جستجو در بیش از یک میلیون رکورد اطلاعات
خدمات مرجع مجازی
021-33130911
resources@ical.ir
خواندنی‌ها
نشست «رویکردهای معاصر در تفسیر فلسفه‌ی ابن‌سینا» برگزار می‌شود

سی‌ویکمین نشست از مجموعه درس‌گفتارهایی درباره‌ی بوعلی سینا با عنوان «رویکردهای معاصر در تفسیر فلسفه‌ی ابن‌سینا» روز چهارشنبه (۲۸ مهر) ساعت ۱۱ برگزار می‌شود. مالک شجاعی‌جوشقانی (عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) در این نشست به سخنرانی خواهد پرداخت.

در کنار تفسیر متداول از فلسفه ابن سینا به عنوان یکی از سه جریان عمده فلسفه در جهان اسلام (مشاء، اشراق و حکمت متعالیه)، از چهار تفسیرِ اروپامحور (به نمایندگی اتین ژیلسون)، اشراقی (به نمایندگی هانری کربن)، تحلیلی (به نمایندگی مهدی حائری یزدی) و ایدئولوژیک (به نمایندگی محمد عابدالجابری) درباره فلسفه ابن سینا در دوره معاصر می‌توان سخن گفت. منطقِ تنوع تفاسیر از ماهیت فلسفه سینوی را باید در نوعِ تلقی‌ای که مفسران از ماهیت فلسفه در فضای فکری – فرهنگی معاصر دارند جست و جو کرد. تعلق به یکی از دو جریان عمده فلسفه معاصر (تحلیلی و قاره ای) و تلقی متفاوت این مفسران از چیستیِ فلسفه اصیل اسلامی و مناسبات آن با اندیشه دینی (تمایز میان فلسفه و کلام) دو رکن مهم و تعیین کننده در این زمینه‌اند. این تفاسیر متاثر ازمبانی و مبادی جریان‌های فکری‌ای بوده‌اند که درآن تنفس فکری کرده‌اند و وقتی با آن داشته‌ها و مقدمات فلسفی به سراغ فلسفه سینوی آمده‌اند به دنبال گمشده‌های خود و ارائه پاسخ به مسائل فلسفه و فرهنگ معاصر با توجه به امکانات فلسفه سینوی بوده‌اند.

علاقه‌مندان می‌توانند این برنامه را از اینستاگرام مرکز فرهنگی شهرکتاب به نشانی ketabofarhang، تلگرام این مرکز به نشانی bookcitycc و صفحه‌ی این مرکز در سایت آپارات پیگیری کنند.

مروری بر کتاب «مسند الامام العسکری علیه السلام» نوشته آیت‌الله عزیزالله عطاردی

 

 مسند، گونه‌ای از کتاب حدیثی است که در آن، «احادیث نقل شده از یک راوی در کنار هم و با محوریت او گردآوری می‌شوند... کتاب تحف العقول [نوشته ابن شعبه حرانی در قرن چهارم] را می‌توان نمونه‌ای از مسند نویسی شیعی بر شمرد... عیون اخبار الرضا علیه السلام [نوشته شیخ صدوق در قرن چهارم] نیز نمونه‌ای از مسند نویسی است...» [1]


درباره مسندنویسی پژوهش‌هایی سامان یافته که تاریخچه این گونه حدیث نگاری و انواع مسندها را نشان می‌دهد. [2]

عالم محقق معاصر مرحوم استاد عزیز الله عطاردی (5 آذر 1307 – 3 مرداد 1393) به این شیوه حدیث نگاری توجهی شایان نشان داد. [3] وی 12 عنوان مسند معصومان و یک عنوان مسند عبدالعظیم حسنی را در حدود 70 جلد نوشت. برخی از این عناوین در دهها مجلد عرضه شده‌اند، مانند: مسند الامام امیرالمؤمنین علیه السلام در 27 جلد و مسند الامام الصادق علیه السلام در 22 جلد. و بقیه عناوین در یک تا 5 جلد تدوین شده‌اند. [4]


عطاردی چنانکه خود در زندگی نامه خودنوشت می‌گوید، این جهاد علمی را از سال 1345 با نگارش مسند الامام الرضا علیه السلام آغاز کرد و تا اواخر عمر خود، نزدیک به نیم قرن به آن اشتغال داشت. [5]

مسند الامام العسکری علیه السلام که در این گفتار معرفی می‌شود، یکی از این سلسله کتاب‌های ارزشمند است که به عنوان کتاب مرجع ماندگار در زمینه شناخت امام حسن عسکری علیه السلام در آینه کلمات و شاگردانش به کار می‌آید.

ساختار این مسند، همچون دیگر مسندهای مرحوم آیت الله عطاردی است و این روشمندی آن فقید در نگارش این کتاب‌های مرجع را نشان می‌دهد؛ آثاری که بدون دستیار و بدون حامی مالی و بدون وابستگی سازمانی، یک تنه می‌نوشت و نمونه خوانی و چاپ و نشر آنها را خود بر عهده می‌گرفت. او خود می‌نویسد:
«تا کنون همه کارها را شخصاً انجام داده‌ام. تمام مصادر و منابع را خودم تحقیق و بررسی نموده و فیش ها را استخراج و مرتب نموده‌ام». [6]

مسند الامام العسکری علیه السلام نخستین بار توسط کنگره جهانی امام رضا علیه السلام به سال 1410 قمری در 372 صفحه منتشر شد. پس از آن نیز چند بار دیگر به بازار نشر عرضه شده، از جمله توسط دار الصفوة، بیروت، 1413 ق. / 1993 م..

باری؛ این مسند سه فصل کلی دارد:
فصل اول، زندگی‌نامه مستند امام عسکری علیه السلام از ولادت تا شهادت، و رویدادهای مرتبط با خلفای معاصر و...
فصل دوم، احادیث روایت شده از امام عسکری علیه السلام که بدنه اصلی کتاب را تشکیل می‌دهد. در موضوع‌های: توحید، امامت، احکام فقهی، سنن و آداب، تفسیر قرآن، مناظرات، اخلاق و...
فصل سوم، معجم راویانی است که از آن امام همام روایت کرده‌اند که نام 149 تن در اینجا آمده است، همراه با نشانی برخی از احادیث آنها. اهمیت این عدد از آنجا روشن می‌شود که حضرتش در 28 سالگی به دست خلیفه عباسی مسموم و شهید شد و بیشتر عمر خود را در محاصره عباسیان گذراند، و ارتباط با ایشان را بسیار محدود  و دشوار کرده بودند.

این کتاب، تماماً متکی به نقل‌های دست اول از منابع حدیثی و رجالی و تاریخی است، لذا به زبان عربی نوشته شده است.

با توجه به فقر منابع اطلاعاتی مستند و معتبر در زمینه امام عسکری علیه السلام، جا دارد به زبان فارسی ترجمه و منتشر شود تا راه را بر پژوهش‌های مرتبط با امام عسکری علیه السلام هموار سازد. 
 

پی‌نوشت‌ها:
[1] طباطبایی، سید محمد کاظم. تاریخ حدیث شیعه، ج 2، عصر غیبت. قم: پژوهشگاه قرآن و حدیث، 1396، ص 35.

[2] از جمله: طباطبایی، سید محمد کاظم. مسند نویسی در تاریخ حدیث. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1377؛ مختاری، علی.
​​​​​مقاله مسند و مسند نویسی. علوم حدیث، شماره 4 ، ص 44.

[3] در باره ایشان بنگرید: طالعی، عبدالحسین. عطارد دانش. تهران: کتابخانه مجلس، 1390؛ حکیم، سید محمد حسین. یادنامه استاد عزیز الله عطاردی. تهران: خانه کتاب، 1393.

[4] در باره این مسندها بنگرید به گزارش مؤلف در زندگی نامه خودنوشت (روایت عشق) ص 379 – 387. نیز: رحمان ستایش، محمد کاظم. نیم نگاهی به مسانید اهل بیت. در مجموعه: گرامی نامه عطاردی، ج 1، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، 1385، ج 1 ص 177 – 198.

[5] عطاردی، عزیز الله. روایت عشق (زندگی نامه خودنوشت). تهران: عطارد، 1387، ص 379.

[6] گرامی نامه استاد عطاردی، ج 1 ص 44.

 

یادداشتی از: (عبدالحسین طالعی عضو هیئت علمی دانشگاه قم)/ ایبنا

«ارج‌نامۀ احمد گلچین‌معانی» منتشر شد

 

بهروز ایمانی در کتاب «ارج‌نامۀ احمد گلچین‌معانی» به بحث درباره زندگی، آثار و جستارهای متن‌پژوهی وی پرداخته است. این اثر به تازگی از سوی مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب منتشر شده است. پیشتر از این مجموعه که به قصد آشنایی محققان جوان با روش کار مصححان، کتاب‌شناسان و فهرست‌نگاران تدوین و چاپ شده، ارج‌نامه محمد معین، غلامحسین یوسفی، ذبیح‌الله صفا، حبیب یغمایی، صادق کیا انتشار یافته است.

 

ایمانی در پیشگفتاری که بر این اثر نگاشته است، زنده‌یاد استاد احمد گلچین‌معانی را از احیاگران آثار و مآثر اسلامی -ایرانی، و از رهروان پویا و راستین وادی تحقیق دانسته. از منظر مؤلف، ژرف‌نگری گلچین‌معانی در متون و به گفتۀ خود او «تحقیق در اوراق عتیق» و تفحّص سرچشمه‌های دانش به خاصیت عالمانۀ او در شمار پژوهشگران، تمایز ویژه‌ای بخشیده و بنا به نوشتهٔ زنده‌یاد غلامحسین یوسفی، او را به زنجیرۀ کتاب‌شناسان معدود کشور، پیوند داده است.

ایمانی، ارج‌نامۀ احمد گلچین‌معانی را در هشت فصل تدوین کرده است. فصل نخست به سال‌شمار و زندگی‌نامۀ احمد گلچین معانی اختصاص یافته است. در این فصل فعالیت‌های وی از زمان تولد تا مرگ در دسترس خوانندگان قرار دارد. چگونگی راهیابی وی به وزارت دادگستری، ورود به انجمن‌های ادبی، فعالیت در کتابخانۀ ملی ملک و انتقال به کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی از جمله مطالب خواندنی در این فصل است.

مؤلف در فصل دوم آثار احمد گلچین‌معانی را در هشت بخش مورد بررسی قرار داده است. در بخش نخست، آثار تصحیحی گلچین‌معانی را ارزیابی کرده و در بخش دوم از این فصل به فهرست‌نگاری این استاد ادبیات همت گمارده است. تحقیقات و تألیفات احمد گلچین‌معانی عنوان بخش سوم از فصل دوم است. اشعار گلچین‌معانی در بخش چهارم بررسی شده که در آن دیوان گلچین به خوانندگان معرفی شده است. نامه‌ها، مصاحبه‌ها، آثار چاپ نشده و فهرست تفصیلی مقالات تحقیقی و رسالات تصحیحی به ترتیب عناوین بخش‌های پنجم تا هشتم است.

«اسناد و تصاویر» عنوان فصل سوم است. ایمانی در این فصل مطلبی از پرویز گلچین‌معانی فرزند آن مرحوم با عنوان «درآمدی بر مکاتبات و نامه‌های استاد احمد گلچین‌معانی و معرفی چند نامه از ایشان به زنده‌یاد استاد محمد قهرمان» را جای داده است.

خوانندگان در فصل چهارم، با مطالبی در زمینۀ کتابشناسی، نقد و معرفی آثار و بررسی احوال آشنا می‌شوند. مؤلف در دو بخش آثار و احوال به این موضوعات پرداخته است.

فصل پنجم و ششم «ارج‌ نامۀ احمد گلچین‌معانی» به شیوۀ فهرست‌نگاری و روش تصحیح متون و پژوهش اختصاص دارد و در فصل ششم نیز از آثاری که دربارهٔ این استاد ادبیات فارسی به رشتهٔ تحریر درآمده، بحث شده است.

آثار چاپ نشدۀ گلچین‌معانی عنوان فصل هفتم است که در آن مطلبی از محمد باهر با عنوان «یادداشت‌های استاد احمد گلچین‌معانی بر گلستان هنر» به چاپ رسیده است. در فصل هشتم که دارای عنوان «مقالات تقدیمی» است، مقاله‌ای از دکتر محمد سیاسی با نام «بلبل گلزار معانی، گلچین تهرانی» چاپ شده و پیش‌روی علاقه‌مندان قرار گرفته است.

نمایۀ عام و استدراک پایان‌بخش «ارج‌نامۀ احمد گلچین‌معانی» است.

مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب «ارج نامۀ احمد گلچین‌معانی» اثر بهروز ایمانی را در ۳۳۳ صفحه منتشر کرده است. این اثر با جلد شومیز به بهای ۶۹ هزار تومان و با جلد سخت به قیمت ۹۴ هزار تومان به فروش می‌رسد.

منبع: میراث مکتوب