کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره اول مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏1
[1396/04/24]

جلسه: 253 مذاکرات روز یکشنبه بیست و ششم شهر صفرالمظفر 1326دارالشوراى ملى‏  

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏1

جلسه: 253

مذاکرات روز یکشنبه بیست و ششم شهر صفرالمظفر 1326دارالشوراى ملى‏

خلاصه مذاکرات روز شنبه 25 را آقا میرزا مرتضى قلیخان قرائت کردند.

نایب رئیس- جناب احتشام‌السلطنه از ریاست و عضویت مجلس مقدس استعفا نموده و کاغذى نوشته‌اند قرائت می‌شود.

(قرائت شد قریب به این مضمون).

خدمت وکلاء محترم مجلس شواری ملى شیدالله ارکانه معروض می‌دارد در این مدت که بنده از حسن ظن آقایان وکلا و ملت به عضویت مجلس و ریاست آن انتخاب شده بودم مشغول خدمات بوده آنچه در قوه خود داشتم به فعل آوردم ولى متأسفانه این خدمات بنده در نزد بعضى قبول نشده چون این طور است لهذا امروز از عضویت مجلس مقدس استعفا داده و بعدها در خدمات دیگر ملت مشغول خواهم بود.

نایب رئیس- نهایت جاى تأسف است که جناب احتشام‌السلطنه از ریاست و عضویت مجلس خود را مستعفى داشته‌اند لیکن هر کس آزاد است و در صورتی که خودشان به طیب خاطر استعفا از ریاست و عضویت داده‌اند دیگر نمی‌‌شود ایشان را مجبور نمود و اگر باید موافق قانون اساسى رفتار شود خوب است

+++

آقایان وکلا رئیس انتخاب کنند لهذا صبح روز چهارشنبه آقایان وکلاحاضر شوند که انشاءالله براى مجلس علنى پنجشنبه رئیس انتخاب نمایند بعضى گفتندکه روز چهارشنبه دیر است و بعضى هم گفتند پنجشنبه سیزده است برخى هم اظهار نمودند یا امروز یا روز شنبه باید انتخاب رئیس نمود.

آقاى حاج امام جمعه- به اعتقاد بنده روز چهارشنبه به موجب اخبار نحس است یا همین امروز انتخاب رئیس نمایند یا باشد براى روز شنبه.

نایب رئیس- چون افکار آقایان حاضر نبوده و این چندروز هم مجلس به واسطه ایام عزا تعطیل است قرار بگذارید براى روز جمعه.

حاجى سید نصرالله- مقام ریاست مجلس امروز خیلى در مملکت ما اهمیت دارد باید دقت بشود که یک نفر از همه ماها مقدم‌تر باشد در منظم داشتن مجلس و آن هم نهایت تأمل و دقت را لازم دارد و باید یک نفر را که حال قانونى داشته باشد و از همه شئونات خود گذشته نظم و ترتیب مجلس را منظم بدارد انتخاب شود و این مسئله در منطق مسلم است که شکل اول بدیهى‌الانتاج است اگر چنین است این مجلس حکم شکل اول را دارد که اگر مذاکرات مجلس بى‌نتیجه نماند و نتیجه گرفته شود این مملکت در تحت نظم خواهد درآمد و تاکنون که ما از مجلس سودى نبرده‌ایم به جهت همین است که مجلس ما در تحت نظم و ترتیب نبوده من که یکى از اجزاء رئیسه هستم تاکنون بدون تکلیف بودم مقصود این است که باید خیلى دقت بشود کسى که سزاوار این کار مهم است انتخاب شود.

نایب رئیس- روز شنبه روزی است که وکلا باید کار بکنند براى ملت چه ضرر دارد این چند روز که تعطیل است روز جمعه حاضر شده رئیس را انتخاب کنند که روز شنبه مشغول کار بشوند (جمعى گفتند صبح روز شنبه باشد.)

نایب رئیس- پس خواهش می‌کنم که آقایان هر کسى را که در نظر دارند دقت و تأمل نموده روز شنبه صبح دو ساعت از دسته گذشته حاضر شوند براى انتخاب رئیس و حالا بر حسب تعیین دیروز باید قانون عدلیه خوانده شود.

آقا سید عبدالله مجتهد- قانون عدلیه باید به نظر آقایان علماء برسد پس خوب است چند روزى باشد به نظر آقایان علماء برسد حالا قانون دیگر بخوانند.

آقا شیخ محمدعلى- دیروز عرض کردم امروز هم عرض می‌کنم که این قانون عدلیه ورقه وسطش را دادند باید به ترتیب از اوراق اولیه شروع بشود تا اینکه معلوم شود نه اینکه ورق وسط آن را بدهند دیگر اینکه گفتم بنده که سواد عربى و فارسى را تحصیل کرده‌ام از این چیزى نمی‌فهمم قانون باید به عبارت سهل و ساده نوشته شود.

اسدالله میرزا- بنده اگرچه برخلاف رأى اکثر هم باشد عرض می‌کنم که تا رئیس معین نشود مجلس رسمیت پیدا نخواهد کرد اول وظیفه وکلاء امروز تعیین رئیس است.

آقا سید عبدالله مجتهد- حالا این چند روزه که تعطیل است باشد و آقایان وکلا تأمل نموده از روى دقت و بصیرت انتخاب رئیس نمایند.

لسان‌الحکما- مطلبى که شاهزاده اسدالله میرزا بیان کردند قانونى است و صحیح است در صورتى نایب رئیس می‌تواند در جاى رئیس بنشیند که رئیس باشد.

آقا شیخ محمدعلى- قانون مملکت باید مطابق اقتضاى مزاج آن مملکت باشد نباید قانون سایر بلاد را آورد اینجا طابق‌النعل بالنعف مجرى نمود امروز انتظام مجلس ما با کمیسیون‌ها است و انتظام کمیسیون‌ها با رئیس است که مراقبت تام تمام داشته باشد پس باید فکر نماییم که یک نفر شخصى که قابل این کار است انتخاب نماییم.

اسدالله میرزا- فرمایشات آقا متضاد است از یک طرف وجود رئیس را اهمیت می‌دهند و بعد از آن می‌گویند انتخاب رئیس براى چند روز دیگر باشد و حال آن که در تمام ممالک خارجه به جهت همین نکات وجود رئیس را اهمیت داده فوراً انتخاب می‌نمایند و علاوه این قانونی است که خودمان وضع کرده‌ایم بعد از ملاحظات زیاد.

آقامیرزا محمود- گویا در قانون داخلى مجلس باشد او را بخوانند تا معلوم شود.

حاجى سید نصرالله- در قانون نوشته شده است که رئیس انتخاب کنند نه اینکه مجلس رسمیت ندارد.

آقا میرزا فضلعلى آقا- انتخاب رئیس اهمیت دارد باید از روى تأمل و دقت انتخاب شود علاوه چون این چند روزه تعطیل خواهد بود پس در حقیقت منافى با فوریت هم نیست و چنین نیست که کمیسیون‌ها از کار بخوابد باید از روى تأمل و دقت انتخاب رئیس کرد و این چند روزه هم ایام تعزیه‌دارى است.

آقا شیخ حسین- اینکه می‌گویند چند روزه ایام تعزیه‌دارى می‌باشد هیچ تعزیه‌دارى بالاتر از این نیست که امور یک مملکتى را چند روز معطل بگذاریم دیگر اینکه وکیلى که هشت ماه است در این مجلس کسى را نشناخته این دو سه روزه هم نمی‌شناسد و دیگر اینکه جمعى مستبد هستند که اگر این چراغ قدرى کم نور شود خوشحال می‌شوند پس باید اول در این مجلس رئیس انتخاب نمود و بعد مشغول مذاکرات شد.

حاجى میرزا آقاى حسین­زاده- اینجا مذاکره می‌شود که اگر رئیس نباشد مجلس رسمیت ندارد در این صورت پس رئیس را هم نمی‌تواند انتخاب نماید.

آقا شیخ محمدعلى- ما رئیس را چنین دیدیم که باید شخصاً کسى باشد که به اراده شخصیه خود حافظ حقوق ملت و شخص امین و درست باشد ما چند نفر که تازه آمدیم درست نمی‌شناسیم که کى براى این کار خوب است پس باید منتهى تأمل و دقت را کرد کسى را که لایق این شأن است انتخاب نمود.

حسنعلى خان- در این نظامنامه جدیدى که چند نفر از وکلا مأمور شده‌اند براى نوشتن آن نوشته شده است که چطور می‌شود که مذاکرات مجلس رسمیت پیدا می‌کند و حال آن که مجلس بدون رئیس رسمیت نخواهد داشت محض همین در چنین مواقع شخص مسن تر از وکلا را موقت به سمت ریاست انتخاب کرده و در تحت ریاست او رئیس و نایب رئیس معین می‌نمایند پس همینطور که شاهزاده اسدالله میرزا گفتند قانوناً مجلس رسمیت ندارد اگر یک ساعت هم رئیس نداشته باشد.

اسدالله میرزا- اینکه از براى رئیس مجلس این اوصاف را بیان می‌کنند در هیچ جا این طور نیست گویا باید این حرف را از گوش خود بیرون نماییم و فقط رئیس باید حالت قانونى داشته باشد که نظم داخلى مجلس را بدهد و شخص مقدس و وطن دوست باشد حتى در بعضى جاها هم رئیس حق رأى ندارد.

آقامیرزا فضلعلى آقا- هرگاه یکى از آقایان به بنده تعرض کند نمی‌خواهم جواب بدهم اما این را لابد عرض می‌کنم اینکه می‌گویند در هشت ماه اگر آقایان وکلا همدیگر را نشناختند بعد را هم نمی‌شناسند شناخته اقسام دارد اما اینکه او را درست از تمام جهات و حیثیات بشناسند این مسئله طول دارد و دیگر اینکه تا شخص افکار خودش را با رفقاى خود مجتمع و تصفیه نکند بى‌ثمر است و دیگر اینکه می‌گویند زمان تعزیه‌دارى نیست این ایام که عزاى حضرت رسول (ص) و حضرت امام حسن علیه‌السلام هست اگر ما احترام نداشته باشیم دیگر چه توقع داریم که دیگران احترام نمایند و این چند روزه که ایام عزا است خوب است تأمل بشود بعد از آن رئیس انتخاب کنند.

آقا میرزا آقا مجاهد- اگر بنا است به عرف مشروطیت و قوانین سایر جاها رفتار کرد همان است که گفته شد و همان ساعت که رئیس منفصل شد فوراً باید یک نفر را که مسن‌تر باشد بریا است موقتى انتخاب کرده و بعد رئیس و نایب رئیس را در تحت ریاست او انتخاب نماییم اگر مناط این است که باید رجوع به قانون خود بنماییم در این باب آنچه نوشته شده است معمول دارند اگر چیزى هم نوشته نشده قرار داد این مجلس خودش قانون است.

حسنعلى خان- اینجا صحبت از اهمیت مقام رئیس این لفظ در مملکت ما این اثر را دارد که هر کس را گفتند رئیس ما خودمان را در مقام او کوچک می‌دانیم در حالتى که این طور نیست و رئیس بر ما هیچ مزیتى ندارد فقط ما باید یک نفر را انتخاب کنیم که نظم داخلى مجلس را بدهد و اگر در مسئله انتخاب ریاست حقیقت تأملى لازم است دو سه روز تأمل شود و الّا حالا انتخاب نمایند.

آقا شیخ یوسف- در دو ماه قبل نظامنامه داخلى مجلس را ملاحظه می‌کردم تقریباً این طور می‌نمود که باید رئیس مجلس خیلى مراقبت در نظم مجلس داشته باشد و اقلاً باید بیست ساعت وقت خود را صرف اداره کردن نظام مجلس بنماید و باید علم اداره کردن کارهاى پارلمان را هم داشته باشد.

آقا میرزا مرتضى قلیخان- به عقیده بنده همان طور که آقاى حسن علیخان گفتند ما نباید به مقام ریاست اهمیت بدهیم مثل صدارت بلکه وظیفه رئیس خدمت به این مجلس است و این مجلس خدمت به ملت نماید پس نباید به مقام ریاست اهمیت داد که بعدها اسباب اشکال خواهد شد.

حاج شیخ حسین- بنده عرض می‌کنم که ما هیجده ماه است که در این مجلس هستیم و همدیگر را خوب می‌شناسیم و همچینن اشخاصى که تازه به وکالت انتخاب شده‌اند از خارج با ذره بین تحقیق دقت در حال ما کرده و خوب می‌شناسند و عرض می‌کنم که امروز باید رئیس انتخاب شود و اگر از امروز بگذرد رئیسى انتخاب خواهد شد که به کار این ملت نخواهد خورد و شاید رأى‌تراشى بشود.

آقا میرزا محمود- پارسال که صنیع‌الدوله

+++

استعفاکردند مذاکره شد گفتند باید اول رئیس انتخاب شود و ما باید براى ریاست شخصى را انتخاب کنیم که قانون داخلى مجلس را بتواند اجرى کند نه این که خوب بنویسد یا اینکه درشکه داشته باشد یا شاه‌شناس باشد و ما باید هر یک از وکلاء را قابل ریاست بدانیم و یک نفر را انتخاب کنیم اگر نتوانست نظامنامه داخلى را اجرا کند فورى دیگرى را انتخاب می‌کنیم.

اسدالله میرزا- بنده عرض می‌کنم همانطور که گفته شد اگر از امروز بگذرد رئیس که انتخاب می‌شود شاید به درد ما نخورد زیرا که حالا شاید بنده یک رأى صحیحى دارم اما امروز بگذرد به واسطه معاشرت با بعضى شاید تبدیلى در رأى من پیدا شود و باید همین امروز رئیس انتخاب شود تا این اشکالات رخ ندهد.

وکیل‌التجار- ما باید از این انتخاب رئیس وزرا را سرمشق بدهیم که بدانند کالسکه و شئونات را نباید ملاحظه کرد و فقط رئیس باید اوقات خود را مصروف انتظام مجلس بنماید و باید کسى که به ریاست انتخاب می‌شود بداند که اکثر اوقات خود را در نظم این مجلس صرف نماید و با وزراء بدون دعوت رسمى مراوده نداشته باشد و هر گاه با وزرا کار دارد در مجلس حاضر شوند.

آقا سید حسن تقى­زاده- ایراد شاهزاده رفع می‌شود به اینکه امروز مجلس را تعطیل کنیم و در جلسه آتیه هر روزى که هست رئیس را انتخاب کنیم زیرا که ما امروز رئیس را انتخاب نکنیم مجلس ختم می‌شود و دیگر از امروز جلسه نداریم که بى‌رئیس باشد یا نباشد پس بهتر است که با تأمل در جلسه آتیه انتخاب کنیم.

آقا شیخ محمدعلى- ما که در مدرسه درس می‌خواندیم می‌گفتند کلمه یا اسم است یا فعل است یا حرف و آنچه در قانون دیده‌ایم نباید حرف باشد و رئیس باید نظم قانون مجلس را بداند و نظامنامه داخلى را اجرا کند ورئیس را که انتخاب می‌کنیم باید کسى باشد که حس ملیت و قومیت داشته باشد تا بتواند قوانین مجلس را اجرا کند و عرض میکنم که کسى که سابق نان استبداد را خورده نباید انتخاب شود زیرا که این قسم رئیس باز جمعى را دور خود جمع نموده و اسباب ضدیت می‌شود پس باید به دقت و تأمل انتخاب شود.

حاج سید عبدالحسین شهشهانى- مادامی که اذهان خالى از بعضى مقدمات و صاف است گمانم این است که اگر رئیس امروز انتخاب شود بهتر است.

حسینقلى خان نواب- اگر این مسئله انتخاب رئیس سابقه دارد دیگر نباید مجلس را معطل کرد در زمان استعفاى صنیع‌الدوله چه کردند حالا هم باید همانطور رفتار شود.

نایب رئیس- آن وقت گویا پنج شش روز طول کشید.

آقا سید علینقى- اولاً بنده با اشخاصى که می‌گویند باید صبر کرد هم عقیده هستم و ثانیاً اشخاصى که قول آنهایى را که می‌گویند حالا باید انتخاب شود صحه می‌گذارند این تصحیح را بنده قبول ندارم بلکه آنها حرف هر دو طرف را می‌گویند صحیح است ثالثاً اینکه می‌گویند مقام ریاست اهمیتى ندارد بنده عرض می‌کنم خیلى اهمیت دارد و کسانى که به خارجه رفته‌اند می‌دانند که در همه جا مقام ریاست اهم است پس باید چند روزى صبر کرد و یک نفر از روى دقت انتخاب شود.

اسدالله میرزا- اینکه گفتند ضدین را صحیح می‌گویند بنده اعتراض دارم دیگر اینکه آقاى تقى‌زاده گفتند پس فردا بنده عرض می‌کنم که پریروز وزیر امور خارجه را بنا بود براى توضیح سیم تلگراف بندرعباس به مجلس بخواهید در صورتى که این مسئله را تلگرافاً از لندن خبر می‌دهند و هنوز وزیر امور خارجه از این مذاکرات مجلس خبر ندارد و رئیس باید امروز معین شود که از این قبیل مطالب معطل نشود.

آقا حاج امام جمعه- اختلاف آراء از براى وکلا چنانچه دیروز عرض کردم عیب نیست ولى اعتراض بر یکدیگر صحیح نیست اینکه گفته شد ایام عزا است و باید تعطیل شود صحیح است ولى اتفاقات فورى که در مملکت واقع می‌شود نباید معطل کرد و در مسئله انتخاب رئیس چنانچه حاج شیخ حسین فرمودند بعد از خطا و اقرب به صواب این است که رئیس امروز انتخاب شود (اکثر از وکلا گفتند صحیح است.)

آقا سید حسن تقى­زاده- هر وقت گفتگوى انتخابات در مجلس می‌آید بنده این مطلب را تشریح کرده‌ام که در ممالک مستبده ملت چنین می‌دانند که باید پادشاه از همه کس عاقل‌تر باشد و تمام سعادت ملمکت به دست شاه است و غیر از این چیز دیگر را نمی‌دانند زیرا که رأى در دست یکى است و همچنین انتخابات مجلس هم باعث سعادت و شقاوت مملکت است در ممالک مشروطه در انتخاب کمیسیون‌ها و انتخابات عمومى و انتخاب ریاست و غیره باید اشخاصی که می‌خواهند انتخاب نمایند از همه چیز صرف نظر کرده و اغراض را کنار گذاشته شخص متدین را انتخاب نمایند در این صورت در انتخاب رئیس علاوه بر تدین به طورى که گفته شد باید کسى باشد که قانونى باشد و کارکن باشد و یک اندازه هم در اداره کردن پارلمان علم داشته داشته باشد که بتواند درست اداره نماید و اهتمام در کار داشته باشد و این کلمه که یک سال و نیم است ما را معطل کرده (که وحى منزل نیست) گفته نشود و در مقابل کار امروز را به فردا بیندازد مقصود این است به جهت اجراى این مسئله دو روزى بعد انتخاب شود بهتر است.

حسینقلى خان نواب- صورت مجلس را بخواهید ببینید در ماده صینع‌الدوله چه قسم رفتار شده همان طور رفتار شود.

اسدالله میرزا- صنیع‌الدوله چند روزه به مجلس نیامد ولى رسمیت نداشت آن روز که استعفانامه ایشان به مجلس آمد همان روز انتخاب کردند.

نایب رئیس- چند روزى گذشت چنین نیست (در این موقع رأى گرفته شد به این طریق که هر کس انتخاب رئیس را امروز لازم می‌داند ورقه سفید بیندازد و هر کس رأى دارد که دو سه روز بماند ورقه آبى بیندازد و اکثریت آراء بر امروز شد و انتخاب شروع شد.)

حسین قلیخان نواب- سئوالى دارم که گر درآتیه چنین اتفاقى بیفتد آیا همین ترتیب را معمول می‌دارید یا باز به واسطه مذاکرات اوقات مجلس ضایع می‌شود این مسئله در همه جا معمول است که هر کارى در سابق اتفاق افتاد همان را بعدها در مواقع امثال آن معمول می‌دارند.

اسدالله میرزا- بعد از آن که ریاست معین شد ممکن است یک ماده قانونى در این باب وضع شود و بعدها به آن عمل نمایند.

نایب رئیس- بلى در این باب در قانون انتخابات چیزى نوشته نشده باید بعدها یک ماده در این خصوص وضع شود.

لسان‌الحکماء- به جهت اینکه در آخر انتخاب دچار اشکال دیگر نشویم لهذا توضیح می‌خواهیم در این انتخاب باید اکثریت تامه مناط باشد یا اکثریت نسبى.

نایب رئیس- به وجب نظامنامه داخلى اکثریت تامه مناط است.

در این موقع براى انتخاب رئیس سه دفعه رأى گرفته شد در دفعه اول و دوم اکثریت نسبى و دفعه سیم به اکثریت تامه که شصت رأى بود.

مخبرالملک- به ریاست انتخاب شد و بعد مذاکره از جلسه بعد شد و به مناسبت ایام عزا که باید تعطیل باشد پس از قدرى مذاکره بنا شد دو جلسه تعطیل شده و روز شنبه را براى جلسه بعد نایب رئیس معین کردند.

(مجلس ختم شد).

+++

یادداشت ها
Parameter:291784!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)