کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوم مجلس ملی

5.0 (1)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2
[1396/04/25]

جلسه: 82 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه دهم شهر ربیع‌الثانى 1328  

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2

 

 

جلسه: 82

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه دهم شهر ربیع‌الثانى 1328

 

مجلس سه ساعت قبل از غروب به ریاست آقاى مستشار‌الدوله به طور خصوصی و پس از یک ساعت علناً منعقد گردید صورت مجلس روز سه شنبه هشتم را معاضد‌الملک قرائت نمودند.

رئیس- در صورت مجلس ملاحظه هست؟

کاشف- اجازه بفرمایید اسامى اشخاصی که براى کسر اعضاء کمیسیون قوانین مالیه انتخاب شدند خوانده شود. (گفته شد خوانده شود).

رئیس- ملاحظه دیگرى در صورت هست؟ (اظهارى نشد رئیس صورت مجلس را امضاء نمود).

مرتضیقلی خان- پاکتى است که از وزارت داخله رسیده است که تلگرافى از یزد مخابره شده و صورت آن را فرستاده‌اند. (تلگراف مشعر بر رفع اردو و شکست اشرار و کشته شدن و گرفتار شدن جمعى از آنها قرائت شد).

مرتضیقلی خان- پاکت دیگرى هم رسیده است که سواد راپورت کمیسیون ضمیمه آن است راپورت کنسول قرائت شد.

مرتضیقلی خان- آقایانى که براى کسر اعضاى کمیسیون قوانین مالیه انتخاب شده‌اند از این قرار است:

آقاى دبیر‌الملک 42 رأى- آقاى میرزا على اکبر خان دهخدا 36 رأى- آقاى عز‌الملک 18 رأى.

 (راپورت کمیسیون بودجه راجع به تقاضاى وزارت در بر فرارى ماهى پانزده تومان براى بازماندگان مرحوم عظیم زاده یک مادر و سه دختر هستند قرائت شد کمیسیون تصویب کرده بود که ماهى پانزده تومان براى مخارج خانوارى خانواده آن مرحوم داده شود و هر یک از صبایا که شوهر کنند یا هر یک از ورثه از میان بروند حقى در این شهریه نداشته باشند).

رئیس- خوب مخالفى که نیست؟ (گفتند خیر رأى بگیرید).

وکیل‌التجار- به جهت توضیح و استحضار خاطر آقایان عرض می‌کنم که این شخص در زنجان خیلى جانبازى و فداکارى کرده است و خیلى خیلى شایسته است که رعایت حال بازماندگان او بشود.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- اینجا نوشته شده است که هر یک از ورثه از میان رفت حقى ندارد

+++

می‌خواهم بدانم که حق او را به سایرین می‌دهند یا این که به کلى حصه او از بین می‌رود.

فهیم‌الملک- این توضیح براى این شده است که این مبلغ براى مخارج این خانواده است و هر یک که از این خانواده خارج شوندحصه از این نمی‌برند و به باقى داده می‌شود.

محمد هاشم میرزا- این لفظ (هر یک از صبایا که شوهر کرد.) را بنده خوب نمی‌دانم زاید است.

فهیم‌الملک- چون این مبلغ را دولت براى نگاهدارى این خانواده می‌دهد و نظارت هم خواهد داشت که امر اینها به خوشى بگذرد و در حقیقت این شهریه براى معیشت آن خانواده است و هر کدام که خارج شوند جزء آن خانواده محسوب نمی‌شوند لابد شوهر می‌کنند و کفایت خرج آنها را شوهر خواهد کرد.

رئیس- معلوم می‌شود مخالفى نیست پس رأى می‌گیریم هر کس به طوری که کمیسیون تصویب کرده رأى می‌دهد ورقه سفید خواهد انداخت. (ورقه توزیع شد).

معاضد‌الملک- عده حضار 64 ورقه سفید علامت قبول 59 ورقه آبى ندارد امتناع 5.

آقایانی که تصویب کردند:

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- فاتح‌الملک- قوام‌الاسلام- ادیب‌التجار- میرزا احمد- حسنعلى خان- سید حسین اردبیلى- ممتاز‌الدوله- حاج سید نصر‌الله- وزیر زاده- شیخ‌محمد‌حسین-محمد‌هاشم میرزا- دکتر اسمعیل خان- معتمد‌التجار- شیخ اسمعیل هشترودى-میرزا اسمعیل نوبرى- شیخ رضا- دکتر امیر خان- شیبانى- صدر‌العلما- میرزا رضا خان-حاج شیخعلى- سید جلیل- لسان الحکما- سید حسین کزازى- سلیمان میرزا- دکتر علیخان- وکیل‌الرعایا- تربیت- نجات- حاج آقا- میرزا‌داوود‌خان- موتمن‌الملک-حاج محمدکریم خان- مصدق‌الممالک- اسدالله میرزا- سید ابراهیم- شیخ على- دبیر‌الملک- میرزا ابراهیم خان- ارباب کیخسرو- متین‌السلطنه- صدیق حضرت- میرزا مرتضى قلى خان- مستشار‌الدوله- وکیل‌التجار- سید محمد‌رضا- فهیم‌الملک- ابوالقاسم میرزا- منتصر‌السلطان- شیخ محمد- وحید‌الملک- نواب- دهخدا- اسدالله خان- ناصر‌الاسلام- ذکاء‌الملک- معاضد‌الملک- معزز‌الملک.

رئیس- با اکثریت تصویب شد.

 (راپورت کمیسیون مبتکرات در خصوص طرح آقاى وحید‌الملک راجع به تغییر تاریخ از قمرى به شمسى قرائت شد کمیسیون آن طرح را قابل توجه دانسته ولى در جریان آن فیمابین عموم به واسطه تصادف اشکالات اجراى فعلى آن را صلاح ندانسته تصویب کرده بود که فعلا در دوائر دولتى اجرا می‌شود).

رئیس- در قابل توجه بودن این طرح باید رأى بگیریم اگر فرمایشى هست بفرمایید.

فاتح‌الملک- این مسئله خیلى لازم است اگر بشود خیلى خوب است ولى چون اذهان هنوز خوب مسبوق نیست اجراى آن همین طور که کمیسیون اظهار کرده است فیما بین عموم مشکل است خوب است قبلا این را در میان مردم طبع و منتشر نمایند که اذهان مسبوق شود آن وقت ممکن است که اجرا شود.

صدیق حضرت- بنده عقیده‌ام این است که در بعضى ممالک دو تاریخ معمول است مثل عثمانى و ممکن است بدواً این تغییر را در دوائر دولتى بدهیم تا اذهان مردم مسبوق شود.

وحید‌الملک- کمیسیون طرح بنده را براى دوائر دولتى که تصویب کرده است ممکن است دوائر دولتى در تمام ادارات و تمام معاملات این را اجرا بدارند منتهى براى جریان آن در عموم قدرى طول دارد و بعد از یک سال یا دو سال خواهد شد ولى براى ادارات دولتى که فعلا ممکن است.

اسدالله خان- در قانون محاسبات که به مجلس پیشنهاد می‌شود قید شده است که از سنه یک هزار و سیصد و بیست و هشت تاریخ رسمى تاریخ شمسى جلالى خواهد بود در این صورت دیگر محتاج به این طرح نیستیم.

وکیل‌التجار- در ادارات دولتى همین طور که می‌بینیم فعلاً این ترتیب معمول به است منتهى رسمیت ندارد و براى عموم وقتى که مسئله‌ الصاق تمبر بر نوشته‌جات پیش آمد ممکن است در آنجا قید کرد این است که گمان می‌کنم فعلا این مذاکرات زیادى باشد در آن موقع خودش قهراً اجرا می‌شود.

کاشف- این قانون براى تجار و دولت لازم‌الاجرا است و براى اشخاص مذاکره لازم نیست.

تقى‌زاده- مطلب بنده را آقاى میرزا اسدالله خان فرمودند این قانون اگر راجع به ادارات دولتى است که در قانون محاسبات که به مجلس خواهد آدینه‌محمد خان قید شده است و از مجلس می‌گذرد و اگر براى عموم است بنده این را لازم نمی‌دانم براى این که اجرا نمی‌شود.

رئیس- کلیه در قابل توجه بودن این طرح رأى می‌گیریم هر کس این طرح را قابل توجه می‌داند قیام نماید. (اغلب قیام نکردند).

رئیس- رد شد.

 (راپورت کمیسیون مبتکرات راجع به طرح شاهزاده ابو القاسم میرزا در خصوص مالیات مراتع دولتى قرائت گردید کمیسیون آن طرح را قابل توجه ندانسته بود).

رئیس- بنده بر خلاف راپورت کمیسیون عقیده‌ام این است که این طرح قابل توجه است و اگر بخواهیم این را نگذرانیم تا سایر ادارات مرتب شود هرگز این مسئله اصلاح نخواهد شداین طرح به عقیده بنده اساساً قابل توجه است در قبول توجه آن رأى می‌گیریم وقتی که قابل توجه شد رجوع می‌شود به کمیسیون قوانین مالى آنها نظراتشان از کمیسیون مبتکرات در این باب بیشتر است و هر وقت صلاح دیدند اصلاحات و نظرات خود را می‌کنند و به مجلس پیشنهاد می‌کنند.

ابو‌القاسم میرزا- چنانچه آقاى میرزا اسدالله خان فرمودند مقصود بنده این بود که اگر ما شروع به ترتیب یک رشته مالیه بکنیم منافاتى نخواهد داشت با اینکه یک وقتى ممیزى کلى بشود و در این باب هم رسیدگى شود چون در این باب تعدیات خیلى می‌شود مثلًا در کرمانشاه از سرحد قصر شیرین به مکارى و عابرین خیلى ظلم می‌شود به اسم مرتع چرانى از مردم پولها می‌گیرند و چیزى عاید دولت نمی‌شود اگر چنانچه این طرحى که بنده پیشنهاد کردم بگذرد اولًا یک عایدى به دولت می‌رسد و ثانیاً به قدرى تعدیاتى که از این راه می‌شد رفع می‌شود حالا در قابل توجه بودن این طرح رأى بگیرید اگر قابل توجه شود به کمیسیون قوانین مالیه رجوع می‌شود و در آنجا نظرات جرح و تعدیل که لازم است می‌شود.

وکیل‌الرعایا- بنده عرض می‌کنم قانون براى اجرا است بنده نمی‌دانم امروز از براى این که ما از این یک منفعتى برده باشیم اول لازم است چه قدر پول خرج کنیم چون فرمودند حکام جزء و روساى ایلات از این محل منفعت می‌برند پس ما یک دسته دیگر غیر از حکام جزء ولایات و روساى ایلات و غیره لازم داریم تا این که آنها را منع کنیم و در صورتی که بتوانیم یک همچو کارى را کنیم اگر بعد از ده سال یک ترتیب صحیحى به هم برساند باز یک منفغتى براى ما نخواهد داشت که با آن امید ما امروز اقدام در این کار کنیم و بنده با این طرح مخالفم.

آقا شیخ ابراهیم - بنده علت این که کمیسیون مبتکرات تعویق این را خواسته است عرض می‌کنم اولًا این مراتع دولتى کدام است ایلاتى که می‌رود به ییلاقات آنها را می‌فرمایید یا جاى دیگر کجاست آن وقت می‌خواهید مالیات بگیرید از اسب چه قدر از گوسفند یا چیز دیگر چه قدى این را چه طور می‌شود معین کرد این آدم‌هاى بسیار لازم دارد که بروند آنجا براى ماهى پنج شاهى آن وقت بعد از سه ماه آیا مرتب بشود یا نشود ما امروزه نمی‌توانیم این کار را اداره کنیم باید بگذاریم تا تمام ادارات ما اولًا منظم بشود آن وقت دست به این کار بزنیم.

وحید‌الملک- بنده می‌بینم بعضى از آقایان می‌ترسند از اجراى قانون و حال اینکه ممکن است تدریجى باشد ما از تمام اصلاحات در مالیه را لازم تر می‌دانیم باید تدریجى باشد خیلى ممکن است که ما قوانینى را از مجلس بگذرانیم و اجراى آن به تدریج باشد و ممکن است یک قانونى از مجلس بگذرد و اجراى آن بعد از پنج سال دیگر باشد بنده هیچ مانعى نمی‌بینم از این که این از مجلس بگذرد و اجرا گذاشته شود از براى بعد ما در مجلس سابق از براى وزارت داخله قانونى گذاشته‌ایم که شاید ده سال دیگر طول بکشد که تمام آن اجرا شود لیکن پیش خودمان خوش وقتیم که یک همچو قانونى را گذاشته‌ایم ولى اجراى آن به تدریج خواهد بود همین طور مالیه هم ممکن است همان سبک را داشته باشیم که قوانین را لازم داریم از مجلس بگذرانیم و به تدریج اجرا شود.

اسدالله میرزا- آنچه در اغلب پارلمان‌ها معمول است این است که هفته‌اى یک روز یا دو روز را معین می‌کنند براى طرح‌هایى که وکلا پیشنهاد می‌کنند و این خیلى محسنات دارد براى این که هر یک از وکلا به خیال خودش یا براى این که فقط از خصوصیات

+++

 ولایت خود مطلع است یک طرحى را پیشنهاد می‌کند و عقیده‌اش این است که فوراً از مجلس بگذرد بدون این که اطلاعى از اوضاع کلیه مملکت داشته باشد و بسا می‌شود آن طرحى را که پیشنهاد کرد از براى ولایت او خوب است ولى براى فارس مثلًا ضرر دارد این طور طرح‌ها خیلى معایب دارد اگر محسنات دارد در طرح هست وى معایب هم دارد براى این که در کلیه طرح هست ولى معایب هم دارد براى این که در کلیه ترتیبات مملکت هیئت وزراء و کسانی که مطلعند می‌نشینند و یک نقشه کلى براى کیه مملکت می‌ریزند و بعضى طرح‌هایى که ما پیشنهاد می‌کنیم اسباب خرابى آنها می‌شویم این از وظیفه دولت است که طرح‌هاى مالیه را مثل نقشه معمارى بکشد و به مجلس بیاورد آن وقت هر کس اطلاع محلى دارد می‌گوید والّا این طور که ما پیش گرفته‌ایم یک وقت خبردار می‌شویم که یک قوانینى از مجلس گذشته است که نمی‌شود اجرا شود و باید تمام را کنار انداخت پس باید وزراء بیشینند و ببینند این قوانین مقتضى و قابل‌الاجرا دانستند از مجلس بگذرد و به موقع اجرا بیاید اما این ترتیب که هر یک از وکلا طرحى پیشنهاد کنند و بدون اطلاع وزیر و سایرین از مجلس بگذرد بنده خیلى مضر می‌دانم والّا شاید امروز شما این طرح را قابل توجه دانستید و از مجلس گذراندید آن وقت وزیر شما بگوید این امروز قابل اجرا نیست و شما یک وقتى از اوقات مجلس و کمیسیون خود را براى گذراندن این بى جهت صرف کرده‌اید پس این شکل لوایح را بنده قابل توجه نمی‌دانم و در وقتى که هیئت وزراء با وضع امروزه این قانون را مقتضى دیدند بنده هم قابل توجه می‌دانم والّا مخالف این طرح هستم.

صدیق حضرت- بنده در این موضوع بر خلاف شاهزاده اسدالله میرزا هستم به جهت این که می‌گویند باید باشد این طرح مدتى است که طبع شده است وزیر باید مستحضر شده باشد و امروز که موقع آمدن این به مجلس است خود وزیر یا معاونش در مجلس حضور داشته باشد و ایرادى اگر به نظرش می‌رسد مثل سایر وکلا بیاید بیان کند و توضیحات از او خواسته شود و جواب بگوید و این که ما یک قانونى را وضع کنیم که در تما نقاط مملکت یک دفعه مجرى شود به این زودی‌ها نایل به این مقصود نخواهیم شد ما به تدریج باید قوانین را که لازم است وضع کنیم و به تدریج به موقع اجرا گذاشته شود مثل این که اگر بخواهیم ممیزى علمى بکنیم چون در دو سه سال در تمام مملکت مجرى نخواهد شد ما باید قانون آن را وضع کنیم و ابتدا در حکومت تهران اجرا شود لابد عیوباتى که دارد معلوم می‌شود سال بعد اگر بخواهند در قزوین این ممیزى را بکنندان عیوبات را بر می‌دارند و بنده به عقیده خود این طرح را قابل توجه می‌دانم و شایسته نمی‌دانم مجلس یک همچه طرحى را رد کند.

محمد‌هاشم میرزا- مباحثات به عقیده بنده مخلوط شده است مراتع دولتى مراتعى است که الان دولت از آنها یک چیزى می‌گیرد ولى مردم تعلیف می‌کند و یک چیز صحیحى عاید دولت نمی‌شود مثلًا کد‌خدایان و ضابطین می‌گویند این طرح از براى این قسم از مراتع پیشنهاد شده است و بنده این طرح را قابل توجه می‌دانم ولى مراتع که دست مالکین است و دولت مداخله در آن ندارد موضوع بحث نیست و مذاکره در آن صلاح نیست.

اسدالله خان- بنده عرض نکردم که الان رأى در اجرا این طرح بگیریم عرض کردم در قابل توجه بودن این رأى بگیرند و رجوع به کمیسیون قوانین مالیه بکنند آنها نظریات خودشان‌ را به مجلس ارائه می‌دهند مجلس می‌بیند اگر موقع است تصویب می‌کند و می‌گذرد والّا معطل می‌ماند براى دو سال یا سه سال دیگر.

فاتح‌الملک- بنده عرض می‌کنم از چشمه‌هاى ثروتى مملکت نمی‌توان چشم پوشید و این طرح خیلى قابل توجه است و خیلى سهل‌الاجرا است زیرا که این مراتع از قرارى که بنده اطلاع دارم محدود است ولایات جزء و قصبات و تمام حکام دارند و همین که این قانون از مجلس بگذرد و به آنها گفته شود می‌گیرند و عاید دولت می‌کنند این فایده‌اى است که الان دیگران می‌برند و ما اگر دستورى به حکام بدهیم براى دولت یک چشمه مالیه را زیاد کرده‌ایم عرض نمی‌کنم که این فایده تماماً عاید دولت خواهد شد ولى بیش از مقدارى که الان می‌رسد عاید می‌شود منتهى چیزى که هست الان این فایده را عمال و حکام می‌برند و دولت اگر اقدام نماید خودش خواهد برد و هر قدر که گرفته می‌شود به خود دولت عاید می‌شود و اگر امسال تماماً عاید نشود اقلاً شروع می‌شود سال دیگر خواهد رسید و بنده این طرح را خیلى قابل توجه و لازم می‌دانم.

رئیس- مذاکرات در این طرح به قدر کفایت به عمل آمده است حال در قابل توجه بودن آن باید رأى بگیریم آقایانى که این طرح را قابل توجه می‌دانند قیام نمایند. (اغلب قیام کردند).

رئیس- طرح شاهزاده ابو‌القاسم میرزا به اکثریت پذیرفته شد حال رجوع می‌شود به کمیسیون قوانین مالیه که نظریات خود را کرده به مجلس پیشنهاد نماید. (راپورت کمیسیون مبتکرات راجع به طرح معتمد‌التجار درخصوص فرستادن دویست نفر شاگر ایرانى به خارجه از براى تحصیل قرائت شد.) مبنى بر این که طرح مزبور را کمیسیون مفید می‌داند لکن به ملاحظه ضیق مالیه آن را غیر قابل اجرا دانسته است تا آن که توسعه در بودجه معارف حاصل شود در این صورت البته با این مسئله باید اقدام شود.

وحید‌الملک- بنده یک عیب اساسى می‌بینم که لازم است عرض کنم می‌بینم ما مخالف با بعضى طرح‌ها می‌کنیم بدون این که یک دلیل صحیحى داشته باشیم یا دلیل آن را ذکر کنیم می‌گوییم این طرح یا این قانون را ما قابل نمی‌دانیم و همین عیب در بعضى کمیسیون‌ها هست فلان کمیسیون فلان لایحه یا فلان طرح را رد می‌کند براى این که پیش خودش فکر می‌کند که مالیه دولتى کفایت نمی‌کند بدون این که با وزیر مالیه شور کند ببیند وزیر مالیه چه می‌گوید اگر کمیسیون مبتکرات با وزارت مالیه شور کرده بود و او گفته بود بودجه اجازه نمی‌دهد آن وقت این راپورت را می‌داد صحیح بود و اگر این شور را نکرده است و این رأى را پیشنهاد کرده است در این صورت این رأى صائب نیست بنده می‌گویم بهترین طرحى که به مجلس آمده است همین طرح آقاى معتمد التجار است در صورتى که ما همه قسم خرج می‌‌کنیم چه ضرر دارد از براى حیات آتیه مملکت خودمان هم یک خرجى و یک اقدامى بکنیم که در مجلس آتیه در دوره هاى آتیه نام نیک این مجلس را ببرند خیلى از نقادین می‌گویند مجلس سابق خیلى کارها کرد زحمات کشید لکن در خصوص معارف کارى نکردند بنده می‌بینم قوانین معارف به مجلس که مى‌آید مجلس سرد است و توجهى به او نمی‌شود. (در این موقع اغلب تکذیب کردند).

وحید‌الملک- بنده این طور یافته‌ام این طرح که به کمیسیون مبتکرات می‌رود به واسطه ضیق بودجه معارف قابل توجه نمی‌شود در صورتى که این نظر که راجع به وسعت و ضیق مالیه است حق و وظیفه کمیسیون مبتکرات است ملاحظه کنید ما اگر سالى صد هزار تومان بدهیم دویست نفر بروند و برگردند امور کشورى و لشکرى مملکت ما را اداره نمایند چیست بهتر از این در آخر عرضم می‌گویم این طرح بهترین طرح‌ها است.

لسان‌الحکما- کمیسیون مبتکرات یک وظیفه داشت که اظهار دارد این فورى است یا تعویق ممکن است بیفتد کمیسیون رأى خودش را این قسم اظهار داشت که این فورى نیست و ممکن است تعویق بیفتد و این که راجه به شور با وزارت مالیه می‌شود کمیسیون مبتکرات در این باب اظهارى نکرده و واگذار به مجلس کرده است و این که فرمودند باید وزارت مالیه را می‌خواستند و با او شور می‌کردند اگر او ملاحظه جمع و خرج را می‌کرد می‌گفت مثلًا بودجه اجازه نمی‌دهد صحیح بود بله این فرمایش صحیح است در صورتى که وزیر مالیه بداند در این سال چه داده ولى متاسفانه وزارت مالیه هم خودش هنوز نمی‌داند چه دارد دیگر آن که فرمودند کمیسیون یک چیزى را صلاح نمی‌داند و رد می‌کند این طور نیست کمیسیون مبتکرات شاید صلاح می‌داند که پنج کرور در معارف خرج شود خصوص براى آنها که از خودشان ثروتى ندارند که بروند تحصیلاتشان را تکمیل نمایند و این قید هم در آن قانون نشده بود.

منتصر‌السلطان- صد هزار تومان چندان اهمیتى ندارد از براى فرستادن دویست نفر شاگر به خارجه خوب است رأى گرفته شود و به کمیسیون بودجه رجوع فرمایند.

ذکاء‌الملک- بنده می‌خواهم عرضى کنم لکن نه این است که مخالف باشم یا این که این طرح را قابل توجه ندانم اصلا این طرح را خیلى قابل توجه می‌دانم و میگویم مجلس شوراى ملى در این سال قریب یک کرور صرف معارف کند و اگر غیر از این بکنیم ترقى نخواهیم کرد لکن اینجا بنشینیم صد هزار تومان بدهیم و از براى یک عده به خارجه بدون ملاحظه به اطراف مطلب این صحیح نیست کمیسیون معارف در این باب چندین مرتبه اطلاحات کرده و مذاکرات زیاد نموده است نظر آقایان است چندین نفر هم خرج تحصیل خواسته‌اند و یکى دو فقره از آنها هم به مجلس آمد و مجلس هم چنین صلاح دانست که یک اقدام اساسى باید در این باب شود که با یک ترتیب صحیح بروند چون هنوز یک نتیجه صحیحه حاصل نشده است از اصلاحات کمیسیون و کمیسیون مصمم شده که با وزیر معارف صحبت کند غرض این است که در این مسئله که باید یک چنین عده بروند از براى تحصیل جاى اشکال نیست لکن خوب است درترتیبات این مسئله قدرى صحبت بکنیم که به چه ترتیب باشد چه اشخاص بروند چه طور تحصیل کنند نمی‌شود همین طور على‌العمیا در اینجا رأى داد که فرضاً صد هزار

+++

تومان از براى خرج تحصیل دویست نفر شاگرد داد.

تقى‌زاده- وقتى که در قابلیت توجه صحبت می‌کنیم همیشه چه کمیسیون چه مجلس می‌گوید اساساً قابل توجه باشد و حالا می‌بینیم چند روز است از آن ماده خارج شده‌ایم و در جزئیاتش صحبت می‌کنیم بنده از آن اشخاصى هستم که در تمام این طرح و در جزئیات شاید تمام آنها را مخالف باشم لکن اساساً می‌گویم بهترین قانون است که به مجلس آمده است بلکه می‌گویم بلا استثنا از جمیع قوانینى که تا به حال به مجلس آمده است بهتر است و هى این که می‌گوییم با وزراء شور بکنیم و خوب است از طرف وزراء به مجلس پیشنهاد شود این ترتیبات و این فرمالیته‌ها از طرف وزراء به عمل بیاید صحیح است لکن می‌بینیم تراکم امور دولتى به آنها مجال نمی‌دهد پس مجلس شوراى ملى همین قسم که وظیفه دارد اصلاحات آتیه را بنماید گفته شد این مسئله از براى سنه آتیه باید شروع شود اول دوره تحصیلى اول پائیز است که باید اگر می‌فرستیم در اول پائیز بفرستیم که دو سه ماه دیگر این قانون باید از مجلس بگذرد پس باید در اصل آن صحبت کرد نباید در جزئیات آن صحبت بشود براى جزئیاتش به کمیسیون معارف فرستاده می‌شود بعد هم در مجلس صحبت خواهد شد و در خصوص پولش هم می‌رود به قوانین مالیه و بودجه و می‌بینیم در این مدت معارف یک قدم جلو نرفته است پس شاید در ترتیبات هم که صحبت کنیم بگوییم بروند از براى تحصیل علوم عالیه نه مقدماتى در هر رشته که تحصیل می‌کنند متخصص بشوند و بالاخره می‌گویم این بهترین طرحى است که به مجلس آمده است.

رئیس- حالا رأى می‌گیریم در این طرح هر کس آن را اساساً قابل توجه میدان قیام نماید.

رئیس- اساساً با اکثریت قابل توجه شد.

 (راپورت کمیسیون بودجه در خصوص مقررى ورثه مرحوم یحیى میرزا قرائت شد مشعر بر این که مرحوم یحیى میرزا داراى یک عیال و یک پسر است از طرف وزارت مالیه در حق عیال او ماهى هشت تومان و در حق پسر او ماهى دوازده تومان تصویب شده و کمیسیون بودجه عین آن را تصویب کرده است).

آقا میرزا اسمعیل نوبرى- بنده موافقم و این مبلغ را هم کم می‌دانم و متوجه می‌سازم خاطر آقایان را که رئیس‌الوزرا قول داده بودند که در حق ورثه تمام مقتولین قرارى می‌دهم این که یک یک از طرف وزارت مالیه پیشنهاد می‌شود بنده متذکر می‌شوم که از این قبیل خیلى است و ممکن است در بین آنها از اینها مستحق‌تر هم خیلى باشد خوب است از طرف مجلس اظهارى به وزارت مالیه بشود که در حق تمام وراث مقتولین یک توجهى بنمایند.

آقا سید ابراهیم مدرس- در خصوص ورثه عظیم زاده با این که سه دختر و یک عیال داشت پانزده تومان و در حق یحیى میرزا با این که دو نفرند بیست تومان تصویب شده است علت این اختلاف چیست؟

فهیم‌الملک- این را وزارت مالیه پیشنهاد کرده بود و لابد او تحقیقات کرده است بدون علت مختلف نکرده به علاوه مرحوم یحیى میرزا مستخدم دولتى بوده در قانون تقاعد که مى‌آید به مجلس از براى وراث مستخدمین یک حقوق منظور شده است چون از مجلس نگذشته بود این مقدار را در حق ورثه مرحوم یحیى میرزا تصویب کردند.

آقا میرزا ابراهیم خان- خوب است آقاى متوجه باشد که اولاد عظیم زاده دخترند و مخارجى جزء مخارج معاش ندارند لکن اولاد مرحوم یحیى میرزا پسر است و خرج تحصیل هم دارد و بنده چون او خرج تحصیلى دارد این مقدار را کم می‌دانم.

وکیل‌الرعایا- در خصوص ایرادى که آقا فرمودند باید دانسته باشند که اولًا اولاد عظیم زاده در تهران زندگى نمی کنند و این بدبخت در تهران زندگى می‌کند و این خیلى فرق دارد و به علاوه کمیسیون نمی‌تواند زیادتر از آنچه وزیر تصویب کرده است تصویب نماید وزیر مالیه در حق اولاد عظیم زاده همان مقدار را تصویب کرده بود و به عقیده بنده باید طورى حقوق بدهند که به تمام وراث چیزى برسد.

آقا سید ابراهیم- بنده نگفتم بیست تومان زیاد است بنده در نظر داشتم از براى دادن حقوق یک جهت جامعه در نظر داشته باشیم.

رئیس- آقا میرزا ابراهیم خان جهت خوبى بیان کردند حال رأى گرفته می‌شود در این راپورت آنها که موافقت دارند ورقه سفید خواهند انداخت. (ورقه توزیع و آقایان وکیل‌الرعایا و شیخ اسمعیل هشترودى و دکتر على خان به قرعه براى استخراج آراء معین شدد رأى گرفته شد عده حضار 64 ورقه سفید 55 امتناع 9).

اسامى تصویب کنندگان آقایان:

نوبرى- فاتح‌الملک- دکتر اسمعیل خان- محمد‌هاشم میرزا- آقاشیخ رضا- معتمد‌التجار- قوام‌السلام- دکتر امیر خان- تقى‌زاده- شیبانى- کزازى-حاج شیخعلى- حاج‌میرزا رضا خان-حاج میرزا آقا- مرتضیقلی خان- لسان‌الحکما- دکتر على خان-آقا سید جلیل- وکیل‌التجار- تربیت-حاج محمد‌کریم خان- مرتضیقلی خان- بختیارى- صدیق حضرت- میرزا داوود خان- شیخ ابراهیم زنجانى- موتمن‌الملک-آقا سید محمد‌رضا- ناصر‌السلام- اسدالله میرزا- میرزا ابراهیم خان- معاضد‌السلطنه- دبیر‌الملک- آقا سید ابراهیم- آقا شیخ على- ابوالقاسم میرزا- حسنعلى خان- ارباب کیخسرو- متین‌السلطنه-آقا میرزا احمد- وحید‌الملک- عز‌الملک- نواب- منتصر‌السلطان- دهخدا اسدالله خان- طباطبائى- وزیر زاده- فهیم‌الملک- نجات- معاضد‌الملک- حاج سید نصر‌الله- ممتاز‌الدوله- مستشار‌الدوله- معزز‌الملک- وکیل‌الرعایا.

رئیس- خاطر آقایان مسبوق است چند روز است کابینه وزراء استعفا داده و تا امروز از طرف حضرت آقاى نایب‌السلطنه هنوز پذیرفته نشده است استعفاى ایشان اگر چه رد و قبول استعفاى وزراء راجع به نیابت سلطنت است ولى مجلس شوراى ‌نمی‌توان به کلى بى‌دخل باشد که این بحران طول بکشد به این جهت بنده لازم می‌دانم که شش نفر از طرف مجلس معین شده بروند حضور آقاى نایب‌السلطنه و فرمایشات ایشان را در علت عدم رد قبول استعفاى وزراء بشنوند و راضى نشوند این بحران بیشتر از این طول بکشد.

دکتر علیخان- رئیس جزء این شش نفر خواهند بود؟

رئیس- خیر. (ورقه توزیع شده رأى گرفته شد).

رئیس- در موقع استخراج یک ربع تنفس است. (مجلس متفرق شد مقارن غروب مجدداً مجلس تشکیل شد).

معزز‌الملک- آنها که معین شده‌اند مؤتمن‌الملک- اسدالله میرزا- ممتاز‌الدوله-حاج سید نصر‌الله- تقى‌زاده-آقا شیخ اسمعیل هشترودى.

مؤتمن‌الملک- عرض بنده تالى بنده را معین کند (گفتند نمی‌شود.) یک طغرا تلگراف از از قریه نیر از رشید‌الملک که به وزارت داخله مخابره کرده بود قرائت شد مشعر بر این که خود را به اردوى سردار بهادر رسانیده تلگرافى از انجمن ولایتى اردبیل قرائت شد ایضاً تلگراف دیگر از اردبیل قرائت شد).

دکتر علیخان- بنده می‌خواهم عرض کنم از خدمات ایل جلیل بختیارى که تا به حال به ایران کرده آن طورى که لازم است تشکر نکرده‌ایم و تصور می‌کنم از براى شکر‌گزارى خدمات آنها لازم است اقدامى در آسایش ورثه مقتولین آنها بنماییم و تا به حال به هیچ وجه اقدامى درباره مقتولین آنها نشده است.

رئیس- در جزء دستور امروز قوانین اساسى معارف بود لیکن چون آن هیئت می‌آیند می‌باید جلسه داشته باشد و پاره‌اى کارهاى دیگر هم داریم می‌ماند به روز شنبه دستور روز شنبه قوانین اساسى معارف طلا‌شوئى عراق شور ثانى راجع به تخفیف قیمت مخابرات در باب جراید طرح راجع به شرکت‌ها.

اسدالله خان- بنده تکلیف می‌کنم که فردا عصر یک جلسه خصوصى داشته باشیم به جهت پاره‌اى مذاکرات اساسى خیلى لازم است.

وکیل‌الرعایا- بنده تصور می‌کنم تأخیر در طرح روه موجب زحمت سه وزارتخانه است و گمان می‌کنم اهم از آن در مجلس خبرى نباشد و تا اندازه‌اى هم وقت مجلس را ضایع نمی‌کند خوب است مقرر دارید در دستور روز شنبه گذاشته شود می‌خواهم بگویم چه زحماتى براى مردم به واسطه نگذشتن آن مترتب است و به واسطه گذشتن آن رفع تمام زحمات می‌شود.

نوبرى- بنده تایید می‌کنم فرمایش اسدالله میرزا را چون ده نفر باید باشد تقاضا کنند بنده هم تقاضا می‌کنم و تصور می‌کنم زیاده از ده نفر تقاضا نمایند.

مؤتمن‌الملک- در طرح شرکت‌ها فقط براى قابلیت توجه به مجلس مى‌آید؟

رئیس- بله.

ادیب‌التجار- بنده توضیح می‌خواهم در

+++

 خصوص گندمى که وکیل‌الرعایا نوشته بودند حاضر می‌کنیم عموم تعرض کردند که از وکیل استیضاح نمی‌شود خواست.

ادیب‌التجار- چرا نمی‌گذارید آدم حرف خودش را بزند بنده استیضاح خواهم خواست می‌خواهم بدانم در خصوص بیست هزار خروار گندمى که گفتند تا غره جمادى الاول وارد می‌کنیم چه اقدامى کرده‌اند و مسئول نان تهران وکیل است یا وزیر است مسئول کیست؟

وکیل‌الرعایا- بنده تشکر دارم از اینکه شما بنده را معاف نکردید بنده اگر قصورى کرده باشم و لیکن عرض می‌کنم در عریضه که بنده نوشته‌ام نوشتم از غره جمادى الاولى به بعد بنده وارد می‌کنم و براى این کار اقدامات کرده‌ام و به شما اطمینان می‌دهم که بیست هزار خروار را حاضر کرده‌ام و وارد خواهد شد فقط زحمتى که به بنده می‌رسد به واسطه کمى مال است و به همراهى شما آن هم تهیه می‌شود.

ادیب‌التجار- لفظى که رئیس فرمودند فرمودند تا غره جمادی‌الاولى و این مخالف است با این که شما فرمودید مگر آن که اگر براى اشتغال به این عمل شما در موقع انعقاد مجلس می‌توانید حاضر شوید تصور می‌کنم وکلا اجازه بدهند و شما را جزء غائبین محسوب ندارند.

وکیل‌الرعایا- اولًا باید بدانید که روز غره جمادى الاولى بیست هزار خروار لازم نیست دیگر آن که از روز غره متدرجاً وارد می‌شود.

رئیس- در باب جلسه فردا رأى می‌گیریم هر کس موافقت دارد قیام نماید.

رئیس- اکثریت است پس فردا دو ساعت و نیم به غروب تشریف خواهند آورد. (مجلس ختم شد).

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:292083!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)