کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2
[1396/04/25]

جلسه: 86 صورت مشروح روز شنبه 19 شهر ربیع‌الثانى 1328  

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2

 

 

جلسه: 86

صورت مشروح روز شنبه 19 شهر ربیع‌الثانى 1328

 

مجلس دو ساعت و چهل دقیقه قبل از غروب آفتاب در تحت ریاست آقاى مستشار‌الدوله تشکیل شد صورت مجلس روز پنجشنبه را آقاى معاضد‌الملک قرائت کردند.

رئیس- ملاحظه در صورت مجلس هست؟ (اظهارى نشد رئیس صورت را امضاء کرد).

رئیس- آقاى آقا سید جلیل تقاضا می‌کند در خصوص طلبکاران مرحوم حاجى میرزا ابراهیم آقا راپورت کمیسیون بودجه امروز موضوع مذاکره بشود اگر مجلس موافقت دارد بعد از تنفس خوانده شود.

(عموماً تصویب کردند).

رئیس- قانون اساسى معارف خوانده شود. (ماده 11 راجع به این که هر کس مدرسه غیر رسمى افتتاح می‌کند باید به اطلاع دولت برساند قرائت شد).

وکیل‌التجار- پیشنهادى نمودند که ذیلاً مندرج است:

این بنده پیشنهاد می‌کنم که این ماده به این طور نوشته شود.

ماده 11: هر کس مدرسه غیر رسمى افتتاح می‌کند باید به تصویب و در تحت نظارت وزارت معارف باشد و تحصیل آنها به موجب پروگرام عمومى واقع شود.

مؤتمن‌الملک- این را بفرمایید تجزیه کنند دو قسمت شود.

هر کس مدرسه غیر رسمى افتتاح می‌کند باید به تصویب و در تحت نظارت وزارت معارف باشد.

رئیس- این قسمت اول را هر کس قابل توجه می‌داند قیام نماید. (رد شد.) قسمت دوم قرائت شد.

رئیس- این قسمت چون راجع به مواد بعد است حالا رأى نمی‌گیرم. (گفتند صحیح است).

ماده 12 راجع به شرایط موسس و مدیر قرائت شد.

آقاى آقا سید ابراهیم پیشنهادى نمودند قرائت شد.

این بنده پیشنهاد می‌کنم که این جمله در ذیل ماده 12 نوشته شود.

شرط ششم: مدیر و معلمین باید متجاهر به فسق و محکوم به فساد عقیده نباشند. (مسکوت عنه ماند).

ماده 13 در خصوص این که هر کس در هر جا تحصیل کرده باشد تا در مقام امتحان رسمى برنیامده باشد در مدرسه دولتى پذیرفته نخواهد شد قرائت شد پس مذاکره پیشنهاد‌هاى ذیل قرائت شد.

1) از طرف آقاى میرزا ابراهیم خان:

این بنده پیشنهاد می‌کنم ماده 13 این طور نوشته شود: هر‌کس خواسته باشد در مدارس دولتى داخل شود باید مطابق پروگرام آن مدرسه امتحان بدهد.

2) از طرف آقاى متین‌السلطنه:

هر کس در هر جا تحصیل کرده باشد تا در مقام امتحان رسمى برنیامده است در مدارس متوسطه و عالى پذیرفته نخواهد شد.

3) از طرف آقاى معزز‌الملک:

هر کس خواسته باشد داخل مدارس متوسطه

+++

 یا عالى دولتى شده باشد اگر پروگرام مدرسه که سابقا در آنجا تحصیل کرده است بر حسب تصویب وزارت معارف‏...

در هر یک از پیشنهادهاى فوق رأى گرفته قابل توجه نگردید.

 (ماده 14 تا 22 قرائت شده مذاکرات لازمه به عمل آمد).

در بین شور کابینه وزراء تشریف آوردند.

رئیس- بقیه این شور بماند براى روز سه‌شنبه.

سپهدار- چون به واسطه خستگى و کسالت سه نفر از وزراى ما استعفا کرده بودند به همین جهت خدمت والّا حضرت آقاى نایب‌السلطنه تقدیم کردیم چند روز بود کارها تعطیل شده بود و چون اتفاق آراء و امر مجلس مقدس و فرمایش آقاى نایب‌السلطنه بر این شد که ما مجدداً قبول این شغل را بکنیم استعفاى خود را پس گرفتیم و چون بنده و آقاى سردار اسعد عهد و سوگند خورده بودیم که این وزارتخانه را یعنى بنده وزارت جنگ را و ایشان وزارت داخله را قبول نکنیم و واقعاً بعد از فرمایش مجلس و آقاى نایب‌السلطنه این شغل را در عهده گرفته‌ایم به این جهت تبدیل کردیم که بنده وزارت داخله و ایشان وزارت جنگ را که قبول کردند و انشاالله تعالى امیداوریم که در چاکرى و نوکرى دولت و ملت کوتاهى نکرده کارها پیشرفت نماید کابینه همان کابینه سابق است و پروگرام همان پروگرام است و پاره‌اى پیشنهاد‌ها که لازم است می‌شود در کمیسیون مخصوص مذاکره شده و از تصویب نمایندگان محترم بگذرد.

رئیس- در مقابل این طور بحران و نگرانى که عموماً داشتیم در واقع این بهترین جوابى بود که امروز کابینه محترم به مجلس آوردند خیلى متشکر شدیم از این که مجدداً این کابینه موافق مقصود تشکیل شد و امیداوریم من بعد کارها بهتر پیشرفت نماید.

 (وزراء تشریف بردند).

راپورت کمیسیون بودجه راجع به وراث مرحوم مشهدى محمد ژاندارم که در اردوى مسیو یفرم خان مقتول شده بود قرائت شد که از طرف وزارت مالیه همشیره‌هاى او شده کمیسیون بودجه نیز آن را تصویب کرده بود.

نوبرى- بنده از وزارت داخله استدعا می‌کنم که به طور کلى یک قرارى براى کلیه مقتولین بگذارند که هر روز براى تصویب جزئیات وقت مجلس تضییع نشود.

رئیس- چون این راپورت مدتى است که از کمیسیون آمده است معطل شده است به این جهت خوانده شد و البته قرارى از براى کلیه داده خواهد شد حالا رأى می‌گیریم مخالفى نیست رأى می‌گیریم به راپورت کمیسیون کسانی که موافقت با راپورت دارند ورقه سفید خواهند انداخت. (ورقه توزیع و نتیجه از قرار ذیل اعلام شد).

معاضد‌الملک- عده حضار 60 ورقه سفید علامت قبول 48 امتناع 12.

کسانی که تصویب کردند:

اسدالله خان- ادیب‌التجار-حاجی فاتح‌الملک- نجات-میرزا اسمعیل نوبرى-آقا سید جلیل- معتمد‌التجار- دکتر امیر خان-آقا شیخ ابراهیم زنجانى- آدینه‌محمد خان- آقاسید‌ابراهیم- قوام‌الاسلام- لسان‌الحکما-حاجی محمد‌کریم خان- متین‌السلطنه-آقا شیخعلى- دبیر‌الملک-آقا شیخ رضا- دکتر علی‌ خان- نواب- میرزا داوودخان-محمد‌هاشم میرزا- حاجى شیخ على- حکیم الملک- موتمن الملک- ذکاالملک- اسدالله میرزا- حسنعى خان- میرزا ابراهیم خان- منتصر‌السلطان- وکیل‌الرعایا طباطبائى- صدیق حضرت- دکتر اسمعیل خان- میرزا مرتضى‌قلی خان- ناصر‌الاسلام- آقا سید حسین اردبیلى- معین‌الرعایا- ابوالقاسم میرزا- تقى زاده- معاضد‌الملک فهیم‌الملک- ارباب کیخسرو- میرزا على اکبر خان دهخدا- وزیر زاده- ممتاز‌الدوله- معزز‌الملک- مستشارالدوله.

رئیس- با اکثریت تصویب شد یک ربع تنفس است ثانیاً جلسه تشکیل و راپورت کمیسیون بودجه راجع به قروض مرحوم حاجى میرزا ابراهیم آقاى قرائت شد که طرح کمیسیون مبتکرات 600 تومان براى قروض آن مرحوم تصویب کرده بود و بعد از تحقیق معلوم شد که کلیه قروض آن مرحوم 830 تومان است و در این مورد که مجلس شوراى ملى رعایت حال بازماندگان راصلاح دانسته خوب است خاصر ورثه مزبوره را آسوده نموده به وزارت مالیه اجازه بدند که طلبکاران را خواسته قرار صحیحى در تادیه کلیه قروض بدهد.

معاضد‌السلطنه- بنده چون از ترتیب قروض مرحوم حاجى میرزا ابراهیم آقا طلب کارهاى ایشان اطلاع دارم لازم است که عرض کنم چند نفر از این طلبکارها خیلى پریشانند مثلًا یکى از آنها حسین آقاى زرگر است که تقریبا 6500 تومان دارئى داشته و تمام را در اره مشروطیت صرف کرده و به اندازه پریشان شده است که شاید براى شام شب هم معطل است یک مقدارى او طلب دارد و معلوم است هر چه زودتر باید به او برسد و چند نفر هم از مجلس طلب دارند و خیلى پریشانند طلبکارهاى مرحوم حاجى میرزا ابراهیم آقا از قراریکه ورثه آن مرحوم اظهار می‌کنند خیلى مطالبه می‌نمایند آنها هم که ندارند به این جهت اسباب زحمت آنها است و چون مرحوم حاجى میرزا ابراهیم آقا در دوره سابقه مجس حق وکالت را نگرفته چنانچه مجلس رأى بدهد که این وجه به او داده شود بى موقع نیست و از حقوق خود او به قرض او داده شده است یک چیز فوق‌العاده مجلس تصویب نکرده است.

ارباب کیخسرو- این که فرمودید بعضى هم از مجلس طلب دارند از این مجلس احدى طلب ندارد.

رئیس- بى غرض ایشان هم طلب از این مجلس نبود طلب از مجلس سابق است و راپورت آن هم خوانده شده و روز دیگر به مجلس خواهد آمد.

وکیل‌التجار- آن روز که در این خصوص مذاکره شد آقاى تقى زاده طرحى پیشنهاد کردند که قروض آن مرحوم از حقوق باقیمانده آن مرحوم داده شود و همچنین حقوقى که درباره وراث آن مرحوم برقرار می‌شود یک چیز علاوه نباشد همان حقوق وکالت آن مرحوم است که به او داده می‌شود و بنده هم در این خصوص با آقا هم عقیده هستم و آن روز هم تصویب کردم و تصور می‌کنم این بهترین حقوقى است که اظهار شده است.

حسنعلى خان- در این که قروض آن مرحوم باید داده شود حرفى نیست و بنده هم از آنها هستم که می‌گویم باید داده شود لیکن این که گفته شد به عنوان حق‌الوکاله آن مرحوم داده شود این را نمی‌توانم تصدیق کنم براى اینکه این یک سابقه می‌شود براى وکلا دوره سابق که می‌آیند و حقوق آن دوره را مطالبه بکنند به هیچ وجه نباید به این عنوان داده شود.

رئیس- صحیح است حالا رأى می‌گیریم به این راپورت کمیسیون هر کس موافقت دارد با راپورت کمیسیون بودجه ورقه سفید خواهد انداخت. (ورقه توزیع و رأى گرفته شد).

معاضد‌الملک- عده حضار 61 ورقه سفید علامت قبول 57 امتناع 4.

کسانی که تصویب کردند:

دکتر اسمعیل خان-آقا شیخ محمد- قوام‌الاسلام- فاتح‌الملک- آقا شیخ ابراهیم زنجانى- آقا شیخ رضا- لسان‌الحکما- حاجى میرزا آقا- تربیت-حاجی سید ابراهیم- مدرسى- وحید‌الملک- متین السلطنه- معین الرعایا- عز الملک- مرتضى‌قلی خان بختیارى- معزز‌الملک- وزیر زاده- شیبانى- ادیب‌التجار- معتمد‌التجار- موتمن‌الملک- آقاسید حسین کزازى-آقا میرزا اسمعیل نوبرى- حکیم‌الملک- ارباب کیخسرو- دکتر امیر خان- منتصر‌السلطان- ابوالقاسم میرزا- شیخ على خراسانى- محمد‌هاشم‌میرزا- میرزا داوودخان- سید جلیل- دکتر علیخان- شیخ اسمعیل هشترودى- میرزا على اکبر خان دهخدا- فهیم الملک- ناصر الاسلام- شیخ على شیرازى ذکاءالملک- صدیق حضرت- حسنعلى خان- وکیل‌التجار- حاجى آقا- اسدالله میرزا-آقا شیخ ابراهیم زنجانى- میرزا اسدالله خان- طباطبائى- میرزا مرتضى قلی‌خان صدرالعلما- معاضد‌الملک- حاج سید نصر‌الله- مستشار‌الدوله- معاضد‌السلطنه- دبیر‌الملک-آقا سید محمد‌رضا- ممتاز‌الدوله.

رئیس- با اکثریت تصویب شد.

 (راپورت کمیسیون مبتکرات خوانده شود:

راپورت کمیسیون مبتکرات راجع به طرح آقاى ذکاء‌الملک در خصوص تاسیس روزنامه رسمى و طرح قرائت شد کمیسیون طرح مزبور را قابل توجه دانسته با بعضى اصلاحات در مواد آن به مجلس عودت داده بود).

رئیس- مخالفى که در این خصوص نیست؟ (گفتند رأى بگیرید).

رئیس- رأى می‌گیریم در قابل توجه بودن

+++

این طرح هر کس این طرح را قابل توجه می‌داند قیام نماید.

رئیس- به اتفاق قابل توجه شد به کمیسیون معارف رجوع می‌شود.

 (راپورت کمیسیون مبتکرات راجع به طرح آقاى حسنعلى خان در خصوص ارجاع مسئولیت به وزارت دربار قرائت شد مبنى بر این که کمیسیون مبتکرات طرح مزبور را قابل توجه دانسته به مجلس عودت می‌دهد).

رئیس- گویا مخالفى در این خصوص نیست رأى می‌گیریم در قابلیت توجه بودن این طرح.

معزز‌الملک- به عقیده بنده در صورتی که این مسئولیت را موقت قرار بدهیم می‌شود در این رأى داد و قابل توجه دانست یعنى این مسئولیت تا وقتى است که شاه کبیر شود والّا در صورتى که به اطلاق واگذاشته شود اساساً موضوع نخواهد داشت.

حسنعلى خان- تمام آقایان محترم می‌دانند که پس از این خونریزی‌ها و صدمات حالا باید یک مسلک و خطى پیش بگیریم که سعادت و ترقى مملکت د‌ر او باشد و بنده باز تکرار می‌کنم که مجلس همیشه مختار خواهد بود در وضع و فسخ قوانین و بنده با آقاى معزز‌الملک در این فرمایش که کردند همراهم که وزارت دربار را مسئول بدانیم لکن امروز این مسئولیت خیلى لازم است چون سلطان ما جوان است و تربیت او باید به دست ملت بشود و مجلس نماینده ملت است پس باید به دست تربیت او به نظارت مجلس شود و بعد از این که مسئله از مجلس گذشت و حاضر شدیم که در جزئیات آن مذاکرات کنیم آن وقت باز مطالبى که راجع است به امورى دربارى براى اطلاع عرض می‌کنم که اشید قبل از وقت صلاح در اظهار نباشد.

لسان‌الحکما- بنده عرض می‌کنم این مسئولیت وزارت دربار از مسائل مهمه است ولى خاطر آقایان البته مسبوق است که در سایر جاها یک چنین چیزى نیست اما چنانچه فرمودند باید در نظر داشت که مجلس شوراى ملى می‌تواند همیشه وضع و نسخ قوانین نماید ممکن است به مقتضیات امروزه وضع قانونى نماییم و در یک موقع که مقتضى باشد فسخ کنیم اما در باب مسئولیت می‌خواستم بگویم وزراء در مسئولیت دارند یکى از حیث مسئولیت پلتیک ژنرال است که (سولیداریته) وزرا است ویک مسئولیت ثانوى دارند که مسئولیت ادارى آنها است باید خاطر نشان کرد که وزراء دربار فاقد یکى از این دو مسئولیت است در سولیداریته و پلتیک ژنرال وزارت دربار مدخلیت ندارد و مسئول پلتیک ژنرات وزارت دربار هم گر چه دو مسئولیت اخلاقى دربار پس باید قید کرد که این مسئله معلوم شود.

آقا سید حسین اردبیلى- بنده هم تنظیمات اداره دربار را خیلى مهم می‌دانم لکنم این را نمی‌توانم معین کنم که وزارت دربار در ردیف سایر وزارتخانه‌ها و وزیر دربار مثل سایر وزراى مسئول است وزراى ما هر کدام داراى ادارات متعده در ولایات و ایالات وغیره می‌باشند لکن وزارت دربار فقط داراى یک اداره است که فقط دربار سلطنتى است براى حصول به مقصود ممکن است یک ترتیب دیگرى اقدام کرد که هم آن مقصود به عمل آمده باشد هم مثل سایر وزراء مسئول نباشد ممکن است مسئولیت وزیر دربار به موجب یک تعهدى یا یک مسئولیتى در حضور آقاى نایب‌السلطنه یا یک ترتیب دیگرى آن مسئولیت به عمل بیاید.

متین‌السلطنه- بنده در اصل مطلب همراهم لکن مسئولیت باید تفکیک شود با مسئولیتى که وزراء دارند و وزارت دربار را یک وزارتى که جزو کابینه باشد نمی‌توانم بدانم به جهت این که معلوم است وزراء در مقابل مجلس مسئول‌اند و وزرائى که در مقابل مجلس مسئولند آنها هستند که در پولتیک عمومى مملکت ضامن اعمال یک دیگرند و معلوم است وزیر دربار عملش خارج از پولتیک مملکتى است پس همان قسم که آقاى لسان‌الحکماء فرمودند باید قید شود این را هم عرض می‌کنم که این مسئولیت وزارت دربار گرچه در سایر ممالک سابقه ندارد لکن سابقه عملى دارد به این طور که وقتى کابینه تجدید می‌شود وزیر دربار هم تغییر می‌کند بدیهى است کابینه که طرف اعتماد ملت نشد و به واسطه عدم اعتماد تغییر یافت وزارت دربار هم همین قسم بایدطرف اعتماد ملت باشد به این جهت وزیر دربار هم تغییر میکند و وقتى می‌شود وزیرى به واسطه اطمینان و عدم اطمینان تغییر کند که مسئول باشد و لکن لازم نیست هر مسئولى داخل کابینه باشد ممکن است خارج از کابینه باشد چنانچه گفته شد.

حاجى شیخ على- در قانون اساسى است که وزارت افتخارى موقوف است وقتى است که وزارت افتخارى موقوف است چه طور وزارت دربار اطلاق می‌کنید.

رئیس- این وزارت افتخارى نیست یک وزارت بزرگ محترمى است شغل هم دارد لیکن در مقابل مجلس مسئولیت ندارد.

حاجى شیخعلى- در صورتی که مسئول نیست چه طور وزیر است و در صورتى که مسئول است چه طور وزیر نیست این یک اشتباه بزرگى است باید رفع شود.

وکیل‌الرعایا- بله حرف در کلیات این طرح و قابلیت توجه این طرح است باید دید اصل مسئولیت در مقابل چیست عمده مسئولیت وزیر در مقابل مملکت است و چیزى که به وزیر دربار داده می‌شود باید دانست که یک چیز کمى نیست و باید به موجب قانون صرف کند این هم مسلم است که ایجاد قانون براى جلب منفعت است حالا که می‌گویند مسئولیت وزارت دربار در مقابل مجلس باید باشد یا نباید باشد آنها که می‌گویند در مقابل مجلس مسئولیت نباید داشته باشند می‌گویند وزیر دربار در پولتیک مملکتى نباشد شرکت داشته باشد و شرکت ندارد اولًا عرض می‌کنم ما الان که صحبت می‌کنیم به هیچ وجه نظر شخصى نداریم لکن می‌گوییم این قانون را وضع می‌کنیم و بعد هم وزیر دربارى انتخاب می‌کنیم که قابل شور با وزراء باشد این بدیهى است که اعضاى مشاوره هشت نفر باشد بهتر است از این که هفت نفر باشد به علاوه خوب است توجهى به آنچه به وزارت دربار می‌دهید بنمایید که چه قدر است و او مسئول است که به محل خودش مصرف کند دیگر آن که آنچه شما از ذخایر سابقین در آنجا دارید مسئول نگهدارى آنها وزیر دربار است یک چنین وزیرى باید مسئول باشد.

رئیس- حالا در قابل توجه بودن این طرح رأى می‌گیریم هر کس این طرح رأى بگیریم هر کس این طرح را قابل توجه می‌داند قیام نماید.

رئیس- با اکثریت پذیرفته شد چون این امر به کمیسیونى مربوط نیست یک کمیسیون خوب است از شعبات انتخاب شود از هر شعبه یک نفر.

معزز‌الملک- هر طرحى که در مجلس قابل توجه می‌شود لازم نیست به کمیسیون برود على‌الخصوص این طرح که یک مطلب جزئى است به عقیده بنده ممکن است مستقیماً در مجلس مطرح شود.

حسنعلى خان- نظر به اهمیت این مسئله بنده تقاضاى فوریت آن را می‌کنم.

حاجى سید نصر‌الله- بنده مخالفم که یک کمیسیون مخصوصى انتخاب شود و در این خصوص کمیسیون مبتکرات را الیق می‌دانم که یک نظرى بنمایند و در نظامنامه هم نیت که از شعبات انتخاب شود مگر بعضى کمیسیون‌هاى فوق‌العاده.

اسدالله خان- بنده با این مسئله خیلى اهمیت می‌دهم لازم می‌دانم به کمیسیونى منتخب از شعبات رجوع شود و این نه فقط راجع به مسئولیت وزیر دربار است بلکه آن کمیسیون باید وضع یک قانونى از براى مسئولیت وزیر دربار بنماید.

رئیس- صحیح است این مطلب در همان کمیسیونى که باید رجوع بشود باید منظور شده مطرح شود و تکلیف آن کمیسیون است پس از شعبات انتخاب خواهند کرد و این طرح به این کمیسیون ارجاع خواهد شد.

(راپورت شعبه چهارم راجع به نمایندگان عربستان قرائت شد).

رئیس- آقاى وکیل‌الرعایا شما آن روز حرفى داشتید بفرمایید.

وکیل‌الرعایا- بنده درباره یکى از آقایان ایراد دارم حالا رأى بگیرید به او که رسید عرض می‌کنم.

رئیس- در حق این سه نفر رأى می‌گیریم اول در حق آقا سید محمد باقر ادیب هر کس نمایندگى ایشان را مطابق آن راپورت تصدیق می‌نماید قیام نماید.

رئیس- با اکثریت پذیرفته شد حال در حق آقا حاجى شیخ على بهجت رأى می‌گیریم هر کس نمایندگى ایشان را مطابق راپورتى که قرائت شد تصدیق می‌نماید قیام نماید. (قیام نمودند و با اکثریت پذیرفته شد).

رئیس- در خصوص حاجى عز‌الممالک رأى می‌گیریم.

حاجی وکیل‌الرعایا- در خصوص او

+++

 آنچه بنده می‌توانم عرض کن این است که سن مبارکشان را شنیده‌ام بالغ به سى نیست چون در تهران تولد شده به علاوه در همان محلى که انتخاب شده حاکم بود اینها یک چیزهایى است که قابل توجه است و البته رأى با اکثریت مجلس است.

حاجى شیخعلى- آنچه راجنع به سن است نمی‌شود تشخیص داد اما آن که راچه به حکومت اوست در محل اوست در محل انتخاب گویا در قانون انتخابات چنین چیزى نباشد که حاکم را نتوانند انتخاب نمایند به علاوه در همین جا هم اشخاصى بوده‌اند که داخل خدمات دولتى بوده‌اند پس از انتخاب شدن استعفا داده‌اند.

متین‌السلطنه- مسئله سن یک چیزى است که در اینجا مکرر طرح شده و مذاکرات زیاد شده بالاخره رأى مجلس به این شد که مادام که خلاف آنچه اظهار کرده است ظاهر نشده باید قبول کرد و در اغلب موارد هم همین قسم عمل کرده‌ایم و در صورت و علامات ظاهرى هم حقیقت کشف نمی‌شود اما آن چه راجع به اطلاعات شخصى بنده است این است که بنده خود او را نمی‌شناسم لکن یک دوستى دارم که آدم صحیح و محل وثوق بنده است در چندى قبل اظهار می‌داشت که سن او سى سال هست و این که منتخب نباید حاکم یا نایب‌الحکومه باشد این یک ایرادى است که شاید اغلب قبول کنند لکن اگر تحقیق کنند شاید او هیچ سمت رسمیت نداشته است.

حاجى آقا- بنده جزء اول فرمایش‌هاى متین‌السلطنه را تصدیق دارم هیچ کس نمی‌تواند این مسئله را تصدیق کند مگر به موجب اظهار انجمن نظار و آن هم نرسیده است و اما این که گفته‌اند این شخص حاکم بود این را هم قبول ندارم به جهت این که گفته‌اند این شخص انتخابات نیست که حاکم یا نایب‌الحکومه نمی‌تواند منتخب و نماینده بشود.

فهیم‌الملک- این فرمایش متین‌السلطنه صحیح است ما در باب سن نمی‌توانیم حرفى بزنیم لکن اگر چیزى هم خیلى واضح باشد نمی‌توانیم چشم بپوشیم و این فرمایش آقاى وکیل‌الرعایا را بنده تا یک درجه تصدیق می‌کنم.

محمد‌هاشم میرزا- چون نسبت به اعتبار‌نامه‌ها که دقت می‌شود در این مورد اظهار انجمن نظار به ما خیلى اطمینان می‌دهد که این انتخاب صحیح بود ولى این که در باره سنش گفته می‌شود که کافى است غالب ماها او را نمی‌شناسیم و در این خصوص تحقیقاتى هم نکرده‌ایم به این جهت نمی‌توانیم رأى بدهیم پس خوب است مهلت بدهید که تحقیقات لازمه بشود ولى در مسئله اعتبار خیلى محتاج به دقت نیست و اگر خیلى محل اشکال نیست می‌شود قبول کرد و این قدر مذاکرات لازم نیست.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- بنده عرض می‌کنم مسئله سن چون تا به حال مملکت احصائیه نداشته است نمی‌شود معلوم کرد و لیکن آنچه بنده اطلاع دارم این است که این شخص یک دخترى دارد قریب نه سال یا ده سال و به عقیده بنده این یک دلیلى است بر این که سن ایشان کافى است.

وکیل‌الرعایا- بنده عرایض خود را براى این‌ که وقت مجلس را تلف نکرده باشم خیلى به اختصار عرض کردم و مقصودى هم نداشتم البته اجتماع ما در اینجا براى این است که هر کدام یک چیزى به نظرمان می‌رسد بگوییم و خاطر همدیگر را مسبوق نماییم در این مورد اگر با این عرایض بنده مجلس رأى بدهد حرفى ندارم ولى عرض می‌کنم که ما در این مملکت اگر چه احصائیه نداریم که در این مواقع سندیت داشته باشد و قاطع باشد لکن بنده یک سند خیلى معتبرى در مملکت شما سراغ دارم که از تمام دفاتر دولتى شما اگر می‌داشتید معتبرتر است آن ورقه و قلاله ازدواج است که از او هم می‌شود یک چیزى فهمید آن را ملاحظه بفرمایید خواهنید ملتفت شد و این که گفته شد این شخص در آنجا نایب‌الحکومه بود و فقط اسم بود و رسمیت نداشت و کارها راجع به فخر‌الملک بود بنده سئوال می‌کنم ریاست تجار را که یک چندى در تهران داشت آیا عز‌الملک داشت یا فخر‌الملک این نکات را باید ملتفت شد والّا بنده هیچ عرضى ندارم که این مطلب را مجلس تصویب نماید یا رد کند.

حاجى شیخعلى- مسئله حکومت بنده عرض کردم در صورتى که واقعاً حاکم بوده است و هیچ مانع از انتخاب نیست و همچه چیزى در نظامنامه انتخابات نداریم اما در باب سن بنده اطلاع درستى ندارم البته باید تحقیقات بشود پس بنده تقاضا می‌کنم این برگردد به شعبه که با نظرات ثانوى به مجلس بیاید.

رئیس- موافق تقاضاى مخبر این راپورت می‌رود به شعبه.

ادیب‌التجار- بنده عرض می‌کنم از براى یک نفر کسر اعضاء به کمیسیون عرایض که باید از شعبه اول بیاید تا به حال چندمرتبه اظهار شده است و عرایض زیادى هم جمع شده است و تا این ساعت منتخب آنها نیامده است با این که دو نفر قابل انتخاب دارند بنده استدعا می‌کنم اگر آنها قبول نمی‌کند پس از طرف مجلس معین شود که عده اعضاء کمیسیون تکمیل شده بتوانند به عرایض رسیدگى نمایند.

وحید‌الملک- این مسئله در جلسه سابق هم مطرح شد و بنده عرض کردم که ما در شعبه فقط دو نفر قابل انتخاب داریم یکى آقاى صدرالعلما و یکى هم آقاى شیخ اسمعیل هشترودى که آقاى صدر‌العلما قبل از وقت استعفا دادند و گفتند که نمی‌توانم قبول کنم این بود که آقاى شیخ اسمعیل هشترودى را انتخاب کردیم و حال که ایشان استعفا داده‌اند گمان می‌کنم این تکلیفشان است که مجدداً کمیسیون از کسانى که قابل انتخاب هستند انتخاب نمایند.

رئیس- صحیح است شعبه اول یک نفر که انتخاب کرده است و منتخب استعفا داده است و موافق نظامنامه داخلى عده اعضاء کمیسیون عرایض از 6 نفر کمتر نمی‌شود در این صورت چاره نیست مگر این که شعبه اول یک نفر را معین نماید.

مؤتمن‌الملک- دیروز بر حسب استدعاى بنده بنا بود یک کمیسیونى معین شود امروز اگر صلاح است تشکیل شود.

رئیس- بنده تصور می‌کنم که آن کمیسیونى که براى دیدن اسناد قروض معین کردیم اگر صلاح باشد آن مطلب هم به همان کمیسیون رجوع شود.

مؤتمن‌الملک- بنده عرض می‌کنم چون خودم در آن کمیسیونى که فرمودید عضو هستم شاید صلاح نباشد به نظر بنده یک کمیسیونى از شعب انتخاب شد بهتر است.

رئیس- بسیار خوب براى تقاضاى آقاى مؤتمن‌الملک که فرمودند و مجلس پذیرفت باید از هر شعبه یک نفر انتخاب شود که آن کمیسیون تشکیل شود.

معاضد‌السلطنه- اولًا بنده تقاضا می‌کنم که فردا سه ساعت به غروب مانده جلسه خصوصى به طور معمول تشکیل شود ثانیاً در باب بعضى اشتهارات بى معنى که بعضى مغرضین در شهر انتشار می‌دهند به واسطه اعلان احصائیه که ادره بلدیه کرده است که دولت می‌خواهد بعضى مالیات‌ها وضع کند مثلًا می‌گویند از اطفالى که متولد می‌شوند می‌خواهند مالیات بگیرند یا از زن‌هایى که حامله هستند بگیرند و از مرده‌ها بگیرند از این قبیل چیرها می‌گویند و اسباب تشویش خاطر اهالى و باعث فساد می‌شوند خوب است این مطلب در اینجا تکذیب شود و در روزنامه‌ها نوشته شود که این انتشارات بى اصل و دروغ است.

وکیل‌الرعایا- بنده عرض می‌کنم این که فرمودند تکذیب شود این یک وقتى را لازم دارد که در مجلس مذاکره شود و تکذیب شود ولى حالا باید همین قدر با آن بیچاره ها که این طور اخبار را استماع می‌کنند گفت که گول این گرگها را نخورید.

رئیس- موضوع مذاکرات جلسه آتیه قانون اساسى معارف راپورت کمیسیون محاسبات در باب مطالباتى که مردم از مجلس سابق دارند راپورت کمیسیون فوائد عامه در باب فابریک صابون سازى و شمع سازى و غیره طرح آقاى دکتر امیر خان در باب اخذ تومانى یک قران از مالیات نواقل براى مخارج حفظ الصحه.

آقا شیخعلى- این که آقاى مؤتمن‌الملک فرمودند که آن روز در باب صمصام‌السلطنه بنابود یک کمیسیون مخصوص تشکیل شود چه شد؟

رئیس- قرار شد از شعب انتخاب شود.

کاشف- مدتى است که در خصوص نمایندگان خوانسار و کمره تأخیر شده است تکلیف آنها معین نیست.

رئیس- راپورت آنها رفته است به شعبه هنوز پیشنهاد نشده است.

(مجلس تقریباً یک ساعت از شب گذشته ختم شد).

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:292087!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)