کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره اول مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏1
[1396/04/24]

جلسه: 239 مذاکرات روز شنبه 26 شهر محرم‌الحرام 1326 دارالشوراى ملى‏  

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏1

جلسه: 239

مذاکرات روز شنبه 26 شهر محرم‌الحرام 1326 دارالشوراى ملى

خلاصه مذاکرات روز پنجشبنه 24 را آقا میرزا مرتضى قلیخان قرائت کردند.

رئیس- واقعات دیروز در حقیقت خیلى موجب تأسف مجلس و عموم ملت است ولى خیلى جاى تشکر است که بحمدالله تعالى بخیر گذشت و البته می‌دانید که هیئت محترم وزراء به دربار احضار شده بودند و بنده خودم هم شرفیاب شده و آنچه لازم بود در این موقع عرض شد که مجلس و ملت و تمام انجمن‌ها از این گونه اشخاص نهایت متنفر هستند و به تمام ولایات هم تلگراف شد ولى چون وزیر داخله تلگراف کرده بود و وقت هم نبود که مجلس منعقد شده به تصویب مجلس تلگراف بشود این بود که بدون اطلاع آقایان تلگراف شده و صورت تلگراف مزبور را محض استحضار خاطر آقایان نوشته و قرائت می‌شود و امروز هم صبح مجلس منعقد شده اگر چه تمام آقایان حاضر نبودند چون موقع می‌گذشت چنین صلاح دانستند که هیئتى از وکلاى محترم به جهت عرض تشکر از این موهبت عظمى شرفیاب حضور مبارک اعلیحضرت همایونى بشوند و خود بنده هم بودم این بود آنچه که تاکنون من اطلاع دارم.

آقا حاج امام جمعه- دیروز قریب ظهر به مناسبت دستخطى که اعلیحضرت همایونى روز پنجشنبه نسبت به وکلا اظهار رضامندى فرموده بودند شرفیاب شده و خیلى با حسن تلقى مجلس پایان رسید و مجدداً امروز ظهر که براى اظهار تشکر از این موهبت خداوند که به فضل­الله این واقعه بخیر گذشت شرفیاب شدیم خیلى اظهار همراهى و عنایت با مقاصد مجلس فرموده به حدی که تمام آقایانی که همراه بودند زمان مراجعت طورى اظهار تشکر و خوشوقتى نمودیم که حد وصف ندارد و مخصوصاً این طور فرمودند که من همیشه مراقب و حافظ مجلس بوده و هستم و عمارت جدید مجلس هم که تمام شد خودم هم به آنجا آمده و افتتاح می‌کنم و فرمودند که خوب است افتتاح آن را روز اول سال قرار بدهند بنده عرض کردم همان روز را روز اول سال قرار می‌دهیم و به سلامتى انشاء‌الله تشریف خواهند آورد مقصود این است که خیلى اظهار مرحمت و همراهى فرمودند ولى افسوس که این فعل جاهلانه بعضى اشرار به طورى وکلاء و تمام ملت را افسرده نموده که خیلى افسردگى شده جهال و اشرار همه جا هستند ولى عقیده من این است که این حرکت از ایرانى و ایرانى نژاد نیست و از خارجه هست که به مشروطیت متمسک گشته و می‌خواهند که صدمه به این اساس وارد بیاورند و مخصوصاً امروز که شرفیاب شدیم اعلیحضرت فرمودند که من از ملت خودم را دوست می‌دارم و نهایت اطمینان را به آنها دارم و می‌دانم که این حرکت از ملت ما نیست و از کسانى است که مخصوصاً عناد دارند و ما هم آنچه لازم بود در این باب عرض رساندیم و خیلى جاى تشکر است که به فضل الله تعالى از این

+++

سوء حرکت به وجود مبارک بندگان اعلیحضرت صدمه وارد نشده است.

رئیس- یک مسئله را فراموش فرمودید که در همچو موقعى خاطرتان هست که اعلیحضرت همایونى چه قدر اظهار اعتماد نسبت به مجلس و به ملت می‌فرمودند و مخصوصاً تأکید فرمودند که حکومت محلیه و نظمیه ابداً از آن خطى که دارند به هیچ وجه تخطى ننمایند.

آقا میرزامرتضى قلى خان- اولاً بدیهى است که به چه اندازه بخیر گذشتن این سوء قصد موجب شکرگذارى گردیده و ثانیاً معلوم است که به چه اندازه نمایندگان ملت از این سوء قصد که بحمدالله واقع نشد متأسف هستند و البته موکلین آنها هم باید به همین درجه متأسف باشند و نیز جاى تشکر است که این سوء قصد از ایرانى نبوده است و چیزی که خیلى محل تأسف است بى‌نظمى شهر و بى‌ترتیبى اداره نظمیه است و به اعتقاد بنده باید در این مسئله خیلى دقت بشود مثلاً چهارصد پانصد نفر به جهت حفظ وجود اعلحضرت معین شده به عقیده بنده فایده ندارد بلکه آن وجهى که براى این کار مصرف می‌رسد آن را به مصرف مخارج یک دسته پلیس مخفى بنمایند که به واسطه ترتیبات سرى آنها مصدر این قسم سوء‌قصدها را دانسته و کشف این گونه واقعات را بکنند که قبل از وقوع در رفع آن بکوشند دیگر چون وکلا نمایندگان ملت هستند و در حقیقت باید در آن مورد وجه تصدقى به شکرانه نرسیدن صدمه به وجود مبارک اعلیحضرت بدهند خوب است در عوض این فقره اعانه به ورثه مقتولین و اشخاصى که در این موقع مجروح و زخمى شده بدهند و همچنین موکلین هم به آنها تأسى نمایند و نیز اگر صلاح باشد از طرف مجلس اعلان بشود که هر کس مرتکب این امر شنیع را دستگیر نماید همه قسم همراهى از مجلس در باره او شده و از طرف دولت هم به ارتفاع درجه و انعامات نایل خواهد گردید.

مؤتمن‌الملک- عقیده بنده را آقا میرزا مرتضى قلیخان اظهار داشتند هر کس بتواند به قدر قوه خود اعانه بدهد اولاً وکلا بدهند و بعد سایرین به ایشان تأسى جسته خواهند داد.

آقا سید حسن تقى زاده- در این موقع مجلس سه وظیفه داشته دو تاى از آنها را فرمودند یکى اظهار تأسف از این حادثه و یکى اظهار تشکر از خیر گذشتن این واقعه غیرمترقبه سیم این که تمام ملت از آن شدت رابطه و اتحادی که با شخص اعلیحضرت همایونى داشته‌اند امروز هم زائد اعلى ماسبق خواهند داشت همانطور که شخص سلطنت با عزم راسخ اقدام فرموده در استحکام رشته ارتباط سلطنت با قوه جامعه ملى مجاهدت دارند همین طور مجلس شوراى ملى هم به صداى بلند ندا می‌کند که این مناسبت و ارتباط بین شخص سلطنت و قوه جامعه علیه برقرار و مستحکم بوده و خواهد بود و همان نحو که دیروز امیدوار از پیشرفت امور و اصلاح آن بودند امروز هم امیدوارند که هیئت دولت و شخص اعلیحضرت کمال اتحاد را با ملت داشته و تمام کارها بخوبى اصلاح شده و در تحت انتظام بوده و خواهد بود.

آقا شیخ یوسف- همان قسم که حضور اعلیحضرت عرض شد و آقاى امام جمعه فرمودند یقیناً این حرکت شنیع از شخص ایرانى نبوده زیرا که جنس ایرانى بالفطره شاه پرست می‌باشند.

خیاط باشى- اشخاصی که براى محافظت اعلیحضرت معین شده‌اند همان اشخاصى هستند که دیروز در آن موقع در اداى وظایف خودشان مسامحه داشته و متفرق شده سرگرم لخت کردن مردم بودند این اشخاص براى این کار به درد نمی‌خورند و به عقیده بنده باید اشخاص صحیحى براى حفظ وجود مبارک اعلیحضرت همایونى معین و انتخاب نمود.

آقا سیدحسین- آنچه لازم بود وکلا عرض کردند ولى به عقیده بنده آنچه در این مورد از طرف نظمیه و حکومت در گرفتارى مرتکب اقدام شود باز مجازات در کار نخواهد بود چنانچه دیدیم فلان شخص علناً تمرد کرد و چقدر باعث خرابى و قتل و غارت شد معهذا در هیچ جا استنطاق و محاکمه نشد و ابداً او را مجازات ندادند و الان در طهران راه می‌رود و از او مآخذه نشد.

آقا میرزا على آقا- بنده عقیده‌ام این است که این بلا توجه به عموم ملت داشت و منحصر به شخص مقدس اعلیحضرت همایونى نبود و الحمدالله از هر کجا بود تیرش به خطا رفت اگر می‌شد چه می‌شد نمی دانم چه بگویم و عاجزم از تشکرات لازمه آن و اگر طورى شده بود مثل این بود که تمام ملت ایران مرده بودند و خیلى جاى تشکر است از این که خداوند حیات دوباره به تمام ملت ایران بخشید در این موقع تلگرافى که از طرف مجلس مقدس به ولایات شده بود قرائت شود.

سواد تلگراف مجلس مقدس شوراى ملى:

به عموم انجمنهاى ولایات ممالک محروسه روز جمعه بیست و پنجم بعد از ظهر اعلیحضرت اقدس همایونى خلدالله ملکه به عزم توقف دوشبه دوشان تپه از خیابان گاریخانه عبور می‌فرمودند در حالتى که خودشان در کالسکه تشریف داشتند ولى اتومبیل به فاصله صد قدم در جلو بود بعضى از ذوات خبیثه که هنوز معلوم نیست چه اشخاصى بوده‌اند دو نارنجک به اتومبیل انداختند چند نفر فراش و عمله‌جات جلو مجروح و تلف شد ولى از فضل خداوند به واسطه فاصله که کالسکه داشت ابداً آسیبى بوجود مقدس و ملتزمین رکاب نرسیده ثانیاً مراجعت به عمارت دولتى فرمودند عموم ملت دربارى در صدد تفحص و دستیگرى ذوات خبیثه و اشرار جداً هستند و انشاءالله عماً قریب دستگیر و مجازات خواهند شد و در همین روز جمعه در ساعت شش از دسته رفته یک عده از منتخبین وکلاى ممالک محروسه براى عرض تشکر مراحمى که در طى دستخط مبارک روز پنجشنبه نسبت به‌ مجلس مقدس و وکلاى محترم فرموده بودند مشرف شدند و به حسن تلقى آن مجلس تشکر به پایان رسیده بود انشاءالله ملت نجیب حق شناس به پاس این مراحم و حالت حاضره در منتهى درجه قوه خود در صدد رفع اینگونه اشرار سعى و همت خود را مصروف خواهند داشت.

رئیس- نتیجه این شد که اولاً می‌بایست حکومت محلى جد و جهد نماید که مرتکب را به دست بیاورد و در ثانى به همان طور که آقا میرزا مرتضى قلیخان گفتند اعانه جمع شده به وراث مقتولین و خود مجروحین داده شود و نیز اجازه داده شود که یک عده کافى پلیس براى انتظام شهرى گرفته شود مسئله دیگر این که دیده میشود که بعضى در معابر تنفگ و اسلحه در دست دارند و این مخالف با انتظام شهر است هر گاه مجلس صلاح بداند موقوف شود.

وکیل‌التجار- من می‌توانم ثابت کنم از این که مرتکب ایرانى نبوده زیرا که تاکنون دیده نشده ایرانیان نسبت به شاه خودشان سوء قصدى بنمایند سوء قصد که سهل است سوء ادب هم ننموده‌اند و اگر اتفاقى افتاده از جهال مملکت به اسطه خیالات فاسده خودشان بوده است و از بابت اسلحه البته بعد از این که حکومت بداند که نظم شهر مختل است باید قدغن نماید که کسى اسلحه برندارد.

احسن‌الدوله- بنده در خصوص نظمیه عرض می‌کنم که تاکنون نظیمه نظامنامه نداشته که از روى آن رفتار نماید خوب است یک نظامنامه بزودى در ترتیب امور آنها نوشته شده به آنها داده شود که هم آنها تکلیف خود را بدانند هم ملت.

آقا میرزا آقا مجاهد- بر حسب وظیفه خودم عرض می‌کنم که مرتکب اعم از این که ایرانى بوده یا نبوده باعث خجلت نیست زیرا که مسلم است در هر مملکت عاقل هست و جاهل هم هست ولى چیزی که هست این است که یک قوه داریم مشروطه است و یک قوه مستبده است و یک قوه دیگرى هم هست که من حس می‌کنم و آن قوه مخربه است که فقط در صدد تخریب ملت ومملکت است و قصدى به طرف یک شخص خاص ندارند و استدعا از پارلمان ووزارء این است که هم خود را مصروف در واقع این قوه بدارند و نگذارند این قوه خودنمایى کند و بیشتر از این در این مملکت رواج و نفوذ پیدا کند و هر چه زودتر باید این قوه را دفع و رفع کنند که موجب خرابى ملت و مملکت نشود.

امین‌التجار- مطلبى که جناب آقا میرزا آقا گفتند می‌خواستم عرض کنم آنچه لازمه تشکر بود اظهار شد حالا باید تأکید شود که مرتکب زود به دست بیاید.

رئیس- هیئت کابینه جدید است که به جهت معرفى آمده‌اند.

رئیس‌الوزراء- شاهزاده ظفرالسلطنه در وزارت جنگ ابقاء شده‌اند و همچنین جناب مشیرالدوله به وزارت امور خارجه جناب مؤیدالسلطنه براى وزارت عدلیه منتخب شده‌اند و امیدواریم به طوری که آسایش ملت فراهم آید از عهده برآیند جناب مؤتمن‌الملک براى وزارت تجارت به انضمام گمرک انتخاب شده‌اند و جناب صنیع‌الدوله به وزارت مالیه انتخاب شده‌اند و در واقع ایشان اعرف از این هستند که بنده از ایشان معرفى کنم و جناب مخبرالسلطنه به وزارت علوم منتخب گردیده‌اند و در واقع مستغنى از تعریف بنده هستند و خود بنده هم براى وزارت داخله و خدمت به این شش نفر همه قسم حاضر هستم.

آقا سید عبدالله مجتهد- این انتخاب شخص خودتان است.

رئیس‌الوزراء- بلى تمام را خود بنده انتخاب کرده و امیدواریم که با کمال جمعى حواس مشغول کار شویم.

آقا سید عبدالله مجتهد- توفیقات شما را از خداوند می‌خواهیم.

+++

رئیس‌الوزراء- ما هم توفیق از خداوند مطلبیم آنچه در قوه است با فرصت خدمت به دولت و ملت بنماییم و البته از طرف مجلس هم آنچه لازمه همراهى است خواهد شد.

آقا سید عبدالله مجتهد- البته وظیفه مجلس همین است.

مخبرالملک- در این موقع که هیئت جدید حضور دارند لازم است که بعضى عرایض بنمایم در این مدت چند کابینه عوض شده کراراً عرض شد که تکلیف وزیر این است که وزارتخانه خود را دایر نماید پس براى هر وزیرى یک معاون لازم است و هر وزارتخانه باید یک نفر مستشار خارجى داشته باشد و از امروز وزراء باید در این صدد باشند که براى خودشان از هر کجا که صلاح بدانند یک نفر مستشار بیاورند مطلب دیگر این که وزیر مالیه باید جمع و خرج امساله را نوشته و به مجلس بفرستند که معلوم شود چیست و اگر به مردم مواجب می‌دهند به همه بالسویه بدهند و اگر نمی‌دهند به همه ندهند امسال جمعى هم حقوق خود را گرفته و بعضى هیچ نگرفته اگر باید فرقى داشته باشد باید به مناسبات کار و بیکار باشد نه بعکس یعنى هر کس بیکار است بگیرد و هر که کار دارد نگیرد مثل این که ما از اجزاء وزارت عدلیه که همه قسم متوقع درست کارى از آنها هستیم هیچ به آنها مواجب داده نشده و مواجب به اشخاصی که بیکار هستند داده شده مطلب دیگر این که وزیر علوم باید تشکیل یک روزنامه صحیحى بدهد یعنى یک روزنامه که حاوى اخبار داخله باشد تا این که موجب اطلاع اهل مملکت گردد و ملت بداند که از طرف وزارت داخله چه اقداماتى در کارها می‌شود ما امروز یک روزنامه که حاوى اخبار صحیحه داخله باشد و انسان بتواند صحت و سقم آنها را از آن تشخیص بدهد نداریم و این مسئله امروز خیلى لازم است.

حاج سید نصرالله- تمام فرمایشات درستى است و مخصوصاً مسئله تأسیس این گونه روزنامه خیلى اهمیت دارد.

آقا سید حسین- استدعا این است و البته خودتان هم می‌دانید که تا ادارات داخلى مرتب نشود کارها پیشرفت نخواهد کرد پس باید هر کدام یک نظامنامه داخلى براى اداره خودشان بنویسند که هر یک از اجزاء آن اداره تکلیف خود را بدانند و اگر ادارات و وزارتخانه‌ها مرتب شد امیدواریم که سایر ولایات هم منظم شود و اگر این کار درست نشود هر وزیرى که بعد می‌آید ترتیب کار را درست مسبوق نخواهد بود و زحمت وزیر سابق هم به هدر خواهد رفت.

آقا میرزا مرتضى قلیخان- اولاً تبریک می‌گویم هیئت وزراء را و خیلى خوشوقتم از این که بحمدالله اشخاصى هستند که مایه امیدوارى است و این که آقاى رئیس‌الوزراء فرمودند که مجلس باید همراهى نماید این همراهى باید از طرفین باشد باید وزارتخانه‌ها به طورى مرتب باشد که کارهاى آنها رجوع به مجلس نشود در این صورت مجلس هم به وظیفه خود عمل خواهد کرد و در کارهاى که با وزرا است مداخله نخواهد کرد مخصوصاً وزارت مالیه طورى غیر مرتب بود که هر مطلب جزئى رجوع به کمیسیون مالیه می‌شد و به علاوه از طرف وزراء توسط هم درباره بعضی‌ها می‌شد و گمانم این است که وزراء حق توسط نداشته باشند زیرا که اگر توسط قبول شود موجب اشکال خواهد شد و اگر هم رد شود همین طور پس باید امورى که راجع به وزارت مالیه و سایر وزرا است طورى صحیح شود که باعث این طور زحمات نشود.

ممتازالدوله- مطلبى را که جناب مخبرالملک گفتند تکرار نمی‌کنم که تضییع وقت بشود ولى مطلب سیاسى دارم که راجع به وزیر مالیه و وزیر جنگ است آن را هم حالیه عرض نمی‌کنم تا این که وزراء مسلک خودشان را بگویند و اظهار کنند آن وقت آن مطلب را عرض می‌کنم وزراء هنگام معرفى بر کرام خود را یعنى مسلکى که به آن مشغول کار خواهند بود باید به مجلس اظهار دارند که وکلا از مسلک آنها مستحضر شده بدانند که مسلک وزرا با مسلک خودشان در اصلاح امور مملکتى موافق است یا نه.

رئیس- می‌گویند می‌نویسیم و می‌دهیم.

اسدالله میرزا- چیزى که از همه کارها اهم است آن ترتیب وزارت عدلیه است اگر بناى عدلیه محکم باشد سایر کارها به واسطه عدلیه منظم خواهد شد پس باید وزراتخانه عدلیه خیلى صحیح و منظم باشد تا این که مردم که از راه دور پولى خرج می‌کنند و می‌آیند عارض می‌شوند به عرضشان رسیدگى شده احقاق حق شود البته خود وزیر عدلیه تمام این ترتیبات را بهتر می‌دانند مطلب دیگر این که بعضى از خبرهاى خوش از ساوجبلاغ و استرآباد رسیده اگر جناب وزیر امورخارجه صلاح بدانند مژده به عموم ملت و تماشاچى‌ها بدهند.

وزیر امور خارجه- دیشب تلگرافى از فرمانفرما داشتم که ساوجبلاغ و یسوه به کلى تخلیه شده و یک قسمتى از عسکر عثمانى در آنجاها هست و منتظر مال بنه هستند که پیدا کرده و حرکت کنند و از ایل منکور و غیره هم کاغذى به فرمانفرما رسیده و خیلى اظهار ندامت و پشیمانى کرده بودند.

اسدالله میرزا- از استرآباد هم اگر خبرى هست جناب وزیر داخله توضیح بدهند.

رئیس- بلى تلگرافى از سپهدار رسیده بود که جنگى واقع شده و از طرفین چند نفر کشته شده آخرالامر سپهدار فتح کرده است.

وکیل‌الرعایا- بنده درمسئله مستشار که گفته شد براى وزراتخانه‌ها بخواهند عرض می‌کنم بلى لازم است ولى چون قدرى طول می‌کشد لهذا از وزراء استدعا می‌شود حتى‌الامکان اشخاص با دانش عالم را داخل در کار نمایند تا قدر دانایان معلوم شود.

آقا میرزا محمود- چون قانون وزارت داخله چاپ شده و اکثر از مردم نمی‌توانند بخرند بنده حاضرم که محض خدمت به ملت به آن قیمت که تمام شده به جناب وزیر داخله واگذار نمایم که ایشان مجاناً تقسیم نمایند.

سیدالحکما- مطلبى راجع به ورامین می‌خواهم عرض کنم چون روح مملت مالیه است و خالصه‌جات خراب است خوب است یک حاکم صحیحى براى آنجا معین شود که از خرابى بیرون بیاید.

امان الله میرزا- آنچه مخبرالملک در خصوص مستشار گفتند صحیح است ولى تمام آبادى مملکت بسته به پول است و تا پول نباشد اگر بقراط حکیم را براى کار بیاورید هیچ کار نخواهد کرد.

امین‌التجار- کابینه جدید باید اهتمامات خودشان را در کلیه کارها بنمایند خصوص در انتظامات ولایات‏

آقا شیخ حسین- قانون اساسى سرمشق وزراء است و به موجب اصل شصت و یکم وزرا ضامن اعمال یکدیگرند وزیر هم باید از قانون تخطى نکند وکیل هم باید تخطى نکند آیا وزراء اقرار دارند که ضامن اعمال یکدیگر هستند.

وزیر جنگ- در کلیات امور ضمانت داریم.

رئیس‌الوزراء- البته ضامن یکدیگر هستیم.

آقا سیدحسن تقى زاده- بنده می‌خواهم عرض نمایم که یک سال و نیم است این مملکت مشروطه شده و وزراء هم با هم به قانون مشروطه منتخب شدند ولى هیئت کابینه زود به زود عوض می‌شوند و این تغییر هیچ وقت موافق با قانون مشروطه نبوده زیرا که قانون مشروطه این نیست که اگر یک وزیرى به واسطه یک تقصیرى معزول شود هیئت تغییر کند و عزل هیئت در اینجا فقط به واسطه این است که در کارها مسامحه و مماطله می‌نمایند حال باید وزراء روز بروز درصدد ترقى وزارتخانه‌هاى خود برانید اما بعکس مشاهده می‌شود و من می‌خواهم عقیده خود را در اینجا اظهار نمایم تا این که ببینیم سایر وکلا با من هم عقیده هستند یا نه و آن این است همانطورى که جناب مخبرالملک گفتند باید وزراء اداره وزارتخانه‌شان را تأسیس و تشکیل نمایند و هر یک براى خود معاون معین کنند پس امروز ما امتحان می‌کنیم تا یک ماه دیگر اگر این هیئت در صدد ترقى وزارتخانه‌هاى خود برنیامدند و اداره نکردند ما هم اطمینان خودمان را تنزل می‌دهیم مطلب دیگر این که خوب است بستگان خود را سرکار نیاورند که به رفتن آن وزیر آنها هم بروند مسئله دیگر که همه وقت در اینجا شکایت کرده‌ام و بعدها هم به شدت شکایت خواهم نمود این است که وزراء کارهاى خود را راجع به مجلس می‌نمایند در صورتی که نباید هر مطلب جزئى را رجوع به مجلس یا به کمیسیون بنمایند وظیفه مجلس نیست که به عرایض رسیدگى کند و این ارجاع را وزراء دلیل بر اطاعت خودشان از مجلس می‌دانند و مجلس باید اینگونه عرایض را پاره پاره کند و هر عریضه باید رجوع به وزراء شود و آنها هم هیچ حق ندارند که به مجلس بفرستند بلکه باید خودشان آن عرایض را رسیدگى کرده بعد شرحى با ادله و براهین به مجلس بنویسند که این مطلب همین طور است که رسیدگى بنویسند که این مطلب همین طور است که رسیدگى شده و اگر هم مجلس قبول ننماید آن وزیر باید ایستادگى کرده استعفا بدهد نه این که تمام کارها را رجوع به مجلس نمایند پس ما هم متفق می‌شویم که هر گاه وزراء وزارتخانه‌هاى خود را منظم کرده و به تمام کارها رسیدگى می‌نمایند تشکر نماییم والا فلا و این مسئله که گفته شد راجع به عموم وزراء است و یک مطلبى راجع به وزیر داخله است که کار

+++

هایى را که وزیر داخله سابق اصلاح نکرده بود و همین مطلب باعث ایراد بر او شد ایشان زودتر اقدام نموده اصلاح نمایند مطلب دیگر هم این که حکام را زود به زود تغییر ندهند که این مسئله باعث خرابى ولایات است و ما هر روز می‌شنویم که حاکم فلانجا را تغییر دادند و این صحیح نیست.

مفتخرالملک- یک قسمتى از عرایض بنده را آقاى تقى زاده فرمودند قسمت دیگر این که استدعا می‌کنم آن تلگرافاتی که از مازندران آمده بخوانند تا در آن خصوص مذاکره می‌شود.

حسینقلى خان نواب- این که گفته شد وزراء از براى خودشان مستشار از خارجه بیاورند خوب است اولاً وزراء نظامنامه براى ادارات خودشان بنویسند تا این که ترتیب اداره کردن آنها معلوم شود و اگر پس از نوشته شدن نظامنامه داخلى وزارتخانه‌ها و معلوم داشتن آن باز وزارتخانه‌ها منظم نشد و مجلس تصویب کرد که مستشار از خارجه بیاورند آن وقت خواسته بشود و در میان وزارتخانه‌ها وزارت امور خارجه منظم است براى همین است که داراى نظامنامه است پس سایرین هم باید براى خودشان نظامنامه بنویسند و آن را معمول دارند.

وکیل‌الرعایا- یک مطلب عمده که بایست در حضور وزراء رفته‌اند خوب است این مطلب را لایحه نموده به مجلس بفرستند که چه راهى را در نظر گرفته‌اند.

وکیل‌التجار- یک نکته‌ای است که باقى مانده و لازم بود در حضور وزراء گفته شود و آن این است که وزرا بعدها احکامات و مرقوماتى را که می‌نویسند ننویسند به تصویب مجلس شوراى ملى است مثل این که حکومت رشت را تعیین می‌کنند می‌نویسند که به تصویب شورای ملى مجلس شده و حال آن که ربطى به مجلس ندارد و تصویب مجلس آن است که مطلبى را در مجلس راى بگیرند.

لسا‌ن‌الحکما- هیئت قانونى ملت آن اشخاصى هستند که فواید به ملت خود عاید دارند مثلاً وزیر تجارت باید تویعه در ثروت مملکت بدهد نه این که محاکمه تجار بنماید و فایده شخصى در نظر داشته باشد پس باید بر خلاف سابق فکرى براى توسعه تجارت و ثروت مملکت نماید و همچنین وزیر مالیه‏

حاجى سید نصرالله- بنده خواستم که جواب آقاى نواب را بدهم که اشتباه نشود مجلس اظهار نکرد که وزراء مستشار از خارجه بیاورند بلکه گفتیم که وزرا بدواً باید وزارتخانه‌هاى خودشان را مرتب نموده و یک نفر معاون هم براى خود معین کنند که اگر چند روزى خودشان غیبت کردند یا عارضه اتفاق افتاد وزارتخانه‌ها بى‌ترتیب یا معدوم نباشند حالا این مستشار را از هرجا مى‌آورند خود می‌دانند اگر در داخله مملکت همچو اشخاصى هستند لازم نیست که از خارجه بیاورند.

حسینقلى خان نواب- بلى این فرمایش جنابعالى صحبح است ولى در مجلس از وکلا مخصوصاً اظهار داشتند که مستشار را از خارجه بخواهند این بود که بنده عرض کردم اولاً وزرا نظامنامه داخلى خود را بنویسند اگر اداره تنها مرتب نشد آن وقت مستشار از خارجه بخواهند تا این که قدر مردمان خودمان مجهول نماند.

مخبرالملک- آن کسی که در خصوص مستشار از خارجه را گفته بود بنده بودم آقاى نواب این که گفتند عمومى است و گفتند که وزارت خارجه منظم است بنده گفتم هرکدام از وزارتخانه‌ها که لازم دانند مستشار بیاورند چنان که براى وزارت مالیه آوردند و عرض می‌کنم که وزارت خارجه هم آن طور که باید منظم باشد نیست و براى نوشتن نظامنامه براى وزارتخانه‌ها آن هم محتاج بوجود مستشار است.

وکیل‌الرعایا- اگر شما همچو قدرتى دارید که اگر مستشار آمد و گفت این شخص که سرکار است نمى‌تواند کار بکند باید او را برداشت و دیگرى را که با علم و کار کن است به جاى او گذاشت مستشار بیاورند و الّا لازم نیست که مبالغ زیادى مواجب به آنها بدهید و برای کارها همین نحو بى‌ترتیب باشد.

رئیس- حالا این مسئله را بگذارید بماند خود وزرا لایحه در این خصوص می‌نویسند به مجلس می‌دهند آن وقت در این موضوع مذاکره می‌شود روز یکشنبه قانون متوفبات خواهد بود.

مجلس ختم شد.

+++

یادداشت ها
Parameter:291770!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)