28 مرداد 1396 14:19:54
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

جلسه: 33 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه هیجدهم خرداد ماه 1329  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‏

2-بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر مصدق- ابریشم‌کار- مهدوى‏

3-بیانات آقایان: شهاب خسروانى- فرامرزى طبق ماده 90

4-تصویب نمایندگى آقاى صدر میر‌حسینى از جیرفت‏

5-بقیه مذاکره در لایحه فروش خالصه‌جات و خاتمه شور اول‏

6-طرح گزارش کمیسیون بودجه راجع به انتقال اعتبارات ساختمانى 1328

7-تعیین موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه‏


مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 33

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه هیجدهم خرداد ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس‏

2-بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر مصدق- ابریشم‌کار- مهدوى‏

3-بیانات آقایان: شهاب خسروانى- فرامرزى طبق ماده 90

4-تصویب نمایندگى آقاى صدر میر‌حسینى از جیرفت‏

5-بقیه مذاکره در لایحه فروش خالصه‌جات و خاتمه شور اول‏

6-طرح گزارش کمیسیون بودجه راجع به انتقال اعتبارات ساختمانى 1328

7-تعیین موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه‏

 

مجلس دو ساعت و بیست و پنج دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

1-تصویب صورت مجلس‏

رئیس- صورت غایبین جلسه گذشته قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد )

غایبین با اجازه- آقایان: حسین فرهودى، محمد‌على منصف ملک‌مدنى، عبدالحسین مجتهدى، تولیت، امینى، امیر‌نصرت اسکندرى، دکتر مجتهدى، طباطبایى، اورنگ.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: دکتر مصباح‌زاده، شکرالله صفوى، عزیز‌اعظم زنگنه، سید محمد‌على شوشترى، ابولفتح قهرمان، سالار سندجى، دکتر طبا، حسن اکبر، تیمورتاش، شهاب خسروانى، دکتر احمد سیدامامى، لطف‌على معدل، سید مهدوى، دکتر مصدق، جواد مسعودى‏

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: احمد بهادرى دو ساعت، محمدرضا آصف یک ساعت، دکتر طاهرى یک ساعت محمد هراتى سى دقیقه- امیر افشارى یک ساعت‏

رئیس- نسبت به صورت مذاکرات جلسه پیش نظرى نیست؟ آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- بنده در اینجا می‌بینم که از قول جناب آقاى رئیس نوشته‌اند (که جاى کمال تأسف است که در خارجه اگر کسى بخواهد کاغذ به پستخانه بدهد رعایت نوبت دیگران را می‌کند مجلس باید مربى اخلاق باشد اینجا اول آقاى نورالدین امامى را نوشته‌اند بعد هم آقاى دکتر کشاورز‌صدر را) خواستم اینجا عرض کنم که عموم آقایان شاهدند که خود جناب آقاى رئیس به بنده اجازه دادند پشت تریبون بروم و بنده هم اصرارم براى این بود که ثابت شود جناب آقاى رئیس اشتباهى نشده بنده آمدم نشستم و مقاومت و اصرارى که نوبت ایشان را بگیرم نداشتم این عبارتى که نوشته‌اند یک قدرى زننده است.

رئیس- ولى انسان جایز‌الخطا و اشتباه است بنده هم اعتراف می‌کنم که اشتباه می‌کنم ولى چون گفته بودم نمره‌گذارى بکنند 2 -آقاى نورالدین امامى را نوشته بودند 3 -آقاى کشاورز‌صدر را بنده که نگاه کردم شماره 2 شما را تشخیص دادم بعد هم به شما گفتم هم تشریف بردید البته میبایستى زودتر تشریف برده باشید.

رئیس- آقاى شهاب خسروانى‏

شهاب خسروانى- بنده طبق ماده 90 عرایضى دارم‏

رئیس- پس قدرى تأمل بفرمایید پس از آن که وارد دستور شدیم. دیگر نظرى نسبت به صورت جلسه نیست (گفته شد- خیر) صورت جلسه پیش تصویب شد.

2-بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر مصدق- ابریشم‌کار مهدوى‏

رئیس- مطابق آیین‌نامه جدید سه نفر می‌توانند قبل از دستور صحبت کنند، آقاى دکتر مصدق بفرمایید.

+++

دکتر مصدق- از این فرصت استفاده و تشکرات خود را حضور آقایان نمایندگان محترم که موارد اصلاحى آیین‌نامه داخلى مجلس را تصویب فرموده‌اند تقدیم می‌کنم.

نمایندگان جبهه ملى چند بار نظریات خود را خصوص تصویب بعضى از قوانین مورد توجه افکار عمومى به عرض مجلس رسانیده و اکنون نیز براى مزید توضیح معروض می‌دارد که براى استقرار حکومت ملى و تأمین آزادی‌هاى فردى و اجتماعى شأن مجلس شورای ملى این است که چند لایحه مهم اساسى یعنى لایحه قانون انتخابات و قانون محاکمات مطبوعاتى و اصلاح قانون حکومت نظامى پیش از اقدام به هر امر دیگرى به تصویب برسد از لوایح مزبور دو تاى آن را مدتى است دولت تقدیم نموده که تاکنون مطرح و مورد بحث واقع نشد ه و لایحه اصلاح قانون حکومت نظامى را هم که ضامن آسایش افکار عمومى است با این که جناب آقاى نخست وزیر مدتى است به اینجانب وعده داده از تقدیم آن خوددارى شده و موجبات نگرانى عامه را فراهم نموده‌اند در اینجا باید صریحاً به عرض برساند که تا این لوایح به تصویب نرسد نمایندگان جبهه ملى گذشته از این که با اصل لایحه گلشائیان و گس مخالفند با تقدیم و طرح هر لایحه‌اى راجع به نفت که دولت در نظر دارد مطرح شود شدیداً مخالفت خواهند نمود.

براى جلوگیرى از ایجاد هر گونه تشنجى در مجلس لازم است که جناب آقاى نخست وزیر لایحه اصلاح قانون حکومت نظامى را هر چه زودتر تقدیم کنند که تکلیف آنها معلوم شود و مردم این مملکت از این دستگاه بیش از این مأیوس نبوده و امیدوار باشند به این که دوره شانزدهم تقنینیه ممکن است قدم‌هاى بلندى در اصلاح این وضعیت دلخراش برداشته و اوضاع و احوال هرچه زودتر در نفع جامعه تغییرات محسوسى بکند.

رئیس- آقاى ابریشم‌کار

ابریشم‌کار- باز هم در جلسه گذشته صحبت از تقسیم اراضى خوزستان شد در جلسه 28 اردیبهشت بنده شرحى عرض کردم که خیال می‌کنم تکرار آنها چندان لزومى نداشته باشد (صحیح است) زیرا همان جلسه عرض کرده بودم که بنده خودم از اراضى خوزستان تقاضا نکردم به همین سبب که از عهده انجام این تعهدى که طبق این آیین‌نامه باید بکنم نمی‌توانستم برآیم حالا اجازه می‌خواهم بعضى از مواد آیین‌نامه‌ای که براى این کار تنظیم شده حضور آقایان عرض کنم. هیئت وزیران در جلسه آبان ماه 1326 برحسب پیشنهاد وزارتین دارایى و کشاورزى آیین‌نامه ذیل مشتمل بر 22 ماده راجع به تقسیم اراضى خوزستان را تصویب نمودند

ماده اول- به ایرانیان یاشرکت‌هاى ایرانى طبق قانون 16 فروردین 1314 بخواهند در خوزستان آبادانى نمایند دولت از اراضى خود مجاناً واگذار خواهد نمود مشروط به این که واگذارى را به وسیله تلمبه یا شق نهر یا ساختمان سد آبیارى و آباد نمایند.

تبصره اول از ماده اول- زمین فقط به آن دسته از شرکت‌هاى ایرانى داده خواهد شد که تمام سهام آن متعلق به اتباع ایران باشد و غرض از تشکیل و عمل آنها منحصر به امور مقرره در این آیین‌نامه باشد.

تبصره دوم از ماده اول- داوطلبان در موقع تقاضا باید سرمایه‌اى را که براى انجام تعهدات آنها لازم خواهد بود به کمیسیون مربوط ارائه دهند.

ماده 2- داوطلبان اراضى که بخواهند به وسیله تلمبه اراضى را آبیارى نمایند باید تعهد نمایند که در ظرف دو سال از تاریخ تحویل اراضى (بدون هیچ‌گونه حق تمدید) تلمبه‌هاى لازم را نصب نموده و دائر نمایند تلمبه‌هایی که براى آبیارى مورد استفاده قرار می‌گیرد باید دو دستگاه متساوى‌القوه باشد که به میزان آب یک دستگاه آن زمین تحویل می‌شود در صورتی که دو دستگاه تلمبه متساوى‌القوه نباشد به میان آب تلمبه ضعیف‌تر از زمین تحویل می‌شود.

ماده 3- داوطلبان اراضى که می‌خواهند به وسیله شق نهر اراضى را آبیارى نمایند باید نقشه نهرى را که باید احداث نمایند تهیه نموده به تصدیق بنگاه کل آبیارى برسانند و به موجب پیمانی که با اداره دارایى محل منعقد خواهند کرد تعهد نمایند از تاریخ تحویل اراضى در ظرف مدتی که بنگاه کل آبیارى براى ایجاد نهر لازم می‌داند تعهد خود را اجرا نمایند

ماده 4- داوطلبان اراضى که بخواهند به وسیله ساختمان سد یا تونل اراضى را آبیارى نمایند باید نقشه کلیه عملیات ساختمانى- نهر‌کشى- جدول‌سازى را به خرج خود تهیه نموده و به تصدیق بنگاه کل آبیارى برسانند و پیمان لازم براى اجراى امر به اداره دارایى محل منعقد نمایند و از تاریخ تحویل اراضى در ظرف مدتی که در پیمان پیش‌بینى شده، با نظر بنگاه کل آبیارى معین می‌شود کلیه عملیات مربوطه را انجام نمایند.

ماده 9- براى واگذارى هر قطعه زمین پیمان ثبتى رسمى بین اداره دارایى محل و تقاضا کننده منعقد می‌شود و پیمان باید متضمن کلیه شرایط واگذارى باشد و جزو شرایط باید قید شود که گیرندگان اراضى در ضمن عملیات خود اقدامى که موجب مزاحمت یا نقصى در عمران و آبادى زمین‌هایی که فعلاً آباد است بشود نخواهد نمود.

ماده 10- مقدار اراضى که به ملکیت تقاضا کنندگان واگذار می‌شود براى هر لیتر سه هکتار براى سه آیش خواهد بود.

ماده 11- تقاضا کنندگان اراضى موظفند نسبت به هر یک صد هکتار زمین واگذارى یک هکتار باغ مرکبات و خرما در ظرف پنج سال از تاریخ واگذرى احداث نمایند.

ماده 12- زه‌کشى لازم براى اراضى باید پیش‌بینى شود و کلیه عملیات جدول‌کشى، نهرسازى و زه‌کشى باید و بنگاه کل آبیارى واقع شود اجرا گردد (اردلان- یک ربع تمام می‌شود آقاى ابریشم‌کار )

ماده 16- افراد یا شرکت‌هایی که به موجب این آیین‌نامه زمین از دولت می‌گیرند قبل از این که تعهدات خود را در باب آن اراضى انجام داده باشند واگذارى آن را نخواهد داشت.

ماده 30- با رعایاى ساکنین اراضى واگذارى مالکین موظف هستند که مطابق معمول محل به طریق مزرعه رفتار نمایند.

قسمت چهارم آیین‌نامه اجرایى طرز ارائه سرمایه که در تبصره 2 از ماده یک آیین‌نامه ذکر شده درباره شرکت‌ها عبارت از تصدیق اداره ثبت محل تأسیس شرکت و درباره اشخاص اطمینان کامل هیئت تقسیم اراضى به سرمایه آنها کافى خواهد بود علاوه بر این شرکت‌ها و افراد براى تضمین حسن انجام تعهدات خود باید معادل یک دهم از کلیه مخارج انجام تعهدات خود تضمین بانکى بسپارند و این تضمین تا موقع نصب تلمبه یا شق‌النهر یا احداث سد باقى خواهد بود در صورتی که میزان سرمایه انجام کار از پانصد هزار ریال تجاوز نماید مبلغ تضمین به صدى پنج تقلیل خواهد یافت و هرگاه در مدت تعهد از انجام کار بدون عذر موجه (فرس ماژور) خوددارى شود مبلغ تضمین به نفع دولت ضبط خواهد شد.

در مورد کشاورزان محلى که در ماده 7 براى آنها حق تقدم قائل شده قبول صلاحیت و اعتبار آنها از طرف هیئت تقسیم اراضى کافى خواهد بود.

البته اعتراضاتى که در باب تقسیم اراضى و زمین‌هاى خالصه خوزستان شده بر دو قسم است یک اعتراض اصولى است که عده‌اى عقیده دارند بهتر بود دولت سد بسته یا شق نهر نموده ابتدا به مقدار کافى آب تهیه کند و بعد آب و زمین را در اختیار رعایاى آنجا بگذارد البته این نظر بسیار صحیح است اما باید توجه بشود که این عقیده مطلب تازه‌اى نیست بلکه در موقع تنظیم آیین‌نامه و تصویب‌نامه که فعلاً پایه تقسیم اراضى خوزستان روى آن قرار دارد همین موضوع مورد بحث بود ولى به واسطه این که انجام آن مستلزم میلیارد‌ها ریال مخارج بوده و تأمین این هزینه و پرداخت آن براى دولت ممکن نبود دولت‌هاى وقت صلاح دانستند که در عمران و آبادى اراضى خوزستان از سرمایه‌هاى آزاد مردم استفاده بشود تا هر کس به تناسب سرمایه خود و به مقدار آبی که تهیه نماید و روى زمین جارى نماید از زمین دولت به او واگذار خواهد شد و فقط نسبت به سد کرخه سازمان برنامه اقدامات امر را فراهم نموده و پروژه آن را تهیه نموده و تنه اقدامى است که از طرف دولت در آنجا خواهد شد بقیه کارها به عهده خود مردم گذاشته شده یک عده معتقدند که دولت خالصه‌جات خوزستان را بدون قید وشرط به کشاورزان محل برگذار نموده این پیشنهاد گر چه ظاهراً به نفع کشاورزان است ولى باطناً مستلزم هیچ‌گونه پیشرفت و ترقى در امور زراعتى به صورت دیم آن اراضى را در دست داشته و این عمل مفید به حال آنها نبوده علاوه بر این که (نورالدین امامى- آقا اینها را کى نوشته به شما داده کاغذ وزارت دارایى است ماشین کرده‌اند داده‌اند دستش) این آیین‌نامه

+++

بود که می‌خواندم مقدار زیادى زمین در خوزستان موجود است که نه آب دارد و نه به صورت دیم عمل می‌شود قبول این پیشنهاد به منزله این است که دولت هیچ‌گونه اصلاحى در امور زراعتى خوزستان نکند نظر دولت از اجراى این آیین‌نامه اجراى قانون واگذارى خالصه‌جات خوزستان بوده است.

فرامرزى- مطابق ماده 90 اخطار دارم‏

ابریشم‌کار- بله؟

فرامرزى- به جنابعالى عرض نکردم به آقاى رئیس عرض کردم‏

رئیس- بفرمایید

فرامرزى- آئین‌نامه تقسیم اراضى خالصه خوزستان ارتباط با وظیفه‌ای که به عهده هیئت تقسیم اراضى محول شده ندارد. بنده عرایضى دارم اجازه می‌فرمایید عرض کنم.

رئیس- اگر نظرى دارید بعد بفرمایید

ابریشم‌کار- آقایان اجازه بدهید این هیئت مکلف بوده طبق آیین‌نامه و تصویب‌نامه دولت رفتار و اراضى را با ارائه سرمایه به داوطلبانى که عمران و آبادى نمایند برگذار نمایند بنده براى این که وقت منقضى نشود می‌خواهم این را عرض کنم اولاً آیین‌نامه‌ای که دولت داده و چندین بار آقایان سؤال کرده‌اند و اعتراض شده من تعجب می‌کنم که چرا از طرف وزارت دارایى و یا وزیر دارایى چرا نمى‌آیند جواب بدهند بنده عرایضى را که می‌کنم از این نظر است که اهل خوزستانم خانه من در خوزستان است اگر مخالفتى با عمران و آبادى خوزستان است اگر مخالف با عمران و آبادى خانه من شده (صحیح است) من خوشم نمى‌آید که خانه‌ام خراب بشود اما در مورد عملى که تاکنون هیئت تقسیم اراضى نموده بنده اینجا پشت تریبون عرض می‌کنم و به آقایان قول می‌دهم که هیچ عمل خلاف قانونى نشده است یک شرکتى داریم که شش هزار هکتار زمین بهش داده‌اند این صورتی که قبلاً اینجا داده شده این صورت درستى هم نیست صورت منظم و مرتبى از تقسیم اراضى تهیه نموده و به موقع خودش بیاورند اینجا و تقدیم بکنند و قسمتى از این اشخاصى که اسم برده‌اند آقایان آگاه هستند که اینها اشخاصی هستند (تیمورتاش- با قدرت) (فرامرزى- با نفوذ) بنده نمی‌دانم قدرت و نفوذ مقصود و منظور از چیست (فرامرزى- منظور این است که زمین بگیرند) اینها اشخاصى هستند که از 25 سال و 30 سال پیش آمده‌اند در آنجا آبادى کرده‌اند البته در زمان مرحوم اعلیحضرت فقید به اینها اراضى برگذار شده اراضى آنهایى که کم بوده مقدارى اضافه کرده‌اند یک عده اشخاص دیگر آمدند با خود زارعین شریک شدند و یک اراضى گرفتند بنده صراحتاً عرض می‌کنم که هر کس می‌خواهد به خرج خود من قدمش روى چشمم او را بردارم می‌برم به خوزستان ببینند خوزستان کجا است مازندران است؟ گیلان است؟ اگر مسافرى الان عبور کند از گرما نمی‌تواند زندگى کند یک صحراى زمین بى‌آب و شوره‌زارى است مردم را با این فریفته کرده‌اند که بیایند اینجا سرمایه‌هایشان را بیاورند خرج کنند باید دانست که در سال گذشته که مقدمه این کار بود با این که دولت و اداره غله مأیوس بودند هشت هزار تن غله جمع کنند 24 هزار تن غله جمع‌آورى شد و اولین گندمى که به مازندران ببخشید به آذربایجان و جاهایی که که به خطر قحطى افتاده بودند گندم خوزستان بود که رسید و الان پیش‌بینى شده با این که هنوز مقدمات کار است بنده اطمینان دارم پنجاه هزار تن گندم از خوزستان جمع‌آورى می‌شود بنده سؤال می‌کنم اگر از خوزستان بیاید یا از هندوستان بیاید از آمریکا بیاید؟ من سؤال می‌کنم آیا بد کرده‌اند؟ پس هیچ منافعى در این کار نداریم روز اولى که من تقاضاى زمین نکردم از ترس این آیین‌نامه بود ولى حالا بنده تصمیم دارم فرش‌هاى خانه‌ام را بفروشم اگر این عمل ادامه پیدا کرد می‌روم زمین می‌گیرم و به نام این که آبادى بکنم می‌روم از اموال خودم صرف‌نظر می‌کنم می‌روم زمین می‌گیرم (احسنت) ولى این را عرض می‌کنم قسم یاد می‌کنم آگاه باشید هر کس با این کار مخالفت کند حاضرم با کمال قدرت دفاع نمایم.

رئیس- آقاى ابریشم‌کار وقت گذشته.

ابریشم‌کار- وقت گذشته بله چه بکنم متأسفم یک مطالبى را باید بگویم با این که بنده خیلى امساک در صحبت می‌کنم روی همین اصل آبادى این املاک است که عرض می‌کنم این را عرض کنم که هر کس مخالفت با این کار می‌کند بداند که بعداً پشیمان خواهد شد هفتصد سال است اراضى خوزستان همین طور افتاده کى کارى کرد؟ چطور شد؟ می‌خواهم بدانم این گندمى را که اداره غله الان دارد جمع می‌کند دسترنج همین مردم است که این کار را کرده‌اند یا این که یک عده‌اى دیگر از یک جاى دیگر آمده‌اند زراعتى کرده‌اند؟ به هر جهت بنده خیلى معذرت می‌خواهم جسارت کردم جناب آقاى کشاورز‌صدر بنده اهل مبارزه نیستم اگر امروز نسبت به جنابعالى خطایى کردم بنده هیچ غرضى ندارم و ساکت هم به احترام مجلس شدم و اطاعت هم کردم اما به جان شما ششصد هزار نفر از موکلین من از خوزستان می‌گویند ساکت نباش و من ساکت نمی‌توانم در مقابل این حرف‌ها بشوم خیلى معذرت می‌خواهم (احسنت)

فرامرزى- بنده توضیح می‌خواهم بدهم.

رئیس- بعد از این که وارد دستور شدیم حالا قبل از دستور است آقاى سعید مهدوى.

سعید مهدوى- در این چند روزى که بنده مشهد مشرف بودم و از نزدیک ناظر سیل مهیب و تلفات و خسارات فوق‌العاده شدم لازم دانستم جریان مشاهدات خود را براى اطلاع آقایان به عرض برسانم تصور می‌کنم چنین سیلى به این مدهشى با این تلفات و خسارات در دویست سال اخیر در مملکت ما سابقه نداشته باشد و تعجب می‌کنم با این ترتیب دستگاه تبلیغاتى ما از کارهاى خیلى عادى و معمولى هم عادى‌تر فرض نموده حقایق لازم را آن چه وظیفه این دستگاه می‌باشد اطلاع عموم نرسانده است که از این راه هم‌میهنان سایر نقاط کمک و مساعدت خود را به این شهر مقدس مبذول دارند چیزى که می‌توانم به طور تحقیق عرض کنم تا دیروز که بنده در شهر بودم 1600 خانه آن به کلى ویران است در محلى که فشار سیل و خرابى بیشتر بوده محله‌ای است به نام عید‌گاه که پرجمعیت‌ترین محلات شهر است می‌توان گفت که از این محله اثرى نمانده است در منزلى که بیش از 120 متر مساحت نداشت و خودم از نزدیک دیدم 57 نفر یعنى 12 عائله زندگى می‌کردند و فعلاً با وضع رقت‌بارى بدون جا و مکان و وسایل زندگى و انتظار کمک هموطنان خودشان را دارند فعلاً وجود آقاى صدر در خراسان مغتنم است زیرا تحت نظر شخص ایشان هیئت‌هایى مشغول جمع‌آورى اعانه و رسیدگى به حال خسارت‌دیدگان و مستمندان می‌باشند در موقع هجوم سیل خانمان‌برانداز که بنده شخصاً حضور داشتم فرمانده و افسران لشکر کمال از خود‌گذشتگى را با تشریک مساعى شهردار به خرج دادند ولى آنچه بیشتر از همه باعث تسلى مصیبت‌زده‌ها و خسارت دید‌ه ‌ها بود تشریف‌فرمایى اعلیحضرت همایونى بلافاصله روز بعد از سیل بود که واقعاً در عین تأثر یک نوع حالت شعفى از دیدار شاهنشاه در ناصیه مردم پیدا بود که غیرقابل وصف است حسب‌الامر اعلیحضرت روز بعد والاحضرت شاهپور علی‌رضا هم تشریف آورد و از نزدیک رسیدگى کامل به اوضاع و احوال مردم فرموده و گزارش لازم را به عرض اعلیحضرت خواهند رسانید دیروز بعد از ورود به تهران اطلاع پیدا کردم که ساعت شش بعد از ظهر نمایندگان خراسان براى تقاضاى تسریع در اقدامات لازم به هیئت وزرا خواهند رفت بنده و آقاى تیمورتاش هم که تازه وارد شده بودیم شرکت نموده مطالب لازم را به عرض جناب آقاى منصور و سایر آقایان رساندیم وعده‌هایى براى این منظور داده شد که استدعاى بنده از نقطه نظر موقعیت خراسان و مخصوصاً شهر مشهد این است که هر چه زودتر به صورت عمل درآید و از مردم تهران و شهرستان‌ها استمداد می‌شود در این موقع از هموطن‌هاى خسارت دیده خودشان کمک و مساعدت را دریغ نفرمایند به جا خواهد بود که به اطلاع ممالک اسلامى دیگر هم رسانده شود مسلماً به مشهد مقدس که مورد توجه کلیه مسلمین است مساعدت لازم را خواهند نمود راجع به تلفات که در جراید 36 نفر دیده شده است خوشبختانه بیش از 5 نفر نبوده است در خاتمه از دولت تمنا می‌شود به اشخاصی که خدمتى انجام داده‌اند تشویق و تقدیر لازم بفرمایند زیرا باعث تشویق سایرین خواهد بود (احسنت)

3-بیانات آقایان: شهاب خسروانى، فرامرزى طبق ماده 90

رئیس- وارد دستور می‌شویم، دستور قانون

+++

فروش خالصه‌جات است ولى دو نفر از آقایان به عنوان ماده 90 اخطار دارند. آقاى شهاب خسروانى بفرمایید

شهاب خسروانى- بنده همیشه سعى کرده‌ام که اوقات مجلس را تضییع نکنم زیرا معتقد هستم اوضاع و احوال مملکت طورى است که هر چه ما صرفه‌جویى در حرف بکینم و به عمل بپردازیم به خوشبختى مردم بیشتر کمک می‌شود بعضى اوقات انسان ناچار است که از خودش دفاع بکند و متأسفم از آنهایى که در خارج هستند و به واسطه نداشتن امنیت واقعى در مملکت نمى‌توانند دفاع کنند آن چیزى که مرا هم وادار کرد به این مجلس بیایم همین بود که حیثیت و شخصیت من محفوظ نبود ناچار شدم براى حفظ حیثیت و شخصیت و پیشرفت کارهایم متوسل به اینجا بشوم که مصونیت داشته باشم و بتوانم به مملکت خدمت بکنم (صحیح است) علت این که وقت آقایان را بنده امروز گرفتم این بود در موقعى که اسمى از اراضى خوزستان برده شده اسمى هم از بنده برده شده بود بنده چقدر مفتخرم اگر بتوانم در آن گرماى 55 درجه زمین‌هاى خوزستان آباد بکنم و چقدر مفتخرم اگر بتوانم زمین‌هاى آنجا را به صورتى در بیاورم و سرمایه آن قدر داشتم که محتاج به قرض خارجى نبوده و مى‌توانستم با آن عمران رفع آن بدبختی‌هایى را بنمایم که ناچار نباشیم پرتقال از اردن یعنى از کشور اردن بیاوریم و در مملکت خودمان تهیه کنیم (صحیح است) ولى جریان این طور نیست یک شرکتى در آنجا به نام شرکت زربان در خوزستان تشکیل شده تمام آنهایى را که آقاى ابریشم‌کار ضمن آیین‌نامه تشریح فرمودند اینها تماماً شرکت‌هایى تشکیل داده‌اند اینها یک عده محدودى هستند چون بنده مثل بعضى از آقایان یک وقتى مستخدم دولت بودم ولى چون استخدام دولت براى من صرف نمی‌کرد ناچارشدم به کارهاى آزاد بپردازم و با مردم یک ارتباطى گرفتم و خوشبختانه می‌توانم بگویم امروز که یک سرمایه‌دارى هستم که بتوانم دو هزار هکتار را آباد کنم ولى خوش‌وقتم که پارازیت هم نیستم و با زحمت خودم زندگى و امرار معاش شرافتمندانه می‌کنم و خوش‌وقتم که بعد از 20 سال فعالیت در کارهاى بزرگ در همه جا آثار بنده را می‌بینید از راه‌آهن از ساختمان از کارخانه امروز به بنده می‌گویند زمین خوزستان را می‌خواهد برود آباد کند این براى بنده کمال افتخار است ولى محلى‌ها مرا دعوت کرده‌اند که چون شما اهل تشکیلات و اطلاع هستید با ما شرکت کنید سرمایه هم با ما اینها چون قبلاً کارهاى اقتصادى یعنى صادرات می‌کردند و صادرات ما امروز به این صورت بدبختى افتاده به کارهاى تولیدى دارند مى‌پردازند براى عید رفتم آنجا دیدن آن آقایان متأسفانه بعد از مطالعه به آقایان باید بگویم که عملى نیست زیرا که با موتور با 55 درجه حرارت و دویست متر لوله به سد کارون غیرممکن است که بشود گندمى درآورد که صرف بکند از نظر کارگر کشاورزى هم باید عرض بکنم که آنجا چون محل صنعتى است قیمت کارگر بالا است به کشاورزى نمى‌آیند از نظر موتوریزه کردن هم باید عرض بکنم که وسایلى ما نداریم که اگر موتور در شصت فرسخى خوزستان خراب شد وسیله داشته باشیم برویم تعمیر کنیم کشاورزى و این چیزها هم همه شعر درآمده است در این مملکت هر چه نمونه کشاورزى به وجود آمده چون توجهى به آن نکرده‌اند صورت باغ ملى را پیدا کرده، آن نهال‌ها را باید ببرند بکارند، نکاشتند درخت بزرگ شده، شده باغ ملى، هر جا که می‌روید می‌بینید یک باغ ملى درست شده است این فرم کشاورزى است، مزرعه نمونه است، به این جهت در آنجا بنده شرکت می‌کنم و هنوز هم مطالعات ما به جایى نرسیده مگر این که روزگارى سدى در آنجا بسته شود ولى آیین‌نامه اجازه نمی‌دهد براى این که اگر کسى در ظرف 6 ماه مقدمات امر را فراهم نکرد کسى کار نکرد جمع کند ولى براى این که این کار خیلى آسان است به من واگذار کردند روى اعتماد 20 ساله و هر کدام آقایان میل داشته باشند بنده حاضرم می‌فرمایند بدهم که دو متر آنجا را آباد کنند، این اسباب افتخار است براى بنده (احسنت)

رئیس- آقاى فرامرزى‏

فرامرزى- چیزى که این مملکت را خراب کرده این است که یا اعمال بد به اسامى خوب انجام می‌شود یا الفاظ خوبى و مقررات خوبى که براى اعمال خوب وضع می‌شود، تحریف می‌شود و آن را آلت قرار می‌دهند براى اجراى اغراضى که اگر معلوم شود خودشان هم نمی‌توانند بگویند خوب است (صحیح است) چیزى هم که موجب می‌شود دو نفر در این مملکت حرف همدیگر را بفهمند یا مردم خارج از مباحثه آنها مطلب را بفهمند این است که هر دو خلط مبحث می‌کنند، فعلاً یکى از آنها قضیه چایى است که ما مى‌گوییم که چرا چایى را به این ترتیب اشخاص به دولت و مردم تحمیل می‌کنند؟ یک دفعه داد می‌زنند که آقا بر ضد محصولات داخلى است، بر ضد چاى داخلى است. در صورتى که چنین چیزى نیست بر ضد حقه‌بازی‌هاى به این اسم است (صحیح است) یکى هم این قضیه، هیچ کس منکر این نیست که خوزستان خراب است و باید آباد شود (صحیح است) ولى به اسم آبادى خوزستان نباید اشخاصى در شهر تهران بنشینند و بورس‌بازى بکنند و حقه‌بازى بکنند در همین اراضى خوزستان (صحیح است) آیین‌نامه این طور که ایشان فرمودند خیلى صحیح است، بسیار خوب نوشته شده، مگر کدام قانون بد نوشته شده پس اگر ما، اعمال بدى و زشتى دیدیم، بعد بگوییم قانون خوبى دارد باید حرف نزنیم براى این که قانونش توى کاغذ درست نوشته حرفمان اعتراض به قانون نیست، اعتراضمان به آیین‌نامه نیست اعتراضمان به دزدى اراضى است (صحیح است) از این کسانى که گرفته‌اند البته اشخاصى هستند که صلاحیت آباد کردن زمین دارند، من متأسفم که آن روزى که اینجا حرف زدم آقاى شهاب خسروانى را استثنا نکردم. از لحاظ این که همکار من است نمی‌گویم از لحاظ این که حضور دارد نمی‌گویم از لحاظ این که می‌دانم زمینى که گرفته می‌خواهد آباد بکند اما اغلب این طور نیست، مطابق این آیین‌نامه اراضى که آباد نکرده‌ا‌ند بعد از چند سال باید پس بگیرند این اشخاصى که ما می‌دانیم از اول بانفوذ این زمین را گرفته‌اند و با دسته‌بندى، آن لوطى که می‌تواند از اینها پس بگیرد. اینها را به که می‌گویید؟ مطابق اطلاعاتى که به ما رسیده این اراضى الان به جاى آن که آباد بشود، بین اشخاص خرید و فروش می‌شود و همین وصفى که راجع به اراضى اطراف تهران است که من هنوز هم نمی‌دانم یک اراضى بایر سنگزار مال کیست که یکى بفروشد؟ اراضى اطراف تهران مطابق شرع مطابق قانون عرفى مال آن کسى است که یا آباد بکند، یا تویش خانه بسازد هر که بفروشد. کلاه‌بردارى کرده هر که بخرد کلاهبردارى کرده، هر ثبتى که ثبت کند این را به اسم اشخاصى حقه‌بازى کرده. این قانون است، قانون و شرع مبین تکلیف این اراضى را تعیین کرده آنجا را هم می‌خواهند همین کارش بکنند این اشخاصى که این اراضى را گرفته‌اند جناب آقاى ابریشم‌کار، بعضى‌هایشان اصلاً زارع نیستند و نمی‌دانند که زراعت چیست. بعضی‌ها هم زارع هستند خودشان این قدر اراضى بایر دارند که اگر 20 برابر این سرمایه‌اى که می‌خواهند بهشان بدهند، کار ببرند زمینه‌اى موجوده‌شان آباد نمی‌شود اگر راست می‌گویند چرا آنها را آباد نمی‌کنند. به فکر استعمار اراضى جدید افتاده‌اند، اشتباه نشود باز من تکرار می‌کنم مقصود ما این نیست که آنجا یا آباد نشود یا اراضى به کسى داده نشود اراضى خالصه باید تقسیم شود و این قسماً اراضى خالصه و املاک خالصه در ایران تاریخش از امروز نیست از زمان قباد ساسانى دولت ایران به فکر تقسیم اراضى خالصه داشته از زمان قباد پدر انوشیروان تا امروز هنوز هم عملى نشده، چرا؟ براى این که درش تویش حقه‌بازى کرده‌اند، تا گفتند تقسیم خالصه یک ملاک گردن کلفتى رفته به اراضى خودش اضافه کرده، باز دولت دیده بدتر شد باز پس گرفته باز املاک خالصه درست شده بعضى از آقایان به من اینجا تذکر دادند که البته می‌دانم که جناب آقاى ابریشم‌کار شاید خودشان هم مطالعه زیادى در این قسمت ندارند و حتى این که گفتند چون از احساسات ایشان نسبت به آزادى اشخاصى که غرض داشتند استفاده کرده‌اند و حتى این که نطق‌هایشان را هم روى کاغذ مار‌کدار وزارت دارایى تهیه کرده‌اند و به ایشان تقدیم کرده‌اند و خودشان هم حتى ذى‌سهم نبوده‌اند ولى به هر حال نیت ایشان مقدس است که خرابى و ویرانى آنجا را دیده‌اند و حمایت می‌کنند از کسانى که توى خیال‌شان ممکن است آنجا را آباد بکنند فرمودید 700 سال است اراضى خوزستان با این حال مانده، بارک‌الله، ما هم همین را مى‌گوییم، آیا در این 700 سال که مردم خوزستان را آباد نکردند

+++

از بى‌زمینى بوده؟ مردم خوزستان زمین نداشته‌اند که آباد کنند؟ و آباد نکردند و حالا جنابعالى به فکر افتادید زمین به مردم بدهید که آباد بکنند؟ یا از ظلم و جور حکومت و دسته‌بندى اشخاصی که در حکومت نفوذ می‌کنند و حکومت را از آن مقصودى که حکومت براى آن تشکیل شده منحرف می‌کنند و آلت خودشان قرار می‌دهند که اراضى و املاک مردم را ببرند و توى تهران نشسته باشند (یکى از نمایندگان- جناب‌هاى تهران) فرقى نمی‌کند. زمین آقا هیچ‏ وقت بى‌صاحب نیست. هر زمین مال آن مردى است که روى آن زمین زندگى می‌کنند (صحیح است) هر که از خارج برود آن زمین را تصرف بکند آن غاصب است. هیچ فرقى نمی‌کند که اصفهانى بلند شود زمین عرب یا ایرانى خوزستانى را بگیرد از دستش با بند و بست یا انگلیس برود و هندوستان را استعمار بکند. غصب، غصب است! هر که می‌خواهد بکند. اراضى خوزستان مال مردم خوزستان است. اگر این حقه‌بازى نمی‌شد حالا درست کرده بودند (صحیح است) تحریف نطق من که فرمودند ما منکر آبادى خوزستان هستیم و می‌خواهیم به این بهانه خوزستان آباد نشود خیر ما می‌خواهیم خوزستان آباد بشود، می‌خواهیم خوزستانى مالک زمینش باشد والله در این تقسیم خالصه اشخاصى بودند که تبعیدشان کردند، که زمین‌شان را بگیرند اشخاصى را حبس کردند که زمین‌شان را بگیرند اشخاصى را از کار‌شان بیکار کردند که زمین‌شان را بگیرند. همان طور که فرمودید خوزستان عربى نیست ایرانى است ما هم ایرانى هستیم. نمی‌دانم که گرفته پشت پرده نشسته که فروش کرده است کى چقدر می‌خواهد بگیرد؟ بنائاً علیهذا بنده از جناب آقاى منصور خواهش می‌کنم هیچ کس منکر قانون تقسیم خالصه نیست تقسیم باید بشود ولی هر کس می‌تواند وسیله و سرمایه نشان بدهد که چه اندازه زمین را در چه مدتى می‌تواند آباد بکند به او بدهند و این بورس‌بازى و دست به دست دادن زمین از بین برود و این اشخاصى که یا مالک اصلى زمین بوده‌اند و روى دسته‌بندى و نفوذ روزنامه و وکالت و نفوذ در دولت زمین‌هاشان را گرفته‌اند پس بگیرند پس بدهند تقاضایشان این است که من می‌گویم (احسنت- احسنت)

4-تصویب نمایندگى آقاى صدر میرحسینى از جیرفت‏

رئیس- بفرمایید آقاى فرامرزى پشت تریبون و این گزارش را بخوانید

فرامرزى- راجع به انتخابات جیرفت است و نمایندگى آقاى صدر میرحسینى پرونده انتخابات جیرفت حاکى است که در تاریخ 4/7/ 1328جهت تشکیل انجمن مرکزى انتخابات از طرف فرماندار از طبقات شش‌گانه دعوت به عمل آمده و پس از تعیین اعضای اصلى و على‌البدل و تشکیل شعب فرعى و انتشار آگهى در کلیه حوزه‌ها در حوزه مرکزى پنج روز از تاریخ 23 مهر 1328 و در حوزه‌هاى فرعى سه روز جهت توزیع تعرفه و اخذ رأى تعیین می‌گردد و چون صندوق آرای اسفندوقه به نظر انجمن ساختگى بود آرای مزبور به دلایلى که در صورت جلسه نهایى انجمن استناد شده باطل می‌گردد و از تاریخ بعد از ظهر جمعه 29 مهر 1328 و آرا استخراج و قرائت می‌گردد و روز بعد معاون استاندارى در انجمن حاضر و از قرائت بقیه آرا ممانعت می‌نماید در نتیجه اختلافاتی که بین فرماندارى و انجمن به وقوع مى‌پیوندد و پنج ماه و نیم انجمن تشکیل نمی‌گردد و کار انتخابات معوق می‌ماند و پس از مدت مزبور چون در تاریخ 11/ 2/ 29 بازرس وزارت کشور در محل حاضر می‌گردد به دعوت فرماندار انجمن تشکیل می‌شود ولى پس از بازدید صندوق‌ها و اطاقى که صندوق‌ها در آنجا محفوظ بوده ملاحظه می‌شود که آرا دست خورده است. بنابراین در تاریخ 21 اردیبهشت جارى اکثریت انجمن تصویب کردند که چون فقط آرایى که در عصر جمعه 29 مهر 1328 قرائت شده معتبر و بقیه آرا ساختگى بوده باطل می‌شود.

و چون در هفته مقرر جهت رسیدگى به شکایات چند فقره شکایت به دفتر انجمن واصل می‌گردد انجمن پس از رسیدگى به شکایات چون شکایات مزبور را غیر واردتشخیص می‌دهد در تاریخ 31 اردیبهشت 1329- اعتبارنامه به نام آقاى صدر میرحسینى که از مجموع 563 رأى قرائت شده داراى 379 رأى بوده‌اند صادر می‌نماید.

پس از ارجاع پرونده به شعبه پنجم و رسیدگى نسبت به آن و توجه به شکایات واصله در موعد مقرر به مجلس شورای ملى شعبه صحت انتخابات جیرفت و نمایندگى آقاى میر‌حسینى را تأیید و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى می‌نماید.

مخبر شعبه پنجم- عبدالرحمن فرامرزى‏

رئیس- مخالفى نیست نمایندگى آقاى صدر میرحسینى تصویب شد (عده‌اى از نمایندگان- عده کافى نبود) چنین چیزى عده براى مذاکره کافى است و رأى هم نمی‌خواهد (اسلامى- مطابق نظامنامه اخیر عده باید کافى باشد) مطابق نظامنامه اخیر عده نمی‌خواهد، اگر لازم است نظامنامه اخیر قرائت شود نظامنامه می‌گوید اگر مخالفى نبود تصویب می‌شود مخالفتى شد به شعبه تحقیق می‌رود.

5-بقیه مذاکره در لایحه فروش خالصه‌جات و خاتمه شور اول‏

رئیس- در جلسه قبل پیشنهادى شده بود راجع به ماده 9 فروش خالصه‌جات، مذاکره هم کرده‌اند فقط رأى می‌خواهد رأى گرفته می‌شود

نورالدین امامى- بنده مخالفم با کفایت مذاکرات‏

رئیس- صحبت شد، مذاکره هم تمام شد، فقط رأى می‌خواهیم آقایانى که با کفایت مذاکره درباره ماده 9 فروش خالصه‌جات موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

اسلامى- نماینده وزارت دارایى حضور ندارد

یکى از نمایندگان- نخست وزیر هستند

رئیس- پیشنهادات قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌کنم ماده 9 به طریق ذیل اصلاح شود: ماده 9 قانون تقسیم خالصه‌جات خوزستان به قوت خود باقى می‌باشد ولى قبل از تقسیم بایستى آیین‌نامه اجرا تقسیم به تصویب کمیسیون دارایى مجلس شورای ملى برسد و در هر صور ت به یک نفر بیش از 50 هکتار زمین داده نخواهد شد- نورالدین امامى‏

پیشنهاد می‌کنم که ماده 9 حذف و به جاى آن بعد از کلمه خالصه مذکور در ماده 1 نوشته شود به استثناى خالصه‌جات خوزستان که مشمول قانون خاصى است- فرامرزى‏

بنده پیشنهاد می‌کنم که ماده 9 از لایحه حذف شود- عبدالرحمن فرامرزى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى- اینجانب پیشنهاد می‌کنم که تبصره زیر به ماده 9 اضافه گردد:

در خوزستان خالصه‌جاتى تقسیم گردد که مدعى خصوصى نداشته باشد. صفایى‏

رئیس- پیشنهادات به کمیسیون ارجاع می‌شود ماده 10 قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 10- فروش و انتقال املاک مشمول این قانون از طرف دولت به بانک کشاورزى و از طرف بانک به خریداران فروخته می‌شود، از پرداخت کلیه هزینه‌هاى ثبت و عوارض مربوطه به استثنا حق‌التحریر دفاتر معاف خواهد بود.

رئیس- آقای رضوى‏

رضوى- بنده در جاى دیگر در اول قانون این مطلب را عرض کردم، حالا هم به مناسبت تناسبى که مطالبم با این ماده 10 پیدا می‌کند باز یاد‌آورى می‌کنم، که به نظر بنده براى اجراى این قانون یک عیب بزرگش همین است که یک انتقال اولى باید از طرف وزارت دارایى انجام بگیرد و بعد بانک کشاورزى بیاید و به تدریج بخواهد این قانون را عملى بکند با این کیفیت و مخصوصاً به طور جریانى که در این کارها هست، بنده تصور می‌کنم مدت چهار سال کافى براى این کار نباشد، در همان جا هم عرض کردم و اینجا هم عرض می‌کنم باز مقتضى است خود وزارت دارایى که تا کنون ادارات مرتبى در این باب دارد، دفاتر مرتب مربوط به خالصه‌جات در اختیارش هست (ارباب- ندارد) (مکرم- دارد) اگر بنا شود نداشته باشد چطور می‌تواند بفروشد. در هر حال که باید بفروشد. پس چرا بیاید یک دفعه به بانک کشاورزى منتقل بکند و یک دفعه هم بانک کشاورزى بفروشد غالب از این رقبات را بنده سابقه دارم و اطلاع دارم به این که مدت‌ها است به واسطه اختلافات و گفتگوهایى که مابین رعایا و دولت از حیث خالصه بودن و غیر خالصه بودن هست درست نشده، اگر قرار شود که این خالصه‌جات تقسیم بشود وزارت دارایى بیاید اینها را به بانک منتقل بکند و بانک تقسیم کند 4، 5 سال طول می‌کشد (صحیح است) و از آنجا هم دست به دست می‌گردد، وزارت دارایى یک اطلاعات حداقل در وضعیت

+++

نگهدارى خالصه‌جات دارد بیاید این را ول بکند واگذار بکند به بانک. بانک که وسیله ملک‌دارى در اختیارش نبوده در این باب یک مکتب جدیدى باز کند اعضاى تازه براى این کار بگمارد، این موجب خواهد شد تا وقتى که ما ببینیم که این رقبات را به طوری که میل داریم در اختیار رعایا یعنى اشخاص صاحبان حق قرار گرفته آن روز دیگر اثرى از آبادى در این املاک نیست. از این جهت بنده تصور می‌کنم که آقایان موافقت بکنند یک مرتبه به جاى آن که می‌آیند یک واسطه‌اى قرار بدهند خود وزارت دارایى الان وسایل این کار هم موجود است، این کار را انجام بدهد. که هم رعایا زودتر تکلیف‌شان معین شود هم املاک زودتر می‌رسد به آبادى. البته بانک کشاورزى در هر حال مخصوصاً اگر تقویت بشود از لحاظ آبادى این املاک مثل باقى املاک البته کمک‌هاى لازمه را باید بکند و می‌کند.

تأمل شود بهتر از این است که سر سرى بگذرد و اگر بخواهد عمل بشود به نظر بنده قسمت به دو واسطه و انتقال به بانک کشاورزى ازش حذف بشود.

رئیس- آقاى حاذقى‏

آقاى حاذقى- نماینده محترم آقاى رضوى در حقیقت با این ماده مخالف نبودند منتها نظرشان بر این بود که یک عطف توجهى در کیفیت اجرا به عمل بیاید. اساساً معافیت این نقل و انتقال از عوارض و دفترخانه و غیره حرفى است حسابى ولى نکته اینجا است که عده‌اى از صاحبان اطلاع و بصیرت اظهار عقیده می‌کنند که تقسیم این املاک به وسیله دستگاه وزارت دارایى شاید مناسب‌تر باشد از این لحاظ که در اداره و اداره کل املاک دستگاه مجهزی است که سال‌ها در این املاک خالصه عمل کرده و افراد پاکدامن و درستى هم آنجا یافت می‌شود که مورد اعتماد دولت باشند که آنها را وسیله این نقل و انتقال قرار بدهد زیرا ممکن است اگر محلى که به وسیله بانک کشاورزى صورت بگیرد مستلزم یک پرسنل و یک اعضاى جدیدى باز باشد و بانک کشاورزى هم چون یک اساسنامه مستقلى دارد، ممکن است این حق را برای خودش قائل شود که یک عده‌اى را به عنوان کارشناس وحکم استخدام بکنند و این نقض غرض است با برنامه دولت و غرض دولت که عبارت از تعقیب کارمندان باشد اجرا نمی‌شود. پس در هر حال اگر حالا به وسیله خود وزارت دارایى و یعنى اداره املاک خالصه این انتقال صورت بگیرد به نظر ما بهتر است و اگر ماده به این صورت تصویب شود پیشنهاد خواهم داد که تمام مأمورین املاک خالصه در اختیار بانک کشاورزى قرار بگیرند تا این عمل انجام بگیرد و اسناد بعد به نام زارعین و خرده مالکین و رعایا صادر بشود که مستلزم استخدام جدیدى نباشد.

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- جناب آقاى رضوى و جناب آقاى حاذقى موافق بودند که املاک به وسیله خود وزارت دارایى به اشخاص داده شود در هر حقیقت هر دو آقایان مخالف ماده‌اى بودند که در این جا تنظیم شده بنده خیال می‌کنم این طرز که این ماده تنظیم شده ما را به مقصود زودتر برساند. در گذشته لایحه خالصه‌جات از مجلس گذشت و تصوییب شد و به وزارت دارایى اجازه دادند که املاک خالصه را تقسیم کند آن مدت گذشت و جز یک عده املاک که مورد توجه یک عده مردم بود در اطراف تهران بقیه تقسیم نشد و حال آن که در همان قانون هم قید شده بود که در ظرف چند سال بایستى تمام املاک خالصه تقسیم شود فقط املاک معینى در اطراف تهران که مشترى داشت به آنها دادند و بقیه ماند و این یک تجربه‌ای است که دستگاه وزارت دارایى شاید نتواند این کار را انجام بدهد. بانک کشاورزى مقید به قوانین محاسبات نیست اگر ما بگوییم با قوانین فعلى وزارت دارایى این کار را انجام بدهد، لازم است اعلان مزایده در هر مورد بکند و این کار طولانى خواهد شد (صحیح است) به اضافه منظور این است که عواید و وجوه حاصله از فروش این املاک بر سرمایه بانک کشاورزى افزوده شود اگر این ماده را ما ذکر نکنیم تقریباً خلاف این منظور عمل کرده‌ایم به علاوه آقایان در این ماده اگر پیشنهاد‌هایى دادند و تصور می‌کنند که این طریق بهتر خواهد بود باید پیشنهاد بدهند تا در شور دوم در کمیسیون مورد نظر واقع بشود اینجا در این ماده ذکر شده که از تشریفات دفترى و مخارج دفترى تا حدى این کار معاف باشد و این ذکرش هم بسیار خوب بوده براى این که مخارج دفترى بسیار زیاد است و خلاف مقصود خواهد بود، اگر ما بیاییم این را بگیریم بنده شنیده‌ام که در آذربایجان بانک کشاورزى به زارعین و روستائیان بى‌بضاعت 150 تومان به هر کس قرض داده و هر 150 تومان 10، 20 تومان براى زارعین خرج برداشته (صحیح است) و غرض از این ماده که این جور تنظیم تحمیل نشود و تمنا می‌کنم اگر آقایان نظرى دارید به عنوان پیشنهاد لطف کنید و موافقت بفرمایید که شور اول این لایحه زودتر تمام بشود

اردلان- صحیح است. کافى است آقا

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- بنده تصور می‌کنم که اگر آقاى نبوى توجه مى فرمودند که آن دفعه اگر اجازه داده شده بود که وزارت دارایى خالصه‌جات را بفروشد ترتیب دیگرى بود یا اصول مزایده بود بالأخره جلب خریداران کلى اگر نسبت به پاره‌اى از رقبات مشترى پیدا نشد یا بالمره فروش نرفت غیر از این مورد بوده است که اختصاصاً مجلس شورای ملى اجازه داده است که به رعایا بفروشند آن هم ازطرف وزارت دارائى انجام شده وکارش تمام شده من جمله یکى خانه گردان خفربود که ازوزارت دارائى پیشنهاد شد مجلس هم در دوره 15 تصویب کرد یا سیزدهم یادم نیست کدام یک از این دوره‌ها بود و بالأخره اگر ما هم بخواهیم ا‌ین قانون طورى باشد که رعایا واقعاً صاحب آب و زمین باشند و زودتر کار تمام بشود خواه ناخواه یک ید واسطى که عبارت باشد از انتقال از وزارت دارایى به بانک کشاورزى یک دفعه و از بانک کشاورزى بعد از آن که مقدمات و مذاکره راجع به نقل و انتقال خاتمه یافت آن وقت منتقل شود به رعایا این طبعاً 2 برابر وقت می‌خواهد و اگر بنا هست اقدامى بشود و هم از نظر کمک رعایا و هم از نظر آسایش خاطر بهتر این است که بدون واسطه باشد یک مطلب دیگری است که الان رعایا غالب‌شان در این املاک صاحب یک دعاوى هستند یک محاکماتى است، اگر بنا شود که از روى این اصل انتقال بخواهد به ایشان داده شود اینها حاضرند سکوت بکنند، تسلیم بشوند و اگر موضوع طول کشیدن باشد، این خودش باب جدیدى است و ممکن است وضعش منتهى شود به این که اصلاً حالا حالا قابل فروش نباشد، به این مناسبت بنده تصور می‌کنم یک خساراتى است به رعایا می‌زنیم و بالأخره یک بطوء جریانى است که راجع به قانون حاصل می‌شود و اما موضوع آن که وجوه از این موضوع را انتقال بدهند به بانک کشاورزى، آن به همه حال مانعه‌الجمع نیست ممکن است دولت موافقت نماید وجوهى که از این کار حاصل شد ممکن است ماه به ماه، 6 ماه به 6 ماه یا فوراً منتقل بکند به بانک کشاورزى و البته بانک کشاورزى دارای سرمایه باشد بهتر است، مساعدت هم به طریق ماده 11 می‌تواند بکند، بنده به طور کلى با صرف‌نظر از مقدمات پیشنهاد کردم که این عبارت ماده 10 هم یک کسرى دارد، بنده تصور می‌کنم لااقل یک کلمه (که) یا یک حرف دیگر بهش اضافه شود بتواند معنى را برساند براى این که این طورى که هست واقعى به مقصود نیست.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکره رسیده و یک پیشنهاد هم آقاى نبوى فرمودند که رأى گرفته شود، در شور اول رأى ندارد

نبوى- منظورم رأى به کفایت مذاکرات بود

رئیس- کسى اجازه براى مخالفت نگرفته، پیشنهادى هم نرسیده ماده 11 قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 11- بانک کشاورزى موظف است که خریداران املاک خالصه موضوع این قانون با فرعى که از صدى چهار تجاوز ننماید با شرایطى که به موجب آیین‌نامه که به ترتیب مندرج در ماده 12 تهیه خواهد شد قرض طویل‌المدت بدهد.

رئیس- آقاى صدرزاده‏

صدرزاده- عرض کنم قانونى که به مجلس شورای ملى تقدیم می‌شود، یعنى لوایح دولت یا تصمیماتى که مجلس می‌گیرد، اغلب براى یک منظورهاى مفید است و نتایج خیلى مفیدى از آن انتظار دارند ولى متأسفانه در موقع اجرا به طورى اجرا می‌شود که آن منظور و حسن‌نیتى که قانونگذار‌ها در تنظیم آن به کار برده‌اند به موقع عمل و اجرا شدن نمى‌آید. یک قسمت از این اشکالات به واسطه تصویب‌نامه‌هایى است که در قانون پیش‌بینى می‌شود یعنى ما یک مقصود و مرادى را در قانون داریم بعد چون دولت دیگرى غیر از این دولت لایحه را به مجلس تقدیم کرده است آن تصویب‌نامه را تنظیم می‌کند در موقع عمل به کلى منحرف می‌شود از آن

+++

مقصودى که به راستى مقنن داشته من یک نمونه از این را الان مستدلاً به نظرنمایندگان محترم می‌رسانم و آن قانون فروش خالصه‌جات مصوب 17 دى ماه 1312 است در ماده 11 می‌نویسد که بانک (مقصود بانک کشاورزى است) فقط در مقابل وثیقه ملکى قرض خواهد داد و فرع مذکور در ماده فوق نباید از 6 درصد در سال تجاو کند ولى همه آقایان می‌دانند که هیچ‌وقت این جور نبوده و عمل به این صورت واقع نشده و صدى دوازده یا صدى چهارده می‌گرفتند حالا این وجه یعنى این مازاد 6 درصد را به چه وسیله می‌گرفتند به وسیله تصویب‌نامه یا آیین‌نامه و غیره یک یک فرعى که صدی شش باشد و زارع و کشاورز بتواند از آن استفاده‌اى براى عمران و آبادى ملک بکنند داده نشده بنابراین براى این که این حسن‌نیتى که ما اکنون داریم که فروش خالصه‌جات و تقویت خرده مالک و زارعین محل اجرا شود باید دو نکته در این ماده رعایت بشود تا این است که در این ماده اول نوشته شده است که این املاک خالصه در درجه اول به زارعین محل فروخته می‌شود و در درجه دوم به اشخاصى که موجبات عمران و آبادى را در ملک فراهم کنند بنده تصور می‌کنم که این قسمت یک سوء‌استفاده‌اى است براى اشخاصى که داراى املاک متعددى هستند و قدرت و توانایى دارند و بروند در یکى از املاک محلى براى تفریحگاه خودشان تهیه بکنند و به این ترتیب شناخته شود که این ساکن در ملک است خیلى خوب این ملک را به این شخص می‌فروشند و پولش را به اقساط دریافت می‌کنند و یک پولى هم با فرع 4 درصد به او می‌دهند این درست مخالف آن چیزى است که ما می‌خواهیم اگر این املاک به رعایا و ساکنین خود محل فروخته می‌شود و به خرده مالک البته این بسیار بسیار به جا است ولى از این طبقه که بگذریم معنى ندارد که ملک دولت را به اقساط بفروشید و بعد هم با یک سوء‌استفاده‌هایى بکند لذا بنده با این قسمت مخالفم و یک سوء‌استفاده‌هایى هم داده‌ام و آن پیشنهاد هم این است که بانک کشاورزى مکلف است که به خریدارن املاک خالصه موضوع این قانون در صورتی که خریدار رعایا کشتکاران ملک باشند با فرعى که از صدى چهار تجاوز ننماید به موجب آیین‌نامه‌هایی که به تصویب کمیسیون دارایى می‌رسد قرض بدهد.

اردلان- صحیح است.

رئیس- آقاى ارباب مهدى بفرمایید

مهدى ارباب- بنده عرض مختصرى مربوط به عبارت این ماده داشتم که عقیده دارم که در آخر این ماده اضافه بشود که این قروض طویل‌المدت در خود آن ملک مورد معامله صرف شود تصریح داشته باشد عرض دیگرى ندارم.

مکرم- ممکن است پیشنهاد بفرمایید آقا

رئیس- آقاى فقیه‌زاده‏

فقیه‌زاده- آن چه استنباط کردم از این لایحه مقصود از فروش خالصه‌جات تقویت زارعین است به طوری که در اول این قانون ذکر شده است که وزارت دارایى مکلف است کلیه املاک مزروعى و اراضى بایر خالصه را حداکثر تا آخر شهریور ماه 29 به بانک کشاورزى منتقل نموده و بانک نام‌برده مکلف است که املاک و اراضى انتقال یافته را در ظرف مدت 5 سال از تاریخ تصویب این قانون به رعایا و کشتکاران محل در درجه اول و اگر آنها داوطلب نبودند به آنهایى که وسایل زراعت در این اراضى ابتیاعى از قبیل نسق‌بندى بذرافشانى بنمایند به شرط سکونت به فروش رساند در ماده 11 این قانون می‌نویسند بانک کشاورزى مکلف است که به خریداران این املاک خالصه موضوع این قانون با فرعى که از صدى 4 تجاوز ننماید با شرایطى که به موجب آیین‌نامه که به ترتیب مندرجه در ماده 12 قید خواهد شد قرض طویل‌المدت بدهد فرق بین رعیتى که بیاید آن ملک خالصه را بخرد با صدى 4 به او پول بدهند با رعیت دیگرى چى است؟ بنده می‌خواستم از آقایان استدعا کنم که این ماده اصلاح شود که به تمام رعایاى ایران بانک کشاورزى مکلف باشد با فرع صدى 4 قرض بدهد لااقل 500 تومان به هر زارع به ضمانت مالک براى این که رعیت که ملک ندارد که بتواند برود از بانک کشاورزى پول بگیرد یک باغ بخرد یک جفت زراعت راه بی‌اندازد بانک می‌گوید که باید ملک بسیارى (مکرم- سابقاً معمول بود می‌دادند) حالا نمی‌دهند آقا بنده می‌خواستم استدعا کنم که آقاى رئیس بانک کشاورزى را بخواهیم در کمیسیون و وسایل سهل‌ترى برای رعایا فراهم بکنیم.

رئیس- آقاى حاذقى بفرمایید

حاذقى- به عقیده بنده در این لایحه به قدر کافى صحبت شده و مکرر آقایان محترم این موضوع را تذکر داده‌اند و خاطر‌نشان کرده‌اند که این لایحه شور اولش است و براى یک بار دیگر هم کمیسیون نظرش را به مجلس شورای ملى می‌دهد لذا بحث در این موضوع مورد ندارد با وجود این خواستم عرض کنم که این پیشنهاد پیشنهاد بسیار مفیدى است که وقتى امر دائر شد که فروش املاک خالصه به زارعین و کشاورزان محل و خرده مالکین باشد کمکى هم به آنها می‌شود با فرع کمى البته مورد تأیید کردند فکر ایشان این است که به تمام زارعین و کشاورزان بانک کشاورزى با فرع در همین حدود قرض بدهد فکر بسیار خوبى است و البته در ضمن پیشنهاداتى که شده است قید کرده‌ایم که از این تاریخ بانک کشاورزى یک بانک انتفاعى نباشد بلکه مقصودش کمک به طبقه زارع و کشاورزان باشد و بنابراین نرخ سود بانک کشاورزى هم که صدى و 14 است تنزل پیدا کند و بالطبع خریداران املاک خالصه و سایر کشاورزان بتوانند از آن استفاد ه کنند

فقیه زاده- بضاعت مالک بدهد و رعیت ملک ندارد که وثیقه بدهد.

رئیس- آقاى نبوى بفرمایید

نبوى- همان طور که آقاى فقیه‌زاده فرمودند آرزوى ما همین است که بانک کشاورزى به تمام کشاورزان با فرع بسیار کم قرض بدهد و فعلاً یا به واسطه کمى سرمایه بانک و یا به واسطه اشکالاتى که تولید کرده‌اند و یا به واسطه تشریفاتى که در قانون ایجاد کرده‌اند این کار نمی‌شود (عده‌اى از نمایندگان- آقا 51 میلیون قرض دارد) و البته کمى سرمایه بانک هم مؤثر است تا آنجا که من اطلاع دارم 30 یا 40 میلیون تومان سرمایه دارد (عده‌اى از نمایندگان- کافى نیست آقا- به جایى نمی‌رسد آقا) 30 یا 40 میلیون تومان در این مملکت وسیع و با این همه رعایا قابل این کار نیست که کافى نیست ولى این که در اینجا مخصوص این املاک یک ماده خاصى گذاشته شد ه خواستم عرض کنم که املاک خالصه مثل سایر املاک مردم نیست راست است که همه املاکى که در این مملکت هست مثل سایر املاکى که در دنیا هست بهره‌بردارى نمی‌شود ولى املاک خالصه به مراتب از املاک دیگر خراب‌تر است به طورى که رئیس اداره املاک در یکى دو سال قبل به من می‌گفت قبل از این که این املاک به سازمان خدمات شاهنشاهى واگذار شود می‌گفت مجموع این املاک بالغ بر دو هزار و پنجاه است اعم از خالصه و آن دیگری‌ها که در تصرف آن اداره بود تا دو سال پیش فایده که نمی‌کرد ضرر هم می‌کرد در سال‌هاى 23 و 24 از همین بودجه مملکت یک مبلغى براى اداره آن املاک کافى نبوده و مبلغى تحمیل بر بودجه مملکتى می‌شد 2050 پارچه ملک به ضرر می‌داد اخیراً هم که وضعش یک قدرى بهتر شده باز اگر به لوایح بودجه ملاحظه و مراجعه فرمایید نسبت به املاک عادى و معمولى هم عایدات قابل نداشته پس باید ارفاق بیشترى بکنند و نظر دولت و نظر ما هم این است که این املاک به صورت خرده مالک تبدیل شود و در درجه اول مخصوصاً به رعایایى که آنجا زندگى می‌کنند واگذار شود و آن رعایا هم اگر کمکى به آنها نشود تازه اگر سوانحى از قبیل سیل و زلزله و خرابى قنات و نظایر اینها پیدا نشود قادر نیستند بدون کمک آن املاک را آباد کنند و براى آبادى املاکى که نباید به این صورت دربیاید و بسیار صحیح هم هست باید مؤسسه‌اى باشد که به آنها قرض کم فرع بدهد و کمک کند و الا نخواهند توانست املاک را آباد کنند (مهدى ارباب- صحیح است) و املاک به همین صورت باقى خواهند ماند بنابراین این ماده به صورت خوبى تهیه شده و همان طوری که آقاى حاذقى فرمودند خواهش می‌کنم رأى داده و تمام شود

عده‌اى از نمایندگان- صحیح است‏

رئیس- دیگر کسى اجازه نطق نخواسته چند پیشنهاد رسیده است قرائت می‌شود (به شرح آتى خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده 11 اضافه شود تبصره و نیز بانک کشاورزى مکلف است به کلیه کشاورزان کشور

+++

وام تضمینى براى امور کشاورزى تا مبلغ ده هزار ریال به مدت یک سال بدهد، فقیه‌زاده‏

مجلس شورای ملى: بانک کشاورزى مکلف است به خریداران املاک خالصه موضوع این قانون (در صورتی که خریدار رعایا و کشتکاران ملک باشد با فرعى که از صدى چهار تجاوز ننماید به موجب آیین‌نامه‌اى که به تصویب کمیسیون دارایى می‌رسد قرض طویل‌المدت بدهد، صدرزاده‏)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 11 اضافه شود: قرض طویل‌المدت مشروط بر این است که در همان ملک مورد معامله به مصرف عمران برسد- مهدى ارباب‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى- اینجانب پیشنهاد می‌کنم ماده 11 به این شکل اصلاح شود: ماده 11 بانک کشاورزى موظف است که به زارعین و برزگران خریدار ملک حالصه موضوع این قانون با فرعى که از صدى چهار تجاوز ننماید با شرایطى که به موجب آیین‌نامه به تصویب کمیسیون دارایى تعیین می‌شود قرض طویل‌المدت بدهد، محمود نریمان‏

رئیس- پیشنهادات بکمیسیون ارجاع می‌شود ماده 12 مطرح است وقرائت می‌شود

(به شرح زیرقرائت می‌شود)

ماد ه 12- وزارت دارایى مذمور اجراى این قانون بوده و آیین‌نامه‌هاى مربوطه را بنابر پیشنهاد بانک کشاورزى تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا خواهد گذارد

رئیس- کسى مخالف نیست؟ چند تا پیشنهاد رسیده است که قرائت می‌شود (به شرح زیرقرائت شد) پیشنهاد می‌کنم که در ماده 12 جمله (و کمیسیون قوانین دارایى) بعد از (هیئت وزیران) کسى مخالف نیست افزوده شود- صدرزاده‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى- اینجانب پیشنهاد می‌کنم ماده 12 لایحه فروش خالصه‌جات به این شکل اصلاح بشود:

ماده 12- وزارت دارایى مذمور اجراى این قانون بوده و کلیه آیین‌نامه‌های مربوطه را پس از تصویب کمیسیون دارایى مجلس شورای ملى به موقع اجرا گذارد- محمود نریمان‏

رئیس- مواد الحاقى خوانده می‌شود (این طور خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم این ماده اضافه شود: دولت مکلف است قبل از فروش خالصه وسایل بهداشتى فرهنگى احداث جاده‌ها خانه‌هاى روستایى در آن مناطق ایجاد و یا تعهد نماید که تا پایان مدت معینى این قبیل مؤسسات اتمام و قابل استفاده قرار گیرد- دکتر جلالى‏

اینجانب پیشنهاد می‌کنم املاکى که در زمان اعلیحضرت شاهنشاه فقید از خالصه‌جات کرمانشاهان با عده از خوانین و مالکین مازندرانى تعویض شده و حالا اداره اوقاف به عنوان موقوفه مطالبه مى‌نماید و یک عده مردم بیچاره که املاک‌شان را تعویض نموده‌اند دچار زحمت شده آن املاکى که با مردم تعویض شده به قوت خود باقى و جزء این لایحه معلوم و تفکیک شود- عباس قبادیان کلهر

مقام زیاست مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌کنم نسبت به خالصه‌جات ایوان و سومار که به نفع دولت حکم صادر شده و فعلاً در تحت اختیار اداره موقوفه پهلوى و سازمان قرار گرفته براى روشن شدن مطلب خوب است وزارت دارایى توضیح دهد که این قبیل املاک هم به رعایا فروخته خواهد شد یا باید در دست سازمان خدمات اجتماعى باقى باشد چون موضوع براى رعایاى ایوان و سومار اهمیتى دارد باید در مجلس شورای ملى قضیه روشن شود- عباس قبادیان کلهر

مقام ریاست محترم مجلس شورای ملى- پیشنهاد می‌نمایم موارد زیر به عنوان ماده الحاقى به لایحه قانون فروش خالصه‌جات کشور اضافه شود

1-اراضى دانشکده کشاورزى و باغات و مؤسسات ضمیمه آن واقع در کرج و همچنین امیرآباد ملکى دولت واقع در شمال غربى تهران که اختصاص به کوى دانشگاه یافته به ملکیت به دانشگاه تهران واگذار شود

تبصره- دانشگاه می‌تواند قسمتى از امیر‌آباد را که مقتضى باشد طبق نقشه و شرایطى که شوراى دانشگاه تصویب خواهد کرد براى تهیه خانه مسکونى معلمین و کارمندان دانشگاه منتقل و بهاى آن را با اقساط دریافت و صرف عمران و آبادى کوى دانشگاه نماید:

2-تعدادى از خالصه‌جات دولتى که براى ایجاد مزارع نمونه مناسب باشد و حد متوسط درآمد سه ساله اخیر آن معادل مجموع بودجه دانشکده کشاورزى کرج باشد به انتخاب دانشگاه به دانشگاه تهران منتقل می‌شود درآمد این خالصه‌جات به حساب درآمد اختصاصى دانشگاه منظور و از آن محل بودجه دانشکده کشاورزى کرج با تصویب شوراى دانشگاه تأمین گردد- دکتر حسن علوى، عرب شیبانى، عزیز‌اعظم زنگنه، دولت‌آبادى، علی‌محمد غضنفرى، دکتر کیان، حبیب پناهى، نبوى، دکتر راجى، سالار بهزادى، مهدى ارباب، امیرى قراگوزلو، هراتى‏

دولت می‌تواند به کارمندان دولت که حاضر شوند از حقوق خدمت و انتظار و بازنشستگى براى همیشه صرف‌نظر نمایند قسمتى از خالصه که بهاى آن ده مقابل حقوق بازنشستگى آنها در آن تاریخ باشد مجاناً واگذار نماید- حائری‌زاده‏

یشنهاد می‌کنم چون فروش این املاک اهمیت دارد کمیسیونى از 5 نفر اعضای عالی‌رتبه و صحیح‌العمل وزارت دارایى تعیین شوند که در فروش‏

نظارت نموده و اگر در موردى سوء‌رفتار یا عملى برخلاف منافع عمومى مشاهده نموده جلوگیرى نمایند- قاسم فولادوند.

ریاست محترم مجلس شورای ملى: پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل در قانون فروش خالصه‌جات اضافه شود.

تبصره- هر مقدار زمین و آب که در مزارع و اراضى خالصه براى تأسیس مدارس اعم از ابتدایى و متوسطه و کشاورزى و حرفه‌اى و غیره و همچنین براى تأسیس درمانگاه و بیمارستان لازم باشد بانک کشاورزى مکلف است مجاناً به فرهنگ و بهدارى واگذار نماید طاهرى- صمد سود‌آور- عماد تربتى- حاذقى، دکتر نبوى، دکتر مجتهدى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى- تبصره ذیل را پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره- براى این که اشخاص متفرق و بیگانه در اطراف کارخانه‌جات دولتى سکونت و علاقه نداشته باشند به دولت اجازه داده می‌شود که اراضى خالصه واقع در اطراف کارخانه‌جات یا اماکن دولتى را چه در مرکز و چه در شهرستان‌ها به‌موجب این قانون به کارکنان و کارگران همان کارخانه‌جات به نرخ عادله و اقساط و بر طبق آیین‌نامه که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد به فروش برسانند- غلام‌رضا فولادوند

حائرى‌زاده- جواب سؤالات را ندادند؟

دکتر بقایى- امروز بنا بود جواب سؤالات را بدهند

حائرى‌زاده- وزیر جنگ کجا رفت؟

رئیس- آقاى نخست وزیر جلسه دیگر براى جواب دادن به سؤالات آقایان نمایندگان حاضرند.

ریاست محترم مجلس شورای ملى- چون بعد از سال 1310 به بعد زمین‌هاى مجاور مؤسسات ارتش که غالب متعلق به مردم بوده از نظر احتیاجات ارتش تصرف شده و در اثر شکایات مالکین تصویب‌نامه به شماره 5946 در تاریخ 16 تیرماه 21 صادر شده که طبق تشخیص کمیسیون مختلطى از خالصه‌جات به صاحبان اراضى داده شود ماده الحاقیه زیر را پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده الحاقى- تصویب‌نامه شماره 5946 مورخ 16 تیر ماه 21 لازم‌الاجرا و دولت مکلف است در ظرف مدت شش ماه به دعاوى اشخاص نسبت به اراضى متصرفى مؤسسات ارتش وسیله کمیسیون مختلط رسیدگى و طبق تصویب‌نامه نام‌برده از املاک خالصه به صاحبان اراضى عوض بدهد، برومند

پیشنهاد می‌کنم- ماده ذیل به قانون فروش خالصه‌جات اضافه گردد:

ماده- دولت مکلف است در ظرف مدت شش ماه رقبات اردکان و دشمن زیارى فارس رامستقیماً بر طبق مقررات این قانون به زارعین و سکنه آنجا که مطابق مواد همین قانون صاحب حق شناخته شوند به فروش رساند، ابولحسن رضوى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که ماده ذیل به عنوان ماده الحاقیه به این قانون اضافه شود

ماده الحاقیه- کلیه مالکین و کشاورزان مکلف هستند به محض بروز آفت به محصولات کشاورزى فوراً مراتب مأمورین کشاورزى اطلاع دهند و مأمورین وزارت کشاورزى با تشریک مساعى مالکین و کشاورزان

+++

مکلف می‌باشد بلافاصله شروع به مبارزه بر علیه آفات مزبور بنمایند- کهبد

رئیس- پیشنهادات به کمیسیون می‌رود براى ورود در شور دوم باید رأى گرفته ‌شود آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

6-طرح گزارش کمیسیون بودجه راجع به اجازه انتقال اعتبارات ساختمانى 1328

رئیس- گزارشى از کمیسیون بودجه رسیده است قرائت می‌شود:

 (گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى)

کمیسیون بودجه با حضور آقاى معاون وزارت دارایى لایحه شماره 5003 دولت راجع به اجازه استفاده از باقیمانده اعتبارت ساختمانى سال 1328 راه‌سازى، ساختمان و غیره در سال 1329 را مورد رسیدگى قرار داده در نتیجه ماده واحده زیر را تنظیم و تصویب نموده و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى می‌نمایند:

ماده واحده- اعتبارات سال 1328 مربوط به ساختمان ابنیه دولتى و خرید زمین و راه‌سازى و سدسازى که مربوط به شهرستان‌ها باشد با رعایت تبصره 17 و تبصره 31 قانون بودجه سال 1328 تا آخر سال 1329 قابل تعهد و مصرف خواهد بود.

تبصره- دولت مکلف است در تنظیم بودجه ساختمان سال 1329 کشور شهرستان‌هایى را که در بودجه سال 1328 براى آنها اعتبارى منظور شده است و همچنین تکمیل ساختمان‌هاى نیمه تمام شهرستان‌ها را مقدم بر مرکز و شهرستان‌هاى دیگر قرار دهد.

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- در این موقع که یکى از لوایح مالى دولت مطرح می‌شود بنده خواستم یک کلیاتى به عرض آقایان نمایندگان محترم مجلس شورای ملى برسانم و استدعا کنم از جناب آقاى فروزان معاون وزارت دارایى که به تمام عرایض من توجه بفرمایید براى این که من یک مسائل اصولى است که باید عرض بکنم و از شماکه مسئولید در وزارت دارایى جواب بخواهم و همچنین از آقاى دکتر کیان مخبر محترم کمیسیون بودجه (کشاورز‌صدر- پس باقى گوش ندهند) این گزارشى را که کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى تقدیم کرده از مجلس شورای ملى اجازه خواسته است که اعتبارات سال 1328 مربوط به ساختمان‌ها را بتواند تا آخر سال 1329 مصرف کند علت این که این اجازه را از مجلس شورای ملى خواسته براى رعایت ماده 2 قانون محاسبات عمومى است قانون محاسبات عمومى یکى از بهترین قوانین کشور ما است و عرایض بنده امروز روى این قانون است در ماده دوم آن قانون می‌نویسد که دوره عمل عبارت از مدتى است که قانون براى جریان عملیات بودجه یک سنه مالى تعیین می‌نماید مدت مزبور براى تشخیص مطالبات دائنین دولت و بستن حساب عایدات و پرداخت مخارج تا روز آخر ماه سوم سال بعد است و در ماده 6 می‌نویسد اعتبارى که براى مخارج یک سنه مالى معین شده است نباید به مصرف مخارج سنه مالى دیگر برسد. بنابراین دولت براى رعایت ماده 2 و ماده 6 قانون محاسبات عمومى این لایحه را آورده به مجلس شورای ملى و محتاج دانسته است تصویب مجلس شورای ملى را تا بتواند این هزینه را بکند عرض بنده اینجا است که آقاى فروزان این قانون محاسبات عمومى غیر از ماده دوم مواد دیگرى هم دارد مثل ماده چهارم که می‌خوانم در ماده 4 قانون محاسبات عمومى می‌نویسد جز عوارض و مالیات‌هاى مقرر به موجب قانون اخذ هر گونه عوارض و مالیات دیگر به هر اسم و رسم که باشد ممنوع است اعمالی که امر به اخذ مالیات‌هاى غیرقانونى بدهند و اشخاصی که فهرست و تعرفه اسناد آن را تهیه نمایند و کسانی که متصدى وصول آن بشوند مشمول مقررات ماده 154 قانون مجازات عمومى خواهند بود. بنابراین اگر دولت براى اجراى یک از مواد قانون محاسبات عمومى یک لایحه به مجلس بیاورد بایستى که طبعاً ماده دیگر آن را هم رعایت بکند ماده 4 به طوری که بنده خواندم دولت به هیچ‌وجه من‌الوجوه نمی‌تواند بدون اجازه مجلس شورای ملى یک مالیاتى را وصول بکند این درست است، حالا استدعا مى‌کنم آقا این نمایندگان محترم گزارشى که در چند روز پیش بانک ملى ایران به جمع عمومى داده توجه بفرمایید بنده دو سطر از این گزارش را براى آقایان می‌خوانم تا ملاحظه بفرمایید این قوانین در مملکت ما چه جور اجرا می‌شود گزارش مربوط به ترازنامه بانک ملى ایران در بیست و یکمین مجمع عمومى بانک ملى ایران گزارش می‌دهد که درسال 1328 جمعاً 76047853720 ریال گواهینامه ارز به حساب دولت فروخته و از این محل تا پایان سال 1328 مبلغ هفتصد و سی و دو میلیون و پانصد هزار ریال به خزانه‌دارى کل پرداخت گردید که طبق تصویب‌نامه 25 دی ماه 1327 به حساب گذاشته شد بنابراین ما می‌بینیم که هیئت وزیران در تاریخ 25 دی ماه 1327 تصویب‌نامه‌اى صادر می‌کند که به موجب آن تصویب‌نامه در ظرف سال 28- 735500000 ریال از مردم پول می‌گیرد به خزانه دولت وارد می‌کند این تصویب‌نامه برخلاف قانون صادرشده و این پول گیرنده برخلاف قانون اقدام کرده به خزانه ما که وارد شده و وزارت دارایى که قبول کرده برخلاف قانون است بنابراین شما مى‌آیید براى خرجى که مجلس شوراى ملى تصویب کرده در سال 1328 و می‌خواهند آن را در سال 29 خرج کنند از مجلس شورای ملى قانون مى‌گذرانند که رعایت قانون براى دولت الزام‌آور است چرا ماده دیگر قانون محاسبات عمومى که ماده 4 باشد رعایت نمی‌کند بنابراین به نظر بنده این لوایح بیشتر یک جنبه تفریحى و یک جنبه شوخى دارد براى این که دولت به هیچ‌وجه من‌الوجوه رعایت قوانین مملکتى را نمى‌کند بنده خیلى متأسفم که مجبورم عرض کنم که بعد از 40 سال که از عمر مشروطیت ما می‌گذرد (مکرم- 45 سال آقا) هیچ‌وقت در مملکت ما این قدر دولت‌هاى وقت بى‌اعتنا به قوانین مملکتى نبوده‌اند و یک جایى که مصلحت‌شان اقتضا می‌کند مى‌آ‌یند مجلس شورای ملى و یک لایحه‌اى با قید دو فوریت مى‌آورند و وقت مجلس شورای ملى را می‌گیرند (عده‌اى از نمایندگان- صحیح است) ولى در یک جاى دیگر بى سر و صدا یک تصویب‌نامه صادر می‌کنند و در گزارش رسمى هم درج می‌شود که به موجب تصویب‌نامه دی ماه 1327 ماه 735 میلیون عوارض گرفتیم و تحویل خزانه دولت دادیم در صورتى که بنده ماده 4 قانون محاسبات عمومى را خواندم مى‌نویسد که جز عوارض و مالیات مقرر به موجب قانون اخذ هر گونه عوارض و مالیات دیگر ممنوع است شما تمام قوانین و مقررات 45 ساله را بیاورید اگر یک قانونى بود که به عنوان گواهینامه ارز از مرد م بشود پول گرفت بنده ساکت می‌شوم باز قانون محاسبات عمومى ماده دیگرى دارد بنده می‌خوانم ماده 39 قانون محاسبات عمومى قراردادها و معاملات دولتى اعم از خرید یا فروش یا اجرت کار یا اجاره و یا استیجار و مقاطعه باید پس از مزایده و یا مناقصه صورت پذیرد یعنى آنچه دولت باید بخرد باید به طور مناقصه بخرد تا ارزان خریدارى کند و آنچه می‌خواهد بفروشد باید الان مزایده بکند در چند روز قبل بنده در همین‏ کرسى مجلس شورای ملى آگهى رسمى در روزنامه اطلاعات را قرائت کردم و به عرض آقایان رسانیدم که براى فروش چند نهال زبان‌گنجشک در چندین نوبت در روزنامه اعلان شده بود ولى در همین جا عرض کردم که 350 هزار کیلو تریاک را بدون این که اعلان مزایده بدهند بى سر و صدا وزارت دارایى معامله کرد اگر قانون محاسبات عمومى باید رعایت شود همچنان که در مورد فروش نهال زبان‌گنجشک اعلان می‌کنند باید مردم این مملکت بدانند که ما 350 هزار کیلو تریاک داریم و می‌خواهیم بفروشیم بنابراین بنده عرضم به طور کلى این است که وقتى یک چنین لایحه‌اى مى‌آورند به مجلس شورای ملى و به ما می‌دهند ما باید کلاه خودمان را قاضى کنیم ببینیم واقعاً دولت می‌خواهد قوانین مملکتى را اجرا بکند یا می‌خواهد با مجلس شورای ملى یک شوخى و مزاحى بکند به نظر بنده قضیه حقیقتاً به شوخى بیشتر شباهت دارد براى این که در جاهاى مهم در جاهایی که مصلحت مملکت اقتضا می‌کند که مزایده و مناقصه بگذارند بى سر و صدا انجام می‌دهند یک تصویب‌نامه صادر می‌کند بنده وقتى این مذاکره را در اینجا کردم وزیر دارایى وقت با بنده کردم بنده خدمت‌شان عرض کردم که من با شخص هیچ وقت طرف صحبت نیستم من نماینده‌اى هستم که وظیفه خود را انجام می‌دهم یک قانونى هست قانون محاسبات عمومى که ما امروز می‌بینیم که براى اجراى یک ماده آن دولت یک لایحه آورده و در دستور مجلس شورای ملى گذاشته ولی براى مواد دیگرش به هیچ‌وجه من‌الوجوه که حائز کمال اهمیت است رعایت قانون محاسبات عمومى را نمی‌کند و البته یک کلاه شرعى ممکن است سرش بگذارند ولى آیا قانونگذارى که

+++

در سال 1310 این قانون را گذرانده منظورش این نبوده است که بیایند در مملکت ایران براى نهال درخت زبان‌گنجشک چند نوبت اعلان بکنند ولى براى فروش تریاک یا چیزهاى دیگر رعایت قانون محاسبات عمومى را نکنند این است که من از آقایان خواهش می‌کنم که واقعاً ما بیاییم یک تکلیفى براى این وضع مملکتمان تعیین بکنیم و چیزى که در مملکت ما بدبختانه به علت این که به این نتیجه رسیده یک روزى آقاى صالح یک فرمایش بسیار صحیحى فرمودند گفتند فرق مملکت ما و ممالک دیگر این است که در ممالک دیگر یک چنین قضایایى هم رخ می‌دهد که در مملکت ما هم اتفاق مى‌افتد ولى در ممالک دیگر می‌روند رسیدگى می‌کنند و مرتکبین را تعقیب می‌کنند و در مملکت ما سرپوش می‌گذارند اتفاقاً قانون اساسى ما یک اصلى دارد که به نظر بنده ما می‌توانیم از این اصل استفاده کنیم و متأسفانه این اصل قانون اساسى مدتى است که متروک ماده، در اصل 33 متمم قانون اساسى می‌نویسد که هر یک از مجلسین حق تحقق و تفحص در هر امرى از امور مملکتى دارد یعنى وقتی که یک نماینده‌اى که مى‌آید در مجلس شورای ملى و می‌گوید آقا به موجب قانون محاسبات عمومى که الزام‌آور است 350 هزار کیلو تریاک را بدون اعلان مزایده فروخته‌اند ممکن است که یک هیئتى از طرف مجلس شورای ملى تعیین نشود و برود تحقیق کند و واقعاً در این قسمت متصدیان مسئول را بیاورند و یک بازخواستى بکنند حالا تنها جوابى که در این مورد می‌دهند وزیر مربوط مى‌آید می‌گوید متأسفانه در زمان وزارت من نبوده و در زمان وزارت فلان شخص بوده براى مردم ایران که بنده نماینده‌شان هستم عرض می‌کنم که به هیچ‌وجه قبول نمی‌کند حسن وزیر باشد یک کارخلافى بکند یا حسین خلاف بکند آنچه که مردم این مملکت طالب هستند این است که هیچ وزیرى برخلاف قانون رفتار نکند و اگر هم خلاف کرد بیایند و او را تعقیبش بکنند این است که بنده امروز که یک لایحه مالى در مجلس شورای ملى مطرح بود خواستم از آقایان نمایندگان استدعا کنم که بیایند از این اصل 33 متمم قانون اساسى استفاده بکنند هر وقت که چنین قضایایى که می‌بینند یک هیئتى از طرف مجلس شورای ملى معین بکنیم بروند ببینند که حقیقت چیست در این جا چندین مرتبه است در دوره گذشته یا حالا نسبت به قاچاق خوزستان صحبت می‌شود تمام اینها اثر مالى در بودجه مملکتى ما دارد یکى از بازرگانان خوزستان که با من صحبت می‌کرد می‌گفت دو قاچاق مهم در خوزستان بود جناب آقاى وزیر دادگسترى هم تشریف آوردند و یکى را که موضوع فاکتورهاى جعلى بود که در خرمشهر اتفاق افتاده بود صحبت کردند ولى بسیار از آن مهم‌ترو وسیع‌تر یک قاچاقى بود که تمام محصول خوزستان را به طور قاچاق بردند و کالاهایى مثل قند و شکر را هم به طور قاچاق آوردند ما مى‌خواهیم ببینیم این وضعیت چطور شد گفتند فرستادیم به محل، پرونده دزدیده شد و فلان و فلان در تمام این قضایا به عقیده من اگر مجلس شورای ملى حق حاکمیت خودش را اعمال بکند، حق حاکمیتى که در اصل 33 متمم قانون اساسى است (صحیح است) که یک کمیسیون‌هاى تحقیق تعیین کند که بروند و ببینند مسببین این قضایا کى‌ها هستند دولت‌ها ممکن است که نخواهند این قضایا کشف شود همین طور که آقاى صالح فرمودند سرپوش بگذارند ما باید این سرپوش را برداریم و این اکازیون را در دوره 16 قانونگذارى اجرا بکنیم و چند نوبت که شما این کار را کردید اولاً خود به خود این قضیه روشن می‌شود و وقتى که مردم‏ فهمیدند که مجلس شورای ملى تعقیب و رسیدگى می‌کند اقلاً پیرامون این قضایا کم‌تر می‌روند نه تنها در قضایاى مالى در مسائل دیگرى فرض بفرمایید قتلى اتفاق می‌افتد من آن روز آن طرح را اینجا امضا کردم خیلى متأسفم که آن طرح تصویب نشد که هیئتى بروند و ببینند که فرض بفرمایید فلان کس که کشته شد چطور شد رسیدگى کند و ببینند که چرا پرونده‌اش تا حالا به جریان نیافتاده این سرپوش گذاشتن است که مملکت را به این روز انداخته بنابراین عرض بنده در این جا خاتمه پید امی‌کند که وزارت دارایى و کمیسیونى که این لایحه را تقدیم می‌کند این فقط یک صورت ظاهرى است، حقیقت امر این است که همچنان که در 25 دی ماه 1327 تصویب‌نامه صادر کردند که پول بگیرند و به خزانه دولت بدهند این را هم می‌توانستند تصویب‌نامه صادر بکنند فقط یک وقتى از ما بی‌خود و بى‌جهت می‌گذرد اگر ما دولت‌ها را ملزم بکنیم در مواقعی که خلاف قانون رفتار می‌کنند این طور قضایا هیچ‌وقت پیش نمى‌آید

رئیس- آقاى حاذقى‏

حاذقى- پیش از این که شروع کنم به علت موافقت با این لایحه تقدیمى دولت که در کمیسیون بودجه هم به تصویب رسیده عرض می‌کنم یک نقطه‌اى را به عنوان مقدمه که آن نکته اهمیت تصویب بودجه کل کشور است در مجلس شوراى ملى آقایان نمایندگان محترم سابقه دارند که مهم‌ترین و مؤثرترین وظیفه نمایندگان در مملکت مشروطه نظارت در دخل و خرج مملکت و اقدام در کنترل کردن و نظارت کردن در قسمت اجراء بودجه کل کشور است این کار وقتى ممکن است که بودجه مملکتى در موقع خودش به تصوب مجلس شورای ملى می‌رسد و مجلس بعد از آن که سال مالى ازش گذشته باشد با دقت و مطالعه بودجه تقدیمى دولت را مورد توجه قرار بدهد و بعد از اصلاحاتی که لازم است تصویب بکند و براى اجرا به دولت ابلاغ بکند لایحه بودجه مدتی است که از طرف دولت به مجلس شورای ملى تقدیم شده و از مجلس مطابق نظامنامه به کمیسیون بودجه ارجاع شده بنده خواستم از ریاست کمیسیون بودجه و آقایان اعضای محترم این کمیسیون استدعا کنم که توجه خاصى براى شرکت مرتب در جلسات کمیسیون از خود نشان بدهند و با هر اصلاحاتى که مورد نظر و توجه آقایان هست گزارش بودجه سالیانه کشور را هر چه زودتر به مجلس شورای ملى تقدیم بکنند تا نمایندگان محترم وقت داشته باشند مطالعه کنند و زودتر تصویب شود که تکلیف دولت راجع به بودجه مملکتى معلوم باشد خیلى از هزینه‌ها‌ى غیرضرورى رضایت و زاید در بودجه دولت مشاهده می‌شود که با توجه نمایندگان محترم ممکن است این اقلام را حذف کرد و محدود کرد به آن هزینه‌هاى ضرورى و لازم دولت را وادار کرد به این که براى جلوگیرى از کسر بودجه و جلوگیرى از افزایش بدهى دولت به بانک ملى که مستلزم یک عواقب وخیم و سوئى هست حتى‌المقدور کارهاى تجملى و غیرضرورى و غیرلازم را نکند فى‌المثل من دیروز شنیدم که هیئت دو‌لت تصمیم گرفته که هیئت مدیره از جناب آقاى معاون وزارت دارایى توجه بفرمایید شنیده شد که دولت تصمیم گرفته است که هیئت مدیره بیمه را که تاکنون مرکب از یک مدیرعامل و دو عضو بوده و خوب هم اداره می‌شده است به پنج نفر تکثیر بدهد و حقوق آنها را هم از 1200 تومان به 2000 تومان ترقى بدهد این در حال حاضر عملى است که رسماً مخالف برنامه صریح دولت است و برخلاف انتظار آقایان نمایندگان مجلس شورای ملى است خواهش می‌کنم اگر همچو تصمیمى در جریان است آقاى معاون وزارت دارایى تذکر بدهند به آقاى وزیر دارایى که هم مخالف برنامه دولت است و هم روح اکثریت نمایندگان مجلس از این گونه اعمال کاملاً ناراضى است (دکتر بقایى- چه لزومى دارد) چه لزومى دارد عرض می‌کنم این که حداکثر پایه 9 در این مملکت از 700 تومان بیشتر نیست چرا بیایند به جاى 3 نفر که کارها را خوب انجام می‌دهند براى چه خصوصیاتى تبدیل کنند به پنج نفر و حقوق را هم از 1200 تومان یک دفعه ببرند به دو هزار تومان ما صحبت می‌کنیم که حقوق نمایندگان مجلس و نمایندگان سنا که در حدود هزار و صد تومان و خورده‌اى تومان است زیاد است و مطابق بنیه مالى این مملکت نیست چه شده است که براى عضو شرکت بیمه که معلوم نیست چند سال سابقه کار و سابقه تحصیلى و تخصصى رعایت می‌شود یک ماه بدون ملاحظه و تناسب دو هزار تومان می‌کند همین طور سایر مسائلى هست که دولت می‌تواند با توجه و مراقبت از یک هزینه‌هاى زائد و غیرضرورى جلوگیرى کند تا بشود یک تعدیلى در بودجه کل کشور پیش بیاید و این بدبینى‌ها و بدگویى‌هاى که در خارج نسبت به اوضاع اقتصادى مملکت می‌شود تخفبف پیدا کند و اما علت موافقت من با این لایحه که به عنوان موافق ثبت اسم کرده‌ام این است که تصویب این لایحه مستلزم این است که یک دسته کارهاى در حقیقت انتفاعى نمی‌شود گفت ولى کارهایى که موجب به کار گماشتن یک عده‌اى بیکار در این مملکت می‌شود و یک منافعى براى مملکت خواهد داشت چطور؟ آقایان نمایندگان محترم اطلاع از امور اقتصادى داشت دیشب با من صحبت می‌کرد می‌گفت که مطابق محاسبه‌اى که شده است شاید آقاى اردلان هم بیشتر وارد باشند در حال حاضر موجودى پول بانک ملى در ماه مشابه سال گذشته دو برابر هست (صحیح است) و می‌گفت در عین حال که همه داد از بحران اقتصادى می‌زنیم و کار در مملکت کم شده و دست تجاوز و سرمایه‌دارها و کاردارها و ارباب صنایع و مولد صنعت کسر شده است در حال حاضر نزدیک به دو هزار میلیون ریال در بانک ملى حاضر و موجوداست که باید دولت توجهى بکند و یک توجهى از دستگاه اقتصادى در سازمان برنامه، وزارت مالیه و بانک ملى و سایر شرکت‌ها‌ى وابسته

+++

به عمل بیاید، این بحران اقتصادى ممکن است برطرف بشود، مکرر می‌گفتند که الان براى گرفتن جواز وارد کردن کالا در حدود 50 میلیون تومان در عرض همین یک ماه اخیر تجار این مملکت ودیعه سپرده‌اند به بانک ملى که باید هر چه زودتر وزارت اقتصاد تکلیف اینها را معین کند هر کدام که حرف‌شان حسابى است در حدود مقررات به آنها اجازه بدهد و بالأخره هر کدام هم که نیست جواب رد به آنها بدهد که این پول‌هایى که به بانک سپرده‌اند پس بگیرند و به جریان بیفتد. در جلسه‌هاى مکرر من عرض کردم‏ وضع دولت با این کیفیت که آخر هر ماه مبلغى پول از خزانه دولت براى حقوق کارمند‌ها می‌گیرد این خوب نیست ما توضیح دادیم که یک کار‌هاى مفیدى هم براى ملت انجام بدهد این لایحه را ملاحظه بفرمایید آقاى امامى که می‌گوید اعتبارات سال 1328 مربوط به ساختمان ابنیه دولتى و خرید زمین و راه‌سازى و سد‌سازى که مربوط به شهرستان‌ها باشد با رعایت تبصره 17 و 31 قانون بودجه سال 1328 تا آخر سال 1329 قابل تعهد و مصرف است این دو نکته دقیق و حساسى درش مندرج است نکته اول آقایان هر‌گونه کار ساختمانى و هرگونه کار سدسازى که منتهى به بالا رفتن سطح کشت و زراعت در این مملکت و بالنتیجه مورد موافقت نظر آقایان نمایندگان محترم مجلس هست همچنین تأسف در این است که در سال گذشته با این که به موقع اجازه داده شد که مطابق پیشنهادى که در مجلس شد به موقع اجازه داده شد که استثنائاً بودجه بنگاه کل آبیارى و بودجه ساختمانى کشور تا آخر سال قابل استفاده و قابل خرج و قابل اجرا است و با وصف این متأسفانه یک سهل‌انگاری‌هایى شد که یک سلسله کارهاى راجع به سدسازى و ساختمان معوق ماند تا در فصل زمستان و در فصل زمستان هم که تعطیل کار بود بنابراین اول سال جدید هم که محتاج به یک مجوز قانونى از مجلس شورای ملى است حالا با تصویب این لایحه مجلس اجازه می‌دهد که همان اعتبارات عمرانى و ساختمانى که در سال گذشته تصویب شده و اجرا نشده است دولت بتواند طبق قانون ماده واحده و این تبصره‌هایى که اینجا قید شده و در لایحه بودجه سال گذشته بوده است خرج کند آن کارهاى نیمه کاره را تمام کند و یا آن کارهایى که باید احداث کند انجام بدهد. این یک موضوع، موضوع دوم که آقایان نمایندگان شهرستان‌ها درش دخیل بوده‌اند این است که توى این لایحه قید شده است که ساختمان ابنیه دولتى و خرید زمین و راه‌سازى و سدسازى که مربوط به شهرستان‌ها باشد در شهرستان‌ها مصرف شود این موضوع هم مکرر صحیبت شد که اعتبارات دولت آنچه که باید صرف کارهاى عمرانى بشود با آن که مبلغ بسیار ناچیزى است اکثراً در تهران خرج می‌شود و عرض کردم یک بار دیگر که این اعتبارات ساختمانى که 30 میلیون تومان بوده است سال گذشته 21 میلیون تومان از سى میلیون تومان براى کارهاى ساختمانى دستگاه‌هاى دولت در تهران منظور شده بود و 9 میلیون تومان هم براى تمام 80 شهرستان کشور و این 9 میلیون را هم نداده‌اند و خرج نشده که حالا ما مجبور هستیم براى این که کارهاى شهرستان‌ها راکد نماند تصویب کنیم که کارهاى نیمه‌کاره و ساختمانى آنها و سدسازى آنها که اعتبارش هم تصویب شده به ده است راکد نماند و دو لت هم مشغول بشود و انجام بدهد و اجرا بکند نکته‌اى که اینجا باز بنده می‌خواهم اضافه بکنم تبصره‌ای است که به این لایحه افزوده شده، این تبصره را دولت پیشنهاد نکرده ولى کمیسیون بودجه صلاح دانسته که این تبصره را اضافه بکند نظر کمیسیون بودجه بسیار محترم است و صحیح هم هست زیرا قید شده است که دولت ممکن است در تنظیم بودجه ساختمان سال 1329 کشور شهرستان‌هایى را که در بودجه سال 1328 براى آنها اعتبارى منظور نشده و همچنین تکمیل ساختمان‌هاى نیمه‌تمام شهرستان‌ها را مقدم بر مرکز قرار بدهد این هم حرف بسیار صحیحى است، ما اطلاع داریم که بعضى از شهرستان‌ها هستند که سال‌ها است براى یک کار کوچکى در آنجا وقت‌شان صرف شده تقاضاهاى مکرر کرده‌اند و انجام نگرفته فى‌المثل من از نظر این که بیشتر اطلاع از وضع جهرم دارم عرض می‌کنم آقاى معاون وزارت دارایى هم که تشریف دارند، آقاى فروزان توجه بفرمایید، دو سال پیش با تصویب نخست وزیر وقت و وزیر مالیه وقت ابلاغ شد به اداره کل ساختمان که دو ساختمان بسیار ضرورى بود در آنجا یکى مربوط به دادگسترى بود که وزارت دادگسترى هم مکرر تقاضا کرده بود و یکى مربوط به فرماندارى بود که در یک محلى مربوط به شهردارى در آنجا ساخته بشود و دستور دادند به وزارت دارایى که ساخته بشود مهندس هم فرستادند رفت در محل برآورد هم کرد یک رقم خیلى کو چکى در حدود 100 هزار تومان بود یراى این ساختمان‌ها و این را در بودجه گذاشتند و به تصویب وزیر مالیه هم رسیده و آمد براى اجرا پیرار‌سال معون گذاشته و به سال گذشته موکول شد، سال گذشته هم کمیسیون بودجه البته روى صلاح‌اندیشى مملکت گفت هیچ کار تازه‌اى شروع نشود و این کار همین طور معوق ماند و حالا که اول سال است خواهش می‌کنم که به این موضوع توجه بفرمایند یکى هم ساختمان یک محله ذبایح و کشتارگاه است که مکرر چند سال است پیشنهاد کرده‌اند که با یک هزینه‌اى در حدود 25 هزار تومان می‌شود یک کشتارگاهى درآنجا درست بشود زیرا سال‌ها است که بر اثر این که کشتارگاه در محل عمومى است در آنجا یک مرضى تولید شده، چون بیشتر از درخت‌هاى آنجا مرکبات است در آنجا دچار یک بیمارى شده‌اند که کشاورزى تشخیص داده است در نتیجه این است که روى محل کشتارگاه باز است و آفتاب می‌تابد و در نتیجه تولید یک نوع بیمارى و شپش‌هایى براى درخت مرکبات می‌کند بنابراین به تبعیت از نظر همکار محترم من عرضم را تمام می‌کنم و معتقدم که به این لایحه مفید مجلس شورای ملى رأى بدهد که یک سلسله کارهاى مفید عمرانى در شهرستان‌ها انجام بشود (احسنت)

رئیس- آقاى فروزان‏

معاون وزارت دارایى- (آقاى فروزان) بنده می‌خواستم به محضر آقایان عرض بکنم که این لایحه‌اى که الان مطرح فرمودند البته روى کلیات یک بحثى شد که لازم بود در اطراف آنها مطالعه بیشترى بشود و بنده بتوانم تحقیقات و اطلاعاتى که لازم است جمع‌آورى بکنم و نسبت به چندین نکته‌اى که اینجا تذکر داده شد در اطراف این مطالعات عمومى یک توضیحاتى بدهم ولى اکنون با این که وقت هم تنگ است نسبت به دو نکته‌اى که جناب آقاى اردلان فرمودند توضیح عرض می‌کنم، یکى موضوع گواهینامه است که فرمودند که این با مقررات قانون تطبیق نمی‌کند، بنده می‌خواستم عرض بکنم که می‌دانید که یک قوانین و یک مقررات جزائى هست که اگر چیزى برخلاف آن دولت بگیرد البته قابل تعقیب جزائى هم شناخته می‌شود، حالا صرف‌نظر از این که از لحاظ کلى و به طور عمومى از یک قانون تخلف شده است صراحت دارد یعنى آنچه را که وزارت دارایى یا دستگاه‌هاى وابسته به وزارت دارایى می‌گیرند یا به موجب صراحت قانون خاص مستقلى است و یا در یک قانونى اجازه داده شده است به دولت که یک آیین‌نامه‌هایى وضع بکند و در آن آیین‌نامه‌ها به دولت گفته شده است که می‌تواند در حواشى این قانون باز هم یک چیزهایى وضع بکند، عرض بنده این است، اما موضوع گواهینامه، عرض می‌کنم آقایان به خاطر دارند که سال‌ها بود بعد از اجراى قانون کنترل ارز و بعد از آن قانون انحصار تجارت خارجى که تصدیق صدور گرفته می‌شد، این تصدیق صدور براى چى گرفته می‌شود از وارد‌کننده؟ براى این که به صادرکننده بدهند یعنى تشویق و جایزه‌اى به صادرات بشود این چندین سال رایج بود تا سال 1321 در این سال البته به واسطه این که از وضع عمومى تجارت مملکت ما یک اخلالى پیدا شد موجب پیدا نشد براى ادامه آن، یعنى صادراتى نبود که ما به او اجازه بدهیم هر چه داشتیم ما در مملکت، خاصه بعد از اشغال، واردات بود و به همین مناسبت هم مدتى متروک بود ولى بعد از این که دوباره باز وضع عمومى تا حدى رو به راه شد و صادراتى پیدا شد باز دوباره به موجب همان مقررات یعنى قانون کنترل ارز و قانون انحصار تجارت خارجى آن تصدیق صدور منتهى به این نام گرفته می‌شود، به عنوان گواهینامه گرفته می‌شود یعنى هر کس که وارد کرد به جاى این که لیره را که فرض بفرمایید سابقاً 13 تومان بود با یک تفاوتى بایستى بدهد به صادر‌کننده یا فرق نمی‌کند حالا که 9 تومان است و دلار 32 قران است بالأخره خود آقایان می‌دانند که صادرکننده را دلارش را از او 4 تومان می‌خرند و 11 تومان، این تفاوت را به اصطلاح می‌گیرند از کى، می‌گیرند از ارزى که به وارد‌کننده می‌فروشند و می‌دهند به صادرکننده و اما البته در این سال‌هاى اخیر که منابع ارزى دولت از یک طرف زیادتر شده و از طرف دیگر صادرات هم کم شده

+++

کسر شده از قیمت سابق، این جا یک موجودى براى دولت می‌ماند این موجودى چون البته واردات ما به همان حجم سابق باقى است بلکه یک قدرى هم فزونى یافته ولى صادرات کم شده ولى در عین حال یک صادرات غیر کار تجارتى هم داریم که این لیره‌هایى است که شرکت نفت یا فرق نمی‌کند، سفارتخانه‌ها یا هر کسى می‌فروشند به دولت و کمیسیون ارز مطابق قانون می‌خرد و این هم صرف واردات می‌شود البته اگر نظر آقا این است که ما اینها را به اصطلاح نگیریم یک بام و دو هوا می‌شود یعنى دو نرخ می‌شود در مملکت یعنى به یک کسى ما می‌گوییم که به این نرخ بایستى ارز بخرى و وارد بکنى و اگر به این نحو وارد کنى فلان مبلغ بگیر و به دیگرى میگوییم که همین جنس را وارد کن با نرخ مختلف قصد بنده این است، اما در مرحله دوم این در بودجه عمومى مملکت قید شده است و در بودجه عمومى مملکت این پیش‌بینى شده به عنوان عایدات بازرگانى دولت و سال گذشته هم آقایان رأى دادند التفات فرمودید؟ امسال هم در بودجه تقدیمى پیش‌بینى شده است این قسمتى بود که مربوط به گواهینامه بود و اما موضوع مزایده که فرمودند در موضوع فروش تریاک تخلف شده این را هم بنده می‌خواستم عرض کنم که این طور نشده البته مطابق قانون محاسبات عمومى یک موارد خاصى را گفته‌اند که دولت می‌تواند از مزایده یا مناقصه صرف‌نظر بکند

اردلان- نیست همچو چیزى آقا، بخوانید

معاون وزارت دارایى- الان دست بنده نیست ولى چون عمل کرده‌ایم حالا عرض می‌کنم حضورتان بنده که هنوز نرسیده‌ام به آنجا اگر اجازه می‌فرمودید عرض می‌کردم، یک مواردى را گفته‌اند که دولت می‌تواند از این مواد عدول بکند من‌جمله در مواقعى که فروشنده یا خریدار منحصر به فرد باشد به چند مملکت معدودى که در کارهاى شیمیایى و داروسازى مصرف می‌کنند فروخته می‌شود و آن هم بورس بین‌المللى دارد یعنى چیزى را که امروز فرض بفرمایید یک خریدارى پیشنهاد داد شاید می‌گوید تا 24 ساعت مهلت یعنى بعد از 24 ساعت من تضمین این قسمت را دیگر نمی‌کنم یعنى بعد از آن نگاه می‌کنم به بورس بین‌المللى و این افرى می‌دهد و این افر در مدت خیلى کم یعنى گاهى تا 24 ساعت بیشتر مدت ندارد و بدیهى است که در یک چنین معاملاتى موضوع مناقصه و مزایده نمی‌تواند دخیل باشد یعنى اثرى نمی‌تواند داشته باشد، یعنى خریدار یک نفر است یا یک بازار محدودى است که در دنیا قیمت‌گذارى می‌کند و این هم مثل طلا است که هر روز در بورس‌ها نرخ داده می‌شود بالا و پایین می‌رود تریاک هم همین طور است، عرض کردم آن چیزهایى که تابع بورس روزانه است این نمی‌تواند تابع مناقصه و مزایده باشد مناقصه و مزایده یک مدتى می‌خواهد بی‌مدت که نمی‌شود مگر بگوییم حراج می‌کنیم و این هم که صحیح نیست مگر بگوییم حراج می‌کنیم و این هم که صحیح نیست بالأخره ما باید از آمریکا افر بگیریم از انگلیس بگیریم شاید آنجا‌ها نماینده ندارد حالا از چندى قبل عرض کردم این که ارقامى را از تمام ممالک خریدار تریاک گرفتیم این که عرض می‌کنم ممالک خریدار تریاک براى این است که همه خریدار تریاک نیستند آنهایى خریدار تریاک هستند که کارخانه‌جات دارند و تریاک را می‌برند براى دواجات شیمیایى مصرف می‌کنند و البته به سایر ممالکى که ندارند آنها این موارد را از ممالکى که دارند می‌خرند ما وقتى که قیمت کردیم دیدیم در حدود 400 لیره است، قیمت بین‌الملى در حدود 400 لیره است و در همین حدود هم قیمت بازارهاى گروه دلار است و هر دو در قیمت شریکند دولت آمد نسبت به تریاک گفت من به جاى این که مناقصه بکنم یا مزایده بکنم که نمی‌شود مناقصه و مزایده گذاشت اساساً من این قیمت را مأخذ می‌گیرم هر کس که آمد تقاضا داد به این قیمت یا اضافه بر این من می‌فروشم متأسفانه از وقتى که ما این عمل را کرده‌ایم می‌بینیم که مقدار زیادى از تریاکمان نافروش مانده یعنى معلوم می‌شود که این مأخذى را که ما گرفته‌ایم بازار بین‌المللى باز هم پایین آمده و بعضى از آقایان هم که پیشنهاد خرید تریاک می‌کنند بیشتر براى استفاده از تفاوت ارزى آن است نه این که بتوانند 400 لیره در بازار دنیا بفروشند این است که ما آمدیم گفتیم که 400 لیره یا 44000 ریال که هر دو یکى است یعنى قیمت رسمى با گواهینامه یعنى لیره‌اى 11 تومان یا 1120 دلار و متأسفانه همان طور که عرض کردم چندید صد صندوق، چندین هزار صندوق همان طور مانده همان طور نافروش مانده است، یعنى نمی‌خرند به این قیمت ولى ما هم الان در مذاکره هستیم با سایر ممالک که ببینیم یک کمپانی‌ها و یک دستگاه‌ها حتى دولتى هستند و بعضى دستگاه‌هاى نیمه‌دولتى هستند التفات فرمودید؟ چون تریاک یک چیزى است که در هر مملکتى هست تحت یک نظارت‌ها و یک کنترل‌هاى مقامات محلى است، گفتیم این دستگاه‌هایى که در آمریکا و یا در فرانسه یا در سوئیس یا هر جا که هستند اینها واسطه خرید می‌شوند یعنى کمپانی‌هایى هستند بى‌اندازه مورد اعتماد ملل یعنى وجه بین‌المللى دارند اینها اساساً تریاکمان را در اختیار یک همچو دستگاه و مؤسسه‌اى بگذاریم که او واسطه فروش ما باشد و یک کمیسیونى بگیرد و او باشد که هر روز یک تموجى در قیمت‌ها پیدا می‌شود و تا به ما برسد دیر می‌شود ما به او اختیار بدهیم که هر وقت قیمت خیلى بالا رفته است نسبت به آن حد اعلایش از آن مأخذى که ما تعیین می‌کنیم بالا رفت بتواند براى ما معامله بکند و البته بتواند با یک ممالکى معامله بکند که ارز آنها را بانک ملى ما خریدار باشد. بنابراین راجع به موضوع تریاک و یا کالاهاى مشابه تریاک چه در فروش، چه در خرید هر دو تابع قیمت بازار روز بین‌المللى است، اینجا مناقصه و مزایده اصلاً معنى ندارد (صحیح است) (اردلان- صحیح نیست آقا، چى صحیح است قانون محاسبات عمومى اجازه نمی‌دهد یک قانون خاصى بیاورید) این مطلب را آقایانى که طرف بازرگانى هستند می‌دانند. این دو مورد موردى بود که جناب آقاى اردلان تذکر دادند و بنده هم خیال می‌کنم توضیحات مقنع خدمت‌شان دادم (اردلان- ابداً، ابداً) اما آن قسمتى را هم جناب آقاى حاذقى فرمودند ناچارم عرض کنم راجع به اعضای هیئت مدیره شرکت بیمه (جمعى از نمایندگان- لزومى ندارد) عرض کردم بنده چون اطلاعى ندارم این موضوع را وقتى شنیدم و فرمودند به بنده راجع به شرکت فروش و امروز از آقاى وزیر دارایى پرسیدم این که مریض بودند و منزل بودند تلفناً فرمودند که چنین نظرى نیست عرض کنم که شرکت فرش هم قطعاً مشابه او است و عرض کردم که همچو حرفى راجع به شرکت فرش بود فرمودند که همچو چیزى‏

نیست راجع به شرکت بیمه هم تحقیق می‌کنم از ایشان و ممکن است که در جلسه بعد عرض بکنم بنده تصور می‌کنم به توضیحات آقایان آنچه که لازم بود عرض کردم (احسنت)

رئیس- آقاى مخبر

مخبر (دکتر کیان)- عرض کنم در این لایحه‌اى که پیشنهاد شده صحبت‌هایى که از طرف آقاى اردلان در این بابت شد شاید به جاى هم وارد بود یا نبود اما مربوط به این لایحه نبود یعنى ایشان می‌فرمودند که اگر در این مورد ماده 4 قانون محاسبات عمومى را خواسته‌اید رعایت بکنید چرا در سایر موارد نکردید؟ حالا آیا به جرم این که در این مورد رعایت شده است باید با این لایحه مخالفت کرد؟ بنده می‌خواستم عرض کنم که در این مورد باید همه خوش‌وقت باشند که رعایت شده است (صحیح است) از طرف دیگر توضیحاتى هم که مربوط به این لایحه باشد داده نشد و به این لحاظ است که بنده تقاضا می‌کنم که آقایان در این مورد موافقت بفرمایند البته جاى رسیدگى به تمام اقدامات دولت و به اصل عمل دولت در موارد دیگرى موجود است آنها جاى دیگر است و انشاء‌الله موقعش هم همه با همکارى هم آن افراط و تفریط‌ها را جلوگیرى خواهیم کرد.

رئیس- چند پیشنهاد که کفایت مذاکرات رسیده است. پیشنهاد آقاى صدرزاده قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس پیشنهاد می‌کنم بعد از یک نفر مخالف و موافق به مذاکرات خاتمه داده شود

رئیس- آقاى صدرزاده‏

صدرزاده- عرض کنم که وضعیتى که ما در این دوره گذشته و این دوره داریم احساس می‌کنم هر خرج غیرلازم و یا بیهوده‌اى هست تا دینار آخر در همان سال مصرف می‌شود. (صحیح است) فقط چیزهایى که راجع به عمران و تولید و مطالب لازم هست در بوته اجمال و تعویق مى‌افتد، وزارت دارایى هزار بهانه می‌تراشد براى این که آنها را نپردازد این نظر به این که در اینجا پیش‌بینى شده است یعنى این اعتبار در دوره گذشته مورد تصویب مجلس واقع شده نهایت وزارت دارایى در پرداخت این اعتبارات آن قدر تعلل کرده است که موکول به امسال شده فقط در اینجا تقاضا شده است که اعتباراتى که در دوره گذشته مورد قبول و تصویب واقع شده اجازه بدهند که تا آخرسال 1329 قابل پرداخت باشد و در حقیقت یک مطلب جدیدى نیست و می‌خواهم از آقایان استدعا کنم که راجع به این مسئله تصمیم بگیرند که تکلیف این بناها و راه‌سازی‌هایى که در شهرستان‌ها معوق مانده به جایى برسد (صحیح است)

رئیس- آقاى اردلان مخالفند، بفرمایید

اسلامى- بنده اول اجازه خواسته بودم.

اردلان- عرض کنم که بنده یک مطلبى کلى

+++

عرض کردم و منتظر بودم که جناب آقاى معاون وزارت دارایى هم جواب صریح به بنده بفرمایند. بنده به موجب یکى از مواد قوانین گفتم که وزارت دارایى قانون را نقض کرده و ایشان هم باید بیایند یک ماده قانون را اینجا بخوانند که مطابق این قانون اجازه داشته است. کار ما در این مملکت همیشه روى این سیاست از بین می‌رود این که نمی‌شود بنده می‌گویم مذاکرات کافى نیست (آقاى کشاورز‌صدر استدعا می‌کنم بگذارید آقاى رئیس خودشان نظم مجلس را حفظ کنند) براى این که دولت راجع به یکى از مواد قانون محاسبات عمومى لایحه‌اى آورده در صورتی که خود آن دولت چندین مواد آن قانون محاسبات عمومى را نقض کرده است و این طور قضایا که بنده مى‌آیم یک چیزى می‌گویم مطابق قانون از طرف دولت هم یک کلیاتى می‌گویند که بلى، سابق‌ها این طور، فلان، این طور این چه مربوط به مسئله است، بنده می‌گویم که تصویب‌نامه هیئت وزیران صادر کردند و هفتصد میلیون پول از مردم گرفتند اگر لازم دارند قانون بیاورند به مجلس ما هم مطالعه کنیم رأى می‌دهیم، این را به موجب قانون باید بگیرند بنده باز هم برمی‌گردم به عرض اول خودم که اینجا کردم که اصل 33 متمم قانون اساسى را ما باید اجرا کنیم تا بتوانیم این طور قضایا را روشن کنیم یعنى یک هیئتى بیایند ببینند که واقعاً بنده راست می‌گویم که وزارت دارایى آمده سیصد هزار کیلو تریاک را بدون مزایده فروخته و براى نهال زبان‌گنجشک مزایده داده است یا دولت راست می‌گوید یا عرض بنده حقیقت دارد که عرض می‌کنم که دولت 750 میلیون ریال بدون این که قانونى در دست‌شان باشد از مردم گرفته‌اند آقا پس وجود مجلس شورای ملى براى چیست؟ ما می‌گوییم مذاکرات کافى است اگر کفایت مذاکرات است بنده می‌گویم که دولت مالیاتى که گرفته است برخلاف قانون است شما رأى بدهید به کفایت مذاکرات هیچ مانعى ندارد ولى بنده به این دلیل با کفایت مذاکرات مخالف هستم حالا آقایان می‌خواهید رأى بدهید می‌خواهید بیاید هر روز برخلاف قانون یک عوارض و مالیات‌هایى بگیرد و بعد هم بیایند اینجا همین طور رد بکنند و ماست‌مالى بکنند.

جمعى ازنمایندگان- رأى بگیرید.

رئیس- تأمل بفرمایید، براى رأى عده کافى نیست‏

ارباب- بنده مطابق ماده 15 اخطار نظامنامه‌اى داشتم‏

رئیس- بفرمایید

ارباب- پیش‌بینى که در این آیین‌نامه براى انتخاب شش نفر منشى شده است از نظر این است که همیشه 4 نفر روى کرسى بنشینند (صحیح است) یک ساعت است که آن یک نفرجناب آقاى مسعودى هستند و ایشان نمی‌توانند چشم‌شان را به همه جا توجه بدهند یا ببینند که کى در مجلس مقدم تقاضا می‌کند که مؤخر (صحیح است) بنده استدعا می‌کنم وظیفه آقایان منشی‌ها را تذکر بفرمایید.

رئیس- همه غایبند

ارباب- باید یا چهار نفر منشى آنجا بنشینند یا استعفا بدهند دیگرى انتخاب بشود.

رئیس- متأسفانه یکى از منشی‌ها که دیگر وجود ندارد یکى هم مسافر است آقاى دکترسید امامى در مسافرت هستند و بقیه که غایبند بعد هم به جاى مرحوم دهقان باید یکى انتخاب شود.

نورالدین امامى- حالا امشب شب جمعه است مرخص بفرمایید جناب آقاى رئیس‏

مخبر فرهمند- پیشنهاد کفایت مذاکرات را که داده‌اند که می‌شود رأى گرفت، پس باقى پیشنهادهاى کفایت مذاکرات را هم قرائت بفرمایید توضیح هم بدهند بعد روى همه رأى بگیرند

رئیس- نمی‌شود یک نفر که پیشنهادش مقدم است خوانده می‌شود و یک نفر هم توضیح می‌دهد و بعد باید رأى گرفته شود و الا اگر ده تا پیشنهاد داده شود نمی‌شود که ده نفر موافق و مخالف توضیح دهند حالا اگر آقایان اجازه بفرمایند ... (یک نفر از نمایندگان- چند دقیقه تنفس بدهید) آقاى وزیر دادگسترى براى جواب سؤال آقاى موقر حاضر شده‌اند (یک نفر از نمایندگان- آقاى موقر خودشان نیستند) خوب اگر آقایان موافقند تنفس بشود اما مطاب آیین‌نامه بعد از نیم ساعت باید جلسه تشکیل شود بیست دقیقه هم بیشتر به وقت نمانده (جمعى از نمایندگان- عده کافى شد) بسیار خوب رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام بکنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. حالا شروع می‌کنیم به قرائت پیشنهادات، پیشنهاد آقاى دکتر جلالى و عده‌اى از آقایان قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در تبصره الحاقى ماده واحده بعد از عبارت (همچنین تکمیل ساختمان‌ها) کلمه (و راه‌هاى) اضافه شود. دکتر جلالى- موسى گودرزى. صفایى و اسلامى- سالار بهزادى- قبادیان- دکتر کاسمى- برومند.

رئیس- آقاى اسلامى‏

اسلامى- عرض کنم که قبلاً این نکته را عرض می‌کنم .. آقاى کشاورز‌صدر اجازه بفرمایید یک لایحه‌اى آورده‌اند اینجا 5 میلیون بیکاران اینجا معلوم نیست چطور شده است الان که یک لایحه خیلى مهمى آمده نمی‌گذارند کسى حرف بزند یک موافق یک مخالف یعنى چه؟ کدام ساختمان؟ کدام راه؟ کجا رفته. اصلاً معلوم نیست چه ساختمانى است؟ عرض کنم این ساختمانى که اینجا نوشته شده براى این است که در وزارت دارایى را 7 میلیون تومان بدهند سیمان و آجر قزاقى بکنند یا سیمان سفید بکنند ولى کدام راه را ساختند؟ وزارت راه بودجه‌اش 7 میلیون تومان است آن وقت اداره کل ساختمان وزارت دارایى بودجه‌اش 9 میلیون تومان است این ساختمان براى چیست؟ ساختمان براى این است که امسال ساختمان دیوار وزارت دارایى تمام شود آقایان چرا توجه ندارند دولت باید بیاید اینجا. آقاى معاون وزارت دارایى اینجا هستند بفرمایند که کدام ساختمان را می‌خواهند تکمیل کنند؟ کورکورانه و چشم بسته چرا رأى بدهیم؟ کدام ساختمان است؟ کدام راه است؟ بسیارى از راه‌ها از بعد از شهریور همین طور نیمه‌تمام مانده یک خشت روى خشت نگذاشته‌اند این پول را بدهیم چه کار بکنند؟ نمی‌گذارند کسى حرف بزند (همهمه نمایندگان)

رئیس- بگذارید صحبت کنند براى این که پنج دقیقه بیشتر نمی‌توانند صحبت کنند

اسلامى- بلى یک دقیقه گذشته است کفایت مذاکرات که پیشنهاد فرمودند عرض کنم که یک دست‌هایى علیه مجلس تبلیغات می‌کنند و آقایان هیچ توجه ندارند و می‌گویند که باز مجلس شورای ملى شروع کرده به صحبت کردن، باز مجلس سنا شروع کرده به صحبت کردن و حرف زدن، آقا اینجا اصلاً باید حرف زد، باید صحبت کرد، دولت کدام لایحه را آورده که مفید به حال مردم باشد و مجلس شورای ملى رد کرده باشد (حاذقى- لایحه انتخابات) لایحه انتخابات را فقط 130 نفر نماینده مجلس منتفع می‌شوند یا ضرر می‌برند ولى این مهم‌تر است اول باید دولت لایحه بیاورد براى رفع بیکارى، براى رفع این حرمان و یأسى که در مردم ایجاد شده اینها را باید بیاورد، می‌گویند که لایحه فروش خالصه‌جات، خالصه‌جات را که الان می‌خواهند بفروشند به من چه؟ به آن گداى بدبخت که سر کوچه نشسته چه مربوط است؟ الان آقا تمام تحصیل کرده‌هاى این مملکت کار ندارند، ادارات هم که استخدام نمی‌کنند، دولت باید اول لایحه بیاورد تکلیف بیکاران را تعیین بکند بنده قول می‌دهم به دولت که تمام نمایندگان شب اینجا می‌خوابند و آن لایحه را تصویب می‌کنند، چرا تبلیغات می‌کنید بر علیه مجلس آقا مجلس حرف می‌زند کدام لایحه را آوردند لایحه فروش خالصه‌جات اگر تصویب نشد آسمان به زمین مى‌آید؟ نه نمى‌آید این تبلیغات است که می‌کنید بر علیه مجلس که مجلس صحبت نکند اگر صحبت نکند که این مجلس نشد این شد شوراى دولتى بنده پیشنهادى کردم که راه‌ها هم اضافه بشود و این پیشنهاد براى این است که قبل از شهریور بسیارى از راه‌ها همین طور نیمه تمام مانده و امروز اگر بخواهید این راه‌ها را به همان صورت که آن روز بوده بسازید شاید حد قابل آن پولى که قبل از شهریور خرج شده امروز خرج خواهد شد و خزانه دولت هم پول ندارد (صحیح است) این راه‌هاى نیمه تمام که تونل‌ها ساخته شده، سنگ‌ها تراشیده شده سنگ ساخته بودند یکى 20 تومان که شما امروز نمی‌توانید با 1050 تومان یکى از آنها را درست بکیند مثلاً این راه‌ها، راه هراز، راه بجنورد

+++

راه ساوه و چندین راه دیگر هست، در تمام حوزه‌هاى انتخابیه آقایان راه‌هایى ساخته شده قبل از شهریور و همین طور نیمه تمام مانده، دولت باید این راه‌هایى که بر اثر باران یا طوفان از بین می‌رود اینها را تکمیل کند، بنده استدعا می‌کنم از آقایان که توجه بفرمایند اینجا نوشته شده است که دولت باید ساختمان‌هاى نیمه تمام را کامل کند ما پیشنهاد کردیم که راه‌ها هم ضمیمه شود یعنى راه‌هاى نیمه تمام را هم شروع بکنند و استدعا می‌کنم آقایان هم به این پیشنهاد رأى بدهند و مخالف هم اینجا صحبت نکند که تصویب شود.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند

مخبرفرهمند- عرض کنم چهار ماه کم‌تر یا بیشتر از عمر مجلس گذشته است، در این چهار ماه به نظر بنده، بنده خودم را عرض می‌کنم به حساب آقایان نمی‌گذارم چهار ماه کارى نکرده‌ام (صحیح است) می‌گویم کارى نکرده‌ام چون ما باید در آخر هر دوره بیلان بدهیم (صحیح است) و این کار باید تدریجى بشود تا آخر دوره حسابمان درست در بیاید الان چهار ماه گذشته و هیچ کار نکرده‌ایم و علتش هم این است که لوایحى که طرح می‌شود به قدر ظرفیت آن لایحه و اهمیتش وقت را بیشتر می‌گیریم (صحیح است) لایحه بودجه اگر بیاید، بودجه کل مملکت، مقتضى است که 5 روز 10 روز هم درش حرف بزنیم ولى یک لایحه هم که مى‌آید اینجا که می‌گوییم آقا اعتبار سال 1328 که مال بناهاى نیمه تمام است اجازه بدهید که این بناها را تمامش بکنند می‌خواهیم همان قدر که نسبت به بودجه کل مملکت حرف می‌زنیم روى این حرف بزنیم (اسلامى- پس حرف نزنیم و برویم خانه‌مان) چرا حرف را باید زد در جاى خودش این حرف‌ها را تمام باید در بودجه کل مملکت زد و الا یک لایحه آورده‌اند یک چیز ساده‌اى است باید مطرح بکنیم ما نمی‌خواهیم معطل بکنیم همان طوری که آقا فرمودند مملکت محتاج به کار و عمل است از حرف خسته شده است اگر زیاد حرف بزنیم سرسام می‌گیرد همه‌اش حرف، همه‌اش حرف می‌زنیم لوایح اگر مفید است تصویب کنیم این حرف‌ها را بگذاریم برای مورد دیگر لایحه‌اى که مقتضى است به نظر بنده پیشنهادى که آقایان کردند مخالف با اصول نیست ولى در صورتى است که اعتباراتى که براى کارهاى ناتمام گذاشته‌اند کافى باشد ملاحظه بفرمایند ممکن است یک راه ناتمامى داشته باشند و یک میلیون هم اعتبار داشته باشد ولى کافى نباشد

رئیس- در پیشنهادات یک نفر به عنوان مخالف و یک نفر هم از اعضای کمیسیون عرایض صحبت می‌کنند. آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- عرض کنم بنده لازم است که استدعا کنم توجه بفرمایید می‌خواهم رفه شبهه از جنابعالى کرده باشم چون بیاناتتان صحیح بود ولى موضوعى که در نظر گرفته بودید مورد نداشت عرض کنم که در بودجه کل مملکتى همیشه یک اعتباراتى براى ساختمان پیش‌بینى می‌شود و این لایحه‌اى که فعلاً جزو دستور است براى اجازه‌اى است که آن اعتبارى که در سال 1328 پیش‌بینى شده تا آخر 1329 بتوانند براى آن محلى که در نظر گرفته شده ادامه بدهند که آن بناهاى ناتمام تمام بشود این نظر جنابعالى باید در سال 1327 (صفایى- جناب آقاى ملک مدنی تبصره این نیست تبصره این است که در سال 29 شهرستان‌ها را مقدم بدارند) تبصره هم عرض کنم در موقعی که لااقل بودجه سال 1329 مطرح می‌شود در آن ماده مربوط به ساختمان‌ها این تبصره گذاشته شود الان اینها موضوع ندارد بنده با اصل بیانات آقاى اسلامى موافقم مخصوصاً این راه هراز که ساخته شده این راه اساسى است ولى باید در بودجه 1329 گذاشته شود آقاى دکتر کیان که مخبر است و همه هم می‌دانیم خواهش می‌کنیم جنابعالى پیشنهادتان را پس بگیرید ما در کمیسیون بودجه در نظر می‌گیریم و در آنجا نظرتان تأمین می‌شود همان طور که آقاى مخبر فرهمند فرمودند وقت مجلس را نباید بگیریم براى چیزى که مورد ندارد اما یک موضوعى جنابعالى فرمودید که بنده چون عضو کمیسیون کشور هستم لازم است که توضیحى عرض کنم و آن راجع به لایحه انتخابات بود عرض کنم وقتى که لایحه انتخابات آمد به کمیسیون کشور فوراً جلسه تشکیل دادیم و آنجا دیدیم که این صورت که تعداد نمایندگان باید از 136 نفر به 200 نفر برسد اینجا یک صورت آمار و اصلاحاتى از تمام ولایات و شهرستان‌ها و بخش‌ها لازم است که ما این اضافات را به تناسب جمعیت تقسیم کرده بودیم از وزارت کشور خواستیم که این صورت را تهیه کند تا دو روز پیش این صورت تهیه شده است و روز شنبه هم کمیسیون کشور را ما خبر کردیم و براى هفته آینده ما خبر کمیسیون کشور را راجع به لایحه انتخابات به مجلس شوراى ملی خواهیم داد (احسنت)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهادى که چند نفر از آقایان نمایندگان کرده‌اند که کلیه راه‌هاى نیمه تمام هم علاوه بشود آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب خاستند) تصویب شد پیشنهاد آقاى دولت‌آبادى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى سال 27 که در سال 28 تهیه شده و باز هم به مصرف نرسیده مشمول مقررات ماده واحده قرار گرفته و در سال 29 قابل تعهد و مصرف خواهد بود

رئیس- آقاى دولت‌آبادى‏

دولت‌آبادى- اعتباراتى در سال 1327 برا‌ى همین قبیل امور ساختمانى و راه‌سازى تصویب شده به موجب اطلاعاتى که بنده دارم در سال 1328 یعنى در اواخر دوره 15 تهیه کرده‌اند که در سال 1328 هم این اعتبارات هم قابل مصرف باشد ولى متأسفانه وزارت دارایى حاضر نشده است که این اعتبارات را مصرف بکند یکى از آن مواردى که بنده خوب به خاطر دارم یعنى از موضوعش مطلعم موضوع ساختمان دارایى اصفهان است در سال 1327 اعتبارى گذشت ضمن بودجه‌اى که 600 هزار تومان براى خرید زمین و ساختمان اداره دارایى اصفهان مصرف شود به مصرف نرساندند و 260 هزار تومان از این اعتبار باقى مانده که به مصرف ساختمان نرساندند در نتیجه این وضعیت یک پولى مصرف شده است بدون این که اداره دارایى اصفهان هم ساختمانى داشته باشد به نظر بنده این پیشنهادى که کردم چون در سال 1328 تصویب شده که جزو اعتبارات منظور شود در حقیقت باید وزارت دارایى این را خودش منظور بگیرد ولى ضمن صورتى که می‌دیدیم از اعتبارات و حالا دارند به تصویب می‌رسانند دیدم که صورت اعتبارى براى اداره دارایى اصفهان نیست از این جهت این را توضیح دادم که همان اعتباراتى که در سال 1327 بوده است و در سال 28 هم تجدید شده در این سال که مشمول مقررات همین ماده واحده قرار بگیرد و بتوانند آنها را هم عمل بکنند این اعتبارات عمرانى و راه‌سازى است به نظر بنده اگر آقایان مساعدت بفرمایند که تصویب شود و با آقاى مخبر کمیسیون قبول بفرمایند بسیار به موقع است (صحیح است)

رئیس- آقاى مهدى ارباب‏

ارباب- پیشنهادى که جناب آقاى دولت‌آبادى فرمودند خیال می‌کنم در این قانون پیش‌بینى شده است زیرا باقیمانده از سال 1327 منتقل به 28 شده و در 1328 هم بنابراین می‌شود و در 1329 استفاده کرد. بنده این طور تصور کردم و اگر این طور نباشد آن هم باید استفاده بشود این موضوعى که می‌خواستم خودم عرض کنم این است که وقتى اعتبارى براى ساختمانى یا راه‌سازى تأمین شده است آخر سال نباید آن اعتبار را بست آن اعتبار باید تأمین بشود تاکنون کار به طور کامل انجام بگیرد آن قانون این حسن را دارد که دست عمل را نمى‌بندد که 4 ماه این کار معوق و معطل باشد تا یک محل جدیدى تعیین شود موضوع دیگر این ساختمان راه چاه بهار است که به قرار اطلاع آن توجهى که می‌شد دولت نمی‌کند آن توجه را در حال حاضر در صورتی که یکى از راه‌هاى حیاتى و اقتصادى مملکت ما است و استدعا می‌کنم در این قسمت جناب آقاى معاون وزارت دارایى توجه کنند دستور لازم بدهند که نواقص آنچه معوق مانده از این محل آنچه سهیم است تأمین بشود همین طور مربوط به برنامه است ولى در اینجا چون جنبه بودجه‌اى دارد و آقایان هر صحبتى در اطراف موضوعات مختلفه در آن لایحه کردند در کلیات و بنده نوبتم نرسید که عرض کنم این است که در سازمان برنامه هم کارهایى که شروع می‌شود خیلى خاصه خرجى می‌شود یکى را خواستم عرض کنم که توجه بشود و جاهایى که بیشتر جنبه حیاتى دارند بلا‌اثر و بلانتیجه نگذارند

رئیس- آقاى فروزان (معاون وزارت دارایى )

+++

فروزان- پیشنهادى را که شد مازاد یا خودش را بگذاریم صرفه‌جویى بودجه سال 27 هم در سال 29 مصرف بشود این را خواستم حضور آقایان توضیح عرض کنم که اصلاً عملى نیست برای این که قانون محاسبات عمومى صرف‌نظر از این که یک دوره مالى یعنى 12 ماه و یک دوره عمل که 3 ماه باشد در اینجا اصل کار تمام است یعنى قابل برگشت نیست حساب‌ها بسته می‌شود حساب عمومى مملکت براى رجوع به دیوان محاسبات و اصلاً بسته می‌شود حسابی را که قانون گفته است در فلان تاریخ بدهند دوباره نمی‌شود لایش را باز کرد و از او استفاده کرد عمل خزانه هم در این دوره تمام می‌شود و تا به حال هم در گذشته سابقه‌اش همین بوده است که یک صرفه‌جویى دو سال یا سه سال قبل می‌تواند همه نوع اضافه اعتبارات را تصویب کند اگر محلى ما در عایدات داشته باشیم ولى چیزى که هست این است که این قابل استفاده نیست.

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- علت این که بنده اینجا جلوتر اجازه خواستم براى این بود که می‌خواستم ذهن آقایان راروشن کنم چون بنده آن روزى که این قانون تصویب شد تا آخرین لحظه در کمیسیون بودم و بعضى از آقایان رفقاى کمیسیون بودجه نبودند بحث مفصلى در اطراف این کار کردیم و در نتیجه معاون وزارت دارایى و وزیر دارایى موافقت کردند این تبصره را گذاشتیم مثلاً در خرم‌آباد و یزد آقاى دکتر طاهرى هم بود در کرمانشاه در سال 1328 اعتبارى قائل شده‌اند ولى در بعضى نقاط مثلاً در قزوین چند رقم بود و در چند نقطه دیگر هم بود این است که ما هم این تبصره را گذاشتیم براى این که در سال 29 دولت دیگر نتواند در شهرستان‌ها و بخش‌ها یک عنایتى از حیث ساختمان یا از راه یا اصلاحات نکند اما راجع به پیشنهاد آقاى دولت‌آبادى این موضوع در آنجا بحث شد این قسمت عمده‌اش به مصرف رسیده است و شاید یک چیز جزئى دارد این مال ساختمان‌هایى است که در سال 1328 شروع کرده‌اند و صورتش را در آنجا آورده‌اند مال اصفهان را اگر بخواهیم بگیریم معلوم نیست الان اعتبارى باشد که به مصرف برسانیم این را باید در بودجه 1329 اعتبارى برایش قائل بشویم اما راجع به این موضوع بنده معتقدم که جنابعالى به جاى ساختمان دارایى در آنجا اگر این اعتبار ساختمان دارایى را بفرمایید که یک بیمارستان درست بکنند یا یک دبیرستان درست کنند بهتر است اصولاً بنده عقیده ندارم که ادارات دولتى بنایى بسازند زیرا خیلى مفصل می‌کنند مثل این کاخ وزارت دارایى می‌شود که تا قیامت روى آن بنا و آسانسور و هزار جور مبل و فرش و قالى باید داشته باشد اما این موضوع منتفى است راجع به این که اعتبار بدهند که در سال 27 باشد و این قضیه را دارند مشغول کار می‌شوند و ما نمی‌توانیم تغییرش بدهیم این کار را با این توضیحى که آقاى معاون وزارت دارایى دادند بهتر است پس بگیرند براى این که اعتبارى موجود نیست و قابل رأى نیست.

دولت‌آبادى- بنده استرداد نمی‌کنم‏

رئیس- قابل رأى نیست (دولت‌آبادى- پس توضیح بدهم) توضیح یک دفعه دادید این پیشنهاد قابل رأى نیست‏

دولت‌آبادى- در سال 1328 تصویب شده است که عمل بکنند روى آن‏

رئیس- آقاى معاون وزارت دارایى این اعتبار در سال 1328 منظور شده؟

فروزان- الان عرض می‌کنم حضور آقایان البته این اعتبار را که ملاحظه مى‌فرمایید مثل سایر اعتباراتى که در بودجه کل مملکتى یک قلم منظور می‌شود این جزئش به تفصیل در کمیسیون بودجه گذشت اگر فرض بفرمایید گفته شده است احداث مدرسه در اصفهان این مصوب است از طرفى همین که مصوب است یا به واسطه عدم اقتضاى فصل یا به واسطه یک سوانح دیگر در مدت قانونى یا نتوانستیم تعهد بکنیم یا نتوانستیم خرج کنیم این بود که این لایحه را دادیم که بتوانیم ادامه بدهیم این لایحه چه بود؟ البته همان طور که آقایان تذکر دادند موقع دوره عمل است اگر یک اعتباراتى مطابق قانون محاسبات عمومى تا آخر سال مورد خرج پیدا نکرد و تعهد هم نشد برگشت می‌کند اما اگر اعتباراتى تعهد شد تا آخر سال مالى اما پرداخت نشد این تا سه ماه از سال بعد هم قابل پرداخت است این اعتبارات آن اعتباراتى است که تا آخر سال مالى هم تعهد نشده است و الا اگر تعهد شده باشد که ما در سه ماه اول سال اختیار داریم و آن هم مسبوق به آن سابقه‌اى است که در سال 1327 شد یعنى در سال 27 هم مجلس شورای ملى تصویب فرمودند که اعتباراتى که امسال براى مصرف ساختمان می‌دهند تا آخر سال 28 قوت قانونى دارد حالا این یا سال 27 گفته شده یا سال 26 درست خاطرم نیست حالا عرض کنم این اعتبارات آن اعتباراتى است که اگر مجلس شورای ملى ادامه‌اش را اجازه بدهد قابل برگشت است ما روى آن سابقه که یک سال، دو سال مجلس شورای ملى موافقت کردند و اجازه دادند گفتیم این را هم اجازه بدهند و همان طورى هم که در مرحله اول عرض کردم حضور آقایان این اعتبار با یک جزء تفصیلى از کمیسیون بودجه گذشته است بنابراین این یک چیزى نیست که اگر مجلس شورای ملى تصویب کرد ما بتوانیم در آخر دوره‌هاى دیگر خرج کنیم (فولادوند- ما هیچ رأى نمی‌دهیم وقتى خاصه خرجى شد رأى نمی‌دهیم) عرض کردم این در سال گذشته تصویب شده ولى به حال خرج نشد خواستم ادامه بدهم حالا بسته است به نظر آقایان‏

7-تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- عده کافى براى رأى نیست وقت هم گذشته است اگر آقایان موافقت بفرمایند بقیه لایحه براى روز یکشنبه دستور دنباله مذاکرات (نیم ساعت بعد از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت‏

+++

Parameter:294552!model&5137!print -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)