کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2
[1396/04/27]

جلسه: 257 صورت مشروح مجلس یوم پنجشنبه دهم جمادی‌الاخر 1329  

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2

 

 

جلسه: 257

صورت مشروح مجلس یوم پنجشنبه دهم جمادی‌الاخر 1329

 

آقای مؤتمن‌الملک رئیس سه ساعت و نیم قبل از غروب به کرسی ریاست جلوس فرمودند و سه ساعت و ربع قبل از غربوب مجلس را رسماً افتتاح نمودند.

آقای میرزا ابراهیم خان صورت جلسه قبل را قرائت کرد(غایبین جلسه قبل )

آقایان حاج وکیل‌الرعایا- دهخدا- ناصرالاسلام بدون اجازه- آقایان شیبانی - دکتر حیدرمیرزا با اجازه غایب بودند- آقایان حاجی سید نصرالله- دکتر امیرخان- آقا میرزا ابراهیم قمی هر یک نیم ساعت و آقای نیرالسلطان 35 دقیقه بعد از وقت مقرر حاضر شدند.

رئیس- آقای معتمدالتجار در صورت مجلس فرمایشی داشتید؟

معتمدالتجار- در سئوال بنده راجع به راه‌آهن بنده که سئوال کردم عرض کردم در صورت صحت کیفیت آن چیست و دولت چه جوابی داده است این جمه را مخصوصاً بنده گفتم و نوشته نشده است.

رئیس- اضافه می‌شود ملاحظات دیگری نیست؟(اظهاری نشد) صورت مجلس تصویب شد. آقای عزالملک تجدید می‌کنند تقاضای خودشان را.

عزالملک- بله تجدید می‌کنم.

رئیس- در چه خصوص بود بفرمایید.

عزالملک- راجع به طرحی که پیشنهاد کرده بودم که نمایندگان در زمان وکالت نتوانند داخل در ادارات دولتی بدون وظیفه بشوند و بعد از استعفاء هم تا آخر آن دوره تفنینیه نتوانند داخل ادارات دولتی شوند.

رئیس- می‌خواهید در دستور امروز گذاشته شود. بله تقاضا می‌کنم جزء دستور امروز گذاشته شود.

رئیس- رأی می‌گیریم آقایانی که با این تقاضای آقای عزالملک موافقند قیام نمایند(تصویب شد) عده حضار هفتاد و شش است رأی دهندگان سی و هفت . دستور امروز اولاً رقعه است که از وزارت مالیه رسیده بود در جلسه گذشته قرائت شد و قرار شد امروز مذاکره شود ثانیاً قانون تعرفه تلگراف ثالثاً قانون حقوق متوفیاتی که سهم وراث آنها کمتر از دو تومان است رابعاً انتخاب دو نفر منشی برای هیئت رئیسه حالا رقعه وزارت مالیه مجدداً قرائت می‌شود و داخل در مذاکره آن می‌شویم.

(رقعه وزارت مالیه در خصوص حقوق اشخاصی که سابقاً حقوق آنها در بودجه دربار منظور شده بود و حالیه از بودجه دربار خارج شده است به طوری که در نمره قبل عیناً درج شده است قرائت شد)

رئیس- چنانچه در جلسه گذشته عرض کردم این رقعه وزارت مالیه چون خیلی مهم بود بنده نتوانستم مسئولیت جواب را به عهده بگیرم این است که قرائت شد تا تکلیف جواب آن معلوم شود آقای حاج عزالممالک توضیحی در این خصوص بدهید .

حاج عزالممالک- مخبر کمیسیون بودجه صورت حقوقاتی به جزء معین مال اشخاص معلوم از طرف وزارت دربار به وزارت مالیه فرستاده شده بود که در سنه ایت‌ئیل و ما بعدها از جمع وزارت دربار خارج کرده بودند تفصیل این حقوق این بوده است که در کمیسیون مالیه محل سابق بعضی اشخاصی که در دربار مستخدم بوده‌اند و یک حقوقی داشته‌‌اند و کمیسیون بودجه آن وقت حقوق بعضی را تصویب و بعضی را اصلاح می‌کرده حقوق آنها را از بودجه کل خارج کرد و جزء بودجه سلطنتی دربار قرار داده است و در این چند ساله حقوق آنها جزء آن یک کرور یا ششصد هزار تومان که تصویب کرده بود مجلس سابق باید به آن اشخاص داده شود پارسال وزارت دربار حقوق این اشخاص را از بودجه وزارت دربار خارج کرده است و به وزارت مالیه فرستاده است که وزارت مالیه خودش حقوق این اشخاص را بدهد وزارت مالیه هم چون تا به حال این اشخاص حقوقشان جزء بودجه دربار بوده به طور  واضح اسامی و حقوق آنها را صورت برداشته و به کمیسیون بودجه فرستاده است برای کسب تکلیف چون بودجه دربار که از مجلس گذشت راجع به حقوق اداری وزارت دربار سلطنتی بوده و این حقوق که حقوق شخصی بوده و جزء بودجه دربار منظور نشده بود یعنی مربوط به آن نبود کمیسیون از آنجایی که این مطلب راجع به اشخاصی بوده و می‌بایستی داخل اشخاص بشود و شخص به شخص رسیدگی کند چندین جلسه داخل مذاکره شد چون باید راپورت خودش را به مجلس تقدیم نماید باید در راپورت خودش تشریح و توضیح کند اغلب از اینها اشخاصی هستند که این حقوق را آباء و اجدادی داشته‌اند و بعد جزء کشیک خانه کرده‌اند همین طور جزء بیوتات سلطنتی حقوق داشته‌اند یک مقدار جزیی هم در زمان محمدعلی میرزا جزء آن حقوق شده است که معلوم است آن قابل مذاکره نیست آن اشخاصی که از سابق حقوق داشته‌اند و از سابق جزء دربار سلطنتی شده است آنها را کمیسیون بودجه یک یک ملاحظه کرده و با ملاحظات خودش راپورت خودش را به مجلس خواهد داد و بعد از این که راپورت طبع و توزیع می‌شود آقایان البته نظراتی که دارند خواهند کرد.

رئیس- مطلب باید درست واضح باشد غرض این است که تا رسماً یک قراری داده نشده است در مجلس در خصوص حقوق آنها تکلیف وزارت مالیه معلوم نیست باید قراری در این خصوص داده شود تا تکلیف وزارت مالیه معلوم شود که آیا موافق سابق جزء بودجه دربار منظور شود یا به طوری که در وزارت دربار خارج کرده است باید همان طور وزارت مالیه رفتار نماید.

حاج شیخعلی- بنده مذاکره را در این خصوص امروز بی‌موقع می‌دانم این حقوقات را به طور ی که مخبر فرمودند یکصد و پنجاه هزار و کسری بود که در جزء حقوق دربار سلطنتی حساب کرده بودند و در دوره مشروطیت سابق هیچ نظری در این خصوص نشده بود و گویا اکثر اینها هم فرمان نداشته‌اند همان یک دست خط غلام یا پیشخدمتی یا دستخط پیشخدمتی و غیره بوده است و بعضی هم شاید دستخطی داشته‌اند بعد از این که آمد به کمیسیون بودجه کمیسیون بودجه چنین صلاح دید که آنها را جزء دیوان عمومی قرار دهد و گفتند نمی‌شود این جزء بودجه سلطنتی باشد و چون این کمیسیون مجلس سابق نظری در کلیه حقوقات کرده بود و نظر در این حقوقات نکرده بود شاید عقیده این کمیسیون وضع دیگری بود که بالکلیه جزء دربار باشد و اینها به این واسطه آن سال چیزی نگرفتند و سال بعد هم به آنها چیزی ندادند و سال گذشته را هم به آنها چیزی نداده‌اند کمیسیون هم نظر به این ترتیب نمی‌توانست بگوید چیزی به آنها داده شود و چون حکم قطعی هم از مجلس سابق در این باب نشده بود مثل آن نظری که سابق در حقوقات شده بود در این نشده بود این بود که یک نظری در اینها شد و قرار شد که در جزء دیون عمومی این صورت به مجلس بیاید و در ضمن بودجه لابد باید از تصویب مجلس بگذرد همان دیون عمومی را که مجلس سابق تصویب کرده است لابد این مجلس هم باید تصویب کند و عقیده بنده این است که همین طوری که این دو سه سال به آنها رفتار کرده‌اند و آنها صبر کرده‌اند و چیزی به آنها داده نشده است باز هم صبر کنند تا وقتی که کلیه دیون عمومی به مجلس بیاید البته آن وقت صورت این اشخاص هم جزء دیون عمومی به مجلس خواهد آمد و تصویب خواهد شد آن وقت مطابق تصویب مجلس حقوق خودشان را دریافت خواهند کرد والّا این که یک مقداری از دیون عمومی را مطرح قرار بدهیم و باقی دیون عمومی بماند گمان می‌کنم که صلاح نباشد و جواب وزارت مالیه را هم همین طور بدهیم که اینها باید معوق بماند و باید در ضمن دیون عمومی به مجلس بیاید.

لواءالدوله- مطلب هر چه در پرده بماند گویا خودش بیشتر است خوب است قدری بی‌پرده صحبت کنیم که حلاجی برای کار شد باشد از طرف وزارت مالیه به این آقایان اطلاع داده‌اند که حقوقات شما کم و کسر شده است و اینها مضطرب شده‌اند و متظلم شده‌اند به این طرف و آن طرف به نائب‌السلطنه به وزارت داخله به وزارت مالیه به همه جا مواجب اینها شخصی است و از قراری که بنده اطلاع دارم فرمان هم ندارند از شصت سال هفتاد سال قبل و هکذا و حقوق اینها در سنه قوی ئیل که کلیه حقوقات در مجلس تصویب شد حقوق اینها هم در بودجه وزارت دربار تصویب شد و گذشته است در بودجه دربار حالا دربار سلطنتی اینها را از خودش یعنی از بودجه خودش خارج می‌کند محض این که وزارت دربار حقوق اینها را از بودجه خودش موضوع می‌کند اینها گمان می‌کنند که حقوق آنها قطع خواهد شد به این تصور متزلزل هستند حالا باید یک جوابی و یک قراری در سایش آنها داده شود که اینها دونده‌گیشان کمتر شود.

رئیس- چون بنده می‌بینم که خیلی از آقایان

+++

اجازه خواسته‌اند و نمی‌بینم که یک پیشنهادی بشود که بیش از این مذاکره در این خصوص نشود لهذا بنده خودم پیشنهاد می‌کنم که این مسئله برود به کمیسیون بودجه به شرط این که جواب قطعی به وزارت مالیه داده شود که تکلیف خودشان را بدانند حالا مخالفی نیست (اغلب آقایان تصدیق کردند)

حاج شیخ‌اسدالله- بنده مطلب را نفهمیدم که به وزارت مالیه چه جواب داده شود.

رئیس- کمیسیون بودجه جواب خواهد داد.

حاج شیخ اسدالله- کمیسیون بودجه بدون این که در مجلس بیاید جواب می‌دهد.

رئیس- می‌خواهید به مجلس هم بیاید.

حاج شیخ اسدالله- البته باید به مجلس بیاید.

رئیس- پس کمیسیون بودجه جواب می‌دهد در مجلس قرائت خواهد شد. قانون تعرفه مجازات تلگرافی قرائت می‌شود اول باید رأی بگیریم که داخل شور دویم بشویم یاخیر و دیگر لازم نیست که تمام مواد خوانده شود آقایانی که موافقند با این که داخل در شور دوم بشویم قیام نمایند(تصویب شد بخوانید) (به ترتیب ذیل قرائت شد)

ماده اول- قیمت مخابرات تمام تلگرافی در تمام خاک ایران به خط فارسی تا ده کلمه اول دو هزار و ده شاهی و بعد هر کلمه پنج شاهی است.

دکتر حاج رضاخان- بنده در شور اول هم یک پیشنهادی کردم در ماده اول که چون هر ده کلمه دو هزار و ده شاهی است و بعد کلمه پنج شاهی بنده پیشنهاد کرده بودم که بعد از ده کمله اول هر کلمه چهار شاهی باشد و آن پیشنهاد قابل توجه هم شد دفاعی هم که معاون وزارت پست و تلگراف کردند قابل توجه نشد با وجود این بنده نمی‌دانم چه شده است که کمیسیون هنوز به عقیده خودش باقی است و آن پیشنهاد را قابل توجه ندانسته این است که بنده صرف نظر می‌کنم از دلایلی که در سابق ذکر شده است.

معاون وزارت پست و تلگراف- این ماده چون ماده اول این تعرفه است استدعا می‌کنم که آقایان درست التفات بفرمایند بلکه مطلب درست در این ماده معلوم شود و سایر مواد محل گفتگو نشود و بگذرد آن روز که آقا فرمودند درست نظرم هست که یک پیشنهادی فرمودند و چون شور اول بود موقع این نشد که بنده درست دفاع بکنم حالا لازم می‌دانم عرض کنم این چیزی که پیشنهاد شده است نظر وزارت ابداً ومطلقاً در این نبود که بیایند از برای مخابرات تلگرافی به یک قیمتی معین کنند بلکه نظر وزارت فقط به این بوده است که این بی‌ترتیبی که در باب تعرفه تلگرافی است تحت یک نظم و ترتیبی بیاید که در باب قیمت مخابرات گمان می‌کنم که هیچ یک از نمایندگان محترم خودشان را راضی بکنند که دولت امروز یک مالیات معینی که دارد و در مقابل آن یک مخارجی دارد این را نباید یک دفعه قسمی بکنند که به کلی این اداره از عایدات بنفتد و ملت مجبور شود که یک مالیات دیگری مستقیم یا غیر مستقیم بدهد تا این که آن اداره گردنش بکند پس در این صورت باید به بینم که حالا این اداره چه حالت دارد این که اینجا نوشته شده چه چیز است گمان می‌کنم همه این نظریات از برای رفع عسر و حرج بوده که خواستیم تمام مخابرات در تحت یک نظم باشد که همه جا به یک حالت باشد این قانون نوشته شده است و این اداره قبل از وقت رعایت این نکات را کرده است و خیلی هم تخفیف داده است در آنچه که امروزه دریافت می‌کند از ده کلمه اول که دو کلمه تجاوز بکند قیمت ده کلمه را می‌گیرند و همین قسم هر چه بالاتر برود از همان کلمه اول که از ده کلمه تجاوز بکند قیمت ده کلمه بالاتر گرفته می‌شود و این ده کلمه اول است یک چیزی است که بعضی از آقایان تصور کرده‌اند که در سایر جاها این طور هست که از روی کلمه شمار رفتار می‌شود وحال آن که بنده بعضی نوشته‌جات آوردم و به دلایل ثابت کردم در کمیسیون که این طور نیست و آنها پیشنهاد وزیر را تصویب کردند معلوم است وقتی که پیشنهاد وزیر را تصویب می‌کنند این طور نیست که فوری تصویب کنند آنجا مذاکرات خیلی می‌شود تا این که آن پیشنهاد تصویب می‌شود مثلاً در لندن (تاکس)اولش دوازده کلمه است و ما ده کلمه قرار داده‌ایم حالا کاری به خارج هم نداریم نظر به امروز می‌کنیم فرض کنید ما آمدیم قرار دادیم که از ده کلمه اول که بالا برود کلمه به کلمه محسوب شود در صورتی که حالا از ده کلمه اول که بالا می‌رود قیمت ده کلمه دیگر یعنی بیست کلمه گرفته می‌شود دیگر آن که نصف مخابرات ما از مرکز عبور می‌کند و اینها امروز از هر ده کلمه یک هزار علاوه می‌گیریم و این را به کلی موقوف می‌کنیم برای این که از مرکز هر چه عبور می‌کند فرقی بکند این دو فقره مطلب است که ما امروز تخفیف داده‌ایم یک فقره دیگر دارد که از قبض حالیه ما ده شاهی می‌گیریم او را هم پنج شاهی کردیم یک مطلب دیگر که ما در پیشنهاد خودمان گفته‌ایم مخابراتی که در بندرعباس می‌شود به واسطه آن که سیم آنجا دریایی است و الان کلمه سی شاهی است آن را هم آوردیم کلمه پنج شاهی قرار دادیم پس در این صورت وقتی که درست دقت بفرمایید با این پیشنهادی که شده است که تعرفه تلگرافی تحت یک ترتیبی بیاید تحقیقات عمده هم در ضمن این ماده شده است و اگر نظر آقایان این باشد که بیاییم خدای نخواسته کاری بکنیم که عایدات آنجا کسر بشود حتی پیشنهاد می‌کنند که از اول کلمه به کلمه اخذ شود یا این که کلمه چهار شاهی باشد بنده عرض می‌کنم که این ترتیب ممکن نیست و اسباب ضرر اداره است و پیشرفت ندارد که از کلمه اول شروع شود به کلمه شمار و کلمه شمار دریافت بکنند آن وقت گمان نمی‌کنم که آن مقصودی که در نظر داریم از تقدیم این پیشنهاد بعمل بیاید که آن رفع بی‌ترتیبی‌های اداره است و بنده عرضی را که اینجا می‌کنم از روی امتحانات زیادی است که در اداره شده است این مطلب را عرض می‌کنم ما برای این که یک ترتیب در ادارات بدهیم این تخفیفات را داده‌ایم و گمان می‌کنم کفایت بکند ولی اگر بخواهیم از اول کلمه شمار بکنیم حالا جز ضرر چیز دیگر عاید نمی‌شود و اسباب بی‌ترتیبی اداره می‌شود بله در صورتی که بتوانیم سیم‌های متعدد دایر بکنیم و تیرهای چوبی را بدل به آهنی بکنیم آن وقت دست ما را نگرفته‌اند ممکن است دو مرتبه ترتیب دیگری پیشنهاد کنیم که کمتر بشود ولی امروزه غیر از این ترتیبی که نوشته شده است اگر بخواهند کمتر از این هم بکنید اسباب زحمت می‌شود علتش را هم عرض می‌کنم علتش این است که آن مطلبی که می‌آید به اداره این همان فراش را که باید این را ببرد برساند لازم دارد می‌خواهد آن تلگراف یک کلمه باشد می‌خواهد چند کلمه باشد آن ثباتی که این را باید ثبت کند فرق نمی‌کند یک نفر ثبات لازم دارد چه یک کلمه باشد چه صد کلمه همچنین تحویل دارو همچنین محاسب ونویسنده و غیره تمام لوازمات این کار برای یک مطلب لازم است کاغذ پاکت سایر چیزها لازم است پس ما سنجیده‌ایم وقتی که ده کلمه اول را که دو هزار و پانصد دینار دولت دریافت می‌کند دولت ابداً یک دینار فایده نمی‌برد همین مخارجی است که از برای این کار خرج می‌کند و این جهت ندارد که یک پیشنهادی وزارتخانه برای ترتیب این اداره به مجلس تقدیم می‌کند برای یک ترتیبی که در اداره پیدا می‌شود ما برای یک ماده اول بیایم به کلی بی‌ترتیبش بکنیم و از آن طرف یک عایدات موجود آنجا را به آن بودجه که آمده است از طرف دولت اگر می‌آمد به مجلس و دقت می‌فرمودند هیچ تصویب نمی‌فرمودند که بیش از این تخفیفی داده شود تا این که محتاج شوند از محل دیگر مخارج این اداره را بدهند.

بهجت- بیانات آقای معاون در صورتی که همه را تصدیق بکنم می‌فرمایند هیچ تحمیلی نمی‌شود این طور نیست بلکه تحمیل شده است بهجت این که غیر از ده کلمه اول از قرار کلمه پنج شاهی که حساب بکنیم یک شاهی زیادتر گرفته می‌شود و علاوه شده است به جهت این که این ترتیبی که الان معمول است در تلگرافخانه هر ده کلمه دو قران می‌شود کلمه چهار شاهی می‌شود پس اینجا که قرار دادیم از ده کلمه به بالا کلمه پنجشاهی یک شاهی در اینجا زیاد شده است و بعلاوه مادر شور اول به دلایل ثابت کردیم که تخفیف در قیمت موجب مزید دخل می‌شود و حال آن که به این ترتیب که رفتار می‌شود قیمت مخابرات زیادتر می‌شود حالا که کمیسیون دو مرتبه تجدید می‌کند آن پیشنهاد سابق را البته دو مرتبه همین مذاکرات تجدید می‌شود و نباید گفت چرا تجدید می‌کنید زیرا آن وقت که پیشنهاد هر ده کلمه دو قران را تصویب کردیم باید کمیسیون حیثیات مجلس را در نظر بگیرد که نظر مجلس در کلمه چهار شاهی است برای این که این بی‌نظمی می‌شود که دو مرتبه مطرح مذاکره شود و مجدداً پیشنهاد مجلس شود برای این که رأی داده شده است وگذشته است حالا تازه کمیسیون خلاف آن را پیشنهاد کند به مجلس و کلمه پنجاهی قرار بدهد.

رئیس- از مجلس نگذشته است فقط آن پیشنهاد چهار شاهی قابل توجه شد.

بهجت- بنده از روی دلیل عرض می‌کنم که مجلس رأی داد و قابل توجه شد کلمه چهار شاهی را معلوم می‌شود قبول کرده‌اند و اشکالی ندارد بنده عرض می‌کنم بیانی که آقای معاون فرمودند این است که تحمیل نمی‌شود ولی این تحمیل نیست که در کلمه یک شاهی علاوه شده است برای این که کلمه چهار شاهی

+++

را می‌خواهید پنج شاهی از مردم بگیرید غیر از این است در صورتی که این ترتیبی که الان معمول است در تلگرافخانه که از ده کلمه که بالا رفت دو هزار می‌گیرند به جهت این که دو هزار دو هزار بالا می‌رود بعد از ده کلمه اول و این تلگرافات ده کلمه خیلی می‌شود و تلگرافات بیست کلمه به بالا خیلی کمتر می‌شود و اگر هم از ده کلمه بالا برود پنج شاهی است یا ده شاهی و این آنقدرها قابل اهمیت نیست ولی تلگرافاتی که از ولایات می‌شود به ادارات دولتی اغلب می‌بینیم صد کلمه دویست کلمه اینجا را اگر ملاحظه بکنید می‌بینیم که مبلغی تحمیل مردم می‌شود و این مبلغ را اگر بخواهیم تخفیف ندهیم نمی‌شود پس بنابراین که فرمودند همان ترتیب سابق را معمول می‌کنند نهایت ترتیب سابق از روی قانون نه بوده است حالا ترتیب قانونی پیدا کرده است اگر نقطه نظر آقای معاون بر این است که تحمیلی نکرده باشند همان شکل سابق را به یک ترتیب قانونی اجراء کرده باشند خوب است همان چهار شاهی را قبول بفرمایید بعد از ده کلمه اول.

معاون وزارت پست و تلگراف- بله گویا این مطلب را از یک طرف حساب فرموده‌اید ولی اگر از طرف دیگر حساب بکنید تحمیلی نیست برای این که بنده عرض می‌کنم ده کلمه اول را دو قران و هفتصد و پنجاه دینار دو هزار و پانصد دینار قیمت ده کلمه و پنج شاهی قیمت قبض حالا می‌گیرند پس این مطلب را خوب است حالا بسنجیم و ببینیم که تفاوت مطلب چیست الان درتمام ده کلمه سه قران است واز ده کلمه که بالا رفت قیمت ده کلمه دیگر گرفته می‌شود ما آمده‌‌ایم کلمه پنج شاهی قرار می‌دهیم و قیمت تمام ده کلمه تخفیف داده می‌شود می‌فرمایند که باز از ده کلمه که بالا رفت دو قران می‌شود و یک پول قبض می‌‌دهند صحیح است یک پول قبض می‌دهند اما بعد از این که بنده می‌آیم می‌بینیم که شما باید دو هزار و پانزده شاهی ندهید و دو هزار بدهید و نقطه نظر را هم باید در داخله گرفت که چه رفتار می‌شود ما مطالبمان خارج از دو قسم نیست نصف مطالبمان از ده کلمه تجاوز نمی‌کند و نصف مطالبمان که راجع به اعیان واشراف باشد احتمال دارد که از ده کلمه تجاوز بکند آن هم نصف از ده و سیزده کلمه تجاوز نمی‌کند که آن را ما در این اوقات از سه کلمه دو هزار می‌گرفتیم یعنی هر چه از تاکسی ده کلمه بالاتر می‌رود دو هزار می‌گرفتیم و حالا با این ترتیب 28 کلمه که حرف می‌زند قیمت آن وقت قیمت امروزه را داده خواهد بود نسبت به عده کلماتی که از ده تجاوز می‌کند مثلاً سیزده کلمه باشد شما همیشه نظرتان مطابق نکنید که 13 کلمه سیزده کلمه به اداره می‌آید و اداره چه پولی خواهد گرفت این را ملاحظه بفرمایید درازای او اداره چه تخفیف داده است نه این که تمام نظر را عطف به آن می‌کنید که تمام مطالب از تاکسی که تجاوز کرده کلمه یا بیست کلمه خواهد بود شما تا حال همین که از تاکسی شما تجاوز می‌کرد پنج هزار می‌گرفته‌اید حالا ده شاهی هم اضافه می‌گیرید خیر این طور نیست تمام مطالب تلگرافی را اگر ملاحظه بفرمایید پنجاه و یکیش طوری نیست که بتاکس صحیح بگذرد و شاید همیشه از تاکس اغلب تجاوز می‌کرد و یا قیمت آن کلمات را که تجاوز کرده بود یک دفعه می‌گرفتیم و حالا می‌خواهیم تخفیف بدهیم چرا پس نظر در این مطلب نمی‌فرمایید که از مرکز عبور می‌کند بنده اینجا یک مطلبی عرض می‌کنم درست دقت بفرمایید که از روی رسیدگی به محاسبات اداری است که عرض می‌‌کنم ما از مطالبی که از مرکز عبور می‌کرد در هر ده کلمه یک قران اضافه می‌گرفتیم و نقداً آن را آمده‌ایم تخفیف داده‌ایم مثلاً اگر قم ده کلمه مخابره به قزوین می‌کرد چون از مرکز عبور می‌کرد یک قران اضافه می‌داد ما امروز این را به کلی موقوف کرده‌ایم عرض می‌کنم با کمال دقت رسیدگی شده است و یک تخفیف عمده داده شده است و باید این اداره کمال توجه را در این خصوص بکند که مخارج خودش را برساند یا این که می‌دانید از این راه که از ده کلمه به بالا کلمه شده است چقدر کسر پیدا کرده است جواب موقوف شده است او را دقت بفرمایید چقدر کسر عایدات خواهد شد من وقتی تلگراف می‌کنم می‌گویم جواب دهنده خودش حق ندارد هر مطلبی که می‌خواهد بگوید آن مقداری که جواب را قبول دارد می‌گوید چقدر جواب لازم دارم این ملاحظات را بفرمایید که اداره از این راه امروزه چقدر کسر عایدات پیدا کرده است ما از عایدات صرفنظر کرده‌ایم و کمال دقت را در اینجا کرده‌ایم دیگر نمی‌دانیم این مذاکرات از چه راه است و از چه نظر بوده است.

رئیس- رأی می‌گیریم که مذاکرات کافی است یا کافی نیست آقایانی که مذاکرات را کافی می‌دانند قیام کنند(اغلب قیام نمودند) معلوم شد که کافی است دو فقره پیشنهاد شده است یکی از طرف آقا میرزا ابراهیم قمی و یکی از طرف دکتر حاج رضا خان که قیمت مخابرات تلگراف در تمام خاک ایران به خط فارسی هر کلمه چهار شاهی باشد و سابقاً در این باب مذاکرات کردند و یک پیشنهادی از طرف سعیدالاطباء است که کلمه پنج شاهی باشد.

آقا میرزا ابراهیم قمی- تمام نظراتمان رانمی‌توانیم فقط حرف فرض بکنیم باید توجه به حال عموم ملت داشته باشیم محض رفاه حال عموم بنده پیشنهاد کرده‌ام که هر ده کلمه دوهزار و ده شاهی باشد و یک تلگرافی ده کلمه نمی‌شود کمتر می‌شود هر کس بخواهد یک تلگرافی بکند کمتر از ده کلمه می‌تواند یک کلمه مقصد است یک کلمه هم اسم است یک کلمه مطلب هر کلمه چهار شاهی.

رئیس- آقای دکتر حاج رضا خان شما که توضیح دادید.

دکتر حاج رضا خان- بنده همین قدر می‌خواستم خاطر آقا را متذکر بکنم که برخلاف تجربه تمام دنیا نمی‌توانم رفتار کرد و آن این است که در تمام جاها وقتی که تخفیف داده شد به تلگراف و پست عایدات دولتی دو برابر بلکه سه برابر خواهد شد و آن هم در یک مملکتی که امروزه نه راه‌آهن است و نه راه ارسال و مرسول باز است و در حقیقت می‌توانیم بگوییم امروز فقط تلگرافات اسباب تسلی فقراء و ضعفاء است وقتی که بنا شد قیمت مخابرات هم زیاد باشد یک دسته فقراء محروم و اما اغنیاء همه جور راه برای آنها باز خواهد بود اگر فراموش کردند آن روز هم خودشان اقرار فرمودند که راست است عایدات زیاد می‌شود اما مخصوصاً گران کردیم برای این که بیش از این سیم کار نکند و عایدی خودمان را بگیریم و آن روز هم جواب داده شد که هیچ نماینده نمی‌تواند این حرف را گوش بدهد که یک طبقه محروم شود و راه برآنها بسته شود که اداره مرتب شود این است که بنده مجبور شدم که دوباره تکرار کنم که به همین ملاحظه این پیشنهاد را می‌کنم خواه نمایندگان قبول کنند خواه نکنند.

معاون پست و تلگراف- بنده نمی‌توانم حاضر شوم که یک پیشنهادی بفرمایند و آن وقت نسبت قبولش را به خود بنده بدهند خیلی غریب است بنده آن روز اگر یک چیزی را عرض کردم که فلان چیز خوب است پشت سر آن هم باید ملاحظه بشود که چه عرض کردم خوب است آقایان دقت بفرمایند که یک سیم رشته تلگرافی که در 24 ساعت تمام کار بکند چند کلمه تلگراف می‌تواند بگیرد این یک مطلبی است وقتی که ما دقت بکنیم که در تمام این خطوطی را که ما داریم در سرحدات ما که (150 (فرسخ است اگر در تمام 24 ساعتی که دارد کار می‌کند دوازده ساعت آن بدون مخابرات خصوصی باشد که آقایان بهتر از من می‌دانند هرگاه اتفاق می‌افتد که هفته پنج روز تمام خط را می‌خوابانند از برای مخابرات حضوری بدون این تفاوت نصف این بیست و چهار ساعت مخابرات دولتی گفته می‌شود نصف دیگر این خط بماند از برای مخابرات عمومی در خطی که هفتاد و پنج نقطه تلگرافی داریم که این هفتاد و پنج نقطه با این یک رشته سیم باید مخابره بکنند حالا دفعه شمار بکنیم به بینیم هر نقطه چند دفعه به او می‌‌افتد و این که می‌فرمایید که فلان کس می‌گوید که قیمت را زیاد نکنید برای این که مخابرات را زیاد بکنند چنین نیست که ما نیامده‌ایم و نخواسته‌ایم در قیمت مخابرات پیشنهادی بکنیم خواستیم یک ترتیبی در قیمت مخابرات بدهیم که بتوانیم به آن ترتیب کنترل بکنیم مطالب مردم را رسیدگی بکنیم و رشته محاسبات خودمان را منظم بکنیم هیچ مربوط به این نیست که امروز همتمان این باشد که قیمت را کسر کنیم یا اضافه کنیم نیت ما این است که موافق آن دلایلی که عرض کردم مبالغ کلی تخفیف داده‌ایم از حیث سیم هم که آقا فرمودند این جوابشان که عرض کردم اگر می‌فرمایید که شما بیایید ده کلمه مطلب را یک شاهی بگیرید معلوم است که هیچ کس مطالب را به پست نمی‌دهد همه را می‌آورد با تلگراف مخابره می‌کند خوب این را آوردند در اداره ما گذاردند ما چه بکنیم آن روز این را عرض کردم آقا به خود بنده بر می‌گردانند عرض کردم ده رشته تلگراف بلکه هیچ اداره کمپانی دولتی نمی‌تواند کاری را به نظر شخصی بکند این ده کلمه اول تلگراف که می‌خواهد ده کلمه باشد و می‌خواهد دو کلمه باشد در مملکت ایران که صد و پنجاه فرسخ از بوشهر مطلب به آذربایجان مخابره شود که سیصد فرسخ است ممکن است از برای خود دولت دو هزار و پانصد دینار تمام می‌شود حالا می‌فرمایید در همچو مملکتی

+++

 بیایم از قیمتش کم بکنیم اگر نظر به بودجه فرموده بودید و اگر جمع عایدات را دیده بودید اگر مخارج این اداره را دیده بودید یقیناً نه شما نه هیچ یک از نمایندگان راضی نمی‌شدید که از بابت قیمت (و تاکسی) این کلمه مذاکره کنند به جهت این که دولت مجبور می‌شود از برای این که حقوق اجزاء این اداره را بدهد سیم‌های این اداره را حفظ کند بدهد حالا نه این را بیاییم یک ترتیبی بدهیم و نه ثبت اداره خودمان را منظم بکنیم و نه از عهده مخابرات برآییم و نه دولت بتواند مخارج آنجا را بدهد مجبور شود که یک مالیات دیگری وضع بکند مخارج آنجا را ندهد و آن مطلبی هم که راجع به متظلمین و عارضین است این طور نیست اشتباه می‌فرمایید برای آن که آنچه که مخابرات تلگرافی می‌شود در تمام دنیا در ایران هم منظور است تمام راجع به تجار و اعیان و اشراف است و آن متظلمین را که تصور می‌فرمایید یک رعایتی درباره آنها بشود باز کرده‌‌ام که بیش از این است که حضرتعالی می‌فرمایید و آن این بود که سابقاً که متظلم یک مطلبی می‌گفت درباب تظلم خودش در جواب که احکام صادر می‌شد پانصد ششصد کلمه هزار کلمه می‌شد او مجبور می‌شد که قیمت تمام را بدهد یا این که بگوید به فلان وزارتخانه عدلیه یا داخله تظلمی دارم آن رعایت‌هایی که جنابعالی تصور می‌فرمایید خود دولت بقدری که ممکن بوده است در اداره در این مواد کرده است.

رئیس- رأی می‌گیریم به اصلاح آقایان دکتر حاج رضاخان و آقا میرزا ابراهیم قمی که هر ده کلمه را 4 شاهی پیشنهاد کرده‌اند آقایانی که قابل توجه می‌دانند قیام نمایند(اغلب قیام نکردند)قابل توجه نشد. آقای سعیدالاطباء پیشنهاد کرده‌اند که کلمه 5 شاهی باشد.

سعیدالاطباء- آقای معاون خیلی دفاع فرمودند و همه را از تجربیات اداری اظهار داشته و فرمودند با این (تاکسی) و قیمتی که ما داریم نمی‌توانیم کمتر از این قبول بکنیم ولی تصور نفرمودند که اگر ما هر کلمه را 5 شاهی بکنیم و مردم را مجبور بکنیم به این که حتماً ده کلمه بگویند و پول ده کلمه را دو ریال بدهند آن وقت عده اشخاصی که تلگراف می‌کنند دو برابر خواهد شد و دو مقابل عایدات خواهد داشت این است که بنده عرض می‌کنم که کلمه پنج شاهی باشد وقتی که ده کلمه دو ریال باشد همه سعی می‌کنند به آن که ده کلمه بنویسند اما این که می‌فرمایید که در ثبت هیچ تفاوت ندارد بنده این را تعجب می‌کنم که چطور در وقت ثبت کردن 4 کلمه ثبتش مساوی باشد با ده کلمه اگر ده تلگراف 4 کلمه را حساب کنیم ده 4 کلمه چهل کلمه می‌شود و اگر 4 تلگراف ده کلمه را حساب نماییم باز 4 ده کلمه هم چهل کلمه می‌شود آن وقت ثبت 4 تلگراف ده کلمه با ثبت ده تلگراف 4 کلمه یک دقت را لازم دارد فقط چیزی را که ممکن است تصور کرد که آن مورد ضرر واقع بشود آن کاغذ و پاکت اداری است برای آن ممکن است که یک چیزی اضافه بکنند به جهت این که قیمتی دارد برای کاغذ و پاکت تلگراف اداره هم صد دینار 3 شاهی 4 شاهی هر قدر لازم می‌دانند پیشنهاد بکنند که از مردم یک پولی بگیرند به این ملاحظه است که بنده عرض کردم که کلمه 5 شاهی قیمت مخابرات بیشتر نباشد و چون یقین ندارم که همین طور که آقای قمی پیشنهاد کردند هیچ وقت ممکن نیست از هفت 8 کلمه نباشد به این ملاحظه پیشنهاد کردم کلمه پنج شاهی از مردم بگیرند .

رئیس- رأی می‌گیریم به این اصلاح آقای سعیدالاطباء که پیشنهاد کرده‌اند کلمه پنج شاهی باشد آقایانی که قابل توجه می‌دانند قیام کنند(اغلب قیام ننمودند)قابل توجه نشد.

رئیس- اصلاح آقای معززالملک خوانده می‌شود(به مضمون ذیل قرائت شد) بنده پیشنهاد می‌کنم که کلمات مرکبه که از آنها معانی کلمات مفرد مفهوم می‌شود در حکم کلمات مفرد باشد.

معاون پست و تلگراف- این مسئله را بگذارید این ماده بگذرد جزء این ماده نمی‌تواند بشود در جای خودش جواب این را عرض می‌کنم.

معززالملک- بنده تصور می‌کنم جای این پیشنهادی که بنده کرده‌ام همین جا باشد وقتی که شور اول می‌شد بنده به عنوان تبصره پیشنهاد کردم و در مجلس با یک اکثریت فوق‌العاده قابل توجه شد ولی نمی‌دانم چه شده‌ است که این مسئله در کمیسیون مسکوت عنه مانده است و این مسئله یک چیزی غریبی است محض این که اسم من عبدالحسین است دو کلمه بدهم واسم دیگری که جعفر است یا کلمه باشد تقصیری که من کرده‌ام این است که در عربی(عبد) یک معنایی دارد وحسین یک معنایی ولی تا جایی باید برسد و یک حدی باید داشته باشد که مضحک نباشد و از فلسفه قانونی تجاوز نکند علی‌الخصوص در این باب که می‌فرمایند تخفیف داده شده است چه داده شده است اگر درست دقت بفرمایید چیزی داده نشده است به جهت این که از یک طرف تخفیف دادند و از یک طرف افزودند که آدرس را یک طوری واضح بنویسید که عملاً هیچ تلگرافی نخواهد بود که از ده کلمه کمتر باشد حالا با این ترتیبات ایشان در کمیسیون نمی‌دانم به چه ملاحظه این مطلب را که خیلی قابل دقت بود به کلی رد کرده‌اند و در راپورت نوشته شده است در صورتی که در کلمات بعضی کلماتی است که در لغت عرب دو کلمه است که یک معنی از آنها فهمیده می‌شود در اصطلاح دو معنی فهمیده می‌شود اگر یک زبانی هست که کلمات مفرده کم دارد مرکبه زیاد دارد تقصیر آن کسی است که این زبان را وضع کرده است برای این که مقبول باشد کلمات مرکبه هم در حکم مفرده است.

افتخارالواعظین- همین شکلی که می‌فرمایید قابل توجه شد و به کمیسیون آمد ولی کلمات مرکبه که می‌فرمایید کلمات مفرده باشد ما هرچه ملاحظه کردیم دیدیم به جز القاب و اسامی که فقط یک شخص از آنها استفاده می‌شود کلمات مرکبه دیگری نیست که مفید یک معنی باشد مثلاً انشاءالله هست در تلگرافخانه خود آقا باید ملاحظه بفرمایید که گفتید سه معنی است یکی معنی حتی‌الامکان هست ولی مفید دو معنی است ولی این که می‌فرمایید فلان کس اسمش جعفر است واسم من عبدالحسین برای چیست که من باید پول دو کلمه بدهم و او پول یک کلمه علتش آن است که مخابره کردن عبدالحسین از جعفر زحمتش بیشتر هست یعنی او دو کلمه است و جعفر یک کلمه علتی که کمیسیون منصرف شد از آن پیشنهاد این است که در مملکت ما بدبختانه القاب به اندازه‌ای فراوان است و کلمات مرکبه که مفید یک شخص باشد بقدری زیاد است که اگر کمیسیون این را قبول می‌کرد آن وقت مثل این بود که ما در قانون تعرفه تلگرافی بنویسیم که قیمت هر دو کلمه از تلگرافی پنج شاهی است شما چه می‌خواهید بفرمایید که آیا تلگرافخانه که مخابره می‌کند الفاظ را مخابره می‌کند یا معانی بدیهی است که معانی را تلگراف نمی‌کند الفاظ را مخابره می‌کند و این که مرادش یک شخص است در اینجا مفید نخواهد بود و در الفاظ خود آقا باید تصدیق بفرمایند که یک کلمه زحمتش کمتر از دو کلمه است و دو کلمه بیشتر از یک کلمه است.

رئیس- رأی می‌گیریم به این اصلاح آقای معززالملک.

معاون - عرض دارم.

رئیس- قبول دارید یا مخالفید؟

معاون- مخالفم.

رئیس- شما که گفتید که قبول دارم.

معاون- عرض کردم بماند در ماده دیگر آن توضیحات لازمه را بدهم و آن نظر را که آقا می‌فرمایند که ممکن است دو کلمه باشد و یک معنی بدهد صحیح است اما همیشه نباید در این گونه مطالب که راجع به کار اداری است یک نظر سطحی را نگاه کرد باید نظر معنوی را نگاه کرد همان مثلی را که زدند جواب خودشان را می‌دهد جنابعالی بعد از آن که قانونی وضع کردید که کلماتی که یک معنایی از آن مستفاد می‌شود یک کلمه محسوب می‌شود که آن وقت میرزا عبدالحسین خان معززالملک نماینده مجلس شورای ملی تمام اینها یک کلمه است به جهت این که مفید یک معنی است و راجع به یک شخصی هست حالا ملاحظه این را بفرمایید که این راجع به خودتان است نکته را عرض کنم به کجا راجع است بعد از این که آن قانون وضع شد و از مجلس گذشت می‌آیند یک جایی از برای خودشان اسامی وضع می‌کنند آن دفعه عرض کردم این مطالب راجع به کجا است و کدام طبقه اشخاص بیشتر محتاج به این هستند و می‌توانند از برای خودشان علامات بگذارند قبل از وقت بنویسند یک مطلبی که یک معنایی از آن مفهوم می‌شود این را در نظر بگیرد مثلاً می‌نویسد حاج به طرف مقابل تعیین بخرحسین بفرست و همچنین این کلمات را برای طرف مقابل یعنی می‌گذارد و آن وقت هم در سطر اول کلمه می‌گوید به طرف مقابلش که فلان چیز را بخرید بفرستید و بعد یک کلمه امضاء می‌کند شش کلمه را برمی‌دارد به معنی این که یک معنی دارد یک کلمه حساب می‌کنند این قانونی است و نمی‌توان این کار را در داخل اداره بعد از آن که این قانون از مجلس گذشت از هیچ کس جلوگیری کرد حالا از این مسئله صرف نظر بکنیم سال‌ها است که کلمه معلوم کلام هم معلوم است چرا می‌فرمایید کلمه بفرمایید کلام کلام را یک کلمه محسوب می‌داریم این خیلی بهتر است کلامی را که یک معنی از آن مفهوم شود آن را یک کلمه می‌گویند و اما در این مسئله اگر رجوع کرده‌اند یک کتابی دیده‌اید که یک استثنایی هست صحیح است در خود

+++

 این قانون هم یک (رگلمانی) هست که خود این وزارتخانه در نظر دارد که بعد از آن که این قانون گذشت تیک (رگلمانی) مطابق این مواد خواهد داشت و به طور استثناء نیست این که در جزء مطلب شهر و آدرس را که می‌نویسید آنجا در رگلمان باید بنویسد که آدرس را به طور  وضوح بنویسید یعنی بیش از دو کلمه اداره از او پول نگیرد چون محتاج می‌شود به طور  وضوح بنویسد کوچه فلان منزل کی نمره فلان احتمال دارد پنج شش کلمه می‌شود مطلبی که از آن نمی‌تواند بدست بیاورد پس این را از برای بگوید که مطلب او بدست صاحب مطلب برسد لهذا اداره می‌تواند این کار را بکند و این به طور  عمومیت نیست استثناء راجع به محل اقامت و آدرس شخص است لهذا در رگلمان اداری خواهیم نوشت و داخل می‌کنیم و کلمه را یک شکلی می‌کنیم که تمام مردم می‌توانند از او یک معنی بیرون بیاورند و تمام کلمات را به همدیگر و یک کلام را یا یک سطر را نمی‌توانیم به طور  عموم یک کلمه حساب کنیم خاصه در مملکت ما.

رئیس- رأی نمی‌توانیم بگیریم به قابل توجه بودن این برای این که قابل توجه بوده است رأی می‌گیریم به ماده که از طرف کمیسیون پیشنهاد شده است به ضمیمه و پیشنهاد آقای معززالملک اول اینطور رأی می‌گیریم اگر قبول نشد آن وقت در پیشنهاد کمیسیون رأی خواهیم گرفت (ماده به انضمام پیشنهاد آقای معززالملک مجدداً خوانده شد)

رئیس- آقایانی که این ماده را به همین ترتیب که خوانده شد قبول می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت .

معاون- بنده تقاضا می‌کنم برگردد به کمیسیون اگر نخواهد رأی بدهند.

رئیس- شما حق ندارید این تقاضا را بکنید.

(اوراق رأی اخذ شده آقای حاج میرزا رضا خان اوراق سفید را بعده 24 و اوراق آبی را به عده 39 احصاء نمود اشخاصی که تصویب کرده‌اند) دکتر علی خان –دکتر حاج رضا خان-آقا میرزا داد و خان –ارباب کیخسرو –طباطبایی-اعتصام‌الملک- آقا میرزا قاسم خان- مشیرحضور-نجم‌آبادی –فرزانه –ضیاءالممالک- آقا میرزا ابراهیم خان-آقا سیدحسن مدرس-دکتر تقی خان- حاج میرزا رضا خان- آقا میرزا ابراهیم قمی- معززالملک- سید حسین کزازی- آقا میرزا رضای مستوفی- بهجت –آقا میرزا اسدالله خان- محمدهاشم میرزا- دهخدا- میرزا یانس –اسامی اشخاصی که رد کرده‌اند: شیبانی- معدل‌الدوله- آقا سیدمحمدرضا- آقا میرزا احمد سعیدالاطباء-علی‌زاده- تربیت- آقا محمد- آدینه‌محمد خان- لواء‌الدوله- ذکاءالملک- آقا شیخ علی شیرازی- آقا سید حسین اردبیلی- حاج شیخ علی سادات- حاج محمدکریم خان- دکتر امیرخان- لسان‌الحکماء- ادیب‌التجار- دکتر اسمعیل خان- انتظام‌الحکماء- آقا میرزا علی- معتمدالتجار- خیابانی- زنجانی- آقا سیدجلیل- حاج شیخ‌الرئیس- ابوالقاسم میرزا- سلیمان میرزا- افتخارالواعظین- متین‌السلطنه- دهخوار قانی- منتصرالسلطان- حاج شیخ اسدالله- آقا میرزا محمد نجات-حاج عزالممالک - آقا میرزا رضاخان نایینی- حاج سید ابراهیم- وحیدالملک.

رئیس- بلاتکلیف ماند- عده نمایندگان حاضر 79 نفر است( ماده به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده 2- پرداخت قیمت مخابرات تلگرافی اعم از سئوال یا جواب به عهده تسلیم کننده صورت تلگراف است.

رئیس- در ماده 2 مخالفی نیست(اظهاری نشد) رأی می‌گیریم به ماده 2 آقایانی که موافقند قیام نمایند(اغلب قیام کردند) تصویب شد ماده 3 (ماده 3 به قرار ذیل قرائت شد)

ماده 3 سئوال کننده می‌تواند مطالبه جواب کند در صورتی که هنگام مخابره سئوال قیمت هر عده کلمه را که برای جواب خود کافی می‌داند به دفتر تلگراف تحویل نماید که اول آن ده کلمه خواهد بود تلگرافخانه در آن صورت مکلف است عده کلمه‌یی که وجه آن دریافت شده به مخاطب اعلام نماید.

رئیس- مخالفی نیست(اظهاری نشد) رأی می‌گیریم به ماده 3 آقایانی که موافقند قیام نمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد ماده 4 (ماده 4 به عبارت ذیل قرائت گردید)

ماده 4- هرگاه بعد از انقضاء مدت 15 روز جواب نرسید اداره قیمت جواب را به سئوال کننده رد خواهد کرد و پس از آن اگر مخاطب بخواهد جواب بدهد باید از عهده قیمت برآید .

رئیس- کسی ایرادی دارد(اظهاری نشد) مخالفی نیست رأی می‌گیریم به ماده 4 به ترتیبی که خوانده شد آقایانی که موافقند قیام نمایند( اغلب قیام نمودند) ماده 5 (ماده 5 به طور  ذیل قرائت شد)

ماده 5-اداره تلگراف در برابر قیمت مخابرات معادل وجهی که دریافت می‌دارد تمبر روی قبضی که به حامل می‌دهد الصاق خواهد نمود که نصف آن از روی قبض و نصف روی سوش در ورق کتابچه خواهد بود.

دکتر علی خان- بنده در شور اول هم اجازه خواسته بودم که عرض خودم را بکنم و نشد حالا عرض می‌کنم اینجا که در مسئله قبض نوشته‌اند قبض باید اختیاری باشد نه اجباری چنانچه در جاهایی که بنده اطلاع دارم مثل فرانسه این مسئله باید اختیاری باشد اجباری نباشد که اگر آدم بخواهد تلگراف می‌دهد و قبض می‌گیرد مثلاً بنده یک تلگرافی می‌دهم به یک مملکت خارجه و یک نوکری دارم به توسط او به پست‌خانه می‌فرستم محض این که خاطر جمع باشم که آن تلگراف مخابره شده یا نشده به او می‌گویم قبض بیاورد آن وقت او یک پولی می‌دهد و کسی که لازم ندارد مجبور نباشد و چون توضیحاتی در این بابت ندارند لهذا پیشنهادی نکرده‌ام که شاید توضیحاتی بدهند که متقاعد بشوم و اگر توضیحات ندادند و متقاعد نشدم پیشنهاد خواهم کرد.

معاون- در این مطلب که فرمودند در همه جا این طور است تصدیق دارم ولی در اینجا که این مطلب ضمیمه شده است نظر به یک مطلب اساسی است که در این مملکت گمان نمی‌کنم آن ترتیب مقتضی باشد و توضیحات این را در کمیسیون دادم اگر مفصل آن را مقتضی نباشد مختصر آن را عرض می‌کنم که چون دهنده وجه تلگراف تاکنون رسید تلگرافش را به جواب می‌دانست و می‌توانست که مطمئن شود که جواب من رسید و سئوال هم به طرف رسید لکن بدبختانه چون نمی‌توانم آن طور مطمئن باشیم که وجهی که از کسی گرفته می‌‌شود مرتباً مطلب او خواهد رسید توضیحات در کمیسیون داده شده است این است که این ترتیب برای آن داده شده است که اداره بتواند مطمئن باشد که این پولی که از طرف گرفته‌اند چه مبلغی داده است و تعدی نشده است وگمان می‌کنم که غیر از این ترتیب که تمبری بگذارند روی این قبض الصاق کنند که در وی هر دوی او نوشته شده است مثلاً پنج هزار بدست او بدهند که اگر خودش هم نمی‌تواند بخواند برود نشان بدهد که پنج هزار پول داده‌ام همین طور است؟ و ته آن هم در اداره است از روی آن رسیدگی می‌کنند و این در حقیقت یک باند ورلی خواهد بود.

حاج سید ابراهیم- برحسب ترتیب سابق که پول سئوال و جواب بعهده سائل بشود از اول محتاج بود که یک قبض بگیرد که بداند مطلبش رسیده قیمت جواب بعهده آن کسی است که جواب می‌دهد این دیگر هیچ داعی ندارد که قبض بگیرد مثلاً یک تلگرافی از خراسان به بنده کرده‌اند پولش را با جوابش می‌فرستم به اداره هیچ قبض لازم ندارم در سئوال همان طور که فرمودید خوب است که آن قبض را بدهد لکن در جواب چون دیگر قبض لازم نیست تصور می‌کنم که اگر بنویسند تمبر در روی قبض سئوال می‌چسباند بهتر خواهد بود به واسطه آن که در جواب قبض ندراد و مجبور هم نیست قبض بگیرد.

رئیس- گویا مذاکرات کافی باشد (گفتند کافی است رأی می‌گیریم به ماده 5 آقایانی که این ماده تصویب می‌کنند قیام نمایند(اغلب قیام نمودند )به اکثریت تصویب شد (ماده 6 به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده 6- قیمت قبض تلگرافی پنج شاهی است.

رئیس- مخالفی نیست؟ (اظهار شد خیر) رأی می‌گیریم به ماده 6 آقایانی که تصویب می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت.

(اوراق رأی اخذ شده آقای حاج میرزا رضا خان اوراق سفید را به عده 58 و آبی را به عده 2 احصاء نمود)

اسامی تصویب کنندگان- زنجانی- سلیمان میرزا- خیابانی- آقا سیدجلیل- آقا میرزا علی-میرزا یانس- ذکاءالملک- حاج سید نصرالله- دکتر اسمعیل خان- آقا شیخ رضا- شیبانی- دکتر حیدرمیرزا- آقا شیخ علی شیرازی- ادیب‌التجار- معززالملک- دکتر لقمان- حاج محمدکریم خان-سعیدالاطباء- صدرالعلماء- معاضدالسلطنه- انتظام‌الحکماء-حاج شیخ‌الرئیس- اعتصام‌الملک- فرزانه- معدل‌الدوله –ارباب کیخسرو- مساوات- ابوالقاسم میرزا- دکتر امیرخان- آقا میرزا داودخان- لسان‌الحکماء-رکن‌الممالک- کزازی- آقا میرزا رضا مستوفی- حاج شیخ‌علی- آقا میرزا احمد- منتصر السلطان- علیزاده- آقا میرزا قاسم‌خان- معتمدالتجار- آقا سید محمدرضا- آقا محمد –آقا میرزا مرتضی‌قلی خان - نجم‌آبادی- آقا میرزا ابراهیم خان- افتخارالواعظین-

+++

 حاج میرزا رضاخان- ضیاءالممالک- تربیت- آقا شیخ غلام‌حسین- متین‌السلطنه- عزالملک- حاج عزالممالک- حاج سید ابراهیم-آدینه‌محمد خان- -معین‌الرعایا -وحیدالملک- آقا میرزا رضا خان نایینی.

ردکنندگان: دکتر حاج رضا خان - آقا میرزا ابراهیم خان.

رئیس- به اکثریت 58 رأی تصویب شد (ماده 7 به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده 7 در موقعی که اداره تلگراف بتواند قبول مخابرات فوری و حضوری نماید قیمت مخابرات حضوری دو برابر و مخابرات فوری سه برابر تلگرافات معمولی است.

ادیب‌التجار- در شور اول عقیده خود را در این خصوص عرض کردم چون با ملاحظه صرفه دولت یک نظر بزرگی هم مجلس شورای ملی وزارت به کار تجارت دارد و علت این غرض این است که جزء عمده‌اش راجع به تجارت است بنده همان قدری که حضوری را مهم می‌دانم بهمان درجه تلگراف فوری را هم می‌دانم و پیشنهاد عرض کردم و حالا هم عرض می‌کنم که حضوری و فوری را دو برابر بکنند عقیده بنده این است که عرض شد.

معاون- امروز هم نظرم این است که در این مسئله جواب مفصلی عرض کردم و آن پیشنهاد قابل توجه نشد حالا ثانیاً باز عرض می‌کنم این که فوری را 3 برابر نوشتند به چند نظر بوده است اولاً فوری برحسب رگلمان اداری مقدم بر تلگرافات و بر مخابراتی است که وقتی که دربین مطلب که دادند می‌گویند مطلب فوری که رسید فوراً نگاه بدارند و این مطلب فوری را مخابره خواهند کرد فقط بر یک مطلبی مقدم نخواهد بود که آن را هم در رگلمان اداره خواهند نوشت و بر تمام مطالب مطلب فوری مقدم است به این جهت او را 3 برابر می‌نویسند ومخابرات حضوری را گویا آقای ادیب‌التجار هم تصدیق دارند که همان حکم فوری را دارد به جهت این که می‌آیند روبروی هم مخابره می‌کنند دیگر آن که در رگلمان اداری نوشته خواهد شد که مخابرات حضوری از کسی قبول نخواهد شد مگر این که اول مطلبی که بین طرفین گفتگو می‌شود معین شود که دویا چند کلمه باشد که گنجایش این را داشته باشد که اداره سیم را تعطیل بکند پس در این صورت بنده عرض می‌کنم که این که مخابرات حضوری بخواهد بکند باید مبالغ گزافی پول بدهد در وقتی که بخواهد فوری حرف بزند و بر تمام مطالب هم مقدم می‌شود و فوری هم گفته می‌شود به این جهت سه برابر گرفته می‌‌شود

رئیس- کسی مخالف نیست؟ رأی می‌گیریم به ماده 7 آقایانی که موافق هستند ورقه سفید خواهند داد(اوراق رأی اخذ شده و آقای حاج میرزا رضاخان اوراق سفید را به عده 59 و آبی را به یک احصاء نمود)

اسامی رأی دهندگان- مساوات- لسان‌الحکماء –خیابانی- دهخوار قانی- سلیمان میرزا- حاج شیخ‌الرئیس- میرزا رضای نایینی –دکتر اسمعیل خان- ذکاءالملک- شیبانی -حاج سیدنصرالله- انتظام‌الحکماء-متین‌السلطنه- معاضدالسطنه- معدل‌الدوله- سعیدالاطباء- زنجانی- صدرالعلماء- آقا شیخ‌علی شیرازی- آقا میرزا علی- معتمدالتجار- دکتر لقمان –حاج محمدکریم خان- دکتر حیدرمیرزا- حاج شیخ‌علی خراسانی- آقا سید جلیلی اردبیلی- آقا میرزا احمد- ابوالقاسم میرزا- منتصرالسلطان- آقا میرزا مرتضی‌قلی خان- معززالملک- معین‌الرعایا-حاج سیدابراهیم- ضیاءالملک- آقا میرزارضا مستوفی- آقا محمد- ارباب کیخسرو- آقا سید محمدرضا- آقا میرزا قاسم خان- اعتصام‌الملک- فرزانه- آقا سید محمدباقر ادیب- حاج عزالممالک- تربیت - نیرالسلطان- افتخارالواعظین- رکن الممالک- حاج میرزا رضاخان- آقا میرزا ابراهیم خان- آقا شیخ غلامحسین- آقا میرزا رضا خان نایینی- نجم‌آبادی –علی‌زاده- دکتر علی خان- وحیدالملک- دکتر امیرخان- آدینه محمدخان- آقا میرزا داودخان ردکننده- آقا میرزا اسدالله خان کردستانی.

رئیس- به اکثریت 59 رأی تصویب شد. ماده هشت قرائت می‌شود:

ماده 8 به عبارت ذیل قرائت شد.

(ماده 8- مدلول ماده 3و4و7 در روی تمام اوراق تلگرافی به طبع خواهد رسید)

رئیس- در این ماده مخالفی نیست؟(مخالفی نبود)رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام نمایند (به اکثریت تصویب شد)

ماده 9- اسم مقصد جزء کلمات محسوب می‌شود.

رئیس- مخالفی هست( محمدهاشم میرزا بنده)

محمدهاشم میرزا- با این تحمیلاتی که در ده کلمه اول شده که یک قسمت عمده تلگرافات از ده کلمه کمتر است و کلمه مرکبه را هم قبول نکردند بنده با این که مقصد جزء کلمه محسوب شود مخالفم و رد می‌کنم.

معین‌الرعایا- بنده می‌خواستم عرض کنم که خوب است ما در نظریات وزیر یک اهمیتی بدهیم با آن بیانات که از روی اطلاع آقای معاون اظهار کردند در این جزییات ایرادی نکنیم به واسطه این که تلگرافاتی که غالباً می‌کنند از طرف تجار واعیان است و تاجری که در تحت آسایش این مملکت آسایش و راحتی دارد برای او هیچ ضرری نخواهد داشت که در سال یک مختصر وجهی زیادتر بدهد و همان اسم مقصد را که محسوب بداریم برای دولت تفاوت کلی خواهد داشت و برای سایرین هیچ تفاوت نخواهد داشت.

آقا سیدحسین اردبیلی- آقای معین‌الرعایا می‌فرمایند که برای دولت یک فایده دارد و برای دیگران اهمیتی ندارد اگر این را در نظر بگیریم باید گفت علاوه بر اسم مقصد اسم محل را هم در تلگراف باید قید کرد و آن را هم باید حساب کرد و این هم برای تجار ضرری ندارد ولی خود آقای معاون فرمودند ترتیباتی که تاکنون معمول بوده است همان ترتیب را می‌خواهیم در تحت نظم و اداره بیاوریم آن ترتیب که معمول بوده است مقصد را جزء کلماتی که قیمت می‌گرفتند محسوب نمی‌داشتند خوب است همان ترتیبات سابق را معمول بدارند والّا می‌گوییم که تخفیف هیچ در این باب داده نشده زیرا از یک طرف تخفیف داده‌اند و از طرف دیگر زیاد می‌کنند عقیده بنده این است که همان ترتیب سابق را معمول بدارند.

معاون تلگراف- آقا صحیح فرمودند از برای انتظام و ترتیب اداره‌ این مطلب پیشنهاد شده است چنانچه دو فقره مطلب داریم بعد از این ماده مسئله زبان خارجه در داخله مملکت که خواهد آمد و ما در آنجا این مدت معمولمان این بود که اسم شهر را محسوب می‌داشتیم اما این که اینجا آمدیم نوشتیم که اسم مقصد جزء کلمات محسوب نشود علتش این است که چون که تصویب شد که در ده کلمه اول یک مبلغی گرفته شود یعنی پس در آنجا هیچ ضرری وارد نمی‌آید زیرا که اسم مقصد جزء این مطلب محسوب می‌شود اما از ده کلمه به بالا باشد ضرر وارد می‌آید باز عرض می‌کنم چون از ده کلمه به بالا کلمه شمار شد ضرری برای مردم وارد نمی‌شود اینجا نظر اداره تلگراف دو چیز است یکی این که تعدی نشده باشد یعنی اضافه قیمتی گرفته نشده باشد یکی این که از حیث ترتیبات اداری که صحیح باشد عرض کردم که ترتیبات مخابرات داخلی باید مطابق باشد که مخابرات در یک مملکتی به همه زبان مطابق باشد واین به هیچوجه ضرر ندارد در این که ده کلمه اول را قبول کرد بله بنده خودم هم تصدیق می‌کردم که اگر به همان ترتیب سابق و کلمه ده کلمه قبول می‌شد بنده هم این را قبول می‌کردم.

رئیس- مذاکرات گویا کافی باشد رأی می‌گیریم به ماده 9 آقایانی که موافقند قیام نمایند(اغلب قیام نمودند)

رئیس- به اکثریت 38 رأی تصویب شد .

ماده 10 قرائت می‌شود( ماده مزبور به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده 10- تلگراف کننده باید محل اقامت و عنوان طرف خود را به طور  وضوح معین نماید.

رئیس- مخالفی نیست(ارباب بنده پیشنهادی کردم)

رئیس- پیشنهاد آقای ارباب قرائت می‌شود.

(به عبارت ذیل قرائت شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم ماده 10 این قسم نوشته شود.گوینده تلگراف باید عنوان طرف خود را به طور  وضوح معین نماید.

ارباب کیخسرو- بنده در شور اول یک ماده پیشنهاد کردم و قابل توجه هم شد ولی نمی‌دانم که چرا کمیسیون قابل توجه ندانسته است بنده پیشنهاد کردم محل اقامت و عنوان آن وقت مفصل باشد که طرف معلوم نباشد آقای معاون اظهار داشتند که در خارجه این طور معمول است بنده عرض می‌کنم که وسعت خارجه را ببینند و سایر انتظامات خارجه را ببینند البته هر وقت که مملکت ما هم آن طور شد آن وقت مثل خارجه رفتار کنیم ما امروز از همه طرف می‌خواهیم فقراء وکسبه را رعایت بکنیم و برعکس بر آنها تحمیل می‌کنیم که هیچ مناسبت ندارد حالا که آن را تصوب نکردند بنده این طور پیشنهاد می‌کنم که دیگر محل اقامت لازم نیست همین قدر نوشته شود که عنوان را به طور  وضوح بنویسند کفایت می‌کند و اگر که معلوم نیست خود او می‌فهمد که محل اقامت لازم است می‌نویسد دیگر لازم نیست که هر دوی آن در اینجا ذکر شود.

رئیس- مخبر کمیسیون قبول دارد این را (مخبر - خیر)

افتخارالواعظین مخبر- پیشنهادی که آقای ارباب آن روز کرده بودند اشخاص معروف را مستثنی

+++

فرموده بودند و اگر کمیسیون آن پیشنهاد را قبول کرده بود ماده بعد که ماده 11 باشد به کلی لغو می‌شد به جهت این که وقتی می‌گویند یک کسی اگر میل دارد بیاید آدرس خود را مختصراً به تلگرافخانه بدهد و هر وقت که موافق آن آدرس مختصر تلگرافی برای او آمد آن تلگراف را به او خواهند رسانید این ترتیبی است برای اشخاص معروف پس بدیهی است که اگر پیشنهاد آقای ارباب قبول می‌شد آن ماده به کلی لغو می‌شد که محل اقامت دیگر لازم نیست عنوان طرف دیگر لازم نیست اینجا باید دید که تلگرافخانه اگر چنانچه یک کسی تلگرافی برایش آمد و عنوان او هم به طور وضوح ذکر شده باشد ولی اقامت او ذکر نشده باشد آیا ممکن است که اسباب تعویق رسانیدن آن تلگراف به صاحبش بشود یا ممکن نیست آیا ممکن است که آن تلگراف را بیچاره فراش تلگرافخانه در دست بگیرد چند روز در این کوچه وان کوچه وخیابان‌ها و کاروانسراها بگردد و نتواند صاحب او را پیدا بکند یکی آن که شاید عناوین مشترکه در ممکلت ما به هم رسید که عنوان را اگر چه به طور  وضوح گفته است ولی کسانی که دارای آن عناوین هستند معلوم نیست کدام یک هستند اگر تصور هم بکنیم که عنوان عنوان مشترکه نیست باز برای فراش تلگرافخانه چون محل اقامت معین نشده است ممکن نیست که اسباب سرگردانی معطلی نشود وعلت این که کمیسیون عنوان و محل اقامت هر دو را گذارده است در مقابل آن تخفیفات بزرگی است که داده شده است پس از این که ده کلمه تلگرافی را که چهار هزار ده شاهی می‌گرفتند و حالا شما می‌فرمایید دو هزار و ده شاهی بگیرند پس در ازای این تخفیف برای این که عایدات دولت هم کسر نکند که بتواند مصارف و مخارج خودش را بدهد ناچاریم که اینجا یک جزوی عایدی هم معین بکنیم و اینجا که ملاحظه شده است هم عایدی دولت و هم این که به محض این که تلگراف رسید فوراً به صاحبش برسد بدون معطلی وسرگردانی و محتاج نباشد که سه روز بگردد تا آن شخص را پیدا بکند.

رئیس- رأی می‌گیریم به این اصلاح آقای ارباب آقایانی که قابل توجه می‌دانند قیام نمایند (اغلب قیام نمودند) به اکثریت قابل توجه شد.

رئیس-این ماده می‌ماند و به کمیسیون برمی‌گردد ماده 11 قرائت می‌شود (ماده مزبور به عبارت ذیل قرائت گردید)

ماده 11- اشخاصی که خواسته باشند می‌توانند آدرس خود را به طور  اختصار به اداره تلگراف معرفی نمایند و در این صورت اداره تلگراف مبلغ 3 تومان برای ثبت آدرس دریافت خواهد داشت.

ادیب‌التجار- در شور اول بنده عرض کردم که مخالف بودم و حالا هم مخالفت خود را اظهار می‌کنم در همه چیز ما نباید تأسی بکنیم به کارها خارجه به جهت این که آنجاها مقتضیاتی هست که او تجویز می‌کنند که این سالی سه تومان یا بیشتر یا کمتر را بدهد به جهت این که جمعیت بلاد آنها زیاد است و اسباب عسرت می‌شود برای فراش تلگرافخانه و آن مقتضیات در این جا نیست و دیگر این که تاجری که در عرض سال هزار تلگراف دارد و تاجری که در عرض سال ده با بیست تلگراف دارد او هم می‌خواهد حتی‌الامکان یک صرفه برد و اسم خودش را مختصر کند پس این تاجری که بخواهد اکنون یا به اصطلاح خودمان امساک در تجارت بکند ودر سال هم ده بیست تلگراف بیشتر ندارد چرا سه تومان بدهد بنده مخالفم و این را یک ظلمی می‌دانم و گذشتن این قانون یک حقی را از یک قسمت بزرگ مملکت ساقط می‌کند.

مخبر- فرمایش آقای ادیب‌التجار را می‌توانستم تصدیق بکنم اگر چنانچه این ماده را به طور  اجباری نوشته بودند ولی گویا کاملاً مطالعه نکرده باشند اینجا نوشته است اشخاصی که خواسته باشند می‌توانند این کار را بکنند یعنی کسانی که عنوان آنها یک کلمات زیاد هست و باید در مقابل آن عناوین که تلگرافات زیاد برای ایشان می‌رسد یعنی زیادتر می‌دهند آنها برای صرفه‌جویی خودشان می‌توانند دیگر آن وجه گزاف را ندهند و در سال سه تومان بدهند دیگر بند که این علوان من است که یک کلمه مختصری است هر وقت به این عنوان تلگراف آمد به من برسانید که مال من است تلگرافخانه هم اسم ایشان و اسم محل ایشان و تجارتخانه ایشان را ثبت می‌کند و هر وقت به آن مختصر تلگرافی رسید فوراً به دست فراش می‌دهد می‌گوید منزل صاحب این تلگراف فلان جا است تجارتخانه‌اش هم در فلان محل است تلگراف را فوراً به او برسانید این صرفه صاحبان تلگراف است.

رئیس- آقای ارباب این پیشنهاد چیزی نیست که خوانده شود مطلب را بفرمایید.

ارباب- اینجا دو کلمه آدرس را افزوده‌اند چنین تصور کرده‌اند که آدرس عبارت از یک کلمه است و این که می‌گویند عنوان تلگرافی است از این جهت بنده تقاضا می‌کنم که کلمه آدرس برداشته شود و در عوض لفظ عنوان نوشته شود.

رئیس- مخالفی که نیست رأی می‌گیریم به این ماده با اصلاحی که آقای ارباب نمودند آقایانی که تصویب می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت آنهایی که مخالفند ورقه آبی(اوراق رأی اخذ گردید و حاج میرزا رضا خان بعدد ذیل شماره نمود ورقه سفید علامت قبول(62)ورقه آبی علامت رد(2) آقا میرزا محمدباقر ادیب-آقا سید حسین اردبیلی –اسامی تصویب کنندگان: آقا سید محمدرضا همدانی-آدینه‌محمد خان- آقا میرزا یانس- حاج سید نصرالله- دهخوار قانی- سلیمان میرزا- آقا میرزا ابراهیم خان- آقا شیخ علی شیرازی- آقا شیخ ابراهیم زنجانی- صدرالعلماء-حاج شیخ‌الرئیس-آقا میرزاعلی اصفهانی- دکتر اسمعیل خان- حاج میرزا رضا خان- معتمدالتجار- ذکاءالملک- شیبانی مساوات- دکتر لقمان- انتظام‌الحکماء- متین‌السلطنه- آقا میرزا ابراهیم قمی- معاضدالسلطنه دکتر علی خان- دکتر حیدرمیرزا- دکتر امیرخان –دکتر حاج رضا خان- حاج سید ابراهیم- سعیدالاطباء- معززالملک- آقا محمد بروجردی-شاهزاده ابوالقاسم میرزا- آقا میرزا رضای مستوفی- منتصرالسلطان- علیزاده- وحیدالملک- لسان‌الحکماء- بهجت – آقا سید جلیل- آقا میرزا احمد قزوینی- آقا میرزا داودخان- رکن‌الممالک- حاج شیخ‌علی خراسانی- ارباب کیخسرو- اعتصام‌الملک- اسدالله خان کردستانی- آقا شیخ اسدالله تربیت- معدل‌الدوله- عزالملک- میرزا قاسم خان فرزانه- مشیر حضور- ضیاءالممالک – نجم آبادی-آقا سید حسن مدرس- افتخارالواعظین- حاج عزالممالک- آقا شیخ غلام‌حسین- حاج محمدکریم خان قشقایی- طباطبایی- نجات.

رئیس- به اکثریت 62 رأی تصویب گردید اگر مخالفی نیست یک ربع تنفس می‌شود بقیه بعد از تنفس(در این موقع تنفس گردید مجدداً بعد از تنفس نیم ساعت قبل از غروب مجلس منعقد گردید.)

رئیس-ماده 12از قانون تعرفه تلگرافی قرائت می‌‌شود

( به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده 12- قیمت مخابرات تلگرافی به خط لاتین اعم از این که زبان فارسی یا زبان خارجه باشد در داخله مملکت ده کلمه اول سه هزار و ده شاهی است و بعد هر کلمه هفت شاهی است و در صورتی که تشخیص کلمات ممکن نباشد عدد حروف هر کلمه 12 حرف محسوب خواهد بود.

رئیس- مخالفی هست؟

آقا میرزایانس- بنده فقط توضیحی می‌خواستم بخواهم از آقای معاون که چرا تلگرافاتی که به خط لاتین است گرانتر از تلگرافات دیگر است و یک چیز دیگر هم می‌خواهم عرض بکنم و آن این است که عموماً یک کلمه باید 15 حرف باشد و زیاد از 15 حرف که شد دو کلمه حساب می‌شود اینجا چرا 12 حرف را یک کلمه نوشته‌اند.

معاون- اولاً در باب علت زیادی قیمت به زبان لاتینی این است که ما مامورینی که برای این کار داریم همین طور که می‌دانید باید دارای چند زبان باشد و به این لحاظ حقوق اضافه به آنها می‌دهیم که کفایت مخارجش را بکند و یکی دیگر هم از برای این است که مطلبی که به زبان لاتینی گفته می‌شود موافق ترتیباتی که داریم و سیم‌هایی که در خطوط منظم ما هست در آنجا یک ترتیبی داریم که در ساعات معین می‌آیند و مطالب را می‌گیرند و می‌گویند و تا یک درجه می‌توانم بگویم که آن مطالب زودتر از سایر مطالب برسد و آن هم یک ترتیبی است موافق کنترات‌نامه که داده شده است چون مطالب زودتر می‌رسد و مخارج او هم زیادتر است و امروزه هم در داخله مملکت قیمت مخابرات به سه قسمت تقسیم شده است ده کلمه داریم به بعضی از نقاط که صورت جزییش در آنجا موجود است یک قسمت ده کلمه پنج هزار و یک قسمت ده کلمه چهار هزار و یک قسمت ده کلمه سه هزار و ده شاهی ما این دو قسمت اول و دویم را به کلی موقوف کردیم و فقط یک کلمه اول را سه هزار و ده شاهی قرار دادیم پس در واقع یک تخفیف کلی هم در این باب داده شده است و نظر اضافه‌اش آن بود که عرض کردم و یک مطلب دیگر هم که در خصوص این که فرمودند که چرا کلمه را دوازده حرف قرار دادید بنده هم می‌خواستم عرض کنم

+++

که این مسئله راجع به رگلمان اداری است آن روز هم که این مسئله مذاکره شد عرض کردم که در هر یک از این مواد لازم است که اداره یک شرحی بنویسد در توضیحات او و یکی از آن جمله این است که وقتی یک مطلبی می‌دهند به اداره و مامور اداره نتواند تجزیه کلمات بکند یعنی گفتگوهایی پیدا می‌کند و نمی‌تواند مطلب را بفهمد از روی حروف معین می‌شود و همین طور که می‌فرمایند مختلف است بعضی جاها 15 حرف یک کلمه است بعضی جاها 12 حرف بعضی جاها شش حرف قرار داده‌اند پس لازم است این جمله که محل اختلاف بین دهنده تلگراف و اداره است معین باشد و این جزء رگلمان اداره است که باید درست توضیح کرد که چه مطلب را نمی‌شود فهمید و چه حرف یک کلمه باشد و در کجا استعمال شود یحتمل یک روزی مقتضی باشد که در رگلمان اداره کلمه را 15 حرف قرار بدهند این باید در اداره و به تجربه اداره باشد و از این جهت بنده تقاضا می‌کنم که این مسئله از این ماده خارج و جزء رگلمان اداره شود شرحی که نوشته می‌شود مطابق با ماده باشد.

رئیس- اصلاحی از طرف آقای زنجانی شده است قرائت می‌شود.

(اصلاح مزبور به عبارت ذیل قرائت شد) بنده پیشنهاد می‌کنم ماده 12 چنین نوشته شود قیمت مخابرات تلگرافی به خط لاتین به هر زبان باشد در داخله مملکت تا ده کلمه سه هزار و دهشاهی و بعد بهر کلمه هفت شاهی است ودر صورتی که عده کلمات مفهوم نباشد هر هفت حرف یک کلمه محسوب خواهد شد.

رئیس-کمیسیون در این باب نظرش چیست قبول دارید؟

مخبر-جزء اول را از طرف کمیسیون قبول می‌کنم و جزء اخیر را خیر.

آقا شیخ ابراهیم زنجانی-جز آخریش این است که کلمه ممکن است دو حرف سه حرف پنج حرف الی دوازده حرف یا پانزده حرف باشد پس باید حد وسط را گرفت و دیگر این عبارت معنی ندارد که عدد هر کلمه زیاد از دوازده حرف نباشد این را باید معین کرد کلمه را که نمی‌شناسند باید این طور نوشت که چند حرف را یک کلمه که محسوب خواهند داشت هفت حرف که بنده پیشنهاد کردم صحیح است به جهت این که از یک حرف هست تا 15 حرف حد وسط این همین 7 حرف است.

رئیس- رأی می‌گیریم در جزء آخر پیشنهاد آقای زنجانی که هفت حرف یک کلمه محسوب شود آقایانی که تصویب می‌کنند قیام نمایند(رد شد)

مخبر کمیسیون - لازم است عرض کنم که علت این که جزء اخیر اصلاح آقای زنجانی را قبول نکردم این است که کمیسیون هم عقیده است با آقای معاون که این جزء از قانون برداشته شود و داخل در نظامات داخلی اداره تلگراف نوشته شود.

رئیس- پس از طرف کمیسیون مسترد می‌دارید این را .

مخبر-بله مسترد می‌دارم.

رئیس-چون از طرف کمیسیون این را مسترد داشتید اگر مجلس صلاح می‌داند که در قانون باشد دیگری می‌تواند اختیار کند.

معززالملک- بنده این را اختیار می‌کنم:

رئیس- پس دوباره ماده با اصلاح قرائت می‌شود و رأی می‌گیریم (مجدداً قرائت گردید)

رئیس- رأی می‌گیریم آقایانی که تصویب می‌کنند ورقه سفید خواهند انداخت و آنهایی که مخالفند ورقه آبی.

(در این موقع اوراق رأی اخذ گردید و حاج میرزا رضا خان بعدد ذیل شماره نموده ورقه سفید 59)اسامی تصویب کنندگان:

علیزاده- صدرالعلماء- سلیمان میرزا- حاج شیخ‌الرئیس- معاضدالسلطنه- میرزا ابراهیم قمی-حاج محمدکریم ‌خان قشقایی- معتمدالتجار -ادیب‌التجار - حاج شیخ‌علی- میرزا یانس-دکتر اسمعیل خان- دکتر لقمان-ذکاءالملک-حاج سیدنصرالله- آقا سید حسین اردبیلی- آقا میرزا احمد- انتظام‌الحکماء-ابوالقاسم میرزا-متین‌السلطنه- میرزا علی اصفهانی- رکن‌الممالک- منتصرالسلطان- میرزا قاسم خان - مساوات- دکتر حیدرمیرزا- حاج میرزا رضا خان- آقا سید جلیل دکتر امیرخان- لسان‌الحکماء-میرزا مرتضی‌قلی‌ خان-آقا شیخ‌علی- آقا محمد بروجری- میرزا داودخان- معدل‌الدوله-آقا سید محمدرضا همدانی- معززالملک-مشیرحضور- اعتصام‌الملک- فرزانه- عزالملک- حاج سید ابراهیم- حاج عزالممالک- نجم‌آبادی- میرزا رضاخان نایینی- ضیاءالممالک - خیابانی- افتخار‌الواعظین - نیرالسلطان- آقا سیدحسن مدرس -آقا میرزا ابراهیم- شیخ غلامحسین - محمدهاشم میرزا- آدینه‌محمد خان- حاج آقا- وحیدالملک- بهجت آقا شیخ اسدالله - ارباب کیخسرو.

رئیس- به اکثریت 59 رأی تصویب شد ماده 13 قرائت می‌شود (ماده مزبور به عبارت ذیل قرائت شد) ماده 13 مواد این قانون شش ماه پس از امضاء در تمام مملکت مطابق نظامنامه اداری وزارت تلگراف به موقع اجراء گذاشته می‌شود و تمام مقررات سابق راجع به این مواد منسوخ خواهد شد.

ادیب‌التجار- بنده یک پیشنهاد کرده بودم به اسم ماده 14 در باب رمز تجارتی چون موقع او به این ماده 12 و 13 است از این جهت عرض می‌کنم اختیار مخابرات رمزی به تجارتخانه داده شود.

رئیس- ماده 13 را حرف می‌زنیم اگر می‌خواهید باید یک ماده الحاقیه پیشنهاد کنید.

ادیب‌التجار- بنده در شور اول پیشنهاد کتبی کرده‌ام.

مخبر- پیشنهاد کردند در شور اول و رد شد.

آقا میرزا ابراهیم قمی- بنده شش ماه را زیاد می‌دانم که یک قانون امضاء شده در بوته اجمال بماند تا این که قانون بگذرد از مجلس و به امضاء برسد یک ماه طول خواهد کشید دو ماه هم بنده پیشنهاد کردم سه ماه می‌شود و این سه ماه کافی است.

مخبر کمیسیون- آقا باید در نظر داشته باشید که یکی از مواد این قانون الصاق تمبر است که به هر اندازه وجه گرفته می‌شود در مقابل آن باید تمبرالصاق شود و این تمبر را باید در خارجه تهیه کنند و از قراری که تحقیق کرده‌ایم زودتر از شش ماه تهیه نخواهد شد تا سفارش کنند و در آنجا تمام نمایند و بفرستند و به تمام تلگرافخانه‌ها فرستاده شود زودتر از شش ماه نخواهد بود و دیگر این که اداره تلگرافخانه بعضی لوازم اجرای این قانون را باید تهیه نماید یعنی بعضی نظامنامه‌ها و بعضی دفاتر و چیزهای دیگر که لازم دارد تهیه نماید و این که این را شش ماه قرار داده‌ایم نظر به همان رسیدن تمبر است که کمتر از شش ماه نخواهد بود و اگر شما اینجا سه ماه یا چهار ماه بنویسید و از سر سه یا چهار ماه قبوضی را که به مردم می‌دهند و تمبر در مقابلش الصاق نکنند آنها خواهند گفت که مطابق این قانون که شما نوشته‌اید باید بعد از چهار ماه به موقع اجراء گذاشته شود و یکی از موادش همین ماده 13 است و شما چرا تمبر بر وی قبض تلگراف الصاق نمی‌کنند آن وقت اداره تلگراف هر قدر که فریاد بکند که هنوز تمبر از فرنگ نرسیده است گوشش نخواهند داد این است که اینجا محدود به شش ماه شده است بلکه عقیده آقای معاون هشت ماه ده ماه تا یک سال بود یعنی تا هر وقت که اسبابش تهیه شود می‌فرمودند که ما این قانون را پیشنهاد کرده‌ایم از برای اجراء هر وقت اسباب اجرایش فراهم شد ما خودمان اجرا خواهیم نمود اعم از شش ماه یا یک سال کمیسیون راضی نشد و به واسطه آن توضیحاتی که دادند شش ماه را قبول کرد و کمتر از شش ماه نمی‌شود.

حاج شیخ‌الرئیس- چون در شور اول این عرض را کردم باز هم تکرار می‌کنم نسخ یک کلمه است راجع به قانون آسمانی یا زمینی که یک عنوانی داشته باشد کارهای سابق عنوانی نداشته است خوب است عوض منسوخ متروک بنویسند.

رئیس- گویا مذاکره کافی است آقای قمی پیشنهادی کرده‌اند (پیشنهاد مزبور به عبارت ذیل قرائت شد) بنده اصلاح ذیل را در ماده 13 پیشنهاد می‌کنم13-مواد این قانون دو ماه پس از امضاء در تمام مملکت مطابق نظامنامه اداری وزارت تلگراف به موقع اجرا گذاشته می‌شود و تمام مقررات راجع به این مواد منسوخ خواهد شد.

رئیس- رأی می‌گیریم به اصلاح آقای میرزا ابراهیم آقایانی که این اصلاح را قابل توجه می‌‌دانند قیام نمایند( اغلب قیام نکردند)

قابل توجه نشد حالا رأی می‌گیریم به ماده 13 به ترتیبی که از کمیسیون پیشنهاد شده است آقایانی که موافق هستند قیام نمایند (اغلب نمودند) به اکثریت تصویب شد –چند فقره ماده الحاقیه پیشنهاد شده است یکی راجع به ماده سیم و دیگری راجع به ماده چهارم و یکی هم راجع به ماده دوازدهم قرائت می‌شود و رأی می‌گیریم ولی باید عرض بکنم که خوب است بعد از این رویه را پیش بگیریم یعنی آقایان قبل از وقت که مطالعه می‌کنند اگر در یک ماده پیشنهادی دارند بکنند و بعد از آن که یک ماده را رأی گرفتیم و گذشت دیگر ماده الحاقیه را پیشنهاد نکنند.

+++

(پیشنهاد آقای حاج شیخ اسدالله به عبارت ذیل قرائت شد) ماده الحاقیه به ماده سیم سوال کننده می‌تواند وجهی به اسم اعتبار در اداره بسپارد و اظهار نماید هر قدر جواب رسید قبول می‌نمایم بعد از رسیدن رجوع نماید و تصفیه خواهد شد و در صورتی که بعد از پانزده یوم جواب نرسید وچه سئوال کننده مسترد خواهد شد.

رئیس- مخبر این پیشنهاد را از طرف کمیسیون قبول می‌کنند؟

افتخارالواعظین- قبول نمی‌کنم.

معاون وزارت پست- عرض می‌کنم و در شور اول هم عرض کردم که خوب است فرق بگذارید بین قانون و بین رگلمانی که در اداره نوشته می‌شود و این از جمله لوازمی است که در رگلمان نوشته خواهد شد ربطی به قانون ندارد.

حاج شیخ اسدالله- این فرمایشی که آقای معاون فرمودند معلوم می‌شود که این پیشنهاد بنده را قبول کرده‌اند منتهی این است که می‌فرمایند این مسئله در نظامنامه نوشته می‌شود و بنده به واسطه دو نکته‌ای است که پیشنهاد کرده‌ام این مطلب در قانون نوشته بشود چون در این ماده می‌نویسد سئوال کننده می‌تواند مطالبه جواب کند وقتی که در هنگام مخابره سئوال کننده قیمت هر عده کلمه را که برای جواب خود کافی می‌داند به دفتر تلگراف تحویل نماید و ممکن است که بعد از آنی که سئوال کننده یک وجهی را به تلگرافخانه برای جواب سئوال خود می‌دهد جواب دهنده به آن اندازه که سئوال کننده به اداره تلگرافخانه داده است جواب ندهد مثلاً سئوال کننده قیمت مخابره صد کلمه را داده جواب دهنده ده کلمه جواب داد حالا آن اضافه وجه را تلگرافخانه باید رد بکند در این ماده قیدی نشده است این یک نظر بوده که بنده این پیشنهاد را کردم که تصریح بشود که اضافه را اداره تلگرافخانه رد خواهد کرد و یک نظر دیگر این که بیشتر اوقات اتفاق می‌افتد که سئوال کننده نظر به عده کلمات جواب دهنده ندارد می‌گوید هر قدر جواب داد قبول دارم در این موقع که هر چه جواب برسد قبول دارد یک وجهی برای اعتبار به اداره می‌دهد و در موقعی که جواب رسید رجوع به زیاده و نقصیه می‌شود در صورتی وجهی که داده است زیادتر از قیمت مخابره جواب باشد اضافه به او مسترد می‌شود پس بنده در پیشنهاد خودم این صورت را ذکر کرده‌ام و این را هم قید کرده‌ام که در هر صورت اضافه وجه مسترد می‌شود و به این دو نقطه نظر بود که بنده این پیشنهاد را کرده‌ام که در ذیل ماده سوم نوشته شود.

معاون وزارت پست-بنده مختصر عرض می‌کنم که همین طوری که می‌فرمایند تصدیق می‌کنم ولی در همین توضیحی که در پیشنهاد خودتان دادید چندین قسم بیان کردید در صورتی که چندین قسم دیگر هم در این موضوع متصور است که باید نوشته شود و تکلیف آن معلوم شود و این جزء قانون نمی‌توان باشد و در رگلمان همین طور می‌فرمایند اقسام این نوشته می‌شود توضیح خواهد شد که مردم تکلیف خودشان را بدانند والّا اگر بخواهند در قانون آن اقسام را بنویسند چندین ماده بلکه یک کتاب باید نوشت.

رئیس- رأی می‌گیریم در این پیشنهادی که از طرف آقای حاج شیخ اسدالله شده است.

حاج شیخ اسدالله- بنده می‌خواهم پس بگیرم آن عرضی که کردم در صورتی که جواب دهنده به اندازه که سئوال کننده پول داده است .

رئیس- می‌خواهید مسترد بکنید پیشنهاد خودتان را .

حاج شیخ اسدالله- بله ولی به این طوری که آقای معاون فرمودند بنده می‌خواستم عرض بکنم.

رئیس- اگر می‌خواهید مسترد بکنید بفرمایید مسترد می‌دارم.

حاج شیخ اسدالله- می‌خواهم بگویم در این صورت مسترد می‌کنم.

رئیس- ماده الحاقیه به ماده چهارم که از طرف آقای بهجت پیشنهاد شده است قرائت می‌شود.

( به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده الحاقیه به ماده (4) - در صورتی که جواب دهنده کمتر از مقداری که وجه آن را سئوال کننده پرداخته است مخابره نماید تتمه قیمت به سئوال کننده رد خواهد شد .

افتخارالواعظین- این بدیهی است که اداره تلگراف قیمت مخابرات تلگرافی را می‌گیرد و اگر چنانچه سئوال کننده قیمت بیست کلمه داده باشد و طرف او ده کلمه جواب بدهد بدیهی است که باید قیمت ده کلمه دیگر را به صاحبش رد بکند و این به هیچ وجه لازم نیست که در ذیل یک ماده قانونی نوشته بشود اداره تلگراف اگر پول تلگراف می‌گیرد که باید مطابق قانون هر چه معین شده است بگیرد و اضافه را رد بکند و اگر پول هوایی می‌گیرد گمان می‌کنم که اداره تلگراف پول هوایی نگیرد و این مطلب لازم نیست که در قانون نوشته شود.

بهجت - جلب می‌کنم توجه آقایان محترم را به ماده چهارم ماده چهارم حاصلش این است که اگر جواب دهنده تا پانزده روز جواب ندهد باید پول رد بشود جواب هم معلوم است که هم بر ده کلمه صادق می‌شود هم بر بیست کلمه و هم بررسی کلمه و در اینجا توضیح نشده راجع به نظامنامه داخلی اداره نیست چنانکه یک وقتی هم که در کمیسیون پست و تلگراف بوده خاطرم هست که آقای معاون این طور فرمودند که سئوال کننده فقط یک جوابی می‌خواهد و یک ضرری کرده که یک پولی را داده است حالا جواب دهنده کمتر جواب داده ربطی به جایی ندارد چون این اظهار ایشان در نظرم بود و این ماده هم رفع اشکالم را نکرد به جهت این که فقط می‌گوید که اگر جواب نرسید پول را می‌تواند پس بگیرد تا اگر عدد کلمات جواب کمتر از قیمتی بود که سئوال کننده داده است مابقی را باید به او بدهند یا نباید بدهند قیدی نشده است از این جهت بنده این پیشنهاد را کردم و گمان نمی‌کنم که این مطلب راجع به نظامنامه داخلی باشد به واسطه این که آنجا جای اشتباه است حالا به طور  ماده الحاقیه نباشد به طور  تبصره باشد بنده عرض نمی‌کنم که حتماً یک ماده برای این مطلب علاوه بکنیم ممکن است که در ذیل ماده چهارم نوشته شود که در صورتی عدد کلمات جواب کمتر باشد باقی را اداره تلگراف رد می‌کند مگر این که دو کلمه باشد که قابل اعتناء نباشد مثل این که طرف او جواب بدهد که حال نمی‌شود یا نمی‌شود اصلاحش کرد یا این معامله شما صورت نمی‌گیرد پس باید در این قانون تصریح بشود که بایستی آن پول به او رد بشود.

رئیس- رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای بهجت آقایانی که این پیشنهاد را قابل توجه می‌دانند قیام نمایند(اغلب قیام نکردند)

رئیس- قابل توجه نشد- پیشنهادی هم آقای لسان‌الحکماء کرده‌اند قرائت می‌شود.

(به عبارت ذیل قرائت شد)

ماده الحاقیه به ماده (12) برای اخذ سواد هر تلگراف موافق قوانین مقرره از هر یک کلمه تا صد کلمه اداره تلگراف مبلغ دو هزار دینار دریافت می‌دارد.

معاون وزارت پست- این مطلب الان هم در اداره همین طور است و گمان می‌کردم که کفایت بکند و لازم به ذکر در اینجا نباشد و لیکن چون دریافت وجه است ضرری نمی‌بینم در این که نوشته شود.

رئیس- این را به عنوان ماده الحاقیه که نمی‌توانیم رأی بگیریم به جهت این که مجبور می‌شویم دوباره به ماده (12) رأی بگیریم این ماده اگر تصویب شد ماده 13 می‌شود و ماده (13) ماده چهاردهم قرار داده می‌شود

لسان‌الحکماء-البته می‌دانید که در همه جای دنیا مجبورند که یک مدت متمادی صورت تلگراف‌ها را ضبط بکنند برای این که سند مردم است چنانچه در تلگرافات بین‌المللی و سایر تلگرافاتی که بنده سراغ دارم یک سال دولت ملتزم است صورت آنها را نگاه بدارد و برای این کار یک دفتر و یک اداره مخصوص هست برای این که سواد آن به مردم بدهد و به این جهت بنده خیلی اهمیت می‌دهد به این که این مطلب یا به عنوان ماده الحاقیه یا به عنوان تبصره نوشته شود که هر وقتی که سواد آن را بخواهند برای اسناد خودشان از تلگرافخانه دریافت دارند و در اغلب جاها بنده دیده‌ام که این مطلب یک ماده قانونی است و در جزء قانون است.

رئیس-حالا باید رأی بگیریم.

معاون وزارت پست- یک توضیحی دارم که لازم عرض بکنم به طور ی که عرض کردم این مطلب تا به حال معمول بوده است و ما می‌خواستیم این را در نظامنامه اداری خودمان بنویسیم حالا که میل دارید این ماده قانونی بشود باید تعیین بکنند که تا چه وقت و درچه مدتی می‌توانند بیایند از اداره صورت بگیرند زیرا که اداره تلگرافخانه نمی‌تواند مطالب تلگرافی را چندین سال ضبط کند که شاید یک روزی یکی از آنها محل احتیاج بشود و یک کسی بیاید یک صورتی بخواهد باید یک مدتی را معین کرد که تا آن مدت اداره مکلف به ضبط آن باشد و بیاید صورت بگیرند.

لسان‌الحکماء- فقط چون این مطلب راجع به مبلغ و قیمت بود بنده این پیشنهاد را کردم که جزء

+++

قانون بشود و اما این که می‌فرمایند درخصوص مدت این راجع به قوانین دیگر تلگرافخانه است که در موقع خودش هر قدری را که صلاح می‌دانند پیشنهاد می‌کنند و مجلس هر طوری صلاح دانست رأی می‌دهد.

رئیس- (خطاب به آقای افتخارالواعظین)چه می‌فرمایید کمیسیون این پیشنهاد را قبول می‌کنند .

افتخارالواعظین- کمیسیون هم به عنوان ماده و هم به عنوان تبصره می‌تواند این پیشنهاد را قبول بکند و بنده هم تقاضا می‌کنم که یا رأی گرفته شود یا فرستاده شود به کمیسیون.

رئیس- یا که نمی‌شود یا تقاضای ارجاع به کمیسیون را بکنید یا این که قبول بکنید رأی قطعی گرفته شود.

افتخارالواعظین- عرض کردم که کمیسیون این را قبول می‌کند و رأی قطعی هم گرفته شود.

آقا محمد- این ماده ابداً در کمیسیون مذاکره نشده است و گمان نمی‌کنم که مخبر بتواند این را از طرف کمیسیون قبول بکند اگر بخواهد قبول بکند افکار آقایان هم در آن مدخلیت دارد و به عقیده بنده دوهزار زیاد است یک قران اگر باشد کافی است و بنده تصویب می‌کنم.

رئیس- چون مخبر از طرف کمیسیون این ماده را قبول کرده است رأی قطعی گرفته می‌شود . آقایانی که با این ماده موافق هستند ورقه سفید بیندازند (اوراق رأی اخذ شده آقای حاج میرزا رضا خان از قرار ذیل شماره نمود)

ورقه سفید(75) ورقه آبی(1)

(رد کننده آقا محمد بروجردی)

(آقایانی که تصویب کردند)

آقا شیخ رضا-آقا شیخ ابراهیم- آقا شیخ مهدی-میرزا یانس- حاج شیخ‌الرئیس- آقا سید حسین کزازی-ادیب‌التجار –آقا میرزا علی- صدرالعلماء-ابوالقاسم میرزا-دکتر سعیدالاطباء-دکتر اسمعیل خان- حاج شیخ علی- حاج سید نصرالله - انتظام‌الحکماء - حاج محمدکریم خان-معتمدالتجار-شیبانی-معاضدالسلطنه-دکتر علی خان-متین‌السلطنه- آقا سید حسین اردبیلی- آقا سید جلیل- آقا میرزا احمد- آقا سید محمدرضای مساوات- دکتر امیرخان- دکتر حیدرمیرزا- لسان‌الحکماء- منتصرالسطان-رکن‌المماک- آقا میرزا داودخان- علیزاده- آقا میرزا مرتضی‌قلی خان- آقامیرزا رضای مستوفی- آقا سیدمحمدرضای همدانی- ارباب کیخسرو- مشیر حضور- حاج سید ابراهیم- معززالملک- اعتصام‌الملک- آقا شیخ غلامحسین- آقا میرزا قاسم‌خان- ضیاءالممالک- عزالملک- معدل‌الدوله- فرزانه- حاج معین‌الرعایا-حاج عزالممالک-نیرالسلطان- آقا میرزا ابراهیم خان- افتخارالواعظین- سلیمان میرزا- حاج میرزا رضا خان تربیت – حاج آقا- آدینه محمدخان- حاج شیخ‌اسدالله.

رئیس- به اکثریت(57) رأی تصویب شد یک ماده دیگری آقامیرزا مرتضی‌قلی خان پیشنهاد کرده‌اند خوانده می‌شود

(به عبارت ذیل قرائت شد)

بنده پیشنهاد می‌نمایم که ماده دیگری به این مضمون الحاق شود.

ماده- مخابرات تلگرافی سوای مخابرات سلطنتی مجانی خواهد و وجه گرفته می‌شود ولی برای هر وزارتخانه و انجمن‌های ایالتی و ولایتی مبلغی اعتبار داده می‌شود که اگر از آن مبلغ زیاد شد آن وجه را بدهند.

افتخارالواعظین- بنده چنین گمان می‌کنم که این ترتیب مثل این است که دولت پولی را از این جیبش بگیرد و به آن جیبش بریزد برای این که وزراء وقتی که می‌خواهند تلگراف بکنند باید از خزانه اعتبار بگیرد و از خزانه بردارند و بدهند به تلگرافخانه یعنی از خود دولت بگیرند و بخود دولت بدهند از این جهت بنده این را قبول نمی‌کنم.

آقا میرزا مرتضی‌قلی خان- مقصود بنده این بود که مخابرات تلگرافی این اوقات خیلی بی‌ترتیب شده است مسلماً تلگراف وزیر را باید مجانی باشد ولی مخابرات دولتی تمام باید در تحت یک ترتیبی مرتب باشد و این اوقاف که عیب در کار پیدا شده است یکی این که هیچ ملاحظه کم و زیاد مطالب را نمی‌کنند وقتی که این طور شد ممکن است که یک مطلب که در پنج صفحه نوشته می‌شود در یک صفحه نوشته شود و صد کلمه را در بیست کلمه مخابره بکنند و وقتی که وزارتخانه دید که در ماه دویست و سیصد تومان بیشتر اعتبار ندارد و لابد ملاحظه مطالب را خواهند کرد و یک عیب دیگر این است که در این دولت جدید تمام ادارات مخابراتشان مجانی است مبتلا پیشکارهای حالیه ولایات دیده شده است که مخابرات خصوصی و شخصی و احوالپرسی‌شان مجانی است که خود بنده مکرر دیده‌ام وحاضرم ارائه بدهم همچنین انجمن‌ها بعضی مطالبی را که لازم نیست تلگراف بکنند شاید چندین صفحه کاغذ مفصل تلگراف می‌کنند در صورتی که با پست ممکن است آن مطلب را چهار پنج روزه به مرکز برسانند و هیچ اهمیتی هم ندارد حتی این که اداره نمک هم تلگراف مجانی می‌کرد به اسم این که یکی از دوایر دولتی است از این جهت بنده تصور می‌کنم که یک ترتیبی معین بشود یعنی فقط برای وزارتخانه‌ها یک اعتباری معین بشود دیگر سایر ادارات مجانی نباشد مگر انجمن‌ها که برای آنها هم باید یک اعتباری را معین کرد برای این که محقق است که آنها هم بعضی مطالبی دارند که لازم است قیمت مخابره آنها با دولت باشد و باید وزارت پست و تلگراف به اندازه گنجایش محل معین بکنند که ماهی چقدر از آنها قبول خواهد کرد و در این صورت تمام صحیح می‌شود و گمان می‌کنم که در این صورت دخل اداره تلگرافخانه سه برابر حالیه‌اش خواهد شد.

رئیس- رأی می‌گیریم با این ماده الحاقیه آقایانی که این ماده را قابل توجه می‌دانند قیام نمایند(اغلب قیام نمودند)

رئیس- قابل توجه شد این قانون به ملاحظه این که ماده اولش بلاتکلیف ماند و ماده ده هم برگشت به کمیسیون و این ماده هم که قابل توجه شد و به کمیسیون می‌رود رأی در کلیاتش می‌ماند برای جلسه آتیه.

معاون وزارت مالیه - لایحه قانونی تشکیل ترتیبات مالیاتی است که از طرف هیئت وزراء وزیر مالیه تقدیم مجلس شورای ملی می‌کند و تقاضای قرائتش را هم بنده می‌کنم.

رئیس- مخالفی که در قرائتش نیست(گفتند خیر) خوانده می‌شود.

(به عبارت ذیل قرائت شد)

مجلس محترم شورای ملی

مقصود این لایحه به قدری ساده و واضح است که به مجرد یک نظر اجمالی تمام نکات آن ظاهر و معلوم می‌شود امروز وضع مالیاتی دولت واقعاً تأسف انگیز است و اگر بخواهیم از این مهلکه نجات بیابیم باید اقدامات ما خیلی قطعی و دلیرانه باشد مجلس شورای ملی سابقاً تأسیس شغل خزانه‌داری کل مملکت را در قانون مورخ دویم صفر(329) تصویب و دولت هم برحسب این تصویب یک نفر متخصص امریکایی مستخدم کرده است تا نظارت و تفتیش عالیه و واقعی در کلیه عایدات و مخارج دولتی داشته باشد . واضح است هرگاه مسئولیت انجام امر را بعهده یک نفر واگذاریم تا اقتدارات کافیه که برای انجام آن ناگزیر است به او ندهیم هرگز از عهده انجام آن برنخواهد آمد در معاملات این چه رسمی و چه شخصی قاعده کلی این است که اگر کسی بدون دارا شدن اقتدارات لازمه مسئولیت بزرگی را بعهده بگیرد یا جاهل است یا نیست تا به حال عملیات مالیاتی و پولی دولت علیه به طور  بی‌ترتیبی و به توسط متصدیان مختلفه صورت گرفته است متصدیان مزبور با تغییرات پی در پی کابینه هر یک چند ماه وظیفه مهمه اداری که راجع به تأسیسات بوده و امروز مبتلا به مردم ایران واقع شده انجام داده‌اند بدون این که مشاغل متصدیان مزبور تنقید یا ترتیبات متباینه وعقاید مختلفه آنها ذکر شود نتایج ناگوار این اختلافات هم به دولت و هم به ملت بخوبی واضح شده است هرج و مرج اداری نبودن تفتیش واقعی در معاملات مالیاتی و عدم امکان اطلاع کافی دولت از وضع واقعی مالیات مملکت و بالاخره معین نبودن مسئول واقعی اعمال غیر قانونی بی‌شک مملکت را به حالت اغتشاش مطلقاً دچار خواهد کرد و اگر بخواهیم از این ورطه هولناک خلاصی یابیم علاج‌های فوق‌العاده برای اصلاح این امور اتخاذ نماییم زیرا با چاقو جنگی را نمی‌توان برانداخت عملیات مالیاتی دولت از کارهای مختلفه است که ملاحظات شخصی و تمایلات و تکمیلی و ارجاع موقتی با آن سروکار ندارد- لهذا برای آن که اصلاحات جدیده دایمی در امور مالیات و پولی دولت علیه ایران برقرار شود مواد ذیل را که با دقت کامل رسیدگی و مرتب شده است پیشنهاد مجلس شورای ملی می‌نماید و فوریت آن تقاضا می‌شود(لایحه قانونی تشکیل ترتیباتی مملکت ایران)

ماده 1)خزانه‌داری کل ممالک محرو سه ایران مامور نظارت مستقیم و واقعی تمام معاملات مالیاتی و پولی دولت ایران است و این معاملات شامل اخذ تمام عایدات از هر قبیل و تفتیش و محاسبات تمام مخارج دولتی می‌باشد.

ماده 2) خزانه‌داری کل هر چه زودتر ممکن باشد تشکیلات ذیل را در وزارت مالیه برقرار خواهد نمود:

1) دفتر عالی برای دریافت مالیات و عوارض و عایدات دولتی از هر قبیل اعم از مالیات‌ها و عوارض موجوده یا مالیات‌هایی که در آتیه برقرار خواهد شد.

+++

‌(2)دفتر عالی تفتیش و نظارت محاسبات کلیه عایدات و مخارج مصوبه و نگاهداری دفترهای راجع به آنها.

3)دفتر عالی معاملات نقدی که کلیه معاملات دولت با بانک واعمال راجع به ضرب سکه و صرافی و استقراض ومراعه و استهلاک و استحاله و امتیازات و قراردادهای مالیاتی و قرارنامه‌های مالیاتی و قرارنامه‌ها و امتیازاتی عایداتی برای دولت حاصل می‌نماید یا تعهدات پولی برای دولت متضمن باشد راجع به آن اداره خواهد بود.

ماده3) خزانه‌داری کل در هر یک از دفاتر عالیه سه گانه مذکوره در ماده دویم دوایر و شعباتی را که برای جریان امور آنها لازم بداند دایر خواهد نمود.

ماده 4) بعد از دایر نمودن تشکیلات مرکزی به مجرد این که وضع مملک اجازه بدهد خزانه‌داری کل تشکیلاتی را که برای اداره کردن مالیات در هر یک از ولایات لازم بداند برقرار خواهد کرد.

ماده5) خزانه‌دار کل مامور نگاهداری خزانه مملکت است و هیچ یک از مخارج دولتی بدون امضاء یا حواله اعتباری پرداخته نخواهد شد.

ماده 6)خزانه‌داری کل نظامنامه‌هایی را که برای اجرای اصلاحات مالیاتی موارد مذکوره در مواد فوق لازم تدارک نموده و نظامنامه‌های مذکوره بعد از آن که به امضاء وزیر مالیه رسید و اعلان شد لازم‌الاجراء خواهد بود.

ماده 7) برای تشکیل هیئت تفتیش و نظارت مخصوص مرکب از مستخدمین خارجه که جدیداً محتاج به کنترات خواهند بود یا مستخدمینی که بالفعل در خدمت دولتی ایران هستند اعم از ایرانی یا خارجه مبلغ شصت هزار تومان به خزانه‌دار کل اعتبار داده می‌شود .

ماده 8) خزانه‌دار کل هر چه زودتر شود بودجه دولت علیه را برای پیشنهاد شدن به مجلس شورای ملی باید تهیه نمایند و تمام وزارتخانه‌ها و مستخدمین دولتی موکلفند با او مساعدت نموده اطلاعاتی را که لازم دارد بلاتأخیر تهیه و تسلیم نمایند.

ماده9) خزانه‌دار کل مکلف است هر نوع صرفه‌جویی که مقتضی باشد در ادارات رسمی به عمل آورد و این یکی از تکالیف حتمیه او است.

ماده10) خزانه‌داری کل مکلف است هر سه ماه یک مرتبه راپورت مفصلی درخصوص وضع مالیاتی مملکت تهیه و به دولت پیشنهاد نماید.

ماده 11- خزانه‌داری کل مطالعات لازمه در اصلاح قوانین موجوده مالیه و ایجاد منابع جدیده عایداتی که مقتضی و صلاح و مناسب دولت باشد می‌نماید که به توسط هیئت دولت به مجلس شورای ملی پیشنهاد شود.

ماده 12)- اختیار اجزای اداراتی که به موجب مواد فوق تحت ریاست خزانه‌دار کل دایر می‌شود با خود مشارالیه است.

معاون وزارت مالیه- به طور ی که در مقدمه لایحه مشروحاً ذکر شده است اختلال امور مالیه به ما اجازه می‌دهد که هر چه زودتر این لایحه را از مجلس بگذرانیم این است که بنده تقاضا می‌کنم که این لایحه را جزء دستور روز شنبه بگذارید و صبح شبنه هم کمیسیون قوانین مالیه فوق‌العاده منعقد بشود که از برای عصر دیگر معطلی نداشته باشیم و دیگر این که به طور ی که در ماده هشتم این لایحه نوشته شده بود می‌بایستی بودجه‌های مملکتی از نظر خزانه‌دار کل بگذرد و نظریات خودش را در آن بکند از این جهت هیئت وزراء تقاضا می‌کنند که بودجه‌هایی که به مجلس پیشنهاد شده است رد بکنند که تجدید نظری در آن شده ثانیاًً به مجلس پیشنهاد بشود.

رئیس- حالا باید رأی به فوریت این لایحه بگیریم که یک شور در آن بشود نه دو شور در این خصوص مخالفی هست؟(اظهاری نشد) آقایانی که فوریت این لایحه را تصویب می‌کنند قیام نمایند (اغلب قیام نمودند) به اکثریت تصویب شد.

معاون وزارت مالیه- فقره دیگر راجع است به خالصجات که چند روز قبل از مجلس تقاضای کمیسیونی شد و تصویب نفرمودند وزارت مالیه با اعضاء کمپانی داخل مذاکره شد و صورتی آنها راجع به خسارات خودشان به وزارت مالیه پیشنهاد کرده بودند بعد از تدقیقات وزارت مالیه صورت خسارات آنها را به هیئت وزراء فرستاده هیئت وزراء هم در آن باب یک لایحه به وزارت مالیه نوشتند وزارت مالیه هم شرحی به مجلس شورای ملی نوشته است چون تاخیر در این موضوع اسباب خسارت دولت خواهد شد تقاضا می‌کنم که بزودی تکلیف این در مجلس معین بشود و عین لایحه هم خوانده می‌شود و بعد هر نوع که معین بفرمایند رفتار خواهد شد.

رئیس- این لایحه را می‌فرستیم به کمیسیون قوانین مالیه و کمیسیون بودجه که نظرات خود را بکنند و راپورت بدهند.

معاون وزارت مالیه- بعد از قرائت رجوع بفرمایید.

رئیس- در قرائت این لایحه مخالفی هست؟

محمدهاشم میرزا- بنده مخالفم با این که در مجلس خوانده بشود.

معاون وزارت مالیه- به موجب نظامنامه داخلی حق رد ندارند وقتی که وزیر یا معاون وزیر تقاضای قرائت یک لایحه را نمودند باید قرائت بشود.

رئیس-پس خوانده می‌شود(به عبارت ذیل قرائت شد) مجلس محترم شورای ملی- پس از آن که مجلس شورای ملی قرارداد کمپانی خالصه‌جات را الغاء فرمود اعضاء کمپانی به هیئت وزراء تظلم نموده و مطالبه خسارات چندی نمودند برحسب اظهار هیئت وزراء که سه جلسه با حضور بعضی از اعضاء کمپانی در وزارت مالیه مذاکره و در باب خساراتی که کمپانی مطالبه نمود رسیدگی نمود و نتیجه مذاکرات به هیئت وزراء اظهار گردید. هیئت وزراء نظر به این که مجلس شورای ملی وقتی را برای الغاء قرارداد کمپانی داده که نزدیک دست آمدن محصول است واز این بابت خسارت زیادی خواهد رسید و علاوه بر این کمپانی از دولت مطالبه خسارت می‌نماید برای مرتفع شدن دو منظور مذکور و رعایت صرفه دولت چنین رأی داده‌اند که قرارداد کمپانی سابق پس از اصلاح بعضی از مواد آن تجدید شود بنابراین وزارت مالیه قرارداد جدیدی را که مواد آن با قرارداد منحله تفاوت کلی دارد و از تصویب هیئت وزراء هم گذشته لغاً تقدیم مجلس شورای ملی نموده و تصویب آن را تقاضا می‌نماید در صورتی که مجلس شورای ملی تجدید قرار داد مزبور را تصویب نفرمایند صورت خساراتی را که اعضاء کمپانی مطالبه می‌نمایند و بعداً تقدیم می‌شود ملاحظه و تکلیف وزارت مالیه را در این باب هر چه زودتر معین فرمایند که بیش از این اسباب خسارت برای دولت فراهم نشود.

رئیس- این را می‌فرستیم به کمیسیون بودجه و بعد به کمیسیون قوانین مالیه –آقای لواءالدوله از وزارت پست و تلگراف در باب سیم تلگراف به گلپایگان سئوالی داشتید بفرمایید.

لواءالدوله- سئوال بنده در خصوص آن چهارمحلی است که از مجلس گذشت که سیم تلگراف به آنجا کشیده شود و آن خونسار و کمره و گلپایگان است می‌خواستم ببینم که در این خصوص چه اقدامی کرده‌اند.

معاون وزارت پست - چون اساس این کار راجع به سیم است و معمولاً باید از فرهنگ خواسته شود و در همان روزی که این مطلب از مجلس مقدس گذشت دستورالعمل و صورت دادیم که این اسباب تهیه شود و پولش را هم فرستادیم گمان می‌کنم تا یک ماه دیگر برسد و شروع به کار شود:

رئیس- امروز چون وقت خیلی گذشته است اگر مخالفی نباشد جلسه را ختم می‌کنیم(گفتند صحیح است) قبل از این که جلسه را ختم بکنیم لازم است عرض کنم که آقای رئیس‌الوزرا از حاضر شدن برای جواب استیضاح عذر خواسته بودند و نوشته‌اند که یک روز دیگر اینجا حاضر می‌شوم و قرار روز استیضاح را می‌دهم دستور روز شنبه 12.

نیرالسلطان- بنده راجع به استیضاح عرض دارم.

رئیس- بفرمایید.

نیرالسلطان- پریروز آقای رئیس‌الوزراء خودشان روز استیضاح را تعیین فرمودند حالا چطور شده است که عذر می‌خواهند و نوشته‌اند روز دیگر حاضر شوند و قرار روز استیضاح را بدهند .

رئیس- نوشته بودند برای کار فوتی فوری نتوانستم بیایم تقصیر بنده نیست بنده که رئیس‌الوزراء نیستم.

معاون وزارت مالیه- یک محذور فوق‌العاده از برای هیئت وزراء حاصل شده بود که از صبح جلسه داشتند و مشغول به آن بودند و فرصت این را که در مجلس حاضر بشوند نداشتند.

رئیس- آقای حاج شیخ‌الرئیس اجازه خواسته بودید بفرمایید.

حاج شیخ‌‌الرئیس- در جلسه ماضیه که روز سه‌شنبه بود بنده با اجازه حضرت رئیس بعد از تنفس غایب بودم شنیدم که پیشنهادی یعنی یک راپورتی از کمیسیون بودجه راجع به حق مقرره مکرر بنده به مجلس شورای ملی تقدیم شده بود و مطرح مذاکره گردید چون بنده غایب بودم خیلی متشکرم از آقای سلیمان میرزا که به پاس زحمت آن بیانات را فرمودند از برای این که این اظهار اگر چه در واقع اظهار یک حق مشروع و مطالبه یک وظیفه مقرره دولتی دایمی

+++

 بود ولى چون در انظار یعنى در انظار عمومى و تماشاچیان یا کسانى که صورت مجلس را می‌خواهند والّا انظار و افکار نمایندگان محترم خیلى مقدس‌تر است از این سوء تفاهمى که براى آنها حاصل بشود چون براى آنها یک سوء تفاهمى حاصل می‌شد به این جهت حفظ الغیب یا ستر‌الغیب فرمودند و نگذاشتند که به مورد مذاکره بیاید ولى چون مى‌بینم که همان سوء تفاهمى که از نقطه نظر ایشان که شاید موافق نقطه نظر بنده هم بود تا یک درجه اثر خودش را نبخشیده و سوء تفاهمى شده باشد براى تماشاچیان یا دیگران به این جهت لازم می‌دانم که فورى دراین مطلب توضیحات بدهم و بعد عقیده خودم و مخالفت خودم را که در این باب است اظهار بکنم و البته آقایان هم اجازه مى‌فرمایند و خارج از موضوع هم نمی‌دانم در این که عرض کنم تمام فتن و محنى که در راه آزادیخواهى و مشروطه طلبى بر بنده وارد شده است اگر عرض بکنم آن وقت مثل یک کتاب فتن و محن مجلسى علیه الرحمه خواهد شد ولى فقط آن تاریخ و واقعه را که مدرک برقرارى این حق معلوم یا رزق مقسوم است لازم می‌دانم در اینجا عرض کنم آن این است که بعد از آنى که ناصرالدین شاه مرحوم بنده را احضار کردند و بنده به شیراز که رسیدم آن واقعه که همه مى‌دانید واقع شد و سلطنت به مظفرالدین شاه مرحوم رسید و بنده بعداز طول توقف در شیراز به تهران آمدم اصرار کردند اولیاء دولت که شما باید در تهران بمانید دیگر مسافرت به خارج نکنید و جبران تمام خسارت‌ها و خسارت‌ها که به شما شده است مى‌کنیم از جمله سلطان سعید مرحوم مظفرالدین شاه در حقیقت به امر سلطان شهید که او هم همین نظریات را داشت و باید ابتدا یک مبلغى را براى بنده یعنى پانصد تومان در ماه رمضان معین کردند.

رئیس- به شما این طور اجازه نداده‌ام.

حاج شیخ‌الرئیس- چه عرض کنم هر طور می‌فرمایید عرض کنم.

رئیس- از بنده اجازه خواستید که تقاضا کنید این مسئله مسکوت عنه بماند.

حاج شیخ‌الرئیس- بنده هم مى‌خواستم مختصرا عرض کنم که بدانند از کى این قرار داد شده است و بعد این تقاضا رابکنم (در این موقع رئیس حرکت کرد و مجلس نیم ساعت از شب گذشته ختم شد با صورت مشروح پس از ملاحظه نمایندگان محترم و تصحیح حضرت آقاى آقا میرزا قاسم خان مقابله شده صحیح است محل امضاء موتمن‌الملک)

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:292510!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)