کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره ششم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره 6
[1396/05/02]

جلسه: 235 صورت مشروح مجلس پنج شنیه 6 اردى بهشت ماه 1307 مطابق 5 ذیقعد‌ه‌الحرام 1346  

فهرست مندرجات :

1-تصویب مرخصی آقایان دکتر طاهری – مهدوی – افسر – رفیع – آقازاده سبزواری

2- سؤال آقای احتشام‌زاده از آقای معاون وزارت معارف راجع به قانون استخدام معلمین و جواب آقای معاون

3- سؤال آقای آقا سید یعقوب از آقای معاون وزارت معارف راجع به انتقال کلاس‌های مدرسه سیاسی به دارالفنون و جواب آقای معاون

4-مذاکره نسبت به خبر کمیسیون بودجه راجع به استخدام متخصص موزه و عتیقه‌جات

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏6

 

 

جلسه: 235

صورت مشروح مجلس پنج شنیه 6 اردى بهشت ماه 1307 مطابق 5 ذیقعد‌ه‌الحرام 1346

 

فهرست مندرجات :

1-تصویب مرخصی آقایان دکتر طاهری – مهدوی – افسر – رفیع – آقازاده سبزواری

2- سؤال آقای احتشام‌زاده از آقای معاون وزارت معارف راجع به قانون استخدام معلمین و جواب آقای معاون

3- سؤال آقای آقا سید یعقوب از آقای معاون وزارت معارف راجع به انتقال کلاس‌های مدرسه سیاسی به دارالفنون و جواب آقای معاون

4-مذاکره نسبت به خبر کمیسیون بودجه راجع به استخدام متخصص موزه و عتیقه‌جات

 

(مجلس دو ساعت و سه ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى طباطبایى دیبا نایب رئیس تشکیل گردید) (صورت مجلس یکشنبه دوم اردیبهشت را آقاى دولتشاهى قرائت نمودند)

غائبین با اجازه جلسه قبل آقایان. نگهبان- حیدرى مکرى- دهستانى- قوام شیرازى.

غائبین بى‌اجازه جلسه قبل

+++

آقایان. حاج آقا رضا رفیع- اعظمى- حاج حسن آقا ملک- میرزا حسن خان وثوق- حاج غلامحسین ملک‏

دیر‌آمدگان با اجازه جلسه قبل‏

آقایان. شریعت‌زاده- جوانشیر- افخمى‏

دیر‌آمدگان بى‌اجازه جلسه قبل‏

آقایان: حاج میرزا حبیب‌الله امین- ملک‌مدنى‏

نایب رئیس- در صورت جلسه اعتراضى نیست؟ (گفتند- خیر)

نایب رئیس- صورت مجلس تصویب شد. خیر از کمیسیون عرایض و مرخصى (به شرح ذیل خوانده شد)

نماینده محترم آقاى دکتر طاهرى از هشتم خرداد دو ماه و پانزده روز اجازه مرخصى تقاضا نمودند چون از اول دوره ششم نماینده معزى‌الیه غیبت نداشته‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى یا تقاضاى ایشان موافق اینک خبر آراء تقدیم می‌نماید

نایب رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- موافقم‏

نایب رئیس- آقاى عمادى‏

عمادى- موافقم‏

بعضى از نمایندگان- مخالفى ندارد

نایب رئیس- رأى می‌گیریم آقایانی که موافقند با این خبر قیام فرمایند( اغلب برخاستند )

نایب رئیس- تصویب شد. خیر دیگر راجع به مرخصى آقاى مهدوى‏ (این طور خوانده شد )

نماینده محترم آقاى مهدوى بر اثر عزیمت خراسان و انجام خدمات ملى از تاریخ 29 بهمن 1309 تقاضاى پنجاه روز مرخصى نموده‌اند کمیسیون با در نظر گرفتن خدمات ایشان در خراسان با تقاضاى ایشان موافق و مرخصى ایشان را از تاریخ 29 بهمن 1306 الى بیستم فروردین 1307 تصویب و خبر آن را تقدیم می‌نماید

نایب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- عرضى ندارم

نایب رئیس- رأى می‌گیریم، آقایانی که با این خبر موافقند قیام فرمایند(اکثر قیام نمودند )

نایب رئیس- تصویب شد خبر دیگر(به مضمون ذیل خوانده شد)

نماینده محترم آقاى افسر براى معالجه مرض قند دو ماه و نیم اجازه مرخصى تقاضا کردند بر صدق تقاضاى خود تصدیق رسیمى نماینده محترم آقاى دکتر رفیع خان امین را هم راجع به لزوم معالجه و استراحت ضمن تقاضاى خود ضمیمه نموده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى نیز نظر به لزوم معالجه ایشان و نظربه این که در مدت پنج ماه هم که غایب بى‌اجازه بودند از حقوق خود استفاده ننمودند لذا با تقاضاى ایشان موافق و مرخصى ایشان را از تاریخ حرکت دو ماه و نیم تصویب و خیر آن را تقدیم می‌نماید.

نایب رئیس- آقاى بروجردى.

بروجردى- عرضى ندارم.

نایب رئیس- آقاى عراقى.

عراقى- موافقم.

بعضى از نمایندگان- مخالفى ندارد.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم آقایانی که با مفاد این خبر موافقند قیام فرمایند.

 (عده زیادى قیام نمودند)

نایب رئیس- تصویب شد. خبر مرخصى آقاى حاج آقا رضا رفیع.

 (به مضمون ذیل خوانده شد)

نماینده محترم آقاى حاج آقا رضا رفیق براى لزوم مسافرت از تاریخ 16 فروردین ماه مدت بیست روز تقاضاى مرخصى کرده‌اند کمیسیون با تقاضاى ایشان

+++

موافقت نموده اینک خبر آن را تقدیم می‌نماید

نایب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- موافقم‏

نایب رئیس- مخالفى ندارد؟ (گفتند- خیر)

نایب رئیس- رأى می‌گیریم. آقایان موافقین با این خبر قیام فرمایند عده کثیرى قیام نمودند

نایب رئیس- تصویب شد. خبر مرخصى آقا‌زاده سبزوارى. به شرح ذیل خوانده شده‏

نماینده محترم آقاى آقازاده سبزوارى به علت کسالت یکى از کسان خود و لزوم مسافرت از تاریخ حرکت تقاضاى دو ماه مرخصى نموده‌اند و کمیسیون با مرخصى ایشان موافق و خیر آن را تقدیم مجلس مقدس می‌نماید

نایب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- موافقم‏

نایب رئیس- مخالفتى نیست؟ گفتند- خیر

نایب رئیس- رأى می‌گیریم. آقایانی که موافقند با این خبر قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند)

نایب رئیس- تصویب شد آقاى احتشام‌زاده سؤالى از معاون وزارت معارف داشتید بفرمایید

احتشام‌زاده- قانون استخدامى که براى مستخدمین کشورى تصویب شده است طورى است که البته با وضعیت خاصى که معلمین داشتند نمیتوانست شامل حال آنها بشود. در دوره‌هاى گذشته هم اغلب مذاکره می‌شد و حتى معلمین شکایت داشتندکه چرا می‌بایستى با وظیفه مهمى که آنها در خدمات ملى و مملکتى دارند تا به حال قانون استخدامى براى آنها وضع و تصویب نشده باشد، و البته حق هم دارند چون معلمین وضعیت خاصى را دارند باید براى تأمین زندگانى آنها یک توجهى بشود و زودتر قانون استخدامى براى آنها تصویب شود. اخیراً بنده شنیدم که وزارت معارف در صدد بوده است که براى قانون استخدام معلمین تصمیمى اتخاذ کند و شاید مشغول کار هم شده‌اند. خواستم از آقاى معاون محترم وزارت معارف سؤال کنم که آیا در این موضوع تصمیمى اتخاذ فرموده‌اند؟ و اگر چنانچه تصمیمى اتخاذ فرموده‌اند خواستم بپرسم که علت این که تا‌کنون تصمیم جدى اتخاذ نکرده‌اند چیست؟

معاون وزارت معارف- اتفاقاً دیروز هم در همین موضوع در کمیسیون معارف یک سؤالى شد و بنده هم یک توضیحاتى دادم و حالا هم خیلى خوشوقتم که نماینده محترم این امر مهم را یک توجهى کردند...

یک نفر از نمایندگان- بلندتر

معاون وزارت معارف- و خیلى خوشوقتم که این امر را نماینده محترم توجه کردند. این نظر را وزارت معارف هم داشته است که این امر را نماینده محترم توجه کردند. این نظر را وزارت معارف هم داشته است و در حقیقت باید رعایت حال معلمین که از تمام طبقات مستخدمین بد‌‌بخت‌ترند بشود چون معلمین چون معلمین هم حقوقشان از سایر مستخدمین کمتر است و وضعیت زندگى و ضمانت زندگانى هم به کلى ندارند از این جهت باید توجهى به آنها بشود. و یکى هم براى جلب معلم مخصوصاً باید این موضوع در نظر گرفته شود چون الان هر قدر اشخاص فاضل و دانشمند و لابق براى معلمى پیدا می‌شوند چون یک قانون استخدام کشورى در مقابل می‌بینند و در مقابل براى معلمین قانون استخدامى نیست می‌روند طرف ادارات. البته براى این که این موضوع از بین بر داشته شود و معلمین فاضل جلب شوند این مسئله ضرورت کامل دارد و وزارت معارف در نظر دراد که یک قانون استخدامى براى معلمین تهیه و تنظیم نماید با این نظر که مزایا و محسناتى که براى خدمت معلمى در نظر گرفته می‌شود بیشتر از خدمت دولتى باشد و البته با مساعدت آقایان هم امیدواریم زودتر بگذرد.

+++

نایب رئیس- آقاى آقا سید یعقوب هم سؤالى داشتند بفرمایند

آقا سید یعقوب- راجع به متعلمین و شاگردان مدرسه سیاسى بنده آقاى معاون را قبلاً مسبوق کرده بودم عرض می‌کنم، در اینجا آقاى یاسایی یک شرحى بیان کردند و آقاى معاون هم یک جوابى دادند، خود آقاى معاون می‌دانند که مدرسه سیاسى یک مدرسه با اهمیتى است و خیلى خدمت به این مملکت کرده است و از وقتى که دایر شده است شاگردهایى که از این مدرسه بیرون آمده‌اند بینى و بین الله شاگردهاى خوبى بوده‌اند و این قضیه مدرسه سیاسى اهمیت دارد و جلب نظر علاقه‌مندان به مملکت را کرده است. بنده نه در طهران می‌خواهم وکیل شوم و آرزو هم نداردم ولى ولى براى علاقه نامى که به این مدرسه دارم این عرض را می‌کنم آقاى معاون اظهار کردند که ما می‌خواهیم این مدرسه را دو قسمت بکنیم یک قسمت متوسطه و یک قسمت عالى قسمت بکنیم یک قسمت متوسطه و یک قسمت عالى قسمت متوسطه‌اش به رود در مدرسه دار‌الفنون، این شاگردانى که ما باید تشویقشان کنیم در این صراطى که هستند یک رعبى پیدا کرده‌اند که شاید با آن تحصیلاتى که در تحت پروگرام مدرسه سیاسى کرده‌اند بعد تصدیق مدرسه سیاسى را بهشان ندهند. این است که بنده یا آقاى معاون معارف صحبت کرده بودم که یک ترتیبى بکنند که این نگرانى از شاگردان مدرسه سیاسى برداشته شود و بدانند که در نظر دولت محل تغییر نمی‌کند در این جا باشند یا در دار‌الفنون باشند فرقى ندارد و تصدیقنامه سیاسى به آنها داده خواهد شد و او اینکه محل مدرسه برود در دارالفنون. خواستم در این جا که مرکز ثقل مملکت است صحبت شود و نگرانى از انها رفع شود و در واقع یک تشویقى از مدرسه عملى کرده باشیم.

معاون وزارت معارف- کم کم مطلب برخود بنده هم دارد مشتبه می‌شود زیرا که بنده مى‌‌بینم مدرسه سیاسى منحل نشده است و یک کار فوق‌العاده هم پیش نیامده است فقط یک تغییر مکانى داده شده است که شاگردان از این محل بروند در جاى دیگر درس بخوانند، این کارى است که شده است، بعد این قدر گفتند در جراید نوشتند، در این جا سؤال شد که بنده حالا اگر متوجه واقع امر نباشم بر خودم هم امر مشتبه است که آیا واقعاً مدرسه سیاسى منحل شده است؟ خیر هیچ انحلالى در مدرسه حقوق و طب داراى دو قسمت است یک قسمت مقدماتى و یک قسمت عالى نهایت قسمت مقدماتى این مدارس مجزى است و همین قدر که شاگردان دار‌الفنون را دیدند و تمام کردند و امتحان دادند می‌روند داخل مدرسه طب یا حقوق می‌شوند مدرسه سیاسى چون قبلاً تأسیس شده بود قسمت متوسطه و عالى به هم منضم بود و شاگردان در همان مدرسه قسمت متوسطه را تحصیل می‌کردند بعد می‌رفتند به قسمت عالى عرض کنم که همچو تصور نشود که قسمت متوسطه مدرسه سیاسى به صرف این که لفظ مدرسه سیاسى به آن اطلاق می‌شود داراى یک معلومات خیلى زیادترى باشد خیر این طور نیست بلکه معلوماتش از قسمت متوسطه معمولى دار‌الفنون هم کمتر است ما این کارى را که کرده‌ایم باید شاگردانى مدرسه سیاسى و آقایانى که علاقه به مدرسه سیاسى دارند خیلى خوشوقت شوند چون بهتر می‌توانیم شاگرد حاضر کنیم که از قسمت عالى مدرسه استفاده کند به علاوه در دیپلمش هم تفاوتى حاصل نمی‌شود اگر واقعاً تصور می‌کنید که ما می‌خواهیم مدرسه سیاسى را منحل کنیم؟ خیر این طور نیست. دلیل بر این عرض بنده اساسنامه مدرسه سیاسى است که در شوراى عالى معارف مطرح است که پروگرام مدرسه سیاسى را می‌خواهیم زیادتر بکنیم و مهمترش بکنیم فقط می‌خواهیم قسمت متوسطه آن را از قسمت عالى جدا کنیم خدشه به ارزش و قسمت دیپامش وارد مى‌آید و نه خدشه به قسمت تعلیمات بامداد قسمتى که مجزا شد. مربوط به خود مدرسه سیاسى است؟ معاون وزارت معارف مقدمات مدرسه سیاسى است که مجزى شده است.

آقا سید یعقوب- اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس- بفرمایید

آقا سید یعقوب- بنده از آقاى معاون می‌خواستیم یک استدعایى بکنم که همان طورى که امسال تا به حال مدرسه بوده است این یک ماه هم به حال خودش باقى باشد و کارشان را تمام کنند و امتحاناتشان را بدهند بعد بروند آنجا (نمایندگان صحیح است) استدعا می‌کنم که این جدیت را وزارت معارف نسبت مدارس ولایت داشته باشد و این یک ماه را به این شاگردان مهلت بدهد و بعد از یک ماه در موقع تعطیل تابستان این عمل را بکنند.

معاون وزارت معارف- اگر خود عمل را آقایان متوجه بشوند این تقاضا را نمى‌کردند برا ى این که این کار شده است و قسمت متوسطه مدرسه به دارالفنون رفته است حالا اگر بخواهیم دو مرتبه به جاى اول انتقال بدهیم سه، چهار روز شاگردان بیکار می‌باشد و در موقع امتحان هم این عمل خوب نیست.

 نایب رئیس- پیشنهاد آقاى موقر راجع به دستور (به شرح ذیل خوانده شد) بنده پیشنهاد می‌کنم خبر کمیسیون بودجه راجع به بیست هزار تومان اعتبار سجل احوال جزء دستور شود.

نایب رئیس- آقاى موقر

موقر- بنده گمان می‌کنم این مسئله یک توضیح مفصلى نداشته باشد به جهت این که قضیه این است که عموم آقایان نمایندگان محترم علاقه‌مندند به آن از این جهت تصور می‌کنم که اگر جزء دستور گذاشته شود بیش از چهار، پنج دقیقه وقت مجلس را نگیرد.

معاون وزارت معارف- قریب بیست روز است که بنده لایحه استخدام متخصص عتیقه‌جات را تقدیم کرده‌ام و دو سه دفعه هم مذاکره شد که جزء دستور گذارده شود رد جلسه اخیر قید شد که در مقدمه دستور امروز بگذارده شود و این موضوع یک موضوعى است که ضرورت دارد. استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند این لایحه مطرح شود و زیاد هم طول نمی‌کشد بعد که این لایحه تصویب شد آن وقت آن لایحه مطرح شود

نایب رئیس- آقاى یاسایی‏

یاسایی- بنده هم با پیشنهاد آقاى موقر مخالفم زیرا که نمایندگان دولت چند جلسه است حاضرند و تقاضا کرده‌اند که یک چیز‌هایى جزء دستور باشد و شاید اهمیت لوایحى هم که تقاضا کرده‌اند جزء دستور شود بیشتر از این لایحه باشد خوب است آقا هم موافقت این مسئله بماند براى بعد

نائب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى موقر

موقر- اگر مقرر بفرمایید که پیشنهاد بنده جزء دستور جلسه آتیه باشد بنده هم موافقت می‌کنم.

نائب رئیس- پیشنهاد آقاى فرهمند (به مضمون ذیل خوانده شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم که لایحه بیست هزار تومان کمک به کار‌خانه مرحوم صنیع‌الدوله جزء دستور شود

نایب رئیس- آقاى فیروز‌آبادى هم در همین زمینه پیشنهادى کرده‌اند آقاى فرهمند

مخبر‌فرهمند- بنده این پیشنهادى را که تقدیم کرده‌ام مقصودم این بود که این لایحه جزء دستور امروز باشد ولى بعد از آن که آن لوایح معارفى و صحى گذشت اگر وقتى باقى بود جزء دستور باشد و مطابق اطلاعى که بنده پیدا کردم اگر این کمک بشود این مؤسسه تقریباً در حال تعطیل خواهد افتاد و همه آقایان هم علاقه‌مندند که نسبت به مؤسسات اقتصادى یک کمک‌هایى بشود پس بنده تمنا می‌کنم

+++

همین که لایحه معارفى گذشت آقایان موافقت فرمایند که این لایحه جزء دستور امروز شود

نایب رئیس- آقاى فیروز‌آبادى جنابعالى هم پس می‌گیرید یا رأى بگیریم؟

فیروز‌آبادى- بنده اجازه می‌خواهم عرایضم را عرض کنم‏

نایب رئیس- بفرمایید

فیروز‌آبادى- عرض کنم ما باید همیشه تشویق کنیم اهل مملکت را در این‌ که ایجاد کا‌رخانه‌جاتى در مملک بکنند و احداث ثروت بکنند و یک کار‌هایى بکنند که این مملکت از فلاکت بیرون بیاید، این مؤسسه را که در این مملکت آورده‌اند با یک شوق و ذوقى آورده‌اند و صد و پنجاه هزار تومان خرجش شده است و مدتى است معطل است در صورتی که اگر کاملاً مراعات این کارخانه بشود و این قرض داده شود قابل این است که سالى چهل هزار بقچه نخ بیرون بدهد چهل هزار بقچه نخ ببینید چه قدر در ثروت این مملکت و در اقتصاد این مملکت نافع خواهد شد و رفع بد‌بختى این مملکت را خواهد کرد و راه این است که دیگران هم کارخانه وارد کنند و اگر این قرضه داده نشود اسباب سوختگى دماغ دیگران می‌شود کسى رقبت نمى‌کند که کار‌خانه وارد کند و رقبت کار‌کردن نمى‌کنند از این جهت بنده این پیشنهاد را کردم و امیدوارم موافقت بفرمایند و مطلبش هم اهمیت ندارد و این قرض را که مى‌خواهد گرو می‌گذارد اگر می‌گویند بعضى اشکلات دارد و شرکا‌ دیگر هم هستند بنده عرض می‌کنم که شرکا‌ دیگر هم باشند آنها هم حقشان منظور می‌شود، این قرضه را خوب است بدهیم که این کا‌ر‌خانه مشغول کار شود و این کار‌خانه که در این مملکت آمده است معطل نماند امیدوارم دیگر در این فکر اشکال‌تراشى نشود در صورتى که در سر یک کرور و دو کرور و صد هزار تومان اشکال‌تراشى نمی‌شود در این بیست هزار تومان هم اشکال‌تراشى نشود و بنده نمی‌دانم چه نظراتى است که با این کار مخالفت می‌شود.

نایب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- عرض کنم اشکال‌تراشى نیست و همه موافقت دارند و اگر نظر آقاى فیروز‌آبادى باشد بنده در این موضوع خودم دو سه مرتبه پیشنهاد کردم که جزء دستور شود ولى تذکر می‌دهم که نمایندگان محترم دولت تقاضا‌هایى کرده‌اند مخصوصاً آقاى رئیس صحیه چندین جلسه است که تقاضا کرده‌اند لایحه ایشان جزء دستور شود و بنده از آقاى فرهمند و آقاى فیروز‌آبادى خواهش می‌کنم و ما هم با ایشان موافقت می‌کنیم که این لایحه پیشنهادى ایشان در درجه دوم جزء دستور شود و پیشنهادشان را پس بگیرند.

فیروز‌آبادى- بنده هم در صورتی که در جلسه بعد جزء دستور شود موافقم و پس می‌گیرم.

نایب رئیس- خبر کمیسیون راجع به استخدام یک نفر متخصص براى ساختمان موزه و عتیقه‌جات مطرح است شور در کلیات است.

روحى- بنده پیشنهاد کرده‌ام که لایحه صحیه مقدم باشد...

 (همهمه نمایندگان)

روحى- بسیار خوب بنده مسترد می‌کنم.

نایب رئیس- شود در کلیات است. آقاى آقا سید یعقوب.

آقا سید یعقوب- توجه می‌دهم نمایندگان محترم را که اولاً توجه کنند مقصود بنده چیست آن وقت از همان راهى که حرف زدم جواب بنده را بدهند نه این که بنده از آسمان حرف بزنم آنها از ریسمان جواب بدهند. در دوره چهارم و پنجم و ششم همیشه بنده متوجه بودیم که یک وقتى دولت لایحه راجع به حفریات و عتیقه‌جات و این چیزهایى که زیر زمین

+++

هست بیاورد و یک صحبتى در مجلس بشود که بنده عرایض خودم را عرض کنم. خود آقایان مستحضر و متذکر هستند و یادشان مى‌آید که در موقع استبداد اگر یک حاکمى می‌خواست یک کسى را متهم کند می‌گفت گنج پیدا کرده است و بعد از آن به اسم گنجى که پیدا کرده است آن قدر صدمه به آن شخص وارد مى‌آورد که از بین برود هنوز این عادت سیاه دوره استبداد در دوره مشروطه باقى مانده است چنانچه ملاحظه مى‌فرمایید و در جراید نوشته می‌شود در فلان جا سرخس یا فلان جاى فارس یک چیزى پیدا شد است تمام اعضاء دو لت مثل یک اردوى قهار غالب فاتح نسبت به آن شخص وارد می‌شوند مأمور معارف دِدِدِدِ یک دفعه مثل اردو وارد می‌شود به این بد‌بختى که یک چیزى پیدا کرده است یک کوزه شکسته پیدا کرده است مدت‌ها این شخص را به اداره مالیه و نظمیه و امنیه می‌برند و روزهاى اول هم در روزنامه‌ها اطلاع می‌دهند که گنج پیدا شده است و سکه دقیانوس پیدا شده است و مقدارش مثلاً چند هزار تا است بعد کم‌کم کم می‌کنند در اول صد هزار تا است بعد می‌شود پنجاه هزار تا تا این که از بین برود و بگویند خیر هیچ چیز نبوده است. در همین مجلس آقاى خطیبى از وزیر معارف سابق و وزارت مالیه سؤ‌ال کرد که ین چیزهایى که در مى‌آید وزارت معارف می‌برد یا وزارت مالیه می‌برد. یک کمیسیون در وزارت معارف است. یک کمیسیون در وزارت مالیه است و معلوم نیست که این کار مربوط به کجا است از که گفت در این جا است این یک موضوعی بود که راجع به حفریات در مجلس مذاکره شد و حالا آقاى وزیر معارف یک لایحه به مجلس آورده است که می‌خواهند یک نفرى را از براى اداره عتقه‌جات و موره ملى استخدام کنند بنده مى‌خواهم وجدان و اطلاعات نمایندگان محترم را به

+++

این موضوع جلب کنم که مقدمه این مسئله این است که دولت یک لایحه به مجلس تقدیم کند که شر مأمورین دولت را از سر مردمى که زیر گل مى‌روند و یک چیزى بیرون مى‌آوردند رفع کند ببیند چه بلاى ناگهان به جان مردم است که اگر یک کسى رفت از زیر خاک یک قانون یبراى حفریات شما قبلاً به مجلس نیاورید که اگر یک کسى چیزى از زیر خاک بیرون آورد چه چیز آن مال اوست و چه چیزش مال دولت است و دولت چه باید ببرد و در گمرک چکار باید بکند مأمورین نسبت به این بیچاره بد‌بخت که پایش رفته توى یک سوراخى و یک کوره به پایش خورده است چه کار باید بکنند این بد‌بخت چه غلطى کرده است که گرفتار مأمورین دولت می‌شود؟ یک قانونى در مجلس نیاورید که تکلیف حفریات و آن چیزهایى که تحت‌الارض است و عنوان معدن ندارد چیست دولت از این چیزها چه حقوقى باید بگیرد و الّا این ترتیب همان ترتیب دوره‌هاى سابق است و یک کسى که یک استکشافى کرده است خواب از چشم او چشم او می‌گرفتند تا این که بگوید چه چیز پیدا کردیم حالا هم همان ترتیب باقى است پس اول بیایید یک قانونى براى این مسئله بیاورید و تا قانون تحقیقات قانون استکشاف را در مجلس نیاوردید این استخدام فایده ندارد بعد از آن که آن قانون را آوردید آن وقت بگویید می‌خواهیم یک عللى را بیاوریم. جریان طبیعى و کار طبیعى این است که تکلیف مردم نسبت به استخراج حفریات معلوم شود و بفهمیم که قانون مملکت نسبت به حفریات چه چیزاست. بعد بیایید یک مستشار یا متخصص یا مدیر اداره استخدام کنید این اولاً عرض بنده حالا بگویید که فلان کس رفته است پشت تریبون و می‌خواهد آثار سیروس را از بین ببرد و‌الله من این را نمی‌گویم ولى می‌گویم این کار را بکنید و قانون را بیاورید و بعد از آن که این کار را

+++

کردید و ترتیب به دست آوردید آن وقت معلوم کنید که حفظ آثار سیروس و کورش را اگر درآمد به چه ترتیب بکنید، این نقطه‌نظر اول بنده است نقطه‌نظر دوم این است. آقاى سمیعى اظهار کردند که ملت فرانسه. دولت فرانسه یک ملتى است که همیشه روابطشان با ما صمیمانه بوده است بنده هم عرض می‌کنم که همین طور است و اغلب دانایان ما در آنجا تحصیل کرده‌اند و ما حقیقتاً نظر نیکى نسبت به ملت فرانسه داریم و یک ملت آزادى هستند و حقیقتاً زحمت آزادى را اول آنها کشیده‌اند ولى بنده گول نمی‌خورم، آنچه داشتیم رفت و خودشان گفته بودندکه دیگر چیزى نیست، اگر در جاهاى دیگر باشد بنده نمی‌دانم ولى آنجاهایی که آنها کار می‌کردند مى‌گفتند دیگر چیزى نیست، بنده عرض می‌کنم تا این که تکلیف قاطعى نسبت به عتیقات و حفریات معلوم نشود و تا این که معلوم یشود در این کا‌ر چه استفاده براى مردم هست هیچ و‌قت نمی‌توانم قائل بشوم که این شخص را استخدام کنیم و تحمیلى بر این ملت کنیم که سالى دوازده هزار تومان به این شخص بدهى و مسلم است با این همه فرانسه‌دان که داریم آن قدر مترجم کنترات می‌کنند و مخارج برایاو معین می‌کنند که چه عرض کنم و یک مخارج زیادى براى مملکت درست می‌کنند پس مخارج این متخصص را با این ترتیبات در نظر بگیرند و به بینید چه استفاده از این متخصص که میخواهیم استخدام بکنیم میبریم، البته مقصودم استفاده اقتصادى است وفائده سیاسى آنرا در نظر ندارم زیرا آن دولتى که من بآن رأى میدهم این نظر رارعایت کرده است ولى استفاده اقتصادى آنرا هم معین کنید و یک قانونى براى حفریات بیاورید که عتیقات و حفریات بچه ترتیب باید باشد و دولت باید به چه ترتیب بگیرد و از کجا باید بگیرد و حالا این جا بنده عقیده‌ام را عرض می‌کنم، آقاى رئیس‌الوزرا‌، آقاى وزیر معرف بنده عقیده‌ام این است که ملت ایران را باید آزاد کنید که هر چه می‌توانند بیرون بیاورند و در سر گمرک یک حقوقى قرار بدهید و چیزى می‌خواهید بگیرید آنجا بگیرید و هر چیزى را نمی‌خواید خارج شود آنجا جلو‌گیرى کنید و این همه فشار به مردم وارد نیاورند که تا بروند یک زمینى را حفر کنند مأمور  دولت فوراً بالاى سرش باشد این بود عقیده بنده.

نایب رئیس- آقاى بامداد

بامداد- عرض کنم، اتهام گنج و زحماتى که به یک کوزه شکسته پیدا کرده وارد می‌شود چندین دفعه در مجلس مطح شد و بنده هم عقیده دارم که دو‌لت در این موضوع یک لایحه بیاورد و ترتیب این کار را معلوم کند ولى براى استحضار خاطر آقاى آقا سید یعقوب عرض می‌کنم که این در نتیجه سوء اجرا است زیرا اصول عتیقات از مجلس گذشته است و جزء قوانین معارف است و خود وزارت معارف هم بعد از این قانون یک دایره عتیقاتى تأسیس کرده است و یک نظامنامه هم آنجا هست که هر کس بخواهد اجازه حفریات بگیرد به موجب آن نظامات و قوانین با او معامله می‌کنند و یک حق معینى هم می‌دهد و یک چیزهای معینی هم مال دولت است و یک چیزهایى هم مال خود او است ولى البته وقتى که یک دیوارى خراب می‌شود با یک زراعى چاهى حفر می‌کند یا یک زمینى را شیار مى‌کند و برمی‌خورد به یک زمینه‌اى اکه همیشه در ایران سابقه داشته و به واسطه نا‌امنى‌هاى سابق این چیزها در ایران زیاد است باید اسباب زحمت براى او فراهم نکند ولى می‌خواهیم ببینیم این اسبات زحمت را که فراهم می‌کند؟ مأمورین فراهم می‌کنند و این نتیجه سوء اجرا است و بدیهى است که دولت باید این مسئله را در نظر بگیرد و رفع این بدبختى را از مردم بکند. اما قسمت این که فرمودند چه استفاده می‌کنند از همین نقطه‌نظر است که بنده با این لایحه موافقت دارم چرا؟ براى این که یک اقدامى دولت در این باب کرده است و یک

+++

امتیازى را از چهل و نادانى ادوار سابقه یا طمع ادوار سابقه استفاده کرده بودند و گرفته بودند از بین می‌برد و این یکى بودند از بدبختى‌هاى ما است و امتیاز بدون مدت و بدون مدت و بدون حد خود به خود باید ملغى بشود (جمعى از نمایندگان- شده است) سابقه هم داشت بنده یادم است که در کابینه اول آقاى وثوق‌الدوله این مسئله مذاکره شد که باید ملغى شود و الحمدلله ملغى هم شد و البته باید یکى از مفاخر شمرد هر کس این کار را کرده است آن روزى هم که آقاى وزیر معارف آمد و رسماً الغاى این امتیاز را که حقیقتاً ملغى شده است اعلام کرد گفت که در ضمن عقد خارج لازم قرار داده‌اند که مدیر متخصصى براى عتیقات اگر خواستید بیاورید از ما بیاورید این جزء مذاکره رسمى بود اگر این مذاکره نبود بنده با اصل مطلب مخالفت می‌کردم یعنى نمی‌گفتم در این موقع که ما این قدر احتیاجات مهم و اهم داریم علت ندارد که ما یک متخصص براى عتیقاتمان بیاوریم. با این که کار خیلى لازى است و حقیقتاً باید آثار و مفاخر تاریخى ما که در زیر خاک مدفون شده و درشرف انهدام است حفظ کنیم ولى کار‌هاى لازم‌تر از این هم داریم ولى چون عجالتاً دولت یک کار خوبى کرده است و ضمناً یک تعهدى کرده است که یک متخصص براى این کار از آن جا بیاورد. از این جهت ضررى ندارد که ما این کار را بکنیم که عتیقات خودمان را بشناسیم فرض بفرمایید یک کسى مثل تاورنیه تخت جمشید را می‌نویسد که این پهلوى و میخى آنجا را خواندند معلوم شد که این طور نبوده است و قصر بزرگى است از سلاطین ما و این روشن می‌کند تاریخ ما را یا وقتى شوش را حفر میکنند معلوم میشود که تاریخ با عظمت ایران از هشت هزار سال قبل شروع می‌شود ولى اگر آن تعهد دولت نبود بنده عجله با اصل این لایحه مخالفت می‌کردم ولى حالا چون دولت تعهدى کرده است و در مقابل کار خوبى انجام داده است و آن امتیاز خلاف فانون ملغى شده باید موافقت کرد و امیدوارم آن قسمت‌هاى ملحقتش هم که اینجا مذاکره شد از قبیل مترجم و آرشیوی است و غیره آنها را هم روى این تجربیات تلخ که داریم ببینند و یک طورى عمل کنندکه باز آن قضایا پیش نیاید و با یک طرز آبرومندى پیش برود

مخبر- در تکمیل بیانات نماینده محترم آقاى بامداد عرض می‌کنم که ایشان به یک موضوعى اشاره کردند که آن تعهد بود. عرض می‌کنم که دولت اینا تعهد و الزامى ندرد فقط نظر به این که دولت فرانسه یک مساعدتى با ما کرده استدولت ایران هم از این نقطه‌نظر خواسته است مساعدت بکند و از آنجا یک شخصى که در امر عتیقات تخصص داشته باشد براى مملکت مان استخدام کند پس تعهدى نبوده است و در آن قسمتى که آقاى آقا سید یعقوب راجع به قانون فرمودند که باید قانونى بیاورند. این موضوع در کمیسیون مذاکره شد و نظر دولت و اعضاى کمیسیون بر این بود که البته قانونى براى حفریات لازم است ولى باشد تا این مشخصص بیاید و نظر او هم در این خصوص جلب شود و یک قانونى راجع به حفریات یا نظر او به مجلس تقدیم شود. از این جهه کمیسیون این نظریه موافقت کرد که پس از آمدن متخصص باشد بهتر است محض استحضار خاطر ایشان این را خواستم عریض کنم.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است‏

فیروز‌آبادى- اجازه می‌فرمایید؟ اجازه بنده مقدم است.

نایب رئیس- در کفایت مذاکرات مى‌توانید بفرمایید.

فیروز‌آبادى- اولاً مطلب خیى مهم است و وقتى درست حساب کنیم استخدام این شخص سالى بیست هزار تومان براى این مملکت تمام می‌شود پنج سال هم مدتش است. یک اداره هم باید برایش تأسیس شود.

+++

نائب رئیس- راجع به کفایت مذاکرات بفرمایید.

فیروز‌آبادى- بلى. فرمودند که ما تعهدات داریم. ما با هیچ کس تعهد نداریم. اگر خواستیم کسى را بیاوریم مى‌آوریم نخواستیم نمی‌آوریم. در هر حال چون مطلب مهم است بنده مخالف هستم باکفایت مذاکرات و خوب است اجازه داده شود بیشتر مذاکره شود تا عن بصیرتاً رأى داده شود.

نایب رئیس- آقاى عراقى‏

عراقى- آقاى فیروز‌آبادى تصدیق می‌فرمایند که این مسئله آن قدرها مهم نیست که ما دو سه جلسه مجلس را صرف کلیات این کار بکنیم این لایحه چندین ماده دارد در هر ماده ایشان اعتراض دارند ممکن است بفرمایند و این دیگر چیزى نیست که محتاج این قدر صحبت و حرف باشد و چیزى نیست که تصور مى‌فرمایند پولى از جیب فقرا در مى‌آید. این طور نیست آقا. پولى که ازجیب کسى بیرون نمى‌آید براى مملکت هم صرفه دارد.

جمعى از نمایندگان- رأى بگیرید.

نایب رئیس- عده براى رأى کافى نیست‏

فیروز‌آبادى- بنده مخالفتم را مسترد می‌دارم و در ماده اول مذاکره کنم‏

 (در این موقع عده براى اخذ رأى کافى شده)

نایب رئیس- رأى می‌گریم براى ورود در شور مواد آقایانى که موافقند قیام فرمایند.

 (اکثر برخاستند)

نایب رئیس- تصویب شد. ماده اول قرائت می‌شود (به شرح آتى قرائت شد)

ماده اول- مجلس شوراى ملى به دولت اجازه می‌دهد که یک نفر متخصص فرانسوى که تخصص او را دولت فراسه تصدیق نماید براى مدیریت موزه و کتابخانه و عتیقات از اول فروردین 1307 الى مدت پنجسال استخدام نماید.

نایب رئیس- آقاى آقا سید یعقوب.

آقا سید یعقوب- یک موضوعى هست هم د‌ر این جا صحبت می‌شود هم در کمیسیون بودجه و در کمیسیون لایحه دولت که می‌آید اگر مثلاً بنده خداى نخواسته در کمیسیون بودجه باشم و در مقام دفاع برآیم موافقین لایحه براى موافقت کردن جواب بنده را هم نمیدهند بنده می‌گویم آقا نمایندگان دولت اینجا حاضر هستند شما براى موافقت لازم نیست جواب بنده را بدهید. موافقت شما درحقیقت همان رأى دادن است بگذارید ببینیم دولت چه جواب می‌دهد. حالا هم بنده عقیده نداشتم که آقاى بامداد جواب بنده را بدهند. بگذارند آقاى رئیس‌الوزرا‌. آقاى وزیر معارف، آقاى معاون وزارت معارف که این جا هستند آنها جواب بنده را بدهند. عرایض بنده جهد قسمتبود بکى راجع بقانون حفریات بود که قانون آن تا حالا نیامده است و ما اسب نخریده آخورش را می‌بندیم. هنوز قانون نگذرانده‌ایم متخصص برایش می‌آوریم. این را بنده بر خلاف جریان طبیعى می‌دانم. اول قانون آن را بیاورید بعد در مقام اجرا بگذارید و متخصص بخواهید.

ثانیاً بنده سؤال می‌کنم که منافع اقتصادى ما را (مانع سیاسى را کاملاً می‌دانم تأمین کرده‌اند) منافع اقتصادى را در آوردن این متخصص در نظر گرفته‌اند یا خیر؟ که الان که رفقاى ما می‌خواهند رأى بدهند بدانند که منافع اقتصادى ما تأمین شده است یا نه؟ یا باز آقاى بامداد بلند می‌شوند می‌گویند که آتشکده نبوده و آثار تاریخى بوده است من خواستم این مسائل را دولت جواب بدهد که آیا در نظر گرفته است یا نه‏

وزیر معارف همان طور‌ی که آقاى بامداد فرمودند خاطر آقایان به حد اکمل آگاه است که امتیاز حفریات را در 1900 یعنى 28 سال قبل به دولت فرانسه واگذار کردند و این امتیاز انحصارى براى ما باقى است و دست فرانسه‌ها است. در این دو سال اخیر دولت یک مساعى

+++

مبذول داشته و جدیت کرده تا این که به این نتیجه رسیده است که این امتیاز را ملغى کند و دولت فرانسه هم متوجه این امر شده است که یک امتیازى که مدتش دائمى و شرظش هم انحصارى است این یک امتیاز حسابى که مطابق با قواعد امروزه باشد نیست به جهت این که یک استدلالات علمى هست که آثار تاریخى مخالفت با انحصار دارد. بالاخره راضى شدند که این امتیاز را ملغى کنند ولى ملغى کردن آن مشروط به این شرط است که ما یک نفر مستخدم احتراماً و برا‌ى همراهى و مساعدتی که حکومت فرانسه در این موقع کرده است یک نفر متخصص براى اداره کردن این کار براى مدت پنج سال استخدام کنیم و این امتیاز هم وقتی که آن متخصص را استخدام کردیم ملغى است همان دقیقه که مجلس این قانون را تصویب بکند امتیاز انحصارى فرانسه هم همان دقیقه ملغى می‌شود.

همهمه نمایندگان

جمعى از نمایندگان- ملغى شده است. این حرف‌ها یعنى چه؟!

وزیر معارف- و در واقع گذشته ایران بازگشت می‌کند به این مملکت و همان وقت که این قضیه تصویب شد آقایان حق دارند به بنده امر بفرمایند که بروم و یک قانونى برا‌ى حفریات تنظیم کنم‏

مدرس- این خیلى بد حرفى بود آقاى وزیر خوب حرف نمی‌زند

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

مدرس- خیر کافى نیست. این حرف‌ها ضرر دارد؟ فهمیده نباید حرف زد کى امتیاز باقى است؟

وزیر مالیه- چرا

همهمه نمایندگان صدای زنگ نایب رئیس‏

مدرس- باقى نیست آقا جان چرا این جور حرف می‌زنید کى تعهد کرده؟!

نایب رئیس- آقاى بامداد

بامداد- اولاً این که آقاى آقا سید یعقوب فرمودند که چرا نمى‌گذارد نمایندگان دولت یعنى وزرا‌ حرف بزنند بنده عقیده‌ام این است که اگر خود وکلا به طور موافق و مخالف صحبت کنند بهتر است. ثانیاً این که آقاى مدرس می‌فرمایند ملغى است ملغى نیست اینها اینجا نباید مورد بحث واقع شود. آقا شما یک امتیازى داده بودید نفهمیده و ندانسته هر طورى بوده این فرمان امتیاز را بدست دولتى داده بودند و حالا آمده‌اند زحمت کشیده‌اند و گفته‌اند و این باید ملغى شود ...

جمعى از نمایندگان- (به طور همهمه) اصلاً این موضوع را نگویید مربوط به این لایحه نیست.

بامداد- بلى. حالا که ملغى شده یک مستخدم هم مى‌آورند براى این که عتیقه‌جاتى که داریم حفظ کند و ترتیب آن را بدهد.

مدرس- آقایان بى‌تحقیق می‌گویند.

وزیر مالیه- شما بى‌تحقیق فرمایش می‌کنید

زعیم- در این موضوع بین دولت ایران و فرانسه مکاتبه شده است.

وزیر مالیه- شما مکاتبه دولت را نخوانده‌اید چیز عجیبى است!!

مدرس- کسى که بلد نیست در سیاست نباید صحبت کند...

{صداى زنگ ممتد نایب رئیس}‏

نایب رئیس- آقاى فیروز‌آبادى‏

فیروز‌آبادى- بنده اولاً عرض می‌کنم که با هر امتیازى که به عقیده خودم صلاح این مملکت باشد مخالفت نمى‌کنم حتى با استخدام هم همین طور ولى این استخدام را بنده صلاح نمی‌دانم به جهت این که دویست هزار تومان بر بودجه این مملکت تحمیل می‌کند و نتیجه هم ما نمى‌توانیم بگیریم و یک لوازماتى هم درد که آنها بیشتر خرج ایجاد مى‌کند. به این ملاحظه بنده معتقدم که مردم را به همین طریق آزاد بگذارند که هر کس می‌خواهد

+++

حفر بکند بکند و مال خودش باشد و‌ این مخارج را هم تحمیل بر مملکت نکنند و اگر هم می‌خواهند تشویق کنند آن هم به جاى خودش یک ترتیبات می‌دارد راجع به آثار عتیقه تاریخى هم یک قانونی تهیه کنند و به مجلس شوراى ملى بیاورند و یک امتیاز قانونى صحیحى به یک کسى بدهند. بنابر‌این بهتر است که ما دیگر دویست هزار توان به این مملکت تحمیل نکنیم خدا شاهد است از همین نقطه‌نظر بنده مخالف هستم و این خرج را زاید مى‌دانم.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است‏

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى ارباب کیخسرو (این قسم قرائت شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم مدت در ماده اول سه سال بشود.

ارباب کیخسرو بنده این پیشنهادى را که کردم براى این بود که عرایضى داشتم عرض کنم چون در ماده اول فرصت نشد. مقصود بنده مخصوصاً این مدت نیست این جا خیلى تعجب کردم که آقاى بامداد چیزهاى غیر‌رسمى را می‌خواهند رسمى بکنند. تاورنیه را مى‌خواهند این جا رسمى کنند تاورنیه از این مزخرفات خیلى گفته است و هیچکدام ه راجع به ایران نیست و قابل اعتنا نیست. عرض می‌شود بنده فقط این جا از دولت خواستم سؤال کنم که راجع به این فرمایشاتى که فرمودند آیا اسنادى براى پیشرفت این مقصود تحمیل کرده‌اند و در دست دارند یا بعد دچار یک اشکالاتى خواهند شد؟ ثانیاً آقاى وزیر معارف اظهاراتى در این جا کردند که شاید بنده‌ درست ملتفت یشدم این جا یک امرى را موکول به یک امر دیگرى کردند مدت را هم این جا پنج سال قرار داده‌اند خواستم ببینم که آیا به این پنج سال عمل تمام می‌شود یا مدت دیگرى هم ادامه خواهد داشت؟

نایب رئیس- آقاى یاسایی‏

یاسایی- مذاکرات یک بعضى از آقایان فرمودند و جوابى که آقاى وزیر مقارف فرمودند و دفاع کردند بیشترش همان طور که آقایان وزیر معرف فرمودند و دفاع کردند بیشترش همان طور که آقایان تذکر دادند خارج از موضوع بود. بالاخره دولت ایران یک متخص مى‌خواهد براى عتیقات و موزه استخدام کند از فرانسه مباحثات غیر‌رسمى هم لزومى ندارد اگر یک اطلاعات خارجى هم داشته باشند موضوعى ندارد که این جا مذاکره بشود. اگر در نظر آقایان باشد راجع به حفریات وزیر وقت آمد اینجا و رسماً اظهار کرد (اظهارات وزیر معارف مسئول هم در پشت این تریبون براى ما سندیت دارد) دیگر تمدید مذاکره حالا موردى ندارد و آقاى ارباب هم نظرشان به سه سال و پنج سال نبود.

ارباب- خیر.

یاسایی- این که فرمودند آیا بعد از پنج سال دولت ایران یک التزامى دارد که کنترات را تجدید بکند بنده تصور نمی‌کنم الزامى داشته باشیم به این که تجدید کنیم و این قید را این جا بکنیم خود دولت بعد اگر دید لازم است تجدید می‌کند اگر نخواست نمى‌کند و یا ممکن است از اتباع دولت آلمان یا دولت دیگر استخدام مى‌کند ولى در هر حالا الزامى ندارد.

ارباب کیخسرو- مقصود بنده هم همچنین بود که الزامى یباشد اگر الزامى نیست بنده هم این جا معتقد به سه سال نیستم و پس مى‌گیرم.

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر طاهرى (به شرح آنى قرائت شد)

پشنهاد مى‌کنم در ماده اول به جاى از اول فرودین 1307 از اول خرداد 1307 نوشته شود.

حاج آقا رضا رفیع- فرق نمى‌کند.

دکتر طاهرى- چرا فرق نمى‌کند توضیح این مسئله معلوم است زیرا حالا ماه اردیبهشت است مقدارى هم ازش گذشته و ما که حالا این را تصویب کنیم تا اول خرداد کارش درست می‌شود و مشغول

+++

می‌شوند به تهیه کنترات از این جهت پیشنهاد کردم از اول خرداد باشد.

مخبر- نظر آقاى دکتر طاهرى تصور نمی‌کنم تأمین می‌شود برای این که امضاى کنترات و اعتباراتى که در بودجه منظور می‌شود همیشه یک ساله است و البته این متخصص را از تاریخى که دولت به موجب قانون مصوب کنترات مى‌کند و از تاریخى که به ایران وارد می‌شود به او حقوق می‌دهند در این صورت بنده تصور مى‌کنم که احتیاجى نباشد به این که این قید بشود خود دولت بودجه‌اش این قید را خواهد کرد

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به این پیشنهاد آقایانی که موافقند قیام فرمایند (دو سه نفر برخاستند)

نایب رئیس- تصویب نشد. آقاى شیروانى (این قسم قرائت شد)

پیشنهاد مى‌شود در ماه اول نوشته شود از تاریخ مبادله کنترات.

شیروانى- عرض کنم که گمان نمى‌کنم این امر اشکالى داشته باشد بالاخره باید به او حقوق داد از این جهت بنده پیشنهاد کردم که از تاریخ مبادله کنترات نوشته شود.

مخبر- این صحیح است بنده قبول می‌کنم‏

عراقى- این تاریخ مبهم است معلوم نیست از چه تاریخى است باز از اول فروردین معلوم بود.

مخبر- عرض کنم که آقایان توجه بفرمایند در سال حقوق تمام مستخدمین در بودجه مصرح است حقوق این مستخدم هم البته در جزء بودجه سالیانه منظور می‌شود و البته از تاریخى که این شخص کنتراتش مبادله می‌شود و استخدام می‌شود و قبول می‌کند از آن تاریخ حقوق به او می‌دهیم. این اعتبار را در یک سال جزء بودجه منظور مى‌کنیم بعد از تاریخ مبادله کنترات که البته تاریخش معلوم است به او حقوق می‌دهند و مازاد آن هم صرفه‌جویى می‌شود و می‌رود به خزانه دولت و این اشکالى ندارد.

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى فیروز‌آبادى (به شرح آتى قرائت شد)

بنده پیشنهاد مى‌کنم که نوشته شود براى مدت چهار سال.

فیروز‌آبادى- بنده می‌دانم که همه آقایان به صرفه‌جویى مملکت اقدام می‌کنند اگر چه به صد توما‌ن باشد به این ملاحظه بنده عقیده به این استخدام و مخصص نداشتم که دویست هزار تومان به ما تحمیل بکند و به ما ضرر بخورد حال که مى‌فرمایید خیلى لازم است به این جهت بنده پیشنهاد کردم که چهار سال باشد لااقل یک سال کمتر باشد و ضرر کمتر بخورد اگر خوب کار کرد یک سال دو سال هم اضافه می‌کنیم اگر نه که چهل هزار تومان کمتر ضرر می‌خورد.

نایب رئیس- آقاى عراقى.

عراقى- نظریاتى آقاى فیروز‌آبادى خیلى خوب است به عقیده بنده ولى چون قضیه دو طرف دارد و کنترات است اگر ما قبول کنیم باید او قبول نکند اگر یک طرفى بود خوب بود ولى خوب البته نظریه او که باید ملحوظ شود ولى نظریه او پنج سال است و دولت با او قرار‌دادش تمام شده است و نمی‌شود قرار‌داد را تغییر داد.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى فیروز‌آبادى آقایانى که موافقند قیام فرمایند (دو سه نفر برخاستند)

نایب رئیس- تصویب نشد پیشنهاد آقاى ضیاء

به شرح آتى قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم که به ماده اول پیشنهادى کمیسیون رأى گرفته شود.

ضیاء- بنده توجه آقاى شیروانى و آقاى مخبر را جلب می‌کنم و توجه می‌دهم راجع به مبادله کنترات که عمل این طور نیست وقتى که استخدام یک متخصص تصویب شد از تاریخ معینى یعنى از همان روز حقوق به آن شخص داده نمی‌شود وقتى به مستخدم کنتراتى حقوق داده می‌شود وارد ایران می‌شود و مشغول کار می‌شود. مثلاً اگر از اول فروردین 1307 مطابق این قانون استخدام شود و بعد از 6 ماه وارد شود ممکن نیست وزارت مالیه دینارى به آن شخص بپردازد بلکه از روزى که وارد ایران شده و شروع به کار کرده حقوق به او می‌دهد به علاوه توجه آقایان را جلب می‌کنم که اگر ما می‌توانستیم و ممکن بود سه ماه جلوتر از فروردین می‌نوشتیم براى این که پنج سال زودتر تمام شود بهتر بود به این ملاحظه بنده پیشنهاد کردم که به ماده اول همان طورى که کمیسیون خبر داده بود رأى گرفته شود.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى ضیاء آقایان موافقین قیام فرمایند دو سه نفر قیام نمودند

نایب رئیس- تصویب نشد. رأى می‌گیریم به ماده اول با اصلاحى که شد آقایانى که موافقند قیام فرمایند. (اغلب قیام نمودند)

نایب رئیس- تصویب شد ماده دوم...

جمعى از نمایندگان- تنفس

نایب رئیس- مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) (در این موقع جلسه براى تنفس تعطیل و به فاصله یک ساعت مجدداً تشکیل گردید)

نایب رئیس- ماده دوم قرائت می‌شود (این قسم قرائت شد)

ماده دوم- حقوق مشخصص مزبور سالى دوازده هزار تومان است که به اقساط ماهیانه به شمار‌الیه تأدیه خواهدشد

نایب رئیس- آقاى آقاى سید یقعوب آقا سید یعقوب این حقوقى که معین کرده‌اند بعد از آمدن داده می‌شود یا از وقت کنترات؟ بنده عقیده‌ام این است که از موقع اشتغال به او حقوق بدهند چرا؟ چون ماده دیگرى است که مخارج مسافرت هم به او داده می‌شود و بدیهى است بعد از ورود و از روز اشتغال به خدمت باید به او حقوق داده شود.

نایب رئیس- آقاى دادگر

دادگر- عرض کنم که چون در این مسائل خیلى بحث می‌شود بنده نظر آقا را جلب می‌کنم شاید براى مجموع این کار یک کمکى بشود مسئله قرداد و کنترات و مبادله و اینها یک چیزهایی است که سلیقه طرفین تنظیم می‌شود و این مسئله را تقریباً تمام دنیا تصدیق کرده‌اند که دولت‌ها قضایایى دارند که شاید قابل نقل و گفتن هم نباشد بعضى مواقع به یک مناسبتى یک قضایایى را در خارج حل مى‌کنند و مى‌آورند به عرض مجلس می‌رسانند آن وقت اگر از روى سلیقه و طرز فکر و خیال اشخاص بخواهند آن را حل کنند نمی‌شود خوب بنده که یک نفر ایرانى هستم عقیده دارم که اصلاً رایگان باشد و هیچ حقوق ندهیم چه عیبى دارد؟ یا دیگرى عقیده دارد به جاى دوازده هزار تومان دوازده تومان باشد این البته خیلى اسباب خوشوقتى می‌شد دولت هم البته این حق را دارد ولى خوب او قبول نمى‌کند و آن نظرى که اول بوده‌ است آن نظر و آن لحاظ از بین می‌رود. از این جهت حرف زدن در قضایاى کنترات و اینها خوب نیست براى آن که یک طرفى که نیست راجع به خودمان هم که نیست دو طرفى است و خوب است که آقا هم موافقت بفرمایند و باید به طرف مقصود رفت. این قضیه قبول شده است و متضمن یک فواید عظیمى است که مملکت باید به طرف او رود.

نایب رئیس- آقاى فیروز‌‌آبادى‏

فیروز‌آبادى- بنده عرض می‌کنم که دوازده

+++

هزار تومان زیاد است و صلاح نمی‌دانم به این شخص داده شود. آقا می‌فرمایند که او قبول نکرده است پس معلوم می‌شود که شخصش را هم معین کرده‌اند و با او قرار‌دادى گذاشته‌اند و معلوم می‌شود به این شخص منحصر است و کمتر از این را قبول نکرده است این طور می‌شود دیگر در هر حال بنده مخالف هستم مملکتى که وزیر آن هفتصد و پنجاه تومان مواجب می‌گیرد‌ در صورتى که دویست و پنجاه تومان آن هم زیادى است آن وقت متخصص می‌خواهند براى یک کارى بیاورند و ماهى هزار تومان به او مواجب بدهند این بعنى چه؟ این خیلى زیاد است به این نظر بنده مخالف هستم و براى مراعات حال مملکت باید این را تقلیل بدهند و همین طور هم در قراردادهاى بادیگران این ملاحظه را بکنند

نایب رئیس- آقاى بامداد

بامداد- محض تذکر دفاعى که آقاى دادگر قراردادى است که طرفین باید قبول بکنند و بالاخره یک چیزى را هم باید عرض کنم که این مسئله مسئله علم است و تخصص و مقام عالى چه باید کرد متخصصى که ما براى صبح‌ فردا می‌خواستیم بیاوریم همین مبلغ را می‌گیرد متخصص دیگرى که می‌آورید همین قدر می‌گیرد خوب چه باید کرد؟ انشاء‌الله وقتى که اشخاص از خودمان پیدا کردیم و مستغنى شدیم آن وقت ولى عجالتاً تشخیص داده شده است و ما هم احتیاج داریم و خوب است موافقت بفرمایند

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است‏

نائب رئیس- رأى می‌گیریم به ماده دوم آقایان موافقین قیام فرمایند، (اکثر برخاستند)

نایب رئیس- تصویب شد ماده سوم (این قسم قرائت شد)

ماده سوم- در موقع عزیمت به ایران به متخصص مذکور مبلغ چهار صد تومان خرج سفر داده می‌شود و هنگام ختم قرارداد نیز د‌ر صورت عدم تجدید کنترات معادل مبلغ مزبور برا‌ی مراجعت به مشارالیه نیز پرداخت خواهد شد چنانچه متخصص سابق‌الذکر کنترات خود را شخصاً فسخ نماید حق اخذ مخارج معاودت را نخواهد داشت.

نایب رئیس- آقاى آقا سید یعقوب‏

آقا سید یعقوب- یک مسئله را آقاى دادگر بیان فرمودند چون غالباً نمی‌خواهم در کلمات ایشان بنده ایراد کنم عرضى نمى‌کنم لیکن اگر خودشان توجه می‌فرمودند بنظر بنده این فرمایششان از فلسفه دور بود. لوایحى را که دولت می‌آورد ما نباید حرف بزنیم چون بین خودشان تمام کرده‌اند؟ این که معنى ندارد بنده عقیده خودم را عرض می‌کنم چرا آورده‌اند آورده‌اند که ما شور کنیم و هر نظرى که داریم بگوییم و الّا ما بین خود‌شان تمام کرده‌اند خوب بروند و بکنند ما که کارى نداریم به آنها؟!!

مابین خودشان دو نفرى تمام کردن فایده ندارد بنده نمی‌گویم دولت بر‌خلاف منافع مملکت یا بر خلاف منافع ما کار می‌کند ولى مسئله شوروى است و باید در قضایا مشورت بشود. در اینجا وقتی که ماهى هزار تومان براى این شخص معین شده است دیگر نباید اضافه داد بنده عقیده‌ام این است که همیشه به قدرى که می‌توانیم باید جلوگیرى کنیم از مخارج فوق‌العاده ولى یک شاهى صد دینار هم باشد‌ این عقیده بنده است محال دست از این عقیده‌ام بردارم. گذشته از این ما باز هم متخصص از فرانسه و آلمان آورده‌ایم و براى خرج سفر آنها سیصد تومان داده‌ایم علت این که اینجا زیاد کرده‌اند و چهار صد تومان نوشته‌اند چیست؟

نایب رئیس- آقاى دادگر

دادگر- عرض که بنده خواستم که توجه بدهیم

+++

آقای آقا سید یعقوب را قضایا دو صورت دارد یک قضایایی است به طور اطلاق است و شخص اختیار دارد. فرضاً بنده برای خودم یا مملکت خودم هر ؟ و صلاح می دانم می‌کنم و یک قضایایی است که بین ؟ است مثل این که یک شخصی را می‌خواهند استخدام کنند باید کاملاً دقت شود و طرفین را نمی‌شود یک قضیه را خواستم عرض بکنم و مخصوصاً دلم می‌خواست آقای آقا سید یعقوب به این عرض اخیر بنده خوب توجه بفرمایند ما بین مللی که به ماها نظر سو ندارند و نظرشان این است که کارها را با اصول ملیت ما توافق دهند و با ما مماشات نمایند و هیچ نظر ندارند که ما را اغفال کنند... به علاوه برای این کار یک نفر شخص آبرومندی استخدام می‌شود خوب است آقا هم موافقت بفرمایند و به قول خودشان این اندازه مته نگذارند.

بعضی از نمایندگان- مذاکرات کافی است

نائب‌ رئیس- رأی گرفته می‌شود به ماده سوم آقایانی که موافقند قیام فرمایند.

(اغلب قیام نمودند)

نائب‌ رئیس- تصویب شد. ماده چهاردهم

(به مضمون ذیل خوانده شد)

متخصص مذکور سالی یک ماه حق مرخصی با استفاده از حقوق خواهد داشت

نائب ‌رئیس- آقای آقا سید یعقوب

آقا سید یعقوب در اینجا رأی تذکر اعضا کمیسیون بودجه جدید عرض می‌کنم بنده سوء‌ظن ندارم و می‌دانم این متخصص عالی‌مقام است و دولت هم کاملاً دقت دارد ولی خواستم این را عرض کنم که آقای وزیر مالیه هم موافقت بفرمایند که این سالی یک ماه مرخصی را این شخص نباید جمع کند و در آخر مدت کنتراتش یک مرتبه بخواهد پنج ماه استفاده کند در هر سال از یک ماه مرخصی خودش استفاده کند و اگر در همان سال استفاده نکرد دیگر نمی‌تواند جمع‌ کند و این مسئله سابقه هم درد خوب است آقایان هم موافقت بفرمایند که در همان سال از یک ماه مرخصی خودش استفاده نماید.

وزیر مالیه- بنده خواستم این مسئله را تذکر بدهم خدمت آقا که علت این که این مطلب ایجاد شده است و این قسم اجازه داده شده است برای بعد مسافت است. یک ماه در یک سال کافی نیست برای کسی که می‌خواهد برود به فرانسه زیرا باید هشت روز ده روز در راه باشد برای رفتن و هشت نه روز برای برگشتن آن وقت بخواهد هشت روز یا ده روز در آنجا اقامت کند کافی نیست به این جهت تجویز شد ولی بنده معتقدم برای کنترات‌های طولانی از قبیل پنج سال یک حدی برای جمع کردن مدت مرخصی مثلاً سه ماه معین شود و یا سه ماه بنده موافقم و اگر یکی از آقایان سه ماه را پیشنهاد کند بنده هم موافقت می‌کنم.

بعضی از نمایندگان- مذاکرات کافی است

نائب‌رئیس- پیشنهاد آقای دکتر طاهری

(به شرح ذیل خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم آخر ماده اضافه شود ولی از جمع‌ مرخصی‌ها بیش از سه ماه نمی‌تواند استفاده کند

نائب‌رئیس- آقای دکتر طاهری

دکتر طاهری- این پیشنهاد توضیح زیادی ندارد همان‌طور که آقای وزیر مالیه هم اظهار فرمودند اگر چنانچه از جمع مرخصی‌ها بخواهد استفاده کند تقریباً نصف سال را باید به مرخصی برود و از آن طرف هم سالی یک ماه را نمی‌تواند استفاده کند از این جهت بنده پیشنهاد کردم که اگر بخواهد سه ماه را جمع کند و استفاده نماید حق داشته باشد ولی بیش از سه ماه حق نداشته باشد.

مخبر- این پیشنهاد را بنده از طرف کمیسیون قبول می‌کنم ولی اجازه بدهند اصلاحی در عبارت بشود.

وزیر مالیه- پیشنهاد آقای شیروانی هم خوانده شود.

+++

 (به مضمون آتى قرائت شد) پیشنهاد می‌شود در آخر ماده چهارم اضافه شود ولى بیشتر از سه ماه حق ندارد از مرخصى خود جمعاً استفاده نماید.

وزیر مالیه- این خوب است.

مخبر- بنده هم قبول می‌کنم‏

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به ماده چهارم با این اصلاح آقایانی که تصویب می‌کنند قیام فرمایند (اغلب برخاستند)

نایب رئیس- تصویب شد ماده پنجم‏

مخبر- اجازه بفرمایید به جاى ماده پنجم یک ماده از طرف کمیسیون پیشنهاد شده قرائت شود و تکلیفش معلوم شود بعد ماده پنجم ماده ششم خواهد شد

 (به شرح ذیل خوانده شد)

ماده پنجم- دولت مکلف است براى تنظیم امور حفریات قانونى تهیه و براى تصویب به مجلى شوراى ملى تقدیم نماید

نایب رئیس- مخالفى نیست؟

شیروانى- بنده مخالفم.

نایب رئیس- بفرمایید.

شیروانى- عرض کنم بنده تصور می‌کنم این عبارت کافى نیست به علاوه باید اسمى از نظامنامه برده شود یک ماده الحاقیه بنده پیشنهاد کرده‌ام بعد شنیدم آقاى تقى‌زاده و آقاى آقا سید یعقوب هم هر کدام یک ماده الحاقیه پیشنهاد کرده‌اند اگر اجازه بفرمایید براى این که آن مواد الحاقیه هم بعد مطرح نشود که وقت زیاد صرف شود آن مواد الحاقیه به جاى پیشنهاد در ماده پنجم قرائت شود آقاى مخبر و هیئت محترم دولت با یکى از ان ما موافقت نمایند که مقصود به عمل بیاید

وزیر مالیه- بسیار خوب است‏

نایب رئیس- ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى تقى‌زاده (این طور خوانده شد)

دولت مکلف است نظامنامه براى حفریات و امور مربوطه به عتیقه‌جات تهیه نموده به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید و این گونه نظامنامه‌ها همه وقت باید به تصویب مجلس برسد

وزیر مالیه- بقیه را هم بخوانند

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى شیروانى (به شرح ذیل خوانده شد)

ماده الحاقیه کلیه اتباع ایران براى حفر اراضى بدون صاحب آزاد هستند و دولت مکلف است قانون مخصوصى راجع به حفریات عتیقه‌جات تقدیم مجلس نماید

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى فیروز‌آبادى (به مضمون ذیل خوانده شد)

ماده الحاقیه این متخصص مکلف است که کاملاً در صدد کشف عتیقه‌جات بوده باشد و نتیجه عملیات خود را هر سه ماه یک مرتبه به توسط دو روزنامه رسمى اعلان نماید

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى آقا سید یعقوب (به ترتیب ذیل قرائت شد)

ماده الحاقیه کلیه اشیاء تحت‌الارضى که به نفع اتباع داخله پیدا می‌شود و یا استخراج خواهد شد آزاد است و مأمورین دولت حق تعرض به هیچ عنوانى ندارد تا این که لایحه قانونى راجع به اشیاء تحت‌الارضى از مجلس بگذرد

نایب رئیس- آقاى تقى‌زاده‏

تقى‌زاده- اینجا دو مطلب هست پیشنهاد بعضى از آقایان متضمن یکى از آنها است و نکته دیگرش شاید فوت شود. این که می‌گوید دولت مکلف است قانونى براى عتیقیات و حفریات به مجلس بیاورد اولاً تنها مقصود این نیست که دولت یک قانون بیاورد بلکه مقصود این است نظامنامه‌هایى که براى این کار نوشته می‌شود و به اسم نظامنامه نخواهند آن را قانون کنند آنها به مجلس بیاید چون در مملکت ما نظامنامه دارد از قانون

+++

جدا می‌شود گر‌چه نمی‌شود کاملاً این ادعا را کرد. ما نظامنامه انتخابات داریم. نظامنامه داخلى مجلس داریم قانون اساسى هم اسمش نظامنامه اساسى است و در این موقع شاید بعضى نظامنامه‌ها براى حفریات و عتیقیات ترتیب دهند و به تصویب مجلس نرسد و این به نظر بنده خطا است. اینجا مطلب دو تا است. بعضى از آقایان پیشنهاد کرده اند یک قانونى براى این کار بیاورند که مردم آسوده شوند و متعرض اشخاص نشوند. دوم این است که هر نوع چیزى که مربوط به این امر است از نظامنامه و غیره باید به مجلس بیاید. ممکن است دولت یک قانونى بیاورد به عنوان قانون حفریات و عتیقه‌جات و متضمن بعضى از مطالب باشد و بعضى مطلب کنار بماند و آنها که کنار ماند جزء نظامنامه بشود. براى این کاملاً توضیح می‌دهم مطلب را که چیزى مجهول نباشد و حالا مجبورم آن چیزى را که چندان میل نداشتم بگویم عرض کنم در قرار‌نامه که دربیست و پنجم مهر ماه گذشته دولت ایران بادولت فرانسه منعقد گردیده است بعضى چیز‌ها را راجع کرده است به نظامنامه و البته ما میل نداریم یک طورهایى بشودکه ترتیب قدیم همان طور که بوده جارى بشود بلکه می‌خواهیم تخت ترتیب و تنظیم جدید بیاید بنابراین برا‌ى همین چیزی که براى همین چیزی که براى این کار مقرر می‌شود اگر اسمش باید نظامنامه باشد باید به تصویب مجلس باشد این است که پیشنهاد بنده متضمن دو نکته است و مخصوصاً قید شده است که دولت باید نظامنامه‌هایى که براى امور حفریات ترتیب می‌دهد به مجلس شوراى ملى بیاورد و همین طور کلیه چیزهایی که مربوط به این کار است باید پیشنهاد به مجلس بشود و قبلاً هم با آقایان مذاکره کردم موافق بودند و با خود آقاى وزیر هم مذاکره کردم ایشان هم موافق بودند.

وزیر مالیه- عرض کنم با پیشنهاد آقاى تقى‌زاده اصولاً ما موافقیم و اگر در آن پیشنهادى که آقاى مخبر با موافقت دولت دادند اسمى از قانون برده شده براى این بوده است که نظامنامه دو قسم است یک نظامنامه‌هایى است که براى اجراى یک قوانین در وزارتخانه‌ها نوشته می‌شود و خود آن قانون در حین تصویب شدن مقرر می‌کند چون تمام جزئیات راجع به یک مطلبى را مثل حفریات نمی‌شود در قانون گذاشت.

ولى یک نظامنامه‌هایى هست که البته آقاى تقى‌زاده هم نظرشان به آنهاست که چون قانونى براى آن کا‌ر نیست مقررات قانونى در آن نظامنامه‌ها معین شده است چنانچه ملاحظه می‌فرمایید الان کلیه معاملاتى که در این باب می‌شود از روى یک نظامنامه‌هایى است براى این که قانونى تا به حال براى این کار نگذشته است و یک نظامنامه و مقرراتى براى این کار در ضمن امور ادارى درست شده که آن مقررات اجرا می‌شود. ما که گفتیم قانون حفریات باید به مجلس بیاید طبعاً تمام آن نظامنامه‌ها به موجب آن قانون از بین می‌رود و فقط آن قانون پیش‌بینى خوهد کرد که اگر لازم باشد وزارتخانه یک نظامنامه‌هایى براى اجراى قانون بنویسد. حالا اگر بخواهیم اینجا پیشنهاد آقاى تقى‌زاده را بنویسیم که هر نظامنامه که راجع به امور حفریات است باید به تصویب مجلس برسد آن وقت خودمان را مقید کرده‌ایم که فردا در قانون حفریات نتوانیم بنویسیم نظامنامه اجراى این قانون را خود دولت بنویسد چنانچه این کار را هر روز نسبت به قوانین می‌کنیم و اگر حالا هم آقاى تقى‌زاده موافق کنند که در همان پیشنهاد آقاى مخبر اضافه شود نظامنامه‌هاى اساسى نظرشان تأمین می‌شود. اگر هم یک نظامنامه‌‌هایى سابقاً در جریان بوده است و به تصویب نرسیده است و صورت قانونى داشته است. براى این بوده است که قانونى براین آن نبوده است ولى در هر موقعى که مجلس قانونى تصویب نمی‌کند آن نظامنامه‌ها از بین می‌رود. در هر حال براى این که نظر آقا تأمین شود در همان پیشنهاد آقاى مخبر ممکن است نوشته شود قانون و نظامنامه‌هاى اساسى تقى‌زاده این را قبول می‌کنم‏

+++

وزیر مالیه- این توضیحاتى بود که نسیت به پیشنهاد آقاى تقى‌‌زاده دادم ولى چون آقایان دیگر هم پیشنهاد‌هایى یدارند که می‌خواهند توضیح بدهند اگر اشکال نظامنامه ندارد ممکن است در آن پیشنهاد‌ها هم توضیحات داده شود و جواب بدهیم که شاید همه آقایان در یکى از این پیشنهاد‌ها توافق نظر حاصل کنند و یک رأى گرفته شود که قاطع باشد.

نایب رئیس- آقاى شیروانى‏

شیروانى- اساساً این نکته باید محرز شود که موزه در حقیقت یک نکته‌ای است که مرکز تجمع اشیاء تاریخى است و یک جنبه بین‌المللى دارد بدیهى است یک ملتى که یک موزه عالى خوب داشته باشد البته آن موزه معروف و شهرتش به نام خود آن ملت است ولى چیز‌های که از آثار ملل دیگر در آنجا تجمع پیدا می‌کند آنها بنام همان ملت است و همان تاریخى را که یک ملتى می‌خواهد از آن استفاده کند و او این که اشیاء آنها در موزه‌هاى دیگر هم هست باز همان استفاده را می‌کند کما این که وقتى در موزه‌هاى اروپا می‌روید در شعبه شرق مخصوصاً در قسمت ایران به خط جلى نوشته است آثار تاریخى ایران و آثار تاریخى ما را تمام دنیا مى‌آیند در موزه‌هاى دیگران تماشا می‌کنند و این آثار تاریخى در همه جا هست. مثلاً شاید آثار و خطوط ناپلئون در موزه‌هاى لندن بیشتر از خود فرایسه باشد و فرانسه ها هم هیچ دلسوزى ندارند و خیلى هم راضى هستند که آثار ناپلئون که یک مرد تاریخى فرانسه است در سایر نقاط دنیا به معرض نمایش عامه گذاشته می‌شود. اگر راجع به اشیاء است و مخصوصاً براى اشیایى است که باید در موزه‌هاى مملکتى باشد و از آنجا خارج نشود و الّا سایر اشیاء که در دنیا هست و جنبه عتیقه دارد و آتیک است و به عنوان آتیک جمع‌آورى می‌شود آنها یک چیزهاى آزادى است در تمام روى زمین این مسئله را براى آن قسمت اول پیشنهاد خودم عرض کردم حالا بر‌می‌گردم چون تا امروز یک ترتیب قانونى و مرتبى براى آثار تاریخى و اشیاء عتیقه و حفریات در ایران نبوده است و یک کارهایى غیر‌قانونى هم می‌شده است اگر امروز که ما می‌خواهیم وارد این مرحله مهم بشویم بخواهیم بگذاریم آن عملیات باقى باشد علاوه بر این که آن استفاده‌هاى تاریخى را نمی‌توانیم بکنیم آن صدمات و آن تضییقایى هم که سابقاً براى آن کس که گنج پیدا مى‌کرد بود حالا هم باقى می‌ماند. آقایان مسبوق هستند که اگر یک بدبخت بیچاره در این مملکت یک کوزه شکسته از بین می‌رود و حقیقتاً به قدرى دچار این ادارات می‌شود که به کلى مأیوس می‌شود که عقب چنین کار‌هایى برود. غالباً اشخاصى آمده‌اند پیش ما که فرضاً یکوقت در همدان تیشه‌اش خورده است به گوشه یک کوهى و چهار تا اشرفى پیدا کرده است این بیچاره بیست سال پازده سال توى ادارات دولتى بوده است امروز اتفاقاً با آقاى وزیر معارف مذاکره می‌کردم که یک قالى کهنه از بین رفته که بخواهند از روى زمین جمعش کنند باید با جاروب جمع کرد و فقط از نقطه‌نظر عتیقه‌گى خریده می‌شود فلان تأخیر ایرانى که می‌رود از این خانه و آن خانه یک قالى پیدا می‌کند و بالاخره در نتیحه این عمل دارائیش از بین می‌رود. فلان شخص که این قالى کهنه پاره را می‌خرد براى این است که فرضاً در زمان تیمورى‌ها یافته شده و می‌خواهند در فلان موزه بگذارند هستى این شخص دارد روى این قالى می‌رود این عمل‌ها باید متروک شود قالى کهنه اشیاء عتیقه کوزه‌هاى زیر خاکى و بالاخره آن چیز‌هایى

+++

که جنبه دولتى ندارد در این مملکت باید عموماً آزاد باشد و بالاخره اینها یکى از ثروت‌هاى ملى مملکت ما است تا کى باید زیر خاک بماند؟ بنده اگر یک تپه فرضاً در اصفهان سراغ داشته باشم از ترس معارف و گمرک نزدیک او نمی‌روم ولى وقتى بدانم گیر نیستم و می‌توانم از آن اشیاء زیر خاکى استفاده کنم می‌روم و آنها را استخراج می‌کنم و همان طور که عرض کردم چون این قبیل اشیاء جنبه بین‌المللى دارد از دست ما نمی‌رود و یک پولى هم وارد مملکت ما می‌شود و هیچ مانعى هم ندارد که سرمایه‌هاى زیادى از خارجه به مملکت‌ها وارد شود و اشیاء تاریخى ما هم بماند مثلاً در گمرک یک نظامنامه‌هایى است که یک روز هم باید آنها از بین برود ما این که از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسم براى این نظامنامه‌هایى است که برخلاف مشروطیت در مملکت ما ایجاد می‌شود در گمرک قرار گذارده‌اند که هر مالى را هر کسى به عنوان عتیقه‌گى گرفت صد سى به آن بدهند هر چیز تازه هم می‌خواهند خارج کنند عتیقه می‌شود براى این که گمرکچى می‌خواهد صدى سى بگیرد و جلو تجارت مردم را بگیرند در هر حال بنده پیشنهاد کردم که حفریات براى هر فرد ایرانى آزاد باشد و دولت براى کلاسه کردن و ترتیب دادن یک چیزهایى که جنبه دولتى دارد قوانین یا نظامنامه‌هایى بخواهد بنویسد بنده هم موافق هستم و باید آنها رعایت شود ولى تا وقتى که قانونى از طرف دولت به مجلس نیامده و تصویب نشده است باید این نظامنامه‌هایى که در گمرک هست و این قسم پول گرفتن‌ها از مردم به کلى از بین برود.

وزیر مالیه- عرض کنم این اظهارى را که آقاى شیروانى فرمودند راجع به آزاد بودن صدور یک قسمت از عتیقه‌جات و اشکال‌تراشى نکردن بارى مردم این کاملاً صحیح است و دولت هم کاملاً با این نظر موافق است و مخصوصاً این که در اینجا ذکر شد که باید قانون عتیقات به مجلس بیاید براى این بود که به یک ترتیب خوبى این قضایا حل شود بنده می‌خواهم یک توضیحى بدهم که سوء‌تفاهم در مذاکرات نشود حفریات یک تفاوتى دارد با آنتیک و قالى کهنه یا قلمکار کهنه این که گفته می‌شود حفریات آزاد باشدکه مردم هر کجا می‌خواهند این را بکنند مقصود آقا را تأمین نمی‌کند بلکه ضرر هم می‌زند حفریات یک چیزى است علمى و باید بر طبق یک اصولى و یک قواعد و ترتیب علمى عمل بشود و اگر این طور نباشد آن ذخایر تحت‌الارضى را ضایع مى‌کنند این است که باید در قانونى که براى حفریات گذاشته می‌شود پیش‌بینى شود که هر کس که می‌خواهد برود حفر کند آزاد باشد مشروط بر این که یک مقرراتى را رعایت کند و آن وقت آن مقررات باید معین کند که در حفریات باید چه قسم عمل کنند و الّا می‌روند براى یک تیله شکسته و یک کوزه شکسته کار‌هاى عجیب و غریب می‌کنند بنده اینجا می‌خواهم به طور حکایت یک چیزى را براى شما نقل کنم که بى‌مزه هم نیست چند روز قبل بنده در مسجد‌سلیمان بودم رفتم آثار قدیم مسجد‌سلیمان را ببینم در ضمن این که آنجا را تماشا می‌کردم دیدم یک لر بختیار‌ى یک بیلى دستش گرفته و دارد آنجا را می‌کند گفتم چه می‌کنى گفت من دیشب حضرت را خواب دیدم حضرت به من گفته است که امروز بیایم دور اینجا را دیوار بکشم و مسجد درست کنم گفتم خوب این مطلبى را که اظهار می‌کنى محتاج به کندن و زیر‌ زمین رفتن نیست. اگر مقصود تو دیوار کشیدن است چرا می‌کنى اگر چیزهاى دیگر هم به تو فرموده‌اند که چند ذرع هم اینجا را بکنى آن حرف دیگرى است به علاوه آن حضرت چه کسى بوده است؟ یکى از خان‌هاى بختیارى بوده است یا یک کسى دیگر مثل من بوده است؟ خلاصه یک بحث کلى آنجا با آن رفیقمان کردیم و بالاخره بعد هم ممنوعش کردم آنجا یکى از قسمت‌هاى آثار تاریخى این مملکت است خود که نباید هر‌کس یک بیل دست بگیرد برود آنجا و بگوید می‌خواهم زمین را بکنم و دیوار بکشم. تمام

+++

آن ذخایرى را که ما به آن علاقه‌مند هستیم و این قدر براى آنها ابراز حرارت می‌کنیم درد از بین می‌رود به این ملاحظه تقاضا دارم اساساً در موقع قانون کنترات این متخصص این قبیل مسائل مورد مذاکره نشود. اگر با نظر آقاى تقى‌زاده و تقضى آقایان دیگر موافقت کردیم نسبت به قسمت نظامنامه‌‌هاى اساسى و قانونى که تمام این نظامات و تمام این نظرها در موقع قانون‌نویسى با احتیاط و دقت‌هاى کامل و با مراجعه به اشخاص متخصص انجام خواهد یافت. راجع به مردم که ‌بنده کاملاً موافقم و آقاى وزیر معارف هم از بنده و همه آقایان خیلى موافقترند براى این که چندین جلسه قبل از این که وزیر معارف بشود و باید دولت مساعدت کند او مقصود این است که ما با تمام این قضایا موافق هستیم و لکن تصدیق مى‌فرمایید که موافقت ما در این قانون به همان اندازه باید باشد که براى این موقع لازم است و آن هم همان قسمتى است که قوانین و نظامنامه‌هاى اساسى باید به تصویب مجلس برسد ولى این قضایا را باید در آن قانون و نظامنامه‌ها در نظر بگیریم و آقایان هم تصور نفرمایند که این قانون تهیه نشده یا فکرى براى تهیه این نیست آقایان باید بدانند که این مذاکراتى که امروز اینجا با پروفسور هر‌تسفلد آلمانى است که در کارهاى دیگر هم به نام انجمن آثار ملى با دولت کمک می‌کند با او مشور‌ت شده است و در همین قسمت قانون حفریات با او مشورت‌ها شده است و پروژه‌هایى نوشته شده است. تمام اینها در وزارت معارف حاضر است و خیلى زود اینها را ما می‌توانیم به مجلس بیاوریم و آقایان با تصویب آنها هم مقصود خودشان را تأمین می‌کنند و هم این ذخایر را دست خوش هر بیل و کلنگ به دستى نخواهند کرد

شیروانى- بنده یک کلمه در موقع رأى به پیشنهاد خود اضافه می‌کنم: حفریات با رعایت حفظ اصول علمى.

وزیر مالیه- اصول علمى باید معین شود.

نایب رئیس- آقاى فیروز‌آبادى نسبت به پیشنهاد خودتان تئضیح بدهید فیروز‌آبادى بخوانند (به شرح سابق خوانده شد)

فیروز‌آبادى- اولاً عرض کنم که بنده اساساً با این قانون مخالف بودم حالا آقایان صلاح دانستند بسیار خوب ولى باید هر کس هر مستشارى که مى‌آوریم ازش استفاده کنیم و همین به مجرد استخدام اکتفا نکنیم باشد از او استقاده کنیم و بفهمیم استفاده ما از او چیست. به این ملاحظه بنده پیشنهاد کردم که این شخص متخصص که در سال به عقیده من چهل هزار تومان خرج بر‌می‌دارد ما بدانیم در مقابل این خرج چه استفاده از آن شده است مثل بعضى از متخصص‌ها نباشد که از اول که مى‌آیند تا می‌روند هیچ کس نمی‌داند که چکار کرده‌اند. به این ملاحه بنده این پیشنهاد را کردم که در ظرف هر سه ماه کارهایى را که می‌کنند توسط یک یا دو روز‌نامه منتشر کند که فلان را دیدیم یا از فلان جا نتیجه به دست آوردیم و فلان کار را کردیم همین جور مجمل و مندمج نباشد که نفهمیم چکا‌ر کرده‌اند

نایب رئیس- آقاى رفیع‏

رفیع- در عمل مکرر امتحان کردیم وقتى بنا شد پیشنهادات قرائت شود و توضیح بدند هیچ فایده نخواهد داشت یک لایحه از طرف کمیسیون بودجه آمده آقاى تقى‌زاده هم یک پیشنهادى کردند و آقاى وزیر مالیه آن را با یک

+++

اضافه قبول کردن آقاى تقى‌زاده هم موافقت نمودند که نظامنامه‌هاى اساسى نوشته شود بنده استدعا می‌کنم از مقام ر‌یاست که به آن پیشنهاد رأى بگیرند آن پیشنهاد قاطع است اگر آن پیشنهاد قبول نشد داخل می‌شویم د‌ر پیشنهاد‌هاى دیگر مبلغى هم از ظهر می‌گذرد و اگر ‌خواهیم در این پیشنهاد‌ها مباحثه بشود امروز این مسئله تمام نخواهد شد عقیده بنده این است آقایان به این مذاکرات خاتمه بدهند به آن پیشنهاد رأى بگیرید

نایب رئیس- آقاى تقى‌زاده یک پیشنهاد دیگر فرموده‌اند قرائت می‌شود به شرح ذیل قرائت شد

ماده ذیل راپیشنهاد می‌کنم‏

ماده 5- دولت مکلف است قانونى براى حریات و سایر امور راجع به عتیقیات تقدیم مجلس نماید علاوه بر‌اى نظامنامه اساسى راجع‌ به همان امور نیز باید به تصویب مجلس برسد

مخبر- این ماده تقریباً همان ماده‌ای است که خود دولت تقدیم کرده است این است که بنده قبول می‌کنم‏

شیروانى- بنده هم با همین پیشنهاد آقاى تقى‌زاده موافقم‏

نایب رئیس- پیشنهاد آقاى روحى هم مربوط به همین است (به این ترتیب خوانده شد) (پیشنهاد می‌کنم که نظامنامه‌هاى مربوطه به این قانون و قانون عتیقیات فقط به امضاى کمیسیون معارف رسیده پس از تصویب کمیسیون به موقع اجرا گذارده شود.

نایب رئیس- آقاى روحى‏

روحى- بنده امروز یک چیز تازه در این مجلس مى‌شنوم و آن این است که مجلس که قانون وضع می‌کند و هم نظامنامه می‌نویسد...

یک نفر از نمایندگان- این طور نیست‏

روحى- اجازه بفرمایید حالا عرض می‌کنم هر قانونى یک نظامنامه براى طرز اجراى آن لازم دارد ولى از یک طرف نظامنامه‌هایى در وزارتخانه‌ها وضع می‌کنند که ابروح قانون مخافت دارد ...

یک نفر از نمایندگان- به همین دلیل باید به تصویب مجلس برسد

روحى- از آن طرف هم نظامنامه نباید وقت مجلس را بگیرد. مثل همان رأیى است که به قانون بلدیه می‌دادند که جزئیات عوارض شهریه را که به تصویب مجلس برسانند و این ترتیب جز تضییع وقت مجلس و خرابى کار و اشکالات فایده ندارد. به این جهت این طور نظامنامه‌ها را باید کمیسیون تصویب کند. اگر راجع به مالیه است کمیسیون قوانین مالیه اگر مال خارجه است کمیسیون جارجه و اگر مال عدلیه است کمیسیون عدلیه و به همین ترتیب نظامنامه هر قانونى را کمیسیون‌ها تصویب کنند یعنى دولت وقتى پیشنهاد کرد و کمیسیون تصویب کرد بعد از تصویب کمیسیون به موقع اجرا بگذارد که وقت مجلس را نگیرد و الّا آن دوره هفتم اخلاف ما که خواهند آمد جز تصویب نظامنامه کار دیگرى ندارند و براى تصویب نظامنامه‌ها که یک کار جزیى است دچار اشکال خواهند شد.

مخبر- اینجا یک موضوعى را آقا توجه نفرمودند نظامنامه‌هاى اساسى غیر از همه نظامنامه‌هایى است که براى اجراء قوانین تهیه می‌شود. نظامنامه‌هاى اساسى تقریباً یک قسمت از قانون را تشکیل می‌دهد و با این نظر آقا تقاوت دارد خو‌ب است پیشنهاد خودشان را مسترد فرمایند

روحى- بنده هم با پیشنهاد آقاى تقى‌زاده موافقت مى‌کنم.

نایب رئیس- آقا سید یعقوب هم می‌خواهند توضیح بدهند.

آقا سید یعقوب- بلى. توضیح بنده و دلیل بر حقانیت بنده که مأمورین دولت نسبت به یک بدبختى که می‌خواهد حفریات بکند اذیت می‌کنند همان فرمایش

+++

آقاى وزیر مالیه است که آن بیچاره بدبخت بختیارى به مجرد این که دید وزیر ماله است و چاره ندارد گفت پیغمبر را خواب دیده‌ام (خنده نمایندکان) چرا؟ براى خاطر این که دیده است چاره ندارد. ولى حقیقت نمی‌دانم چه شده است که این وزیر مالیه مثل مأمورین دولت نیست (خنده نمایندگان) عرض بنده در مقام سؤال است نه در مقام ایراد (خنده طولانى نمایندگان) حالا از خنده می‌گذریم‏

ولى این عرایضى را که بنده می‌کنم همه‌تان مستخضر هستید که مأمورین دولت نسبت به رعایا وقتى که استشمام می‌کنند که یک چیزى از زمین در‌آورده‌اند چه می‌کنند خداى واحد شاهد است در استراباد شنیدم یک کسى را که یک چیزى پیدا کرده است بیست چهار ساعت سه تا نظامى اما مال حالا نیست مال دوره سابق قبل از مشروطه است (خنده نمایندگان) چهار نفر ایستاده و خواب او را گرفته بودند. این وقایع را عرض می‌کنم خنده نکنید. مرحوم میزا حسینخان براى بنده صحبت کرد از مرحوم امیر افخم که یک کسى را متهم کرده بودند که پولى پیدا کرده است بیست و چهار ساعت خوابش را گرفته بودند بعد افتاد و‌ مرد و هر چه قسم می‌خورد نشد تا آخر مرد همین قدر که بگویند فلان کس جیزى کشف کرده است با دفینه پیدا کرده است این بلاها بر مردم هست و آنها را اذیت می‌کنند. این کلماتى که وزراى دیپلماسى ما بیان مى‌کنند غیر از وردى است که ما که نماینده ملت هستیم مى‌دانیم یک کلمات دیپلماسى راینجا اظهار مى‌کنند یک مرتبه ما متوجه دیپلماس می‌شویم (خنده نمایندگان) که همه چیز از بین رفته است هر چه می‌گوییم والله بالله این طور نیست فایده ندارد باید امروز ترتیبى بکنیم که این ظلم را از سر مردم رفع کنیم. مأمورین دولت غیر از وز‌رایى هستند که در تهران هستند مأمورینى که در خارج تهران هستند بعنوان این که کسى چیزى را کشف کرده است آنها را داغ و درفش می‌کنند زنجیر می‌کنند. صدمه می‌زنند. خدایا من نمی‌دانم به چه زبان بگویم. همه شما‌ها مستحضر هستید از ولایات خودتان و این چیز‌ها را خبر دارید متصل کاغذ‌ها و عرایض برایتان مى‌آید حالا با بنده (آقاى شیروانى که عضو مساعد با بنده بود که از میدان در رفت) خوب است آقایان موافقت بکنند که این یک ماه هم محضاً‌لله این مردم را راحت کنید آزاد کنید تا قانون بیاید خدا شاهد است این مملکت ما سر این یک ماه از بین نمی‌رود بنده نمی‌دانم پشت این تریبون چه عرض کنم با‌با این ‌مردم بد‌بخت از آن  حیواناتی که زیر خاک می‌روند بد‌بخت‌ترند؟ بنده عرض نمی‌کنم دفینه را که استخراج می‌کنند چکار بکنند. بنده عرض می‌کنم یک ماه دو ماه مردم را آزاد بکنند چیزى هم از مملکت بیرون نمی‌رود مانعى هم ندراد که آقاى وزیر مالیه از اینجا که می‌روند به گمرک دستور بدهند که تا قبل از‌ این که قانون را بیاورند چیزى از سرحد خارج نکنن و رد گمرک نگاه دارند ت نگوئید ک فلان کس ثروت ملى را از بین برد. آزاد کنید. مأمور مالیه هست مأمور‌ معارف هست مأمور داخله هست اینها سر این رعیت بیچاره می‌ریزند و امروز ما باید تمام متوجه اقتصادیات بشویم. هنوز که ما نتوانسته زراعت مردم و فلاحت مردم و تجارت آنها را صلاح کنیم. بنده می‌دانم چقدر مردم ایران از حفریات استفاده می‌کنند و این را چطور این مسئله نظامنامه را نوشته است و این مردم را گرفتار کردم است. امروز بیایید به این مردم بدبختى که در ولایات هزار زحمت یک کوزه شکسته را استکشاف مى‌کنند رحم کنید دو ماه هم به آنها آزادى بدهید از دنیا نروند (خنده نمایندگان) قضیه منشى‌الممالک را دیروز توى روزنامه‌ها نخواندید؟!

نایب رئیس- آقاى ملک‌مدنى

ملک‌مدنى- موافقم

بعضى از نمایندگان- رأى بگیرید

نایب رئیس- قبلاً رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى فیروز‌آبادى آقایانی که تصویب می‌کنند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند)

نایب رئیس- تصویب نشد. رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى آقاسید یعقوب آقایانی که موافقند قیام فرمایند

وزیر مالیه- آقا اجازه بفرمایید پیشنهاد آقا سید یعقوب خوانده شود بعد هم یک توضیحى بدهم (به شرح سابق خوانده شد)

وزیر مالیه- بنده از آقاى آقا سید یعقوب می‌خواهم تمنى کنم کلماتى را که بنده عرض می‌کنم کلمات دیپلماسى تلقى کنند بنده با ایشان موافقم که هر قدر ممکن است این قبیل قیود را باید کم کرد و باید اشیایى که ممکن است به خارج برود و براى ما تحصیل ثروت بکند باید آزاد گرد همین امروز در کمیسیون قوانین مالیه مذاکره بود ممکن است استشهاد کنیم بنده دستور داده‌ام به نمایندگان وزارت مالیه که در این قسمت‌ها مساعدت کنند که اقلاً حقوقات گمرکى کم بشود یا از بین بود بنده تذکراً می‌خواستم این را عرض کنم که این کلمه دیپلماسى نیست. قانون‌گذارى در هر طریقه که می‌خواهد باشد خواه از نظر فى خواه از نظر اثبات از هر نقطه‌نظرى که میخواهد باشد مطلبى را در ضمن یک قانون دیگرى نوشته می‌شود اگر در یک قانونى بخواهند بگنجانند به طور‌ی که نتوانند اطراف آن مطلب را مطالعه نمایند تولید معایبى می‌کند و اسباب زحمت می‌شود ولى در اصلش موافقم ممکن است با آن نظریاتى که دارند اگر اطمینان ندارد ما این قانون را به زودى بیاوریم یک طرح قانونى به مجلس پیشنهاد بکنند و جماعتى از آقایان هم موافقت کنند که این طرح در مجلس مطرح شود ما ههم موافقت می‌کنیم و اگر به قول ما اطمینان می‌کنند این پیشنهاد را پس بگیرند ما خودمان یک قانونى می‌نویسیم می‌آوریم اصولاً موافقت نظر حاصل است ما هم حاضریم ولى راهش عقیده بنده این نیست و با همان پیشنهادى که آقاى تقى‌زاده کردند و آقاى شیروانى و بعضى از آقایان دیگر هم موافقت کردند آقاى آقا سید یعقوب که موافقت کنند این مطلب امروز تمام شود و بعد آن نظرى را که دارند یا در ضمن طرح یا درضمن آن قانونى که ما مى‌آوریم تأمین کنند

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند)

نایب رئیس- تصویب نشد. ماده پنج قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم‏

ماده 5- دولت مکلف است قانونى براى حفریات و سایر امور راجع به عتیقیات تقدیم مجلس نماید علاوه بر این نظامنامه اساسى راجع به همان امور نیز باید به تصویب مجلس برسد

نایب رئیس- آقایانی که این ماده را تصویب می‌کنند قیام فرمایند (عده کثیرى قیام نمودند)

نایب رئیس- تصویب شد ماده ششم (به شرح ذیل خوانده شد)

ماده 6- دولت مجاز است سایر شرایط استخدام متخصص مزبور را بر طبق قانون 23 عقرب 1301 تعیین و کنترات مشارالیه رامضا نماید

نایب رئیس- آقاى ارباب کیخسرو

ارباب کیخسرو- این ماده ماده اخیر است که خاتمه به کنترات می‌دهند بنده در آن موقعى که یک پیشنهادى کرد قرضى کردم و از طرف دولت جواب داده نشد بنده سؤال کردم با آن شرحى که بیان کردند آیا اسنادى بین دولتین داد و سند شده است که بعد از گذشتن این کنترات دولت راحت بشود که اسباب اشکال بشود یا نه؟ البته بنده می‌دانم که دولت

+++

خیلى زحمت کشیده است و موفقیت کاملى هم پیدا کرده است ولى ما دیده‌ایم در سابق که آگر دولت سندى تحصیل نکرده باشد اسباب ضرر و زحمت دولت خواهد شد بنده خواستم قبل از این که این ماده بگذرد از طرف دولت توضیحى داده شود که آیا اسنادى مبادله شده بین دولتین که ما این کنترات را بر طبق همان بگذرانیم یا بعد اسباب اشکال خواهد شد؟

وزیر معارف- البته با مذاکراتى که قبلاً شده ترتیبى داده شده است. اسناد لازمه هم رد و بدل شده مدت‌ها هم هست خاطرآقایان نمایندگان هم آسوده باشد هیچ اشکالى هم ندارد

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به ماده شش آقایانی که تصویب می‌کنند (اکثر برخاستد)

نایب رئیس- تصویب شد ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى شریعت‌زاده (به شرح ذیل قرائت شد)

مادامى که قانون عتیاقیات تصویب نشود کلیه اختلافات بین افراد و دولت راجع‌ به دعواى مالکیت نسبت به عتیقیات مستخرجه مشمول مقررات قانون حکمیت است و مرجع ابتدایى این قبیل دعاوى اعم از این که دولت مدعى یا مدعى علیه باشد محاکم عدلیه است‏

نایب رئیس- آقاى شریعت‌زاده‏

شریعت‌زاده- اگر چه آقاى وزیر مالیه درضمن توضیحاتى که دادند فرمودند بعضى از مواد هست که پیشنهادش مناسب نیست در این قانون اما گاهى اوقات تجربه شده است که احتیاج شدید به یک موضوعى ملزم کرده است که مجلس شوراى ملى بعضى پیشنهادات را قبول کند. و بنده خیال می‌کنم که این هم یکى از آنها است اساساً وضع دولت و تدوین قانون براى این است که حقوق جامع و افراد جامعه در سایه حمایت قانون مصون باشد ما در این قسمت‌ها خیلى کار کردیم موسسات دولتى و بالاخره قوانین متوالى که از مجلس شوراى ملى براى اهمیت قضائى وضع شده است این فکر را تا حدى تأمین می‌کند. لکن راجع بخصوص عتیقات که اختلافى بین مردم و دولت ایجاد کر است هنوز یک قانون صریحى وجود ندارد به این جهت است که بنده اطلاعاتى دارم در موارد عدیده مردم شکایاتى دارند که اموال مستخرجه آنها ضبط شده است و معلوم نیست که این شکایات آنها رد کجا باید رسیدکى شود و چه کنند به این جهت است که بنده پیشنهاد کردم که این شکایات آنها در کجا باید رسیدگى شود و چه کنند به این جهت است که بنده پیشنهاد کردم که این قبیل دعاوى اعم از این که دولت مدعى بر افراد باشد یا افرد مدعى بر دولت باشند مشمول قانون حکمیت باشد و مرجع ابتدایى آن دعوى هم اعم از این که مدعى دولت باشد یا یک فردى عدلیه باشد خیال می‌کنم اى طریق یک قسمت از مشکلاتی را که آقایان در نظر دارند مرتفع می‌کند به این جهت این پیشنهاد را کردم و مخصوصاً از آقاى وزیر مالیه تمنى می‌کنم که توجه مخصوصى بفرمایند چون این یک قسمت از مشکلات دولت را هم مرتفع می‌کند.

نایب رئیس- آقاى رفیع.

رفیع- نماینده محترم در موردى که می‌خواستند پیشنهاد بدهند یک تذکرى هم به رفقاى خودشان دادند بنده هم در اول مرتبه تقریباً با ایشان موافق بودم ولى وقتى فکر کردم دیدم ما داریم اینجا یک کنتراتى تصویب می‌کنیم و اینجا محلش نیست براى این که اگر یک مرافعه باشد البته به قانون حکمیت رجوع می‌شود و وقتى که کنترات مى‌بندیم باید بنویسیم که چقدر حقوق باید بگیرد و هر وقت بخواه برود چقدر پول به او بدهیم. اینجا اگر بخواهیم بنو‌یسیم که هر کس با دولت مدعى است چکار باید بکند یا به حکمیت رجوع کند خودتان تصدیق می‌فرمایید که محلش اینجا نیست. خوب است موافقت بفرمایید که در آن قانون که خود دولت تقدیم مجلس خواهد کرد همه آقایان هم موافقت خواهند نمود در آنجا پیشنهاد بفرمایید که

+++

آنجا گنجانیده شود و حالا خوب است مسترد بدارید.

وزیر مالیه- بنده هم می‌خواستم در اینجا آقاى شریعت‌زاده که بنده را می‌خواستند متوجه کنند این قسمت را خدمتشان عرض کنم که اگر آقا متذکر باشند دولت در ضمن قانون حکمیت راجع به تمام دعاوى که افراد بر دولت و دولت بر افراد دارد همین عقیده را دارد. هر وقت آقایان موافقت بفرمایند و این ماده بگذرد دولت متشکر خواهد شد از براى این که معتقد است که دعاوى بین مردم و دولت به یک مجرایى قطع شود و آن مجرى هم براى یک قسمت از امور حکمیت باید باشد ولى در عین این موافقت از نماینده محترم تمنى می‌کنم که در اینجا در ضمن این قانون کنترات این مطلب را عنوان نفرمایند و استرداد بفرمایند.

شریعت زاده- چون جنبه پیشنهاد بنده جنبه تذکرى بود و دولت هم وعده داده است که قانون آن را بیاورد بنده مسترد می‌دارم‏

نایب رئیس- شور در کلیات اخیر قانون است آقاى آقا سید یعقوب‏

آقا سید یعقوب- مخالفت بنده در اینجا همان بود که در شور کلیات اول که قرض کردم و باید به عرض آقایان برسانم که در سه دوره است که بنده منتظر بودم چنین فرصتى به دست بیایید که ما نتیجه براى مردم بیچاره بگیریم بعد هم یک نفر نوشت پریروز در روزنامه اطلاعات نوشته راجع به آن قصه منشى‌الممالک در دماوند و آن رفتارى که نسبت به دفینه و اکتشافات کرده‌اند این را از مد نظر بگذرانید و همین جور در تمام ایالات و ولایات. بنده استرحام کردم و گریه کردم که در این مسئله موافقت کنند که مأمورین دولت نسبت به مردم مزاحمت نکنند و بگذارند استکشاف بشود و چون این مقصود بنده تأمین نشد و بنده حقیقت به قدرى معتقد بودم که مجلس در این باب موافقت می‌کند و یک قدمى براى آزادى مردم از فشار مأمورین دولت برداشته می‌شود چون موافقت نکردند بنده با این لایحه از اول تا آخرش مخالف هستم.

نایب رئیس- آقاى رفیع.

رفیع- عرضى ندارم‏

نایب رئیس- آقاى عراقى‏

عراقى- همان طوری که آقاى آقا سید یعقوب فرمودند راست است تمام دقت آقا این است که مردم راحت باشند ولى بنده تصور می‌کنم با این توضیحاتى که آقا‌ی وزیر مالیه دادند و با این ترتیباتى که گفتند که باید به ما اطمینان داشته باشید که قانون راجع به عتیقیات را مى‌آوریم و اگر هم اطمینان به ما ندارید خودتان یک طرح قانونى پیشنهاد بکنید ما موافقعت می‌کنیم با این ترتیب گمان می‌کنم نگرانى آقا با این حرف رفع شده باشد وقتى که قانون را مى‌آوردند و نظامنامه اساسى آن هم باید در اینجا تصویب شود نگرانى آقا نسبت به گرفتارى‌هاى مردم رفع می‌شود. بله راست است ما هم در روزنامه خواندیم که منشى‌الممالک چه کرد و چه طور داغ و درفش کرد ولى چیزى که هست دولت هم مثل ما خوانده و حالا خودش دارد و عده صریح می‌دهد که عنقریب بیاورد. خوب است آقایان موافقت بفرمایند

نایب رئیس- آقاى دشتى.

دشتى- بنده اصولاً با این لایحه مخالف نیستم ولى یک ماده وحشتناک دارد که گمان می‌کنم آقایان به این قسمت توجه نداشتند عرض می‌کنم در ماده دوم نوشته حقوق این شخص سالى دوازده هزار تومان است یعنى سیصد هزار فرانک من تصور نمی‌کنم هیچ معلمى یا هیچ ریس موزه در فرانسه سالى سیصد هزار فرانک حقوق داشته باشد و ‌بنده تصور نمی‌کنم و بالاخره این حقوق خیلى زیاد است انصاف نیست معنى ندارد وزراى شما ماهى هفتصد و پنجاه توان می‌گیرند صلاح نیست که شما ماهى هزار تومان به یک نفر رئیس موزه بدهید. حقیقت این ماده دو وحشتناک است. نمی‌دانم چطور به این ماده دو رأى دادید

نایب رئیس- آقاى دادگر

دادگر- عرض کنم که آقاى آقا سید یعقوب توجه نفرمودند همان طور که قوانین قیمت و قوت دارند و عده هم که در مجلس شوراى ملى داد میشود و در صورت مجلس قید می‌شود قوت دارد. بالاخره و عده دادند که براى ما تمام قوانین متعلق به این کار را می‌آورند و اگر خداى نکرده ما سوء‌ظن داریم باید خودمان به وسیله طرح قانونى نظریه خودمان را تأمین کنیم تنها نظرى که دولت داشت این بود که دو مسئله در یک قانون مخلوط و ممزوج نشود و آن مطلب در جاى خودش باشد و این د‌ر جاى خودش‌ راجع به فرمایش آقاى دشتى که یک جواب اجمالى عرض کنم. آقاى دشتى خوب است یک توجهى به مقدمات این امر داشته باشند که دوازده هزار توان باید این امر دادن خیلى خوب است.

بعضى از نمایندگان- ختم جلسه‏

نایب رئیس- چون یک نفر از عده کم است اگر اجازه بفرمایید جلسه ختم شود

وزیر مالیه- اجازه می‌فرمایید خواستم تقاضا کنم در جلسه آتیه خبر کمیسیون قوانین مالیه راجع به تعرفه گمرکى مطرح شود

 (مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

+++

یادداشت ها
Parameter:292962!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)