کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2
[1396/04/27]

جلسه: 221 صورت مشروح روز پنجشنبه فى شهر ربیع¬الاولى 1329  

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2

 

 

جلسه: 221

صورت مشروح روز پنجشنبه فى شهر ربیع­الاولى 1329

 

مجلس دو ساعت قبل از غروب به ریاست آقاى میرزا مرتضى قلى خان نایب رئیس تشکیل گردید.

صورت مجلس روز سه شنبه را آقاى معاضد‌الملک قرائت نمود.

نایب رئیس- در صورت مجلس ملاحظه‌اى که نیست؟

اظهارى نشد نایب رئیس صورت مجلس را امضاء نمود.

نایب رئیس- چنان چه در صورت مجلس ذکر شد دستور امروز اول تعیین رئیس است و باید خاطر نمایندگان متوجه این مطلب باشد که مقام ریاست مجلس مناسب و شایسته است که از اکثریت آراء در انتخاب آن تجاوز شده اتفاق آراء حاصل بشود به این جهت با احزاب مذاکره شده است و احزاب هم با هم دیگر مذاکره کرده‌اند کاندیدهایى از طرف آن ها معین شده است و خود آن ها هم اظهار خواهند کرد و امیدوارم این نوع انتخابى که واقع مى‌شود براى مقام ریاست خیلى شایسته باشد و همان طورى که شایسته است بتواند اداء وظیفه خودش را بنماید.

سلیمان میرزا- بنده چنان که در انتخاب گذشته در باب انتخاب رئیس عرض کردم باز هم عرض مى‌کنم بعضى از مقامات در مملکت پیدا مى‌شود که آن مقامات وظیفه‌اش بى طرفى و مساوات است نسبت به تمام احزاب نه این که آن اشخاصى که داراى آن مقامات مى‌شوند نظرات سیاسى نداشته باشند بلکه هر نظر سیاسى را که داشته باشند و در هر مسلکى که باشند چون به آن مقام نشسته‌اند وظیفه آن مقام اقتضاء مى‌کند که او نظرات سیاسى خود را کنار بگذارد و همه احزاب را به یک نظر نگاه بکند اعم از این که آن نظرات و ملاحظاتى که احزاب دارند موافقت بکند با نظرات سیاسى شخصى او یا موافقت نکند چنان که نظیر این مسئله هم دیده شده است مثل این که در پارلمان انگلیس که اکثریت با لیبرال‌ ها است و رئیس مجلس از حزب اقل است و یا آن که از حزب اقل است وظیفه خودش را کاملًا رعایت مى‌کند یعنى نسبت به تمام احزاب بى طرف است و در این جا هم عقیده حزب دموکرات این است  که مقام ریاست و مقام نیابت سلطنت چنان چه گفته شده است مقامش مطلق و مقام بى طرفى نسبت به تمام احزاب و عموم است بنابراین بنده از طرف فرقه دموکرات چنان که در دهه گذشته هم پیشنهاد کرده بودم در این مرتبه هم براى انتخاب رئیس آقاى مؤتمن‌الملک را کاندیدا مى‌کنم و اگر نظر اکثریت هم با این کاندیدا موافق باشد و تصویب بکند امیدوارم که امروز یک رئیسى بتوانیم به اتفاق آراء انتخاب کنیم و آن رئیس هم از این به بعد چون به اتفاق آراء انتخاب شده است بتواند کاملًا به وظایف مقام خودش رفتار بکند و نسبت بى طرفى را که از وظایف این مقام است به طورى که باید ملاحظه بکنند و دیگر جماعتى نگویند که این از اقلیت انتخاب شد لابد در بعضى جاها ملاحظه اقلیت را مى‌کنند و اقلیت هم نگویند که چون از اکثریت انتخاب شده ملاحظه اقلیت را نخواهد کرد وقتى که به اتفاق انتخاب بشود دیگر این اشکالات برداشته مى‌شود حالا بسته است به نظر اکثریت مجلس که اگر ا‌یشان هم قبول کردند به اتفاق انتخاب خواهد شد.

معزز‌الملک- چنان که همه مى‌دانید ریاست مجلس بر حسب طبیعت و وظایف خودش یک مقامى است که همان طور که گفته شد اگر در انتخاب آن نمایندگان اتفاق بکنند و اتفاق آراء حاصل بشود موجب حصول خیلى خیلى اثر و در واقع اسباب تسهیل جریان امور که از اول تکالیف مقام ریاست مجلس است خواهد شد بنابراین هیئت ائتلافیه مجلس شورا به واسطه همین نظرى که عرض کردم و دیگر نمى خواهم شرح بدهم در این موقع که محتاج به انتخاب رئیس شدند و در خارج هم این مطلب را با حزب محترم دموکرات مطرح مذاکره قرار دادند متفق الرأى شدند و همان طور که شاهزاده سلیمان میرزا به نام فرقه دموکرات کاندیداى خودشان را بیان کردند بنده هم از هیئت مؤتلفه و فرقه خودم عرض مى‌کنم که کاندیداى ما هم آقاى مؤتمن‌الملک است و ما هم درباره ایشان رأى خواهیم داد و امیدوارم با این اظهاراتى که شده است در این مورد اتفاق آراء حاصل شود.

آقا شیخ اسماعیل- چون که بى طرف ها هم آقاى مؤتمن‌الملک را از خودشان مى‌دانند تشکر مى‌کنند از هر دو طرف که بى طرفى ایشان را تصدیق کرده‌اند.

نایب رئیس- حالا شروع مى‌کنیم به انتخاب یک نفر رئیس.

اوراق رأى توزیع و اخذ شده آقاى حاج میرزا رضا خان به قرعه آقایان حاج آقا- آدینه محمد خان- نیر‌السلطان را براى استخراج آراء تعیین نموده استخراج نمودند.

معاضد‌الملک- عده حضار (79) آقاى مؤتمن‌الملک با (78) رأى آقاى ذکاء‌الملک با یک رأى.

نایب رئیس- آقاى مؤتمن‌الملک تقریباً بالاتفاق به ریاست مجلس مقدس شوراى ملى معین شدند (گفتند مبارک است).

وحید‌الملک- راجع به همین موضوع عرض داشتم اجازه مى‌فرمایید.

نایب رئیس- بفرمایید.

وحید‌الملک- آقایانى که از طرف اقلیت و اکثریت کاندیداى خودشان را پیشنهاد کردند یک شرحى از بى طرفیت مقام ریاست بیان کردند و بنده مى‌خواستم در این اظهار بشاشت خودم یک دو کلمه هم از مقام ریاست عرض کنم شنیده مى‌شود که بعضى از آقایان مى‌گویند که رئیس باید فقط نظم مجلس را حفظ کند در این هیچ شکى نیست که نظم مجلس همیشه بر عهده رئیس است لکن آقایان مى‌دانند که این هیئت محترم قانون گذار مملکت است و قوانینى که در این جا گذاشته مى‌شود و از این مجلس مى گذرد باید در اقصى بلاد ایران اجرا بشود و ما تا خومان قانونى

+++

 نشویم و رعایت تمام نکات و دقایق قانون و نظامات آن را ملاحظه نکنیم آن طورى که باید و ما مى‌خواهیم شاید قوانین مان نفوذ پیدا نکند بنده عرض مى‌کنم اول چیزى که بر تمام ما فرض است اطاعت تمام مواد و نکات قانونی است و هر شخص شاخص رئیس است که تمام مواد نظامنامه را آن طورى که باید و شاید به موقع اجراء و ملاحظه بگذارد پس اگر چه این کار در ظاهر شاید یک کار خیلى کوچک به نظر بیاید ولى در واقع که ملاحظه بکنیم مى‌‌بینیم که یک کادر خیلى بزرگ و مهمى است است به جهت این که کسى که بنشیند به کرسى ریاست و کار به این بزرگى را اداره بکند تمام نکات قانونى و مواد نظامنامه باید ملاحظه کند تا این که آن طورى که لازم است تا آن که بتواند از ساعات و اوقات مجلس استفاده نمایند پس این مقام یک مقامیست که علاوه بر شخص به شخص شاخص رئیس مى‌دهد یک اهمیت فوق‌‌العاده را دارا است و بنده امروز اولًا اظهار بشاشت مى‌کنم از این انتخابى که امروز واقع شد که ما فى‌الحقیقه امروز داراى یک رئیس شویم مثل آقاى مؤتمن‌الملک با آن بى طرفیت شخصى که در شخص ایشان است امیدوارم که رعایت تمام مواد قانونى و نظام نامه مجلس شوراى ملى خواهد شد و دیگر این که از این اتفاقى که امروز حاصل شد یک نوع بشارت و امیدوارى مى‌توان از براى آتیه حاصل نمود واین یک نوع چشم زخمى است به بدبین‌ها و نقادین خارجى که اگر ما اختلافى دارى اختلافات مسلسکى است و اختلافات شخصى انشاء‌الله نیست به واسطه این که کلیه نظرات سیاسى در هر امرى از امور فرق دارد براى همین اختلاف نظریات سیاسى مسلک فرق مى‌کند و اختلافات مسلک‌ها پیدا مى‌شود به هیچ وجه نظریات شخصى نباید بشود و این که ما امروز تماماً اتفاق کردیم از براى انتخاب یک نفر رئیس براى ریاست یک مقم محترمى چنان چه عرض کردم امیدوارم که بعد از این در کلیه کارهاى مملکتى همین طور اتفاق بکنیم و تمام نظریات مان در امور سیاسى عالى باشد تا این که به این وسیله تمام امور مملکت خودمان را به طورى که شاید و باید در شاه راه ترقى و سعادت پنداریم.

‌(عموماً تحسین کردند).

نایب رئیس- حالا شروع مى‌کنیم به شور در راپورت کمیسیون معارف و بودجه راجع به روزنامه رسمى.

ارباب کیخسرو- چون رئیس معین شد باید تکلیف شان معین بشود یعنى باید به ایشان اطلاع داد که اگر قبول مى‌کنند بیایند به جاى خودشان بنشینند آن وقت شروع به مذاکرات شود.

نایب رئیس- اطلاع داده مى‌شود.

در این موقع راپورت کمیسیون معارف و کمیسیون بودجه به شرحى که ذیلًا مرقوم مى‌شود قرائت گردید به تاریخ سه شنبه 21 صفر 1329 نمره 13 از کمیسیون معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه در جلسه روز پنج شنبه 16 صفر با حضور آقاى وزیر علوم در خصوص ترتیب اداره و مخارج روزنامه رسمى که از وزارت داخله به مجلس تقدیم و به کمیسیون معارف ارجاع شده بود مذاکرات لازمه نموده نتیجه را این طور اظهار مى‌دارد کمیسیون معارف وظیفه خود را در موقع انشاء قانون روزنامه رسمى به جا آورده و دیگر رأى نمى‌تواند بدهد فقط نظرى که اظهار مى‌کنند این است  که روزنامه رسمى باید در وزارت داخله به توسط اشخاصى که جزء مستخدمین دولت محسوب مى‌باشند اداره شود و مقاطعه دادن اشخاص متفرقه از مدیران جرائد و غیر هم تصویب نمى‌کنند مخارج روزنامه رسمى را باید دولت بدهد و اگر از فروش آن هم چیزى عاید شود جزء عایدات دولت محسوب گردد به تاریخ 22 صفر 1329 نمره 28 از کمیسیون بودجه به مجلس مقدس کمیسیون بودجه روز چهار شنبه 23 صفر دو ساعت و نیم به ظهر مانده در تحت ریاست آقاى آقا میرزا مرتضى قلى خان تشکیل لایحه وزارت داخله راجع به روزنامه رسمى قرائت عقیده کمیسیون بودجه مطابق است با راپورت کمیسیون معارف در این که روزنامه رسمى باید اداره شود در خصوص مصارف آن پس از مذاکرات لازمه با کثریت آراء به ترتیب ذل مبلغ چهار صد و سى و چهار تومان تصویب مى‌نماید ماهیانه در مدت شش ماه اعتبار به وزارت داخله داده شود تا پس از این که کاملًا وزارت داخله از ترتیبات اداره آن اطلاع حاصل نمود بعد از مدت شش ماه پیشنهاد جدیدى به مجلس خواهند نمود طبع روزنامه در مطیعه شاهنشاهى و اجرت پست آن مجانى خواهد بود.

مدیر که سمتى هم داشته باشد 100 تومان دایره مراسلات 2 نفر 30 تومان مخبر یک نفر 30 تومان موزع 2 نفر 18 تومان مصحح 2 نفر 30 تومان پیشخدمت و مطالبات وصول کن 2 نفر 20 تومان منشى یک نفر 30 تومان کاغذ 60 بند از قرار هزار نمره طبع فى بندى 26 قران 156 قران دفتر دار نفر 20 تومان جمع کل 434 تومان.

صورت لایحه وزیر- قیمت کاغذ یک ماهه 108 بند فى 27 قران 2916 قران دبیر 557 قران مخبر 2 نفر 300 قران مصحح 2 نفر 300 قران مدیر کل 1000 قران منشى نفر 300 قران دفتر دار نفر 200 قران دایره مراسلات 3 نفر 300 قران موزع 4 نفر 280 قران پیشخدمت و مأمور مطالبات 3 نر 310 قران جمع کل 6356 قران چون بر حسب تصویب مجلس مقدس شوراى ملى شیدالله ارکانه اداره روزنامه دولت علیه باید در تحت نظارت وزارت داخله تشکیل و دایر گردد على هذا وزارت داخله در باب مصارف تشکیل و ترتیب اداره آن دقت و امعان نظر تحقیقى نموده با جرح و تعدیل لازم مخارج ماهیانه آن را مطابق صورت فوق برآورد و تصدیق مى‌نماید و عقیده وزارت داخله این است که عجاله مبلغ هشتصد و سى و پنج تومان و شش قران به موجب تصیل فوق تا مدت شش ماه از وزارت جلیله مالیه به توسط وزارت داخله با اداره مزبوره برداشته شود و فعلًا ترتیب این روزنامه رسمى جریان پیدا کند تا پس از شش ماه هم ترتیب دیگرى که اقتضاء کرد در این باب داده خواهد شد در عرض این مدت هم وزارت داخله پس از سه ماه یک نظر و تحقیق احتمالى در جریان این اداره خواهد کرد و پس از شش ماه یک رسیدگى کلى از ترتیبات خرج و دخل آن به عمل خواهد آورد و آن وقت به هر طورى که مقتضى باشد اساس صحیحى براى تکمیل جریان آن وضع خواهد نمود که این مقصود به خوبى پیشرفت نماید این فقره را هم ذیلًا توضیح مى‌نماید که طبع این روزنامه در طبعه دولتى مجانى خواهد شد و اجرت پستى آن هم مجانى خواهد بود و محل اداره روزنامه و لوازم تحریر و غیره را هم وزارت ترتیب خواهد داد.

نایب رئیس- سابقاً مجلس در ایجاد روزنامه رسمى رأى داده حالا باید در این مبلغ بودجه مذاکره کرده رأى بدهند.

ارباب کیخسرو- چون رئیس انتخاب شد باید تکلیف رئیس معلوم شود که اگر قبول مى‌کنند به جاى خودشان بنشینند و به کار خودشان شروع کنند.

رئیس- اطلاع مى‌دهم.

افتخار‌الواعظین- بنده عرضم این است که مجلس شوراى ملى براى تأسیس روزنامه رسمى رأى داده است چنان چه فرمودید ولى چون تأسیس روزنامه رسمى از ادارات رسمى وزارت داخله خواهد بود بنده گمان مى‌کنم که اگر آقایان هم موافق باشند این مذاکراتش باشد تا وقتى که وزراء معرفى شدند وزارت داخله هم نظریات خودش را بگوید شاید وزارت داخله در این باب نظریات داشته باشد و حالا چون معرفى نشده‌اند شاید نتواند رأى خودشان را اظهار بکنند. صحیح است مجلس رأى داده است که یک روزنامه رسمى در مملکت باید دایر باشد ولى سایر جزئیاتش بسته به نظر وزیر داخله است و بنده نظر به اطلاعاتى که دارم این که امروز کابینه موفق نشده اند به جهت این بود که ریاست مجلس نشده بود و روز سه شنبه محققاً معرفى خواهند شد پس تقاضا مى‌کنم شور در این لایحه را بگذارید وزراء که معرفى شدند آن وقت مطرح شود.

سلیمان میرزا- گرچه آقاى افتخار‌الواعظین نظریات خودشان را فرمودند لکن بنده عرض مى‌کنم نظریاتى که در این جا هست نظریات بودجه است وزیر داخله آتیه هم اگر بخواهند یک توسعه در این اداره بدهند مى‌توانند یک اعتبار دیگرى بخواهند هیچ مانعى ندارد که امروز در این مسئله رأى بدهیم هیچ شبهه نیست که اگر چه مجلس شوراى ملى تصویب کرده است لزوم روزنامه رسمى را لکن این قانون اجرا نخواهد شد دیگر این که مجلس یک رأیى بدهد در این بودجه که خواسته است و امروز اگر به این رأى بدهیم مسلم است دست آن وزیر را نبسته‌ایم ممکن است که اگر اصلاحى لازم بداند مثل خیلى چیزها که اصلاح لازم دارد باز پیشنهاد خواهد کرد و موافق این مذاکره باز رأى داده خواهد شد.

حاج آقا- امروز در این راپورتى که از کمیسیون بودجه آمده به نظرم خیلى از ترتیب راپورت بودجه دور است به جهت این که یک قانونى از مجلس گذشت در چهار ماه قبل و تمام حسیات آن هم معلوم شده بود و فوریت آن هم تقاضا شده بود و همه حس کرده بودیم و تصویب شد که این اداره در تحت مراقبت خود وزارت داخله باید تأسیس شود یکى

+++

 از ادارات او باشد و حال این که ابد اقدام در تأسیس آن نکردند در صورتى که این یکى از اداراتى بود که باید در تحت نظارت وزارت داخله تأسیس بشود و مخارج و بودجه این اداره هم مثل بودجه سایر اداراتش پیشنهاد مجلس بشود حالا در خصوص این اداره بعد از 4 ماه یک پیشنهادى شده است و در این جا کمیسیون بودجه هم یک مبلغى تصویب کرده‌اند که به وزارت داخله اعتبار داده شود و دیگر تا شش ماه این را نفهمیدم خوب بود که خود وزارت داخله این را تأسیس مى‌کرد آن وقت مى‌دانست که چه قدر مخارج دارد آن وقت همان طورى که باید بودجه سایر ادارات را بدهد بودجه این را هم داده بود و در جزء آن ها مى‌گذاشت ثانیاً این که کمیسیون بودجه چه طور شده است که از براى شش ماهه معین کرده است خوب بود ملاحظه مى‌کرد ترتیب و مخارج این اداره را و دقت مى‌کرد و جزء بودجه سال گذشته یا آینده که مى‌آمد به مجلس این را قرار مى‌داد ولى علت این که شش ماهه شده است این را نفهمیدم که بودجه شش ماهه چه معنى دارد خوب بود مخبر محترم کمیسیون بودجه این را توضیح مى‌فرمودند که علت این چه بوده است.

سلیمان میرزا- از این که خوب بود وزارت داخله این اداره را ترتیب و تأسیس مى‌کرد و بودجه آن را تقدیم مى‌کرد این اعتراض به کمیسیون بودجه نیست ولى ظاهراً باید به کمیسیون بودجه و مجلس اولًا اعتبار مالیه‌اش را بدهد تا این که او بتواند تأسیس بنماید قبل از آن که نمى‌داند مجلس مالیه او را تصویب مى‌کند یا نمى‌کند او چه طور یک اداره را تصویب مى‌کند اما این که فرمودید کمیسیون بودجه چرا این را تا شش ماه تصویب کرده است و یک ماهه تصویب نکرده است اگر لایحه وزارت داخله را حاج آقا ملاحظه مى‌کردند رفع این اشکال از ایشان مى شد که چیزى که هنوز حمل به آن نشده است نواقص و جزئیات آن را نمى‌توان پیش بینى کرد و اگر نواقصى داشته باشد البته وزیر داخله پیشنهاد مى‌تواند بکند این که شش ماهه قرار دادیم به جهت این که این مدت را کافى دانستیم براى این که وزارت داخله درست از کیفیت آن مستحضر شده مى‌تواند ترتیب و مخارج تحقیقى آن را پیشنهاد کند اگر دیه این مبلغ کم است و باید وسعت بدهد البته پیشنهاد مجلس مى‌کند و کمیسیون بودجه به هیچ وجه از وظیفه خودش خارج نشده است و دلیلش با خودش است که مى‌فرمایند فوریت آن تقاضا شده است از یک طرف مى‌فرمایند فوریت آن تقاضا شده از طرف دیگر مى‌خواهید که بودجه آن در ضمن بودجه سنه آتیه بیاید در صورتى که معلوم نیست که بودجه امسال و سال گذشته را به این زودى به مجلس بیاورند و بگذرد حالا بسته است به نظر اکثریت مجلس مى‌خواهند تصویب کنند مى‌خواهند رد کنند.

حاج شیخ اسدالله- بنده عقیده‌ام این است که این مذاکراتى که مى‌شود راجع به این نیست به جهت این که یک اعتبارى وزارت داخله خواسته است و اصل روزنامه را هم ما تصویب کرده‌ایم که دائر بشود این امتیاز معنیش این است که در این مدت مى‌سنجند مخارج این روزنامه را اگر خرج و دخل وافى شد که بسیار خوب و اگر کسر آمد که آن وقت باز از مجلس اعتبار مى‌خواهند و اگر دخل و خرج او کافى شد بدیهى است دیگر وزارت داخله این را نمى‌کرد و فقط چیزى که بتوانند در این جا مذاکره کنند در باب حقوق اجرائی است که در این جا نوشته شده است اگر در این باب مذاکره هست بفرمایند والّا رأى بگیرید که این مطلب به زودى بگذرد.

نایب رئیس- با ورقه رأى گرفته مى‌شود 434 تومان تا شش ماه اعتبار به وزارت داخله داده شود براى اداره کردن روزنامه رسمى هر کس تصویب مى‌کند ورقه سفید خواهد انداخت و هر کس رد مى‌کند ورقه آبى خواهد انداخت (رأى گرفته شد و نتیجه اخذ آراء را آقاى معاضد‌الملک موافق صورت ذیل اعلام نمود).

معاضد‌الملک- عده حضار 75 ورقه سفید 65 ورقه آبى یک امتناع 9 رد کننده سردار اسعد.

تصویب کنندگان: آقا سید محمد رضا- وحید‌الملک- آقا میرزا ابراهیم قمى- دکتر حیدر میرزا- لسان‌الحکماء- حسنعلى خان- مستشار‌الدوله- آقا میرزا محمد صادق- میرزا مرتضى قلى خان- آقا شیخ على شیرازى- ابوالقاسم میرزا- رکن‌الممالک- افتخار‌الواعظین- على زاده- سلیمان میرزا- حاجى عز‌الممالک- اسدالله خان- ممتاز‌الدوله- آقا محمد بروجردى- معاضد‌الملک- ضیاء‌الممالک- محمد هاشم میرزا- حاج آقا- مشیر‌الدوله- حاج سید ابراهیم مدرسى- منتصر‌السلطان- حاج معین‌الرعایا- متین‌السلطنه- معزز‌الملک- آقا عبدالحسین بروجردى- مشیر حضور- دکتر على خان- حاجى میرزا رضا خان- آقا سید حسن مدرس- صدر‌العلماء- فهیم‌الملک- ارباب کیخسرو- دهخدا- آقا شیخ رضا- حاج شیخ على- آقا شیخ ابراهیم- آقا شیخ محمد هشترودى- آقا میرزا ابراهیم خان- حاج شیخ‌الرئیس- شیبانى- حاج سید نصرالله- ذکاء‌الملک- آدینه محمد خان- حاج امام جمعه- معتمد‌التجار- کاشف- معاضد‌الملک- حاج محمد کریم خان- انتظام‌الحکماء- دکتر حاج رضا خان- حاج مصدق‌الممالک- دکتر امیر خان- آقا میرزا احمد بهجت- میرزا داود خان- آقا سید جلیل- آقا سید حسن کزازى- آقا سید حسین اردبیلى- حاج وکیل‌الرعایا.

نایب رئیس- ده دقیقه تنفس است (بعد از تنفس مجدداً جلسه تشکیل شد).

نایب رئیس- چون تنفس یک قدرى طول کشید به جهت این بود که تلفن کرده بودم که آقاى مؤتمن‌الملک تشریف بیاورند سوار شده بودند و جاى دیگر تشریف برده‌اند حالا شروع به مذاکره مى‌کنیم.

دکتر على خان- این جا یک مطلب مهمى بود در باب روزنامه رسمى که به راپورت کمیسیون بودجه رأى داده شد چون آن مطلب را کمیسیون معارف خیلى اهمیت مى‌دهد لهذا بنده عرض مى‌کنم این جا چنان چه ملاحظه فرموده بودید در راپورت کمیسیون معارف یک نظرى بوده است و آن این بوده است که روزنامه رسمى یکى از ادارات دولتى باشد و به هیچ وجه به طور مقاطعه داده نشود به جهت این که از طرف وزارت علوم آن لایحه به کمیسیون معارف فرستاده شده بود بعضى مراسلات هم به کمیسیون معارف رجوع شده بود و بعضى اظهار کرده بودند از مدیران جراید و غیره که به طور مقاطعه قبول کنند تقریباً به همین طورى که کمیسیون تصویب کرده است و همان طور که این جا اظهار شد این است که باید خود دولت بدون این که به کسى مقاطعه بدهد این را اداره کند یعنى خودش روزنامه رسمى را دایر نماید یک مذاکره هم شد در خصوص آن که شش ماهه چرا خواسته شده است براى این که دخل و خرجش معین شود که اگر کسر و کمى‌دارد بعد تعیین کند در صورتى که این طور نیست باید این را در نظر داشت که روزنامه رسمى مثل سایر ادارات دولتى است و در آن به هیچ وجه ملاحظه دخلى را نمى‌توان کرد این یک خرج اداری است و باید آن خرج را درست بکنند و این روزنامه رسمى حتماً باید وضع و اداره شود اعم از این که عایدى داشته باشد براى دولت یا نداشته باشد و نمایندگان محترم ما هیچ نباید از این راه منتظر فائده باشند و این را باید در نظر داشته باشند که این خرجى است که تصویب کرده‌اند و چه عایدى داشته باشد چه نداشته باشد این خرجی است و خواهد شد.

نایب رئیس- در مطلب اول که مذاکره گردید گویا در ضمن آن رأى به این مطلب هم رأى گرفته شده است به جهت این که کمیسیون بودجه این اعتبار را تصویب کرده است پیشنهاد وزارت معارف در تحت آن نظر این مبلغ را معین کرده است و آن رأى که گرفته شد براى مهمان مبلغ گرفته شده است.

(در این موقع راپورت کمیسیون عرایض به مضمون ذیل قرائت گردید).

چون آقاى بهجت‌العلماء از مخبرى کمیسیون به عرایض استعفا داده بود لهذا به ا‌کثریت آراء ادیب‌التجار به مخبرى کمیسیون منتخب شدند. (ادیب‌التجار)

 (ایضاً راپورت کمیسیون مزبور به مضمون ذیل قرائت شد).

کمیسیون عرایض روز چهارشنبه ششم ربیع الاولى در تحت ریاست آقاى حاج شیخ‌الرئیس با حضور آقاى آقا شیخ على شیرازى و نیرالسلطان و شیبانى و ادیب‌التجار منعقد و تا دو ساعت به غروب مشغول وظایف مقرره بوده ضمناً عرایض مفصل عدیده تلگرافى از تبریز و اصفهان و کرمان و همدان و رشت و قزوین و سایر جاها از انجمن هاى ایالتى و ولایتى و علماء و تجار و سایر طبقات در خصوص قضایاى فجیعه قتل مرحوم صنیع‌الدوله و صدمات وارده به آقاى معتمد ماقان حکمران اصفهان و قتل عبدالرحیم خان عموزاده ایشان رسیده و در بعضى از نقاط اهالى در صدد تعطیل بوده‌اند علماء و انجمن‌ها مانع گشته‌اند استدعاى بذل توجه مخصوص در مجازات مرتکبین و قلع ماده آدم کشى را که موجبات تزلزل مملکت را فراهم نمایند نموده‌اند به هیئت مجریه ارجاع داده شد. (مخبر ادیب‌التجار).

(ایضاً راپورت کمیسیون عرایض و مرخصى به مضمون ذیل قرائت گردید.)

+++

 کمیسیون عرایض دو فقره استدعاى مرخصى از آقاى نجات 25 روزه براى اصلاح مزاج و از آقاى میرزا یانس یک ماهه براى کار شخصى به عزم فرنگ قرائت ضمناً آقاى میرزا یانس مدد معاش یک ماهه ایام غیبت را به قید در عریضه خود صرف نظر نموده‌اند بعد از مذاکره به واسطه کار زیاد و کمى عده وکلاء کمیسیون مرخصى هیچ یک را تصویب ننمود بسته براى مجلس است (ادیب‌التجار).

نایب رئیس- در این باب چون باید در مرخصى این دو نفر رأى گرفته شود اگر حرفى است بفرمایید.

آقا میرزا محمد نجات- بنده استرداد مى‌کنم اجازه مرخصى خود را.

نایب رئیس- آقاى نجات استرداد کردند مرخصى خودشان را فقط منحصر است به آقاى میرزا یانس که تقاضاى مرخصى یک ماهه نموده است و حقوق یک ماهه‌اش را هم تقدیم کرده است کسانى که با راپورت کمیسیون که عدم مرخصى ایشان را تصویب نموده موافقند قیام نمایند (اغلب قیام نمودند و به اکثریت تصویب شد عدم مرخصى ایشان).

نایب رئیس- راپورت کمیسیون عدلیه راجع به ثبت اسناد شروع مى‌شود و ماده 29 وزیر را کمیسیون حذف کرده است یک مرتبه خوانده مى‌شود و به حذفش رأى گرفته مى‌شود (ماده مزبور به مضمون ذیل قرائت شد).

ماده 29- مباشرین ثبت باید دفاتر و مهر خودشان را در جاى محکم و محفوظ نمایند.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- این مطلب قانونى نبوده از این جهت حذف شد.

حاج سید ابراهیم- چون خیلى از مطالبى که جزء قانون نیست ولى از براى استحکام کار در آن قانون ذکر مى‌کنند این ماده هم لازم بود ذکر شود ولى عبارتش قانونى نبود خوب است به عبارت دیگر که مثلًا عوض (در جاى محفوظى بگذارند) مى‌نوشتند که (مهر در اداره باید باشد) و پیش خودشان در خانه باشد هم چو عبارتى لازم است.

نایب رئیس- رأى مى‌گیریم به حذف این ماده که قرائت شد کسانى که موافقند قیام نمایند (به اکثریت حذف شد).

ماده 25- الحاقیه کمیسیون قرائت شد صفحات دفاتر ثبت و تصدیق باید طولش هفت گره و عرض پنج گره باشد و در هر صفحه ستونى خواهد بود براى این که صورتهایى که از ثبت یا موادى که از سند داده مى‌شود قید شود عدد سطور را در دفاتر ثبت و تصدیق با سایر تفاصیل وزیر عدلیه با موافقت وزیر مالیه معین و به جاهاى لازمه اعلام مى‌نمایند.

نایب رئیس- ملاحظاتى نیست پس رأى مى‌گیریم کسانى که ماده 25 را به طورى که قرائت شد تصویب مى‌فرمایند قیام نمایند.

‌(به ا‌کثریت تصویب شد)

‌(ماده 26 الحاقیه کمیسیون به مضمون ذیل قرائت گردید).

ماده 26- دفاتر فهرست باید تماماً به یک اندازه بوده و حاوى پنج ستون مفصله باشد.

1- ستون اول براى نمره کار گذار ابتدائى هر سال شمسى تجدید مى‌شود.

2- براى تاریخ روز ماه سال.

3-براى اسم و شهرت و شغل و محل اقامت اشخاصى که سند آن ها ثبت مى‌شود و یا به آن ها تصدیق داده مى‌شود.

4- براى مضمون ثبت یا تصدیقاتى که مى‌شود و حقوقى که دریافت مى‌شود.

5-براى قبض رسید اشخاصى که سندشان ثبت شده است یا تصدیقى گرفته‌اند یا ثبت سندى و یا سواد سندى که به آن ها داده شده با قید اسم و شهرت و شغل قبض دهنده.

حاج شیخ على خراسانى- آن ماده که رأى گرفته شد با دو ماده دیگر که زیاد شده است بنده عقیده‌ام این است که شور اول است اگر اول است که محتاج به رأى نیست اگر ثانى است که مخبر توضیح بدهد.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- در این باب مخبر و غیر مخبر فرق ندارد شور اول است و چون چندان جاى نظر نیست بنده تقاضا مى‌کنم فوراً رأى گرفته شود.

نایب رئیس- رأى مى‌گیریم کسانى که با راپورت کمیسیون موافقند قیام نمایند (به ا‌کثریت تصویب شد).

 (ماده 27 الحاقى کمیسیون- قرائت شد)

ماده 27- سایر دفاتر موافق اندازه و اسلوبى ترتیب مى‌شود که وزارت عدلیه معین و نمونه آن را به جاى لازم مى‌فرستند دفاتر عایدات و موافق قوانین محاسبات عمومى با استحضار وزارت مالیه باید مرتب شود.

نایب رئیس- ملاحظاتى اگر هست بفرمایید پس حالا رأى مى‌گیریم کسانى که موافقند با این ماده 27 قیام نمایند (به ا‌کثریت تصویب شد).

(ماده 30 وزیر و 28 کمیسیون به مضمون ذیل قرائت شد).

ماده 30 وزیر- پس از انقضاى یک سال از تمام دفاتر ثبت مباشرین ثبت مکلفند که آن دفاتر را با منضمات آن به دفتر راکد ثبت اسناد تسلیم و در آخر هر دفترى عدد اسنادى که در آن ثبت شده معین و امضاء نمایند.

ماده 28 کمیسیون- پس از انقضاى یک سال از اتمام دفاتر ثبت و فهرست مباشرین ثبت مکلف است در آخر هر دفترى عده اسنادى را که در آن ثبت یا تصدیق شده و هم چنین عده اقداماتى را که فهرست شده معین و امضاء نموده دفاتر ثبت و هر دو نسخه دفتر فهرست را به دفتر راکد ثبت اسناد تسلیم نماید.

فهیم‌الملک- این عبارتش گویا مطلب را نمى‌فهماند پس از یک سال بعد از انقضاء یعنى چه یعنى بعد از یک سال بعد از قبول مباشرت ولى این عبارت این را نمى‌رساند و حال آن که در آخر هر سال این کار را باید بکنند مطلب را بنده درست نمى‌فهمم توضیح فرمایند.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- بعد از تمام شدن دفتر ثبت یک سال مى‌ماند در آن محل بعد به مرکز فرستاده مى‌شود این اشکالى ندارد.

نایب رئیس- رأى مى‌گیریم به ماده 28 کسانى که موافقند قیام نمایند.

(به ا‌کثریت تصویب شد).

ماده 31 وزیر و ماده 29 کمیسیون به مضمون ذیل قرائت شد.

(ماده 31 وزیر- مدیر ثبت به صحت قیدى که در آخر دفاتر شده و به امضاى مباشرین ثبت رسیده رسیدگى نموده پس از امضاى صحت آن به دفتر راکد مى‌دهد.

ماده 29 کمیسیون- مدیر ثبت صحت قیدى که در آخر دفاتر تسلیم شده به عمل آمده و به امضاى مباشر ثبت رسیده رسیدگى نموده پس از تصدیق صحت و امضاء دفاتر مزبوره یک نسخه دفتر فهرست را به دفتر راکد تسلیم و دفتر ثبت را با نسخه دیگر دفتر فهرست به دفتر راکد کل ارسال مى‌دارد.

آقا شیخ ابراهیم- در آن لایحه وزیر دفترهاى فهرست نبود کمیسیون علاوه به آن دفتر ثبت دفتر فهرست را اضافه نموده بعد از آن که مباشر دفتر ثبت را تمام کرد و دو فهرست را هم تمام کرد و به دفتر راکد محلى هم داد در آن جا گویا قانون سایر دول هم هست هم چنان که در لایحه وزیر است دفتر ثبت در همان محلى که هست او را نگاه مى‌دارد اداره ثبت هر ولایتى آن ثبت را نگاه مى‌دارد براى این که هر وقت محتاج آن بشوند به آن رجوع بکنند و این در کمیسیون مذاکره شد ولى بنده موافقت ندارم مذاکره شد که دفتر ثبت را با یک دفتر فهرست بفرستند از یک مرکز و یک دفتر فهرست فقط در محل باشد بنده عکس این را صلاح مى‌دانم که یک دفتر فهرست را بفرستند به مرکز دفتر ثبت با یک دفتر فهرست ر محل بماند براى این که رجوعات و اختلافاتى که واقع مى‌شود در محل باشد که رجوع کنند دیگر محتاج به این نباشد که رجوع کنند به مرکز ولیکن کمیسیون از بابت احتیاط صلاح ندانست که دفتر ثبت در محل ها باقى بماند به جهت این که مبادا خللى وارد شود و هر گاه طرف حاجت شد از مرکز صورت بخواهد حالا این جا آقایان نظرشان را بگویند.

حاج آقا- بنده تقاضا مى‌کنم که رأى گرفته شود به جهت این که این نظرى که آقاى مخبر فرمودند با آن نظراتى که ما داشتیم در استحکام این مطلب خیلى منافات دارد این ترتیب منافى استحکام است و شاید شدت استحکام اقتضاء بکند که ما تمام این دفاتر را در مرکز داشته باشیم براى آن بلاد همان فهرست کافی است و خواهش مى‌کنم رأى گرفته شود.

افتخار‌الواعظین- بنده بر‌خلاف عقیده حاج آقا عرض مى‌کنم که عقیده ایشان خیلى اسباب زحمت خواهد شد یعنى اگر بنا شد دفتر ثبت را با یک نسخه از دفتر فهرست فرستادند به مرکز کل و در وزارت عدلیه ضبط شد و فقط یک فهرستى در محل باقى باشد هر وقت

+++

براى تحقیق یک سندى خواسته باشند رجوع کنند به اداره مباشرت ثبت اسناد که آیا این سند ثبت شده است یا خیر و مضمونش و ترتیبش چه شکلى بوده است تغییر و تبدیلى در سند داده شده است یا نشده است هر وقت چنین حاجات پیش بیاید در عمل و رجوع کردند به دفتر فهرست و مقصود حاصل نشد و رفع حاجت نشد رجوع کنند به اداره مرکزى یعنى دفتر راکد مرکزى تهران و از این جا صورت بخواهند این از براى موقع رفع احتیاج خیلى اسباب زحمت خواهد بود بنده عقیده‌ام این است که یک نسخه را در خود آن محل بگذارند خیلى بهتر خواهد بود.

مشیرالدوله- در این باب در کمیسیون خیى ملاحظه شد اول بنا بود که دفتر ثبت دو نسخه باشد و دفتر فهرست هم دو نسخه باشد ولى ملاحظه کردیم که در بادى امر این اسباب این مى‌شود که اجزاء زیاد باید نگاه داشت و مواجب زیاد باید داد و این از فقره این مملکت خارج است و بعد که از این مسئله گذشتیم امر دایر مى‌شود ما بین دو صورت یا این که دفتر ثبت که یک نسخه مى‌شود با دو نسخه دفتر فهرست و امر دایر مى‌شود که با نسخه دفتر ثبت را در آن جا بگذارند و دفتر فهرست را بفرستند یا به عکس چنان چه در این جا نوشته شده است دیدیم براى استحکام کارمان مقصودى که ما داشتیم براى داشتن دو نسخه بهتر این است که دفتر ثبت را در مرکز داشته باشیم و این که در کمیسیون گفته شد دفتر ثبت را به مرکز بفرستند این نظر بود اسنادى که ثبت مى‌شود و یک سال هم در اداره مباشرت ثبت ماند دیگر محل احتیاج نشد آن وقت به مرکز بفرستند در مرکز از هر نوع تغییر و تبدیل مصون مى‌ماند و این از براى محفوظ بودن ثبت بهتر خواهد بود به این جهت گفته شد که بیاید به مرکز حالا که این مسئله مذاکره مى‌شود بهتر است که دفتر ثبت بیاید به مرکز البته خودش بهتر است براى استحکام دفتر ثبت بیاید به مرکز به جهت آن که تمام مطالب اسناد در دفتر ثبت متناً و حامشاً و تجلًا تمام در آن ثبت و ضبط است و البته معلوم است که در دفتر راکد کل سند محفوظ بماند بهتر از این است که یک خلاصه محفوظ بماند این یک نظر اساسى بود دیگر این که تمام نظرات ما در این بود که استحکام سندات مردم باشد از این نظر اساسى گذشتیم حالا آمدیم به عملى که مى‌گویند طرف ارجاعات واقع مى‌شود و آن وقت مردم چه کار مى‌کنند آن هم در کمیسیون پیش بینى شده است و کافی است از این که هر وقت رجوع به دفتر راکد محلى بکنند آن دفتر فهرست مى‌گوید که این مسئله در چه تاریخ و در چه محل ثبت شده است و طرف معامله کى ها بوده‌اند و احیاناً ار مستغنى نکرد و خواستند ثبت سند را داشته باشند سهل است که یک صورتى از مرکز بفرستند و در یک هفته یا دو هفته او مى‌رسد راست است اگر ما مى‌توانستیم دو دفتر ثبت و دو دفتر فهرست مى‌داشتیم این بهتر بود که ارباب رجوع معطل نشوند ولى چه باید کرد و با حالیه امروز باید ملاحظه اوضاع اقتصادى این مملکت را بکنیم و اجزاى زیادى بگیریم و مواجب زیادى ندهیم و موافق استطاعت امروزى اجزاء نگاه مى داریم البته مجبوریم ادارات مان را این طور نگاه بداریم اگر این دایره انتشار یافت و توسعه پیدا کرد توانستیم دو دفتر ثبت درست کنیم البته آن وقت درست خواهیم کرد و بهتر هم هست.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- این دفتر رسمى ثبت شده و به امضاء رسید در پایتخت بیاید و براى تطبیق یک صورت بگیرند و بفرستند مطالعه بکنند این استحکامش کمتر است از این که دفتر ثبت این جا بماند که گاهى رجوع کنند در وقت حاجت ثبت براى این است که در هر محلى در مشاجرات و منازعات به آن جا رجوع بکنند و این کار برگشت خواهد کرد به این که همه جا رجوع کنند به تهران در کرمان رجوع کنند به تهران چرا به جهت این که سندى که در دست آن شخص است با دفتر ثبت که بایع که مشترى کیست مطابق است یا خیر دفتر همان است که در مرکز است ولى مطابق کردن آن صورت با واقع امر از این جا تا آن جا خیلى مشکل است و این را فهرست معین نمى‌کند تمام تعطیلات در دفتر ثبت نوشته شده است و آن به عقیده بنده اشکالش زیادتر است حالا دیگر بسته به نظر آقایان.

کاشف- عرض بنده تقریباً یک اخطار قانونى است ولى خیلى مختصر یک دو مرتبه است که آقایان مخبرین در ضمن مداقعه از راپورت کمیسیون بر ضد آن راپورت اظهاراتى مى‌کنند و آن یک دو مرتبه است بنده مى‌بینم و اگر خواسته باشد خودش بر ضد آن مذاکره کند بایستى که اجازه بخواهد و به نوبه مذاکره کنند به عقیده بنده این خوب است از طرف کمیسیون‌ها رعایت شود و کسى که با اکثریت کمیسیون باشد به جهت مخبرى ولو موقتاً هم باشد باید انتخاب بکنند چون کسى که مخالف باشد درست نمى‌تواند مداخله بکند و مخبر بدون نوبه مى‌تواند اجازه بخواهد براى دفاع نه این که براى اظهار عقیده خودش این را بنده استدعا مى‌کنم که کمیسیون‌ها این نکته را ملاحظه کنند.

آقا شیخ ابراهیم زنجانى- اولًا بنده دلایلى را که کمیسیون در نظر داشت عرض کردم و ثانیاً کسى که یک نظرى دارد چه طور نمى‌تواند بگوید علاوه بر آن یک قانونى از سر تا پا هزار ماده است در دو ماده آن مخبر را عزل بکنند و یک مخبر دیگر مى‌آورند که در تمام این مواد مطابق و موافق باشد این محال است.

در این موقع پیشنهادى از طرف آقاى افتخار‌الواعظین قرائت تقریباً به این مضمون که دفتر ثبت که شود نسخه متعدد بردارند.

افتخار‌الواعظین- آقاى مشیر‌الدوله نظرشان به این بود که اگر ما دفتر ثبت را دو نسخه بکنیم یعنى اقرارات و امضائات بخواهند در دو نسخه دفتر ثبت باشد و یکى به مرکز فرستاده شود یکى هم در محل بماند این خیلى بهتر خواهد بود ولیکن براى ضیق مالیه صرف نظر کردیم بنده گمان مى‌کنم که به آسانى مى‌توانیم رفع این محظور را بنماییم که از آن دفتر ثبت ما دو نسخه داشته باشیم با تمام مطالب به اتمام سجل یکى در محل و یکى در مرکز داشته باشیم و محتاج هم نباشیم که اجزاى زیادى نگاه بداریم و آن این است دفتر ثبت پس از آنى که ثبت شد دو کپیه چاپى از او برداشته شود و تمام آن چه در دفتر ثبت ثبت شده عیناً نقل مى‌شود به دفتر کپیه و از آن دفتر کپیه یکى را نگاه مى‌دارند براى احتیاجات محلى و یکى را به مرکز مى‌فرستند که اگر وقتى احتیاجى به هم رسید به آن دفتر کپیه ولایتى رجوع مى‌کنند و در مرکز هم اگر طرف احتیاج شود آن دفتر کپیه ولایتى را مى‌خواهند با دفتر ثبت مرکزى مطابقه مى‌کنند.

ارباب کیخسرو- اولًا اعتراضى دارم با آقاى افتخار‌الواعظین در صورتى که ما لفظ سواد را داریم ایشان لفظ کپیه را استعمال مى‌کنند و دیگر این که مى‌فرمایند سواد بردارند این با هر مرکبى نمى‌شود سواد مرکب علیحده دارد و آن مرکب هم اگر کهنه بشود نمى‌شود از روى او سواد برداشت اگر بنا باشد یک نسخه از آن دفتر نگاه بدارد و یکى را بفرستند به مرکز این سواد لازم دارد و همان دو نسخه نوشتن است.

حاج آقا- این مطلب چندان مذاکره ندارد شرحى که آقاى مشیر‌الدوله بیان کردند گمان مى‌کنم که کافى باشد این چیزى که آقاى افتخار‌الواعظین فرمودند در صورتى است که یک ورق باشد یک لایحه را مى‌شود زیر چرخ ببرند و از روى آن کپیه بردارند و بعد از آن شرحى که آقاى مشیر‌الدوله فرمودند محتاج به مذاکره دیگر نیست خوب است رأى گرفته شود.

افتخار‌الواعظین- بنده براى این که مذاکره زیاد نشود پیشنهاد خودم را استرداد مى‌کنم (مجدداً قرائت شد).

نایب رئیس- رأى مى‌گیریم کسانى که ماده 29 را تصویب مى‌کنند قیام نمایند (تصویب شد).

نایب رئیس- باقى شور این لایحه مى‌ماند براى جلسه آتیه. خاطر محترم آقایان مسبوق است بر این که دیروز یکى از اعضاء محترم مجلس شوراى ملى به واسطه فوت از این مجلس مفقود شده است و به واسطه این فقید جدید خیلى اسباب تأسف شده است فردا هم مجلس ترحیم در مسجد سپه سالار منعقد است خواهش مى‌کنم که قبل از ظهر آقایان در این مجلس ترحیم مرحوم وکیل‌التجار حاضر شوند و اظهار تسلیت به بازماندگان آن مرحوم نمایند.

جلسه آتیه روز سه شنبه سه ساعت به غروب دستور بقیه تجدید تریاک- راپورت کمیسیون بودجه راجع به اعانه مدرسه نقاشى- راپورت کمیسیون معارف راجع به اعزام محصلین به خارجه- اگر وقت باشد بقیه قانون ثبت اسناد.

ادیب التجار- در چند جلسه است که اظهار و تقاضا شده است که راپورت کمیسیون داخله را در باب منع احتکار بعد از این مدت در جزء دستور بگذارند و این اهمال شده است با این که مخالفى نبوده بنده استدعا مى‌کنم جزء دستور آتیه گذاشته شود و قبل از شروع ثبت اسناد گذاشته شود دیگر در باب بقیه اعضاء کمیسیون‌ها مخصوصاً کمیسیون تفتیش که خیلى اهمیت دارد و آقاى نایب رئیس مسبوقند که قریب دو ماه پیش از این در باب مالیه مملکت سئوالى کرده بودم از مرحوم صنیع‌الدوله چون شنیده بودم که پول گرفته بودند آن که مرحوم شد بعد از آن هم امروز و فردا شد که وزیر تعیین شود تا به حال حاضر نشده‌اند براى جواب سئوال بنده امروز شنیده‌ام پول گرفته‌اند نمى‌دانم این چیست موقع سئوال بنده وقتى است که وزراء معرفى شوند و آن وقت سئوال کنم چون نظرات وزیر داخله در این جا خیلى دخیل است به این واسطه باید وزیر داخله هم حاضر باشد و آن چهار نفرى که به عوض آن ها باید رأى کمیسیون تفتیش مالیه معین شود از طرف مجلس باید زود معین شود براى این که مالیه مملکت به طورى که آقاى نایب‌السلطنه فرمودند مهم ترین کارها است یک

+++

وقتى ملتفت مى‌شویم که دو کرور گرفته‌اند و هیچ معلوم نیست که کجا صرف شده است.

حاج عزالممالک- بنده مى‌خواستم عرض کنم اعتبار‌نامه معدل‌الدوله نماینده سیستان در مجلس مدتى است خوانده شده جزء دستور شود که در مجلس تصویب شود.

‌(مجلس سه ربع از شب گذشته ختم شد).

+++

 

یادداشت ها
Parameter:292435!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)