کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره اول مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏1
[1396/04/24]

جلسه: 230 مذاکرات روز یکشنبه ششم محرم‌الحرام 1326 دارالشوراى ملى‏  

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏1

جلسه: 230

مذاکرات روز یکشنبه ششم محرم‌الحرام 1326 دارالشوراى ملى‏

خلاصه مذاکرات روز شنبه پنجم را قرائت کردند و در باب باقى مانده وکلا شروع به مذاکرات شد.

آقا میرزا مرتضى قلیخان- اولاً به آقایان اخطار می‌نمایم که چون قرار بود آقاى میرزا سلیمان خان را انتخاب نمایند و الحق شایسته هم هستند زیرا که در حساب لشکرى و کشورى خیلى خوب بودند و آن روز هم چند نفر اسم ایشان را نوشتند ولى امروز در اینجا با ایشان گفتگو شد جواب دادند من در کدام اداره باشم بیشتر می‌توانم به ملت خدمت نمایم البته در اداره لشکرى بهتر می‌توانم خدمت کنم مقصود این است که دیگر از ایشان صرف نظر شده انتخاب نمایند مسئله دیگر این که باید جالب دقت انظار وکلا باشد آن است که ما در میان آقایان وکلا اشخاص محاسب داریم کم لهذا یک نفر محاسب بى‌غرض لازم است انتخاب شود حالا هر کس را که شایسته این مقام است انتخاب نمایند.

اسدالله میرزا- چقدر خوب است مذاکرات مجلس را در انظار مردم اهمیت بدهیم یک روز این حق انتخاب را به شاهزادگان می‌دهند و ایشان هم از الطاف مجلس متشکر شده چهار نفر را معین کرده پیشنهاد مجلس می‌نمایند آن وقت می‌گویند این حق با ایشان نیست خوب بود که از اول این حق را به آنها نمی‌دادند و خود مجلس انتخاب می‌کرد حالا گذشته از آن در میان آن چهار نفر که باید یک نفر را انتخاب کرد شاید یک نفر از آنها جناب شیخ‌الرئیس باشد اگر این حق با آنها هست که نوشته شوند و الّا اسم ایشان را در جزو یکى از آن اشخاص که باید انتخاب کرد نوشته شود.

آقا سید حسن تقى زاده- بنده عرض می‌نمایم که این نوشته هم که از طرف مجلس نوشته شده خلاف قاون بود مجلس باید کسى را انتخاب نماید که معرفت به حال او داشته باشد از این چهار نفر که شاهزادگان انتخاب و پیشنهاد کرده‌اند شاید من هیچکدام آنها را نمی‌شناسم و لازم نیست که مجلس حکماً از شاهزادگان انتخاب نماید شاید از غیر شاهزادگان انتخاب بنماید.

مخبرالملک- آن چهار نفرى که آن روز انتخاب شدند گویا سه نفر آنها قبول نکرده‌اند که یکى آقاى مستوفى‌الممالک و یکى آقاى مؤتمن‌الملک و یکى آقا شیخ محمدحسین باشند بعضی‌ها رأیشان بر این است که شاید دوباره خیال ایشان را منصرف نمایند و عقیده بنده برخلاف این است که نباید از طرف مجلس اصرار شود و هر کس را انتخاب می‌نماید با کمال شرف داخل این مجلس شده مشغول خدمت ملت باشد.

حسن على خان- آن اشخاصى که روز پیش انتخاب شده‌اند جناب مخبرالملک فرموند که استعفا دادند اگر استعفاى آنها قبول است یک دفعه عوض آنها هم انتخاب شوند.

رئیس- خیر تا استعفا از خود آنها نرسد صحیح نیست‏

لسان‌الحکما- خوب است مناط راى را معین نمایید که آیا ثلث کافى است یا خیر و این که اول باید آن یک نفر شاهزاده را انتخاب کرد یا نه.

رئیس- باید همه را یک دفعه انتخاب کرد.

آقا سید حسن تقى زاده- این خلاف نص قانونی است مجلس حق دارد عوض هر کس که استعفا داده یا فوت کرده انتخاب کند پس ما نباید مجبوراً یک نفر از شاهزادگان را انتخاب کنیم همه را باید یک دفعه انتخاب کنیم.

لسان‌الحکما- این که شما میگویید در صورتی است که مجلس حق به آنها نداده باشد.

آقا سید حسن تقى زاده- مجلس هر چه را که تصویب می‌کند آن قانون نیست قانون باید به صحه شاه برسد عیب مجلس ما این است که یک لفظ شورى اضافه دارد و حال آن که در هیچ جا اینطور نیست ما به گمان این که اینجا نشستیم و هر چه مشورت کردیم آن قانون است اینطور نیست قانون آن است که بعد از گذشتن از مجلسین به صحه همایونى موشح شده باشد هر چه را که مجلس هر روز تصویب کند آن قانون نیست.

دکتر ولى الله خان- رأى دادن در پارلمان به اکثریت دو قسمت یکى اکثریت مطلق است یعنى رأى نصف به علاوه یکى و این قاعده را در تمام انجمن‌هاى بلدى و غیره در حین انتخاب معمول می‌دارند و اکثریت مطلق که رأى نصف به علاوه یک رأى باشد قانون تمام پارلمانی‌ها است و یک قسم دیگر اکثریت نسبى است ولى در اینجا که انتخاب وکیل است و خیلى اهمیت دارد زیرا که محل اعتماد و اطمینان عامه باید باشد اکثریت مطلقه را باید مناط قرار داد.

آقا سید حسن تقى زاده- در باب اکثریت آراء اکثریت ثلثى را که معمول داشته‌ایم خلاف قانون است واگر باز نزدیک به قانون باشد همان اکثریت مطلق است که گفتند ولى اینجا باید اکثریت نسبى باشد که براى 15 نفر هم انتخاب شود زیرا که یک نفر از ما شاید ده نفر را بشناسیم ولى نمی‌توانیم به دیگران بشناسانیم.چون وکلاى ولایات درست بصیرت و اطلاع به حالات اهالى طهران ندارند و ما باید در میان اهالى طهران آنها را انتخاب کنیم و کمتر کسى هست که چند نفر را به صفات مقرره وکالت بشناسد و دور نیست که خود وکلاى طهران هم همین حال را داشته باشند که ماها داریم زیرا کمتر کسى را 55 نفر که اکثریت مطلقه است به معاشرت و از روى اطلاع و علم شناخته باشند مگر این که چشم پوشى کرده یا به همان گفه دیگرى عمل نمایند زیرا که عادتاً محال است اکثریت مطلقه در باره یک نفر به عمل آید پس خوب است به همان اکثریت نسبى انتخاب کنند و الّا امکان ندارد که ما 5 نفر را به اکثریت تامه انتخاب کنیم.

حسنعلى خان- ما از پارسال تا حال به دو رأى گرفتار کرده‌ایم یکى به جهت تصویب قانون و آن وقت همان اکثریت مطلق است که گفته شد یکى هم به جهت انتخاب اعضاء کمیسیون‌ها وغیره که باکثریت نسبى است مثلاً ما می‌خواهیم ده نفر را براى کمیسیونى انتخاب نماییم اسامى آنها نوشته می‌شود و بالنسبه انتخاب می‌شوند نمی‌دانم آن روز چه شد که اکثریت ثلثى را قرار دادند حالا هم

+++

که می‌خواهند چند نفر وکیل انتخاب نمایند باید اکثریت بالنسبه باشد.

صدیق حضرت- اگر در اطاق نظام خاطرتان باشد در موقع انتخاب وکیل اعیان و غیره با اکثریت مطلقه شد.

حسنعلى خان- قانون در عالم بسیار است قانونى که ما امروز قانون می‌گوییم آن قانونی است که از مجلس بگذرد آن مطلبى که آقاى صدیق حضرت گفتند مخالف است با این که حالا ما می‌خواهیم در پارسال که انتخاب می‌کردند مردم انتخاب می‌کردند و حالا ما انتخاب می‌کنیم و از جانب تمام ملت هستیم ولى ما نمی‌توانیم این قانون را اجرا کنیم مگر در صورتی که آن قانون را برهم بزنیم و اکثریت نسبى را قانون قرار بدهیم.

آقا سید مهدى- پریروز چهار نفر انتخاب کرده‌ایم اگر به این طور باشد که اکثریت نسبى کافى است که انتخاب شده بودند دیگر چرا برهم زدید.

مخبرالملک- در پارلمان‌هاى ممالک متمدنه معمول است وقتى که می‌خواهند رئیس و نایب رئیس را انتخاب نمایند به اکثریت نامه انتخاب می‌شوند ولى وقتى که اعضاء کمیسیونى انتخاب می‌شوند اکثریت نسبى است و هر دو انتخاب صحیح است ولى معلوم می‌شود که انتخاب ریاست و نایب رئیس اهمیت دارد که به اکثریت مطلقه انتخاب می‌شوند حالا اینجا هم که وکیل انتخاب می‌شود باید اهمیت داد سایرین را نمی‌دانم ولى به نظر بنده خیلى بعید است که چهار پنج نفر انتخاب شود یکى مثلاً به هفتاد رأى و یکى بده رأى.

لسان‌الحکما- این مطلبى را که جناب مخبرالملک گفتند که رئیس و نایب رئیس را در سایر جاها به اکثریت نامه انتخاب می‌کنند و حالا که انتخاب وکیل خیلى اهمیت دارد و باید محل اعتماد عامه باشد به اکثریت مطلقه انتخاب شود.

وکیل‌الرعایا- آنچه در همه جا معمول است که اکثریت مطلقه است و این اکثریت مطلقه معمول به تمام پارلمان‌ها است.

وثوق‌الدوله- صحیح است ولى پریروز در مجلس قرار بر ثلث داده شد و تمام آقایان وکلا هم قبول نمودند هر گاه این تصویب حضرات آقایان وکلا را بنا باشد قانون قرار بدهند و همان طور رفتار نمایند خوب است رأى بگیرند اما به عقیده بنده این است که باید وکیل را به اکثریت تامه انتخاب کنند.

مخبرالملک- بنده عرض می‌کنم که در نظامنامه انتخابات نوشته است که به قرعه و اکثریت نامه یا نسبى باشد پس ما تامه را اختیار می‌کنیم.

آقا سید حسن تقى زاده- آن روز از براى انتخاب هفت نفر ثلث را قرار دادند چهار نفر انتخاب شد حالا براى سه نفر تامه قرار بدهند گمان ندارم ممکن باشد یک نفر هم انتخاب شود آن روز هم خلاف قانون رفتار شده است امروز باید نسبى باشد.

وکیل‌التجار- آنچه باید در این باب مذاکره شود شد و در حقیقت آن روز هم که چهار نفر انتخاب شدند به اکثریت تامه انتخاب شدند.

حسنعلى خان- هر روز نمی‌شود که یک رأى داد آن روز ثلث اراء را قرار دادند امروز هم همانطور باشد.

رئیس- حالا چه می‌گویید باید اکثریت تامه باشد یا ثلث (گفته شد رأى گرفته شود.)

دکتر ولى الله خان- چون فرموده بودید بعضى چیزها نوشته شود نوشته‌ایم و آنجا معلوم می‌شود که اکثریت تامه کدام است و مورد استعمالش در چند جا و اکثریت نسبى کدام و مورد استعمالش چند جاست و امروز هم مثل همان روز سابق خوب است به اکثریت ثلث باشد اما قانون نباشد تا بعدها تمام اسامى در یک ورقه نوشته شود یا هر یک اسم را در یک ورقه بنویسند مقصود این است تمام اینها بعدها واضح خواهد شد پس امروز هم مثل روز سابق رفتار شود.

مخبرالملک- شما قانونى حرف می‌زنید و من سند به شما ارائه داشتم که انتخاب یا به اکثریت تامه است یا به اکثریت نسبى حالا مجلس کدام یک را اختیار می‌نماید (جمعى به اکثریت تامه و بعضى به اکثریت نسبى قایل شدند).

دکتر ولى الله خان- در انتخاب وکلا باید به اکثریت تامه باشد یعنى حدى را معین کنند که به آن حد برسد و اگر دو نفر مساوى درآمد آن وقت باید در آنجا در پاره نسبى رأى داد پس دیگر براى چه رأى می‌گیرید.

آقا میرزا مرتضى قلیخان- در نظامنامه نوشته است که یا باید تامه باشد یا نسبى در این صورت مجلس مختار است هر یک را بخواهد اختیار کند.

مخبرالملک- در نظامنامه نوشته است یا تامه یا نسبى مقصود این است که اگر اکثریت تامه شد خیلى خوب و الّا دفعه ثانى نسبى است نه این که در اول نسبى باشد.

وثوق‌الدوله- پس معلوم شد این دفعه اکثریت نسبى در حق آن اشخاصى که آن دفعه اکثریت نسبى داشتند معتبر است و الّا آنهایی که در آن دفعه اکثریت نداشتند باید به اکثریت تامه باشد.

رئیس- حضرت والا وزیر جنگ و وزیر عدلیه احضار شده بودند که در باب قتله فریدون توضیح بدهند.

آقا سید حسن تقى زاده- این مسئله انتخاب تمام شود آن وقت توضیحات خود را بدهند.

حسنعلى خان- در تمام پارلمانها قرار است که وزراء عظام در پارلمان مى‌نشینند و نطق وکلا را گوش می‌دهند منافات ندارد یک ساعت اینجا تشریف داشته باشند.

وزیر عدلیه- بنده جماعتى را خبر کرده‌ام که در تنظیمات داخله عدلیه صحبت کنیم و مسبوق نبودم که مجلس مرا خواهد خواست با تلفن احضار کردند به کمیسیون سرحدى بعد معلوم شد که وزیر جنگ را به جهت توضیحات قتله فریدون خواسته‌اند چون ایشان نمی‌توانستند بعضى توضیحات را بدهند بنده هم ماندم که آنچه اطلاع دارم توضیح دهم ولى چیزی که مفید باشد نیست و بعضى از مطالب است که نمی‌توانم بگویم و همین قدر عرض می‌کنم اشخاصى که متهم بودند آنها را گرفته‌اند و در عدلیه محبوسند و مشغول استنطاق هستند انشاءالله تا روز پانزدهم نتیجه به دست می‌آید.

وزیر جنگ- بلى آنها دستگیر شده و مشغول استنطاق هستند و نزدیک به نتیجه است.

وزیر امور خارجه- در باره بعضى اشخاص که در کار هستند و زحمت کشیده‌اند و در کمیسیون مالیه از مواجب آنها کسر شده خوب است طورى مقرر شود که بتوانند مشغول کار باشند.

آقامیرزامرتضى قلیخان- در باب چند نفر از اجزاء وزارت خارجه که در کمیسیون مالیه مواجبشان کسر شده یا این که مواجب ندارند وزیر امور خارجه کراراً به کمیسیون مالیه نوشته‌اند و تصویب کرده‌اند که داخل در کار هستند و استحقاق هم دارند حالا مجلس چه رأى می‌دهد.

آقا سید حسن تقى زاده- بر فرض اقامه دلیلى بر استحقاق چند نفر نمی‌شود نتیجه گرفت که بودجه مملکت را که در مجلس تصویب کرده و رأى گرفته‌اند به هم زد و در حق چند نفر رعایت شود و تا حال هم چندین مرتبه تأکید شده که جناب وزیر امور خارجه بودجه سال نو خود را بدهند حال بخواهند به جهت اشخاص تازه مواجب برقرار نمایند با این ترتیب مملکت ما غیر ممکن است همان بودجه را بفرستند با مختصر تعدیلى البته تصویب خواهد شد.

وزیر امور خارجه- این مسئله صحیح است و بودجه نوشته شده و همین روزها به مجلس خواهد آمد این مسئله که اظهار شد در باب حقوق چند نفرى است که خیلى زحمت می‌کشند و از حقوق امساله آنها کمتر شده است.

حسنعلى خان- ما امروز نمی‌توانیم بگوییم که ادارات ما به طور صحیح منظم شده است باید تمام وزارتخانه‌ها و ادارات ما منظم شود و هر یک بودجه خود را به طور صحیح به مجلس بفرستند که صحیح شود چند روز قبل اجزاء وزارت داخله براى حقوق تعطیل کرده بودند حالا اگر در حق چند نفرى رعایت شود اسباب اشکال خواهد شد امروزه وزارت داخله که پول نقد دارد و اجزاء می‌گیرند همان وزرات خارجه است باید همین را مغتنم بدانند و هر چه زودتر بودجه سال آتیه را نوشته بدهند بهتر است و این دو ماه را هم به هر طورى هست آنها را ساکت نمایند.

وزیر امور خارجه- صحیح است بودجه تمام است و به مجلس می‌آید این که مسامحه شده براى آن است که بودجه هر ساله تغییر نکند آنچه که لازم مدافعه و ملاحظه است در مواجب و مقررى بشود که یک دفعه به مجلس بیاید اما این که گفته شد وزارت خارجه پول تذکره دارد امسال به واسطه این انقلاب و مسدود بودن سرحد مسافرین کمتر بودند و خیلى کسر کرده است هنوز اغلبى از اجزاء وزارت خارجه قسط اول و بعضى قسط دوم را گرفته‌اند اغلب این دو قسط هیچکدام را نگرفته‌اند سفراء و قونسول‌ها و مأمورین ما همه طلبکارند مواجب پارسال و امسال را نگرفته‌اند مگر عده که در داخله بوده‌اند بعضى مال پارسال و بعضى مال امسال را گرفته‌اند ولى اغلب از یکسال و یکسال و نیم و دو سال طلبکارند و بعضی‌ها هم خیلى استحقاق دارند.

مخبرالملک- اگر چه جناب وزیر امور

+++

خارجه خوب مسبوق هستند چون صحبت از نوشتن بودجه شد تذکاراً عرض می‌کنم بودجه را که می‌نویسند حقوق را در مقابل شغل منظور دارند زیرا که اشخاص ممکن است تغییر و تبدیل کنند آن وقت باز اسباب گرفتارى خواهد شد. (در این موقع در باب انتخاب 5 نفر باقى مانده وکلا که حق انتخاب آنها بامجلس بود اخذ رأى شد اشخاص ذیل انتخاب شدند.)

شاهزاده امان الله میرزا 55

مجیدالملک 50

آقاى معاضدالسلطنه 45

آقاى حسینقلى خان نواب 33

(و در باب یک نفر باقى مانده اظهار شد که همین امروز انتخاب شود.)

نایب رئیس- عجله نباید کرد باشد براى روز دیگر.

حاج محمداسمعیل آقا- عجله نباید کرد شاید بعضى از این اشخاص هم که انتخاب شده‌اند استعفا دادند آن وقت یک مرتبه انتخاب شوند.

مخبرالملک- اذهان همه وکلا محترم مسبوق باشد و تحقیق کنند که یک نفر وکیل در عوض وکیل کرمانشاه که فوت کرده از اهل همانجا خواه اینجا پیدا شود یا در کرمانشاه باشد باید انتخاب شود همین طور یک نفر در عوض وکیل بجنورد خوب است دقت تامه نمایند که اشخاص صحیح انتخاب شوند.

نایب رئیس- اطلاعاً می‌گویم مجلس از فردا تا روز شنبه تعطیل است. (مجلس ختم شد.)

+++

یادداشت ها
Parameter:291761!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)