کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره دوم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2
[1396/04/25]

جلسه: 108 صورت مشروح روز شنبه 17 شهر جمادى‌الثانى 1328  

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏2

 

 

جلسه: 108

صورت مشروح روز شنبه 17 شهر جمادى‌الثانى 1328

 

مجلس سه ساعت و ربع قبل از ظهر در تحت ریاست آقاى ممتاز‌الدوله نایب رئیس تشکیل شد.

صورت روز پنج شنبه را آقاى معاضد‌الملک قرائت کردند.

نایب رئیس- در صورت مجلس ملاحظه هست؟

وحید‌الملک- در جزء دستور ذکر شده است قانون اساسى معارف مطرح شود در صورتى که شما قانون ادارى معارف فرمودید.

ارباب کیخسرو- این جا آن روز قرار شد یعنى فرمودید که چهار ساعت قبل از ظهر مجلس منعقد خواهد شد ولى الان سه ساعت و پنج دقیقه مانده خواستم سئوال کنم علت این تأخیر چیست و اگر این طور باشد همه روزه اسباب زحمت خواهد شد و کم کم به دو ساعت قبل از ظهر خواهد رسید.

نایب رئیس- از آقایان خواهش می‌کنم زودتر بیایند.

آقاى شیخ اسمعیل هشترودى- بنده عرض می‌کنم هیئت رئیسه هر وقت در اینجا حاضر شوند و هر کس نیاید باید او را غائب نوشت.

نایب رئیس- این چه تکلیف است که حضرت عالى می‌فرمایید هیئت رئیسه کارش که کمتر از سایر نمایندگان نیست می‌فرمایید هر وقت اگر چه عده هم کافى نباشد بیایند اینجا معطل شوند و یک ساعت بنشینند که تا عده کافى شود در صورتى که مکرر مجلس را تجربه کردیم فایده نکرد این راجع به آقایان است که سر وقت را موظب باشند که حاضر شوند.

آقاشیخ اسمعیل هشترودى- این راجع به هیئت رئیسه است که هر وقت بیایند بنشینند و هر کس نیاید غائب بنویسند و در روزنامه بنویسند که اوقات مجلس ضایع نشود.

دکتر علیخان- این طورى که می‌فرمایید این طور نیست این ربطى به هیئت رئیسه ندارد باید هیئت رئیسه به اداره مباشرت بگویند که چهار ساعت قبل از ظهر هر کس حاضر نشد غائب بنویسند دو روز که این طور کردند روز سوم درست می‌شود.

کاشف- همه روزه در بدو مجلس همین مذاکره را می‌کنیم خوب است مجازاتى براى این کار معین شود شاید اثرى بکند والّا فقط غائب نوشتن گمان نمی‌کنم فایده داشته باشد.

نایب رئیس- نتیجه استخراج آراء براى انتخاب اعضاى کمیسیون تفتیش قرائت می‌شود.

معاضد‌الملک از قرار ذیل قرائت کرد: ارباب کیخسرو 51 رأى- اسدالله خان 43 رأى- سلیمان میرزا 32 رأى- متین‌السلطنه 27 رأى- معتمد‌التجار 17 رأى- میرزا‌داوود‌خان 12 رأى نتیجه استخراج آراء براى کمیسیون 12 نفرى.

ذکاء‌الملک 48 رأى- مؤتمن‌الملک 45 رأى- حسنعلى خان 42 رأى- اسدالله میرزا 41 رأى- نواب 37 رأى- معزز‌الملک 37 رأى- تقى زاده 29 رأى- آقا شیخ ابراهیم زنجانى 27 رأى- اسدالله خان 26 رأى- دکتر علیخان 22 رأى- ممتاز‌الدوله 19 رأى- معاضد‌السلطنه 17 رأى- تربیت 17 رأى.

معاضد الملک- میانه آقاى معاضد‌السلطنه و آقاى تربیت باید قرعه کشى شود.

نایب رئیس- چون قبل از این که گفته شده است که در این قبیل کمیسیون‌ها از هیئت رئیسه انتخاب کنند و در اینجا بنده را نوشته‌اند بنده از عضویت استعفا می‌دهم.

ارباب کیخسرو- بنده به واسطه کسالت مزاجى که دارم نمی‌توانم حاضر شود استعفا می‌دهم.

نایب رئیس- خودتان هم می‌دانید که این کمیسیون خیلى اهمیت دارد الحمدالله نقاهتى در سابق داشتید حالا رفع شده است خوب است در این موقع استعفا ندهید.

دکتر علیخان- براى بنده هم ممکن نیست از این جهت استعفا می‌دهم.

نایب رئیس- یک نفر به جاى ایشان و یک نفر به جاى بنده باید انتخاب شود.

+++

 (آقاى دکتر علیخان استعفاى خودشان را پس گرفتند و بین آقاى معاضد‌السلطنه و آقاى تربیت که تساوى بود قرعه کشیده شد و آقاى تربیت معین شد).

وکیل التجار- بنده مخصوصاً استدعا و تقاضا می‌کنم که چون می‌دانید این کمیسیون خیلى اهمیت دارد استعفا ندهید و بگذارید این عمل ختم شود.

نایب رئیس- بنده چون تنها هستم و میدانید آقاى حاجى سید نصر الله مریض دارد و آقاى رئیس هم مریض دارند به این واسطه نمی‌توانم حاضر شوم با این تفصیل مضایقه ندارم به شرطى که تا آقاى حاج سید نصر الله نیامده‌اند اگر در بعضى جلسات حاضر نشدم مرا غائب ننویسند.

آقا سید حسین کزازى- دو نفر که استعفا دادند و دو نفر هم که آقاى ناصر‌الاسلام و آقاى حاجى فاتح‌الملک با اجازه مسافرت کردند و سه نفر بیشتر از براى کمیسیون اعضاء باقى نمانده.

 (آقاى مرتضى قلی خان شروه به قرائت راپورت کمیسیون معارف راجع به قانون ادارى وزارت معارف نمود).

گفته شد قانون اساسى معارف جزء دستو نوشته شده است نه قانون ادارى.

معاضد‌الملک- آن روز شاهزاده سلیمان میرزا فرمودند قانون اساسى معارف تمام شده است این بود که جناب رئیس قانون اساسى معارف را فرمودند و حالیه که خواستیم بیاوریم دیدیم قانون ادارى معارف است.

مرتضى قلی خان- آقاى ذکاء‌الملک رئیس کمیسیون معارف تشریف دارند از ایشان استفسار کنید قانون اساسى معارف به مجلس آمده و شور اول در آن شده به کمیسیون رجوع گردید و هنوز نیامده است و این قانون ادارى معارف است که قرائت می‌شود.

ماده 1 قرائت شد.

چون ماده قانون ادارى وزارت معارف و وزارت فوائد عامه در راپورت از هم تفکیک نشده بود مخلوطا درج شده است به این جهت این نکته مطرح مذاکره نمایندگان محترم گردید و پس از مذاکرات لازمه و اظهار عقاید مختلفه به تقاضاى آقاى ذکاء‌الملک رئیس کمیسیون معارف رجوع شد به کمیسیون که از هم تفکیک شده و هر یک جداگانه به مجلس پیشنهاد شود. (راپورت کمیسیون فوائد عامه راجع به معادن جنوب قرائت گردید).

وزیر فوائد عامه- در این مسئله بنده عرضى داشتم و آن این است که در این سه چهار روز اخیر معین‌التجار یک اظهارى به هیئت وزراء کرده است و قرار شده است در این هفته با حضور او یک مذاکراتى بکنند و نتیجه را به مجلس بفرستند در این صورت بنده گمان می‌کنم این را بگذارید تا این نتیجه معلوم شود.

نایب رئیس- آقاى وزیر تقاضا می‌کند که فعلا این مسئله بماند تا نتیجه مذاکرات وزراء معلوم شود در این تقاضاى ایشان مخالفى هست. (اظهارى نشد).

نایب رئیس- عجالتاً این مسئله می‌ماند.

تقى زاده- گاهى راپورت‌هایى به دست ما می‌دهند که اصلا ما نمی‌دانیم این از کجا آمده است آیا لایحه قانونى بوده است یا این که یکى از وکلا پیشنهادى کرده‌اند ولى به مجلس آمده که به کمیسیون رجوع شده است ولى تفصیل این عریضه را نمی‌دانم که چه بوده است.

منتصر‌السلطان- چند نفر آمده‌اند چند لوایح به توسط وزارت فوائد عامه و چند عریضه به مجلس عرض کردند که معادن جنوب در دست حاج معین‌التجار است و منافع آن را می‌برد ما حاضریم تا مبلغ 60 هزار تومان با ضمانت بعضى از تجار اجاره کنیم از آن اشخاص سعید‌السلطنه حاج ناصر‌السلطنه مجید‌الملک بوده و از مجلس رجوع شد به کمیسیون که در این باب با حضور وزیر فوائد عامه مذاکره شده نتیجه راپورت داده شود این است که کمیسیون راپورت داده است.

نایب رئیس- وزیر لازم دانسته است که این عجالتاً بماند دیگر داخل در این مذاکره نمی‌شویم.

اسدالله میرزا- آقایان نظرشان نیست که یک روزى وزیر فوائد عامه تشریف آوردند و 15 فقره خوانده شود اگر مجلس تصویب می‌نماید رجوع میکنیم به کمیسیون فوائد عامه که نظریات خود را در آن جا نموده راپورت بدهند این بود که تصویب کردند و فرستاده شد به کمیسیون صورت آن 15 فقره است و فرستاده شد به کمیسیون صورت آن 15 فقره است که این فقره هم جزء او است که رجوع شد به کمیسیون.

 (راپورت کمیسیون بودجه قرائت شد که لایحه از وزارت مالیه رسیده بود در باب این که 20 هزار تومان از بابت قیمت ماوزر و فشنگ براى ادارات نظمیه به وازت داخله داده شود کمیسیون پس از خواستن توضیحات از وزارت مالیه و مذاکرات کافیه این طور تصویب کرده بود که ادوات مزبوره به توسط اشخاصى که در مبلغ نازل‌تر وارد می‌نمایند خواسته شود و مبلغ 15 هزار تومان براى ابتیاع آن داده شود.

معزز‌الملک- به عقیده بنده این بیست هزار ماوزرى که تقاضا کرده‌اند اگر چندان محل احتیاج وزارت داخله نیست لازم نیست با این بى پولى این را تصویب کنیم و اگر هم خیلى وزارت داخله خود را محتاج به این می‌داند به عقیده بنده باید موکول به آمدن بودجه کنیم چون این مسئله عمومى است که هر خرج فورى را که وزارتخانه محتاج باشد و تقاضا کند موکول به آمدن بودجه می‌نمایند تا سبب شود به زودى بودجه به مجلس فرستاده شود.

وکیل‌التجار- بلى اساساً این را که آقاى معزز‌الملک اظهار کردند صحیح می‌دانم به علاوه مکرر هم گفته شد خرجى تصویب نشود تا بودجه بیاید و ما تکلیف خودمان را بدانیم ولى بنده عرض می‌کنم بعضى چیزها هست که نمی‌توان آن را مقید کرد به آمدن بودجه چنانچه پریروز هم عرض کردم براى این است که این چیزهایى است که اسباب استقرار امنیت است و قوه امنیت شهر را حفظ کنند گذشته از این ما یک تصویب اساسى کرده‌ایم که هر روز براى تصویب او نباید مذاکره کنیم و در مسئله این ماوزر فقط چیزى که بنده می‌خواستم عرض کنم این بود که چون پریروز اینجا تصویب شد چند نفر از اهل نظام بروند براى آوردن نمونه تفنگ‌هاى طرز جدید و البته خواهند رفت خواستم عرض کنم آنها که می‌روند خوب است در ضمن نمونه اینها را بیاورند که دیده شود و امتحان نمایند بعد از آن بخرند والّا این طور که هر کس وارد کرد ما قبول کنیم نمی‌شود و به عقیده بنده این ترتیب خیلى بهتر است براى صرفه دولت.

منتصر‌السلطان- بنده اطلاعاً عرض می‌کنم به اندازه که براى پلیس و ژاندارم اسلحه لازم باشد موجود است و با این تنگى بودجه و نداشتن پول و نداشتند پول صلاح نمی‌دانم امروزها ما این مطلب راراى بدهیم خصوصاً که قرار گذاشتیم تا بودجه نیاید خرجى را تصویب نکنیم.

میرزا ابراهیم خان- بنده می‌خواستم به راپورت کمیسیون ایراد کنم که لازم نبود داخل جزئیات بشوند و حالا می‌بینم که آقایان نمایندگان داخل جزئیات آن شده‌اند بنده عرض می‌کنم اولًا باید این را دانست که مجلس براى امنیت مملکت پولیس لازم دارد یا نه اگر لازم دارد لابد پلیس اسلحه لازم دارد و بى اسلحه نمی‌تواند کارى را از پیش ببرد و در این صورت دیگر مذاکره نمودن در این باب فایده ندارد.

سلیمان میرزا- اولًا بنده عرض می‌کنم مدافعى که براى این راپورت هست باید یدانیم که مدافع این راپورت کیست.

نایب رئیس- وزیر مالیه هستند و خواهند آمد.

سلیمان میرزا- پس خوب است وقتى که آمدند بخوانیم عرض می‌کنم اولًا در کمیسیون بودجه و مجلس هر خرج را تصویب می‌کنیم فرض بفرمایید که امروز این خرج را هم تصویب گردید که بیست هزار موزر بخرند باید این را بخرند یا این که همین قدر خوش وقت باشیم با این که ورقه رأى منتشر شده و با اکثریت 57 رأى یا بالاتفاق تصویب کرده 20 و هزار موزر خریده شود ماشین آلات توپخانه حمل بشود سى هزار تفنگ سیستم جدید خریده شود کوپول اول باید دخل را معین کرد بعد این قسم رأى‌ها را داد در صورتى که پریروز براى حمل ماشین آلات که مذاکره می‌شود وزیر جنگ مکرر اظهار می‌نمودند که کسر داریم و بنده عرض کردم که آنچه مطلبى که راجع به بودجه است و مخارج است خوانده نشود تا این که بودجه بیاید و ما بدانیم چه قدر کسر داریم و فکرى براى آن بنماییم خرید بیست هزار موزر یا دادن مخارج حصین‌السلطنه یا مسترى دکتر مورل که پشت سر این راپورت لازم است لکن باید دخل محل آن را هم معین نمود والّا ما اینها را لازم می‌دانیم که باید خرج شود و اگر لازم ندانیم اساساً رد

+++

کنیم با این تفصیل وقتى که گفتگو از اسلحه می‌شود همه با یک اظهار ساده که خیلى جالب دقت و نظر است که اگر کسى ملتفت نباشد فوراً تصدیق خواهد کرد می‌گویند ما اگر استقرار امنیت را می‌خواهیم ما اگر حفظ شهر را می‌خواهیم ما اگر نظمیه لازم داریم اگر سرباز می‌خواهیم باید این اسلحه‌ها را هم تصویب کنیم خریده شود بنده عرض می‌کنم اگر تمام اینها را می‌خواهید باید تهیه پول و محل نمایید والّا شما براى سى هزار تفنگ که رأى دادید ببینید پول آن را دارید یا ندارید آن وقت بروید سر ماشین آلات توپخانه یا بیست هزار موزر از این گذشته براى داخله شهر و غیره امروز هر قدر که اسلحه بخواهیم داریم و در داخله هم جنگ با خارجه نداریم که تفنگ طرز جدید و موزر لازم باشد و بنده امزور هم باز تقاضا می‌کنم که هر کدام از این مطالبى که جزء دستور است و راجع به مخارج است تصویب نشود براى این که ما تا دخل نداریم نمی‌توانیم خرج تصویب کنیم و براى این که بدانید کسر دارید عرض می‌کنم کسر بودجه‌هاى موقتى شما و مطلبى که راجع به آنها تصویب کرده‌اند هنوز نرسیده است حالا شما هى تصویب کیند سى هزار تفنگ خریده شود ماشین آلات حمل شود بیست هزار موزر خریده شود ابداً نخواهد رسید تصویب صرف است حالا خودتان مختارید.

معزز‌الملک- بنده عرض می‌کنم این را اپورت در 14 صفر از کمیسیون داده شده است در اینمدت هم نظمیه داشته‌اید و هم کار ما یک طورى اداره شده پس این طور فوریتى را که مکرر در اینجا اظهار شد این است که فعلاً این را بگذاریم تا بودجه بمجلس پیشنهاد شود و ملاحظه خرج و دخل مملکت را بگنیم آن وقت اگر نداریم نمی‌خریم تو ضیحاً عرض می‌کنیم که شاهزاده سلیمان میرزا فرمودند راى دادیم براى خرید سى هزار تفنک ما راى ندادیم سى هزار تفنک خریده شود مخارج سه نفر مامور را تصویب کردیم که بروند نمونه بیاورند بعد از این که امتحان شد و پسند شد براى پول آن مذاکره شود و قرارى براى آن بدهیم.

تقى زاده- بنده در این مطالبى که گفته شد موافقم با شاهزاده سلیمان میرزا ولى چون یک طرح قانونى پیشنهاد و جزء دستور نخواهد شد که عبارت از بودجه باشد تا این که موضوع مذاکره شود این است که از این گونه مواقع باید استفاده کنیم و چند کلمه حرف بزنیم و مخصوصا امروز براى همین امدم اینجا به محل نطق که بعضى چیزها را عرض کنم همیشه باید چیزهایى را که تصویب می‌کنیم باید بدانیم که آن شعبات زیاد دارد و بالعکس ما همیشه از خود او می‌گذیم و آخرش را می‌گیریم مثلًا اگر بیایند بگویند که تجارت در جایى روح مملکت است و ثروت مملکت به واسطه تجارت است چنانچه تجارت نباشد مملکت ترقى نخواهد کرد و همیشه باید در صدد این بود که تجارت مملکت در ازدیاد باشد پس باید یک کرور براى راه انداختن و ترویج آن داد در آخر نتیجه می‌گیریم که باید داد و اگر یک نفر دیگرى پیشنهاد نماید که باید از اینجا تا اصفهان راه آهن بکشیم آن وقت یکى دیگر می‌گوید اگر راه آهن داشته باشیم می‌توانیم خربزه اصفهان را به فرنگ حمل کنیم کسى در راه آهن داشتن و تفنگ خریدن حرفى ندارد در این حرف است که پول داریم یا نداریم و بنده می‌خواهم خاطر آقایان را به طور اتمام حجت متوجه یک مطلبى کنم که ما در غفلت خیلى بزرگى داریم می‌رویم بنده عرض می‌کنم ممکن است کمى بودجه شما امسال سى کرور باشد ممکن است که تمام عایدات مملکت شما را در شش ماه خرج کنند ولى باید بدانید اول سال همین که دیدند کسى دارند خواهند شما را مجبور کرد به استقراض که فلان مقدار کرور از خارجه باید قرض کنیم می‌گویند میرزا آقا خان نورى صدراعظم همیشه یک لوله طومارى در شالش می‌گذاشت و هر وقت یک خرجى را از او می‌خواستند به آن لوله نگاه می‌کرد هر وقت محلى می‌داشت می‌داد و وقتى که می‌دید چیزى نمانده است نمی‌داد ولى در دوره مرحوم مظفر‌الدین شاه این ترتیب منسوخ شد گفتند شما خودتان بدهید این خودش جاى خودش را باز می‌کند و به همین ترتیب معمول که می‌گفتند مستمرى هر کس را باید قبضش را تصویب کرد منتهى او خودش می‌رود توى سر صاحب محل می‌زند وصول می‌کند و از حالا هم بنده خبر می‌دهم از قرارى که می‌شنویم تمام مالیات ولایات صرف ولایات جدید‌الاحداث می‌شود و دیروز از یک آدم با اطلاعى شنیدم و در ساوه و زرند که جزء حکومت تهران است و سالى بیست هزار تومان مالیات دارد که سابق به تهران می‌آمد حالا پنجاه هزار تومان مخارج شعب ادارات آنجا از شعبه عدلیه و شعبه تجدید تریاک و نواقل و غیره و خیلى از شعب دیگر که در آنجا دائر شده است بر آورده شده است می‌گویند خود ساوه یک عدلیه دارد که 60 نفر اجزا دارد که هر کدام می‌خواهند 60 تومان الى 100 تومان خرج می‌کنند پس از این قرار باید دانست که سراب چه قدر باید داشته باشد اردبیل چه قدر خوى چه قدر آن وقت کاشان چه قدر باید داشته باشد جهرم و سلماس چه قدر باید داشته باشد و به این ترتیب شعب وزارت عدلیه 15 کرور خرج لازم دارد درست که روح مشروطیت بسط وزارت عدلیه است ولى باید ملاحظه مایه مملکت را هم کرد و این طورى که ما پیش گرفته‌ایم و هر خرجى را جدا جدا تصویب می‌کنیم پس در سایر ممالک باید بدانیم براى چه بودجه را به مجلس می‌آورند آنها هم همین طور که ما تا به حال عمل کرده‌ایم هر خرج را تصویب نمی‌کنند تا بودجه به مجلس پیشنهاد شود رفتار کنند چه ضرر دارد در صورتى که در آنجا‌ها بس می‌شود که وزراء با التماس دامن وکلا را می‌گیرند که زودتر بودجه از مجلس بگذرد به جهت این که اگر بودجه نگذرد شاید اداراتشان شام نداشته باشند و تا بودجه نیاید مجلس مخارج را تصویب نمی‌کند و معلوم است اگر یک قدرى بودجه تأخیر بیفتد مثل این که در مملکت انگستان واقع شد براى این است که بسیارى از نقشه‌ها و اصلاحات و لوایح و پروژه‌ها است که در آتیه باید به وجود بیاید و از حالا باید دولت خیال نماید که از اول حمل سنه 1329 تا اول حمل سنه دیگر چه اصلاحاتى باید بشود براى این که اگر در وسط سال خواست یک تاسیساتى بکند باید در یک سال و نیم پیش بینى کند شما هم وقتى که عادت دادید دولت را به پیش بینى آن وقت شب در جلسه وزراء نمی‌شینند بگویند چه طور است که ما یک کشتى جنگى داشته باشیم آن وقت آن یکى بگویند خیلى خوب است و همین طور سایرین تصدیق نمایند و بگویند پس فردا بنویسید و به مجلس پیشنهاد کنید والّا به این ترتیب که ما می‌رویم هر روز ادارات جدید در ولایات تاسیس می‌شود نظمیه‌ها امنیه‌هاى جدید می‌رود اجزا کافى و مخارج کافى لازم دارد و مالیه مملکت صرف آنها می‌شود آن وقت در آخر سال مجبور به این طور کارهاى فورى خطرناک می‌شویم در این صورت بنده هم همان طورى که آقاى معزز‌الملک و سلیمان میرزا فرمودند خیال می‌کنم که این مطالب را فورا بگذارید و موکول کنید به آمدن بودجه که اول دخل مملکت را بدانیم آن وقت به ترتیب الاهم فالاهم هم مخارج تصویب نماییم و دیگر نیایند بگویند یک قران یادتان رفته است اعتبار بدهید که خرج شود به جهت این که این مورد خیلى مهم است.

حاجى آقا- چند مرتبه از مجلس تقاضا شد که رأى گرفته شد و اگر تا به حال رأى گرفته می‌شد این قدر تضییع وقت مجلس نمی‌شود و این نکته را هم می‌خواهم عرض کنم بعضى مخارجى هم می‌شود که قبل از آمدن بودجه زیاد می‌شود مثل این که این روزها شنیدم که در تلگرافخانه حقوق اجزا را زیاد نمودند در حالتى که ابداً به مجلس نیامده است و از اینها باید سخت جلوگیرى شود و من نمی‌دانم که مادامى که بودجه به مجلس نیامده چه طور براى آنها مواجب زیاد شده آن هم در حق چه اشخاصى که در دوره استبداد به طور‌هاى دیگر مواجب می‌برده‌اند و اگر نباید به تصویب مجلس باشد پس چرا اینها را به مجلس می‌فرستند و یک مدتى وقت ما را ضایع می‌کنند.

متین‌السلطنه- کار به جایى کشیده است که گمان می‌کنم باید گفتن ما چه می‌خواهیم یعنى مردم را که همیشه مردم چه می‌خواهند و براى مثل ممکن است عرض کنم که سابق بر این وقتى از محلى شکایت می‌آمد که حاکم را نمی‌خواهیم بعد همان مردم همین که حاکم را می‌خواستند می‌گفتند نمی‌گذاریم بیاید بعد اولیاى دولت می‌گفتند نمی‌دانیم اینها چه می‌خواهند حالا ما نمایندگان ملت باید بگوییم چه می‌خواهیم از یک طرف ادارات باید به رطز جدید تشکیل شود و عادات قدیمه منسوخ شود و این لازمه‌اش این است که خرج زیاد شود و از یک طرف این مخارج‌هاى زیاد نباشد چرا که به این اندازه عایدى نداریم در صورتى که به ولایات که حکومت می‌فرستادند فقط حاکم بود و چیزى هم از طرف دولت نمی‌گرفت بلکه دستى می‌داد و حالا بایستى به اینها حقوق بدهند و البته این لازمه طرز جدید است حالا می‌دهید یا خیر نمی‌دانم ولى عرض می‌کنم که البته باید بودجه به مجلس بیاید و حق ما هست که در امور مالیه نظر کنیم اما این را باید دانست که این تدبیرى را که می‌کنیم تدبیر است یا ممکن است سوء تدبیر باشد خود بنده از اشخاصى بوده‌ام که گفته‌ام باید بودجه به مجلس بیاید و نباید هیچ خرجى

+++

 را من بعد تصویب کرد تا این که وزیر مالیه مجبور شود بودجه را پیشنهاد نماید ولکن این که مجلس رأى بدهد که هیچ خرجى را رأى ندهیم حتى مثل این مورد را که واقعاً خیلى لازم است تا این که بودجه بیاید بنده این را صحیح نمی‌دانم و آنگهى براى یک مملکتى که مثل ایران است و ممکن است هر روز براى ما حادثاتى پیش بیاید و لازم باشد یک استعدادى فرستاده شود عقیده بنده این است که این ترتیب را ابداً اتخاذ نکنیم که خوب ترتیبى نیست بلکه مخارجى که لازم است و فورى است براى این که ناچار از تصویب هستیم اگر قبل از بودجه پیشنهاد شود باید رأى بدهیم که یک موقع مهمى به درد مملکت بخورد ولى آن مخارجى که چندان لزوم و فوریت ندارد که هیچ لازم نداریم در جزء بودجه منظور شود و این از باب بودجه و اما در باب تفنگ‌ها به عقیده بنده خوب بود وزیر داخله یا معاون ایشان حاضر شود و در صورتى که لزوم و فوریت آن را ثابت نمایند مجلس شوراى ملى هم براى این که چه در بودجه و چه در خارج ناچار از تصویب است تصویب نماید والّا اجازه ندهند.

نایب رئیس- این فرمایش آقاى متین‌السلطنه صحیح است نمی‌شود رأى داد که تا بودجه نیاید این را تصویب کرد و نمی‌شود بدون حضور وزیر این را رأى داد وزیر داخله هم حالا تلفونى کرده‌اند گویا در تلگرافخانه هستند و نمی‌توانند امروز بیایند پس این را می‌گذاریم که در حضور وزیر با معاون مذاکره نماییم اگر توانستند فوریت آن را به شما ثابت کنند که رأى می‌دهیم والّا موکول می‌شود به آمدن. (گفتند صحیح است).

 (راپورت شعبه ششم راجع به انتخاب آقاى حاجى شیخ الرئیس و نیر السلطان نمایندگان مازندران و آقایان لواءلدوله و حاج شیخ اسدالله محلاتى نمایندگان خوانسار و گلپایگان قرائت گردرد شعبه صحت انتخاب نمایندگان مذبور را تصدیق کرده بود).

نایب رئیس- این دو مطلب است یکى راجع به نمایندگان مازندران و یکى راجع به وکلاى خوانسار و گلپایگان اول در خصوص مازندران مذاکره می‌شود در این خصوص اگر مخالفى هست اظهار نماید.

حاجى شیخ على- نمایندگان مازندران چهار نفرند و این جا دو نفر ذکر کرده است چرا دو نفر دیگر را معین نکرده‌اند.

کاشف- به جهت این که براى آن دو نفر دیگر اعتبار‌نامه شخصى فرستاده‌اند و انتخابات درجه اول هم معین کرده‌اند و براى آنها شخصاً اعتبار‌نامه فرستاده نشده این است که بایست منتظر شد که به این ترتیبى که اعتبار‌نامه به جهت این اشخاص آمده به جهت آنها هم بیاید به این جهت شعبه فعلاً انتخاب این دو نفر را تصدیق نمود و رسیدگى به انتخاب آن دو نفر را موکول به بعد کرد.

وکیل‌التجار- می‌فرمایید اعتبار‌نامه این دو نفر آمده این انتخاب جمعى است بعد از آن که انتخاب امل معین شده است جهت چه بود که در حق دو نفر آمده است و در حق دو نفر دیگر نیامده است.

حاجى شیخ على- اینجا در راپورت نوشته شده که یکى به هیئت رأى و یکى به هفت رأى در صورتى که عده انتخاب کنندگان هشت نفر یا نه نفر بوده جهت چیست که درباره یکى 8 رأى و درباره یکى 7 رأى داده‌اند.

حاجى آقا- آن اشکالى که فرمودند با این که تفکیک هم شده است عیبى ندارد که به 7 و 8 رأى انتخاب شده‌اند به جهت این که از بین 9 نفر بیشتر از 7 و 8 اکثریت نمی‌شود به جهت این که این اکثریت تام بلکه اتفاق است.

میرزا ابراهیم خان- چون حاج شیخ‌الرئیس از طرف کرمان هم معین شده است خوب است از ایشان سئوال شود که کدام یکى را قبول می‌کنند. (گفته شد لازم نیست).

نایب رئیس- معلوم می‌شود مخالفى نیست رأى می‌گیریم اول در باب نمایندگى آقاى حاج شیخ‌الرئیس کسانى که با راپورت شعبه ششم موافقت دارند یعنى نمایندگى ایشان را تصویب می‌کنند قیام نمایند. (اغلب قیام کردند).

نایب رئیس- با اکثریت تصویب شد. حال رأى گرفته می‌شود در خصوص آقاى نیر‌السلطان. (گفته شد اسم ایشان را باید بدانیم چون نیر‌السلطان متعدد است).

اسدالله میرزا- این چه اعتراضى است که ما باید بدانیم که این نیر‌السلطان کیست آنها که انتخاب کرده‌اند می‌دانند کیست؟

حاجى آقا- بنده تصور نمی‌کنم که نمایندگان باید شخص وکیل را بشناسند اگر از یک بلدى یک نفرى را وکیل کرده باشند و اعتبار‌نامه اش هم در کمال صحت باشد و در اینجا شعبه تصدیق صحت انتخاب او را بنماید آن وقت چه طور مجلس می‌تواند بگوید من باید آن شخص رابشناسم. (گفته شد آقاى آقا شیخ محمد حسین یزدى ایشان را می‌شناسند).

نایب رئیس- اطلاعات خودتان را بفرمایید.

آقا شیخ محمد حسین یزدى- نیر‌السلطان مازندارنى است که در دوره مشروطیت مجاهدات زیاد کرده است و در دوره انقلاب رفت به مازندارن و در همان جا بعد از انقلاب در سارى او را انتخاب کردند بعد از اینجا تلگراف کردند و او را خواستند این بود که آمدند به تهران و خیلى آدم صحیحى هستند.

نایب رئیس- جناب آقا که می‌شناسند کافى است حال رأى گرفته می‌شود کسانى که نمایندگى ایشان را تصویب می‌کنند قیام نمایند.

(اغلب قیام نمودند).

نایب رئیس- با اکثریت تصویب شد ده دقیقه تنفس است.

 (ثانیاً جلسه تشکیل شد).

نایب رئیس- چون عده کافى نیست که در خصوص نمایندگان خوانسار و گلپایگان اخذ رأى شود منتظر می‌شویم تا عده کافى شود عجالتاً این تلگراف قرائت می‌شود.

(آقا مرتضى قلی خان تلگراف واصله از گنبد قابوس را که از طرف روساى یموت و کوکلان و جعفرباى و غیره مشعر بر اظهار اطاعت و انقیاد در اوامر مطاعه مجلس مقدس و همراهى در استحکام مبانى مشروطیت و حفظ استقلال ایران که در خاتمه زنده باد پادشاه اعلیحضرت سلطان احمد شاه پاینده بود مجلس مقدس شوراى ملى جاوید باید استقلال و ایرانیان اظهار حسیات خود را کرده بودند قرائت کردند).

ادیب‌التجار- یکى از لوازم قدردانى که لازم است از طرف مجس شوراى ملى شود و تشکراتى است که در این مقام رسمى باید از آقاى امیر اعظم که با این عزم راسخ و مردانگى و فتوتى که اظهار کردند به توسط وزارت جلیله اقدامات کرده و با اخذ نتبجه این طور تلگراف کرده‌اند بشود و همچنین از روساى طوایف به یموت و غیره که با یک همت مردانه در ضمن این تلگراف اظهار مساعدت و همراهى خود را کرده‌اند خیلى مناسب است که از طرف مجلس مقدس شوراى ملى نسبت به آنها یک اظهار قدردانى بشود.

سلیمان میرزا- اگر درست به دیده انصاف نظر کنیم می‌بینیم کارى را که اردوى آذربایجان در آن سر حد کرده‌اند شخص امیر اعظم یک نفر در این سر حد کرده است و ما باید از این نوع اشخاص کافى که کار کن خدمتگزار ملت هستند همه وقت اظهار تشکر و همراهى بکنیم و همچنین از روساى یموت که الحق و الانصاف ما را خوشحال کردند و فهماندند که تنها شهر نشینان اهالى ایران از براى رفع تعدى اقدام ندارند بلکه چادر نشینان و ایلات و عشایر آنها هم که سابقا می‌توانستند در‌باره آنها بعضى لغات ناشایسته استعمال کنند مثلًا بگویند اینها وحشى هستند یا این که ترتیبات جدید ما را دوست ندارند در این مقصد همراهند و حالا بر تمام عالمیان ظاهر گردند که ما هم همه جور از براى تجدد و خدمتگزارى به این اساس مقدص حاضریم و همه قسم همراهى می‌کنیم بنابراین بنده عرض می‌کنم همین طورى که خوانین محترم ترکمان دوام و ثبات این اساس را خواسته‌اند ما هم باید بگوییم پاینده باد اتحاد این خوانین محترم برقرار باشد بر خدمتگزارى و همیشه باید اظهار تشکرات کامل از همراهى این قسم از روسا بنماییم تا سایرین اظهار امتنان بنمایند.

نایب رئیس- حالا رأى میگیریم در خصوص نمایندگان خوانسار و گلپایگان اول در خصوص آقاى لواء‌الدوله.

افتخار‌الواعظین- بفرمایید راپورت را یک دفعه دیگر بخوانند.

 (ثانیاً راپورت شعبه ششم راجع به انتخابات آقایان لوا‌ءالدوله و حاج شیخ اسدالله محلاتى قرائت شد شعبه پس از رسیدگى به اعتبار‌نامه آنها و مذاکرات لازمه نمایندگى ایشان را تصدیق کردند).

معزز‌الملک- بنده می‌خواستم عرض کنم چون سابقاً تقاضا شده بود در خصوص نمایندگان خوانسار و گلپایگان رأى مخفى گرفته شود حالا هم می‌گوییم باید رأى مخفى گرفته شود.

وکیل‌التجار- البته تصدیق انتخاب این دو نفر بسته به رأى نمایندگان است ولى عرض می‌کنم در این مرتبه که از شعبه راپورت داده شده گمان نمی‌کنم چیزى برمعلومات سابق نمایندگان افزوده باشد.

کاشف- آن دفعه که این راپورت رجوع شد به شعبه فقط اشکال لفظ قرعه بوده و بعد از این که شعبه در این باب مداقه نمود معلوم شد علت این که امر منجر به قرعه شده بود این بوده است که اینها هر قدر رأى می‌دادند گویا هر کدام اسم خود را می‌نوشتند گذشته از این که اکثریت حاصل نمی‌شد درباره یک نفر

+++

دو رأى بیرون نماید این بود که بالاخره این امر را به قرعه ختم کردند از این جهت شعبه اساساً این انتخاب را صحیح دانسته پذیرفتن آنها را منوط به رأى مجلس کرده است و این که آقاى معزز‌الملک فرمودند باید به رأى مخفى گرفته شود در جلسه گذشته که راپورت شعبه در این خصوص قرائت شد همچو تقاضائى نشد همین قدر بنا شد شعبه ششم عجالتاً رسیدگى کند راپورت ثانوى بدهد.

حاجى آقا- گمان می‌کنم در جلسات گذشته مکرراً این مذاکرات شد و امروز هم هر قدر مذاکره شود باز همان حرف‌ها مکرر خواهد شد پس بهتر این است رأى گرفته شده وقت مجلس تضییع نشود و آن روز هم هیچ به خاطرم نمى‌آید که رأى مخفى تقاضا شده باشد به واسطه این که عده کافى نبود که تقاضاى رأى مخفى نماید ولى حالا ممکن است که تقاضا نمایند.

نایب رئیس- در آن وقت رأى مخفى تقاضا شد.

عزالممالک- در انتخاب این دو نفر اشکالى نیست فقط اشکال در قرعه است و آن هم یا به واسطه این بوده است که تهدیدى در کار بوده یا این که هر کس اسم خودش را می‌نوشته در هر صورت مذاکره در این خصوص چند جلسه است به قدر کافى شده است شعبه هم که نمایندگى اینها را تصدیق کرده است به عقیده بنده بایست رأى گرفته شده و این مطلب ختم شود.

کاشف- بنده انتخاب درجه اول را صحیح می‌دانم و در آن اشکالى نیست فقط اشکالى که هست در درجه دوم است آن هم با آن ترتیبى که عرض کردم چاره‌اى جزء این قسم نبوده است حالا دیگر بسته به رأى مجلس است.

معزز‌الملک- این که دو نفر درجه اول خارج شد و به جاى آنها دو نفر دیگر معین شده به واسطه آن بوده است که انجمن نظار همچو فهمیده بود که در انتخاب ایشان تهدیدى در کار بوده و آن روز هم که راپورت ثانیاً به شعبه عودت داده شد تمام گفتگو بر سر همین بود فقط در انتخاب به قرعه نبوده و حالا که به شعبه ثانیاً این طور راپورت داده فقط اظهار عقیده خود را کرده است و مجلس مجبور نیست قبول کند همان طور که گفته شد رأى مخفى در این خصوص بگیرند یا رد می‌شود یا قبول و بیش از این هم مذاکره در این باب شایسته نیست.

نایب رئیس- چنانچه گفته شد در مجلس سابق تقاضا کرده بودند رأى مخفى در این خصوص گرفته شود حال هم رأى مخفى گرفته می‌شود. اول رأى می‌گیریم در باب لوا‌ءالدوله کسانى که نمایندگى ایشان را تصدیق می‌نمایند مهره سفید بیاندازند.

 (رأى گرفته شد آقاى حاجى میرزا رضا خان مهره‌ها را امضاء نموده و آقاى معاضد‌الملک نتیجه را به قرار ذیل اعلام نمود).

عده حضار 58 مهره سفید 37 مهره سیاه 15 امتناع 6.

نایب رئیس- نمایندگى آقاى لواء‌الدوله با اکثریت تصویب شد حال رأى می‌گیریم.

در خصوص آقاى حاج شیخ اسدالله کسانى که نمایندگى ایشان را تصویب می‌نمایند مهره سفید خواهند انداخت. (رأى گرفته شد).

معاضد‌الملک- عده حضار 58 مهره سفید 42 مهره سیاه 10 امتناع 6.

نایب رئیس- نمایندگى حاج شیخ اسدالله با اکثریت تصویب شد.

راپورت کمیسیون تفتیش راجع به تعیین اعضاء رئیسه و مخبر آن قرائت شد و آقاى سلیمان میرزا با اکثریت تام رئیس و آقاى ارباب کیخسرو با اکثریت 3 رأى از 5 رأى منشى میرزا اسدالله خان به اتفاق آراء مخبر شدند.

ادیب‌التجار- می‌خواستم عرض کنم راپورت کمیسیونى که براى رسیدگى به تشکیات از عدلیه تشکیل شده چرا تا به حال رسیده است.

کاشف- اظهارى که در خصوص کمیسیون عدلیه شده عمده همان تقاضائى است که شده اگر بتوانیم به استنطاق آن اشخاص بپردازیم از عضویت این کمیسیون استعفا می‌دهم.

دکتر علیخان- خواستم عرض کنم مدتى است بعضى سئوالات از وزراء شده است نمیایند چواب بدهند مثل این که بنده در خصوص آوردند مستشار‌ها سئوالى کردیم و هنوز جواب نداده‌اند.

حاجى سید ابراهیم مدرسى- این اختلافى که بالنسته به نمایندگان در اینجا شیوع داده‌اند کم کم به عتبات و نجف سرایت کرده است و بعضى از لوایح در این خصوص آمده است.

نایب رئیس- وقتى که از موضوع خارج می‌شویم این طور می‌شود شما مطلب خودتان را بنویسید که وقتى اجازه می‌دهم بدانم به چه اجازه می‌دهم.

حاج سید ابراهیم مدرسى- می‌خواستم عرض کنم دو نفر وکیل که از طرف مجلس باید انتخاب شود انتخاب نشده است و یکى دیگر این که از قرار معلوم بیست هفر از علماى عتبات به مجلس معرفى کرده‌اند و تا به حال جزء دستور نشده و این مطلب هر قدر زودتر به مجلس بیاید براى این که جلوى تعرضات مخالفین را بگیرد خیلى لازم است.

حاجى آقا- بنده هم همین سئوالاتى را که آقاى دکتر علیخان فرمودند از وزراء شده است می‌خواستم عرض کنم چون بنده هم چند سئوالى کرده‌ام و مدتى است داده ام ابداً جوابى نیامده است.

وکیل التجار- بنده هم قریب چهار ماه است در باب پول نیکل سئوالى کرده‌ام و هنوز جزء دستور نشده است.

آقا سید حسین اردبیلى- من هم قریب پنج ماه است چند سئوالى کرده‌ام جواب نداده‌اند.

نایب رئیس- حالا خواهش می‌کنم از آقاى مرتضى قلی خان که رجوع به کتابچه ثبت خود کنند آنچه سئوالاتى که شده است هر قدر که فرستاده‌اند معین نمایند و آنهایى را که نفرستاده‌اند بفرستند و علت تأخیر جواب را هم بخواهند.

تقى زاده- کمیسیون‌هایى که در مجلس علنى انتخاب می‌شود باید در مدت معینى که هر قدر کمتر باشد راپورت اعمال آنها را در مجلس علنى قرائت نمایند و به هیچ کمیسیونى حق داده نشده است که یک مطلب را از آن کسانى که او را انتخاب کرده است مستور بدارد از این جهت لازم است کمیسیون تفتیشى که از براى نظارت در وزارتخانه‌ها عموماً وزارت عدلیه خصوصاً تشکیل گردید مدت پنجاه روز است که در کمال شدت و زحمت هم مشغولند تا به حال راپورت نتیجه خودشان را نداده‌اند جهت چیست به جهت این که انتخاب کمیسیون فقط به تقاضاى مجلس نبوده و این کمیسیون‌ها همین که انتخاب شدند می‌روند جزء ادارات دولتى و بنده می‌بینم یک کمیسیون که براى تسکیت افکار عامه منتخب شده بودند که تحصیل اطلاعات کرده بیان واقع را در مقابل افکار عامه اظهار بدارد اصلا در این بین گم شده است و بنده تقاضا می‌کنم در جلسه آتیه راپورت این کمیسیون قرائت شود.

حاجى آقا- آقایان خوب است فراموش نکنند که روزى که کمیسیون 18 نفرى انتخاب شد براى چه بوده براى اصلاح مطالبى بوده که در شهر منتشر شده و رفته رفته مقدمه فساد را پیدا می‌نمود و یکى هم براى نان بود که آن روزها خیلى اهمیت پیدا کرده بود یکى هم براى رسیدگى به تشکیاتى بود که از ترتیبات عدلیه شده بود این بود که این کمیسیون از بین خودشان ده نفر را انتخاب کردند براى رسیدگى به ترتیبات عدلیه و این کمیسیون وظیفه شان این بود که رسیدگى به شکایات از روساى محاکم و غیره بنمایند و نتیجه را اطلاع بدهند چون بایستى این مطلب را درست تحقیق کنند به مجرد این که یکى از اظهار تشکى بکند نمی‌شود رئیس محکمه را محکوم کرد به واسطه این که تشکیات و اظهارات راجع به این موضوع زیاد است و باید به نظر دقیق تمام را رسیدگى کرد راپورتش را یک مرتبه به مجلس داد که مجلس یک مرتبه قرارى بدهد از این جهت کمیسیون صلاح در این دید که چند روز کارهاى مهمى را که باقى مانده است رسیدگى کند آن وقت عموماً مطالب را راپورت دهند چون کارهاى خیلى مهمى داشتند این هئیت که ده نفر بودند از صبح تا بعد از ظهر می‌رفتند و اغلب اعضاء هم حاضر نمی‌شدند و در این خصوص از مجلس تقاضاى همراهى شد مساعدتى نکردند بالاخره به سه چهار نفر رسیده بود که همه آمدند به مجلس استعفا دادند یکى از آنها هم من بودم.

نایب رئیس- دستو جلسه آتیه راپورت کمیسیون فوائد عامه راجع به امتیاز طلا‌شوئى عراق ایضاً راجع به راه مشهد‌سر و بارفروش ایضاً راجع به طلا‌شوئى کوه زر و راپورت کمیسیون عدلیه

+++

 در باب قانون ثبت اسناد (مجلس مقارن ظهر ختم شد).

+++

                       

 

 

یادداشت ها
Parameter:292109!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)