشات و اتفآقات داخلى و اشاره آقای کشاورز صدر به مجازات‌هاى قانونى جنحه و جنایت گفتند این محض اعاده فورى انتظامات از طرف رئیس مجلس است و در ماده 158 مربوط به بحث در اطراف بودجه که اساسى‌ترین و مهم‌ترین موضوع مجلس شوراى ملى است معتقد بودند باید مقدم برتمام پیشنهادها باشد و نسبت به ماده 205

+++

و انعزال نماینده گفتند وقتى شعب و مجلس می‌توانند اعتبارنامه وکیلى وارد کنند هر گاه یک نفر نماینده بدون عذر موجه از مجلس غیبت نماید و مثلاً در خارج از مملکت به سر برد مجلس حق خواهد داشت که این نماینده را مستعفى تلقى کند.

آقای دکتر اعتبار پیشنهاد نمودند که طرح آیین‌نامه از دستور خارج شود.

آقای اقبال نسبت به پیشنهاد خود با اشاره به سوابق طرح گزارش کمیسیون و مخالفت آقای صفوى گفتند نباید تاکنون مسکوت مانده باشد و سپس با توضیحى از خدمات آقای قوام معتقد بودند باید عقاید نمایندگان در این موضوع با کمال آزادى بیان شود و مجلس قضاوت کند ولى راکد ماندن گزارش به مصلحت کشور نیست و بعد باقرائت تقدیر‌نامه اعلیحضرت همایونى از آقای قوام در باب خاتمه یافتن غائله آذربایجان گفتند این خود مسلم‌ترین دلیل خدمت آقای قوام است‏.

آقای دهقان اظهار داشتند آنچه آقای اقبال راجع به خدمات آقای قوام‌السلطنه گفتند چنین نیست و در ظرف 3 ماه ده میلیون تومان به حساب آقای قوام‌السطنه به بانک رفته است به علاوه اسنادى از قضایاى آذربایجان و اعمال قوام‌السطنه هست که در اعزام قشون به آذربایجان از خود سلب مسئولیت کردند و اعلیحضرت همایونى براى حفظ وحدت مملکت در صدور این دستخط گذشت بزرگى کرده‌اند و سپس از مجلس تقاضا نمودند کارهاى مهمترى که در دستور است مقدم بر گزارش پیشنهاد شده قرار گیرد.

آقای وزیر جنگ آقای سرلشکر هدایت را به معاونت وزارت جنگ معرفى و لایحه تفاوت بودجه وزارت جنگ را نسبت به سال 27 تقدیم نمودند و بعد با اشاره به مطالب لازمى که باید به عرض مجلس برسانند از توجه اکثریت نمایندگان نسبت به ارتش سپاسگزارى و تأکید کردند که در تاریخ مشروطیت کم نظیر بوده است‏.

سپس در موضوع سو‌ءتفاهماتى که از شهریور بیست به این طرف در مورد ارتش پیش آمده و نکاتى که آقای مهندس رضوى در نطق خود ایراد نموده بودند وارد صحبت شدند و یک ساعت به ظهر تنفس داده شد بیست دقیقه به ظهر مجدداً مجلس به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید و آقای وزیر جنگ شرحى از وضع ارتش در اواخر سلطنت قاجاریه که افراد سرباز نصف روز را به کسب و کار مختلف می‌پرداختند و مقدمات تشکیلات ارتش جدید و خدماتى که شخصاً در صفحات غرب و اردوکشى‌هاى دیگر در انتظامات داخلى انجام داده‌اند بیان داشتند گفتند لشکرى که در ظرف یک سال به وجود آمد تمام یاغى‌ها را از پا در آورد و اضافه نمودند که ارتش فعلى مرهون خدمات اعلیحضرت فقید و اعلیحضرت فعلى است و دو باب فواید نظام وظیفه و اختلاف بارز بین این طبقه و افراد دیگر توضیحى داده گفتند فقط نسبت به خرج سفر آنها تاکنون اعتبارى در دسترس وزارت جنگ نبوده است.‏

سپس در باب خرید دارو از آمریکا و موضوع اتومبیل افسران و تجملات ارتشى شرحى توضیح داده گفتند فقط ساختمان‌هاى مجللى باقى مانده است که ارتش آنها را نگاهدار می‌کند و نسبت به افسران ارتش اظهار نمودند که دو ثلث آنها مدارس نظامى خارجه را طى کرده و قسمتى در دانشکده و دانشگاه داخلى تعلیم یافته و تاکنون لیاقت کافى از خود نشان داده‌اند و هیچگونه احتیاجى به خارجی‌ها نداریم و بعد به ثروت بعضى افسران اشاره نمودند که علاوه بر وضع شخصى و خانوادگى باید آنها را با کسانى که از شهریور به این طرف ثروتمند شده‌اند مقایسه کرده و بالاخره در باب اشاره آقای مهندس رضوى به خیانت افسران باید گفت که ارتشى‌ها عموماً خادم هستند و براى معدودى نمی‌توان یک جامعه را بدنام کرد و راجع به شرکت خود در کابینه‌ها گفتند شخصاً مایل به خوددارى بوده‌اند ولى به امر فرمانده متبوع و لزوم فداکارى در این موقع خطیر حاضر به مشارکت شده‌اند و افتخار ایشان خدمت به مملکت و قد‌رشناسى ملت است و در خاتمه چنین استنتاج نمودند که دستگاه ارتشى ممکن است نواقصى داشته باشد ولى از سایر دستگاه‌ها بهتر است و به هر حال ارتش و ارتشبان ایمان به مملکت دارند و براى خدمت به مملکت پیوسته قوى‌تر می‌شوند و وقتى می‌توانند از جان خود بگذرند از دادن مال نیز مضایقه ندارند.

آقای وزیر دارایی یک لایحه راجع به چهار دوازدهم و تصویب تبصره‌هایى براى امکان تقدیم بودجه سال 28 بدون فوریت تقدیم داشتند.

نیمساعت بعدازظهر جلسه خاتمه یافت به صبح روز پنجشنبه موکول گردید.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى نیست‏؟

قبادیان - بنده را جزء غایبین نوشته‌اند در صورتی که پریروز بنده کسالت داشتم و اطلاع هم دادم به وسیله آقای وکیلى استدعا مى‌کنم اصلاح بفرمایید دیگر این که در غیبت بنده بعضى آقایان نسبت به بنده مطالبى گفته‌اند چون بنده نبوده‌ام‏.

رئیس - بله آن اجازه توضیح محفوظ است براى 6 نفر از آقایان‏

قبادیان - بنده قبلاً هم وقت خواسته بودم‏.

رئیس - حال هم راجع به صورت جلسه قبل که غایب هم بوده‌اید اگر اعتراضى دارید بفرمایید آن اجازه محفوظ است دیگر کسى نظرى دارد یا خیر؟ آقای ملک مدنى بفرمایید.

ملک مدنى - لایحه‌اى که آقای وزیر دارایی تقدیم کردند بنده جلسه قبل متوجه نشدم که مقام ریاست به کدام کمیسیون ارجاع فرموده‌اند حالاهم در صورت جلسه تذکر داده نشده این موضوعى است که به عقیده بند‌ه لازم است روشن شود.

رئیس - قصدتان لایحه بودجه است‏؟

ملک مدنى - بله‏

رئیس - البته کمیسیون بودجه قدیم‏

ملک مدنى - این که عرض مى‌کنم یک سابقه دارد که تمنى می‌کنم مقام ریاست توجه بفرمایند سابقه را بیاورند ملاحظه بفرمایید عرض می‌کنم لوایحى که می‌آید ... دوره کمیسیون بودجه‌ى پیش یک سال که بیشتر نبوده است‏

رئیس - سال جارى هر چه برسد به کمیسیون بودجه قدیم فرستاده می‌شود این در نظامنامه مشخص است آن چه براى 1327 برسد به کمیسیون بودجه قدیم و آنچه راجع به 1328 برسد به کمیسیون بودجه جدید ارجاع می‌شود دیگر نسبت به صورت جلسه قبل نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) تصویب صورت جلسه بعداً انجام می‌شود چون حالا اکثریت براى رأى نیست بعضى از آقایان نطق قبل از دستور مى‌خواهند بنمایند اگر آقایان اجازه می‌دهند صحبت کنند.

حاذقى - بنده موافق نیستم‏.

رئیس - موافق نیستید الان کارى هم در دستور نیست به علاوه اگر موافق هم نباشید باید رأى گرفته شود 6 نفر از آقایان هم مطابق ماده 109 اجازه خواسته‌اند.

اردلان - آقای رئیس اجازه بدهید صحبت قبل از دستور بشود.

عده از نمایندگان - صحیح است‏

2 - بیانات قبل از دستور چند نفراز آقایان نمایندگان و آقای وزیر جنگ‏

رئیس - موافقت بفرمایید آقای اردلان صحبت بکنند بعد هم 109 ها شروع بشود.

اردلان - عرایض بنده به عنوان قبل از دستور مطابق نظامنامه جدید که بنده به آن معتقد هستم پیش از یک ربع طول نخواهد کشید بنابراین از آقایان نمایندگان محترم تقاضا می‌کنم در این 15 دقیقه به بنده اجازه بفرمایید مطالبى به عرض برسانم عرایضى که بنده امروز مى‌خواستم به استحضار نمایندگان محترم برسانم موضوع گزارشى بود که از کمیسیون قوانین دارایی به مجلس شورای ملی تقریباً 3 ماه است راجع به مالیات‌هاى مستقیم تقدیم شده این یکى از قضایاى بسیار مهم است که تمام اهالى مملکت امروز مبتلى بهشان است نه مؤدى مالیاتى تکلیفش را می‌داند نه دولت ملاکى در دست دارد که به استناد آن بتواند مالیاتش را وصول کند از کردستان هر هفته بنده مرتباً کاغذ دارم که مى‌نویسند رئیس دارایی هم چو حکمى صادر کرده است که مؤ‌دى باید این میزان مالیات بدهد او هم به من که نماینده کردستان هستم می‌نویسد و تکلیف می‌خواهد و حقیقت چیز عجیبى است که تصویبه نامه‌هایى که در زمان فترت هیئت وزیران صادر نموده‌اند را تعیین نکرده‌ایم ولى قبل از این که بنده به این موضوع بپردازم یک مطلبى بود که جناب آقای مامقانى نماینده محترم راجع به وقایع آذربایجان و 21 آذر بیاناتى فرمودند بنده می‌خواستم راجع به آن مطالبى عرضى بکنم بعد به این مطلب مالیات بپردازم ولى چنان که عرض کردم مجموع عرایض بنده از 15 دقیقه تجاوز نخواهد کرد بنده معتقد هستم که این پیش آمد واقعه آذربایجان و 21 آذر براى ما ایرانی‌ها دو نتیجه بسیار مهمى دارد و می‌توانیم از آن بدست آوریم اول آن است که تمام دنیا دانست و به تمام دنیا ثابت شد که کشور ایران تجزیه‌پذیر نیست (نمایندگان - صحیح است) و این واقعه آذربایجان این قضیه را ثابت کرد که اهالى مملکت ما چه در کنار رود ارس باشند و چه در کنار رود هیرمند زندگى کنند چه در میناب و چه در بندرعباس باشند در تحت لواى اعلیحضرت محبوب خودشان چون جان شیرین یکدیگر را دوست دارند و هیچ قوه‌اى نمى‌تواند ایران را تجزیه کند این واقعه آذربایجان این حقیقت را به دنیا ثابت کرد (نمایندگان - صحیح است) آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستند که نسبت به استقلال کرد در جراید خارجى و رادیوهاى بیگانه

+++

چه نغمه‌هاى شومى نواخته شد لیکن به هیچ وجه در دل ما کردها تأثیرى نکرد ما کردها مثل سایر اهالى این کشور خودمان را عضو لاینفک ایران دانسته و می‌دانیم و این واقعه آذربایجان ثابت کرد که به هیچ قیمت نمی‌توان ایران را تجزیه کرد (نمایندگان - صحیح است) اما مسئله دیگرى را که در این واقعه آذربایجان و واقعه 21 آذر ما ایرانی‌ها باید بسیار توجه داشته باشیم و بنده شخصاً خیلى علاقه دارم که به این موضوع آقایان نمایندگان محترم توجه بفرمایید این است که ما نباید مغرور باشیم به این پیش آمد که این طور خاتمه پیدا کرد ما که هیئت حاکمه هستیم باید فکر کنیم که وضع زندگى اهالى این مملکت خوب نیست (صحیح است) ما باید شب و روز کوشش کنیم که در وضع خوراک در وضع پوشاک و زندگى مرم بهبودى محسوسى اصل شود این واقعه آذربایجان این درس را به ما داد و ما باید در نظر خودمان مجسم بکنیم و شب و روز دراین قسمت بکوشیم (صحیح است) بنده موقعى که جناب آقای سردار فاخر در مجلس فرمودند دولت آقای هژیر استعفا داد در آنجا در جلسه خصوصى برخاستم و عرض کردم که این مملکت ما شبیه یک بیمارى است که اگر بخواهیم این بیمار بهبودى حاصل کند باید طرز معالجه و مداواى او را تغییر بدهیم براى این که هر چقدر ایرانى‌ها علاقه به این مملکت داشته و دارند ولى آقا گفته سعدى در نظر ما است که « سعدیا حب وطن گر چه حدیثى است صحیح - نتوان مرد به سختى که من اینجا زادم » ما باید کوشش کنیم که این وضع مملکت را بهبودى بدهیم و دولت جناب آقای ساعد هم که انشاءالله امیدوارم توفیق حاصل خواهند فرمود اول فکرشان باید این باشد که معالجه این بیمار را بکنند و من بعد با وضعى که تا حالا پیش رفته ما را به جایی نمی‌رساند (صحیح است - صحیح است) البته تنقید و انتقاد را خیلى‌ها دوست ندارند ولى ما نمى‌توانیم چشم خودمان را هم بگذاریم و بگوییم که در بهشت برین زندگى می‌کنیم این طور نیست ما نباید چشم‌هایمان را هم بگذاریم آقا وضع مملکت ما خوب نیست و ما باید در بهبود آن کوشش فراوان کنیم و به عقیده من حالا عقیده آزاد است راه باز‌ی که براى این کار هست و براى دولت هم امروز ممکن است تقاضا از مجلس شورای ملی است که برنامه هفت ساله را تصویب کند (صحیح است) این یک راه حلى است که ما می‌توانیم با آن به این موضوع حاضر خودمان بهبودى دهیم من عقیده دارم که آقایان نمایندگان محترم اهتمام بفرمایند و به دولت آقای ساعد هم بگویند که تشریف بیاورند اینجا و حضور پیدا کنند و ما این برنامه هفت ساله را تصویب کنیم و یک قدمى براى بهبود وضع کشور ایران برداریم امروز من خودم شاهد این وضع هستم و قطعاً خود آقایان نمایندگان محترم هم متوجه به این قضیه هستند که هر روز عده‌اى از تحصیل کرده‌ها که دوازده‏ سال تحصیل کرده و متوسطه را تمام کرده‌اند مى‌آیند مى‌گویند ما کار مى‌خواهیم و در این مملکت کار نیست و همین بیکارى است که مفسده فراهم می‌کند (صحیح است) این برنامه هفت ساله رقم این بیکارى را مى‌کند (صحیح است) یکى از قضایایى که موجب آسایش مردم ایران خواهد شد همین تصویب این گزارش کمیسیون قوانین دارایی به مجلس است که تکلیف مؤدى مالیاتى و دولت را معلوم می‌کند جناب آقای گلشائیان یک لایحه‌اى به قید دو فوریت آوردند به مجلس بنده خواستم حضورشان عرض بکنم که اگر ما این گزارش را تصویب کنیم منظور آقای گلشائیان برآورده می‌شود ما در این گزارش نوشته‌ایم که اگر مؤدى مالیاتى میزان درآمدش در ماه 200 تومان و در سال 2400 تومان باشد از پرداخت مالیات معاف است در جاى دیگر نوشته‌ایم در همین گزارش که اگر یک املاک مزروعى مالیات ابواب جمعیش از 50 تومان نقد و 150 کیلو جنس کمتر باشد یا در این حدود باشد از مالیات معاف است باز یک تبصره دیگرى در این قانون هست و تمام بقایاى مالیاتى مأخذش این لایحه خواهد بود بنابراین جنابعالى که پیشنهاد فرمودید که تا 50 تومان بقایا را نگیرند بنده عرض می‌کنم اگر این را مجلس تصویب کند چون مأخذ بقایاى مالیاتى گزارش کمیسیون خوادهد بود دیگر اشخاصى که از 50 تومان به پایین بدهى مالیاتى دارند معاف خواهند بود و اگر تجارتخانه‌هایى هم از 200 تومان کمتر بدهى دارند آنها هم معاف می‌شوند و دیگر لازم نیست که طرحى با قید دو فوریت بیاورید و وقت مجلس گرفته شود شما آقایان نمایندگان اهتمام بفرمایید که این گزارش کمیسیون قوانین دارایی به تصویب برسد و راجع به این کمک بکنید و این از حیث مؤدى مالیاتى و از حیث دولت که مالیات می‌گیرد یک وضع ثابتى پیدا کند و مردم راحت بشوند بنده براى این که خاطر آقایان مستحضر بشود یک رقمى راجع به مالیات جنسى عرض می‌کنم که توجه بفرمایید اینجا در مجلس پانزدهم در دولت آقای هژیر یک قانونى ما گذارندیم راجع به این که همان قانون زمان جنگ را اجرا کنند که به چه نحو جنس از مردم بگیرند و ببرند به انبارهاى غله و سیلو‌ها در صورتی که در این گزارش یک ماده نوشتیم که مطابق مالیات جزو جمع سه برابر به عنوان مازاد غله بگیرند ما حساب کردیم در کمیسیون قوانین دارایی که مالیات جزو جمع 47 هزار تن است و سه برابر این مالیات می‌شود 190 هزار تن بدون این که کمیسیون تشخیص برود و از مالکین بپرسند و مزاحم آنها بشود که آقا تو باید این قدر مازاد غله بدهى چاه بزند خرج براى دولت پیش بیاورد به موجب همین گزارشى که تقدیم مجلس شوراى ملى شده 190 هزار تن بدون دردسر براى دولت مالیات جنسى گرفته می‌شود در صورتی که در گزارش آقای گلشائیان که در مجلس قرائت کردند بیش از 120 هزار تن جمع آورى نشده است بنابراین ما مى‌بینیم بدون این که قانونى بیاوریم به مجلس و این کمیسون‌هاى تشخیص مازاد غله در دهات و قصبات و شهرها تشکیل شود به موجب همین لایحه که به مجلس تقدیم شده 190 هزار تن در سیلوها جنس خواهد رفت البته بعضى از آقایان محترم فرمودند که این گزارش کمیسیون قوانین دارایی که مرکب از 31 ماده و 19 تبصره است نواقصی‌ هم دارد بنده نمى‌گویم که نواقصى ندارد ولى خاطر آقایان محترم را اطمینان می‌دهم که نواقص این به حدى نیست که اصل موضوع را از بین ببرد یعنى یک نواقص جزیى است بنابراین بنده عقیده‌ام این است که چون قانون اساسى اهم مسایل مجلس شوراى ملى را موضوع مالیات‌ها قرار داده ما بیاییم امروز یا فردا یا روز شنبه بک جلسه فوق‌العاده‌اى تشکیل بدهیم و این را تصویب بکنیم البته در دستور مجلس شورای الان دو طرح با قید دو فوریت است که خدمت آقای رئیس تقدیم شده و هر دو طرح را عده‌اى از آقایان امضاء کرده‌اند یک عده‌اى تقاضا کرده‌اند که سه ماده از این قانون مطرح و تصویب بشود بنده و یک عده دیگر از آقایان که 60 نفر هستند تقاضا کردیم که مجموع این 31 ماده باشد مطرح شود بسیار خوب است و اگر آن سه ماده‌اى هم مطرح بشود پیشنهادى تهیه کرده‌ایم که آن سه ماده‌اى تبدیل بشود به 31 ماده و 19 تبصره بنا‌براین به این نحو ما می‌توانیم یک ملا ک قانونى در تمام مملکت معین بکنیم که هم مؤ‌دى مالیاتى تکلیفش معین شده باشد و هم دولت بنده از آقایان نمایندگان محترم استدعا می‌کنم نظر به اهمیتى که این موضوع دارد کمک بفرمایند که این گزارش کمیسیون قوانین دارایی و این طرحى که به قید دو فوریت ما تقدیم مجلس شورای ملی کرده‌ایم به تصویب برسد البته بنده عرایض دیگرى هم داشتم ولى چون عرض کردم که بیش از 15 دقیقه صحبت نخواهم کرد مرخص می‌شوم و عرایض خودم را خاتمه می‌دهم.‏

فولادوند - احسنت‏

رئیس - با اجازه آقایان وارد دستور می‌شویم آقای وزیر جنگ بفرمایید

وزیر جنگ - اوضاع و احوال امروز کشور و شورید‌گی‌هایى که همه با آن آشنایی داریم به حدى رسیده که بایستى سازمان‌هاى مختلف کشور دست یگانگى به هم داده و از هر نوع اختلاف دورى نمایند (نمایندگان - صحیح است) پس از جلسه اخیر مجلس شوراى ملى عده‌اى به اینجانب تذکر دادند که شاید بیانات اینجانب حمل بر خصومت با طرفیت خاصى با آقای مهندس رضوى شده اینجانب در علاقه‌مندى و میهن‌پرستى و شرافتمندى آقای مهندس رضوى تردیدى ندارم با وجود این که تصور می‌کنم سازمان ارتش مرتب‌ترین سازمان کشور ولى ارتش هم مانند هر سازمانى هیچگاه صورت کمال مطلوب را نداشته و بایستى نواقص آن ضمن توجه و رسیدگى مرتفع شود به طوری که در فرمان مبار‌ک شاهانه در 21 آذر نیز این موضوع به طور روشن تشریح گردیده منظور از بیانات جلسه گذشته اینجانب شرح حقایقى بود که شاید از نظر نمایندگان محترم مکتوم مانده باشد اینک ضمن تشریح این مختصر باز یک مرتبه دیگر حاضر بودن سازمان ارتش را براى انجام خدمات مقدس سربازى به عرض نمایندگان محترم رسانده و امید است با پشتیبانى مجلس شوراى ملى بتوان بهتر نظریات اصلاح طلبانه آقای مهندس رضوى و سایر نمایندگان محترم را تحت فرماندهى شاهانه به خوبى انجام داد (نمایندگان - احسنت ، صحیح است‏)

رئیس - جلسه پیش پیشنهادى که شده بود توضیحاتى در اطرافش آقای اقبال دادند و یک نفر

+++

هم به عنوان مخالف صحبت کرد و براى رأى عده کافى نبود الان هم همین حال را دارد یعنى عده کافى نیست و دستورى هم الان نداریم 6 نفر از آقایان به موجب ماده 109 می‌خواهند یک توضیحاتى بدهند حالا اگر آقایان اجازه می‌فرمایند آقای عامرى با استفاده از ماده 109 صحبت کنند:

دکتر مجتهدى - کار دیگرى غیر ازماده 109 نداریم‏

حاذقى - آقای رئیس اجازه بفرمایید اکثریت بشود و لایحه دولت مطرح شود (زنگ رئیس)‏

رئیس - ساکت باشید آقای حاذقى بگذارید من صحبتم را بکنم بعد شما صحبت کنید یا باید مجلس موافقت کند که آقایان با استفاده از ماده 109 صحبت کنند یا این که خیر هر لایحه دیگرى هم بیاید محتاج به رأى است  ى که آقای وزیر دارایی داده‌اند با قید دو فوریت است لایحه‌اى هم اخیراً آقای وزیر جنگ داده‌اند آن هم به قید فوریت است حالا اگر آقایان با ماده 109 موافقند که آقای عامرى صحبت کنند.

حاذقى - بنده با 109 موافق نیستم‏.

رئیس - موافقت شما شرط نیست‏.

فرامرزى - استفاده از ماده 109 حق وکیل است مجلس حق سلب حق از وکیل ندارد.

رئیس - به همین جهت گفتم که آقای عامرى صحبت کنند پشنهاد از آقای فولادوند راجع به ده دقیقه تنفس رسیده که توضیحاتى خواهند داد.

فولادوند - بنده شهادت آقایان چه وقتى که مریض باشم همیشه میل دارم روز‌ى چندین ساعت در مجلس کاربکنم (صحیح است) و همیشه واقعاً متأثرم که پیشنهاد تعطیل یا تنفس بکنم الان ملاحظه بفرمایید چندین جلسه است دراین مجلس صحبت شده است و فعلاً چند نفر از آقایان می‌خواهند با استفاده از ماده 109 صحبت کنند نتیجه این می‌شود که هر یک از آقایان به دیگرى بخواهد پاسخ‌هایى بدهند و یا یک توهین‌هایى خداى نکرده پیش بیاید بنده عقیده‌ام این است چون آقایان نمایندگان سه روز است حاضر نمی‌شوند که عده براى رأى کافى شود و نتیجه این مذاکرات و اخطارهاى 109 هم چیزى عاید ملت ایران نخواهد شد ده دقیقه تنفس داده شود برویم بیرون و به این رفقاى ما که نمی‌خواهند بیایند در جلسه بگوییم اگر می‌خواهید کار کنید که برایم در مجلس و کارمان را انجام بدهیم و اگر هم نمى‌خواهید که برویم منزل آخر این فایده‌اى ندارد که همه‌اش ماده 109 و این حرف‌ها باشد و ما هم بنشینیم گوش بدهیم! (صحیح است) این عرض بنده است و منظورم تعطیل جلسه نیست‏.

رئیس - آقای عامرى بفرمایید

مهندس رضوى - بنده که قبل از ایشان اجازه خواسته‌ام‏

رئیس - خیر آقای عامرى همان موقعى که شما راجع به ورود قواى خارجى صحبت کردید اجازه خواسته بودند.

مهندس رضوى - بنده هر روز که راجع به من صحبت شود استفاده از ماده 109 برایم مخلوط است‏.

رئیس - آقای عامرى بفرمایید

عامرى - عرض کنم که اگر ماده 109 را ملاحظه فرموده باشید در ماده 109 حتى براى رفع اشتباه هم اشاره دارد و می‌توان توضیح داد بنده اهل حرف زیاد نیستم ولى براى رفع اشتباه آقایان چند نکته را باید عرض بکنم و موقع رالان مقتضى نمی‌دانم که وارد جزئیات قضیه شهریور بشوم و فقط چند نکته به طور اختصا‌ر از براى آقای مهندس رضوى عرض می‌کنم بنده اولاً متشکرم که ایشان اینجا حرف زننده نزدند و در جلسه بعد هم گفتند که ما را اغفال کرده بودند (مهندس رضوى - بنده قبلاً هم همین موضوع را در مجلس گفته بودم) بنده خیلى متشکرم از آقا که اگر حقیقتش را فرموده بودید دیگر مجدداً لازم نمی‌شد (مهندس رضوى - عرض کردم یک سال قبل گفته بودم) عرض کنم این یک چیزى است که بایستى فکر آقایان روشن شود بیش از قضایاى شهریور وقتى که جنگ پیش آمد ما مابین دو همسایه بودیم در این موقع مجلس از اکثریت افتاد و پس از چند لحظه مجدداً اکثریت حاصل شد (مهندس رضوى - بگویید آقایان تشریف بیاورند آقای وزیر خارجه‌ى ایام شهریور توضیح می‌دهند) بنده ابا و انکارى ندارم که وزیر خارجه بودم و افتخار می‌کنم.‏

مهندس رضوى - همین باقیمانده بود که افتخار هم بکنید

رئیس - آقای مهندس رضوى ماده 112 را رعایت کنید قطع کلام نکنید والاحق نطق را از شما سلب می‌کنم بفرمایید آقای عامرى‏

عامرى - همه آقایان مسبوق هستند که همسایه شمالى ما یک قرار‌دادى در همان موقعى که جنگ می‌خواست شروع بشود با آلمان‌ها داشت و وارد جنگ هم نبود همسایه جنوبى ما وارد جنگ بود در چنین موقعى دولت ومجلس ایران همه بی‌طرفى ایران را تصدیق کردند (صحیح است) یک سیاستى بود که دولت ایران در یک چنین موقعى که قرارداد دارد با آلمان‌ها نسبت به همسایه‌اى که وارد جنگ بی‌طرف به ماند این بی‌طرفى مورد تصدیق همه واقع شد.

هم دولت ایران هم پادشاه مملکت هم مجلس شوراى ملى غیر از این هم نمى‌توانست باشد بی‌طرفى را اعلام کردیم هر دو دولت از م اتشکر کردند بعد وقتی که قضایاى بالکان پیش آمد دو دولت از بالکان باقى مانده بود یکى دولت یوگواسلاوى بود که بالاخره آلمان‌ها بهش حمله کردند و بلایى به سرش آوردند که در ظرف چند روز پایتختش مى‌سوخت قضیه یوگواسلاوى که تمام شد بالکان باقیمانده بود بالکان هم که تمام شد و آلمان‌ها به کلى از بالکان راحت شدند قوایى تهیه کرده بودند در تمام سرحدات شوروى یک مرتبه شبانه حمله کردند به سرحدات شوروى موقعى که حمله کردند موقعى بود تمام اروپا در زیر سلطه آلمان بود قواى آلمان آمده بود در مصر شمال آفریقا را گرفته بود جنگ‌هاى طبرق و العلملین در خاطر آقایان هست در یک چنین موقعى هیچ یک از دول حتى تمام همسایگان ما همه از خدا می‌خواستند که بی‌طرفى آنها حفظ شود ما براى این که همسایه‌هاى ما بفهمند که هیچگونه نظرى نداریم در چنین موقعى مجدداً اعلام بی‌طرفى کردیم یادداشت دادیم باز هر دوى آنها از ما تشکر کردند اما چه شد که به ما حمله کردند (مهندس رضوى - ناجوانمردى کردند برخلاف اصول بشریت رفتار کردند برخلاف اصول جنگ رفتار کردند نه اصول صلح) بلى در این قسمت اختلاف نظرى نداریم به قدرى ما در رعایت بی‌طرفیمان مراقبت و دقت کردیم که تما‌م دول بی‌طرف واقعاً به ما تحسین کردند همین نمایندگان دولت ترکیه به ما می‌گفتند که ما هیچ کجاى دنیا را ندیدیم که تا این حد مرتب باشد قضیه‌اى اتفاق افتاد براى ترک‌ها ، ترک‌ها هم بی‌طرف بودند وقتی که سفیر کبیر ترکیه در اینجا فوت کرد از ساعت 8 تا 10 معین کرده بودند براى بعضى از و از 10 تا 12 براى یک دسته دیگر ما گفتیم اگر از ساعت 8 برویم ممکن سوءتفاهماتى بشود اگر از ساعت 10 هم برویم ممکن است سوء نظر پیدا کنند از ساعت 8 رفتیم در مجلس ختم آنها نشستیم تا ظهر که هیچکدام از طرفین نتوانند بگویند که شما تمایلى به یک طرف دارید هیچ چیزى هم از ما نخواسته بودند اگر ما از یک چیزى خواسته بودند این را من بایستى به یا‌د مرحوم رضاشاه بگویم که ایشان سعى کردند که ببینند از ما چیزى می‌خواهند یا نه از آنها استعلام شد که چیزى می‌خواهند یا نمی‌خواهند جز رعایت بی‌طرفى (مهندس رضوى - همین استنباط شما غلط بود همه چیز می‌خواستند) (زنگ رئیس) اما براى این که کسى بداند چرا به ما حمله کردند؟ به نظر بنده این است که نطقى می‌کند چرچیل یعنى رویه‌اش این بود که هر موقع یک قضیه‌اى اتفاق می‌افتاد می‌آمد بلافاصله در پارلمان انگلستان و تمام قضیه را شرح می‌داد در 9 سپتامبر 1941 ،آقای مهندس رضوی این نطق چرچیل است بگیرید قرائت کنید (مهندس رضوی - خوانده‌ام ) در سپتامبر1941 مستر چرچیل بعد از قضایاى ایران نطقى در پارلمان انگلستان می‌کند می‌گوید وقتی که آلمان‌ها حمله کردند به روسیه بعد از دو سه هفته قسمت عمده از صنایع جنگى دولت شوروى را از بین بردند ما مجبور بودیم کمک فورى برسانیم سه راه براى ما بود یکى راه آذخانگلسک بود که در آن راه هم تحت‌البحرى‌هاى آلمان و کشتی‌هاى آلمان بودند راه دیگرى که بود راه ولادیوستک بود که 11 هزار کیلومتر از راه ولادیوستک باید محمولات را حمل کنیم نزدیکترین راهى که براى ما بود راه ایران بود که راه‌آهن سرتاسرى ایران کشیده شده بود مهمات را به خلیج فارس و از آنجا به بحر خزر می‌آوردند و از بحر خزر به وسیله ولگا به قلب شوروى می‌رفت (مهندس رضوى - اصناف بدهید خودتان) این توضیح ما را از هرچیزى بى‌نیاز می‌کند.

مهندس رضوى - آن روز که باید بگویید ساکت ماندید (زنگ رئیس)‏

رئیس - به شما اخطار می‌کنم آقای مهندس رضوى همه دارند گوش می‌دهند بگذارید حرفشان را بزنند.

عامرى - البته مهر فروزنده چو پنهان شود شب پره بازیگر میدان شود

آزاد - 5 سال زن و بچه ما را بازیچه آنها کردند حالا می‌آیند اینجا این حرف‌ها را می‌زنند.

مهندس رضوى - شعر نخوان دیگر تو را به خدا

+++

رئیس - این چه ربطى به شلوغ کردن مجلس دارد آقای آزاد شما هم بیایید اینجا هرچه می‌خواهید بگویید نظامنامه را مراعات بکنید.

عامرى - این توضیحات را من از نظر خوش آمد کسى نمى‌گویم اینها براى رفع اشتباهتان یک مرتیه باید گفته شود حمله‌ای که شبانه بدون هیچ سبب و جهتى به ما شده عللش در آن نطق هست همان طور که مستر ایدن یک دفعه دیگر خودش در چندى پیش گفته بود و تصدیق کرد که اشتباه کردند و گفت امیدواریم چنیم اشتباهاتى دیگر نشود (مهندس رضوى - خیانت کردند نه اشتباه جنایت کردند) ولى آن حمله‌اى که به ما شد بدون هیچ دلیلى بسیار ناجوانمردانه بود و برخلاف اصول انسانیت بود (نمانیدگان - صحیح است) برخلاف همه قوانین بود به عکس در ایران هیچکس هیچگونه تقصیرى در این موضع ندارد تمام خسارات ما را باید بپردازند و هیچ کس هیچگونه تقصیرى به گردن زمامداران ما نباید ببندند امروز هر کس بخواهد تقصیر را گردن زمامداران ما بیاندازد خیانت کرده است (صحیح است) بنده در کابینه مرحوم فورغى بعد از این که این آقایان تشریف آوردند آقای گلشائیان شاهدند در کابینه مرحوم فروغى شب خواستیم آنها را گفتیم چه از ما می‌خواهید حالا که آمدید؟ (مهندس رضوى - سؤال نداشت) گفتند ما از دولت خودمان می‌پرسیم بعد یادداشتى دادند و آمدند گفتند که ما راه ارتباط را می‌خواهیم می‌خواستند تمام در ید خودشان باشد.

رئیس - آقای عامرى 109 را هم رعایت کنید.

عامرى - وقتى که کسى در دریا غرق بشود بزرگترین اشخاصى که داراى بالاترین فضایل اخلاقى باشد وقتی که یک تخته پاره‌اى پیدا می‌شود و دیگر نگاه نمی‌کند که بیچاره دیگرى غریق و ناتوان است و بدبخت است او را دور می‌کند و خودش تخته پاره را می‌گیرد ولو داراى بالاترین مزایاى اخلاقى باشد این آقایان هم داراى یک چنین وضعى بودند در یک همچو حالى بودند براى خودشان یک ضرورت نظامى ایجاب مى‌کرد ما هم بدبخت و بیچاره بودیم حتى در یادداشتى که بعد دادند در کابینه مرحوم فروغى این صحبت شد گفتند حالا که آمده‌اند قبولشان کنید گفتند مرحوم فروغى گفته است که تمامتان باید این یادداشت را امضاء کنید بنده شهادت آقای گلشائیان گفتم آقا تا خسارت‌مان را مطالبه نکنید بنده یادداشت را امضاء نمی‌کنم (مهندس رضوى - اینها رفع مسئولیت نمی‌کند) بعد که مطالبه خسارات و غرامت کردیم یک طرف از همسایه‌ها قبول کردند بدهند ولى طرف دیگر گفت چون مقاومت در مقابل ما کردند نمى‌دهیم در یادداشتى که بعد از آمدن قشونشان دادند خودشان تقاضا کردند که بی‌طرف بمانیم این یادداشت‌ها است آنها را بخوانید مقصود من این است که بدون هیچ سبب و جهتى بوده و هیچکس تقصیر ندارد اگر ضرورت نظامى ایجاب می‌کرد که خاک ما را بگیرند ما هیچ تقصیر نداشتیم و باید تمام خسارات و غرامات ما را بدهند و مسئول تمام خسارات و غرامات ما آنها هستند.

مهندس رضوى - جنایت کردند ومسئولند

رئیس - آقای مهندس رضوى‏

قبادیان - بنده قبلاً اجازه خواسته بودم‏

رئیس - این مطابق ترتبیب است که نوشته شده نوبت به همه می‌رسد 6 نفر اجازه خواسته‌اند یکى ، یکى‏

مهندس رضوى - عرض کنم حضور مبارک آقایان محترم عرایضى که حضور آقایان عرض می‌کنم توقع دارم تمنى دارم که به آنچه من عرض می‌کنم و بیش از چند دقیقه از وقت شما را نخواهد گرفت قبل از هر اعتراضى توجه بفرمایید از جراید با آن تشکر صمیمانه‌ای که نسبت به همکارى آنها دارم به خصوص توقع دارم تمنى دارم که عرایض من را بدون تحریف و اگر ممکن است بدون خلاصه کردن منتشر نمایند از رادیو تهران هم خواهش می‌کنم که کرنا نگذارند براى من کرنا نگذارند پس از اظهارات و عرایضى که در چندین جلسه مجلس به عرض شما نمایندگان ملت ایران و به عرض تمام مملکت ایران رسانیدم یقین داشتم که تهمت‌ها و افتراهاى زیاد از چندین ناحیه هر روز هر ساعت هر دقیقه خواهد بارید این نواحى را که احتماًل می‌دادم به شما معرفى می‌کنم:‏

اول از ناحیه خارجی‌ها که اینجانب بدون توجه به سمت و محل جغرافیایى و بازهای سیاسى آنها و فقط با در نظر گرفتن منافع ملت و مملکت تعدیات و مطالم و نارویی‌هاى سیاسى و اقتصادى آنها را با دلیل و رقم ثابت کردم این ناحیه اولى است که انتظار دارم و اکنون هم صداى این ناحیه را می‌شنوم‏.

دوم از ناحیه مزدورانى که براى بیگانگان و به خرج بیگانگان عمل می‌کنند متأسفانه عده آنها زیادتر از آن شده است که ملت ایران بتواند تحمل کند یک نفرش را از اگر یک مملکتى داشته باشد نمی‌تواند تحمل کند در فرانسه یک نفر را پیدا بکنند دار می‌زنند در آمریکا دار می‌زنند در روسیه اگر فکر بکنند که یک نفر ممکن است چنین کارى بکند دارش می‌زنند (صحیح است) آقا کتاب بخوانید روزنامه بخوانید به من انصاف بدهید (صحیح است) مقصودم این است که از این اشخاص مزدور بیگانه ما زیاد داریم متأسفانه حالا تکلیفشان چیست؟ خودتان می‌دانید ولى اگر من می‌توانستم دارشان می‌زدم البته محاکمه‌شان هم می‌کنیم این طریقه را دوست نداریم که روى ظن فقط عمل بکنیم وقتى مطمئن شدیم عمل می‌کنیم‏.

سوم از ناحیه اشخاصى که به صراحت یا با اشاره خیانت‌ها جنایت‌ها و یا صنف آنها را به ملت ایران گوشزد کردم شما تصور نفرمایید وقتی که من اینجا می‌گویم حسنعلى‌خان‌ها کی‌ها بودند اینجا با من دوست می‌شوند اینجا آقایان توى دلشان یعنى آن کسانی که هنوز وجدان و شرافت ملى دارند به من احترام می‌کنند توى خانه خودش که نشسته در همان دستگاه تجملى که با پول مردم تهیه کرده امروز اگر وجدان ایرانى برایش باقى مانده باشد آن عده‌ای که وجدان دارند به من احترام می‌گذارند اما البته در سیاست با من دوست نیستند و در جایی از من تعریف نمی‌کنند ولى توى دلشان آنهایى که وجدان دارند به من احترام می‌گذارند همان‌هایى که من بر علیه‌شان صحبت کرده‌ام اطلاع دارم خودشان به من گفته‌اند گریه‌آور است خودشان به من گفته‌اند (اردلان - گریه‌آور نیست) چرا گریه‌آور است براى این که حس می‌کنم اگر سى یا چهل سال پیش این اوضاع و احوال تشریح شده بود شاید هفتاد درصد از این بیچارگى‌ها پیش نمى‌آمد (صحیح است)‏

چهارم این ناحیه قابل توجه است از ناحیه اشخاص بى‌اطلاع ساده دل که به واسطه شیوع یک فکر غلط همیشه هر صدایى را بانظر سوءظن نگاه می‌کنند آن فکر غلط چیست؟ آن این است که گفته‌اند که در ایران هر کس که یک مطلبى می‌گوید یا نفع شخصى درش هست یا مأمور است این را مخصوصاً همان‌هایى که مأمور می‌کنند منتشر می‌کنند چرا؟ براى این که اولاً راه گم می‌کنند ثانیاً مملکت را ضعیف می‌کنند مملکت را در یک حال بیچارگى نگاه می‌دارند یک حالتى به مملکت می‌دهند که اگر یک کسى بلند شد گفت مال مملکت ما را که برده‌اید باید پس بدهید زمینه براى حمله به او حاضر باشد از دو طرف حمله می‌کنند از چند طرف حمله می‌کنند تا مرد ملى را از پا درآورند می‌گویند این از طرف خودمان است سیاست آن است و بى‌سیاستى همین است که بنده گفتم آقای وزیر خارجه ایام شهریور این را در کتاب چرچیل هم ننوشته‌اند ولى در کتاب‌هاى دانشکده حقوق نوشته‌اند تمام شاگردان حقوق ایران هم می‌دانند روى ناحیه چهارم باید عرض کنم افراد بى‌غرض هستند آنهایى که می‌گویند (صحیح است) آنها خودشان به این طریق برایشان القاء شبهه شده است‏.

پنجم این ناحیه را می‌خواستم مسکوت بگذارم ولى آن را هم می‌گویم از ناحیه رقابت‌هاى کوچک نآقابل و بى‌اهمیت انتخاباتى و هرکس مختصر تجربه‌اى در سیاست داشته باشد نه به اندازه آقای عامرى فقط مختصر آن هم در سیاست داخلى می‌داند که اصلاً در زمینه انتخابات چه کینه ورزی‌هایى پیش می‌آید و چگونه رقیب انتخاباتى یا کسانى که خیال می‌کردند شاید ممکن بشود وکیل بشوند در ته دلشان چه افکارى پیدا می‌شود.

حالا این کلیات بود من اینجا قبل از این که بآقای وزیر جنگ جواب بدهم با اجازه شما یک عرضى می‌کنم آن این است که با صداى بلند در مقابل ساحت مقدس مجلس شوراى ملى در مقابل تمام ملت ایران به تمام اتهام زنندگان خواه در این 5 ناحیه‌ای که خودم تشخیص داده‌ام واقع باشند و خواه از یک ناحیه دیگرى که من نمی‌دانم صدا بلند شده باشد اعلام می‌کنم که اگر یکى از کوچکترین اتهامات خودشان را توانستند ثابت کنند من تمام را قبول دارم حالا می‌گویند مشکل است ثابت کنند می‌گویند پرونده می‌خواهد خیر هیچ پرونده لازم نیست من محکمه نمی‌خواهم براى من محکمه لازم نیست نه آقا من چند نفر را اسم می‌برم اگر به آنها همین قدر حتى با زبان آنها را متقاعد کردند که آقا این اتهام معین مشخص صحت دارد دیگر من حرف اتهام زننده را قبول دارم قبول دارم این اسامى را هم که نوشته‌ام و اسم می‌برم خداى من شاهد است روى حب و بغض شخصى انتخاب نکرده‌ام و اشخاص محترم دیگر مملکت را هم قبول دارم هر ایرانى شرافتمندى را قبول دارم اتهام زننده برود در خانه آن ایرانى شرافتمند اگر مطلبى دارد بگوید

+++

و اگر او بعد از بررسى وجدانى قبول کرد بنده هم قبول می‌کنم‏:

از مجلس شوراى ملى آقای مامقانى آقای سید هاشم وکیل ، آقای احمد شریعت‌زاده ، آقای سلیمان ضیاء ابراهیمى آیا اینها هم فراکسیون من هستند؟ آیا اینها با من دوست هستند؟ حتى بعضى از آنها را اینجا من کوبیده‌ام من اینها را براى کار خودم انتخاب کردم این فدارکارى سیاسى است آقایان‏

از وزارت دادگسترى آقای جهانشاهى آقای هیئت ، آقای نقوى ، آقای دکتر سمیعى ، آقای یکانى‏

سزاوار - بسیار مردمان شریفى هستند

رئیس - آقای مهندس رضوى این اخطار 109 شما باید منطبق با ماده باشد خیلى مختصر بفرمایید

مهندس رضوى - ... می‌خواهم کار حضرتعالى را راحت بکنم (اردلان - شاید تصدیق نکردند) اجازه بفرمایید آقای اردلان من شما را دوست دارم اسم شما را هم مى‌توانستم ببرم اسم همه راباید بنویسم ولى نمى‌خواهم همه را بگویم که بگویند سر در گم می‌کند کلیات می‌گوید مبهم می‌گوید.

از وکلاى دادگسترى آقای سرشار ، آقای ارسلان خلعتبرى ، آقای سید محمد حجازى ، آقای حسن معاصر و آقای لسانى‏.

از بازرگانان‏ ....

رئیس - اینها مربوط به ماده 109 نیست آقای مهندس رضوى آنچه به شما نسبت داده‌اند شما می‌توانید جواب بدهید.

مهندس رضوى - تمام شد اجازه بفرمایید چیزى باقى نمانده جنابعالى باید به من کمک بفرمایید جان من در خطر است یا کمک بفرمایید یا مرخص می‌شو‌م (صد‌رزاده - چه خطرى؟ خطرى ندارد)

از آقایان بازرگانان بنده هم استثنایى نمى‌توانم قائل بشوم همان آقای وکیلى و همان آقای نیک‌پور که بر علیه اینها در ورودشان به مجلس اعتراض دادم و بعد هم دلایل اعتراضم را در چند روز گذشته گفتم هر دو را براى این کار قبول دارم.‏

اما از ارتش من خیلى را می‌توانم قبول بکنم من دوستان زیادى دادم و من براى راهنمایى و براى این که نشان بدهم چه می‌خواهم بگویم من براى ان اتهام زننده تصدیق سرتیپ باتمانقلیج را قبول دارم (یکى از نمایندگان - شخص بسیار خوبى است) بلى شخص بسیار شرافتمندى است من این شخص را قبول دارم هیچ وقت هم او را ندیده‌ام یعنى فقط از دور دیده‌ام ولى قبول دارم چرا؟ من شرافت او را اینجا به ملت ایران اعلام می‌کنم حالا ممکن است به من بگویند که این آقایان در تهرانند حوزه انتخابى شما کرمان است از کرمان هم که من آقای ضیاء ابراهیمى را اسم بردم ولى حالا می‌گویم آقایان محترم در عدلیه کرمان رئیس دادگسترى که از تهران رفته آقای عضدى را قبول دارم هر کس هست لابد رئیس عدلیه است و شخص شرافتمندى است آقای شیخ عباس مرشدزاده دادستان کرمان را هم قبول دارم حالا اگر اتهام زننده قبل از آنکه مطلبى را بگوید پیش خودش هر وقت رفت مطلب خودش را به یکى از این آقایان ثابت کرد ثابت هم عرض کردم محکمه پسند لازم نیست من قبول دارم اسم من را اگر فقط در یک پرونده جنایى یا جزایى یا حتى پرونده عادى جنحه‌اى پیدا کرد آن وقت من همه اتهامات را قبول دارم اسم من سید احمد رضوى - صدر‌زاده آقا این طور بسیار هستند بله آقا ملت ایران همه همین طور هستند (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس)‏

اما حالا جناب آقای وزیر جنگ صورت نطق من در مجلس هست و من خوشوقتم که در فاصله 24 ساعت تیمسار سپهبد امیر احمدى وزیر جنگ که قبلاً حتماً و از روى بى‌لطفى به متن مطالب من توجه نفرموده بودند بعد وقت خودشان را صرف کردند و لااقل قسمت مربوط به ارتش را آنچه که من گفته بودم مطالعه کردند و از آن جوابى هم که امروز اینجا در واقع متممى که امروز براى مطالب دیروز گفتند بنده به سهم خودم متشکرم این که ایشان تشریف بیاورند اینجا و وطن‌پرستى و شرافتمندى و اصلاح طلبى من را تأیید بکنند به هر حال و به هر صورت محل تشکر و سپاس‌گذارى است (احسنت) ولى جناب آقای وزیر جنگ من به هیچ وجه اساس به ارتش توهین نکرده بودم من به حضرتعالى هم توهین نکرده بودم حالا که خوانده‌اید مطالعه کرده‌اید بر شما ثابت شد که من غیر از مطالب اصولى هیچ نگفته‌ام و شما هم ابداً مطالب اصولى من را جواب ندادید من هم آن مطالب اصولى را جواب نمی‌خواستم ضمن عرایض خودم به دولت تذکر دادم که توجه بکنید بیایید تصدیق کنید و عمل کنید اصلاح کنید من اینها را نمی‌گویم که معروف بشوم نمی‌گویم که بیایید توى اطاق مرا متقاعد کنید این کار به درد ملت ایران نمی‌خورد براى این که ملت ایران حس می‌کند که مطالب من (صحیح است) باید عملاً نشان بدهید که می‌خواهید اصلاح بفرمایید و این توجه به مطالب حقیقى و این که آمدید امروز بیان فرمودید اعتراف به نیات اصلاح طلبانه خودتان را من طلیعه‌اى می‌دانم براى این که شما می‌خواهید اصلاح کنید و همین فرمایش شما را به نام ملت ایران از شما سند مى‌گیرم و منتظر اصلاحات شما هستم من دیگرهیچ نمی‌خواهم راجع به ارتش حرف بزنم چرا براى این که سرباز ارتش خود من هستم آقایان نمایندگان هم همگى سرباز ارتش هستند تمام ملت ایران سرباز است‏.

ارتش و ایران دو چیز نیست آقا (صحیح است) ما ارتش داوطلب که نداریم یعنى ارتشى که داوطلب باشد البته مردمان داوطلبى هستند آن ها هم برادر ما هستند خیلى هم احترام می‌کنیم ولى اصولاً ما ارتش وظیفه داریم این وظیفه یعنى چه؟ یعنى همه ملت ایران سرباز ارتش هستند ملت ایران و ارتش یک مفهوم دارد اما از نظر من که وکیل مردم هستم مأمور توزیع پست و تلگراف همان مأمورى که می‌دانم من گرسنه است و به او دوچرخه هم نمى‌دهند و اگر هم می‌دهند می‌گویند تعمیرش را 25 قران بگیر خودت عهده‌دار بشود همان مأمور اگر خوب انجام وظیفه کند همان مأمور توزیع پست و تلگراف را من مردى شرافتمند می‌دانم و در مقابل آن افسرى که دزدى کرده خیانت کرده چپاول کرده در روز معرکه فرار کرده از آن افسرى که تا وزیر خارجه وقت خواستند مطلب را استنباط بفرمایند گذاشت از این شهر رفت و یا هر جا بود محل خدمت خود را ترک کرد من او را خائن می‌دانم من آن مأمور پست و تلگراف را ترجیح می‌دهم بر آن تیمسار دزد فرارى‏.

آقای سپهبد احمدى شما هم توى دلتان ترجیح می‌دهید من که می‌دانم ترجیح می‌دهید اگر فشار دارید که به آنها باید کار بدهید ندهید بگذارید این مملکت نجات پیدا کند یک کسى را که اگر اسمش را بگویم هر چه به او بگویید ماجراجو نمی‌توانید او را به نامید می‌گفت شب فرار از تهران توى این میدان بهارستان نشسته بودم چند نفر از نمایندگان بودند می‌گفت با خانواده‌ام نشسته بودیم و دیدیم از پنج اتومبیلى که مى‌رفت یکى سیویل بود 4 تایش نظامى این را گفت ولى ولى من به این احتیاجى نداشتم من صاحب منصبى می‌شناسم موقعی که می‌خواست فرار کند به رفیق سیویل خودش اسرار داشت که بیا تو هم برویم آن رفیق سیویل الان در مجلس نشسته او نرفت فرار نکرد من نمی‌گویم از بقیه جهات طیب و طاهر است نه آقا ولى فرار نکرد اینها قیمت دارد حالا آقایان محترم آیا ما باید بیاییم ارتش خودمان را بدهیم به دست اینها نه آقای وزیر جنگ شما هم نمی‌دهید و نباید بدهید از شما تقاضا می‌کنم از شما تمنا می‌کنم که این طلیعه اصلاح طلبى را عملاً به ملت ایران نشان بدهید من براى خودم نه پاداش مى‌خواهم نه تظاهر می‌خواهم من فقط به نام ملت ایران به نام همه این مردم این مطالب را گفتم شما هم که بخوانید آن وقت تصدیق خواهید فرمود که آنچه من گفتم گمراه کننده نیست متزلزل کنند ارتش نیست من هیچ وقت به ارتش توهین نمی‌کنم‏ من ایجاد انقلاب نمی‌کنم ولى آن افسران فرارى آن چپاولگر این مملکت را به انقلاب خواهند داد و اگرشما دست آنها را برکنار کنید مملکت را از انقلاب نجات داده‌اید بنده نمی‌خواستم دیگر عرایضى بکنم ولى چون وظیفه من است خیلى مطالب داشتم راجع به ارتش و البته هیچ کدام از مطالبى که امروز هم گفتم متزلزل کننده نبود ارتش در قلب من است ارتش در قلب ملت ایران است (صحیح است) مظهر ارتش شخص اعلیحضرت محمد‌رضا شاه را ما به عنوان مظهر ملت خودمان به ایشان احترام می‌کنیم و دوست داریم تکریم می‌کنیم (صحیح است) و روزى هم که پشتیبانى ما را نداشته باشند بارى ایشان سلطنت فایده ندارد.

من اینجا در ضمن بیانات سابق نشان دادم آن پادشاهى که از ید قدرت او استفاده‌ها کردند روز خطر او را تنها گذاشتند و به آن صورت افتاد که همه می‌دانید چرا آن مطالب را گفتم خیال نکنید که من می‌خواستم تاریخ را بگویم تاریخ را در منزل می‌روند مى‌نویسند این مطالب را گفتم و نتیجه گرفتم امروز هم نباید کارى کرد که پادشاه ما خداى نکرده از ملت جدابشود (صحیح است) من دو ساعت با پادشاه ملاقات داشتم چند روز پیش البته کسى صحبتش را نمی‌کند فلان آدم که معلوم نیست چکار می‌کند نمی‌گویم دزد هم هست زیرا به من خواهید گفت روى این کلمه خیلى فشار می‌آورى آن شخص وقتی که به حضور پادشاه مملکت پذیرفته می‌شود می‌روند توى رادیوها کرنا

+++

می‌زنند در روزنامه‌ها می‌نویسند همه ملت باید خبردار شود ولى من احمد رضوى را اعلیحضرت می‌پذیرند یکساعت و نیم با من صحبت می‌کنند تمام مطالب من را تأیید و قبول می‌فرمایند که من تفسیر باطن ایشان را کردم به من همان قضاوت آقای ساعد را درواقع تایى می فرمایند ولى هیچ کس خبر نمی‌شود چرا براى این که نباید ملت خبر بشود آخر به نظر وطن فروشان سید احمد رضوى که جایش در حضور پادشاه نیست و اگر هم شرفیاب شده و مورد تأیید و تفقد مخصوص قرار گرفته ملت ایران نباید بداند من اینجا باز تشکر می‌کنم از شخص اول مملکت تشر دارم که آنچه من گفتم و مکنون خاطر ایشان بود عملاً خودشان مدت‌ها است نشان داده‌اند که می‌خواهند اصلاح بفرمایند و امیدوارم که با پشتیبانى تمام ملت ایران اعلیحضرت محمدرضا شاه موفق بشوند (انشاءالله) فقط راجع به کرمان آن هم فقط من از تیمسار چون الان امروز طلیعه‌ى اصلاحات وزارت جنگ را اعلام کردند و من هم قبول کردم که می‌خواهند اصلاح کنند بنده خواهش می‌کنم که عجالتاً به این چند مطلب مهم که مربوط به کرمان است رسیدگى کنند یادداشت بفرمایید تیمسار چون مهم است همه می‌دانند از کرمان یک نفر کشورى باصطلاح ارتش شخصى به نام سهراب گوارى‏ ...

رئیس - آقای مهندس رضوى این یادداشت را بدهید به آقای وزیر جنگ این منطبق با ماده‌ى 109 نیست‏.

مهندس رضوى - .... اطاعت می‌کنم و یک سروان به اسم سروان ناقوس رفتند به رودان مردم را به مسلسل بستند ملک را از تصرف مردم در آوردند به کسى که ادعا می‌کند موروثى خانواده او هست دادند من نه با این دسته‌ام نه با آن دسته رسیدگى کنید (حاذقى - کسى که راجع به شما حرفى نزده است) آقای حاذقى آیا شما نمى‌خواهید بگذارید مملکت اصلاح شود؟ تیمسار از شما تمنى می‌کنم گوش بدهید ...

مهندس رضوى - این آقا براى مملکت مفید است شما 5 دقیقه به من وقت بدهید آقایان مجلسیان 5 دقیقه به من وقت بدهید

رئیس - به مجلس مربوط نیست‏

مهندس رضوى - .... از حضرتعالى استدعا می‌کنم 5 دقیقه وقت بدهید

صدر کشاورز - بفرمایید آقا

رئیس - به شما چه مربوط است من اینجا نشسته‌ام من باید بگویم شما هى مى‌گویید بفرمایید بفرمایید من مى‌گویم نفرمایید

مهندس رضوى - از حوصله مقام ریاست تشکر می‌کنم‏.

بعد از شهریور 21 در سیرجان سربازان شما علف خوردند (پرونده دارد اگر نداشت من نمى‌گفتم) گندم آنها را فروختند افسران شما اسامى اشخاص را اینجا نمى‌گویم از من نپرسید در دادرسى ارتش پرونده دارد تمنى می‌کنم رسیدگى کنید قضیه سوم سرهنگ برخوردار اسمش را باید بگویم سرهنگ برخوردار خانه‌ى در‌ویش در آگاهى را غارت کرد و برد البته تنها که نبرد سرتیپ قدر هم آن وقت آنجا بود نگویید بازنشسته‌اش کردیم بازنشسته براى ملت ایرا‌ن کافى نیست این پرونده دارد این را تقاضا می‌کنم رسیدگى کنید که تکلیف کرمان در آینده روشن شود آخر بروید ببینید که در کرمان مردم چطور زندگى می‌کنند.

یک تقاضاى دیگر دارم از سرهنگ مسرور بپرسید از دفتر خودتان در منزل نور على توکلى چرا کتک خوردى این را بپرسید و جوابش را هم به ملت ایران بدهید.

تیمسار سپهبد امیر احمدى اگر شما اصلاح کنید من پشتیبان اصلاحات شما هستم شما قلب خود را قوى بگیرید و بدانید که تمام ملت ایران پشتیبان اصلاحات است اصلاحات هم حرف نیست حماسه سرایى نیست مقدمه‌اى که امروز شروع فرمودید و فرمودید که می‌خواهم اصلاح کنیم من قبول دارم و من به هیچ وجه سوابق خدمتى شما را در آن قسمت‌هایى که خدمت بوده نخواستم از نظر ملت ایران بپوشانم من چرا چنین کارى بکنم به علاوه شما مگر آدم گمنامى هستید همه‌ى شما را مى‌شناسند و خدما‌ت شما را همه می‌دانند که شما کجا خدمت کردید کجا هم دستگاه شما منحرف بوده این را هم همه می‌دانند خدمات شما قیمت دارد من هم به آن قسمت که خدمت بوده قیمت می‌گذارم بنده دیگر 109 خودم را می‌خواهم خاتمه بدهم مطالبى نمی‌گویم‏.

ولى یک چیز مى خواهم بگویم آن این است که آقای وزیر خارجه ایام شهریور یک توضیحاتى دادند کاش نمی‌دادند ما که آقا گله نداریم از روس و انگلیس آمدند توى مملکتمان که نسبت به ما خیانت کردند جنایتى کرند که در دنیا سابقه نداشته است اما یک چیز هست ما شما را که نمی‌توانستید استنباط کنید که راه نزدیک کجا است شما که وزیر خارجه بوده اید شما را مسئول می‌دانم اگر علاقه به مملکت ایران به اندازه همان علاقه‌اى بود که براى دفع ضرر از خودتان در یک مورد معروف اقدام نمودید به همان اندازه هم علاقه نشان می‌دادید از شما تشکر می‌کردم‏.

یک موضوع دیگر هست که آقای کشاورز صدر به بنده گفته‌اند خائن یعنى بنده خائن هستم (بعضى از نمایندگان - چنین چیزى نگفته‌اند) در روزنامه رسمى نوشته شده است که من خائن هستم چاپ شده است یا باید اینجا تکذیب کنند و از من معذرت بخواهند یا یک 109 براى بنده درباره ایشان باید محفوظ باشد آقای کشاورز صدر من به احترام آن آشنایى که در اول با شما داشتم (دکتر طبا - ما که چنین چیزى نشنیدیم) عرض کنم آقای دکتر طبا شما فکرتان متوجه مجلس هست ولى یک وقتى ممکن است نشنیده باشید در روزنامه‌اى رسمى چاپ شده یا باید بیایند تکذیب کنند و از من معذرت بخواهند یا باید 109 من محفوظ باشد و از مقام ریاست تمناى مخصوص دارم در خاتمه همه این مطالب می‌خواهم تجلیل و تکریم خود را از سازمان ارتش که آن را با ملت ایران یگانه می‌دانم و از مظهر این سازمان که شخص پادشاه باشد بخواهم این تجلیل را بکنم و بگویم که نیت خیر‌خواهانه و اصلاح طلبانه ایشان در نظر تمام ملت ایران روشن است از جنابعالى هم آقای وزیر جنگ عرض می‌کنم که من گله‌ى شخصى ندارم اگر موفق شوید و اصلاحاتى که لازم است ادامه بدهید ما پشتیبان و حامى شما خواهیم بود

رئیس - آقای قبادیان‏

قبادیان - بنده اولاً از مجلس شورای ملی و آقایان محترم استدعا دارم که اگر میل دارند بنده عرایض خودم را تمام کنم مجلس را از اکثریت نیندازند به اندازه چند دقیقه از وقت خودشان را صرف شنیدن بیان یک حقایق تاریخى بفرمایند چون بنده تصمیم گرفته‌ام که پرده را بالا بزنم (احسنت) و واقعاً با نهایت شجاعت و صراحت لهجه مطالبى که تاکنون ملت ایران نشنیده در پشت این تریبون به عرض آقایان برسانم (احسنت) بنده متأسفم که در غیبت بنده دو نفر از آقایان نمایندگان اگر جسارت نباشد عرض می‌کنم که شاید اشتباه کرده باشند و برخلاف جوانمردى است که در غیبت یک شخص غایى یک مطالب دور از انصاف و حقیقتى گفته شود ولى بنده خیال می‌کنم چون آقای مهندس رضوى بیاناتشان را دیدم و یک قسمت از بیاناتشان را شاید بنده هم تصدیق می‌کنم زیرا ایشان یک مردى هستند که با صراحت لهجه مطالبى گفتند که قسمت اعظم آن مطالب دور از حقیقت نبود ولى یک مطالبى هم گفتند که ممکن است اگر به ضرر خودشان نباشد بعضى‌هایشان به ضرر سیاست کشور ما تمام می‌شود بنده اگر توضیحاتى می‌دهم خیال توهین و افتراء ندارم با نهایت ادب و صراحت لهجه مطالبى را به عرض می‌رسانم و استدعا می‌کنم آقایان این قدر تحمل داشته باشند که حرف بنده تمام بشود اگر مطالبى که بنده گفتم مورد تصدیق نمایندگان مجلس شورای ملی و ملت ایران قرار گرفت و وجداناً خود جنابعالى هم تصدیق کردید چه بهتر از این و اگر برخلاف این بود این تریبون وقف جنابعالى هر چه میل دارید در جواب بیانات بنده فرمایش بفرمایید و البته بنده از آقای آزاد هم گله ندارم زیرا آقای آزاد را هم بنده خیال می‌کنم یک سوابق زیادى با ایشان دارم ایشان کبر سن هم دارند و در موقعى هم که بین بنده و ایشان یک  مشاجرات لفظى شد قصد من توهین به ایشان نبود و بعداً هم اظهار تأسف کردم و خیال می‌کردم چون خودشان یک مطالبى گفتند بنده فکر نمى‌کردم که در غیبت بنده یک مطالبى بگویند که دور از انصاف و دور از حقیقت و دور از وجدان باشد امیدوارم جناب عالى هم تا آخر عرایض بنده را گوش بدهید و بعد هم اگر فرمایشى داشه باشید بعد از بنده تشریف بیاورید پشت تریبون مجلس و مطالب خودتان را بگویید حال بنده می‌پردازم به عرایضم از جناب آقای رئیس هم استدعا دارم چون مدت‌ها است بنده حرف نزده‌ام این را به عنوان این که ملت ایران از یک حقایقى مستحضر شوند به نام حفظ حیثیات خانواده‌هاى ملت ایران اجازه بدهند من مطالب خودم را بگویم.‏

رئیس - بفرمایید و سعى هم بکنید که منطبق باشد با ماده‏

قبادیان - البته سعى می‌کنم که مختصر باشد و از هزاران مطلب مفصل یکیش را بگویم بنده این

+++

سفر که رفتم به کرمانشاه عده‌اى از رفقا و دوستان بنده از بنده گله می‌کردند که شما چرا آمدید کرمانشاه من عرض کردم والله در مجلس شوراى ملى کارى نمی‌شود انجام داد بنده مدت 16 ماه است در اینجا شبانه روز خدمت می‌کنم و زحمت می‌کشم یک جلسه هم غایب بود‌ه‌ام مع‌التأسف 16 ماه از عمر مجلس گذشته و تاکنون ما یک کار مثبت انجام نداده‌ایم (صحیح است) و بعد هم اگر باشیم جز یک مشت افتضاح و هو و جنجال و فحش و فضاحت چیزى دیگرى نصیب ما نمی‌شود بنابراین اگر یک مدتى هم بنده غایب باشم و یک عده‌اى هم بدون جهت با من غرض‌رانى می‌کنند .... البته مقصودم نمایندگان مجلس شورای ملی نبود مقصودم از یک مشت روزنامه‌نویس خارجى است که بعضى به نام روزنامه‌نویس یک مطالب دور از حقیقتى می‌نویسند مقصودم آنها بود گفتم واقعاً یک مدتى گوش من از شنیدن این مطالب راحت باشد و در خارج باشم آیا بهتر از این نیست که هر روز مجلس را دچار تشنج و فحش و فضاحت بکنیم گفتند شما نماینده ما هستید حق ندارید غایب باشید بایستى بروید و از حقوق ما دفاع بکنید بنده یک وقتى دیدم که بالاخره به این که بدبختانه می‌خواستم یک قدرى دور باشم و راحت باشم بالاخره نشد و نسبت به بنده باز جراید شروع کردند به بد نوشتن و توهین کردن و بنده باز ناچار شدم بیایم و حالا جواب‌هایى که لازم است عرض می‌کنم و توهین به هیچ کس نخواهم کرد در موقعى که اینجانب براى سرکشى و رسیدگى به امورات حوزه انتخابى خود با تصویب مجلس شورای ملی به عنوان مرخصى به کرمانشاه مسافرت نموده بودم آقایان آزاد و مهندس رضوى در مجلس شورای ملی بیاناتى ایراد نموده بودند که یک قسمت از آنها راجع به بنده بود و متأسفانه اتهاماتى دور از انصاف و برخلاف حقیقت به اینجانب نسبت داده‌اند....

رئیس - تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظه عده کافى شد) بفرمایید.

قبادیان - ... باز هم استدعا می‌کنم یک چند دقیقه‌اى آقایان مهلت بدهند که این عرایض من تمام بشود و براى روشن شدن افکار عامه و اذهان آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى ناچار می‌باشم به بیان مطالبى بپردازم که پرده از روى کارها برداشته شود و ملت ایران و آقایان نمایندگان به حقیقت مطلب واقف شده باشند و خادم را از خائن تشخیص دهند و مستحضر شوند که چگونه مزد و پاداش میهن پرستى اشخاص صرفاً به واسطه غلو در وطن‌پرستى و دفاع از آن به واسطه بعضى از عناصر داده می‌شود آقای آزاد به مناسبت این که بنده روز‌ى در مجلس علنى دوستانه به ایشان نصیحت کردم که ساحت مقدس مجلس شورای ملی را نباید میدان هوچیگرى و تاخت و تاز براى اغراض خصوصى قرار‌داد از بنده سخت مکدر شدند و بعداً بنا به خواهش بعضى از آقایان نمایندگان و مخصوصاً آقای جمال امامى از طرفى به واسطه‌ى کبر سن ایشان و سابقه‌ای که در گذشته در زندان با هم داشتیم از طرف دیگر از این موضوع اظهار تأسف نمودم و آقای آزاد هم موضوع را منتفى شده و خاتمه یافته تلقى نمودند و چنان وانمود کردندکه دیگر از بنده گرفته خاطر نیستند ولیکن ایشان که خود را نماینده با شجاعت و شهامتى تصور مى‌نمایند در غیاب اینجانب تنها به قاضى رفته و بزرگترین اتهامات را به من نسبت داده‌اند و گفته‌اند بنده بیگانه پرست و مطیع بیگانگان بوده و بیگانگان همیشه از اینجانب حمایت کرده‌اند و حتى به زعم خودشان اسنادى ارائه دادند که سفارت انگلیس و کلنل فیلچر به موجب آن اسناد از من حمایت و پشتیبانى نموده یعنى اینجانب اجنبى پرست و نوکر انگلیس‌ها و هواخواه آنها می‌باشم و آقای مهندس رضوى هم در تعقیب بیانات ایشان متأسفانه گفتند که یقین قبادیان تبعه دولت انگلیس مى‌باشد.

(مهندس رضوى - یقین نگفتم قربان گفتم شاید) بنده این طور خواندم در روزنامه‌ها این طور نوشته بودند آقایان نمایندگان آقایان مدیران جراید آقایانی که امروزه در اینجا حضور دارید من امروز می‌خواهم به آقایان آزاد و بعضى از مدیران جراید که متأسفانه روزنامه‌نویسى یعنى شغل بسیار مقدسى را وسیله حمله برعلیه میهن‌پرستان واقعى قرار داده و از هیچگونه توهین و افتراء نسبت به ایرانیان وطن‌پرست و افراد پاکدامن فروگذار نمى‌کنند و خوشبختانه روح نامه‌نگاران و وطن‌پرستان ایرانى از شنیدن نامشان منزجر است پاسخ بدهم روى سخن من با شما است اى کسانی که خود را نمایندگان ملت می‌دانید و اى نامه‌نگارانى که خود را هادى و راهنماى ملت ایران معرفى مى‌کنید می‌خواهم به شما بگویم من چگونه بیگانه‌پرست بوده و چطور تبعه دولت انگلیس می‌باشم و بیگانه‌پرستى که آقای آزاد معرفى می‌نماید و آقای مهندس رضوى کلمه تبعیت را هم به آن اضافه می‌کنند چه کسى می‌باشد (مهندس رضوى - بنده عرض کردم شاید) بنده جواب می‌دهم آقای مهندس رضوى که جنابعالى را قانع کرده باشم با نهایت ادب (مهندس رضوى - شما آنچه را که برایتان نوشته‌اند نخوانید آنچه را که من گفته‌ام جواب بدهید) بنده آنچه که شنیدم و آنچه که در روزنامه خواندم اینها است که مجبور به جواب هستم‏ ...

بعضى از نمایندگان - اکثریت نیست‏

3 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - آقایان اجازه می‌فرمایید ده دقیقه تنفس داده بشود بعد هم آقای قبادیان بیانات خودشان را خواهند کرد

(مجلس بیست دقیقه قبل از ظهر به عنوان تنفس ختم شد)

+++

بقیه جلسه 125

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیست و هشتم آذر ماه 1327

 

فهرست مطالب :

1 - بیانات آقای قبادیان

2 - معرفی سه نفر از آقایان وزراء به وسیله آقای نخست وزیر

3 - تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی ( استخدام یک نفر محاسب نفت و تعویض املاک )

4 - تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای وزیر بهداری راجع به برقراری ماهیانه درباره بانو زیور یحیاییان

5 - تعطیل جلسه به عنوان تنفس 

 

مجلس ساعت نه و سه ربع صبح به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید.

رئیس - جلسه‌ى پیش آقای قبادیان مشغول اظهاراتى به عنوان ماده 109 بودند.

جلسه به عنوان تنفس ختم شده بود صورت مجلس نیست آقای قبادیان بیانات خودشان را ادامه می‌دهند ضمناً می‌خواستم آقایان را متذکر کنم که دستگاه گرفتن صورت اینجا نصب شده و محل بلند‌گو را تغییر ندهند و در مذاکرات هم آقایان دقت بفرمایند که هرچه گفته می‌شود ثبت و ضبط خواهد شد یک قدرى رعایت بفرمایند (یک نفر از نمایندگان - تا حال مگر نمى‌شد) تا حالا جزو هوا می‌شد ولى حالا گرفته می‌شود مقصود این است که نظم مجلس را رعایت بفرمایند و بلندگو را هم آقایان تغییر ندهند.

1 - بیانات آقای قبادیان

قبادیان - در جلسه پیش بنده مقدمه عرایض خودم را حضور آقایان محترم عرض کردم و چون ناقص ماند جناب آقای رئیس هم تذکر فرمودند و موافقت کردند که بنده عرایض خودم را امروز به عرض آقایان برسانم و همین طور خیلى سپاسگزارم از آقایان نمایندگان محترم که به بنده فرصت دادند براى بیان یک حقایقى و لازم بود این حقایق به عرض نمایندگان محترم و ملت ایران برسد من می‌خواهم به شما بگویم که چگونه بیگانه‌پرست بوده و چگونه تبعه‌ى دولت انگلیس مى‌باشم و بیگانه‌پرستى که آقای آزاد معرفى مى‌نماید و آقای مهندس رضوى کلمه تبعیت را به آن اضافه می‌کنند...

مهندس رضوى - عرض کردم شاید

رئیس - آقا چرا نمى‌گذارید صحبت کنند قطع نکنید صحبت ناطق را

مهندس رضوى - تحریف که نباید بکنند حرف بنده را

رئیس - شما یک ساعت آمدید مطابق ماده 109 صحبت کردید

مهندس رضوى - عرض کردم تحریف نباید بکنند

قبادیان - من می‌خواهم رفع شبهه را از حضرت عالى بکنم‏ (مهندس رضوى - متشکرم) روزنامه نگاران این طور نوشته‌اند شما ممکن است این طور نگفته باشید.

مهندس رضوى - من اعتبار شما را حفظ می‌کنم آقای قبادیان‏

رئیس - صحبت نکنید آقا

مهندس رضوى - حرف مرا تحریف کردند با اوقات تلخى که نمی‌شود آقا

رئیس - شما نظم مجلس را به هم می‌زنید اگر مراعات نکنید من به عنوان 112 به شما اعلام می‌کنم و شما را خارج می‌کنم مهندس رضوى - تمنى می‌کنم بفرمایید

رئیس - من الان راى می‌گیرم از مجلس و شما را خارج می‌کنم یا مجلس را ختم می‌کنم

(در این موقع ساعت ده صندلى ریاست را ترک نمودند)

+++

(یکساعت و چهل دقیقه قبل از ظهر مجدداً مجلس به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید)

رئیس - اهتمام بنده براى انتظام جلسه به منظور حفظ حیثیت مجلس است (صحیح است) بنده تقاضى می‌کرد آقایان رعایت نظم مجلس و بیانات ناطقین را بفرمایند و بنده خدا می‌داند اغلب با یک حال کسالت که محتاج به معالجه هم هستیم اینجا حاضر می‌شوم براى این که خدمتى کرده باشیم و این ماده 109 هم یک دینار و یک پرکاه براى مردم ارزش ندارد (صحیح است) حالا که وقت گرفته می‌شود تشدید نکنید به همدیگر نیش‌هایى نزنید بگذارید یک کارهایى به نفع مردم بشود آقای قبادیان بفرمایید بقیه بیانات خودتان را تمام کنید

مهندس رضوى - اجازه می‌فرمایید بنده یک کلمه عرض کنم‏؟

رئیس - حالا خیر

قبادیان - بنده اولاً از جناب آقای رئیس مجلس سپاسگذارم و هیچ وقت هم قصد اهانتى به هیچ کس از آقایان نمایندگان نداشتم و حالا هم مقصودم یک بیان حقایقى خدمت آقایان نمایندگان محترم هست بنده عرض می‌کنم که آقای مهندس رضوى و آقای عبدالقدیر آزاد از جریان امر مطلع شوند و اگر وجداناً خودشان قضاوت کردند که نسبت به بنده یک تهمت ناروایى زده شده است البته آن وقت هم قصدى ندارم که بلند شوند از بنده عذر‌خواهى کنند همین قدر اشتباه کردیم و فقط بنده می‌خواهم یک حقایق تاریخى را به نظر ملت ایران برسانم چون اینجا یک اسنادى موجود است که اگر این اسناد قرائت نشود بنده نمى‌توانم این موضوع را ثابت کنم بنابراین از آقایان نمایندگان محترم استدعا می‌کنم‏ یک قدرى وقت خودشان را صرف اظهارات بنده و خواندن این اسناد بفرمایند و بعد هر طور که قضاوت فرمودند بنده مطیع هستم براى این که ملت ایران و نمایندگان محترم و مخصوصاً آقایان آزاد و مهندس رضوى کاملاً مطلع گردند که بیگانه‌پرستى من چه نحو بوده و چه خدمتى به بیگانگان نموده‌ام مجبورم مختصرى از زندگانى گذشته خود را با دلایل و شاهد بسیار معتبر به عرض برسانم در جنگ بین‌المللى اول که بیگانگان بى‌طرفى دولت ایران را نقض کردند و على‌رغم تمایلات ملت و دولت شمال و جنوب و غرب ایران را اشغال نمودند وعده بسیارى از ایرانیان و آزادى خواهان میهن‌پرست را مجبور ساختند که براى حفظ بى‌طرفى میهن عزیز خود قیام نمایند در آن موقع جمعى از آزادى‌خواهان و وطن‌پرستان از قبیل آقایان مرحوم سید حسن مدرس و سید محمد صادق طباطبایى ، سلیمان میرزا اسکندرى ، مشارالدوله  حکمت ، میرزا محمدعلى خان فرزین ، حاج عز‌الممالک اردلان ، ادیب‌السلطنه سمیعى ، میرزا سلیمان خان میکده و عده کثیر‌ى از میهن‌پرستان آذربایجان و چهل نفر از نمایندگان مجلس وعده زیادى از افسران ژاندارمرى ازقبیل مرحوم کلنل محمد‌تقى خان و سر لشکر ابوالحسن به ورزند و سرهنگ محمود خان پولادى و سرتیپ تاج بخش و تیمسار سرلشکر فرج‌الله آقا ولى و غیره براى حفظ استقلال ایران به غرب مهارت نموده و به شهادت تاریخ و کلیه کسانى که در آن موقع بوده‌اند و پرونده‌هاى موجود در وزارت امور خارجه که موجود است اینجانب اولین کسى بودم که از این امر دعوت استقبال نموده و با تمام قواى ایل میهن پرست کلهر و تمام عشایر و ایلات غرب به مبارزه بر علیه بیگانگان قیام نمودیم‏.

آرى بنده در این کار پیشقدم شدم و چهار سال تمام با قواى انگلیس و روس و عثمانى که در غرب ایران بودند جنگیدم و آن قدر از همان قواى بیگانه که آقای آزاد مرا خدمتگزار و آقای مهندس رضوى شایعه تبعه آنها می‌دانند کشتم که از دیدن و شنیدن آمار آن در حیرت و بهت فرو خواهند رفت آرى براى اثبات ادعاى اینجانب از کسانى که در آن زمان در غرب بودند.

 سؤال کنید آقایان اغراق نیست در جنگى که من 4 سال با بیگانگان در غرب ایران نمودم ده ها قبرستان از بیگانگان که کشته شدند در بین راه همدان و کرمانشاه بوجود آمد و تعداد کشته شدگان بیگانه بدست من و یاران من از حساب خارج است آقایان این یک نمونه بسیار کوچکى بود از بیگانه‌پرستى اینجانب اکنون ببینم بیگانگان چه پاداشى و اجرتى در برابر این خدمت به من دادند و چه نوع حمایتى از من نمودند در زمان حکومت آقای وثوق‌الدوله آقای صارم‌الدوله به ایالت غرب منصوب شدند و ایشان با اطمینانى که از انگلیس‌ها براى تأمین حیاتى من گرفته بودند و با اطمینان و اعتماد به مواعید و اقوال انگلیس‌ها براى اینجانب به وسیله آقای مفخم‌الملک پدر آقای اعزاز نیک‌پى که معاون استاندارى کرمانشاه بودند و قنسول انگلیس فرستادند با این که به کرمانشاه آمدم و همان انگلیس‌ها که آقایان مرا شاید به تبعیت از آنها متهم می‌سازند بدون رعایت حال صارم الدوله و بدون احترام به قولى که به ایشان داده بودند و بدون اجازه از حکومت مرکزى بنده را توقیف کردند و تحت‌الحفظ به تهران فرستادند گمان می‌کنم که آقای اعزاز نیک‌پى حضور داشته باشند که مدت‌ها ایشان از بنده در موقعى که شاهزاده صارم‌الدوله در آنجا بودند.

از بنده مهماندارى کردند (اعزاز نیک‌پى - صحیح است) و دو سال تمام این قسمت طول کشید یعنى دو سال در تهران مرا به جرم میهن‌پرستى و دفاع از آن تحت نظر و توقیف نگه داشتند تا زمان کودتا این هم نمونه‌ى کوچکى بود از حمایت بیگانگان از بنده‌ى حالا می‌رسیم در زمان کودتا و بعد از آن پرستش من از بیگانگان چه نحو بوده و چه ضررى به ایران زده و چه خیانتى نسبت به کشور مرتکب شده‌ام و چه پاداشى بیگانگان به من داده‌اند؟ خوشبختانه راجع به این مدت هم گواهان بسیار از جمله تیمسار از افسران و اهالى غرب هستند و پرونده‌هاى این قسمت هم در وزارت جنگ و ستاد ارتش موجود می‌باشد و عملیات مرا ضبط نموده پس از کودتا براى رفع و هرج و مرج داخلى کشور و براى برانداختن حکومت ملوک‌الطوایفى و تأمین رفاهیت و آسایش و امنیت عمومى هموطنان که در آن روزها از آن زندگى به حد اعلاء ناراضى و بدبین بودند و همگى تشنه و اصلاحات امنیت بودند بنا به دعوتى که از طرف شاهنشاه فقید از اینجانب به عمل آمد حاضر شد م با نهایت صمیمیت همکارى نموده در معیت تیمسار سپهبد امیر احمدى وزیر جنگ فعلى با وجود نداشتن وسایل کافى و با وجود آنکه ارتش آن روز ایران عبارت بود.

از عد‌ه‌اى ژاندارم و پلیس که آن هم به هیچ وجه با پلیس و ژاندارم امروزى قابل مقایسه نبودند تیمسار این طور نبود به غرب عزیمت نمایم و این کار را با نهایت افتخار قبول کردم که در معیت تبمسار با عده‌اى از خوانین کلهر که در معیت اینجانب در تهران بودند به سمت کرمانشاه عزیمت نمودیم و تمام عقیده اینجانب این بود که نسبت به حکومت مرکزى با نهایت شجاعت و درستى پشتیبانى نموده و بتوانیم اصلاحات داخلى را مطابق روز و وضعیات دنیاى امروز شروع نماییم حکومت روى کار آمده آن روز که تمام مردم ایران چشم امید به آن دوخته بودند و براى برانداختن ریشه فساد و هرج و مرج طلبى که مخل آسایش و نظم عمومى شده بودند و مانع بزرگى براى پیشرفت مقاصد و منویات دولت و ملت به شمار می‌رفتند با کلیه قواى ایل کلهر و در معیت تیمسار سپهبد امیر احمدى مطابق اوامر دولت مرکزى اقدام و از هیچ نوع مبارزه و فداکارى فروگذار ننمودم و چهار سال تمام با وجودی که با والى پشتکوه و خوانین سنجابى و گوران و غیره قرابت داشته و ایلات حاضر به اطاعت به رژیم جدید نبودند دوش به دوش سربازان فداکار جنگیدند و تا خاتمه آخرین غائله و هرج و مرج طلبى در غرب ایستادگى و مقاومت نمودم و خلع سلاح عمومى یک قسمت اعظمش اگر تیمسار سپهبد احمدى صلاح بدانند و توضیح بدهند اینجانب انجام دادم و مقاومت نمودم آرى خدمات گرانبهاى همین آقای سپهبد امیر احمدى و فدارکاری‌هاى اینجانب و اقدامم بود که سراسر صفحه غرب را در اول حکومت شاهنشاه فقید از لوث وجود اخلال کنندگان و آشوب طلبان پاک و منزه نمودم و به پاس قدردانى از اینجانب و افراد ایل سلحشور و میهن‌پرست کلهر و زحماتى که در راه پیشرفت مقاصد و منویات دولت متحمل شدیم و اگر بخواهیم به تفصیل به تشریح جزئیات آن بپردازم‏ می‌توان کتاب‌ها در اطراف آن نوشت در اثر همان خدمات گرانبها از طرف شاهنشاه فقید اینجانب به دریافت یک قبضه شمشیر مرصع و چندین قطعه مدال و نشان شجاعت و لیاقت از نوع درجه یکم موفق شدم و ریاست کلیه عشایر غرب به این جانب مفوض گردید و نام ایل کلهر از طرف پادشاه به اردوى هفدهم تبدیل گردید و همچنین از طرف شاهنشاه یک پرچم هم به ایل کلهر به نام اردوى هفدهم اعطاء شد آقایان یک قسمت دیگر هم از بیگانه‌پرستى من این بود یک قسمت دیگر از خیانت من به میهن و حمایت بیگانگان از من موقعى که حس کردم هیئت حاکمه رویه خود را تغییر داده و از راه راست منحرف شده و مملکت را به طرف دیکتاتورى مى‌کشاند آقایان با جان‌نثاری‌هایى که کرده بودم این روش حکومت را نپسندیدم و خرسند نبودم و خود را کنار کشیدم و لیکن عقیده‌ى خود را به وسیله وزارت دربار به مرحوم تیمور تاش بیان ساختم تا جایی که مرا به زندان افکندند و تمام اقوام و زن و فرزندان و برادران و خواهران و حتى مادر مرا به اسارت بردند و تبعید کردند و میلیون‌ها ثروت موروثى خانواده هفتصد ساله مرا غارت کردند و تمام املاک مرا غصب نمودند و

+++

عائله مرا بدون سرپرست هر روز به نقطه‌اى از نقاط ایران می‌بردند و در یکى از گدو‌ک‌هاى خراسان نزدیک شاهرود در فصل زمستان چندین روز زیربرف و بوران نگاه داشتند که در همان دو سه روز مادر و دو فرزند من از سرما تلف شدند در زندان هم از هرگونه شکنجه و زجر درباره من فروگذارى نکردند آقای مهندس رضوى خواهش می‌کنم اینها را گوش بدهید بنده اگر بیگانه‌پرست بودم 14 سال مرا در زندان نمی‌انداختند زن و بچه مرا به اسارت نمی‌بردند تا در نتیجه در گدوک‌هاى خراسان در اثر سرما و برف تلف شوند و آنقدر درباره من اذیت و آزار روا داشتند و آن قدر در سیاه‌چاله‌هاى قدیمى زندان شهربانى مرا در مضیقه و سختى گذاشتند تا از روز ورود من به زندان 14 سال گذشت خداى من گواه است که اگر در آن موقع اسلحه یا وسیله انتحار با خود داشتم‏ انتحار می‌کردم آقایان 14 سال گذشت آرى 14 سال بهترین ایام عمر و جوانى من در زندان با زندگى بدتر از مرگ که اگر به طور مفصل شرح آن را بخواهم بیان کنم یک عمر لازم دارد که بگویم 14 سال عائله من که صاحب میلیون‌ها ثروت موروثى و شخصى بودند و در غربت با نهایت سختى و عسرت گذراندند بعد از چهار سال از خراسان به جنوب مجدداً تبعید نمودند 14 سال افراد ایل کلهر که به مناسبت خدمات ذى‌قیمت خود به دولت به نام اردوى 17 ملقب شده بود و به دریافت پرچم مقدس میهن مفتخر گردیده بودند و از ثروتمندترین مردمان این کشور به شمار می‌رفتند در نهایت فقر و مسکنت گذراندند و حتى عده‌اى از آنان به واسطه نداشتن قوت لایموت از بین رفتند و در این مدت 14 سال هم حمایت بیگانگان درباره من و اقوام من همچنان ادامه داشت و براى تأمین رضایت من سفارش نامه می‌نوشتند آرى آقایان محترم این هم شرح بسیار ناچیز دیگرى بود از بیگانه‌پرستى من و حمایت بیگانگان از من شهریور 1320 فرا رسید بساط زورگویى برچیده شد و حکومت دموکراسى روى کار آمد به مردم ایران نوید آزادى داده شده آزادى که فقط عده‌اى توانستند در سایه آن به قتل و غارت بپردازند و در لواى آن آزادى حیثیات و شرافت اشخاص پاکدامن و نیکنام را دستخوش اتهامات و افتراهاى بی‌مورد نمودند آزادى که پس از شهریور 1320 نصیب مردم ایران شد در نتیجه صدماتی که به بعضى در زمان حکومت گذشته شده بود ایجاد یک جبهه‌ى ناراضى نمودد و هر کس به نحوى براى وصول حق خود قیام نمود در شهریور 1320 هم متأسفانه قواى دول بیگانه بی‌طرفى ایران را نقض و کشور را اشغال نمودند.

و این امر بیشتر برصف ناراضى‌ها افزوده بود اینجانب که خدمات گذشته‌ام را تا حدى شرح دادم می‌بایستى از سایرین ناراضى‌تر بوده و اقدامات شدیدترى می‌نمودم و براى احقاق حق و زندگى از دست رفته خود از هر وسیله‌اى که بدست می‌آید باید استفاده می‌نمودم و براى استرداد املاک خود که تنها وسیله‌ى اعاشه من و خانواده‌ام و افراد ایل کلهر را تأمین می‌نمود به طرقى که سایرین اقدام می‌کردند من هم می‌نمودم که اکنون علاوه بر آنکه مبالغ هنگفتى مقروض بودم از عواید املاکم به بهترین نحوى زندگى‌ام را تأمین می‌نمودم و لیکن من با آن مى‌توانستم در آن وقت با توسل به زور و ایجاد انقلاب که در آن روز‌ها در شمال و جنوب و شرق و مرکز فراوان بود املاکم را مانند دیگران تصاحب نموده و از عواید آن استفاده کنم اما باز همان حس وطن دوستى و فداکارى در راه استقلال و نجات کشور که همه در وجود من به ودیعت گذاشته شده بود و تا جان دارم نیز این رویه را ترک نخواهم کرد و همان علاقه با طاعت از قوانین موضوعه نه تنها مانع از این شد که اینجانب هم با تشبث بیگانگان و به زور و قلدرى براى استرداد املاکم اقدام نمایم بلکه در عوض تصمیم گرفتم تا آخرین سرحد امکان براى فرونشاندن آتش انقلاب ، انقلابى که نمونه‌هاى آن را دیدید کوشش و جدیت نمایم و باز کمر خدمت به میهن را بستم آقایان این معنى خدمت به بیگانگان است در زمان حکومت مرحوم فروغى از طرف تیمسار سپهبد جهانبانى که در کابینه آن مرحوم وزارت کشور را عهده‌دار بودند از بنده دعوت شد براى تأمین امنیت و رفاهیت مردم به غرب بروم این بود که در معیت تیمسار سپهبد شاه‌بختى به غرب عزیمت نمودم و بدون آنکه کوچکترین توجهى به ایام حبس و تبعید و سختى‌هاى زمان گذشته‌ام بکنم طبق اوامر دولت تا آخرین حد امکان کوشش و جدیت کردم و شرح تمام خدمات آن روز هم در پرونده‌هاى عدیده در وزارت جنگ و ستاد ارتش و سپاه غرب وجود است همان فلیچر و بیگانگان که بنده را نوکر و دوستان آنها می‌دانند اجازه ندادند که به موطن اصلى خود یعنى شاه آباد و گیلان غرب که مرکز ایل کلهر است بروم و نامه‌ى سفارت انگلیس هم یکى نبوده بلکه چندین نامه بوده و براى اطلاع آقای آزاد و آقای مهندس رضوى می‌گویم که همه در نخست وزیرى و مقامات مربوطه ضبط می‌باشد و نامه‌هایى است که به هیئت دولت نوشته شده و مفاد همگى آنها تقریباً تبعید و اخراج من از غرب بوده است تا جایی که آقای سهیلى مجبور شد مرا به مرکز احضار کرد و مدتى در اثر همان نامه‌ها تحت‌نظر بودم و اجازه مراجعت نداشتم و در همان ایام یک روزى به پیشگاه اعلیحضرت همایونى تشرف حاصل کردم به خاطر دارم در آن روز اعلیحضرت فرمایشاتى به بنده فرمودند و از بنده دلجویی‌هایى فرمودند ، فرمودند که ایام گذشته را فراموش کنید امروز موقعیت کشور ایجاب نمی‌کند که ملت ایران در سختى و دوئیت و برادر‌کشى زندگى بکند و همه باید دست اتحاد و اتفاق به همدیگر بدهید تا زمانى که قشون بیگانه در کشور م ااست شاید به فضل الهى جنگ خاتمه پیدا کند و این قواى اشغالگر از کشور ما خارج بشود آن وقت ما در تحت لواى یک حکومت دموکراسى یک شالوده ى محکمى براى حکومت مشروطه بریزیم بنده در آن روز در پیشگاه اعلیحضرت همایونى تعهد کردم و قول دادم تا آنجایی که جان داشته باشم گذشته را به کلى فراموش بکنم و نسبت به آینده هم یک سرباز فداکار باشم و اگر اقتضا بکند اولین کسى که جانش را در راه استقلال ایران دو دستى تقدیم بکند و خونش را بریزد من و کسان من خواهیم بود و اما نامه کلنل فلیچر را که آقای آزاد در مجلس قرائت کردند و روزنامه ستاره غرب هم آن را درج نموده من از آن نامه به هیچ وجه اطلاع نداشتم و خیلى باید از آقای آزاد تشکر نمایم‏ خدا شاهد است که من اطلاع نداشتم و تا روزی که این نامه خوانده شده است به شرافتم من آن روز که در روزنامه‌ها خواندم فهمیدم که از طرف کلنل فلیچر یک چنین توهینى بزرگى به بنده و خانواده من وارد شده است و لیکن تعجب من از آقایان محترم این است که چطور در موقعى که آقای آزاد متن این نامه را قرائت مى‌کردند و آن طور نتیجه گرفتند که این نامه به نفع من نوشته شده است ولى متوجه این موضوع نشده‌اند که این نامه هم مانند نامه‌هاى سفارت انگلیس درخواست تبعید مرا نموده‌اند مخصوصاً در نامه کلنل فیلچر قید شده که قبادیان نبایستى در قسمت غرب بماند باید در جاى دیگر به او املاک داده شود در همین نامه‌اى که آقای آزاد اینجا قرائت کردند اگر من نوکر بیگانه بودم و اگر کلنل فلیچر در این نامه از من طرفدارى کرده بود من که در غرب بیشتر نفوذ داشتم که به آنها خدمت بکنم تا این که تقاضاى تبعید مرا به جاى دیگر بکنند در کشور ایران آیا درست است آیا این حساب درست در می‌آید؟ و بزرگترین اتهامات را در آن نامه به من نسبت داده‌اند آقایان در نامه می‌نویسدچنان چه املاک قبادیان مسترد نشود ایشان مجدداً به دزدى و راهزنى می‌پردازد (فرامرزى - مجدداً؟) بله ، بله مجدداً عرض کنم آقای فرامرزى بنده در تمام دوره زندگى همیشه دزد گیر بوده‌ام هیچ وقت دزد نبوده‌ام (صحیح است)‏ آقای سهبد امیر احمدى که فرمانده لشکر غرب بودند شاهد بارز و زنده‌اى هستند و من انصاف می‌دهم که ایشان مرد میهن‌پرستى هستند براى من و امثال من هیچ وقت شرافت خودشان را نمی‌گذارند خدا شاهد است که هزاران دفعه خودش را با مرگ مواجه کرده است و اولین کسى که مدافع او بود من بودم آیا این طور نبوده است آیا از طرف اعلیحضرت شاهنشاه فقید در نتیجه خدمات صادقانه من و گرفتن دزدها یک قبضه شمشیر مرصع داده نشده؟ (صحیح است) من دزد نیستم آقای فرامرزى من دزدگیر بودم و هر چه دزد بود در این کشور من در آن موقع با قدرتشخصى خودم با پول خودم و مخارجاتى که براى اردوکشى‌ها کردم بدون این که دینارى از دولت بگیرم همه را تنبیه کردم همه را خلع اسلحه کردم‏ دزدها را سر جاى خودشان نشاندم و از هیچکس نترسیدم (فرامرزى - آفرین) شما را به خدا قضاوت عادلانه بفرمایید و اگر من نوکر بیگانگان بودم یک چنین توهینى به من می‌کردند همین توهین را که ایشان به نفع خودشان در یک مجلسى که مظهر ملت ایران است قرائت کردند یا

+++

این که یک بیگانه‌اى که بخواهد از وجود یک ایرانى استفاده بکند درخاش که نمی‌تواند از وجود بنده استفاده بکند در خراسان که نمی‌تواند از من استفاده بکند در همان منطقه خودم می‌تواند از من استفاده بکند نه این که تقاضاى تبعید مرا بکند و بعد هم توهین به من و به خانواده من بکند و بعدبه من و به خانواده من و ایل کلهر تهمت دزدى بزند ایل کلهر همیشه سرباز خدمتگذار بوده است (صحیح است) جاى بیان هر مطلب اینجا نیست و من تقاضا می‌کنم که یک جلسه خصوصى تشکیل شود من اسنادى ارائه خواهم داد دخالت رسمى همین کلنل و بعضى قضایا را که اگر بخوانید گریه خواهید کرد ثابت خواهم کرد آن وقت من نسبت به کلنل فلیچر و انگلیس‌ها خدمت می‌کردم؟

رئیس - آقای قبادیان اکثریت نیست‏ قدرى تأمل بفرمایید بیان شما هم از حدود ماده 109 دارد خارج می‌شود شما اگر تاریخ غرب را اینجا بخواهید بیان بفرمایید چند جلسه وقت مجلس را خواهد گرفت آنچه مربوط به خودتان است بفرمایید (در این موقع عده کافى شد)

قبادیان - ... آقایان جانشین همین کلنل فلیچر و کلنل پیت و قونسول سفارت انگلیس در کرمانشاه نامه دیگرى هم در این زمینه نوشته‌اند که در نزد اینجانب موجود است و براى صدق بیانات آقایان قرائت مى‌نمایم: (بعضى از نمایندگان - بفرمایید) به نظر بنده اگر این نامه قرائت شود به نفع کشور است براى این که دخالت رسمى بیگانگان را در امور کشور ما ثابت می‌کند (سزاوار - بفرمایید قرائت کنید) بنده را در موقعى که آقای کلنل پیت انگلیسى مستشار سیاسى انگلیس در غرب که رابط مابین ارتش انگلیس و ارتش کشور شاهنشاهى بود (سزاوار - رابط بود؟) بلى یک رابطى تعیین شده بود که اگر اتفاقاتى پیش مى‌آمد به وسیله ى آن رابط که افسر انگلیسى بود مى‌آمد به وسیله فرمانده سپاه غرب قضایا را حل می‌کردند البته قضایایى هم در میان نبود هر چه اراده می‌کردند عمل مى‌شد آن وقت که کلنل فلیچر را تغییر دادند و آقای کلنل پیت آمد به کرمانشاه به جانشینى ایشان و جنگ هم در شرف اتمام بود و به نفع متفقین تمام شده بود بنده تقاضا کردم که اگر من مقصر نیستم چرا اجازه نمی‌دهید من به خانه خودم بروم گفتند ما نمی‌توانیم شما را بگذاریم به شاه آباد بروید مگر در تحت یک التزام و در تحت این که استاندار و فرمانده تیپ و رئیس ژاندارمرى بایستى این ورقه را امضاء بکنند تا ما اجازه بدهیم خانواده شما هر کدام به نام و اسم و به رسم در یکى از نقاط ایلام براى زندگانى و کشاورزى بدون این که دخالت در امورات سیاسى بکنند برود حالا بنده این را بخوانم و امضاى آقای کلنل پیت و استاندار و فرمانده تیپ هم در زیر این هست این التزامى است که از بنده می‌گیرند سه نسخه هست اینجانب تعهد می‌کنم نسبت به آقایان خسرو قبادیان و پاشا خان امیرى و علیشاه داودیان وآقایان حشمتى و فرج‌الله رشیدى در صورتى که اجازه داده بشود از کرمانشاه با خانوادشان به محل‌هاى خودشان بروند مشغول امورات کشاورزى بشوند و به هیچ وجه در امورات ریاست ایل و سیاست منطقه دخالت نکنند و اگر کسى از آقایان در امورات سیاست دخالت نمودند به شرط ثبوت و حقیقت ریاست محترم تیپ کرمانشاه کاملاً اجازه دارد و شخص متخلف را به کرمانشاه احضار نموده و اجازه ندهند که دیگر به محل برگردند املاکى که از طرف دولت به خانواده قبادیان و داودیان داده شده است فیما بین ورثه آنها تقسیم گردیده و در قباله‌ى رسمى هم نام شرکاء کاملا معلوم است و بهایش که در نامه قید شده است مطابق همان قباله‌نامه‌ى رسمى کلیه‌ى افراد خانواده حق تعدى به همدیگر را ندارند و هر کسى حق دارد سهم خودش را حفظ و مصرف نماید و اگر کسى از آنها به سهم دیگرى خواست تعدى نماید اداره تیپ کرمانشاه و فرماندارى حق جلوگیرى از تعدى کننده را دارد آقای پاشا خان امیرى و قریب 15 نفر از افراد خانواده‌شان در قسمت املاک شاه آباد مأموریت دارند ایشان محل اقامتشان شاه‌آباد است و حق دارند در قسمت املاک شاه آباد دخالت نموده .... (زنگ رئیس)‏

رئیس - آقای قبادیان این موضوع هیچ ربطى به ماده 109 ندارد من مورد اعتراض همه‌ى آقایان هستم کتباً اعتراض می‌کنند که این حرف‌هاى به هیچ وجه مربوط به ماده 109 نیست آخر این جلسه‌ى مجلس هر دفعه یک مبلغى براى مملکت و ملت ایران تمام می‌شود (صحیح است) ما نباید وقت مجلس را با این چیزها بگذرانیم آخر یک کارى هم باید براى مملکت کرد.

قبادیان - این اگر قرائت بشود براى مملکت مفید است الان تمام می‌شود .

مسعود ثابتى - مقصودشان این است که می‌خواهند چاپ بشود.

صدر‌زاده - آقای قبادیان بدهید به روزنامه اطلاعات چاپ بشود.

قبادیان - خلاصه اینجا بنده را متعهد کردند تا اینجا که براى آقایان می‌خوانم در تاریخ روز چهارشنبه 22/ 8/ 23 در کمیسیون متشکله در استاندارى با حضور آقای کلنل پیت مستشار سیاسى بریتانیاى کبیر در کرمانشاه و سرکار سرهنگ شاهرخ شاهى فرمانده تیپ 12 کرمانشاه و آقای جهانشاهى کفیل استاندارى استان پنجم آقای عباس قبادیان تعهد فوق را نموده و هیئت کمیسیون هم با تعهد ایشان موافقت نموده است‏.

عباس اسکندرى - امضاءها را بخوانید.

رئیس - آقا اکثریت نیست تأمل کنید و دیگر بیانتان را هم تمام بفرمایید (پس از چند لحظه اکثریت شد)

قبادیان - شما را به خدا مشاهده نمایید حمایتى را که بیگانگان از من و افراد خانواده من می‌نمایند چگونه بوده است آقایان چه نوع صدماتى بوده که من از این بیگانگان نه دیده و نه کشیده‌ام آن وقت این آقایان که خود را خیلى وطن پرست می‌دانند و براى هم وطنان یقه پاره می‌نماید چگونه مرا به اجنبى‌پرستى متهم می‌سازند آقایان نمایندگان این انگلیسى و جانشین کلنل فلیچر بوده است که من و اقوام من را منع می‌کنند که ما در محل سکونتمان نرویم و از دولت مصراً تقاضاى تبعید مرا از غرب می‌نماید و از من و اقوامم در حضور استاندار کرمانشاه و سرهنگ شاهرخ شاهى فرمانده تیپ 12 کرمانشاه تعهد می‌گرفتند که نه من و نه اقوام حق دخالت در سیاست و هیچ نوع آزادى عمل و حتى رفتن به خانه و زندگیمان نداشته باشیم آن وقت به زعم این آقایان با انصاف این حمایت بیگانگان شمرده می‌شود براى من مایه سرافرازى و افتخار است که مرا به زندان بیندازند و درخواست تبعید را نمایند و از من تعهد بگیرند که در ملکى که قرن‌ها پدران من در آن زندگى می‌کردند نروم و مرا از هستى و زندگانى ساقط نمایند و اتها‌م دزدى و راهزنى به من بزنند آن وقت آقایان به آن نام حمایت بگذارند و مرا شاید تبعه انگلیس بدانند آقایان لطفا بفرمایید که اگر این است حمایت بیگانگان دشمنى آنها چگونه است آقایان؟... اعمال گذشته من حمایت از بیگانگان و خدمت به آنها نیست بلکه دفاع و حمایت از بیگانگان آن است که گفته شود در تمام کشور ایران چهار افسر وجود ندارد که لیاقت و شایستگى اداره نمودن یک هنگ را داشته باشند آرى آقای مهندس رضوى این دفاع از بیگانه است و این حمایت از اجنبى است که در این موقع که تمام کشورهاى جهان براى تقویت ارتش‌هاى خود بزرگترین اقدام و فداکارى را می‌ نماید در کشور ما سعى در تضعیف ارتش و تحقیر افسران بشود امروز دنیا و هر کشورى که داراى ارتش نیرومند و منظم است احترام می‌گذارد چگونه سزاوار است که کوشش شود بنیاد ارتش را سست نموده و به آن نام خدمت به میهن را گذاشت آقای مهندس رضوى امروز با تصدیق دوست و دشمن کشور ما داراى بهترین افسران و بهترین افراد می‌باشد (زنگ رئیس)

رئیس - آقای قبادیان بک عده از وکلا نوشته‌اند که اگر این ترتیب باشد حاضر نیستند درمجلس بنشینند (صحیح است)

قبادیان - اسناد دیگر هم هست

رئیس - بنده دیگر اجازه نمی‌دهم بفرمایید بنشینید و بعد ممکن است نطق قبل از دستور بفرمایید

قبادیان - من اگر میهن پرست نباشم و اجنبى پرست باشم چطور می‌توانم با شما همکار‌ى کنم پس اجازه بفرمایید که یک دفعه دیگر صحبت کنم

رئیس - اجازه می‌دهم به عنوان قبل از دستور صحبت کنید نه به عنوان ماده 109 قبل از دستور هر چه می‌خواهید بفرمایید آقای نخست وزیر

 2 - معرفى سه نفر از آقایان وزراء به وسیله آقای نخست وزیر

نخست وزیر - آقایان نمایندگان محترم در جلسه 17 آذر از طرفى مورد توجه و از طرفى مورد تفقد آقایان نمایندگان محترم واقع شدم از این

+++

ابراز لطف مجلس مقدس صمیمانه متشکرم در تعقیب این لطف براى اعتماد مجلس مقدس در هیئت دولت ترمیمى حاصل و جناب آقای دکتر سجادى به وزارت راه و جناب آقای دکتر اقبال به وزارت بهدارى و جناب آقای دکتر زنگنه را به وزارت فرهنگ به حضور اعلیحضرت همایون شاهنشاهى معرفى و اینک آقایان را حضور مجلس مقدس معرفى می‌نماید و امیدوارم که همکارى وزراى جدید با اینجانب و مجلس شوراى ملى مفید و مؤثر باشد  (انشاءالله - مبارک است)‏ در خاتمه از جناب آقای رئیس محترم مجلس شوراى ملى تمنى دارم لایحه برنامه هفت ساله را جزء دستور قرار بدهند (نمایندگان - صحیح است - احسنت) و لایحه چهار دوازدهم و لایحه اضافات بودجه وزارت جنگ را بعداً براى طرح در مجلس مورد توجه مخصوص قرار دهند (احسنت ، آفرین)

3 - تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی (استخدام یک نفر محاسب نفت و تعویض املاک)‏

رئیس - آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی - بنده می‌خواستم خاطر مبارک آقایان را مستحضر بکنم به دو نکته یکى بیان یک حقیقت مختصر تلخى که ناچارم خاطر آقایان را مستحضر کرده باشم یکى هم یک استدعایى که خواستم از آقایان بکنم آن قسمت حقیقت تلخى که خواستم به استحضار آقایان برسانم وضعیت بودجه کشور است‏ آقایان مسبوق هستند که بودجه کشور یعنى بودجه‌اى که تنظیم شده و به مجلس شوراى ملى تقدیم شد 197 میلیون تومان کسر دارد الان 9 ماه از سال می‌گذرد و درآمد ما در حدود آنچه پیش‌بینى شده بانهایت جدیتى که شده است منتهى در حدود پیش‌بینى وصول شده است یک دوازدهم‌هایى که تاکنون طرح شده است مسلماً تاکنون خرج شده و اگر با این رویه‌اى که اکنون در پیش داریم بخواهیم بودجه را تا آخر سال به صورت یک دوازدهم بگذرانیم بدون توجه به لوایحى که تقدیم شده است و تقدیم خواهد شد ناچار باید عرض کنم که ما در حدود آنچه که در بودجه پیش‌بینى شده است کسر بودجه خواهیم داشت و کسربودجه یعنى نپرداختن حقوق در آخر ماه به این جهت این حقیقت تلخ را براى این که زودتر عرض کرده باشم خواستم به سمع مبارک آقایان رسانیده باشم و استدعا بکنم لوایحى که توسط وزارت دارایی چه در کم کردن خرج و چه در ازدیاد درآمد تقدیم شده است به آنها توجه فرمایند و البته این دولت یا دولت دیگر یا دیگران یا خود چاکر در این خدمت باشیم این را عرض می‌کنم که این موضوع مؤثر در وضع عمومى کشور خواهد بود یک قسمت دیگرى هم که لازم است و ناچارم خدمت آقایان عرض بکنم‏ سازمان وزارت دارایی است - براى جمع آورى وجوه و جلوگیرى از حیف و میل و حتى تعدیاتى که مأمورین نسبت به مردم می‌کنند باید در سازمان وزارت دارایی تجدید نظر شود (صحیح است - احسنت) به طوری که مکرر حضور آقایان و به مخبرین جراید عرض کرده‌ام بدبختانه اشخاصى که لیاقت مقام‌هاى بزرگ را ندارند شاغل این مقام‌ها شدند (صحیح است) نتیجه این شده است که درآمد ما به طور محسوسى کسر شده مثلاً در یکى از پیشکاری‌ها این را به طور نمونه عرض می‌کنم که 3 میلیون و چهار صد هزار تومان ابوالبجمعى آنها بوده است‏ از اول سال تاکنون فقط 200 هزار تومان وصول شده است و تصدیق می‌فرمایید که اگر ما بخواهیم با این رویه جلو برویم همین کسرى هم که پیش‌بینى شده است شاید بیشتر بشود و اصلاح این قسمت‌ها محتاج به تقویب مجلس شوراى ملى است (صحیح است) بنده مجدداً استدعاى خودم را تجدید می‌کنم چه راجع به تصویب لوایحى که تقدیم خواهد شد و چه راجع به تقویت مجلس شوراى ملى از وزارت دارایی براى اصلاح تشکیلات وزارت دارایی اما زحمت مختصرى را که امروز داشتم دو لایحه عادی است که تقدیم می‌شود یکى راجع به قضیه محاسب نفت جنوب است آقایان مسبوق هستند که مطابق امتیازنامه ما بایستى یک محاسب قسم خورده آن جا داشته باشیم که به در آمد ما رسیدگى بکند الان مدتى است که محاسبى که در آنجا بوده است‏ کنتراتش منقضى شده و ما کسى را نداریم و ناچاریم از یکى از ممالک بی‌طرف مثل آمریکا : هلند ، بلژیک ، فرانسه ، محاسبى استخدام بکنیم که بتواند برود رسیدگى بکند این لایحه تقدیم می‌شود که به کمیسیون مربوطه خواهد رفت یک موضوع دیگر به هم که می‌خواستم عرض بکنم و بایستى آقایان توجه بکنند موضوع تعویض املاک است آقایان استحضار دارند که در سال 1311 قانونى از مجلس گذشت و همه ساله هم در قانون متمم بودجه تمدید می‌شد و اشخاصى املاکشان را تعویض می‌کردند یعنى از محل خودشان آنها را کوچ می‌دادند و یک قسمت از املاکشان را می‌گرفتند و جاى دیگر به آنها ملک می‌دادند بعد از شهریور این املاک را اکثراً اشخاص به سرش برگشتند ولى این املاک را وزارت دارایی به دیگران فروخته بود و سند مالکیت برایش صادر کرده بودند و اشکالاتى پیش آمده بود براى راه حل این هم یک طرح قانوى تقدیم می‌شود و استدعا می‌کنم که توجه بفرمایید پس از گذشتن از کمیسیون‌هاى مربوطه براى تصویب به مجلس شورای ملی بیاید (صحیح است)

4 - تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای وزیر بهدارى راجع به برقرارى ماهیانه درباره بانو زیور یحیاییان‏

رئیس - آقای وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى - (آقای دکتر اقبال) - بانو زیور یحیاییان عیال مرحوم معتمد‌الملک چهار دستگاه عمارت و یک باغ در حدود 5 هزار و 700 متر زمین به انضمام یکساعت و 7 دقیقه و 6 ثانیه آب واقع درخیابان ژاله که اکنون در حدود ده میلیون ریال ارزش دارد به انضمام مقدارى اشیاء و اثاثیه دیگر طبق سند رسمى براى تأسیس بیمارستان وقف (احسنت) و به وزارت دارایی واگذار کردند (احسنت) و همچنین بانو عصمت‌الملوک نفیسى خواجه نورى چهار باب دکاکین ملکى خود متصل به درمانگاه خواجه نورى واقع در میدان مازندران که اجاره بهاى آن در حدود یکهزار ریال برآورد شده است به موجب اسناد رسمى واگذار کرده است - وزارت بهدارى اجازه می‌خواهد که به بانو زیور یحیاییان مادام‌العمر پنج هزار ریال در ماه در مقابل این وقف پرداخته شود اکنون این لایحه تقدیم می‌شود (احسنت)

رئیس - آقای وزیر جنگ

وزیر جنگ - به طوری که نمایندگان محترم استحضار دارند در جلسه گذشته لایحه تفاوت حقوق کارمندان وزارت جنگ را از نقطه نظر اهمیتى که داشت به قید فوریت تقدیم مجلس شورای ملی کردم و توضیح مفصلى هم در دو ماه قبل به عرض رسانیدم که نرسیدن حقوق ارتش معایب بسیار مهم مادى و معنوى دارد و حتى به عنوان گزارش عرض کردم یکى از حوادث سوء را که منجربه تلف شدن مقدارى از دواب ارتش شد حالا هم بسیار متأسفم که یک پیش آمد ناگوار و نامطلوبى را که در اثر رسانیدن آذوقه به پادگان سردشت از مهاباد اتفاق افتاده است به عرض برسانم که با پیش آمدن زمستان و بارندگی‌هاى شدیدى که در آنجا شده است یکى از کامیون‌هاى ارتشى ما واژگون شد و 8 نفر سرباز آناً مقتول شد و هیجده نفر هم مجروح گردیده تمنى می‌کنم نمایندگان محترم این لایحه‌اى را که تقدیم کردم مورد تصویب قرار بدهند و این بودجه را به ارتش بدهند که ما بتوانیم از پیش آمد‌هاى ناگوارى که ممکن است بعد از این پیش به یاد و اثرات بدى خواهد داشت جلوگیرى کنیم.

5 - تعطیل جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - آقایان اگر اجازه می‌دهند ده دقیقه تنفس داده شود؟ (صحیح است)

(سه ربع قبل از ظهر مجلس به عنوان تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید)

 

اخبار مجلس

1 - روز پنجشنبه 25/ 9/ 27 از 3 ساعت و نیم بعدازظهر کمیسیون اصلاح آیین‌نامه داخلى مجلس به ریاست آقای تقى‌زاده تشکیل و قسمتى دیگر از مواد تنظیم شده در شور اول تا ماده 125 مطرح و اصلاح شده نظریات آقایان نمایندگان مجلس هم مورد توجه واقع و در مواد مربوطه اصلاحات لازمه به عمل آمد و ساعت 9 و نیم بعداز‌ظهر جلسه ختم شد.

جلسه بعد روز یکشنبه 28/ 8/ 27 سه ساعت بعدازظهر معین شده که بقیه مواد مورد مطالعه واقع گردد .

2 - کمیسیون بودجه روز شنبه 27/ 9/ 27 ، 4 بعدازظهر با حضور آقایان وزیر دارایی - وزیر فرهنگ - وزیر بهدارى به ریاست آقای بهبهانى تشکیل لایحه اعتبار چهار دوازدهم مخارج کشور براى چهار ماهه آخر سال 1327 مطرح و پس از مذاکرات قرار شد فعلاً یک دوازدهم تصویب و گزارش آن به دو تبصره به مجلس تقدیم شود و براى طرح یک دوازدهم قرار شد روز یکشنبه 28/ 9/ 27 چهار بعداز‌ظهر کمیسیون مجدداً تشکیل گردد و ساعت 6 بعدازظهر جلسه ختم شد

غایبین بااجازه - آقایان : دکتر شفق - ضیاء ابراهیمى - دکتر بقایى

غایبین بى اجازه‏ - آقایان : دکتر عبده - امیر تیمور - آصف - افخمى - دکتر راجى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294441!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)