کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » نسخ خطی و کتب کمیاب
0.0 (0)
به مناسبت سومین سالگرد درگذشت استاد عبد‌الحسین حائری
[2018/08/26]

یادی از استاد عبدالحسین حائری/سیمین صیدیه  

 

همه دوستانی که توفیق همکاری با استاد حائری را داشته‌اند به این نکته اذعان دارند که در کنار ایشان کار کردن و آموختن، جذاب و در عین حال دشوار بود. جذاب و دوست داشتنی به لحاظ تواضع و بزرگ‌منشی ایشان و دشوار به جهت دقت نظر بالای ایشان در کار. روزهایی که حضور گرم و پر محبتشان در کتابخانه فرصتی بود برای آموختن نکات کتابشناسی، نسخه شناسی، فهرست‌نویسی و مهم‌تر از آن آموختن درس زندگی، وجدان کاری و خدمت به مردم. این ایام که خیلی زود و شیرین برای من سپری شد از بهترین روزهای زندگی‌ام بود.

در نخستین روزهایی که توفیق یافتم تا در محضر استاد حائری در بخش خطی کتابخانه مجلس خدمت کنم؛ آن بخش از اموری که انجام آن برایشان حائز اهمیت بود، توضیح دادند و فرمودند به ترتیب اولویت انجام دهم.

ایشان شرح وظایفی برایم مرقوم کردند تا بدانم از کجا و چگونه کارم را شروع کنم و همواره با توصیه ها و رهنمودهای ارزنده و ارزشمندشان بهترین راهنمایم بودند.

یکی از این موارد صورت جلسات شورای عالی کتابخانه بود. استاد از این صورت جلسات به عنوان تاریخچه کتابخانه یاد کرده و پیشنهاد دادند آنها را بررسی و تنظیم نمایم.

این جلسات از سال 1313 شمسی شروع شده و تا سال 1353 ادامه داشته است. افراد و شخصیت‌های مختلفی از جمله رؤسای کتابخانه، برخی از نمایندگان و کارپردازان مجلس شورای ملی، بعضی از اساتید کتابشناسی و نسخه شناسی و چهره‌های علمی و فرهنگی در این جلسات حضور داشتند که با دقت نظر در امور مختلف کتابخانه از جمله خرید نسخ خطی، کتاب و نشریات و دیگر مسائل تصمیماتی اتخاذ می‌نمودند. جلسات این شورا بیانگر اهمیت و جایگاه ویژه کتابخانه نزد رئیس و نمایندگان مجلس و سایر اهل علم و فضل می‌باشد. بنا بر صورت جلسات موجود استاد حائری از تیر ماه 1352 عضو شورای عالی کتابخانه بوده-اند.

خدمات ارزنده علمی و فرهنگی زنده یاد استاد حائری و عشق و علاقه وافر ایشان به کتابخانه مجلس بر کسی پوشیده نیست. بنا بر اهمیتی که استاد حائری برای این صورت جلسات قائل بودند و پیشنهادی که به اینجانب برای تدوین و بررسی آن داده بودند در آستانه سومین سالگرد ایشان بخش‌هایی کوتاه از این جلسات ذکر می‌شود:

"اولین جلسه شورای کتابخانه روز شنبه 8 اردیبهشت1313 پنج بعداز ظهر با حضور آقایان[محمد هاشم] افسر و [حسن خان] مخبر فرهمند و [میرزا محمدعلی] تربیت و مسیو [یوسف خان] میرزا یانس و [میرزا یوسف خان] اعتصام¬الملک در کتابخانه مجلس شورای ملی تشکیل گردید.

پس از مذاکرات مقدماتی راجع به عمومی و خصوصی بودن کتابخانه؛ آقای افسر به ریاست و آقای تربیت به نیابت معین شد. قرار بر این دادند که در خرید کتب قاعده الاهم فالاهم مراعات شود و بالاخره ترتیب ذیل را در نظر گرفتند.

1.تکمیل کتب قوانین و رفع نواقص آن.

2.تکمیل کتاب‌هایی که مجلدات آن ناقص است(یا چاپ نشده و یا به دست نیامده(

3.خرید نسخ خطی نادر و مفید که شورای کتابخانه خرید آن را صلاح بداند.

4.تهیه کتب علمی و ادبی و فنی عالی تألیف زمان اخیر حتی الامکان.

5.تهیه و تکمیل کتاب‌های تاریخ و جغرافی و تراجم احوال راجع به ایران در السنه فارسی و فرانسه و انگلیسی به ضمیمه کتب حفریات و کشفیات عتیقه.

6. تحصیل کتاب‌های ادبیات و تاریخ به معنی اعم.

7. تحصیل کتب راجعه به علم تاریخ و زبان فارسی.

8. تهیه فهرست‌های چاپی راجع به فارسی و عربی.

9. تکمیل کتب مربوطه به زبان پهلوی به زبان فرانسه و انگلیسی.

10. خریداری نکردن کتب منافی با اخلاق و آداب مانند هجو و هزل و قبول نکردن این‌گونه کتاب‌ها."

 

 12 اردیبهشت 1315 جلسه شورای کتابخانه با حضور آقای تربیت و اعتصامی تشکیل شد.

آقای فرهمند به واسطه کسالت عارضه حضور نداشتند.

خرید کتب خطی و چاپی مشروح ذیل تصویب گردید.

 37جلد کتب انگلیسی متعلق به کتابخانه ترقی مصوب جلسه 5 اردیبهشت[1315]: 155 تومان و 6 قران.

 19جلد کتب فرانسه آقای محمدضیاء هشترودی مصوب جلسه 5 اردیبهشت[1315]: 60 تومان و 4 قران.

خریداری کتب خطی و چاپی آقای خلخالی 60 جلد از قرار صورت 955 تومان. 57 جلد خطی است.

 13 جلد متعلق به کتابخانه طهران: 40 تومان و 6 قران."

 

"پنجاه و دومین جلسه شورای کتابخانه روز سه‌شنبه 9/2/26[13] با حضور آقایان حکیمی، هاشمی، دکتر معظمی، دکتر شفق، مرآت، شریفی تشکیل گردید.

1. پس از گزارش راجع به جلسه گذشته اظهار شد که چون قیمت جلد سوم فهرست خطی تألیف آقای ابن‌یوسف در جلسات پیش صد ریال تعیین شده‌بود ولی در صورت جلسه قید نگردیده، خوب است تجدیدنظر شده و در جلسه امروز قید شود. پس از مذاکره و مطالعه در حساب مخارج قرار شد همان¬طور که قبلا تصویب شده‌بود جلدی یک‌صد ریال از طرف اداره ملزومات فروخته شود.البته قیمت جلد را ممکن است اضافه دریافت کنند.

2. راجع به اشخاصی که می‌خواهند از کتب خطی کتابخانه عکس‌برداری نمایند پس از مذاکرات مفصل بالاتفاق اظهار عقیده شد که ممانعت از استنساخ کتب خطی و عکس‌برداری در صورتی که مراقبت شود کتاب خراب و کثیف نشود خلاف اصل کلی ترویج علم است. خوب است به اشخاصی که اجازه داده می‌شود عکس‌برداری نمایند در صورت امکان شرط شود که اصل فیلم و یک نسخه مجاناً به کتابخانه بدهند. بالاخره قرار شد برای اهل علم مانعی نداشته باشد و اگر سایرین برای تجارت بخواهند عکس‌برداری نمایند نسبت به آن شخص و موضوع کتاب تجدید نظر شود.

3. کتبی که برای معامله حاضر شده، رسیدگی و طبق یادداشت‌هایی که در پرونده شد تصویب شد معامله شود.

جلسه یک ساعت بعد از ظهر خاتمه یافت."

                     

" شصت و ششمین جلسه شورای عالی کتابخانه در ساعت ده صبح یکشنبه سیزدهم اردیبهشت 1343 با حضور آقایان علی¬اصغر حکمت، مدرس رضوی، دکتر [حسین] خطیبی، دکتر[ حسین] سامی‌راد،[محمدولی] قراچورلو و مهندس[غلامرضا] آصفی؛ نمایندگان مجلس و دکتر [تقی] تفضلی[ریاست وقت کتابخانه مجلس] تشکیل شد. در این جلسه آقای دکتر حکمت به ریاست شورای عالی کتابخانه انتخاب شدند.

در این جلسه ضمن تأکید بر اینکه کتابخانه مجلس از حیث کیفیت و نظم و ترتیب بر کلیه کتابخانه‌های کشور برتری دارد؛ آقای[حسین] خطیبی اظهار کردند که کتابخانه مجلس نه تنها موجب آبرو و افتخار مجلس شورای ملی است بلکه باعث آبرو و افتخار مملکت است و باید در توسعه و پیشرفت آن کوشید. آقایان قراچورلو و مهندس آصفی نیز اظهار کردند که هیأت رئیسه مجلس به کتابخانه علاقه و توجه مخصوص دارد و در کار توسعه و پیشرفت آن نهایت سعی و کوشش را خواهد کرد.

دکتر تفضلی به عرض شورا رسانید که موضوع کمبود کتب کتابخانه و تهیه فهرست کتب خطی مورد توجه شخص مقام ریاست مجلس می‌باشد. توضیح آنکه بنا به پیشنهاد این جانب[ دکتر تفضلی] و تصویب هیأت رئیسه محترم مجلس اداره‌ای به نام اداره بررسی و تحقیق در کتابخانه ایجاد شده‌است که ریاست آن به آقای دکتر احمدی که از حیث اطلاعات علمی و فعالیت شخصیت ممتازی را در مجلس دارند واگذار شده‌است و ایشان به کمک خانم[فخری] راستکار که از قدیمی¬ترین و مطلع¬ترین کارمندان کتابخانه هستند و آقای عبدالحسین حائری که مأمور تهیه فهرست کتب خطی می‌باشند به کار انتخاب کتاب و تهیه فهرست می‌پردازند و در حال حاضر مقدار زیادی کتاب که صورت آن با مراجعه به فهرست‌ها با کمال دقت تهیه شده سفارش داده‌شده است که به زودی خواهد رسید و یک جلد دیگر از فهرست کتب خطی زیر چاپ است که تا دو یا سه ماه دیگر انشاءالله تمام خواهد شد و منتشر خواهد گردید."

"جناب آقای حکمت اشاره کردند آقای[عبدالحسین] حائری برای تهیه فهرست کتب خطی کتابخانه کاملا صلاحیت و شایستگی دارند زیرا ایشان علاوه بر شخصیت علمی از حیث خصوصیات اخلاقی نیز از جهت اینکه از اولاد مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری رحمه الله علیه هستند مورد احترام هم می‌باشند."

 

"نود و هفتمین جلسه شورای عالی کتابخانه روز چهارشنبه 1352/4/14 ساعت 9 صبح با حضور جناب آقایان: مهندس فروغی، مینوی، دکتر اصغر مهدوی، دکتر زریاب خویی، مصطفوی نائینی، دکتر وحیدنیا، حائری و راستکار تشکیل شد.

 پس از رسیدگی به کتاب‌ها آقایان مهندس فروغی و دکتر زریاب خویی اظهار داشتند که کتاب‌ها بسیار ارزان قیمت شده است و بعد آقایان به اتفاق آراء تصویب نمودند به همان قیمت تقویم شده خریداری شود.

آقای دکتر وحیدنیا اظهار داشتند با آقای روضاتی صحبت کردم و راضی شدند کتاب‌های خود را به همان مبلغی که تقویم شده بود به کتابخانه بفروشند و تعدادی هم کتاب خطی در کتابفروشی اسدی امانت گذاشته‌اند که تقاضا کردند به مجلس شورای ملی حمل و تقویم شود.

راستکار اظهار کرد راجع به این موضوع به کتابفروشی اسدی تلفن شد و گفتند تا وکالت‌نامه کتبی از آقای روضاتی نباشد نمی¬توانند کتاب‌ها را تحویل دهند.

بعد یک جلد قرآن با ترجمه فارسی که به مبلغ 350000 ریال تقویم شده بود مطرح شد. پس از شور قرار شد چنانچه فروشنده به مبلغ 300000 ریال موافقت کنند خریداری و الا مسترد شود. سپس یک نسخه صحیفه سجادیه به مبلغ 10000 ریال و یک جلد مجموعه رسالات متعلق به خانم شریفی به مبلغ 20000 ریال تصویب شد که خریداری شود."

 

در جلسه روز چهارشنبه بیستم شهریور ماه 1353 که ساعت 9 صبح در اداره کارپردازی مجلس شورای ملی با حضور آقایان مهندس [محسن] فروغی، دکتر [سیف¬الله] وحیدنیا، دکتر اصغر مهدوی، حائری- سرپرست کتابخانه- تشکیل شد.

کتاب‌هایی که مربوط به حسن عمید بود بنا به پیشنهاد آقای[عبدالحسین] حائری و موافقت شورای عالی قرار شد پس از بررسی کامل مجدداً در هیئت مقومین برای تعیین قیمت مطرح گردد. یک کتاب و تعداد اسنادی که جعفر هاشمی برای فروش ارائه دادند در شورای عالی مطرح و آقای دکتر وحیدنیا اظهار داشتند اسنادی که برای فروش ارائه شده قابل توجه است. لذا تصمیم گرفته شد آقای حائری پس از بررسی مجدد از اسناد فوق، پیشنهاد خرید در هیئت مقومین داده شود و با خرید کتاب پیشنهادی مشارالیه موافقت گردید."

همچنین "یک‌صدمین [جلسه] شورای عالی کتابخانه در سال 1353 با حضور آقایان دکتر[اصغر] مهدوی، مهندس فروغی و [مجتبی] مینوی و عبدالحسین حائری- ریاست کتابخانه- تشکیل شد.

در این جلسه در مورد کتاب شرفنامه که توسط آقای مشفق عرضه شده بود، به پیشنهاد آقای حائری تجدید نظر گردید و قرار شد به قیمت 1700 تومان در صورت موافقت فروشنده خریداری شود."

آنچه بیان شد بخشی کوتاه از صورت جلسات شورای کتابخانه مجلس بود که تدوین آن در دست انجام است و انشاءالله به زودی به طور کامل چاپ خواهد شد

 

.

    بازدید:764
    یادداشت ها
    Parameter:300868!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار