کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2
[1396/04/27]

جلسه:248 صورت مشروح روز پنجشنبه 19 شهر جمادی‌الاول 1329  

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2

 

 

جلسه:248  

صورت مشروح روز پنجشنبه 19 شهر جمادی‌الاول 1329

 

رئیس سه ساعت ونیم قبل از غروب در جای خود جلوس نموده و در ساعت و سه ربع قبل از غروب آفتاب مجلس رسماً منعقد شد صورت مجلس قبل قرائت شد. غائبین جلسه قبل -بدون اجازه معاضد‌السلطنه آقا  میرزا اسدالله خان. آقا  میرزا علی‌اکبر خان.دهخدا .اعتصام‌الملک. غائبین با اجازه ذکاءالملک.حاج سید نصر‌الله. آقا  میرزا رضا خان نائینی .غائبین از وقت مقرره نیر‌السلطان یک ساعت حاج آقا  نیم ساعت.

رئیس- در صورت مجلس اظهاری هست؟

سلیمان میرزا- بنده دو چیز را میبینم که در صورت مجلس فراموش شده یکی وقتی که وزیر مالیه فرمودند که یک نفر وکیل حق ندارد که دوسیه را بخواند . بنده توضیح دادم ویکی دیگر وقتی که آقا ی حاج آقا  فرمودند در خصوص اکثریت باز بنده توضیح دادم اظهار آقا‌ی حاج آقا‌ را نوشته‌اند و عرأی ض بنده را فراموش کردند گمان می‌کنم خوب است اگر می‌نویسید هر دو را بنویسید.

رئیس- این توضیح اولی را که فرمودید اگر بنا باشد تمام مطالب را بنویسید صورت مشروح خواهد شد و اما اظهار دوم که متعلق به اظهار حاج آقا  بود ملاحظه خواهید فرمود وقتی که آن قسمت را هیئت رئیسه صلاح دانستند که نوشته شود تصور نمی‌کنم که لازم باشد اظهاری بشود یک اظهاری حاج آقا کردند و در آخر اظهارشان هم چیزی گفتند که موجب این شد که من هم بگویم شاهزاده سلیمان میرزا اظهارات خودشان را بنمایند و آن اظهار را بنده صلاح ندیدم که در صورت مجلس باشد باید آن اظهار حاج آقا  هم نوشته شود هر دو را می‌نویسیم در جلسه آتیه بخوانیم دیگر مخالفی نیست.

سلیمان میرزا- بنده مخالفم توضیحات بنده باید نوشته شود.

رئیس- هر دو را می‌نویسیم و در جلسه آتیه خوانده می‌شود دستور امروز بقیه شور لایحه مخارج وجه استقراض . راپورت کمیسیون بودجه در باب مدرسه سیاسی و کتابخانه و موزه ایضاً راپورت کمیسیون بودجه راجع به تخفیف صنف صباغ و دباغ کاشان و قانون پستی . چون حالا وزرا حاضر نیستند شروع می‌کنیم به راپورت کمیسیون بودجه راجع به احداث مدرسه سیاسی و کتابخانه و موزه در اراضی نگارستان - راپورت مزبور به عبارت ذیل قرائت شد .

به تاریخ 11 شهر جمادی‌الاولی - کمیسیون بودجه در جلسه هفتاد ونهم روز چهارشنبه یازدهم لایحه وزارت معارف و فوائد عامه و راپورت کمیسیون معارف د رخصوص تأسیس  یک باب مدرسه حقوق وسیاسی ویک باب موزه ویک باب کتابخانه مطرح گردید وزارت معارف پیشنهاد کرده بود که اولاً موازی سیزده هزار و هفتصد و هفتاد ذرع زمین از اراضی نگارستان ؟ که در نقشه که فرستاده بودن ترسیم شده از طرف دولت برای   تأسیس  ابنیه مفصله واگذار شود ثانیاً مبلغ پانزده هزار تومان از عایدات اداره نمک بای تأسیس  یک باب مدرسه حقوق وسیاسی اعتبار به جهت وزارت مزبور تصویب گردد ثانیاً مبلغ پانزده هزار تومان از عایدات اداره نمک برای   تأسیس یک باب موزه داده شود  رابعاً مبلغ نه هزار تومان اعتبار نیز از عایدات اداره نمک برای   بنای حوض و تشکیل باغ در عمارت سابقه تصویب گردد در کمیسیون مذاکره شد که اگر چه ترویج معارف وسیله سعائت ملت و حفظ استقلال مملکت است ولی چون درحال اداره نمک معلوم نیست با وجود ضعف و ضیق مالیه مبلغ چهل هزار تومان علاوه بر تصویب‌نامه سابق و وجوهی که در جزء بودجه وزارت معارف پیشنهاد می‌شود زیاد وباعث بی‌ترتیبی بودجه خواهد شد آقا ی معاون وزارت معارف با این نظریات همراه بودند و اظهار داشتند غرض وزارت معارف هم این بود که در یک سال این ابنیه تأسیس  شده و به اتمام برسد لهذا فقرات سه‌گانه ثالث و رابع و خامس را استرداد کردند و قرار شد بعدها برای   سنه آتیه از فقره اول چون اراضی نگارستان بایر است و منافعی از آن عاید دولت نمی‌شده که واگذاری آن تغییری به جمع و خرج مملکت بدهد مذاکره در آن از وظایف کمیسیون خارج و اعتبار آن با مجلس شورا است در فقره ثانیه با اکثریت تصویب و ماده واحده زیر از طرف کمیسیون مجلس شورا پیشنهاد می‌شود (ماده واحده) مبلغ پانزده هزار تومان اعتبار برای   تأسیس یک باب مدرسه حقوق و سیاسی به وزارت معرف و فوائد عامه داده شود.

حاج شیخ‌الرئیس- آقایان نمایندگان همچو سوءظن در‌باره مثل منی نخواهد کرد که من ضدیت با تأسیس ات معارف یا صنایع مستظرفه یا نمایش‌هایی که در تمام ممالک متمدنه برای   نزهت‌گاه و تفرج عمومی و سایر اماکن که برای   تمدن لازم است و در موقعش باید این مسلک را اتخاذ کرد و لکن بنده یک نظری که امروز انظار همه نمایندگان را منعطف به همان نقطه‌نظر می‌خواهم این است که پاره تأسیسات و مستحبات را باید گذاشت که بعد از این که ایفای وظایف لازمه و فرائض مدنیت شد آن وقت به پاره ترتیبات وترفیعات و مستحبات باید پرداخت بنده با وضع حالیه و طبق مالیه به هیچ‌وجه مساعد نیستم با ساختن یک مدرسه که گمان نمی‌کنم که به نهایت برسد بلکه این رشته بازهم امتداد پیدا خواهد کرد امروز یک اعتباری می‌خواهند و فردا باز چون ناتمام می‌ماند یک اعتبار دیگر از این جهت بنده این را با حالت مملکت مقتضی نمی‌دانم .

ارباب کیخسرو- بنده تأسیس  مدرسه حقوق و سیاسی را یکی از لوازم این مملکت می‌دانم برای   این که ما می‌دانیم هر خبط و خطایی که می‌شود از ندانستن حقوق است تا وقتی که اولیای امور کاملاً مسبوق از حقوق نباشند نمی‌توانند کاملا حفظ حقوق دیگران را بکنند یک توضیحی هم می‌خواستم از مخبر که اینجا پانزده هزار تومان برای   یک مدرسه حقوق تصویب کره‌اند و مقصودشان معلوم است که برای   بنای این مدرسه است در صورتی که این مدرسه بنا بشود لابد طییک مخارج سالیانه دارد که این مدرسه دایر باشد می‌خواهم بدانم برای   آن مخارج چه ترتیبی در نظر گرفته‌اند؟

معاون وزارت معارف- این پانزده هزار تومان فقط از برای   بنای مدرسه است مخارج سالیانه که فرمودید الان که مدرسه سیاسی دائر است یک مخارجی دارد که آن مخارج خواهد بود یک اضافاتی هم اگر لازم داشته باشد در ثانی تقدیم مجلس خواهد شد.

حاج شیخعلی خراسانی- معلوم است که ترقی هر مملکت بسته به معارف است هر ملتی که علم ومعارف در او ترقی نکند خودشان هم ترقی نخواهند کرد اما موضوع را نباید از دست داد که معارف چیست  معارف وعلم خشت وآحر و گچ بالای هم گذاشتن نیست ما حالا یک مدرسه سیاسی داریم قسمتی عمارتی را که چند هزار تومان باید خرج کنند و درست کنند الان در ماهی پنجاه تومان اجاره می‌کنند ما باید بدانیم معارف برای   مملکت امروز ما چیست ما اگر همه ملتمان را یک شخص واح فرض کنیم و بخواهیم ببینیم که در چه درجه از معارف باید نگاه کنیم معلوم می‌شود طفل هشت ساله است و طفل هشت ساله را باید به مدرسه ابتدایی فرستاد نه این که بنای مدرسه سیاسی بکنیم ما مدرسه ابتدایی در مملکتمان نداریم اگر معارف وعلوم هم باید به اشخاص معین ومعلومی داده شود آن یک مطلبی است علیحده والاّ اگر ما بخواهیم پایه علم و معارف را در مملکتمان بگذاریم باید مدارس ابتدایی ایجاد کنیم که این ملت بیچاره سواد فارسی داشته باشند که پاره سال دیگر بخواهند رأی  بدهند  به خط خودشان بنویسند که وکیل ما فلان کس است

+++

  پانزده هزار تومان زمین قیمت دارد پانزده هزار تومان هم اعتبار می‌دهیم که با این سی هزار تومان یک عمارتی بکنند و حال آن که آن عمارت هیچ به حال ما فایده ندارد و مدرسه سیاسی الان هست ماهی پنجاه تومان اجاره می‌دهند این سی هزار تومان ماهی سیصد تومان به قواعد تجارتی فایده خواهد کرد اینها را بنده از جزء بوالهوسی می‌دانم  این که اینها را جزء معارف بدانم به طوری که بنده حساب کرده‌ام مملکت ما ده هزار مدرسه ابتدایی لازم است وقتی ما مدرسه ابتدایی باز کردیم آنوقت باید پنج مدرسه حقوق سیاسی داشته باشیم نه این که ما هنوز هیچ مدرسه ابتدایی نتوانسته‌ایم برای   ملت بنا کنیم بیاییم سی هزار تومان مخارج برای   عمارت مدرسه سیاسی بکنیم در صورتی که می‌توانیم بهتر  از آن عمارت را یک مرتبه اجاره بکنیم هیچ داعیه ندارد که ما بخواهیم این خرج را بکنیم چون در کمیسیون هم بنده آنروز که بودم مخالفت کردم  آقا ی معاون اظهار کردند که حالا جواب عرض می‌کنم مجدداًٌتکرار نشود فرمودند باید عمارت مدرسه را به طریق حفظ‌الصحه ساخت ما هنوز حفظ‌الصحه به جهت آب‌های خودمان و گرد و خاک‌هایی که هست نتوانسته‌ایم ایجاد کنیم حالا بیاییم برای   چند ساعتی که شاگرد در مدرسه است در منزل با حفظ‌الصحه باشد و باقی را در همان منازلی که غیر از حفظ‌الصحه خواهد بود پس بهتر این است که همان طوری که تا حال معمول داشتیم یک منزلی صد هزار تومان مخارج او شده است به پنجاه تومان اجاره بکنیم و بقیه منافع این سی هزار تومان را سه چهار مدرسه ابتدایی باز کنیم اگر بفرمایید که مدرسه ابتدایی داریم هر چه بیشتر باشد بهتر ده هزار مدرسه ابتدایی برای   این مملکت لازم است و مسئله دیگر هر مخارجی که پیشنهاد شود باید در مقابل آن یک عایدی را معلوم کرد در این پیشنهادی که از طرف وزارت علوم ومعارف شده بود محل او را از عایدی نمک تصور کرده بودند اولا این که این پیشنهاد باید برود به کمیسیون معارف و کمیسیون بودجه و این مستقیماً از وزارت معارف آمده بود به کمیسیون و این خلاف قاعده است اگر بنا باشد که هر محلی از طرف وزارتخانه‌ها مستقلاً پیشنهاد به مجلس شود و بگذرد آنوقت مسئول عایدی دخل و خرج مالیه مملکت که خواهد بود در صورتی که وزارت مالیه خبر ندارد و خود وزارت معارف که این لایحه را پیشنهاد کرده بود محل نمک را تصور کرده بود و حال آن که امروز نظر اکثریت مجلس و هیئت وزرا بر این است که مالیات نمک را یا باید تغییر داد یا آن که تحقیق در او باید داده شود با این حال بنده با این عرأی ض که کردم به هیچ‌وجه نمی‌توانم تصویب کنم و گویا بعضی از آقا یان هم همین طور باشند.

حاج عز‌الممالک- این که آقا ی حاج شیخ علی فرمودند هر پیشنهادی که می‌شود از وزرا باید برود به وزارت مالیه و به توسط او به مجلس پیشنهاد شود و این که پیشنهاد شده است برخلاف قانون بوده است هیچ وقت یک همچو قانونی وضع نشده است که وزیر دیگری جزء وزیر مالیه نمی‌تواند پیشنهادی بکند و اعتباری بخواهد البته هر وزیری می‌تواند که پیشنهاد و این مخالف قانون نیست و اما این که این طور تصدیق فرمودند برای   بنا مدارس ابتدایی آن هم پیشنهادی در این باب هست و تا چند روز دیگر به مجلس خواهد آمد در آن موقع زودتر رأی  خواهند داد و عوض این که در این موقع با تأسیس  مدرسه سیاسی و حقوق خدمت می‌کنند در آن موقع موافقت بکنند که آن لایحه زودتر بگذرد اما یکی از لوازم تحصیل بنای مدرسه است که خیلی لزوم دارد و این که راجع به کمی بودجه هم مذاکره می‌شود همین ملاحظه را کمیسیون بودجه هم کرده است چنانچه چهل هزار تومان برای   این مصارفات از عایدات نمک تقاضا کرده بودند به ملاحظه همین که محل این را عایدات نمک قرار داده بودند و امروز معلوم نیست عایدات نمک چه حالی خواهد داشت کمیسیون پانزده هزار تومان برای   یک مدرسه سیاسی را اینقدر زیاد و تحمیل بر بودجه ندانست بلکه لازم می‌داند که این مبلغ صرف تأسیس  یک مدرسه مهمی مثل مدرسه حقوق و سیاسی بشود.

رئیس- گویا مذاکرات در این باب کافی نباشد فقره سیم و چهارم و پنجم را وزارت معارف مسترد می‌دارند.

معاون معارف- بله عجالتاً بنا شود که آنها مسکوت‌عنه بماند بعد اگر بنا شد در ثانی پیشنهاد می‌شود.

رئیس- پس رأی  می‌گیریم به فقره اول در باب سیزده هزار و هفتصد و هفتاد ذرع زمین از اراضی نگارستان و بعد در فقره اعتباری که خواسته‌اند.

رئیس- بیش از این مذاکره لازم نیست رأی  می‌گیریم برای   زمین آقا یانی که موافقند ورقه سفید خواهند انداخت آنهایی که مخالفند ورقه آبی (در این موقع شروع به اخذ آرا گردید-حاج میرزا رضا احصا نموده نتیجه را رئیس اعلام داشت)

رئیس- با اکثریت 50 رأی  تصویب شد(اسامی تصویب کنندگان) معتمد‌التجار .سلیمان میرزا . شیخ ابراهیم زنجانی . دکتر اسماعیل خان. صدر‌العلما .دکتر میرزا لقمان. شیبانی. حاج سید نصرالله. ذکاءالملک. دکتر علی خان. میرزا مرتضیقلی خان. طباطبایی. آقا  میرزا ابراهیم قمی. لسان‌الحکما. معزز‌الملک. سادات. آقا  سید جلیل. حاج محمد‌صادق. ابو‌القاسم میرزا. منتصر‌السلطان. آقا  میرزا احمد. کزازی . آقا  سید حسین اردبیلی. ارباب کیخسرو. فرزانه. مشیرحضور.ضیاءالملک.حاج عز‌الممالک. حاج وکیل‌الرعایا. ناصر‌الاسلام. میرزا رضا خان نائینی. شیخ غلامحسین. معاضد‌الملک. تربیت. دهخوارقانی . ادیب‌التجار. عز‌الممالک. حاج میرزا رضا خان. میرزا علی اصفهانی.بهجت. سعید‌الاطبا. میرزا آقا  خان. میرزا داوود خان. حاج سید ابراهیم. محمد‌هاشم میرزا. وحید‌الملک.شیخ محمد خراسانی. نجات.

(اسامی رد‌کنندگان)

آقا  شیخ حسین یزدی. اعتصام‌الملک. حاج شیخعلی خراسانی.

رئیس- رأی  می‌گیریم به فقره دویم اعتبار پانزده هزار تومان برای   بقای مدرسه.

ناصر‌الاسلام- چون محل این پانزده هزار تومان را در لایحه وزیر از محل نمک معین کردند و محل نمک هم هنوز تکلیفش معین نیست و حالا در موقع رأی  دادن اسباب اشکال خواهد شد که این وجهی که باید تهیه شود از کجا است خوب است آقا‌ی معاون وزیر توضیح بدهند که این خرج محل معینی خواهد داشت یا این که خیر از کلیه بودجه این پانزده هزار تومان داده خواهد شد.

معاون- همین طوری که مذاکره شد آن وقتی که سه باب عمارت برای  مدرسه و موزه و کتابخانه پیشنهاد شده بود از محل نمک بود محلش و بعد چون عجالتاً همه آنها زیاد بود عایدات نمک هم تکلیفش معلوم نیست و این هم لازم بود البته از عایدات کلی مملکت وجه این را باید معین کنند و جزء عایدات  کلی باید معین شود.

 رئیس- این را باید اینجا عرض کنم که لایحه از طرف وزرا پیشنهاد شده و لایحه هم از طرف کمیسیون داده شده است درست نیست و ماده بندی نشده و ما نمی‌توانیم رأی بگیریم البته کمیسیون بودجه باید بگوید که این پانزده هزار تومان را تصویب می‌کنند یا نمی‌‌کنند این ترتیبی را هم که رأی  گرفتیم نباید که سابقه شود برای   این که هم راپورت کمیسیون مغشوش بود و هم لایحه وزیر ولی حالا بنده عرض می‌کنم که از این قبیل راپورت‌ها را بنده قبول نخواهم کرد.

حاج عزالممالک- لایحه وزیر را که فرمودید ماده‌بندی نشده است صحیح است ولی کمیسیون تصور کرد که دادن زمین بایر برای  بنای مدرسه دولتی تغییری در جمع و خرج نمی‌دهد بلکه این زمین بود که بایر بود و حالا مدرسه ساخته می‌شود به این جهت صلاح ندید که خودش دخل و تصرف و ترتیبی بدهد.

رئیس- چه تفاوت می‌کند.

حاج‌عزالممالک- چه فرق می‌کند حالا هم مال دولت است.

رئیس- چرا می‌شود که دولت این را خرج دیگر بدهد. کمیسیون بودجه باید این را رأی  ندهد. حالا رأی می‌گیریم آقا یانی که تصویب می‌کنند این پانزده هزار تومان را برای  مدرسه سیاسی ورقه سفید خواهند انداخت و آقا‌یانی که مخالفند ورقه کبود.

(شروع به اخذ اوراق گردید حاج میرزا رضا خان احصاء نمود نتیجه اعلام شد)

رئیس- با اکثریت چهل و پنج رأی از هفتاد و هفت نفر نمایندگان تصویب شد.

(اسامی تصویب‌کنندگان)

آقا سید حسین کزازی- آقا  سید حسین اردبیلی- لسان‌الحکما- حاح وکیل‌الرعایا- آقا  سید محمدرضای مساوات- ذکاءالملک- سلیمان میرزا- آقا  شیخ ابراهیم زنجانی - دکتر علیخان- آقا  میرزا ابراهیم قمی -دکتر اسمعیل خان- معتمد‌التجار - منتصرالسلطان- آقا  سید جلیل - علی‌زاده - وحیدالملک- آقا  میرزا رضاخان نائینی - سعیدالاطبا- ادیب‌التجار- دهخوارقانی - صدرالعلما –

+++

 محمدهاشم میرزا- میرزا لقمان- ضیاءالممالک- معاضدالملک- میرزا قاسم خان- مشیر‌حضور- معززالممالک- تربیت - میرزا داود خان- حاج عزالممالک- ارباب کیخسرو- ناصرالاسلام - نجم آبادی - آقا شیخ غلامحسین -عزالملک- میرزا محمدنجات- فرزانه- آقا میرزا ابراهیم خان- فهیم‌الملک- آقا میرزا احمد- ابوالقاسم میرزا- بهجت- آقا میرزا مرتضیقلی خان- آقا میرزا علی اصفهانی -ورقه آبی -آقا شیخعلی خراسانی )

رئیس- رأی در کلیات این دو فقره می‌گیریم آقایانی که تصویب می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت و آقایانی که  مخالف هستند ورقه کبود ( در این موقع شروع به اخذ اوراق رأی گردید حاج میرزا رضاخان - احصا نمود نتیجه به عبارت ذیل اعلام شد.

رئیس- به اکثریت 49 نفر از 77 نفر نمایندگان تصویب شد.(اسامی تصویب‌کنندگان )

مشیر‌حضور- فهیم‌الملک-سلیمان میرزا- میرزا علی اصفهانی - زنجانی -آقا میرمحمد نجات- شیبانی - صدرالعلماء- معتمدالتجار- ذکاءالملک- ادیب‌التجار- حاج سیدنصرالله -آقا سید جلیل -میرزا لقمان- دکتر علیخان- وحیدالملک- وکیل‌الملک- وکیل‌الرعایا- آقا سید محمدرضای مساوات- آقا سید حسین کزازی- میرزت داودخان- علی‌زاده- ابوالقاسم میرزا- آقا میرزا ابراهیم قمی- بهجت- لسان‌الحکماء- آقا شیخ اسدالله- معززالملک- میرزا مرتضیقلی خان- سعیدالاطباء- ارباب کیخسرو- ناصرالاسلام- فرزانه- آقا میرزا محمد- آقا سیدحسین اردبیلی- شیخ غلامحسین- عزالملک- میرزا رضاخان نائینی- میرزا قاسم خان- نجم‌آبادی - ضیاءالممالک- تربیت- منتصرالسلطان- حاج عزالممالک- آقا میرزا ابرهیم خان- حاج سید ابراهیم مدرسی- محمدهاشم میرزا- معاضدالملک- حاج میرزا رضاخان- دهخوارقانی (ورقه آبی آقا شیخ حسین یزدی- آقا شیخعلی خراسانی)

رئیس- راپورت کمیسیون بودجه راجع تخفیف صنف صباغ و دباغ کاشان قرائت می‌شود(راپورت مزبور به عبارت ذیل قرائت شد)

در کمیسیون بودجه لایحه وزارت مالیه را که متضمن تلگراف انجمن ولایتی کاشان قرائت گردید. انجمن ولایتی نظر به نکث این که صنف تصدیق نموده‌اند مبلغ یک صد و سی و چهار تومان تفاوت عمل صنف صباغ تخفیف داده شود پس مذاکرات لازمه نظر به اطلاعات اکثر اعضای  کمیسیون با حضور معاون وزارت مالیه تمام تفاوت عمل صنف صباغ و نصف تفاوت عمل دباغ موافق موارد ذیل به اکثریت تصویب گردید.

ماده اول- مبلغ یک صد و سی و جهار تومان تفاوت صنف دباغ تخفیف داده می‌شود.

ماده دوم- مبلغ یک صد و شصت تومان تفاوت عمل صنف دباغ تخفیف داده می‌شود.

رئیس- مذاکره در کلیات است مخالفی نیست؟

(اظهاری نشد)- رأی می‌گیریم که داخل در مواد شویم آقایانی که تصویب می‌کنند قیام نمایند(به اکثریت تصویب شد)

ماده اول- مبلغ یک صد و سی و چهار تومان تفاوت عمل صنف صباغ تخفیف داده می‌شود.

رئیس- مخالفی نیست- پس رأی می‌گیریم آقایانی که تصویب می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت و آقایانی که تصویب نمی‌کنند ورقه آبی خواهند داد.

(شروع به اخذ آراء گردید و حاج میرزا رضاخان احصاء نمود و نتیجه اعلام شد.)

رئیس- به اکثریت 63 رأی از 78 نفر نمایندگان تصویب شد.(اسامی نمایندگان )

آقا سید جلیل -متین‌السلطنه- حیدر میرزا- میرزا ابرهیم قمی -حاج وکیل‌الرعایا- لسان‌الحکماء- آقا سید حسین کزازی- آقا شیخعلی خراسانی- آقا سید حسین اردبیلی -آقا میرزا احمد- مساوات- منتصر‌السلطان- میرزا داود خان- ابوالقاسم میرزا- علی‌زاده- بهجت- وحیدالملک- مرتضیقلی خان نائینی- آقا محمد بروجردی- آقا سید محمدرضای همدانی- شیخ اسدالله -لواءالدوله- ناصرالاسلام- میرزا رضای مستوفی- سعیدالاطباء- افتخارالواعظین- معدل‌الدوله -ارباب کیخسرو- میرزا قاسم خان- حاج سید ابراهیم -اعتصام‌الملک- فرزانه- معززالملک- مشیرحضور- تربیت- حاج عزالممالک- شیخ غلامحسین- دهخوارقانی- آقا شیخ محمد خراسانی- خیابانی -میرزا رضای نائینی- دکتر اسمعیل خان- نجم‌آبادی -آقا سید محمدباقر- ادیب- محمدهاشم میرزا- دکتر رضاخان- ذکاءالملک- سلیمان میرزا -زنجانی- آقا شیخعلی شیرزای- حاج سید نصرالله- قشقائی- معتمد‌التجار- صدرالعلماء- آقا سید حسین قمشه- شیبانی- دکتر علی خان- انتظام‌الحکماء- حاج میرزا رضاخان- ضیاءالممالک- ادیب‌التجار -معاضدالملک- آقا میرزا ابراهیم خان

ماده دوم- مبلغ یک صد و شصت تومان نصف تفاوت عمل صنف دباغ تخفیف داده می‌شود.

حاج سید ابراهیم- این معلوم است که اصل مالیات که گرفته می‌شود و تفاوت عملی هم که می‌گرفتند اگر جه تفاوت عمل ترتیب صحیحی نداشت اما به یک ملاحظه بود که اگر آن صنف و یا آن ملک تفاوتی و ترقی می‌کرد آن ملاحظه تفاوت عملی بر مالیات آن افزوده می‌شد پس در باب صنف دباغ  

 که ترقی نکرده است و چیزی بر آنها افزوده نشده است و به همان حال اولیه باقی مانده است جهت ندارد که تفاوت عمل از آنها گرفته شود و عقیده بنده این بود که به همان طریقه  که به صنف صباغ کلیت تخفیف داده شد به آنها هم تفاوت عمل هم که تخفیف داده بشود و آقای معاون وزیر مالیه که در کمیسیون تشریف داشتند توضیح دادند که فعلاً اینها مشغول کاری هستند بنده جواب عرض می‌کنم که مشغول کار بودن دلیل ترقی نیست و این ملاحظه مانع نمی‌شود از این که عملشان نکث کرده و ازدیاد نباشد و ما نصف تفاوت عمل را از آنها نگیریم به عقیده بنده همان طوری که انجمن تقاضا کرده بود که تمام تفاوت عمل تخفیف داده شود خوب است تخفیف داده شود.

حاج وکیل‌الرعایا- برای دباغی و تخفیف مالیات آن دلایلی که در صباغی موجود بود بنده در اینجا نمی‌بینم و صباغی حالش معلوم است برای این که اغلب مردم و اهالی به منسوجات خارج میل دارند از این جهت صباغی کاشان خیلی تضعیف پیدا کرده است اگر چه این یک اشتباه است ولی عجالتاً ما در این اشتباه باقی هستیم و چون این دلیل را که در صباغی بود و در عمل دباغی فعلاً موجود نمی‌بینم می‌خواستم اگر اطلاع تازه است صنف دباغ محتاج به تخفیف بنده شده باشند بفرمایند که مسبوق باشیم دباغی در این مملکت چیزی نیست که رو به تضعیف رفته باشد تا این که تخفیف داده شود

حاج عزالممالک- اینجا نظر وزارت مالیه به تصدیق انجمن ولایتی بوده و انجمن ولایتی تصدیق می‌کند که هر دو قادر به دادن این تفاوت عمل نیستند ولی همان ملاحظه را داشت و همچو صلاح دانست  که نصف تفاوت عمل دباغ تخفیف داده شود برخلاف صباغ که باید تمام آن تخفیف داده شود و این گویا مذاکره لازم نداشته باشد.

رئیس- گویا مذاکرات کافی باشد (گفتند کافی است) پس رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند با راپورت کمیسیون بودجه ورقه سفید خواهند انداخت آقایانی که مخالفند ورقه آبی خواهند داد( در این موقع شروع به اخذ آراء گردید و حاجی میرزا رضا خان احصاء نمود )

رئیس- ماده دوم به اکثریت 58 رأی تصویب شد. (اسامی تصویب‌کنندگان)

متین‌السلطنه- بهجت- آقا شیخ محمد خیابانی- سلیمان میرزا- صدرالعلاماء- آقا شیخ علی شیرازی- حاج سیدنصرالله- انتظام‌الحکما- قشقایی- وحیدالملک- آقا میرزا ابرهیم قمی- اعتصام‌الملک- ذکاءالملک- حاج سید ابراهیم- آقا میرزا ابراهیم خان- معدل‌الدوله- فرزانه- آقا سید جلیل- علی‌زاده- میرزا مرتضی‌قلی خان- طباطبایی- میرزا رضا خان نائینی- ابوالقاسم میرزا- آقا میرزا احمد -میرزا رضای مستوفی- آقا محمد بروجردی - شیخ اسدالله- آقا محمدرضای همدانی- سعیدالاطباء- آقا شیخ حسین یزدی- حاج دکتر رضاخان- شیبانی- معاضدالملک- میرزا قاسم خان- تربیت- لواءالدوله- حاج میرزا رضاخان- حاج عزالممالک- معززالملک- آقا شیخ محمد خراسانی- ضیاءالممالک- نجم‌آبادی- افتخارالواعظین- ارباب کیخسرو- دهخوارقانی- ناصرالاسلام- آقا سید حسین اردبیلی- آقا سید حسین کزازی- دکتر علی خان- شیخ علی خراسانی- آقا سید محمدرضای همدانی -لسان‌الحکماء- میرزا داودخان- مشیرحضور- شیخ غلامحسین- آقا شیخ ابرهیم زنجانی

رئیس- به کلیات این رأی باید رأی گرفته شود مخالفی هست؟

حاج سید ابراهیم- بنده در کلیات این راپورت عرض دارم در عبارتی که در ماده دوم است که صد و شصت تومان تخفیف داغده شود چون حال مالیات ما امروز این طور است که یک اهمیتی دارد که به اسم اصل و فرع گرفته می‌شود.

رئیس- این کلیات نیست این راجع به ماده دوم است

حاج سید ابراهیم- راجع به کلیات همین است به واسطه این که مخالفت راجع به ماده اول است یا ماده دوم پس به کجا باید راجع باشد

+++                                    

رئیس - کلیات این است که تخفیف داده نشود.

حاج سید ابراهیم - پس بنده مخالف تخفیف نیستم.

رئیس- رأی می‌گیریم به کلیه این دو ماده آقایانی که تصویب می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت آنهایی که مخالفند ورقه آبی.

(شروع به اخذ آراء  گردید حاج میرزا رضا‌خان احصا نمود)

رئیس- به اکثریت 58 رأی از 74 نفر تصویب شد.

(اسامی تصویب‌کنندگان)

سلیمان میرزا. دهخوارقانی. شیخ غلامحسین .آقا شیخ محمد خیابانی. دکتر اسمعیل‌خان. آقاشیخ شیرازی. ذکاءالملک. زنجانی. حاج دکتر رضاخان آقا شیخ اسدالله. آقا شیخ محمد خراسانی. شیبانی انتظام‌الحکما. حاج سید نصرالله. دکتر حیدر میرزا. متین‌السلطنه. قشقایی. میرزا رضای مستوفی. دکتر علی‌خان. آقا میرزا ابراهیم‌ قمی. لسان‌الحکما. مساوات. حاج شیخ علی خراسانی آقا میرزا داود خان. آقا سید حسین اردبیلی. آقا سید جلیل. ابوالقاسم میرزا. سعید‌الاطبا. افتخارالواعظین. معدل‌الدوله. ناصرالاسلام. لواءالدوله. منتصرالسلطان. علی‌زاده. میرزا احمد. حاج میرزا رضاخان. بهجت. آقا محمد بروجردی. حاج سید ابراهیم. میرزا مرتضیقلی‌خان. معززالملک. آقا سید محمد‌رضای همدانی ارباب کیخسرو. محمد هاشم میرزا. صدرالعلما. اعتصام‌الملک. میرزا قاسم خان. فرزانه. مشیر حضور. نجم‌آبادی. ضیاءالملک. میرزا رضا‌خان طباطبایی. حاج عزالممالک. تربیت. معاضدالملک. آقا میرزا ابراهیم خان. آقا شیخ حسین یزدی. رکن‌الممالک.

رئیس- آقای وزیر خارجه در باب مستخدمین خارجه فرمایش داشتید؟

وزیر خارجه- چند روز قبل عرض کردم در باب حقوق مستخدمین از سوئدی و فرانسه که اطلاعی رسیده بود از پاریس و جوابی که داده شد که بلکه بتوانند در باب حقوق آنها یک تخفیفی بدهند بر طبق تلگرافی که مجدداً رسیده معلوم می‌شود که این تخفیف مقدور نشده است به این معنی که اظهار می‌کنند در باب مستخدمین سوئدی برای یک نفر سلطان بیست هزار فرانک و دو نایب هر کدام دوازده هزار فرانک در سال باید داده شود همین مقدار هم دولت عثمانی تجویز کرده است و بیشتر از این مقدر نبوده که بتوانند کم کنند از این میزان این را تمام کرده‌اند و اظهار کرده‌اند و در باب مستخدمین فرانسوی هم که تعیین کرده‌اند می‌گویند این‌هایی که اجیر شده‌اند اشخاص لایق شایسته هستند و در آنجا به سالی بیست و دو هزار فرانک مشغول خدمت‌اند و معین است کسی که بتواند به طور شایستگی از عهده خدمتی برآید آنها را باید اجیر کرد و به طوری که از آنها متوقع هستیم با حقوق کمی نمی‌شود آنها را اجیر کرد این است که برای آنها سی هزار فرانک قرار داده‌اند و می‌گویند کمتر از این مقدور نیست این است که خواستم عرض کنم کار این مطلب به اینجا رسیده است و قرار حقوقشان مثل سایرین به انجام رسیده فقط حقوق است که به تصویب مجلس برسد و تلگراف کنیم که کنتراتشان را امضاء بکنند و حرکت بکنند.

رئیس - گمان می‌کنم که این ممکن نباشد امروز مطرح مذاکره شود در کمیسیون بودجه مذاکره می‌کنند و قرارش را می‌دهند و روز شنبه در آن مذاکره می‌شود - قانون پستی از ماده چهل و پنج شروع می‌شود.

وزیر خارجه - بنده تقاضا می‌کنم که اگر اجازه بدهند چون این مطلب تا اینجا رسیده است امروز در مجلس مطرح و تمام شود که زودتر مستخدمین بیایند و البته برای اصلاح وقت هم بهتر است.

رئیس - یک پیشنهادی که نشده است در چه چیزی رأی خواهیم گرفت هنوز هم اذعان آقایان مسبوق نشده است گمان می‌کنم بهتر این است که بماند برای جلسه بعد الّا اگر لازم است و مجلس موافقت می‌کند که چیزی نوشته شود تا در آن مذاکره کنیم.

وزیر خارجه- اگر اجازه بفرمایید الان بنویسیم که خوانده شود.

رئیس - بنویسید و تا پیشنهادی نوشته شود قانون پستی قرائت می‌شود.

ماده 45 - در صورتی که دفتر تأدیه بروات پستی به قدر کفایت وجه در صندوقش موجود نباشد و تأخیری در تأدیه بروات حاصل شود تا زمانی که این تأخیر از حدود معینه در نظامنامه مخصوص بروات پستی تجاوز نکرده است اداره پست غرامتی برای تأخیر تأدیه نخواهد داد.

آقا میرزا ابراهیم‌خان - بنده این ماده را با اعتبار بروات پستی متافی می‌دانم بروات پستی در تمام دنیا به اندازه معتبر است که برات پستی از یک اسکناس بانکی اعتبارش کمتر نیست اگر بیشتر نباشد این ماده آن اعتبار را به کلی ساقط می‌کند باید برات پستی طوری باشد که از یک مرکز پستخانه به یک محلی که می‌رود به فاصله سه روز که آن برات به محل رسید موافق آن عده که روی آن نوشته شده است و زیادتر از سه روز نیست باید فوراً پول او داده شود به این جهت بنده منافی می‌دانم مخالف این ماده هستم.

افتخارا‌لواعظین – اینجا گویا آقای آقا میرزا ابراهیم‌خان این ماده را خوب ملاحظه نفرموده‌اند که این ایراد را می‌فرمایند در صورتی که این ایراد وارد نیست به جهت این که  می‌گویند در صورتی که دفتر تأدیه بروات پستی به قدر کفایت بروات پستی وجه در صندوقش نباشد غرامتی در تأخیر تأدیه بروات نخواهد داد اولاً حتی‌الامکان موافق نظامنامه که نوشته خواهد شد خود اداره پست مواظب خواهد بود بر این که‌ مادامی که در صندوقش یک وجه معینی بنا شد برات نکند حالا ممکن است یک وقتی مثلاً پستخانه خراسان از پستخانه تهران مطلع نباشد و پستخانه مرکزی همچو کمان کند که آنجا یک همچو وجهی بوده است و آن وجه را به پیشکار مالیه یا به طهران یا تجار دیگر وزیر حواله کرده است بپردازد و هنوز نپرداخته است که وجه در صندوق حاضر نباشد البته آن وجه داده نخواهد شد ولی برای این چند روز چهار روز یا ده روز که معطل شده است و وجهی در صندوق حاضر نبوده است بگوید غرامتی به من باید بدهید برای این معطلی آن غرامت را اداره پست قبول نمی‌کند و از اداره آن غرامت خودش را غیر مسئول می‌داند و مسئول ادا آن غرامت نخواهد بود.

آقا میرزا ابراهیم‌خان - بنده به این اندازه توضیح آقای مخبر قانع نشدم و ماده را هم درست خوانده بودم و می‌دانم که می‌نویسد اگر پول در صندوق موجود نداشته باشد چنان خواهد شد این ماده به این صورت همین طوری که عرض کردم بروات پستی را ندارد برات نکنند و گذشته از این بنده داخل در جزئیات نمی‌شوم می‌توانند ترتیبی بدهند که از راه دیگری طوری بشود که اعتبار بروات پستی کاسته نشود و تصور می‌کنم که قبول کنند این ماده بر‌گردد به کمیسیون و اصلاح شود.

منتصرالسلطان‌- در اینجا که اظهار شد این ترتیبی می‌شود برای دولت از پرای برواتش که اگر تأخیر شود خوب نیست باید هیچ تأخیر نشود بلی چون برات پستی خیلی معتبر است تقریباً از برات تجارتی خیلی معتبرتر است و در نظامنامه پستی راجع به بروات آنجا مطرح است که تقریباً پنج روز یا هفت روز اگر مصرح است که تقریباً پنج یا هفت روز اگر برواتی که می‌رود به مرکز پستی حواله می‌شود یک قدری تأخیر در ادا وجه آن بشود خسارتی ندارد این یک نوع قانونی است وقتی که قانون از مجلس می‌گذرد و در نظامنامه داخلی اداره پست هم نوشته می‌شود و یک مدتی تا یک هفته و تا پنج روز قرار می‌گذارند که تأدیه شود و این از برای آمادگی قصبه است و تاجر معتبری ندارد می‌دهند به اداره پست برات پستی می‌گیرند و اسباب راحت و آسایش مردم است و هیج خسارتی به دولت وارد نمی‌شود و توهین هم نیست.

حاج آقا - این ترتیباتی که مدافعه شد هیچ کدام جواب آن اظهاری که آقا میرزاابراهیم‌خان فرمودند نشد به واسطه این که همین طوری که گفته شد چون باید خیلی اعتبار به این اداره رسمی دولت داد همان طور که در نظر عموم است مطمئن باشند که مثل یک صرافی و یک تجارتخانه که پول می‌دهند وقتی که بنا شد برود در محل فوراً وصول می‌شود یک ادارۀ دولتی که می‌خواهد یک صرافی را قبول بکند و واقعاً یک ترتیب راجع رفاه عموم است در ادارۀ خودش ترتیب بدهند البته این را باید ملتفت شد که باید طوری معامله بکنند با مردم که یک صرافی و یک تجارتخانه می‌کنند که اگر کسی از یک صرافی و تاجری براتی گرفت و حواله کرد به محلی برات که معطل شد به واسطه معطلی یک چیزی می‌دهند به آن صاحب برات یا ترتیب دیگری که لازمه‌اش هست همان طور آن اداره دولتی که بخواهد این را اداره کنید باید لوازمش را هم ترتیب دهد این که  هیچ قیدی ندارد که اگر معطل شد و پول در صندوق نبود این

+++

 اسباب این می‌شود که همیشه کسی که برات می‌گیرد در محلی می‌رود فوری به او نرسد و هیچ چیزی هم در مقابل این مابه‌الازاء ندارد این یقیناً هیچ حاضر نخواهد شد برای این کار علاوه هم دردسر دارد.

افتخارا‌لواعظین – آن توضیحی را که بنده دادم یا واقعاً قاصر بودم از ادا مطلب یا این که درست التفات نفرمودند عرض می‌کنم وقتی به اعتبار دولت صدمه می‌رسد که دولت بگیرد این براتی را که شما مثلاً حواله یک تجارتخانه با تمام اعتبار خودش ممکن است برایش وقتی که براتی می‌رسد برمی‌دارد نکولش را می‌نویسد و وقتی که نکول نوشت ابداً به آن تجارتخانه و اعتبار تجارتی او صدمه وارد نمی‌شود اینجا اگر دولت بگوید که شما برات را از مرکز پستخانه طهران گرفته‌اید و پستخانه خراسان به شما پول نخواهد داد این حق با جناب عالی است اما اینجا می‌گوید که اگر چنانچه موافق نظامنامه داخلی پست یا پنج روز یا هفت روز به قسمی که در خود کمیسیون مذاکره شده و در نظامنامه اداریشان هم الان نوشته شده است از هفت روز بیشتر نیست البته در این مدت باید اداره پست این وجه‌ را به آن دارنده برات برسانند ولی در صورتی که در صندوق وجه نداشته باشد و در روز پنجم یا هفتم این این وجه را به صاحب برات ندهد صاحب برات نمی‌تواند بگوید که برای این پنج روز یک غرامتی بدهد یا این که  یک نزولی بدهد و در صورتی که پنج روز از برای این اداره یک مهلتی قرار بدهیم از کجا این توهینی می‌شود برای اداره وقتی صلب عدم اعتبار دولت می‌شود که بگوید من این پول را نمی‌دهم و ضامن ادای آن نیستم.

رئیس - کافی نیست مذاکرات شود اول است ]گفتند کافی است[.

ماده 46 - اداره پست به جهت اموری که به او سپرده شده است مسئولیت به عهده نمی‌گیرد مگر به آن مقداری که در فصل 40 و 41 و 42 و 43 و 45 این قانون تصریح شده است ولی در خصوص حمل مسافرین و بنه آنها به قانون مخصوص که وضع می‌شود مسئول خواهد بود.

رئیس - مخالفی نیست (بهجت سؤالی دارم) فرمایید.

بهجت - بنده فقط می‌خواستم سؤال کنم که این قانون است یا نظامنامه داخلی که از مجلس می‌گذرد.

افتخارالواعظین - وقتی که یک وزیری در لایحه می‌نویسد موافق قانونی که وضع می‌شود مقصود قانونی است که از مجلس می‌گذرد.

بهجت - عرض می‌کنم که یقیناً نظام‌نامه داخلی است اگر معاون پست حاضر بود یقیناً دفاع می‌کرد که اینجا مقصود نظامنامه داخلی است اینجا لفظ قانون بی‌خود نوشته است.

رئیس - ‌کار دیگری نداریم به جهت این که این قانون به ترتیب گذشت و کسی نیست که دفاع کند جواب بگوید عجالتاً ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

(در این موقع تنفس شد. مجدداً جلسه یک ساعت و ربع قبل از غروب منعقد شد).

وزیر مالیه - ‌در باب مستخدمین سوئدی و فرانسوی که آقای وزیر امور خارجه شرحی بیان فرمودند و مجلس شورای ملی هم سابقاً استخدام آنها را تصویب کرده است چون فعلاً معطلی که هست برای این که اینها اعزام شوند و بیایند مسئله حقوق آنها است و لازم بود پیشنهادی در باب حقوق آنها بشود و رأی مجلس شورای ملی در باب حقوق آنها معلوم شود این است که بنده این پیشنهاد را که راجع است به حقوق آنها تقدیم می‌کنم و تقاضای فوریت آن را هم می‌کنم (پیشنهاد را روی میز رئیس گذارند و به عبارت ذیل قرائت شد)

مطابق تصویب مجلس شورای ملی وزارت خارجه داخل مذاکره شده بود که دو 3 نفر مستخدمین سوئدی و 2 نفر مستخدمین فرانسوی را اجیر نمایند مستخدمین سوئدی از برای ژاندارمری و مستخدمین فرانسوی برای وزارتین عدلیه و داخله و مدت استخدام آنها 3 سال خواهد بود چون مذاکرات تمام و فعلاً فقط از برای تصویب حقوق مستخدمین فوق‌الذکر معطلی حاصل و چنانچه همه نمایندگان محترم می‌دانند لازم است که استخدام آنها بیش از این طول نکشد لهذا مواد ذیل بر حسب تصویب هیئت وزرا از طرف وزارت مالیه پیشنهاد مجلس شورای ملی شده و به فوریت تقاضای تصویب آن می‌شود.

ماده اول - مبلغ 44 هزار فرانک برای هر ساله 4 نفر مستخدمین سوئدی به جهت ژاندارمری و در مدت سه سال.

(1) - بیست هزار فرانک برای یک نفر سلطان

]2[ - 24 هزار فرانک برای 2 نفر

ماده دوم - شصت هزار فرانک برای 2 نفر نائب مستخدم فرانسوی به جهت عدلیه و داخل از قرار نفری سالی سی‌هزار فرانک در مدت 3 سال.

رئیس - راجع به فوریت این لایحه مخالفی هست؟(اظهاری نشد)

پس رأی می‌گیریم در فوریت این لایحه آقایانی که موافقند با فوریت این لایحه قیام نمایند. اکثریت است حالا مجدداً باید رأی می‌گیریم در این که در همین جلسه مطرح مذاکره شود آقایانی که موافقند که این لایحه در همین جلسه مطرح مذاکره شود قیام نمایند. (اغلب قیام نمودند)

رئیس - اکثریت است در کلیات این لایحه آیا مخالفی هست؟ ]اظهاری نشد[ پس رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند که شروع در مذاکره مواد این لایه بشود قیام نمایند اکثریت است ماده اول را بخوانید.

]مجدداً ماده اول لایحه قرائت شد[

افتخارالواعظین- برای آن که در موقع رأی دادن تکلیف آخری قطعی خودمان را بدانیم از وزیر امور خارجه سؤال می‌کنم که با این معنی که در اینجا نوشته شده است که از برای سلطان بیست هزار فرانک و از برای دو نفر نائب بیست و چهار هزار فرانک این چیزی است قطع شده است و ابداً گفتگویی در آن نیست یا این که اگر مجلس شورای ملی در این گفتگو بکند و تغییری بدهد قابل پذیرفتن هست.

وزیر امور خارجه - ‌در اول جلسه که عرض کردم به این مبلغ قطع شده به کمتر از این مبلغ مقدور نیست.

رئیس -‌ دیگر مخالفی نیست (اظهار نشد) رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند یا ماده اول به طوری که خوانده شد ورقه سفید خواهند داد.

(رأی گرفته شد آقای حاج میرزا رضاخان اوراق رأی را به عدۀ (69) ورقه سفید احصاء نمود)

]آقایانی که تصویب کردند[ آقا شیخ رضا. آقا شیخ ابراهیم. صدرالعلماء. نجات. سلیما میرزا. هشترودی. معتمدالتجار. آقا میرزاعلی اصفهانی. آقا شیخ علی شیرازی. ذکاءالملک انتظام‌الحکما. دکتر لقمان. حاج محمد کریم خان. متین السلطنه. حاج شیخ اسدالله. ادیب‌التجار. دکتر حاج رضاخان. حاج سید نصراله دکتر حیدر میرزا – آقا میرزا ابراهیم قمی. لسان‌الحکما. حاج مصدق‌الممالک. ابوالقاسم میرزا. حاج شیخ علی. رکن‌الممالک. حاج وکیل‌الرعایا. منتصرالسلطان. آقا سید محمدرضا علی‌زاده. آقا میرزا داود خان. آقا میرزا احمد آقا سید حسین اردبیلی. بهجت. آقا سید جلیل. آقا میرزا رضای مستوفی. آقا سد محمدرضای همدانی. سعیدالاطباء. آقا میرزا مرتضیقلی خان ارباب کیخسرو. افتخارالواعظین. معدل‌الدوله. آقا شیخ غلامحسین. طباطبایی. آقا میرزا قاسم خان. فرزانه. اعتصام‌الملک. حاجی آقا. آقا شیخ حسین. معاضدالملک. آقا میرزا ابراهیم خان. عزالملک . آقا میرزا رضاخان. شیبانی. وحیدالملک. آدینه محمدخان. معززالملک. محمد هاشم میرزا . حاج سید ابراهیم. حاج عزالممالک. ضیاءالممالک. حاجی شیخ‌الرئیس. فهیم‌الملک.

رئیس - ‌به اکثریت (69) رأی تصویب شد ماده دویم را بخوانند.

]مجدداً ماده دویم قرائت شد[

رئیس - آقای لواءالدوله مخالفید؟

لواءالدوله - بله خواستم عرض کنم در هیچ قانونی تابع پر متبوع خودش فاضل نمی‌شود شما به وزرا حقوق می‌دهید پانصد تومان به اینها می‌دهید دو هزار و پانصد فرانک تقریباً پانصد و شصت تومان ما سابقه هم داریم سابق می‌دانیم مثل قزاقخانه و بلژیکی‌ها در اینجا مستخدم بودند در بین آنها در قزاقخانه سرهنگ دارند کاپیتان دارند و همین طور صاحب‌منصب‌های دیگری در اول هم مخالف بودم یعنی ماهی هزار هزار فرانک حقوق والّا در اصل مطلب هیچ کس مخالف نیست هیچ عاقلی مخالفت نخواهد کرد اما در میزان حقوق آنها مخالفت دارم

+++

 بنده نمی‌دانم ما این بخشش را از کجا پیدا کرده‌ایم با این بودجه که داریم و مخارج ما می‌بینیم که از ممالک خارجه بیشتر شده و بودجه‌مان باقی دارد حالا عوض این که محلی برای این کسر بودجه پیدا بکنیم هی علی‌الاتصال اینها را از مجلس تصویب می‌کنیم یک وقت می‌بینیم که تقریباً بیست کرور و سی کرور باقی داریم.

حاج وکیل‌الرعایا - بنده مملکت را خیلی محتاج به استخدام مستخدمین می‌دانم و بدون این که مملکت ما یک ترتیب اداره پیدا کند هیج بودجه نمی‌تواند مملکت را اداره کند مگر از راه علم و اداره کردن چون استفاده بودجه همیشه بسته است به حسن اداره و این هم نتیجه آرزویی است که ما در این هیجده ماهه که عمر مجلس را صرف کرده‌ایم داشته‌ایم و در این موقع هم لازم می‌دانم که تبریک بگویم به مجلس که موقعیت حاصل کرده است به این که آنها را جلب کرده است به مملکت خودمان که برای خدمت به مملکت.

رئیس- گویا دیگر لازم نباشد که در این باب مذاکره کنیم.

ارباب کیخسرو - بنده یک سؤالی داشتم

رئیس - نوبت شما هم هست فرمایید.

ارباب کیخسرو - بنده می‌خواستم از آقای وزیر امور خارجه سؤال کنم که در باب مخارج مسافرت اینها چه قراری داده‌اند چون آن هم جزء خرج است باید معلوم باشد.

وزیر امور خارجه - برای میزان مخارج مسافرت آنها چنانچه در موقع استخدام مستخدمین آمریکایی عرض کردم آن مقدار مخارج مسافرت را باید به تصویب وزرا واگذار کرد گمان می‌کنم برای مخارج مسافرت آنها هر کدامی دو سه هزار فرانک بیشتر نشود و آن را وزرا به قدری که مقرر است می‌پردازند.

رئیس - اگر بنا باشد مذاکره کنیم نوبت شما نیست نوبت آقای معززالملک است و آقای معززالملک بفرمایید.

معززالملک - بنده موافق نیستم. (به چند نفر دیگر از طرف رئیس اجازه داده شد و اظهار موافقت کردند.)

رئیس - آقای حاج آقا حالا نوبت شماست بفرمایید.

حاج آقا - بنده موافق بودم فقط یک سؤالی از آقای وزیر امور خارجه داشتم.

رئیس - اگر موافقید که رأی خواهیم گرفت

حاج آقا - بنده فقط یک سؤالی داشتم و باید سؤال خودم را بکنم.

رئیس - اگر بخواهید همین طور هی سؤال بکنید و توضیح بخواهید که نمی‌شود رأی بگیریم رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند با ماده دویم ورقه سفید خواهند انداخت برای این که اتلاف وقت نشود از حالا عرض می‌کنم یک دفعه دیگر رأی خواهیم گرفت اوراق رأی را حاضر کنید.

(رأی گرفته شد و آقای حاج میرزا رضاخان اوراق رأی را احصا نمود از این قرار ورقه سفید 68).

رئیس - به اکثریت (68) رأی ماده دویم دهندگان.

حالا مذاکره در کلیات است اسامی رأی‌دهندگان.

ذکاءالملک. متین‌السلطنه. لسان‌الحکما. میرزا محمد نجات. انتضام‌الحکما. قشقائی . دکتر علی‌خان. منتصرالسلطان. میرزا داودخان. میرزا احمد قزوینی . آقا شیخ ابراهیم زنجانی . حاجی شیخعلی خراسانی . هشترودی . حاج سید نصرالله ابوالقاسم میرزا. علی‌زاده. دکتر لقمان. مصدق‌الحکما. شیخ‌الرئیس. آقا شیخ رضای دهخوارقانی. صدرالعلماء . خراسانی . دکتر اسمعیل‌خان . آقامیرزا رضای مستوفی . وحیدالملک. سلیمان میرزا . آقا سید حسین اردبیلی . میرزا علی اصفهانی . معتمدالتجار . ادیب‌التجار . شیخعلی شیرازی شیبانی . میرزا ابراهیم قمی. وکیل‌الرعایا . مرتضی قلی‌خان . حاج شیخ اسدالله. دکتر حاج رضاخان. دکتر حیدر میرزا . آقا سید جلیل . رکن‌الممالک. آقای مساوات. ارباب کیخسرو طباطبایی. سید محمد‌رضای همدانی. معدل‌الدوله. حاجی آقا اعتصام‌الملک. میرزا قاسم خان. آقای مدرس ناصرالاسلام. معززالملک. نجم‌آبادی. محمد‌هاشم میرزا. مشیرحضور. افتخارالواعظین . سعیدالاطباء. فرزانه . عزالملک. آقای شیخ غلامحسین. میرزا رضای نائینی. عزالممالک. حاجی میرزا رضاخان. معاضدالملک. فهیم الملک . ضیاءالممالک. آقا محمد بروجردی. آقا شیخ حسین یزدی.

رئیس - مخالفی در کلیات این لایحه هست (اظهار شد کسی مخالف نیست).

رئیس - رأی می‌گیریم به مجموعه این لایحه که متضمن دو ماده است به صورتی که تصویب شده آقایانی که موافق هستند ورقه سفید خواهند انداخت.

(رأی گرفته شد آقای حاج میرزا رضاخان اوراق رأی را احصا نمودند).

رئیس - به اکثریت (68) رأی تصویب شد. (اسامی رأی‌دهندگان) محمد‌هاشم میرزا. وحیدالملک . شیخ رضای دهخوارقانی . دکتر علی خان. حاج شیخ‌الرئیس. لسان‌الحماء. دکتر اسمعیل خان. رکن‌الممالک. نجات. آدینه محمدخان هشترودی. شیخ ابراهیم زنجانی . صدرالعلماء. انتظام‌الحکما . دکتر حیدر میرزا. دکتر لقمان معتمدالتحار. میرزا علی اصفهانی. ادیب‌التجار . شیخعلی شیرازی. ذکاءالملک. حاج سیدنصرالله بهجت. شیخ حسین یزدی. مصدق الممالک. شیبانی . متین‌السلطنه . قشقایی . میرزا ابراهیم‌خان قمی . سادات علی‌زاده . دکتر حاجی رضاخان. حج شیخ‌علی خراسانی اردبیلی. منتصرالسلطان. میرزا احمد قزوینی. سعیدالاطباء . مرتضیقلی‌خان . افتخارالواعظین. سید محمد‌رضای همدانی . آقا محمد بروجردی . آقا سیدجلیل . وکیل‌الرعایا . میرزا داودخان . ابوالقاسم میرزا . میرزا رضای مستوفی . ناصرالاسلام . معززالملک . میرزا مرتضیقلی خان . حاج شیخ اسدالله . مشیر حضور . میرزا قاسم‌خان. اعتصام‌الملک .آقا شیخ غلامحسین. ضیاءالممالک. عزالملک . ارباب کیخسرو. حاج آقا طباطبایی. آقا میرزا ابراهیم‌خان .عزالممالک . فرزانه .معدل‌الدوله . نجم‌آبادی. فهیم‌الملک. حاج میرزا رضاخان . معاضدالملک.

رئیس - لایحه مخارج وجه استقراضی راپورتی از کمیسیون قوانین مالیه داده شده است خوانده می‌شود بعد شروع به مذاکرات خواهد شد. (راپورت به عبارت زیر قرائت شد)

راپورت کمیسیون قوانین مالیه به تاریخ 18 جمیدی‌الاولی 1329 کمیسیون یک ساعت به غروب مانده با حضور آقایان وزیر جنگ وزیر داخله وزیر مالیه تشکیل در خصوص فقرات اول و پنجم ماده اول راپورت سابق کمیسیون بودجه ]11[ شهر جاری راجع به مخارج وجه استقراض مذاکره نمود و به ترتیب هزار تومان اعتبار برای مصارف قشونی تخصیص داده می‌شود به ترتیب ذیل خراسان و سیستان .بروجرد . لرستان . عربستان. کردستان .کرمانشاهان . بنادر .فارس مبلغ مزبور از بودجه کل قشونی تنکو رئیس برگشت خواهد کرد.

(2) یکصد و پنجاه هزار تومان اعتبار برای حقوق عقب افتاده سنه ایت ئیل قشون.

پنجم تتمه وجه استقراض یکصد و بیست و پنج هزار تومان برای حقوق عقب افتاده سنه ایت ئیل امنیه و نظمیه تخصیص داده می‌شود.

وحیدالملک - در این ماده بنده بعضی توضیحات می‌خواستم که خود آقای وزیر جنگ آن توضیحات را بدهند چون راجع بود به افراد قشونی که در اینجا تعیین شده است و حالا که تشریف ندارند نمی‌دانم که جواب را خواهد داد به جای ایشان.

فهیم‌الملک - ]مخبر کمیسیون قوانین مالیه[ بنده اول می‌خواستم آقای وحیدالملک ایراداتشان را بفرمایند چون در کمیسیون مذاکره شد که به علاوه سایر وزرا هم تشریف دارند شاید توضیحاتی که می‌خواهند داده شود.

وحیدالملک - بنده عرض نکردم ایراد دارم عرض کردم بنده بعضی توضیحاتی خصوصی در این موضوع دارم گمان نمی‌کنم سایر وزرا که حاضر هستند بتوانند توضیح بدهند چون راجع است توضیحات بنده به جزئیات افراد قشونی.

وزیر مالیه - سایر وزرایی که حاضر هستند باید بتوانند که توضیحاتی که می‌خواهید چیست شاید بتوانند جواب بگویند توضیحاتی که می‌خواهید بفرمایید تا بدانیم که چیست.

وحیدالملک- بنده عرض کردم توضیحات بنده راجع است به افراد قشونی که از مجلس مخارج آن را تقاضا می‌کنند و آن توضیحات خصوصی است و راجع است به وزیر جنگ.

+++

رئیس - این طور که نمی‌شود سؤال و جواب کرد توضیحات خودتان را بخواهید اگر توانستند که جواب می‌دهند اگر نتوانستند که موکول می‌شود به حضور خود وزیر جنگ.

وحیدالملک - چهار لایحه در این موضوع طبع و توزیع شده است اولی مورخه ]4[ صفر 1329در آن لایحه تقاضای مخارج شده است برای 15628 نفر قشون از برای فارس آذربایجان استرآباد بروجرد – لرستان عربستان و بعد در پیشنهاد مورخه 19 ربیع‌الثانی هیئت وزرا از برای این عده قشون (15628) نفر دو کرور و دویست و چهل و سه هزار کسری تقاضا شده است و راپورت مورخه هیجدهم ربیع‌الثانی کمیسیون قوانین مالیه سه کرور تومان از برای همین عده قشون تقاضا می‌کند که تقریباً دویست و پنجاه و شش هزار تومان علاوه بر این مبلغ شده است و بعد از راپورت یازدهم جمادی‌الاولی کمیسیون از برای همین عده قشون باز سه کرور تومان تقاضا شده است ولی به ترتیب آنها فرق کرده است کردستان کرمانشاهان و بنادر و فارس بر مراکزی که ذکر شد در راپورت اولی افزوده شده ولی خرج همین سه کرور تومان این که (256000) تومان اضافه است پیشنهاد وزرا و در راپورتی که دیروز طبع و توزیع شده است دو کرور و سیصد و پنجاه و هفت هزار تومان برای ما صرف یازده هزار اظهار شد پانزده هزار تومان است بلی سهو در چاپ لایحه شده است برای مصارف پانزده هزار و هفتصد نفر قشون تقاضا می‌شود در همین راپورت هم باز کردستان و کرمانشاهان بنادر و فراس ضمیمه شده است در یکی از راپورت‌ها یعنی راپورت خود هیئت وزرا می‌گویند که این عده قشون فوق‌العاده خواهد بود برای نقاطی که ذکر شد در دو راپورتی که اخیراً طبع و توزیع شده است هیچ اسمی از فوق‌العاده برده نمی‌شود و این قشون را از قشون عادی دولتی قرار داده‌اند این چهار راپورت است و تقریباً چهار و پنج مواد ناقصی پیدا می‌کند بنده می‌خواستم از وزیر جنگ سؤال کنم که این نقشه که اول کشیده شده است و راپورتش در چهارم صفر داده شده است این نقشه از روی چه ترتیبی کشیده شده یک نقشه فوق‌العاده است برای آسایش مملکت یا این که خیر یک ترتیب برآوردی است که تخمین است از برای قشون ساخلوهای این محل‌ها اگر یک ترتیب علمی است و یک ترتیب فوق‌العاده پس این را چطور در راپورت‌هایی که بعد ذکر می‌‌شود همان عده را ذکر کرده‌اند ولی ترتیب آن را حسب‌العاده قرار داده‌اند و اگر خیر راجع است به ساخلوی محل به یک ترتیب علمی پس در آن دو راپورت اولی چطور آنها را فوق‌العاده قرار داده است و در سؤالی که بنده در شور لایحه اول که ناقص ماند گفتم آقای وزیر جنگ فرمودند که اغلب اینها فوق‌العاده است پس توضیحاتی که بنده می‌خواستم عرض کنم راجع می‌شود به جزئیات همین نقشه اقلاً به همین دو نکته که آیا این نقشه نقشه فوق‌العاده‌ای است یا این که تخمین و برآوردی است و ثالثاً این که چطور شده است که تقاضاهای خرج این قدر فرق کرده است در یک جا خود وزرا در لایحه مورخه 19 ربیع‌الثانی دو کرور ودویست و چهل و سه هزار و کسری تقاضا کرده‌اند و در راپورت کمیسیون قوانین مالیه که یکی دو روز قبل از آن توزیع شده است و انتشار یافته است به تاریخ 18 شهر ربیع‌الثانی سه کرور تقاضا شده است دویست و پنجاه و شش هزار تومان از تقاضای وزیر زیادتر است و در راپورتی که اخیراً از برای ما طبع و توزیع شده است از برای پانزده هزار و هفتصد نفر قشون که یک عده اضافه شده است قریب سه نفر دو کرور و سیصد و هفتاد و پنج هزار تومان تقاضا شده است بنده پیش خود چنین تصور می‌کنم که این یک تخمینی است و اگر از یک ترتیب علمی بود این طور اختلاف پیدا نمی‌کرد و تفسیر در تقاضای وجه به هم نمی‌رساند اگر فی‌الحقیقۀ این یک تخمین و یک ترتیب حسب‌العاده است فی‌الحقیقه نمی‌توانید ما را مطمئن بکنید به توسط این مبلغ که ما از محل استراس می‌دهیم بتوانیم یک ضمانت کاملی از امنیت مملکت بکنیم بنده عرض نمی‌کنم مملکت ما در یک حالتی است که یک امنیت فوق‌العاده لازم دارد ولی اگر به یک طریقی است که یک امنیت فوق‌العاده لازم داریم باید یک نقشه برای محل این اسنقراس بکشیم که به واسطه آن مناقصه بتوانیم آسوده باشیم که یک خدمتی از برای آن امنیت کامل به عمل آمده باشد و الّا محل‌های بودجه فوق‌العاده از برای نقشه‌های تخمین و حسب‌العاده یک چیز فوق‌العاده می‌شود در اینجا می‌گویند که این مبلغ از بودجه متعارفی برگشت خواهد کرد بنده هم یقین دارم که این طور خواهد بود از بودجه برگشت خواهد کرد ولی باید دانست که یک محل فوق‌العاده که حالا از برای جمع بودجه پیدا شده است و یک وجه نقدی که در دست داریم این را به مصارف نزنیم حتی در مصارف قشونی حتی در زمینه مملکت که مطمئن نباشیم که آن خرج آن محل فوق‌العاده یک نتیجه صحیح کامل برای ما داده است پس بنده با وجود این که بر ضد این خرج نیستم و موافقت دارم با خرج‌هایی که از برای امنیت مملکت از طرف وزرا تقاضا بشود در صورتی که آن ضدیت را ندارم با یک چنین نقشه که در مدت دو ماه پیش از آن که از مجلس شورای ملی بگذرد چهار وجه و چهار صورت پیدا می‌کنند با این اطمینان نداریم و با یک چنین نقشه نمی‌توانیم آن فایده که ضمانت آن هیئت را بکند تصور می‌کنک داشته باشد و استدعا می‌کنم از اولیای امور اگر ممکن است حالا که پول در جای خودش هست و ما هم این تصویب را می‌کنیم و بهترین تصویبی است که ما از محل این استقراض خواهم کرد یک نقشه صحیح علمی از برای این سه کرور یا هر قدری که می‌خواهیم به وزارت جنگ داده شود کشیده شود و پیشنهاد مجلس نمایند و مطمئن باشیم که فی‌الحقیقه مقصد تمام ما وکلا به عمل آمده باشد.

وزیر داخله - بله ایراداتی که آقای وحیدالملک فرمودند صحیح است تقریباً سه چهار فقره در آنجا تغییر پیدا شده است کابینه سابق بنا به ملاحظاتی که آن وقت داشته است تصور کرده است که از وجه استقراض لازم است از برای (15328) نفر قشون از استقراض به فوریت پول داده شود که آن عده قشون در نقاط که در لایحه اول ذکر شده است تدارک بشود و حاضر بشود برای تأمین مملکت و مخارج آن را هم سه کرور و شصت و دو هزار تومان تقریباً در لایحه که فرمودند برآورد کرده بودند سالیانه بعد از سه چهار ماه که کابینه حاضر روی کار آمد یک تقسیم دیگری از وجه استقراض کردند برای حقوق عقب افتاده و در آن تقسیم یک کرور منظور کرده بودند لهذا سه کرور و شصت و دو هزار تومان باقی نداشتند برای قشون بدهند و آنجا دو کرور و کسری معین کرده بودند ولی نه در نقشه تغییراتی داده نشده است نظر دولت هم تا به حال همیشه همان بوده است ولی به واسطه مقتصیات و مصلحت مملکتی و به واسطه پارۀ ظهورات یکی دو نقطه بر این لایحه اخیر افزوده شده است نه خود ما هم و یکی در جای دیگر افزوده‌اند ولی عده همان پانزده هزار و ششصد و بیست و هشت نفر است که در ترتبیت سندی بر یکاد جدید (15701) نفر منظور شده است برای چه ذمه بودند از بابت و چه استقراض برای 5600 نفر از وجه استقراض داده شود معلوم است قشونی که امروز دولت دارد منحصر نیست به این 15600 یا هفتصد نفر معلوم است قشونی که امروز دولت دار مصمم است در تمام نقاط مملکت حاضر بکند چهل هزار نفر است و بودجه‌اش را هم منحصر به کرور نیست چنانچه البته به نظر مجلس هم در موقعش خواهد رسید ولی یک مصلحقانی را به صورت را آراء ده بود به آن کابینه سابق و همچنین به کابینه حاضر در اینجا که ملاحظه بود در تعیین این نقاط یکی آن که در اینجا بعضی نقاطی را معین کرده بودند که در آنجاها تا سه ماه چهار ماه از سال گذشته مالیات محلی آن وصل نمی‌کند که به خرج قشون بدهد یکی هم ملاحظه اهمیت موقع این ملاحظه تواماً آن نقشه را که کابینه سابق منظور داشته است و کابینه حالیه هم همان را منظور می‌دارد آن نقشه را حاصل کرده ولی بعد در کمیسیون قوانین مالیه در خصوص یک کرور برای تأدیه حقوق عقب افتاده مذاکره کرده و از کابینه خواستند که یک قدری در این باب تخفیفی حاصل شود یعنی تخفیف به این مباشرت که یک قدری از بقایای محلی برای این که حقوق عقب افتاده امنیه و نظمیه قشون باید داده شود ولی در مقابل چون از بقایای عقب افتاده است مثل هم هست در کابینه چنین صلاح دانستند که یک مقداری از این یک کرور را در اینجا بیفزائیم بر همان قشونی که بعد از این مرتیب خواهد شد یعنی برای همان 15700 نفر و یک مقداری بماند از برای حقوق عقب افتاده است یک مقداری داده شود و بعد برود هر چه وصول شد از آن بقایای محلی داده شود این بود که عوض سه کرور شصت دو هزار تومان و عوض دو کرور و شصت سه هزار تومان که در لایحه دویم آراء شده بود سه کرور در لایحه سیم نوشته شده بود ولی در آن لایحه وقتی که در کمیسیون قوانین مالیه نظر کرده بودند تصور کرده بودند که دویست و هفتاد هزار تومان می‌ماند ولی بعد از آن که به دقت رسیدگی و

+++

 به تفسیر لیره به قرآن رسیدگی شد معلوم شد که یک صد و چهل و نه هزار تومان می‌ماند نه دویست و پنجاه هزار تومان به این ملاحظه مستلزم این تغییرات شد یعنی به این منظور که اینجا نوشته شده است سه کرور و دویست و پنجاه هزار تومان که داده می‌شود به قشون چه از بابت حقوق پس افتاده چه از بابت حقوق آتیه از برای تقسیمی که اینجا ذکر شده است ولی کلیه این تغییرات چه در مبلغ چه در نقاط آن هیچ نقشه اصلی اساسی دولت را تغییر نمی‌دهد چنانچه عرض کردم یک عده قشون را نسبت به اهمیت در نقاط مختلفه تقسیم خواهد کرد ولی نظر به اهمیت پاره نقاط به طوری که عرض کردم که شاید در آن نقاط یا 2 سه ماه از سال گذشته مالیات محلی به قدر کفایت وصول نشود و نتواند آن مالیات را به قشون ساخلو آنجا بپردازد و از طرف دیگر هم چون دولت مصمم است که مثل سابق بگذرد حقوق قشون در ماه 3 ماه 5 ماه 6 ماه 10 ماه عقب نیفتد که در اطراف پول دولت از بین برود و هم از وجود قشون آن خدماتی که منظور است به عمل نیاید چون این را مصمم است و می‌خواهد قشونی را که درهر نقطه دارد ماه به ماه پولش را بدهد نظر به آن نقاطی که شاید دو ماه سه ماه از سال گذشته مالیات آنها وصول نشود نظر به آن نقاط از مجلس اعتبار می‌خواهد در وجه استقراضی و در لایحه‌های سابق کردستان سیستان کرمانشاهان خراسان منظور شده بود برای این که از لایحه اولی 5 ماه پیش از این بلکه بیشتر ترتیب داده شده بود پاره مقتضیات ظاهر شد و لزوم این را فهماند که باید در این نقاط هم به فوریت قشون برود و پولش از وجه استقراض داده شود و بالاخره برسد مطلب به آنجا که دولت برای تأمین مملکت چهل و دو هزار قشون لازم دارد و حقوق آنها را هم نه این که  از فرار سابق یعنی اهی هفت هزار و ده شاهی خواهد پرداخت بلکه مطابق ترتیبی که از یک سال و نیم به این طرف مرعی و مجری است حقوق آنها را خواهد پرداخت پس این یک بودجه خواهد داشت مطابق همین ترتیب جدید که از نظر مجلس شورای ملی خواهد گذشت ولی در این نقاط که پانزده هزار و هفتصد نفر را می‌خواهد حاضر بکند و بودجه آن را هم از وجه استقراض اعتبار می‌خواهد.

آقا شیخعلی شیرازی - عرض می‌شود به اعتقاد بنده خوب است که اصل این محل‌ها را تبیین بکنند به جهت این که شاید یک محلی پیدا شود که در این بین که ضورت اقتضا کند که یک مقدار قشون به آنجا اعزام شود پس این مقدار به جهت این است همه مملکت و این مبلغ را اعتبار برای این مقدار قشون نخواهند دیگر اسم بردن این نقاط به نظر بنده ضروری است.

وزیر داخله - بله اسم بردن این نقاط اولاً برای تفتیشی که لایحه‌اش به مجلس خواهد آمد یک سهولتی نشان می‌دهد و برای سایر نقاط هم که اسم برده شده است دولت معلوم است آنها را بی‌قشون نخواهد گذاشت چنانچه حالا هم در آنجا هست و از این که آن نقاط را اسم برده است لازم نمی‌آید که این عده قشون را به آن نقاط که اسم برده دوخته خواه شد و به جای دیگر حرکت نخواهد کرد منتهی مرکز آن عده قشون آن نقاط است و هر وقت لازم بداند می‌تواند به هر نقطه که لازم می‌داند از آن نقاط سیر بدهد به آن قناط لازمه و باز برگرداند به همان نقاط اولیه.

وحیدالملک- بنده خیلی ممنونم از آقای وزیر داخله که فی‌الحقیقه بعضی توضیحات مثل این که خودشان وزیر جنگ باشند به بنده دارند ولی گویا یکی دو نکته از عرایض بنده بی‌جواب ماند در لایحه اول که پانزده هزار و ششصد و بیست و هشت نفر قشون تقاضا شده است از روی یک نقشه معنی است که در هر جا نفرات و استعداد فوق‌العاده که باید از این وجه تهیه شود ذکر کرده‌اند و باید هم ذکر کنند بنده مخالفم با این که یک وجهی تقاضا شود از مجلس شورای ملی بدون این که مجلس بداند از برای چه محلی این پول تصویب می‌شود مخصوصاً راجع به استعداد مملکتی فرضاً تمام جزئیات امور جنگی چقدر سواره چقدر توپخانه چقدر موزیکانچی و امثالش چقدر و از روی این نقشه برای 6 و 7 محل فوق‌العاده پانزده هزار سری نفرات قشون معین شده است ولی برای این عده در دو لایحه‌اش همین مرکز نقاط هست ولی در دو لایحه دیگر سه نقطه افزوده شده است ولی باز در اینجا اگرچه مذکور هم نیست ما می‌فهمیم که از روی همان نقشه اولی مورخه 4 صفر این تقاضا می‌شود بنده می‌خواستم این جواب را بلکه خود وزیر جنگ بدهد که چه فکری کرده‌اند از برای این مسئله فی‌الحقیقه اگر آن جزئیات نفرات را که در آن راپورت اولی است جز بدهند چطور این پانزده هزار نفر این طور کش می‌دهم به نقاط دیگرش کردستان از روی این بدون این که هیچ چیزی روی کاغذ بیاید و همان عده نفرات باشند بنده قانع شدم از جوابی که آقای وزیر داخله دارند راجع به مبلغ آن مبلغ از روی تتمه باقی مانده قرض بعضی تغییرات پیدا کرده است چنانچه عرض کردم هر گونه تصویبی که راجع به یک نقشه صحیحی که راجع به تحصییل یک امنیت تمام مملکت باشد حاضر هم هستیم تصویب بکنیم ولی همین قدر می‌خواستم بدانم چطور شده است که عده نفرات این نقشه به جای خودش باقیست ولی نقاط افزوده شده است و آن وقت فوق‌العاده و حسب‌العاده هم در آن واحد ذکر شده است آن روز آقای وزیر جنگ فرمودند این قشون فوق‌العاده و سیار خواهد بود و در نقشه اولی هم همین‌ طور است و ما هم این طور می‌فهمیم ولی در نقشه‌های دیگر حسب‌العاده شده است به طوری که همان عده قشون به نقاط دیگر هم برود بنده خیلی میل داشتم که مثل آن نقشه عده نفرات و عده ادوات فوق‌العاده که بنقاط مختلف می‌فرستند توضیح بدهند که تعیین و معلوم بشود تا این که ما بتوانیم از روی یقین یک رأی صحیح بدهیم.

فهیم‌الملک- بیشتر ایرادات آقای وحیدالملک راجع به راپورت‌های مختلفی که از کمیسیون داده شده است این چندان مسائل مهمه نظامی نیست که حضور نظامی مملکتی نیست که حضور وزیر جنگ لازم باشد آن صورت اضافه بر قوای نظامی مملکتی نیست شرح آن همان طور است که در ابتدا راپورت اولی کمیسیون نوشته شده است که دولت چهل هزار قشون مرتب باید از برای خودش تهیه بکند و بودجه آن را هم مجلس خواهد داد نهایت در بعضی نقاط به واسطه این که از برای وصول مالیات محلی و پرداخت حقوق آن قشون بعضی معذرورات و اشکالات در بین است ناچار است که برای استعداد و نگاهداری آن نقاط مجلسی غیر از محل عایدات معمولی معین بکنند که آنان محل حقوق قشون را منضماً برسانند و بعد از آن که مالیات‌های آنجاها را وصول کردند به مصارف سایر محل‌ها برسد در عرض این مدتی که این مطلب مطرح است اختلافات پیدا شد آن روزی که این لایحه به مجلس پیشنهاد شد می‌دانید که شیراز چقدر حال بدی داشت که از همین وجه یک مبلغی را گرفتند و فرستادند به شیراز ولی امروز شیراز آن حالت را ندارد آن روز لازم ندارد آن روز لازم بود که دولت لااقل پنج هزار یا هشت هزار قشون منظم و با یک حقوق فوق‌العاده غیر از محل مالیات شیراز در آنجا نگاهدارند که آنجا را امن کنند ولی امروز شیراز در کمال امنیت است قشون هم دارد ولی الوار و اشراری که در بعضی نقاط شیراز بودند رفتند به جای دیگر چنانچه روز خراسان و سیستان یکی از نقاطی بود که کابینه سابق گفتند آنجا هیچ خیری نیست و اهمیتی ندارد و مالیات آنجا به طور منظم وصول می‌شود و حقوق قشون آنجا را می‌دهد لکن در عرض این مدت اشراری که در نقاط دیگر بود؛ رفتند به نقاط خراسان و سیستان حالا باید یک استعداد علیحده برای آنجا تهیه شود آن روز به واسطه آن اغتشاشات مازندران و نقاط دیگر کابینه سابق لازم می‌دانست یک مرکزی در شاهرود داشته باشد همان طوری که فرمودند که در راپورت اولی نوشته شده است که بتوانند هم به استرآباد هم به مازندران هم به نقاط اطراف خراسان کمک برسانند و امروز می‌بینند اطراف مازندران آن اغتشاش چندی قبل را ندارد این است که در عوض خراسان و سیستان را ازو داند و همین طور برای کردستان و کرمانشاه حالا شاید از این نقاط هم به طوری که در آن صورت قبل نوشته شده بود کافی نباشد مثلاً برای آذربایجان در این صورت فوق‌العاده بیش از سه هزار کسری نوشته شده بود در صورتی که کلیه آذربایجان در این صورت فوق‌العاده بیش از شش هفت هزار قشون استعداد گویا لازم نداشته باشد ولی یک عده او را باید که از یک محل فوق‌العاده داده شود همین طور برای سایر نقاط هم این نظر بوده باز هم این لایحه و این تقیم اگر تعویق می‌افتاد یا به تعویق بیفتند ممکن است همین نقاط جاها ترتیبی پییش می‌آید که لازم بدانند در آنجا استعدادی فراهم کنند لیکن اگر هیئت دولت موفق شدند که از برای مخارج این قشون وجهی به دست بیاورند قشون خودشان را در جاهای لازم حاضر کنند می‌توانند از امنیت آنجا استفاده

+++

کنند و سایر نقاط را هم به واسطۀ آن مراکز امن کنند والّا معلوم است کاملاً موفق نخواهد شد این تغییراتی را که ملاحظه می‌فرمایید از سابق لاحق در راپورت‌های متفاوته کمیسیون حاصل شده است از این راه است اما از حیث تقسیمات همان صورتی که در ابتدا نوشته شده بود مجدد وزارت جنگ به کمیسیون آوردند و در آنجا ملاحظه شد که این پانزده هزار و هفتصد نفر را چطور تقسیم کرده‌اند نهایت نفرات قشون و تقسیمات نظامی راجع به مجلس نیست که رأی بدهد ترتیب و نقشه‌های نظامی یا قسمت‌های اردوبندی اینها راجع به وزارت جنگ است مجلس صلاحیت نظر داشتن به اردوکشی ندارد این در ضمن ترتیب آن چهل هزار قشونی است که دولت باید داشته باشد و به همان بیاناتی که ذکر شد این را از محل فوق‌العاده می‌دهند و از کلیه قشونی که چهل هزار نفر باشند کسر می‌کنند بقیه می‌ماند بیست و چهار هزار و سیصد نفر و این تقسیمات هم به حال خودش باقی است و تفاوتی پیدا نمی‌شود و نقشه هم که تعیین شده به حال خودش باقی است و تقسیمات هم صحیح است نهایت بعد از آن که اردوها تشکیل شد اگر در یک موقعی دولت محتاج شد می‌تواند از آن اردوی مرکزی به یک نقطه مجاور او را روانه بکند و بعد هم به جای خودش برگرداند چنان که در روی این راپورت آخری به اسم ذکر شده است در این مراکز اخیر باید فشون خودش را داشته باشد به طوری که اقای آقا شیخ‌علی شیرازی فرمودند نمی‌شود اسم نگذاشت و یا گفت سه کرور برای پانزده هزار قشون این صحیح نیست باید نقاط مرکزی معین باشد چه از نقطه‌نظر قانونی بودجه که باید ماده به ماده یا فصل به قصل تصویب بشود و چه به ملاحظه تفتیش یابد معلوم شود در چه نقاطی قشون خواهند داشت حالا برای ما تفتیش که سهل است زیرا بدانیم در جه نقطه این پانزده هزار و ششصد نفر باید حاضر باشند اگر آنها را به یک نقطه سوق دادند باید پس از انجام مقصود مجدداً برگردند به جای خود و مرکز آن باید همان باشد که قرار داده شده.

رئیس - دیگر مخالفی نیست؟ رأی می‌گیریم.

معززالملک - اصلاح عبارتی دارم.

رئیس - بنویسید بفرستید.

معززالملک - چیزی نیست یک کلمه است عرض می‌کنم.

رئیس - بفرمایید.

معززالملک - اینجا در این راپورت آخر یک اشتباهی شده است نوشته شده است بنادر فارس در صورتی که در آن راپورت‌های اولی نوشته شده بود فارس و بنادر نوشته شود که تصور نکنند که مراد فقط همان بنادر فارس است و حال آن که مقصود فارس و بنادر است.

فهیم‌الملک - در راپورتی که از طرف هیئت رئیسه خوانده شد فارس؛ بنادر نوشته شده بود.

رئیس - رأی می‌گیریم به این ماده اول آقایانی که موافق هستند ورقه سفید خواهند انداخت (اوراق رأی و آقای حاج میرزا رضاخان احصاء نمود و اوراق سفید را به ماده 49 و اوراق آبی را به عدۀ 18 اعلام نموده (اسامی تصویب کنندگان) متین‌السلطنه. شیبانی . هشترودی. لواءالدوله. معززالملک. آقا میرزا علی اصفهانی. آدینه محمدخان . انتظام‌الحکما. حاج محمدکریم‌خان . ادیب‌التجار دکتر اسمعیل خان. آقا شیخ‌علی . ذکاءالملک حاج سیدنصرالله. حاج دکتر رضاخان. دکتر حیدر میرزا. آقا میرزا ابراهیم قمی. رکن الممالک. حاجی وکیل‌الرعایا. حاج شیخ‌علی . آقا میرزا رضای مستوفی. لسان‌الحکما. حاج آقا عزالملک. عزالممالک. آقا میرزا مرتضیقلی خان. حاج شیخ اسدالله بهجت . آقا محمد ناصرالالسلام . اعتصام‌الملک . طباطبایی . آقا سید محمدرضای همدانی . ارباب کیخسرو حاج میرزا حاج سید ابراهیم. سعیدالاطبا. افتخارالواعظین .حاج میرزا رضاخان. معدل‌الدوله. مشیر حضور آقا شیخ حسین. فرزانه محمدهاشم میرزا. آقا میرزا ابراهیم‌خان. فهیم‌الملک. معاضدالملک . اسامی ردکنندگان سلیمان میرزا آقا میرزا محمد نجات. آقا شیخ ابراهیم زنجانی. دهخوارقانی وحیدالملک مساوات آقا میرزا داودخان آقا میرزا احمد. آقا سید جلیل. حاج محمدصادق آقا سیدحسین اردبیلی. آقا سید حسین کزازی. ضیاءالممالک. آقا شیخ غلامحسین. ابوالقاسم میرزا آقا شیخ مهدی نجم‌آبادی. ترتبیت صدرالعلما.

رئیس - به اکثریت 49 رأی ماده اول تصویب شد.

وحیدالملک - یعنی فقره اول.

رئیس - ماده اول ماده پنجم خوانده می‌شود. (ماده پنجم به عبارت ذیل قرائت شد).

تتمه وجه استقراض تا یکصد و بیست و پنج هزار تومان برای حقوق عقب افتاده سنۀ ایت ئیل امنیه و نظمیه تخصیص می‌‌شود.

وحیدالملک- بنده گمان می‌کردم آن فقره ثانی ماده اول هم باید جداگانه مذاکره شود و رأی بگیرند ول گذشت.

رئیس- خوب بود تقاضا می‌کردید که تجزیه شود بنده که خودم نمی‌توانم تجزیه کنم اگر تقاضا می‌کردید تقسیم می‌کردیم به دو قسمت جداگانه هر کدام را رأی می‌گرفتیم حالا که نشده است گذشته است.

وحیدالملک - چون هر دوی این دو فقره راجع می‌شود به حقوق عقب افتاده و بنده از اول که مذاکره این لایحه و مخارج به میان آمد ضد بودم با هر گونه پرداخت این وجوه برای مخارج گذشته و این ماده یکی از آن فقرات است در همان ماده که ما الان رأی دادیم قریب سه کرور بودجه جمع افزوده می‌شود که باید از بودجه مخارج تنگوزئیل اصل برگشت کنند و از این سه کرور محل هر چه هم در این چند ماده اول سال حصول نشود باز آن قدر حصول خواهد شد که بتوان این مبلغ جزئی که یک صد و بیست و پنج هزار تومان است از آن محل عاید شود و به آن محل خرج شود خواهند فرمود که این مخارج فوری است یعنی نظمیه‌ها و امنیه‌های اطراف این حقوق را لازم دارند تا این که بتوانند دو تکالیف خدمتی خودشان حاضر باشند بنده ایراد نمی‌کنم تصدیق می‌کنم ولی ممکن است دولت این کار را بکند که یک پول نقدی که دارد در خزانه از آن پول نقد بدون این که یک تقاضای جدایی از مجلس بکند که در خزانه دارد یک وجه فروش لازم دارد آن خرج فوری را بپردازد و بعد از محلی که وصول شده بگیرد به جای آلوچه که خرج شده بگذارد و این خیلی آسان است ممکن است که این یک صد و بیست و پنج هزار تومان از همان پولی که آلان پیدا می‌شود پرداخته شود دولت قرض بکند از همین محل و این وجوهی که لازم است فوراً پرداخته بشود و بعد از یکی دو ماه از همان محل سه کرور وزارت جنگ که عایدی پیدا می‌شود در مقابل یک صد و بیست و پنج هزار تومان بپردازد و این محل نقد به جای خود بماند از برای مخارج فوق‌العاده که باز از برای نظمیه و امنیه لازم‌ می‌شود و بنده یقین دارم که از برای این دو محل ما تا آخر سال بعضی مخارج‌های فوق‌العاده فوری لازم خواهم داشت دست به این پول نقد از برای پرداخت مخارج پستی افتاده نزنند اگر هم می‌خواهید آن را چنانچه عرض کردم به طریق قرض و عاریه باشد تا آن که از محل‌هایی که وصول می‌شود به جای آن بگذارند.

وزیر داخله - معلوم است که این استقراض فقط برای این شده است که در مملکت امنیت حاصل شود یعنی امنیت هست تکمیل شود مسائل تأمین عجالتاً به سه قسمت تقسیم است یکی قشون است یکی نظمیه است یکی امنیه است در طرق و شوارع چنانچه خاطر آقایان مسبوق است امنیه یکی از تأسیسات جدیدی است سابقاً هم به اسم فراسوران یک عده بود که آنها هم در ضمن بودجه وزارت داخله یک حقوق مختصری داشتند که غالباً رؤسا حیف و میل می‌کردند و به افراد نمی‌رسید و یکی دو سه نفر برای نمونه گاهی در بعضی جاها مرئی می‌شدند و چون ترتیبات حکومت و مسئولیت او و حقوق حکومت مخصوصاً یک ترتیب دیگری بود که لابد حکومت صحیح است یک طوری یا خوب یا بد اداره می‌کرد یا سوار شخصی داشت یا از همان سوار و استعداد آن چند نفر سوار را و امید داشت به حفظ نظم یا از ایلات و عشایر به هر ترتیبی که بود ولی از دو سال به این طرف که دولت قرار داده است در راه‌ها یک امنیه برقرار کند وقتی که این تأسیس را کرده‌اند چند نفر را به اسم صاحب منصب معین کردند که بروند در مراکز مختلفه فلان عده اشخاص را مستخدم بکنند و به آنها اسلحه بدهند و آنها مشغول خدمت باشند آنها هم رفته‌اند این کار را کرده‌اند ولی دولت نتوانسته است حقوقی که برای آنها معین کرده است ماه به ماه برساند و آنها به تفاوت محل از ده ماه و هشت ماه و هفت ماه چهار ماه تا اول حمل امسال از ولت طلبکارند معلوم است یک عده خدمتگذاری که ماه به ماه حقوق به آنها نرسد حالش چه می‌شود در بعضی جاها شاید اسبشان را گرو گذاشته‌اند نگاه دارند فروخته‌اند و در پارۀ محل‌ها هم صاحب منصب‌ها نتوانسته‌اند نگاهداری کنند بعضی هم قرض دارند چنانچه رئیس نظمیه چند جا الان به تجار معتبر مقروض هستند و پول قرض کرده‌اند و داده‌اند بیلیس و آنها را توانسته‌اند در زمستان و اوقات سرد در خدمت نگهدارند

+++

 این اختلاف حالی که دراین دو قسمت پیدا شده است معلوم است تولید یک اغتشاش می‌کند اولاً وزارت داخله می‌تواند از آن اشخاص به طوری که آنها موظفند خدمتی‌ که از آنها منظور دارد بخواهند از طرف دیگر همین مطالبات خودش یک مبحثی شده است امنیه دست از کار کشیده است و از راه‌ها آمده‌اند به شهر یا مزاحم حاکم هستند یا در تلگرافخانه متحصن هستند و معلوم است امنیه که راه‌ها بیایند تلگرافخانه متحصن شوند نمی‌توانند از عهده حفظ نظم برآیند و بالاخره باز یک طلبی از دولت می‌خواهند البته در این مدت حکام و رؤسای دولت به قدری که توانسته‌اند مانع شده در سر خدمت خودشان آنها را نگاه داشته‌اند ولی این مطالبه یومیه که افراد امنیه و نظمیه و صاحب منصبان از وزارت داخله می‌کنند واقعاً یک تزلزلی در کار مسئولیت آنها راه انداخته است حالا معلوم است از اول حمل یعنی از اول امسال دولت مصمم است که ماه به ماه حقوق آنها را بپردازد ولی یک سواری که هشت ماه و دو ماه طلبکار شده اسبش را فروخته است نتوانسته است نگاه بدارد و آمده است در شهر برای مطالبه حقوق هر قدر هم ماه به ماه حقوق او را برسانند او دیگر نمی‌تواند خودش به حالت خدمت مهیا کند و از عهدۀ خدمتی که به او رجوع شده است برآید و واقعاً بنده که در این دو ماه و چند روزی که در آنجا بوده‌ام دیده‌ام در این مسئله واقعاً یک نوع عجزی به وزارت داخله وارد می‌شود که هیچ نمی‌تواند کار بکند نمی‌شود یکی گفت که شما هشت ماه در سرما و گرما در طرق و شوارع و شهرها خدمت کرده‌اید حالا دو ماه دیگر صبر کنید مطالبه نکنید یا پنج ماه دیگر مطالبه کنید تا این که ما از بقایای محلی کی مالیاتی وصول بکنیم و به شما بدهیم اولاً مالیات امسال را هم هر قدر وزارت مالیه صرف مساعی کند همین قدر می‌توانید وصول بکند که مصارف همین خرج امسال برسد و وصول بقایای محلی هم همچو چیز سهلی نیست اگر سهل بود باقی نمی‌ماند و می‌توانست تا به حال وصول کرده باشد یک پولی لازم است که به کار امروز و فردا یا یک ماه و دو ماه دیگر نخورد باید مملکت آن امنیت کاملی را که لازم دارد آن را اقلاً که حال کرد آن وقت مالیات باقی مانده را وصول کند این را آقای وحیدالملک صحیح فرمودند چون حالا دولت یک وجهی در خزانه دارد می‌تواند از آن وجه به حقوق عقب افتاده بدهد بعد وصول بکند و به جای آن بگذارند اما در ترتیب تفتیش یک ترتیبی را در آن تفتیش خود دولت منظور کرده است که از وجه استقراض و چیزی که از برای یک محل تخصیص کرده است دیگر به مصرف دیگری نرساند این را برای استحکام عمل خودش دولت منظور کرده است در لایحه تفتیشه هم منظور شده است به نظر مجلس خواهد رسید به این جهت نه وزارت داخله می‌تواند از وزارت مالیه و چیزی از این باب بخواهد و نه وزارت مالیه از وزارت داخله بخواهد و باز راجع می‌شود به این که از بقایای ثبت ثیل وصول شود و این کشاکش بالاخره مملکت را از جنبه نظم خارج خواهد کرد به این مناسبت وزارت داخله لازم دانست که لااقل یک قدری از این و به آنها داده شود تا یک اندازه آنها را ساکت کند معلوم است وزارت داخله نمی‌تواند مقاطمه کند که با یک 125000 تومان این عمل را تسریه می‌کند شاید یک قدری زیادتر باشد ولی وقتی که 125000 تومان توانست از مجلس اعتبار بگیرد از این وجه البته آنهایی را که خیلی لازم است یا منتهی به نسبت هر محل آنها را ساکت و حاضر سر خدمت خواهد کرد که یک دینار یعنی حق‌المقدور سعی خواهد کرد که حیف و میل نشود و تفتیش صحیح می‌کند که در هر محل آن عده که حاضر خدمت بوده‌اند به آنها بدهند و مسلم است تما دقت‌های خودش را خواهد کرد ولی من حیث‌المجموع بعد از این که دو ماه بنده مطالعه کرده‌ام این مطالب را یقین کرده‌ام که تا یک وجهی داده نشود به نظمیه و امنیه از آنها خدمتی را که منتظریم نمی‌توانیم استفاده کنیم.

آقا میرزااحمد- عرض بنده راجع به امنیه است شخصاً بعضی معلومات از بابت امینه داشتم می‌خواستم عرض کنم که اگر این طور باشد نمی‌دانم چطور رأی بدهیم این معلوم است که در مرکز امنیه و نظمیه از تمام جاها بهتر و منظم‌تر است ولی باوجود این بنده در این سفری که رفتم به قزوین از تهران تا بنکی امام که راجع به حدود تهران است ابداً سوار امنیه ندیدم آن هم در گوشه قهوه‌خانه که برای خودشان مشغول استراحت بودند اگر به این ترتیب امنیه در سایر نقاط هست واقعاً می‌توان گفت که امنیه نداریم و واقعاً در نقاطی که نزدیک‌ترند به مرکز می‌توان گفت که بهتر از نقاط دور است به جهت این که اشخاص مرکزی از آنجا عبور می‌کنند و آنها را بهتر حاضر خدمت می‌کنند بنده به نظرم می‌آید که اگر می‌خواهید نسبت به امینه یک وجهی منظور بدارید اول باید تفتیش کنند ببینید که یک امنیه داشته‌ یا نداشته‌اند بنده اطلاعم این است.

وزیر داخله- ولی در عرایض بنده با آنچه که آقای آقامیرزا احمد فرمودند منافاتی نیست اگر در همه این راه‌ها و در همه این حدود امینه که روی کاغذ آمده است موجود بود و حاضر خدمت بودند مطالبات آنها چهار صد هزار تومان می‌شد یعنی 65000 تومان برات لاوصول در دست آنها است 160000 تومان هم مطالبات بی‌حواله دارند قریب 20000 خروار گندم و جود و 15000 خروار کاه که تمام اینها را که حساب فرمایید 300000 تومان می‌شود و چون نظمیه هم قریب 110000 تومان مطابق صورتی که حاضر کرده و مطالبه می‌کند ضمیمه بکنیم این می‌شود متجاوز از 400000 تومان وقتی که وزارت داخله امیدوار می‌شود و تصور می‌کند که 115000 تومان با یک تفاوت جزئی این کار را اصلاح بکند این به چه دلیل است البته کسی که در سر خدمت بوده است به او نمی‌شود گفت که از آن شش تومان یا آن که از آن وجهی که به امنیه می‌دهند یک دینار کسر نمی‌کنم این تفاوت کلی که منظور می‌کنند برای این است در آن خطوط آن عده که باید سر خدمت حاضر باشند حاضر خدمت نبوده‌اند چنین نیست که مفتش نفرستاده باشند این که می‌فرمایید از اینجا تا قزوین دو نفر یا سه نفر دیده‌اید آن هم در کنج قهوه‌خانه این را میزان تصور می‌فرمایید که در جاهای دورتر از مرکز یقیناً هیچ مأمور و امنیه نخواهد بود. اتفاقاض این طور نیست مخصوصاً یک مفتش در همین نزدیکی‌ها به طرف قم فرستاده بودم از اینجا تا حسن‌آباد خیلی کم بوده‌اند در سر خدمت و ولی از حسن‌آباد تا قم مرتباً در همه‌ جا به قدری که لازم بود در سر خدمت بوده‌اند این بسته است کفایت بعضی صاحب منصب‌ها و آن افرادیی که در آن راه مستخدمند بعضی‌ها از عشایر ایلات آنجاها مستخدم می‌شوند چون عادت به انتظامات ندارند به محض این که یک ماه دو ماه حقوق به آنها نمی‌رسد متفرق می‌شوند و سایر افرادی را که مستخدم بوده‌اند با انسبه با آنها اخلافشان بیشتر است و صاحب منصبان هم لایق‌ترند و شاید هم در محل پاره اعتبارات برای آنها حاصل شده است و صاحب منصبان یک وجهی برای آنها تدارک کنند در بعضی جاها کمتر و در بعضی جاها بیشتر توانسته‌اند آنها را حاضر خدمت کنند و در بعضی جاها شاید هیچ نبوده است چنانچه فرمودید به این ملاحظه بنده عرض کردم که از یک صد و بیست و پنج هزار تومان که برای امنیه تقاضا شده خیلی محل اختلاف است چون نظمیه این طور نیست نظمیه اختلاف خیلی جزئی دارد برای این که نظمیه در شهرها است و تفتیش آنها خیلی اسان است پس از این مقدار از بابت چهارصد هزار تومان که امنیه و نظمیه امرور از ما مطالبه دارند بیشترش را از امنیه کسر خواهیم کرد یعنی وقتی که می‌خواهیم با این یک صد و بیست و پنج هزار تومان یا یک قدری زیادتر آن چهارصد هزار تومان را که مطالبه می‌کنند تسویه بکنیم بیشتر این کاری که فرمودید که امینه در راه کم بوده است یا هیچ نبوده است.

رئیس - مذاکرات گویا کافی باشد (گفتند کافی است).

رأی می‌گیریم به ماده پنچم آقایانی که موافق هستند ورقه سفید خواهند انداخت و آقایانی که مخالفتند ورقه کبود اوراق رأی اخذ شده و آقای حاج میرزا رضاخان اوراق سفیدی را به عده 45 و اوراق کبود را به عده 20 اعلان نموده .

اسامی رأی‌دهندگان

دکتر لقمان. ذکاءالملک. حاج سید نصرالله. آقا میرزا علی اصفهانی. معززالملک حاج دکتر رضاخان شیبانی. ادیب‌التجار. رکن‌الممالک. حاج محمد‌کریم‌خان. متین‌السلطنه. آقا میرزا ابراهیم قمی. حاج وکیل‌الرعایا. آقا شیخعلی. آقا میرزا رضا مستوفی. آقا میرزا مرتضیقلی‌ خان. حاج شیخ اسدالله. افتخارالواعظین. اعتصام‌الملک. ناصرالاسلام. طباطبایی. ارباب کیخسرو. انتظام‌الحکما. لواءالدوله. معدل‌الدوله. سعیدالاطبا. آقا احمد. حاج آقا. مشیر‌حضور. آقا سید محمد‌رضای همدانی. آقا میرزا ابراهیم‌خان. حاج سید‌ابراهیم. آدینه محمد‌خان. شیخ‌علی. دکتر حیدر میرزا. آقا شیخ محمد‌‌حسین. لسان‌الحکما.

+++

اسامی ردکنندگان

آقا سید جلیل نجم‌آبادی . آقا شیخ غلامحسین تربیت. ابوالقاسم میرزا . آقا میرزا احمد . محمد‌هاشم میرزا .علیزاد . آقا میرزا داودخان . آقا سید محمدرضای شیرازی . ضیاءالممالک . آقا سید حسین کزازی . آقای اردبیلی . وحیدالملک نجات. آقا شیخ محمد خیابانی . صدرالعلما . سلیمان میرزا. آقا شیخ ابراهیم . دهخوارقانی.

رئیس - ماده پنجم به اکثریت 45 رأی تصویب شد در مواد مذاکرات ختم شد حالا مذاکرات در کلیات است. مخالفی هست آقای سلیمان میرزا.

سلیمان میرزا - چنانچه در بدو امر که لایحه استقراض مطرح گردید از طرف فرقه دموکرات اظهار شد که ما با اساس قرض همراه هستیم ولی در بعضی شرایط نظر داریم و آن این است که به مخارج اساسی صرف شود و از برای چیزیی صرف شود که از برای تأمین امنیت مفید واقع گردد و به طوری که در وقتی که مشغول مذاکره لایحه خرج شدیم این حرف چندین دفعه مکرر شد ولیکن متأسفانه این ترتیب پیش نرفت و چنانچه لایحه پیشنهاد شده بود به اکثریت 41 رأی اگر اسباب رنجش نباشد به اکثریت 41 رأی متوالیاً (و لو این که بعضی‌هایش هم 38 رأی بود) گذشت ولی حالا می‌بینیم که مواد لایحه گذشته است و باید در کلیات آن مذاکره کنیم و بنده عرض می‌کنم که به هیچ وجه مساعد نیستیم با این که پولی با این ترتیب قرض کنیم و به بعضی مصارف که می‌توانیم از محل‌های عادی و از بودجه عادی مملکت بدهیم مثل این چیزهایی که اینجا نوشته شده است یک صد هزار تومان برای حقوق عقب افتاده امنیه و تتمه حساب آنها که اصلاح شده و امروز پیشنهاد شده که یک صد و پنجاه هزار تومان حقوق عقب افتاده قشون یک صد و پنجاه هزار تومان برای حقوق عقب افتاده امنیه و نظمیه و به علاوه یک نظر دیگر هم هست که به واسطه آن نظر بیشتر بنده را مصمم کرده است که ورقه آبی بدهم و آن اجرا نشدن این مواد است ولو این که آقای وزیر داخله امروز اظهار فرمودند والحق باید از این اظهار تشکر کرد ولی حقیقتاً تشکر آن وقتی می‌شود که به محل عمل بیاید و با ترتیب تفتیش منظمی که هست این وجوهات به همین مصارفی که تصویب شده است به مصرف برسد بدبختانه باید اقرار کنم که قبل از گذشتن دیدیم که برخلاف این شد حالا بعد از گذشتن ببینیم چطور می‌شود تفنگ دیدیم ترتیب آن را در شور اول یک طور قسم دیگری بود بعد در ضمن مذاکرات که در مجلس شد یک دیگری شد در صورتی که ترتیب نفتیش معین شده بود راپورت کمیسیون تصویب کرده بود ترتیب تفتیش آن را مطابق ماده 4 و اقساط او را بعد یک مرتبه در ضمن مذاکرات دیدم تغییر کرد و ترتیب دیگری پیش آمد و در همان روز اول یک تردیدی در نظر وزرا پیدا شد و هر کدام از یک نظر صحبت فرمودند و آن روز مطلب ماند و بعد در کمیسیون و سایر جاها این طور صحبت شد و بالاخره ختم بر این شد که این دویست و بیست هزار تومان را عوض این که فقط اول خریداری یک عده زیادی اسلحه بپردازیم و به دست قشون بدهیم یک دفعه نقداً می‌دهیم در ازا یک عده قلیل تفنگ معینی و یک محل معین که اسمش را از برای تعادیلی که آقای وزیر امور خارجه فرمودند و خارج از نزاکت است نمی‌گویم بنابراین از یک تفنگی که دو سه ساعت داشت عیب‌های اساسی آن را دیدیم مع هذا ماده تغییر کرد و به آن مصرف رسید بنابر این تا وقتی که آن مطالب با یک دلیل موجهی که آن عمل است مبرهن نشود نمی‌توان امیدوار بود به واسطه این که نظایرش دیده می‌شود مثل تفنگ نمی‌توان اعتمادی وداشت و تصویب کرد استقراض را با این ترتیب یکی این که‌ پولی که به این ترتیب قرض شده است نمی‌توان آن را به حساب‌های عقب افتاده پرداخت مثل امنیه که الان هم در مجلس گفتگو هست که در بعضی جاها هیچ نبوده است در بعضی جاها که هست شاید عشرش هم نباشد امنیه که چهار صد هزار تومان یا نظمیه حقیقۀ طلب او خواهد بود به جایی می‌رسد که صد و بیست و پنج هزار تومان کارش تمام می‌شود و هم چنین از بابت این که این محل‌ها به همان ترتیبی که ذکر شده است گمان می‌رود که صرف نشود و به علاوه از تمام اینها گذشته عرض می‌کنم چنانچه پریروز هم عرض کردم لایحه استقراض از مجلس می‌گذرد و از طرف اقلیت اظهار می‌شود که صورت جزء آنها را بدهند از طرف وزیر اظهار می‌شود که صورت جزو را به یک نفر از اعضا مجلس نخواهد داد به عبارت اخری اگر اکثریت مجلس بخواهد می‌دانید در این صورت صحبت اقلیت هیچ وقت نمی‌تواند اطلاعات عمیقانه پیدا بکند که به طور دقت یک مطلبی را رأی بدهد زیرا که یک نفر یا تمام آنها اگر بخواهند چنان که بنده از طرف آنها صورت جزو را خواسته بودم باز داده نخواهد شد چون که باز گفته خواهد شده که یک نفر وکیل یا عده که اکثریت نیستند خواسته‌اند و مجلس هنوز نخواسته است و مجلس تعلق می‌گیرد به اکثریت و اکثریت مجلس هم نخواهد خواست به واسطه اعتمادی که به کابینه دارد پس بنابراین اقلیت مجلس چون به کلی بی‌اطلاع است از جزء جمع حتی آن جزء جمعی را که آقای وزیر مالیه فرمودند تفضلاً و ترجیحاً این را از برای اقلیت می‌دهم ولی می‌فرمایند دیگر نباید این قسم جسارت‌ها بشود و آن صورتی را هم که می‌فرمایند طبع و توزیع شده به ماها نرسیده و آن را هم مطلع نیستم و با وجود این تضبیقات گمان نمی‌کنم که هیچ یک اگر قرضاً اکثریت هم یک وقتی اقلیت بشود با این ترتیبی که با آنها رفتار می‌شود نمی‌تواند هیچ چیزی را رأی بدهد زرا که اطلاع ندارد و نمی‌تواند رأی بدهد و وقتی که چیزی را نداند خودش را مسئول وجدان و مسئول ملت می‌داند که چیزی را که ندانسته است سرسری رأی بدهد و مال ملتی را صرف کند و باز در پایان مطلب اظهار می‌دارم که گمان نمی‌کنم که این حق را که وزر مالیه فرمودند یک نفر وکیل نداشته باشد وکیل باید تمام مطالب را اطلاع داشته باشد و بالاختصاص بودجه را و اگر در تمام کارها خواستن صورت خبرها و غیره بنابراین باشد که اکثریت بخواهند و منوط به میل اکثریت مجلس باشد باز تکرار می‌کنم که اکثریت به واسطه اعتمادی که به هیئت دولت دارد اغماض از اینها می‌کند و نخواهد خواست و اقلیت مثل امروز که یک چند نفری خواهد بود که مطلبی بعد از دو ماه می‌گذرد و نمی‌دانند که چه بود و چه خواهد شد.

وزیر مالیه - در مسئله دادن صورت این جزء جمع آن روز که حضرت والا آقای سلیمان میرزا اظهار فرمودند بنده مجبور شدم پاره توضیحات بدهم و با وجود این توضیحات متأسفم از این که درست ملتفت عرایض بنده نشده‌اند بنده آن روز اینجا عرض کردم که مجلس و وکلا کمال نظارت را باید در بودجه داشته باشند و هیمشه باید بودجه به نظر آنها بگذرد و تصویب بکنند ولی یک نفر وکیل تنها نمی‌تواند این تقاضا را بکند که بگوید من می‌خواهم بیایم آنجا صورت حساب را ببینم حالا می‌خواهد آن یک نفر از اقلیت باشد می خواهد از اکثریت باشد یک نفر این حق را ندارد مگر وقتی قرار بدهد و بگوید آن وقت می‌تواند بیاید آنجا و تفتیش بکند علاوه بر این شرحی را که حضرت والا نوشته بودند و خواسته بودند که بیابند دوسیه را ببینند آن هیچ مربوط به این مسئله که رأی در آن گرفته شد ندارد ایشان خواسته بودند معاملات جاری دولت را با بانک ببینند و حالا در موقع استقراض می‌گویند که جزء جمع را به ما می‌دهند در صورتی که آن یک مسئله‌ای است علیحده و ربطی به این موضوع ندارد بنده صورت جزء جمع اینها را می‌توانم بیاورم به مجلس که طبع و توزیع بشود و همه وکلا ببینند و از شرح کار اطلاع پیدا بکنند اما این سوای ان شرحی است که آن روز فرموده بودند و به بنده نوشته شده است برای این که عرض کردم که اگر راجع است به آن پولی که به طور مساعده گرفته بودند آن را صورت جمعش آورده بودم اینجا طبع و توزیع هم شده است و تمام وکلا دیده‌اند و از برای آتیه هم صورت جز جمع را می‌توانم بدهم و می‌دهم که تمام وکلا از جزئیات آن مسبوق باشند.

آقا میرزا احمد - بنده در تمام جهات موافقم با حضرت والا آقای سلیمان میرزا من همین قدر عرض می‌کنم نمی‌دانم به چه جهت است که آقای وزیر مالیه تجاهل عارفانه می‌فرمایند و یک نفر وکیل مکرر می‌فرمایند در صورتی که یک نفر نیست برای این که یک نفری که به یک سمت رسمی معرفی شده است و لیدر است نسبت به (21) نفر حکم آن (21) نفر را دارد و نماینده است از طرف یک جمعیت رسمی که در مجلس می‌باشد و بنابراین اظهارات او را نمی‌شود مثل اظهارات یک نفر وکیل فرض کرد خصوص در وقتی که رئیس مجلس هم بخواهد و اجازه بدهد که صورت را بدهند و هیچ ماده قانونی هم نیست که مانع باشد و این صورت ندادن را بنده نمی‌دانم موافق کدام قانون است که می‌فرمایند یک نفر حق ندارد یا این که یک نیست (21) نفر است و رئیس مجلس هم خواسته است

وزیر مالیه - اگر رئیس مجلس خواسته باشد یا مجلس بخواهد فوراً تقدیم می‌کنم.

رئیس - حالا این مذاکرات اینجا جایش نیست ممکن است بعد از وزارت مالیه به مجلس فرستاده شود و آن وقت آن را بنده می‌فرستم به کمیسیون

+++

 بودجه هر کسی می‌خواهد ببیند برود آنجا ببیند.

حاج وکیل‌الرعایا - بنده تا یک اندازه متوجه این بوده و هستم که مخارج مملکت و امور او باید از عایدات خودش بگذرد یعنی مخارج استمراری ولی برای بعضی اصلاحات البته دولت محتاج به اتستقراض است این هم منحصر به ما نیست بلکه آن کسی که راضی نشود خیلی اشتباه کرده است بلکه باید سرمایه را داخل کرد تا این که شرکا از آن منفعت ببرند اما اگر از بنده بپرسد ملت ایران که در این موقع چرا رأی دادی به این استقارض در مقابل او یک جواب منطقی دارم که قابل اعتراض هم نیست به او خواهم عرض کرد اردبیل قراجه داغ و استرآباد و خراسان و سیستان قشون منظمی که قابل اعتراض نباشد لازم داشت و این را نمی‌توانیم از آن مخارج استمراری تهیه بکنیم برای این که این قشون را در آنجا به دو صورت لازم داشتید یکی این که تا یک اندازه باید باشد و دویمی برای این که می‌دانید که لازم است و حالا نمی‌خواهم بگویم چرا پس در موقعی که یک همچون نتیچه را می‌گیریم از یک هم چون استقراض مختصری آن اندازه اهمیتی که در موقع مذاکره به آن می‌دهند بنده آن اندازه اهمیت به آن نمی‌دهم برای این که مملکت ایران بعد از این می‌خواهد به ترتیب علمی اداره بشود و دآراء ی عایدات صحیح باشد و یک کرور تومانی که در واقع یک کرور لیره است برای او هیچ اهمیتی ندارد و خیلی زود می‌تواند آن را استهلاک بکند در ضمن عایدات یک سال هم خیر هر وقتی که بخواهد ممکن است و می‌توند بدهد اسهام او را بخرد امروز هم اگر کسی از ایرانی نخوهد بخرد مانعی نیست راه برای او باز است.

رئیس - شما در کلیات استقراض صحبت نکنید در کلیات این لایحه مخارج که گذشته است باید مذاکره بکنید.

حاج وکیل‌الرعایا - ولی اینها یک چیزهایی است که لازم است گفته شود و بنده در ضمن کلیات لایحه استقراضی می‌خواستم بگویم و در اینجا تکرار شد و حالا مقصود بنده از این اظهارات این است که عجالتاً بنده با کمال میل و شعف در تمام این مخارج رأی دادم در کلیات آن هم رأی خواهم داد و خودم را هم در این باب مسئول خدا و خلق نمی‌دانم چرا برای این که اردبیل قراچه داغ خراسان سیستان استرآباد قشون منظمی را لازم دارد اما ضمناً از هیئت اجرا منتظرم که در این وعده‌هایی که خودم نموده‌ام با کمال امیدواری عملاً هم به آن موفق شده باشم و نتیجه گرفته‌ام.

رئیس - گویا مذاکرات کافی باشد.

افتخارالواعظین - مذاکرات کافی نیست.

رئیس - پس رأی می‌گیریم در این که مذاکرات کافی است یا کافی نیست . آقایانی که مذاکره در کلیات را کافی می‌دانند قیام نمایند . (اغلب قیام نکردند) معلوم می‌شود مجلس مذاکرات را کافی نمی‌داند آقای محمدهاشم میرزا.

محمد‌هاشم میرزا – اگرچه خیلی از مطالب در ضمن مذاکراتی که در مواد شد گفته شده است و بنده نمی‌خواستم تکرار بکنم ولی چون بعضی از آقایان از قبیل آقای حاج وکیل‌الرعایا فرمایش کردند که شاید سوءتفاهم بشود در این که کسانی که این مخارج را کردند نظرشان این است که این ترتیبات برای مملکت لازم نیست مثلاً قشون یا امنیه یا نظمیه لازم نیست و بنده یکی از آن اشخاصی هستم که رد کرده‌ام و باز هم رد خواهم کرد لازم می‌دانم که رقع اشتباه بکنم بنده هم همان طوری که ایشان فرمودند قسمت عمده اینها را لازم می‌دانم ولی با وجود این به واسطه این که بنده یک نفر از نمایندگان ملت هستم که از اول افتتاح این مجلس در اینجا هستم و هشت ماه هم در کمیسیون بودنجه بوده‌ام و هنوز یعنی تا دو ماه قبل هیچ بودجه را کاملاً به مجلس و کمیسیون و بودجه نیاورده‌اند و اگر هم آورده‌اند مختصر و قابل کسب اطلاع نبوده است و به همین جهت بنده تا به حال از دخل و خرج مملکتی اطلاع پیدا نکرده‌ام در صورتی که هر چه طاقت داشته‌ام آمده‌ام به کمیسیون بودجه و بر‌حسب پیشنهادی که خود آقایان وزرا کرده‌اند و مذاکره نموده‌اند که این سه کرور از بودجه کل برگشت خواهد کرد همچنین برای دو کرور دیگر مثلاً بنده ابداً از جزئیات بودجه اطلاع ندارم از این جهت تصویب نکردم و از عایدات مملکتی اطلاع به هم رسانم که چقدر است نمی‌توانم رأی بدهم ولی اشتباه نشود که بنده قشون یا امنیه یا نظمیه را برای این مملکت لازم نمی‌دانم بنده اینها را لازم بلکه واجب می‌دانم و با قسمت عمده این مخارج هم هر ماه هم ولی چون از ترتیب بودجه مملکتی هنوز اطلاع پیدا نکرده‌ام نمی‌توانم رأی بدهم که از این محل داده شود و به همین دلیل هم رد می‌کنم.

حاج آقا - چون در کلیات این مخارج گفتگو است و البته در کلیات یک چیزی که انسان می‌خواهند رأی بدهد باید تصدیق بکند لزوم عدم لزوم آن را و البته باید در جزئیات آن یک نظر بیندازد و ببیند این جزئیات برای مملکت لازم است یا لازم نیست اگر لازم است که آن وقت از آن جزئیات لازمه تشکیل می‌شود یک کلی لازمی و اگر لازم می‌شود که از آن یک کلی غیرلازمی تشکیل می‌شود و آن وقت را خواهد شد همه می‌دانید چیزی که ما را مجبور کرد به تصویب استقراض از اول تشکیل دولت جدید تا امروز فقط همان انتظامات مملکت و جقیقه استقرار مرکزیت دولت بود لازم دانستیم یک استقراضی بشود از برای یک مصارف معینی تا این که به وسیله آن آن مالیات‌هایی را که دولت در مملکت داشت و چند سال بود که تفریط می‌‌شد استرداد بشود و به مصارف مملکتی برسد حالا باید ببینیم این وجه استقراضی را که تصویب کردیم به همان مصارف که از برای ما لازم است رسیده است و در همان مواقع صرف شده است یا خیر بنده همان طور که چند روز پیش عرض کردم باز هم عرض می‌کنم که تمام نقطه‌نظر ماها درتوصیب این مخارجی که پیشنهاد شده است دو چیز بوده است که اهمیت دارد و آن دو مطلب یکی امنیت مملکت است و یکی حفظ شرف دولت و تصور نمی‌کنم که هیچ یک از این موادی که تصویب شده است از این دو مطلبی که عرض کردم خارج باشد به واسطه این که راجع به پانزده هزار قشون و خرید اسلحه و راجع به امنیه و نظمیه که پیشنهاد گردید چیزهایی بود که برای تکمیل امنیت و رفاه عموم لازم بود و به نام امنیت مملکت تصویب شد یک ماده دیگر هم بود راجع به حقوق عقب افتاده مأمورین دولت در خارج که پیشنهاد کرده بودند و یک صد هزار تومان تصویب کردیم که داده شود و به نام شرف ملت ایران تصویب شد و تصور می‌کنم که این چیزهایی را که تصویب کردیم از این دو مطلب بیرون نباشد و این مخارج هم یک مخارجی نبود که بتوانیم آن را رد بکنیم و بگوییم امروز اینها اشد لزوم را ز برای ما ندارد و اما اینجا بعضی اشکالات می‌شود راجع بهترتیب نفتیش و راجع به نداشتن بودجه مملکت و این که آیا ما آن قدر پول داریم که کفایت این مخارج را بکند یا نداریم و این را مانع دیدیم و به این جهت این مخارج و این استقراض را رد کردیم اما راجع به تفتیش که آقای سلیمان میرزا فرمودند بنده هیچ نمی‌توانم تصور بکنم که یک پولی را مجلس شورای ملی رأی می‌دهد که اول خرج نکنند و مطمئن بشود به این که به آن مصرفی که تصویب شده است خرج می‌شود آن وقت تصویبش را بکند البته باید یک ترتیبی و یک نقشه از برای آن معین بکنند بعد بگوید از روی این باید عمل بشود و تصویب بکنند یک مخارجی را که از روی آن ترتیب مصرف بشود نه این که من بگویم که باید اول من بدانم به این مصرف می‌رسد یا نمی‌رسد آن وقت تصویب بکنم والّا رد می‌کنم و رأی نمی‌دهم به واسطه این که دانستن به مصرف رسید یا نرسید بعد از عمل و خرج کردنش معلوم می‌شود اما آنچه راجع بعد اطلاع خودشان فرمودند چون فرمودند شاید اکثریت همراهی بکنند در این که یک مطلبی را برای اطلاع خودشان فرقه اقلیت بخواهند در صورتی که بنده تصور نمی‌کنم که اکثریت مانعی داشته باشد از همراهی کردن به جهت این که نقطه‌نظر اکثریت ولو این که خودشان اطمینان داشته باشند این نیست که جلوگیری از اطلاعات فرقه اقلیت بشود و هرگز تصور نمی‌کنم که در هیچ جای دنیا یک همچو ترتیبی باشد که اکثریت بخواهد اقلیت اطلاعاتی نداشته باشد و گمان می‌کنم که پارلمان ایران هم همین طور این نکته را در نظر دارد و هر وقت فرقه اقلیت بخواهند یک اطلاعاتی پیدا بکنند و اظهار به اکثریت که ما این را بخواهیم اکثریت با کمال اطمینانی که به هیئت وزرا خودش دارد البته همراهی خواهد کرد در انجام مقصود فرقه اقلیت و اگر خارج از این ترتیب باشد و اگر از خود اکثریت هم یک نفر بروددریک وزارت خانه و بگوید من می‌خواهم دفتر را ببینم یا به دوسیه رسیدگی بکنم گمان نمی‌کنم که هیچ قانونی چنین اجازه را به آنها بدهد هیچ فرقی نمی‌کند حتی اگر تمام نفرات (48) نفر اکثریت بخواهند این تقاضا را بکنند نمی‌توانند به جز این که همان طور که عرض کردم در اینجا عنوان بشود و اکثریت آن تقاضا را قبول بکنند و بخواهد و باز هم در خاتمه عرایض خودم برای این که افراد خارج از مرکز هم بدانند که من و رفقا من که در این استقراض و در این مخارج رأی دادیم از چه نقطه‌نظری بوده

+++

است و صورت مشروحی را هم که در روزنامه رسمی هست بخوانند و بدانند که نقطه‌نظر ما چه بوده است تکرار می‌کنم که ما این مخارج را تصویب می‌کنیم به نام امنیت مملکت و به نام شرف ملت و دولت ایران.

سلیمان میرزا - بنده متحیرم چند مرتبه این مطلب را توضیح بدهم که سوءتفاهم عمدی نشود و یک همچون اشتباهی نکند کدام یک از وکلا رفته است وزارتخانه و گفته است من می‌خواهم دفتر شما را ببینم بنده یک چیزی به هیئت رئیسه تقدیم داشتم و در آن تقاضا کردم از رئیس که ما چون ماده اول را جزء جمعش را نمی‌دانیم جزء جمعش را ببینم این بود که از هیئت رئیسه هم چیزی نوشته شد به وزرات مالیه حالا هی علی‌الاتصال می‌فرمایند یک نفر وکیل یک نفر وکیل بنده نمی‌دانم این یک نفر وکیل کی بوده است.

رئیس - اولاً این را عرض بکنم - این عبارت را که (سوء تفاهم عمدی بشود) پس بگیرید والّا جلسه را ختم می‌کنیم.

سلیمان میرزا - چون این تعرضات یک نفر وکیل یک نفر وکیل را به بنده فرمودند از این جهت عرض کردم.

رئیس - می‌دانم ولی این عباراتی را که گفتید ]سوء تفاهم عمدی بشود[ باید پس بگیرید .

سلیمان میرزا - بسیار خوب اگر باید پس بگیریم پس می‌گیریم.

رئیس - باید صریحاً بگویید که این کلمه را که گفتم پس گرفتم.

سلیمان میرزا - عرض کردم که پس گرفتم ولی حضرت عالی هم بفرمایید که در مرتبه یک کاغذی را مرقوم فرمودید به وزارت مالیه و یک نفر وکیل نرفته است رسماً در یک وزارتخانه که دفتری را ببیند از هیئت رئیسه خواسته است و هیئت رئیسه دو مرتبه چنین کاغذی نوشته است با وجود این نرسیده است تا این که اسباب سوء تفاهم سهوی برطرف بشود و اسباب این همه مذاکرات نشود.

رئیس - این مسئله را عرض کردم که هیچ صحیح نیست که این مذاکرات نباید در ضمن شود در کلیات گفته شود و در جلسه سابق آقای حاجی آقا عرض کردم حالا هم عرض می‌کنم که هر چیزی که به نظرشان می‌رسد ولو این که عقیده‌شان است که نباید گفته شود آن چیزهایی که راجع می‌شود به احزاب سیاسی در اول مجلس همه که صورت مجلس را خواندند البته هم ملاحظه فرمودید چه اظهاری شد در صورتی که بنده رئیس هستم اگر یک چیزی خارج از نزاکت رفتار بشود حق دارم که در صورت مجلس بنویسم این بود که یک قسمت اظهارات آقای حج آقا و آقای سلیمان میرزا که در جلسه گذشته کردند ننوشتم حالا چون اصرار کردند که نوشته شود می‌نویسم و در جلسه آتیه هم قرائت خواهد شد ولی خواهید دید که چقدر اثر بدی خواهد داشت.

معززالملک - بنده هیچ راض به بعضی مطالبی که خارج از کلیات است نخوام شد فقط راجع به بعضی از مطالبی که در ضمن مذاکرات گفته شد مختصری عرض خواهم کرد اینجا در باب خود قرض گفته شد که چون علم و یقین نداریم بودجه عایدی مملکت ما کفاف مخارج مملکت را می‌کند یا نمی‌کند از این جهت این استقراض را تصویب نمی‌کنم البته آقایان تصور خواهند فرمود که بودجه کلیۀ یک پیش‌بینی است که می‌شود از برای دخل‌های آتیه که متصور است هیچ وقت بودجه به خودی خود و از پیش خود نمی‌تواند به یک مصرفی از مصارف معینه برسد برای این که آن عاید که در بودجه پیش‌بینی می‌شود البته ابتدا لازم است در مملکت و برای تهیه آن قوه هم یک پول فوق‌العاده لازم است پس به این قرض نباید به نظر یک قرض نگاه کرد که از برای مصارف جاری عادی مملکت هست بلکه به این قرض باید نگاه کرد به نظر یک قرض که ما می‌خواهیم از آن فایده‌ها بهره‌ها سودها ببریم به عبارت آخری به این قرض باید به یک نظر قرض (پر دو کنیف) نگاه کرد که ما می‌خواهیم این قرض را بکنیم و همان طوری که در مواد لایحه مخارج گذشته خرج بکنیم در راه انتظام مملکت و تکمیل امنیت و ازدیاد قوه نظامی مملکت و هیچ مقصود دیگری نداری چرا که برای این که تا وقتی که یک همچون قوه منظم مهمی در مللکت وجود نداشته باشد البته نمی‌توان عایدات عادی مملکت را جمع‌آوری کرد و به مصرف رسانید و چنانچه آقای سلیمان‌میرزا فرمودند که این قرض باید فقط صرف انتظام و امنیت مملکت بشود همین طور هم هست بلکه بنده تصور می‌کنم که عقیده اتفاق مجلس همین باشد که این استقراض باید صرف ازدیاد امنیت مملکت بشود ولی اگر نظر به مواد بکنند تصدیق خواند کرد که حقیقتاً همین طور شده است یعنی یک مقداری از این مبلغ تخصیص شده است از برای قشون و این مستقیماً مربوط است به حفظ نظم مملکت و تهیه وسائل ازدیاد امنیت مملکت و کم مقداری هم تخصیص شده است برای تهیه اسلحه و خرید آن که آن هم لازم و ملزوم حفظ نظام است منتهی در باب اسلحه اینجا یک اختلاف نظری پیدا می‌شود ولی نظرات را نباید مخلوط به هم کرد و آن این است که کلیتاً در آتیه دولت ایران مجبور خواهد شد یک اسلحه معین و سیستم مخصوصی برای افراد قشون خودش اتخاذ بکند و تمام قشون خودش را حتی‌الامکان به آن اسلحه مسلح بکند ولی تصدیق خواهند کرد که این اسلحه یک مدتی لازم دارد و یک پولی که این هر دو بدبختانه مفقود است پس نباید برای این که دولت ایران برای قشون خودش یک اسلحه معینی خواهد داشت گفت که حالا هیج نباید داشته باشد و البته در موقعی که تعیین خرد و انتخاب اسلحه مذاکره می‌شود بنده هم شاید نظریاتی داشته باشم که عرض بکنم ولی فعلاً می‌بینم که این اسلحه اگر فوراً خریده نشود و به دست قشون داده نشود یک نقص در کار مملکت پیدا خواهد شد به این جهت است که بنده تصویب می‌کنم یک مبلغی از این پول داده شود که بنده تفنگی که زودتر به دست بیاید گرفته شود و ضمناً هم نباید فراموش کنیم که این تفنگی که خریده می‌شود نباید کمتر از تفنگ (لیل) آن را دانست پس این هم یکی از موادی است که مستقیماً راجع است به حفظ امنیت و آسایش مملکت یک مادۀ دیگری هم در این لایحه بود که راجع بود به حقوق عقب افتاده قشونی این هم به عقیدۀ بنده باز راجع است به حفظ نظام و امنیت مملکت به واسطه این که یک قشونی که حقوق گذشته او نرسیده باشد البته نمی‌توان از او متوقع یک نظم و خدمتی شد پس اگر کسی متوقع است از یک دسته قشونی که می‌خواهد حفظ امنیت مملکت را بکنند باید اول حقوق گذشته او را لباس او را جیره او را بدهد بعد از آن متوقع یک خدمت شایانی از او باشد همان طور است حقوق عقب افتاده امنیه و نظمیه که اگر از آنها هم متوقع و مترصد یک خدمات شایانی هستیم باید اول این کار را بکنیم پس حقوق عقب افتاده امنیه و نظمیه هم مستقیماً راجع می‌شود به حفظ نظام و حفظ ازدیاد امنیت مملکت پس فقط یک ماده از این شاید تا یک درجه به صورت ظاهر محل تصور شده باشد که خارج از امیت است یعنی راجع به حفظ و ازدیاد امیت مملکت نیست ولی آن مربوط است به شرف دولت ایران در خارجه که آن را هم بنده تصور می‌کنم خیلی اهمیت خواهد داشت و البته همه نمایندگان تصدیق خواهند داشت که این مسئله را هم به قدر امکان باید حفظ کرد و نگاه داشت پس باید دلایلی که عرض کردم چنین تصور می‌کنم که تمام این قرضی که شده است و صرف شده است فقط در راه حفظ نظم و امنیت مملکت و حفظ شرف دولت ایران و بدیهی است که با وجود تمام این دقت‌هایی که در ترتیب این قرض شده است باز هم هنوز کار تمام نشده است به جهت این که ترتیب یک تفتیش صحیح‌تری داده شده است که لایحه آن دیشب آمده است به کمیسیون قوانین مالیه و عنقریب به مجلس خواهد آمد و تمام نمایندگان ملاحظه خواهند کرد که اگر به آن تفتیش و آن ترتیب عمل بشود باید امیدوار شد و تصدیق کرد که تمام تخصیصاتی که در این مخارج شده است به همان محل‌هایی که تصویب شده است خواهد خرج شد به محل دیگری مصرف نخواهد شد.

رئیس - حالا دیگر گویا مذاکرات کافی باشد (گفتند کافی است) پس رأی می‌گیریم به مجموعه این هشت ماده که پنج ماده آن در جلسه گذشته و سه ماده آن امروز تصویب شد.

عزالملک - بنده یک پیشنهادی کرده‌ام راجع به قسمت سوم خوانده شد.

رئیس - صحیح است فراموش شده است ]پیشنهاد مزبور به عبارت ذیل قرائت شد[. بنده پیشنهاد می‌کنم جمله ذیل به عنوان توضیح به آخر لایحه مصرف استقراض ملحق شود. توضیح - مبلغی که در قسمت سیم ماده اول ذکر شده از قرار تومانی 20 بقرا و مأمورین دولت ایران در خارجه تقسیم می‌شود.

رئیس - کمیسیون این پیشنهادات را قبول می‌کند یا این که رأی بگیریم.

فهیم‌الملک- همین طور در نظر بوده است شکل دیگری قرار نشده است کمیسیون هم قبول دارد.

وزیر امور خارجه - بنده در این باب یک نظری دارم و آن این است که در این خصوص یک اندازه دست وزارت امور خارجه نباید بسته باشد به جهت این که این حقوقی که معوق مانده است یک مقدار آن از اشخاصی است که فعلاً در سر کار هستند یک عده از آنها کسانی هستند که باید فوراً حرکت بکنند و به محل‌های مأموریت خودشان بروند یک دسته دیگر اشخاصی هستند که خارج از کارند البته حقوق همه اینها باید داده شود اما نظرالاهم و

+++
 فالاهم امروز برای وزارت امور خارجه خیلی لازم است مثلاً سفارتی را که برای (پطرزبورغ) خواهیم فرستاد و برای ]اتن[ و برای ]برلن[ و برای (اسلامبول) اینها اشخاصی هستند که باید نقل و تحویل بشوند و برای این که ممکن باشد نقل و تحویل بشود و بتوانند حرکت بنمایند باید آنها را تا یک اندازه مقدم داشت برای این که اهمیت دارد به دیگران از این پول می‌شود مکی از پول‌های دیگر هم رسانید که حقوق آنها همه داده شود و به این ترتیب اگر نشود آن مقصودی که این پیشنهاد در نظر گرفته شده است فوت خواهند شد.

عزالملک - این صد هزار تومان برای سفرا و سایر مأمورین دولت در خارجه تخصیص شده است به طوری که آقای وزیر امور خارجه پریروز فرمودند گویا آنها فرییب یک کرور طلب دارند و بنده تصور می‌کنم که برخلاف انصاف است که میان آنها تفاوتی گذاشته شود یعنی کسی که ده هزار تومان طلب دارد و تمام را بگیرد و دیگری که 5 هزار تومان می‌خواهند 3 هزار تومان به او بدهند یا این که هیچ به او ندهند بنده که این پیشنهاد را تقدیم کردم گمان نمی‌کردم محتاج به توضیح باشد و تصور می‌کردم که آقای وزیر امور خارجه قبول خواهند فرمود حالا که می‌فرمایند البته به نظر مجلس است بنده پیش از این عرضی ندارم.

رئیس - اینجا بنده لازم می‌دانم عرض کنم که چون مذاکره در کلیات تمام شده است دیگر نمی‌شود در این اصلاح رأی گرفت تقصیر هم از جناب عالی نیست چون در جلسه گذشته این پیشنهاد را دادید و فراموش شده است که خوانده شود و تقصیر شده است حالا نمی‌دانم چطور باید کرد برای این که این مسئله اصلاح که نیست یک ماده الحاقیه است و ما هم نمی‌توانیم بعد از ختم مذاکره کلیات در یک ماده الحاقیه رأی بگیریم ممکن است که این ماده را در جلسه آتیه بنویسیم و الحاق بکنیم والّا الان اگر بخواهیم و یک ماده را الحاق بکنیم این به دست و سابقه می‌شود از برای آتیه در نظامنامه داخلی هم در این خصوص چیزی نوشته نشده است ولی ممکن است اگر مجلس موافق که باشد در آن مذاکره بکنیم (بعضی گفتند مذاکره نشود) پس رأی می‌گیریم در این که حالا در این ماده مذاکره بشود یا خیر آقایانی که موافق هستند قیام نمایند (اغلب قیام نکردند رد شد) حالا رأی می‌گیریم در کلیات این لایحه که مجموعه آن هفت ماده است آقایانی که موافق هستند و تصویب می‌کنند ورقه سفید و آقایانی که مخالف ورقه کبود خواهند انداخت ]اوراق رأی اخذ شد آقای حاج میرزا رضاخان به قرار ذیل شماره نمود[.

ورقه سفید علامت قبول (43) ورقه آبی علامت رد ]20[

(آقایانی که تصویب کردند)

حاج شیخ‌الرئیس . حاج سید ابراهیم . آقا شیخ محمد‌حسین . آقا میرزا علی . آدینه محمدخان. ادیب‌التجار . آقا شیخعلی شیرازی. دکتر اسمعیل خان. حاج محمد‌کریم خان. انتظام‌الحکما. شیبانی. حاج سیدنصرالله. دکتر لقمان متین‌السلطنه . لواءالدوله . آقا میرزا مرتضیقلی خان. افتخارالواعظین. ارباب کیخسرو. حاج آقا. فهیم‌الملک. آقا محمد بروجردی . عزالملک. مشیرحضور. معززالملک. فرزانه . آقا سید محمدرضای همدانی. ناصرالاسلام. آقا میرزا قاسم‌خان .معدل‌الدوله. معاضدالملک. دکتر سعیدالاطبا. آقا میرزا ابراهیم‌خان. حاج رضاخان. حاج عزالممالک. دکتر حیدرمیرزا. حاج مصدق‌الممالک. حاج شیخ‌علی. حاج وکیل‌الرعایا. آقا میرزا ابراهیم قمی. آقای میرزا رضای مستوفی. اعتصام‌الملک. حاج شیخ اسدالله.

(آقایانی که رد کردند)

آقا شیخ رضا. وحیدالملک نجات. تربیت آقا میرزا احمد. آقا میرزا داودخان. آقا شیخ غلامحسین. ضیاءالممالک. آقا سیدحسین اردبیلی مساوات. ابوالقاسم میرزا . آقا شیخ مهدی نجم‌آبادی. محمدهاشم میرزا. آقا سید حسین کزاری. آقا شیخ محمد خیابانی. آقا شیخ ابراهیم زنجانی علی‌زاده. آقا سید جلیل .سلیمان میرزا. صدرالعلما.

رئیس - به اکثریت (43) رأی از ]73[ نفر نمایندگان حاضر تصویب شد.

]خطاب به وزیر مالیه[ لایحه تفتیشیه تا روز شنبه حاضر می‌شود؟

وزیر مالیه - بله حاضر می‌شود یعنی برای این که جزء دستور بگذارید.

رئیس - بله

وزیر مالیه - گمان نمی‌کنم که برای جزء دستور شدن حاضر بشود.

رئیس - آقای معاون وزارت داخله برای جواب سؤالات تشریف آورده‌اند ولی چون مجلس طول کشید طرح نشد می‌ماند برای روز شنبه ولکن به شرط این که زودتر تشریف بیاورند که در اول مجلس سؤالات بشود ]گفتند صحیح است[ دستور سه جلسه آتیه از این قرار است شبنه 21 قانون تعرفه تلگرافات راپورت کمیسیون بودجه راجع به خانواده مرحوم حجۀ‌الاسلام بهبهانی بودجه مجلس شورای ملی برای سال تنکورئیل سه‌شنبه ]24[ راپورت کمیسیون بودجه راجع به حقوق یوسف مجاهد قانون قبول و نکول بروات تجارتی لایحه تفتیشیه ]26[ قانون استخدام راپورت کمیسیون قوانین مالیه راجع به متوفیاتی که حقوق آنها از دو تومان کمتر است.

افتخارالواعظین - قانون پستی را در این دستورها مقرر نفرمودید.

رئیس - ]خطارب به لواءالدوله[ تقاضا کرده‌اند که قانون ترفیع رتبه نظامی را جزء دستور بگذاریم اما اینها را که در دست داریم تمام بکنیم آن وقت به سایر مطالب بپردازیم. ]گفتند صحیح است[

آقا میرزا احمد - لایحه تجزیه بلوچستان را بنده از هبه مقدم می‌دانم خصوص به ملاحظه اهمیت بلوچستان در این اوقات که خیلی لازم می‌دانم که زودتر این مسئله حل بشود بلکه به واسطۀ فرستادن حاکم جدید یک رفاهیتی به جهت اهالی آنجا حاصل بشود. (گفتند صحیح است و هیچ جزء دستور گذاشته نشده است)

رئیس - این را 15 نفر پیشنهاد بکنند که بعد از آن که قانون بستی تمام شد جزء دستور گذاشته شود.

]رئیس حرکت کرد مجلس یک ساعت و نیم از شب گذشته ختم شد[

با صورت مشروح پس از ملاحظه نمایندگان محترم و اصلاح حضرت آقای فهیم‌الملک مقابله شد صحیح است.

+++

 

یادداشت ها
Parameter:292500!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)