29 مرداد 1396 12:11:58
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

جلسه: 199 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه دوازدهم آبان ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان ارباب  - قاسم فولادوند - حائرى‌زاده - آشتیانى‌زاده - جمال‌ امامى‏

3 - قرائت نامه و تصمیمات شوراى دانشگاه.

4 - بقیه مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏


مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 199

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه دوازدهم آبان ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان ارباب  - قاسم فولادوند - حائرى‌زاده - آشتیانى‌زاده - جمال‌ امامى‏

3 - قرائت نامه و تصمیمات شوراى دانشگاه.

4 - بقیه مذاکره در بودجه 1330 مجلس شوراى ملى‏

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت ده و ده دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس.

رئیس - صورت غایبین جلسه پیش قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

صورت غیبت و دیر‌امدگى آقایان نمایندگان در جلسه صبح پنجشنبه 9 آبان ماه 1330

غایبین با اجازه - آقایان: دکتر مصباح‌زاده - گنجه - اردلان - گیو - اللهیار صالح - دکتر شایگان - دکتر بقایى - طباطبایى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز محمودى - خسرو قشقایى - حاذقى - کوراغلى - خزیمه علم - قهرمان - موقر - تیمورتاش - سید محسن طاهرى - پیراسته - جواد مسعودى - شهاب خسروانى - حسن اکبر - محمد ذوالفقارى.

دیر‌امدگان با اجازه - آقاى بهادرى یک ساعت. آقاى‌صدرى میر حسینى دو ساعت.

دیر‌امدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد هراتى 1 ساعت. سلطانى یک ساعت.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ آقاى ناظر‌زاده بفرمایید

ناظرزاده کرمانى - به طوری که خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است آقاى ابتهاج‌السلطان محوى سناتور انتصابى ‌کرمان پریروز به رحمت ایزدى پیوست (زنگ رئیس)

رئیس - آقاى ناظر‌زاده نسبت به صورت مجلس اعتراضى دارید بفرمایید.

ناظر‌زاده - بنده یک تذکرى خواستم بدهم اجازه بفرمایید عرض کنم.

رئیس - چه مى‌خواهید بگویید این بیان شما مربوط به صورت مجلس نیست این طور که از موضوع خارج مى‌شوید نظم مجلس به هم می‌خورد.

ناظرزاده - خیلى مختصر است اجازه بفرمایید عرض کنم. مرحوم ابتهاج‌السلطان محوى از مردان شریف و خدمتگزار و سلیم‌النفس کشور بودند در گذشت ایشان موجب نهایت تأثر و تأسف عموم دوستان و آشنایان ایشان شده (صحیح است) بنده لازم دانستم مراتب تسلیت همه مخصوصاً اهالى استان هشتم را از این فقدان تأثر انگیز ابراز داشته و به خانواده آن مرحوم تسلیت بگویم.

رئیس - آقاى کشاورزصدر نسبت به صورت مجلس اعتراضى دارید بفرمایید.

کشاورز‌صدر - در جلسه قبل مقام ریاست تشریف نداشتید و حالا استدعا مى‌کنم به این اعتراضات بنده عنایت بفرمایید در دو مورد بنده اعتراض دارم به صورت مجلس قبل یکى از لحاظ این که نطق قبل از دستور را بدون تصویب و رأى مجلس نمى‌شود به جلسه دیگر و یا به بعد از دستور موکل کرد نماینده که مى‌آید اسم مى‌نویسد تصریح دارد در آیین‌نامه و مى‌گوید به این که نماینده قبل از دستور یا بعد از دستور مى‌تواند و مجاز است براى صحبت کردن، این تقاضا کننده نطق مختار است، کسی که حقى پیدا کرده است و نام نویسى کرده است او باید بگوید که پیش از دستور صحبت کند یا بعد از دستور و از مقام ریاست اجازه بگیرد بدون تصویب رأى مجلس نمى‌شود نماینده‌اى را از حقش محروم کرد نکته دیگر این است که ما ملاحظه مى‌کنیم که هر وقت اگر خداى نخواسته کسى که پشت میز ریاست جلوس کرده است بخواهد جلسه را تعطیل کند با این روشى که داریم مى‌تواند یعنى بلافاصله ...

رئیس - این مطالب مربوط به صورت مجلس نیست اینها را ممکن است به عنوان اخطار آیین‌نامه‌اى بگویید

کشاورز‌صدر - مربوط به صورت مجلس است، تنفس داده‌اند توى مجلس ما گفتیم که نباید تنفس بشود و شد خواستم این اعتراض را بکنم و عرض می‌کنم بى‌جهت تنفس داده شده است زیرا تا مجلس تصویب نکند باید سه ساعت را نمایندگان بنشینند مگر وقتى که غوغا بشود و رئیس نتوانند مجلس را اداره می‌کند تقاضا مى‌کنم از آقایان محترم که این موضوع رعایت بشود و قطعاً هم اطمینان دارم که مقام ریاست هم تأیید این نظر را خواهند فرمود زیرا غیر از این باشد هر کس بیاید مى‌گوید تنفس و پا مى‌شود می‌رود.

رئیس - تنفس البته اگر شده است موردى داشته، اکثریت نبوده است‏

مکى - اکثریت بود

رئیس - و این حق هم البته محفوظ است براى نایب رئیس آقاى جمال‌ امامى ‌نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟ بفرمایید

جمال‌ امامى - عرض کنم که قسمت آخر بیانات بنده در اینجا اشتباه نوشته شده بنده در جواب آقاى مکى که فرموده بودند اینها به وسیله عمال انگلیسى و شرکت نفت تقویت مى‌شوند من گفتم آقا بنابراین به طریق اولى ما باید جلوگیرى بکنیم (صحیح است) ما که تعهد نکرده‌ایم با کمونیست انگلیسی مبارزه نکنیم (صحیح است) کمونیست چه انگلیسى باشد چه روسى باشد ما باید با آن مبازه بکنیم و آنهایى که تصور مى‌کنند در کمونیسم انگلیسی مصون خواهند بود اشتباه مى‌کنند.

+++

مکى - اینها مربوط به صورت جلسه است؟ آنچه نوشته شده است بفرمایید بیان خودتان را اصلاح کنید.

جمال‌ امامى - هر چه شما گفته‌اید نوشته شده است، هر چه هم من گفته‌ام نوشته شده است (مکى - بیان بنده را تحریف مى‌فرمایید) بیان آقا را تحریف نکردم مگر جنابعالى نفرمودید (مکى - آنچه من گفته‌ام بخوانید، بعد توضیح بدهید) بخوانم؟ اجازه بفرمایید (مکى - بنده همان را گفتم قبول دارم) خودتان اگر می‌خواندید بهتر بود خودتان فرمودید که اینها را عمال انگلیسى مى‌آورند (مکى - گفتم این جنجال را سفارت انگلیس در مى‌آورد به سر ما حال هم عرض مى‌کنم) اجازه بفرمایید، آقا فرموده‌اید «سفارت انگلیس در این مملکت این بازی‌ها را مى‌کند مگر من نمی‌دانم این بازی‌ها را خود سفارت انگلیس در مى‌آورد یک مشت را به نام توده مى‌آورد متظاهر مى‌کند که بیایند این جنجال‌ها را راه بیندازند» این عبارت مفهومش چیست؟ بنده اگر فارسى نمى‌فهمم شما تشریح بفرمایید (مکى - همان عبارت بنده را بفرمایید) این را چندین مرتبه نوشته‌اید گفته‌اید و فرموده‌اید بنده هم عرض کردم در جواب که به طریق اولى شما که ادعا مى‌کنید که با نفوذ انگلستان مبارزه مى‌کنید باید مبارزه بکنید و ما هم که تعهد نکرده‌ایم که با کمونیسم انگلیسى مبارزه نکنیم (صحیح است) و آنهایى که فرض مى‌کنند با کمونیسم انگلیسى مصون خواهند بود اشتباه مى‌کنند (صحیح است) بعد عرایضى دارم که در موقعش عرض خواهم کرد.

رئیس - آقاى فرهودى بفرمایید

فرهودى - ظاهراً در عرایض جلسه گذشته بنده اشاره شده بود که این طبع فرهنگ دهخدا از ناحیه روزنامه رسمى ‌است بعد که تحقیق کردم معلوم شد اداره روزنامه رسمى ‌در این کار دخالتى ندارد، خود کارپردازى دخالت دارد.

رئیس - آقاى رضوى بفرمایید.

رضوى - چون جناب آقاى رئیس خودشان تشریف دارند براى این که نظامنامه به طور کامل‌ترى اجرا بشود و فقط در اطراف صورت مجلس صحبت بشود به این جهت بنده به این مختصر اکتفا مى‌کنیم و البته توضیحات زیادترى دارم که بعداً عرض خواهم کرد صورت مجلس‌ها هر روز در اینجا مطرح مى‌شود و بنده هم مى‌بینم که آقایان اعتراض مى‌کنند که فلان ماده یا فلان عبارت اشتباه بوده است باید اصلاح بشود و بنده نمى‌دانم بعداً اینجا به طور کلى غلط گیرى و اصلاح مى‌شود یا صورت مجلس‌هاى طبع شده منحصر به همین‌ها است که به دست ما می‌رسد بنده از این که در در غالب جلسات ذکرى در این موضوع نمى‌کنم براى این است که مى‌بینم غالباً غلط مطبعه‌اى و ‌امثال بد شنیدن و اینها است به طور کلى مى‌خواستم این موضوع را حالا عرض کنم بنده تصور مى‌کنم اگر همین‌ها را بخواهند با دست غلط گیرى بکنند و دو مرتبه چاپ نکنند منظور عملى نمى‌شود پس بهتر است جناب آقاى رئیس اجازه بفرمایید که غلط‌هاى مطبعه‌اى را یا سایر غلط‌ها را همین طور که بعضى رفقا انجام مى‌دهند غلط گیرى بکنند و بفرستند دوباره چاپ شود مثلاً در همین صورت مذاکرات پریروز که مطالب بنده چند کلمه هم بیش نیست مثلاً بنده گفته‌ام دیوان محاسبات نوشته‌اند عنوان محاسبات و ‌امثال اینها اگر اینها غلط گیرى نشود و دوباره چاپ نشود اینها البته مى‌ماند بعد در یک موقعى که خودمان نیستیم مورد مطالعه قرار مى‌گیرد و آن وقت ممکن است مشکلاتى پیش بیاید به این مناسبت بنده به همین وسیله پیشنهاد مى‌کنم اگر صلاح بدانید به یک صورت مختصرترى فقط براى طرح در جلسه اول طبع شود و بعد صورت اساسى مجلس‌ها را که باید مدون شود و نگاه داشته شود آنها را براى طبع منقح‌ترى بفرستند.

رئیس - بر طبق ماده 78 آیین‌نامه این صورت مجلس پس از مذاکره و اصلاح به روزنامه رسمى ‌فرستاده مى‌شود و دوباره چاپ مى‌شود این براى همین است که هر کدام از آقایان نمایندگان نطق‌شان تحریفى شده باشد یا حذفى شده باشد اشتباهى شده باشد اشتباهى شده باشد بتوانند اینجا توضیح بدهند و بعد از اصلاح به روزنامه رسمى‌ فرستاده شود. آقاى سعید مهدوى‏

سعید مهدوى - بنده در جلسه گذشته در موقعى که جناب آقاى جمال ‌امامى ‌فرمودند بچه‌‌هاى شما را تربیت کمونیستى مى‌کنند عرض کردم که بچه مدرسه‌ها را به زور مى‌آورند اینجا نوشته شده (سبز در مى‌آورند) این دو قسمت هیچ به هم مربوط نیست دستور بفرمایید اصلاح شود

رئیس - اصلاح مى‌شود آقاى مکى بفرمایید

مکى - مفهوم عرایض بنده در جلسه گذشته آن طورى که آقاى ‌امامى‌ فرمودند ازش استنباط نمى‌شود بنده بر خلاف یک دسته‌اى که فقط خارجى شمالى‌ها را مى‌دانند و ‌امریکایى‌ها و انگلیسی‌ها را داخلى و خودى مى‌دانند من اینجا صراحتاً مى‌گویم که خارجى براى ما خارجى است (صحیح است) مى‌خواهد ‌امریکا باشد مى‌خواهد انگلستان باشد مى‌خواهد روسیه باشد این مفهوم عرض بنده است براى بنده خارجى خارجى است شمال و جنوب و شرق و غرب ندارد (پیراسته - براى همه همین طور است) من مى‌دانم براى همه خارجى خارجى است من تشکر مى‌کنم از مجلس که این اعتراض را به بنده مى‌کنند که نشان مى‌دهند به دنیا که براى مجلس شوراى ملى ایران و اکثریت نمایندگان (پیراسته - براى ملت ایران) خارجى خارجى است (صحیح است) هیچ دسته خود مالى نیست استثنا هم ندارد (صحیح است) هر کس به حق حاکمیت ملت ایران احترام بگذارد ما هم نسبت به او احترام متقابل خواهیم داشت و هر کس احترام نگذارد نمی‌بایستى از ملت ایران هم انتظار داشته باشد که ما با او دوستى داشته باشیم، دوستى باید دو طرفى باشد اگر احترام بگذارند احترام می‌گذاریم و اگر احترام نگذارند احترام نمی‌گذاریم و در قسمت بیانات آقاى جمال ‌امامى ‌خیال می‌کنم که اشتباهى برای ایشان رخ داده باشد گفتند که رئیس شهربانى اظهار کرده است که هزار نفر مسلح بوده‌اند من از رئیس شهربانى تحقیق کردم خودشان رسماً تکذیب کردند که من همچین مصاحبه‌اى را نکرده‌ام این بود که خواستم اینجا عرض کنم.

جمال‌ امامى - اطلاعات اینجا است‏

رئیس - آقاى نورالدین ‌امامى‌بفرمایید.

نورالدین ‌امامى - آقاى کشاورز‌صدر ضمن اعتراض به صورت مجلس دو موضوع را اینجا اشاره فرمودند یکى راجع به نطق‌هاى قبل از دستور که در جلسه گذشته براى جلسه بعد حفظ شده بدبختانه رفقاى من هر روز راجع به نطق‌هاى قبل از دستور یک تصمیم و یک شکل خاصى عمل می‌کنند من به شهادت آقایان منحصر به فرد کسى بوده‌ام که پشت این میز از طرف مقام ریاست اعلام کردم که من اجازه نخواهم داد نطق‌هاى قبل از دستور را غیر از یک نفر کسى صحبت بکند این نظر طرح شد و به این شکلى که‌ امروز درآمده در‌ آمد و همچنین راجع به حفظ نوبت‌ها براى جلسات بعد بنده شدیداً مخالف بودم ولى مکرر این طور عمل کردند و صورت مجلس‌هاى قبلى شاهد است که تا الآن به پنجاه مرتبه این عمل شده است و حفظ شده است‌ اما راجع به تنفس مطابق آیین‌نامه هر کس که پشت آن میز مى‌نشیند هر وقت که تشنجى در مجلس شده می‌تواند تنفس بدهد بدبختانه آقایان تمام گناهان تقصیرات خودشان را به گردن کسى که پشت آن میز مى‌نشیند می‌اندازند ما در هر جلسه 3 ساعت باید کار بکنیم به شرط این که آقایان ساعت 9 تشریف بیاورند نه ساعت ده و نیم که هنوز هم عده براى رأى کافى نیست. ساعت 9 تشریف بیاورید تنفس هم بدهیم استراحت هم بکنیم مجدداً بیاییم تو و سه ساعت کار کنیم این راجع به بیانات آقا بود دو نفر دیگر از آقایان محترم هم در جلسه گذشته یک کم لطفى نسبت به من کردند یکى آقاى آشتیانى‌زاده است که فرمودند این جلسه جلسه فامیلى است به شهادت تمام نمایندگان بی‌طرف‌ترین کسى که پشت آن میز نشسته بنده هستم (صحیح است) من همیشه آیین‌نامه را صد در صد اجرا مى‌کنم حالا تقصیر من نیست که برادرم اینجا نطق کرده است یکى هم جناب آقاى معدل که فرمودند خاصه خرجى می‌شود به شهادت خود آقاى معدل من تاکنون خاصه خرجى و هیچ عملى بر خلاف آیین‌نامه نکرده‌ام (کشاورز‌صدر - تنفس بدون تمایل مجلس نمی‌شود داد) تنفس بدون تمایل شخصى شما نمى‌شود و الا من مطابق آیین‌نامه اختیار دارم بروید آیین‌نامه را بخوانید.

رئیس - آقاى پیراسته‏

پیراسته - بنده را جزو غایبین بى‌اجازه نوشته بودند در صورتی که بنده مریض بودم و قبلاً هم نوشته بودم استدعا مى‌کنم اصلاح بفرمایند.

رئیس - اصلاح می‌شود، آقاى آشتیانى‌زاده نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

آشتیانى‌زاده - خیر بنده اجازه می‌خواهم.

رئیس - آقاى معدل‏

معدل - بنده صورت مجلس را ندیده بودم حالا که آقاى ‌امامى‌ مطلبى‌فرمودند مراجعه کردم ولى بنده چنین جمله‌اى را نگفته‌ام حذفش کنید.

رئیس - دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: ارباب - قاسم فولادوند - حائرى‌زاده - آشتیانى‌زاده و جمال‌ امامى

رئیس - آقاى مهدوى ارباب‏

مهدى ارباب - چون بنده عادت ندارم که مطالب خود را بنویسم و در اینجا بخوانم و فقط رئوس مطالب را یادداشت می‌کنم استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایید و از مخبرین محترم جراید هم تمنا دارم اقلاً مفهوم مطالب بنده را یادداشت کنند زیرا عرایض ‌امروز بنده براى ادای تکلیف است و در تاریخ باقى می‌ماند مکرر در اینجا راجع به اصل 30 متمم قانون اساسى تذکرى حضور آقایان داده‌ام که یک نماینده وقتى در اینجا مى‌آید وکیل همان حوزه انتخابیه خودش تنها نیست و وکیل تمام کشور ایران است (صحیح است) آقایان تصدیق می‌فرمایید هر یک خانه‌ای را که دارید هر کجای آن خانه خراب‌تر است اول به اصلاح آن قسمت می‌پردازید و بعد به سایر قسمت‌هاى خانه که بیم خرابى‌

+++

آن کم‌تر است بنده فکر نمى‌کنم که هیچ کجاى ایران ‌امروز عقب مانده‌تر و خراب‌تر از بلوچستان باشد (فقیه‌زاده - همه جا خراب است قزوین پشت دورازه تهران است و خراب است) اگر کسى مدعى خلافش هست بیاید لطفاً به خرج بنده یک سفرى برویم بلوچستان و اوضاع آنجا را مشاهده کنید چنانچه خلاف عرض کردم مى‌آیم در اینجا معذرت مى‌خواهم (شوشترى - وقتش را تعیین بفرمایید) از فردا حاضرم به علاوه موقعیت و استعداد بلوچستان را مکرر با بیان الکن خود در اینجا توضیح داده‌ام و هیچ کس توجهى به عقب ماندگى آنجا و بدبختى‌هاى مردم آنجا نکرده است خدا را شاهد مى‌گیرم این نطقى را که الآن به عرض می‌رسانم براى تظاهر نیست جز شخص شخیص اعلیحضرت همایونى که همواره متوجه بدبختى مردم آن سامان بوده‌اند هیچ دستگاه دیگرى توجه نکرده است تا قبل از سال 1329 یک قسمت راه چابهار که ساخته شد تمام بر حسب اوامر مؤکد و متعدد شاهنشاه بوده اگر در آنجا درمانگاهى یا وسائل بهداشت مشاهده می‌کنیم ‌آن نیز از عنایات شاهانه است اگر سیل خانمان بر‌انداز خانه مردم را در زاهدان خراب و آن شهر را ویران کرده کسى که بلادرنگ به حال بدبختى مردم توجه کرد شخص شخیص شاه بود که بلادرنگ و بلافاصله برادر ارشد خود والا حضرت شاهپور علیرضا را فرستادند در آنجا و از مردم بدبخت دلجویى کردند چندین ماه تحمل زحمت کردند اعانه جمع آورى نمودند توجه به حال مردم کردند و مردم را به سکونت آنجا ‌امیدوار ساختند اگر قسمتى از قنوات مخروبه آنجا مرمت شد فقط و فقط از عطایاى ملوکانه بود ‌اما دولت‌ها چه کردند؟ هیچ دو سال است بودجه براى راه چابهار یا روى کاغذ ‌آمده یا نیامده یک ریال در آنجا صرف بودجه نشده در حالى که.. (زنگ رئیس)

رئیس - آقاى ارباب تأمل کنید اکثریت نیست (پس از چند لحظه اکثریت شد) هنوز ده دقیقه از وقت مجلس نگذشته مجلس از اکثریت افتاد در آیین‌نامه چنین چیزى در این مورد نیست چه کار باید کرد (کشاورز‌صدر - اعلام کنید کی‌ها رفتند) گفته‌ام یکى از آقایان تند نویس‌ها برود اسم کسانى که خارج هستند یادداشت کند که در مجلس خوانده شود.

مهدى ارباب - کمیسیون برنامه مجلس شوراى ملى به عقیده بنده بهترین وظیفه پارلمانى خودش را انجام داد و یک خدمت عمرانى تاریخى به کشور ایران کرد در بودجه عمرانى سازمان برنامه تقسیم عادلانه‌اى کرد که در تمام شهرستان‌ها مردم به کار مشغول بشوند و موجبات عمران همه جا یک نواخت فراهم گردد ‌اما متأسفانه در عمل نتیجه‌اى را که کمیسیون منظور نظر داشت حاصل نگردید.

در ایام فروردین بنده رفتم در بلوچستان و بى‌اغراق هزارن تراخمى ‌و گرسنه و بدبخت و برهنه اطراف مرا گرفتند به اعتماد همین بودجه‌هاى مصوب به آنها وعده دادم که در ظرف چند ماه قنوات شما آباد مى‌شود و کارهاى شما به جریان مى‌افتد نگران نباشید تاکنون 8 ماه گذشته کمترین توجهى به آن ناحیه نشده است (فقیه‌زاده - به کجا شده؟) البته تصدیق مى‌کنم که اوضاع این مدت عادى نبوده مملکت در یک وضع فوق‌العاده‌اى واقع شده‌ اما بنده عرض مى‌کنم اگر بى‌پولى هست براى همه مملکت باید باشد نه این که الآن راه آهن شمال شرق و در چندین نقطه حفارى چاه و کار‌هاى عمرانى با همین بودجه در دست عمل است‌ اما در بلوچستان نیست.

این یک حقیقتى دارد که چون بنده نمى‌خواهم ‌امروز کسى برنجد از ذکر حقیقت خوددارى مى‌کنم مى‌گذارم به وقت دیگر چناچه تذکرات بنده مورد توجه قرار گرفت عرض نمى‌کنم و الا بار دیگر براى اداى وظیفه و تکلیف در اینجا حقایق را به سمع آقایان محترم و ملت ایران می‌رسانم بنده باور بفرمایید گاهى در این ادارات حتى تحمل اهانت مى‌کنم (یکى از نمایندگان - بیخود) همیشه احساسات خود را خفه می‌کنم و هر دولتى روى کار ‌آمده موافق او بوده‌ام براى این که بلکه به مردم بدبخت بلوچستان کمکى‌ بشود متأسفانه آن که البته به جایى نرسد فریاد است الآن راه چابهار مورد استفاده دولت و شرکت ملى نفت ایران است الآن نفتى را که به افغانستان مى‌خواهند تحویل بدهند سهل‌ترین طرق تحویل نفت از راه چابهار و از آن راه است که قسمتى از آن دریا است این نکته را هم هنوز توجه نمى‌کنند براى پیشرفت یک کار حسابى‌ مملکت هم به این قسمت توجه نکرده‌اند به هر حال بنده یک مطالبى ‌داشتم که در جلسه پیش مى‌خواستم به عرض برسانم براى این که بعضى افراد ناراضى نشوند باز هم سکوت کردم و ‌امروز هم از عرض بقیه مطالبم خوددارى مى‌کنم از همه آقایان تمنا مى‌کنم استمداد کنند توجهى بکنند یک نقطه خراب و عقب افتاده مملکت یعنى بلوچستان را حمایت بکنند و یک توجهى مبذول بفرمایند و ازدولت‌ها بخواهند که هر چه مى‌کنند در سراسر ایران یک نواخت باشد بیش از این عرضى نمى‌کنم بقیه وقتم را اجازه مى‌خواهم به آقاى فولادوند بدهم.

رئیس - آقاى قاسم فولادوند سه دقیقه بیشتر وقت ندارید بفرمایید.

قاسم فولادوند - از جناب آقاى وزیر کار تقاضا مى‌کنم چون وقت تنگ است به عرایض بنده توجه بفرمایند عرض کنم بروجرد و جایلق و بربرود و درود یکى از نقاط حاصل‌خیزى است چغندر قند زیاد کشت مى‌شود و تقریباً مى‌شود گفت که دو سوم قند کارخانه شاه زند را این بخش‌ها و شهرستان‌ها تأمین مى‌کنند همیشه معمول این بوده است در ایستگاه‌ها رعایا که غیر از الاغ چیزى ندارند بار خودشان را حمل مى‌کردند به ایستگاه‌ها و بعد مأمورین کارخانه با راه آهن به کارخانه شاه زند حمل مى‌کردند پارسال براى یک قسمت و‌ امسال براى کلیه دستور داده‌اند از درود تا اراک که قریب سى فرسنگ راه است خودشان بیاورند تحویل بدهند ملاحظه بفرمایید آنجا زمستانش خیلى زود شروع می‌شود و یخ بندان است جاى چغندر را باید زراعت بکند چطور مى‌شود این کار را انجام بدهید در صورتى که در درود ایستگاه دارند در ازنا دارند در مأمور دارند در همه جا در فواصل کمى‌ هر دو فرسخ یک ایستگاه دارند البته این دستور براى این بود که می‌خواهند رعایا از بین بروند و از کارشان بیکار شوند و محصول از بین برود این را استدعا می‌کنم که دولت دستور بدهد که رعایا چغندر‌هاى خودشان را در ایستگاه‌ها تحویل بدهند (صحیح است) و کرایه‌اش را کم بکنند و پولش را بدهند و الا چغندر از بین خواهد رفت هم زارعین قسمت دوم عرض بنده راجع به چاه عمیق است براى شهر بروجرد و شخص جناب آقاى سلطان‌العلما هم که تشریف دارند اطلاع دارند که شهر بروجرد آب خودش را باید از خارج بیاورد دو سال است هر چه فریاد مى‌کنیم که دو چاه در اینجا حفر کنند براى این مردم که از تشنگى تلف نشوند دویست و پنجاه هزار تومان که اعلیحضرت همایونى براى گله رود داده‌اند بقیه آن را اجازه بفرمایید که دو چاه عمیق حفر شود که براى زمستان مردم ناچار نشوند از خارج از دو فرسخى با پوت آب بیاورند دو چاه عمیق حفر کنید در قم سیزده چاه حفر کرده‌اند در سایر جاها بیست چاه حفر کرده‌اید یک شهرستانى که در موقع تنگى پنچاه هزار خروار غله مى‌دهد قریب چندین هزار تن چغندر قند مى‌دهد حداقل این کمک را به ایشان بکنند و یک یا دو چاه عمیق بدهید حفر کنند این استدعاى بنده است و جوابش را استدعا مى‌کنم در جلسه آینده به بنده بدهید

رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - قدر منزلت هر کشور و مملکتى وابسته به افراد آن مملکت است اگر یک مشت حشرات به نام ملت ایران در ایران ولو باشند و علما و فضایل و استاتیدى ما بین آنها نباشند همچو احترام و قدر و قیمتى در دنیا براى آنها قائل نمى‌شوند در دنیا هر ملت و هر مذهب براى عالم و استاد و‌ آموزگار یک احترام و مقام پدرى قائل است این انحصار به یک ملت و مملکتى ندارد پدر روحانى مقامش خیلى عالى و ارجمند است در بین تمام ملل همین طور است من نمی‌توانم باور کنم که دانشجوى ایرانى بى‌احترامى ‌بکند به مقام استاد ‌آموزگار مخصوصاً در موقعى که آنها شوراى دانشگاه را تشکیل داده‌اند دارند انجام وظیفه مى‌کنند (صحیح است) بدبختانه در ایران دست‌هاى خارجى به همه لباس براى تخریب بنیان ملتى و قومیت ما کوشا است حالا در بعضى ممالک که دست‌هاى خارجى هست گاهى یک خارجى انگشت مى‌کند ولى براى تخریب بنیان ملیت ما دست‌هاى خارجى ب عقیده من متفقاً انگشت مى‌کنند که ملت ایران را در دنیا یک ملت وحشى معرفى بکنند که حقوق ما را هر چه بیشتر پایمال کنند که وقتى فریاد مى‌کنیم فریاد رسى در دنیاى متمدن براى ملت ضعیف پیدا نشود و شاهد ‌امثال همین حرکت جنون ‌آمیزى است که من شنیده‌ام در این چند روزه اتفاق افتاده که در دانشسراى عالى که دفتر دانشگاه است شوراى دانشگاه تشکیل شده و چند نفرى به نام دانشجو ممکن است توى آنها دانشجو هم یکى دو نفر باشد که احساسات‌شان را تحریک کرده‌اند که یک حرکات جنون ‌آمیزى هم کرده باشند.

ولى به عقیده من دانشجوى ایرانى این کار را نخواهد کرد (صحیح است) یک دست‌هاى خارجى در این کار وارد است که ایرانى را در دنیا بى‌خود معرفى بکند و بگوید ایرانى رویه‌اش رویه‌اى است که نسبت به علم و استاد و مقام ادب بى‌احترامى ‌مى‌کند و این بسیار ناپسند است در این موضوع سؤالى کرده‌ام‌ از جناب آقاى وزیر کشور که آیا این حوادث را پیش‌بینى مى‌کردند و قواى انتظامى‌ تاکنون چه اقدامى ‌در این موضوع کرده‌اند (صحیح است) اگر قاضى وکیل مجلس، استاد براى اظهار عقیده خودش در مجلس و چه در دادگاه و چه در موقعى که نمره مى‌دهد بچه‌ها آزاد نباشد در تحت تأثیرى و فشار و تهدید و تطمیع واقع بشود ریشه اصلاحات به کلى فاسد مى‌شود و باید تأمین بشود آزادى براى طبقاتى که رأیشان در ‌امور اجتماع مؤثر است این همه فریاد‌ها که ما علیه دوره دیکتاتورى مى‌زنیم براى چیست براى این است که اشخاصى در آنجا آلت فعل واقع مى‌شدند خودشان فاعل فعل نبودند و راست هم مى‌گفتند یک قدرت غیر مرئى چنان آنها را در فشار قرار مى‌داد که برخلاف مصالح ملت و مملکت‌شان آنچه به دست‌شان مى‌داند قهراً ‌امضا مى‌کردند ما تمام فریاد‌ها و مخالفت‌مان با دیکتاتورى و استبداد براى این است که جلوى رشد و نمو ملت را مى‌گیرد من خیلى متأسفم که دولت جناب آقاى دکتر مصدق ایشان خودشان گرفتار کار نفت هستند تشریف بردند به آمریکا وزیر کشور هم نمى‌دانم لیاقت این کار را ندارد یا وضعیت‌شان چطور است که هر روز یک چنین پیش ‌آمدهایى مى‌کند و این را

+++

سؤال کردم و از مقام ریاست تقاضا مى‌کنم که زودتر دستور بدهند بیایند اینجا آقاى وزیر کشور و راجع به این موضوع توضیحات بدهند و بقیه وقت خودم را چون در جلسه گذشته همه را به آقاى آشتیانى‌زاده داده بودم ‌امروز بقیه را به ایشان مى‌دهم.

رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده 7 دقیقه وقت دارید. بفرمایید

آشتیانى‌زاده - چند روزى است که یک جنبش محسوسى در میان طبقه حاکمه ایران پیدا شده و کلیه مقامات مملکت صحبت از خطر حزب توده مى‌کنند

در واقع حزب توده که با اعلامیه دکتر اقبال غیر قانونى شناخته شد و یکى از آقایان در مجلس پانزدهم اعلام کرد که توده‌اى‌ها مردند و دیگر زنده نخواهند شد این روزها بنا به اعتقاد آقایان دوباره زنده شده است.‏

رئیس شهربانى مى‌گوید دو ثلث جمعیت تهران توده‌اى هستند آژانس‌هاى خارجى خبر مى‌دهند که در ایران حزب توده مقدمات انقلاب را فراهم کرده است پلیس عجز خود را در مقابل تشکیلات مخفى حزب بوده عملاً اعلام کرده.

و دستگاه‌هاى انتظامى ‌مملکت با وجود اعلامیه‌هاى خشن فاقد قدرت جلوگیرى از اقدامات آنها مى‌باشند.

آقاى جمال گفت که توده‌ای‌ها در مقابل شاه مملکت اعلامیه ضد سلطنت پخش کرده‌اند و شهربانى اعلام کرد که مهم‌ترین شبکه حزب توده به دام افتاده و پنجاه هزار کارت عضویت به دست‌ آمده است.

ولى عملاً مشاهده مى‌کنیم که نه تنها فعالیت توده‌ای‌ها تخفیف نیافته بلکه روز جمعه گذشته با میتینگ منظم و پر جمعیت خود نشان دادند که براى حرف‌هاى همه ما فاتحه بى‌الحمد خواهند خواند!

اگر این حقایق به ذائقه آقایان محترم تلخ ‌آمد متأسفانه باید گفته شود با یک تجزیه و تحلیل منطقى ریشه‌هاى این خطرى که آقاى جمال‌ امامى ‌و آقاى معدل به آن اشاره کرده‌اند پیدا شود

آقایان هیچ در صدد بر ‌آمده‌اید علت قدر حزب توده را از پانزدهم بهمن 1327 تا ‌امروز جستجو کنید.

به قدر متیقن و بلاتردید در پانزدهم بهمن حزب توده قدرت ‌امروز را نداشت احساسات مردم به کلى عوض شده بود.

و در آن روز رشادت و ایستادگى محبوسین سیاسى در دادگاه‌هاى نظامى ‌و مدافعات آنها نتوانست جلب توجه عموم مردم را بکند یعنى قضیه 15 بهمن و این یعنى قضیه 15 بهمن درست دومین فرصتى بود که بعد از ورود ارتش به آذربایجان براى هیئت حاکمه ما پیدا شد و منطق و شعور حکم مى‌کرد که براى اثبات حسن نیت خودشان یعنى هیئت حاکمه از موقعیت استفاده کرده و دست به اصلاحات بزنند ‌املاک مزروعى تقسیم کنند زارعین را صاحب زمین و علاقه نمایند کارگران را از لحاظ معیشت و تأمین زندگى آسوده خاطر سازند با از میان بردن فاصله‌هاى طبقاتى و ایجاد کار و ترقى دادن سطح تولید نارضایتى‌ها را تخفیف دهند و بالنتیجه‌ امکان تجدید قدرت و فعلیت حزب توده را محدود نمایند ولى حالا بیاییم و ببینیم که در مدت این سه سال اخیر دستگاه حاکمه ایران چه کرده؟

به جاى تعدیل ثروت مجلس سنا براى تکمیل مشروطیت تشکیل دادیم و خیال کردیم اگر قدرت و اختیارات پادشاه را زیاد کنیم دیگر همه کارها اصلاح خواهد شد سرنیزه پلیس را حاکم بر طبقه جوان و روشنفکر کشور کردیم یک قدم در راه ‌امور اقتصادى برنداشتیم فقر مردم چند برابر شد مالکین بزرگ سرمایه داران درجه اول در ازدیاد عواید خود کوشیدند. مبالغى که براى اصلاحات و تقویت قوه تولیدى مملکت به برنامه هفت ساله سپرده شده بود به صاحبان کارخانه و این و آن حاتم بخشى شد. و در مناقصه‌ها و مزایده‌ها از هر گونه حقه بازى دریغ نکردند ‌املاک خالصه را به عنوان ناز شصت به عزیز دردانه‌ها تفویض کردند پادشاه که مصمم تقسیم ‌املاک خود شده بود در مدت یک سال فقط دو ده را به اقساط به رعایا فروخت بى‌کارى و فقر در سرتاسر مملکت فزونى یافت میلیارد‌ها ثروت ایران را بعضى از تجار و سرمایه داران به صورت ارز از کشور خارج کردند به طورى که ‌امروز متجاوز از پانصد میلیون دلار از سرمایه‌هاى این مملکت بدبخت در بانک‌هاى ‌امریکا است.

خلاصه دزدى و فساد و ارتشا چند برابر شد تا این که موضوع نفت پیش‌ آمد و دیگر کار رسوایى و افتضاح دستگاه حاکمه ایران به منتهى درجه رسید.

مردم گرسنه و بیکار به هر جا مراجعه کردند جواب سر بالا شنیدند و عده زیادى از مستخدمین بى‌اتکا و پناه را از ادارات بیرون ریختند ولى کسان و نزدیکان بعضى از وکلا و متنفذین سالیانه بیش از چند صد هزار تومان از بیت‌المال این مردم گرسنه و لخت حقوق گرفتند ‌امیدى که در مردم ایجاد شده بود مبدل به یأس گردید و یک باره همه ‌امی‌دها را از هیئت حاکمه قطع کردند.

زیرا دیدند که هر کس هر وعده داد و هر چه گفت دروغ بود

بنده و سایر آقایان محترم خواستیم وکیل باشیم و نفوذ و قدرت داشته باشم و به هیچ کس دیگر هم اجازه نفوذ در دستگاه را نداده و درها را براى همه حتى آنهایی که به مراتب از ما شایسته‌تر هستند ببندیم خلاصه مملکت و مصالح وطن عبارت از منافع خصوصى خودمان شد و بس!

دنیا را فراموش کردیم. حقیقت اوضاع را ازدیاد بردیم و کراراً تملق را به جایى رسانیدیم که تا یکى از نمایدگان مجلس در سال گذشته به یاد شاه گفت:

مگسى را که تو پرواز دهى شاهین است (سنندجى - این حرف‌ها چیست؟) و با یک دنیا تأسف مگس‌ها گله گله پرواز داده شدند و هیچ کدام هم شاهین از آب در نیامدند!! خیلى متأسفم ‌امسال هم آقاى تقى‌زاده تملق‌هاى گمراه کننده‌اى در همان حدود تکرار کرد.

یاد شاه ماضى به خیر که یک روز فهمید که رئیس‌الوزرا وقتی که درست به خاطر ندارم آقاى جم بوده است ‌یا آقاى دکتر متین دفترى چقدر به او دروغ و تملق گفته فریاد می‌زند و مى‌گوید خفه شوید و آن قدر نگویید «خاطر مبارک آسوده باشد» هیئت حاکمه ایران مصداق واقعى آن کبک است که سرش زیر برف پنهان کرده و چون خودش خودش را نمى‌بیند خیال می‌کند دیگران هم او را نمى‌بینند!

رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده هفت دقیقه وقت شما تمام شد اولاً شما اسم آقاى رئیس سنا را می‌برید عقیده کسى را دیگرى نمی‌تواند معین بکند.

آشتیانى‌زاده - بنده عقیده خودم را می‌گویم و تملق‌هایى که ایران گفتند عرض کردم.

رئیس - به هر حال وقت شما تمام شده.‏

آشتیانى‌زاده - پنج دقیقه اجازه می‌خواهم.

رئیس - اولاً این نوبت آقاى حائرى‌زاده بود که هفت دقیقه‌اش را به شما دادند و هفت دقیقه هم تمام شده اگر کسى از نوبت خودش استفاده می‌کرد براى اتمام بیاناتش می‌توانست اجازه بگیرد.

آشتیانى‌زاده - بقیه مطالبم چیز فوق‌العاده و زننده‌اى ندارد ماجراى مملکت است حالا اگر آقایان خوش‌شان نمی‌آید بنده عرضى ندارم و استدعا مى‌کنم به پیشنهاد بنده رأى بگیرید.

رئیس - برخلاف قاعده است.

آشتیانى‌زاده - آنچه را که آقا اراده بفرمایید قاعده می‌شود.

رئیس - بگویید آقایان بیایند که رأى بگیریم.

مکى - آقاى آشتیانى‌زاده اجازه بدهید اساسانامه شرکت ملى نفت را می‌خواهیم مطرح کنیم.

آشتیانى‌زاده - چیز زننده‌اى نیست روان و صاف و سهل‌الفهم است این حرف‌ها که گفته مى‌شود براى مردم بهتر است که گفته شود بغض نکنند بهتر است (اکثریت حاصل شد)

رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده تقاضاى پنج دقیقه وقت می‌کنند که ادامه بدهند به بیانات‌شان آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمترى برخاستند) تصویب نشد آقاى شوشترى.‏

شوشترى - بنده وقت خودم را ده دقیقه به آقاى جمال‌ امامى‌ می‌دهیم و پنج دقیقه هم به آقاى ‌صدر‌زاده.‏

رئیس - بیکنفر فقط می‌توانید بدهید بفرمایید آقاى جمال‌ امامى‏

رئیس - آقاى جمال‌ امامى‏

جمال‌ امامى - عرض کنم که پریروز بنده اینجا قصدم اعتراض به سرلشگر مزینى رئیس شهربانى نبود قصدم اعتراض به دستگاه دولت بود که امور را این طور می‌چرخاند و الا بنده خودم می‌دانم اگر رئیس شهربانى اقدامى‌ ‌نکرده است یا اقدام خلافى کرده است بنا به دستور دولت بوده است و اقرار ضمنى هم از آقاى کفیل نخست‌وزیر گرفتم آقاى رئیس شهربانى برداشته جوابى ‌نوشته حالا بنده وقت آقایان را تضییع نمی‌کنم که جواب ایشان را بخوانم که ببینید چه گفته اصلاً مفهومى ‌دارد یا نه بنده عرضی که کردم روى این سند بوده اطلاعات نوشته و اطلاعات هم روزنامه‌ای است طرفدار تمام دولت‌ها و این هم یک روزنامه‌ای است که عقیده‌مند است هر دولتى بیاید باید طرفدارى ازش کرد که ثابت بماند و بالاخص نسبت به این دولت هم خیلى اظهار ارادت مى‌کند و هیچ وقت هم ما در اطلاعات یک خبر دروغى ندیده‌ایم چونکه خبرها را از مقام دولتى به او مى‌دهند این خبر را هم این روزنامه اطلاعات نوشته است «در میتینگ دیروز یک هزار نفر غیر دانشجو شرکت داشته‌اند در گزارشى که مأمورین مخفى اداره کل شهربانى از جریان میتینگ دیروز داده‌اند همچنین بر اثر تحقیقات شخص آقاى سرلشگر مزینى رئیس اداه کل شهربانى بالغ بر یک هزار نفر از اشخاصى که نه دانشجو و نه دانش‌آموز بوده‌اند در میتینگ دیروز شرکت داشته‌اند که این عده وظیفه راهبرى و راهنمایى و انتظامات شرکت کنندگان در میتینگ را به عده داشته‌اند و اغلب آنها با چاقو و کارد و حتى با اسلحه گرم مسلح بوده‌اند» این خبر روزنامه اطلاعات است من عرض کردم ما تاکنون در روزنامه اطلاعات خبرى نخوانده‌ایم که از خودش جعل بکند از منابع دولتى می‌گیرد حالا براى این که بگوید به روزنامه اطلاعات خبرى بر خلاف واقع داده‌اند مقاله نویسى مى‌کنند آقاى رئیس شهربانى مقاله نویسى مى‌کنند آقاى رئیس شهربانى مقاله نویس است؟ هوچى است؟

خوب این قدر روزنامه داریم برو روزنامه نویسى بکن آیا رئیس شهربانى باید بنویسد که آقا بعضى‌ها که خیال مى‌کنند وطن پرست هستند باید بیایند تحقیق بکنند که صحیح است یا نیست؟ مصلحت مملکت هست یا نیست؟ مصلحت مملکت را باید ایشان تشخیص بدهند

+++

با بنده و شما؟ (مکى - آقا او یک خبرى که داشت باید بدهد) آقاى مکى من هم حرف شما را خواهم زد آقاى رئیس شهربانى تکلیفش چیست جوابش هم در روزنامه اطلاعات است اصل خبر در اطلاعات است جواب من را هم در اطلاعات مى‌دهد مى‌گویم اگر راست مى‌گویى در روزنامه اطلاعات بنویسید این خبرى که نوشته‌اى صحیح نیست رئیس شهربانى تکلیفش این است نه مقاله نویسى (صحیح است) که به من جواب بدهد آقایان شما هر وقت در روزنامه مى‌بینید چیزى نوشته آیا این تکلیف شما است که بروید به آن اداره تحقیق کنید؟ این صحیح است یا نه؟ آیا این تکلیف شما است کار وکیل است که بنده بروم از آقاى رئیس شهربانى بپرسم؟ تازه بپرسم به من خواهد گفت صحیح است ولى نگو مثل این که به هزار نفر گفته این که مسخره است مگر ما مى‌خواهیم خودمان را گول بزنیم؟ آقا پریروز که من اینجا صحبت مى‌کردم اطلاع نداشتم که یک عده‌اى ریخته‌اند در دانشگاه و یازده ساعت شوراى دانشگاه را تعطیل کرده‌اند سیم برق را بریده‌اند سیم تلفن را قطع کردند شما اطلاع دارید عده‌اى از آنها دانشجو نبودند از خارج بوده‌اند اشخاصش را شهربانى مى‌داند بنده هم مى‌دانم این مملکت را می‌شود این طور اداره کرد؟ ما کبک شده‌ایم سرمان را زیر برف مى‌کنیم و خیال مى‌کنیم که دیگران ما را نمى‌بینند فرداى آن روز که صحبت کردیم باز میتینگ دادند میتینگ براى چه دادند؟ میتنیگ بر علیه ملت ایران، قبول بکنید در این هیئت حاکمه ما یک نفر پیدا نمى‌شود که از این آقایان بپرسد آقا شما که طرفدار یک رژیمى ‌هستید و مرکز آن رژیم را بهشت برین مى‌دانید آیا به ما بگویید این سى سال به این طرف یک متینیگ در آن کشور داده شده است یا اعتصابى ‌شده است که ما میتینگ بازى شده است مملکت کارى جز میتینگ ندارد راست میتینگ، چپ میتینگ وسط میتنیگ بالا میتینگ پایین میتنگ کارش همه شده میتینگ دانشجو میتینگ دانش‌آموز میتینگ بچه‌هاى شش ساله میتنیگ هفت ساله میتینگ کدام جهنم دره‌اى این میتینگ بازى است این براى چیست؟ چرا میتینگ مى‌دهید؟ براى چه مى‌دهید، یک روز به بهانه مصر یک روز به بهانه ترکیه یک روز به بهانه نفت، یک روز به عنوان سازمان یک روز به دکتر مصدق فحش مى‌دهید یک روز تأیید مى‌کنید یک روز به شاه مملکت اهانت مى‌کنید و یک روز به مجلس.

طریقه ممکلت دارى این است ما باید یک چنین جامعه و یک چنین اجتماعى داشته باشیم؟ آخر آقایان شما را به خدا شما را به پیغمبر یک قدرى مطالعه بفرمایید این طرز مملکت دارى است من غیر از این چیزى نمى‌گویم، آقا ما مى‌گوییم جلوى یک عده هرزه را که بر علیه مملکت قیام کرده‌اند بگیرید همه هم مى‌دانید اسامى ‌آنها هم هر روز به اشکال مختلفى در مى‌آید جلوی‌شان را بگیرید و شما خیال مى‌کنید دکتر مصدق که در ‌امریکا نشسته اگر ‌امریکایى فرض کند که اینجا تحت مسلط کمونیست است به شما بیشتر کمک مى‌کند من مى‌گویم اگر جلوى اینها را بگیرید ‌امریکایى به ما بیشتر کمک مى‌کند این طور نیست؟ و اگر بداند اینجا ما بر اوضاعمان مسلط نیستیم و یک مشت رجاله کمونیسم بر ما مسلط است آیا او بیشتر کمک مى‌کند آن وقت به ما مى‌گویند شما کارشکنى مى‌کنید، این کجاش کار شکنى مى‌کند من مى‌گویم دولت کارشکنى مى‌کند، دستگاه دولت کارشکنى مى‌کند به دلیل نوشته روزنامه شاهد این بنده نیستم این رفیق دولت است در جبهه ملى است و مدیرش هم با آقاى دکتر مصدق مسافرت کرده، خوب بعد از مقدارى که آسمان و ریسمان به هم بافته آخرش مى‌نویسد که با دست چپ در کارخانه و مدرسه خلال مى‌کنیم با دست راست در مجلس استنتاج بکنیم (اینجا نوشته است) مى‌نویسد که جمال‌ امامى ‌اگر با دست چپ این کار را مى‌کند من که مى‌گویم دست چپ را ببندید این استنتاج است من مى‌گویم دست راست را هم ببندید کدام درست است.

خودشان مى‌آیند و مى‌گویند این توده‌ای‌ها را عوامل انگلیسى و شرکت نفت تأیید مى‌کنند من که مى‌گویم این عامل انگلیسى را بکوب این دیگر توهین دارد؟ باید بروید بگویید که من اخلال مى‌کنم؟ آن کسى که این را بنویسد اخلال مى‌کند گفتم آقا ما تعهد نکردیم که با کمونیسم انگلیسى وارد مبارزه نشویم آخرش هم مى‌نویسد همان دولت انگلیسى این کار را مى‌کند این همان روزنامه شاهد است اگر شاهد بنویسد صحیح گفته ولى بنده بگویم نا صحیح گفته‌ام به زعم آقایان و تفاوتش زیاد است چیز دیگرى نیست این روزنامه باختر است این ارکان رسمى‌ دولت است مدیر آن معاون نخست‌وزیر است آقا آخر من نمى‌دانم چه تشخیص داده‌ایم. یعنى این جامعه را این قدر بى‌تشخیص تشخیص داده‌ایم که اینها واضحات و مبرهنات را نفهمند بنده از یک سال پیش در این مجلس روزى که رزم‌آرا را استیضاح مى‌کردم گفتم آقا من دلایل و شواهدى دارم که این دو رقیب شمال و جنوب با هم ساخته‌اند و عمال‌شان توأماً کار مى‌کنند منظورشان تجزیه این ممکلت است در دوران آقاى دکتر مصدق هم پنج بار این قضیه را در این مجلس تکرار کردم که آقا انگلیس‌ها حزب توده را تقویت مى‌کند براى این که در این مملکت انقلاب بشود و به این بهانه بیایند مملکت را تجزیه کند این را بیست دفعه گفتم حالا این روزنامه باختر ‌امروز است مى‌گوید اسنادى کشف شده در آبادان که حرف بنده را تأیید مى‌کند که در آبادان خواسته‌اند انقلاب ایجاد بکنند که انگلستان به این بهانه آنجا را بگیرد و شمال را هم شوروى‌ها بگیرند این روزنامه باختر است مى‌خواهید. اگر وقت دارید بخوانم اگر وقت ندارید خودتان بخوانید بنده ده دفعه در یک سال پیش گفتم آقایان حالا اسنادش را متوجه شده‌اند اگر هم بگوییم شاید بگویند که اخلال کرده (مهدوى - البته متوجه بشوند که خوب است) متوجه بشوند نه شما باید متوجه بشوید (مهدوى - آنها متوجه بشوند) نه شما این حرف را نگو اخلال مى‌کنى شما نگویید این حرف را من نمى‌دانم کجاى این با منطق، با عقل سلیم تطبیق مى‌کند که ما نیاییم بگوییم، مى‌گویند آرامش، این آرامش است؟ بنده هم می‌گویم آرامش آرامش این است که شما مملکت را دولت‌تان را آرام نگهدارد و من و شما هم آزادانه بیاییم حرف‌هاى خودمان را بزنیم تنقیدمان را بکنیم و کسى هم فضولى نکند و تخلف از قوانین نکند شما هزار قانون بر علیه آنها دارید منحله هم هستند حزب منحله‏ توده مى‌گوید اگر منحله نبود چه می‌شد خدا کرده که منحله است بیایید این منحله را با تمام غیر منحله‌ها عوضش بکنیم آقا این چه مسخره‌ای است بیست قانون براى جلوگیرى از آنها دارید و در عین حال که اینها منحله هستند این جنغولک بازى را در مى‌آورید و وقتی که ما مى‌گوییم نکنید مى‌گویید که اخلال مى‌کنید حالا بکنید ببینم چه استفاده‌اى خواهند برد هى مى‌گویند حزب منحله توده منحله توده! منحله‌اش این است حال غیر منحله‌اش چه می‌شود؟ در هر صورت آقا بنده بیش از این عرضى نمى‌کنم هى مى‌آیم اینجا و دردسر آقایان را فراهم مى‌کنم و هى تکرار مکرراتى را مى‌کنم که شما بهتر از من می‌دانید والله می‌دانم که بهتر از من می‌دانید حالا چرا ساکت نشسته‌اید چرا مى‌خواهید مملکت در این وضعیت بماند و نابود بشود این براى من مبهم است والله این براى من مبهم است با این که شماها مسلماً به قدر من می‌دانید چرا اقدام نمى‌کنید این براى من مجهول است که این جامعه چرا نشسته بمیرد؟ باز ‌امروز شنیدم ریخته‌اند به دانشگاه دانشگاه را تعطیل کرده‌اند این چه دانشگاهى است این چه دبیرستانى است چه دبستانى است نباشد بهتر است این چه مملکتى است این چه ملتى است این چه وضعى است مرده شور ما را ببرد.

3 - قرائت نامه و تصمیمات شوراى دانشگاه.

رئیس - قبل از این که وارد دستور بشویم نامه‌اى از دانشگاه رسیده قرائت مى‌شود.

(نامه دانشگاه به شرح زیر قرائت شد)

جناب آقاى رئیس محترم مجلس شوراى ملى‏

چنانکه به استحضار خاطر عالى رسیده است روز چهارشنبه هشتم آبان ماه در دانش سراى عالى افرادى به تالار شوراى دانشگاه هجوم آورده و اعضاى شورا را مورد اهانت و تهدید قرار داده و آنان را از ساعت 11 صبح تا نزدیک هفت بعد از ظهر در توقیف نگاه داشته‌اند هر چند از این عمل فجیع خود طرفى نیستند و نتیجه‌اى نگرفتند ولى این اهانت بى‌سابقه نیست به مقام علم و فرهنگ عموم آقایان استادان و کارکنان دانشگاه را چنان متأثر و افسرده ساخته که دیگر در حال حاضر خود را قادر به انجام وظایف محوله نمى‌دانند و در این باب تصمیمى ‌اتخاذ کرده‌اند که در ضمیمه از نظر عالى مى‌گذرد.

با تقدیم احترام - رئیس دانشگاه دکتر سیاسى.

فرهودى - این را باید به دولت بنویسند.

(نامه ضمیمه دانشگاه به شرح زیر قرائت شد)

چون روز چهارشنبه هشتم آبان ماه 1330 افراى که خود را اعضا و نمایندگان سازمان دانشجویان قلمداد مى‌کردند با جسارت و گستاخى زایدالوصف به تالار شوراى دانشگاه هجوم آورده و اعضاى آن را مورد اهانت و تهدید قرار داده آنان را از ساعت یازده صبح تا نزدیک هفت بعد از ظهر به وضع فجیعى در آنجا در توقیف نگاه داشتند بنابراین شوراى دانشگاه که استعفاى اعضاى آن تاکنون از طرف رئیس دانشگاه مورد قبول نیافته است روز شنبه یازدهم آبان ماه جلسه فوق‌العاده‌اى تشکیل داده و مراتب ذیل را تصویب نمودند:

اولاً - مقررات انضباطى دانشگاه درباره دانشجویانى که در این حادثه شرکت داشته‌اند کاملاً به موقع اجرا گذارده شود.

ثانیاً - دانشگاه از دولت انتظار دارد که افراد مهاجم را که مرتکب اهانت تصور ناپذیرى شده و معروف مقامات انتظامى ‌هستند هر چه زودتر مورد تعقیب و مجازات قانونى قرار دهد.

ثالثاً - از دولت تقاضا شود چنانکه در اغلب ممالک راقیه معمول است عده کافى مأمورین انتظامى ‌که گارد دانشگاه بگذارند تا تحت نظر ریاست دانشگاه بر طبق مقرراتى که بعداً به تصویب شوراى دانشگاه خواهد رسید انجام وظیفه نمایند.

(دکتر معظمى ‌و دکتر طبا - در هیچ کجاى دنیا چنین چیزى سابقه ندارد)

رابعاً - نظر به این که با وضع فعلى انجام وظیفه و ادامه کار براى دانشکده‌ها غیر مقدور است فعلاً دانشگاه تعطیل می‌شود تا تصمیمات فوق به موقع اجرا در‌آید و محیط آرام و مساعدى که لازمه ‌امر تعلیم و

+++

تعلم است مهیا گردد.

ضمناً اضافه مى‌نماید که موضوع مازاد شهریه نمى‌تواند هیچ ارتباطى با حادثه روز چهارشنبه گذشته داشته باشد. زیرا شوراى دانشگاه در دو هفته قبل آن راحتى به وجهى ارفاق‌ آمیزتر از آنچه خود دانشجویان ذیعلاقه انتظار داشتند حل کرده و اعلام داشته بود هر دانشجویى که عدم بضاعتش مورد تصدیق دانشکده مربوطه باشد از هر گونه مساعدت حتى از معافیت کامل ممکن است برخوردار شود و نیز مقرر شده بود تا تکلیف این موضوع روشن نگردیده از حضور دانشجویان در سر دروس و آزمایشگاه‌ها و بیمارستان‌ها جلوگیرى نشود.

بنابراین آنچه برخلاف گفته شده به منظور اغفال دانشجویان ذیعلاقه و ایجاد شبهه در اذهان بوده است.

رئیس - این نامه طبق ماده 79 به استحضار آقایان می‌رسد

اسلامى - اینها درست ولى باید به وسیله وزیر فرهنگ نامه را تقدیم کنند.

رئیس - شما که آیین‌نامه را نمی‌دانید چه مى‌گویید؟ ماده 79 قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 79 - در ابتداى هر جلسه قبل از ورود در دستور رئیس مجلس مطالب مهمى ‌را که آگاهى مجلس از آنها ضرورى باشد به اطلاع نمایندگان می‌رساند ولى این مطالب مورد بحث واقع نخواهد شد مگر با اجازه و رأى مجلس.

چند نفر از نمانیدگان - اجازه مى‌فرمایید؟

رئیس - این براى اطلاع آقایان نمایندگان محترم خوانده شد اگر بخواهند رویش بحث کنند بنابر رأى مجلس است (صحیح است) بنده گمان مى‌کنم که بحثى ندارد و وارد مطالب دیگر مى‌شویم.

شوشترى - بنده پیشنهاد مى‌کنم بحث شود.

رئیس - ماده 4 بودجه مجلس مطرح بوده و محتاج به رأى بوده است و عده کافى نبود.

دکتر طبا - اجازه بدهید روى این نامه دانشگاه بحث کنیم.

رئیس - فعلاً کارهاى لازمی داریم اگر آقایان میل دارند بحث شود در جلسه دیگر باشد حالا باید به ماده 4 رأى گرفت ماده چهارم قرائت می‌شود و رأى مى‌گیریم.

دکتر طبا - تعطیل دانشگاه است اجازه بدهید جلسه آینده بحث بکنیم‏

مکى - جناب آقاى رئیس بنده فقط یک استدعا از جنابعالى مى‌کنم جلسه آینده قبل از این که در جلسه علنى بیاییم یک جلسه خصوصى تشکیل بشود.

4 - بقیه مذاکره در بودجه 1330 مجلس شورای ملى.

رئیس - همین طور عمل مى‌کنیم ماده چهارم بودجه مجلس قرائت مى‌شود

(ماده 4 به شرح زیر قرائت شد)

ماده چهارم - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ یک میلیون و چهار صد هزار ریال از محل در‌آمد عمومى ‌کشور براى هزینه چاپ یک ساله 1330 فرهنگ دهخدا به کار پردازى مجلس بپردازد و این اعتبار با تصویب هیئت رئیسه مجلس از حیث حقوق متصدیان عمل و بهاى کاغذ و چاپ و غیره به مصرف خواهد رسید.

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به ماده چهارم آقایانى که با ماده چهارم موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده پنجم مطرح است و قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده پنجم - به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود مبلغ پانصد هزار ریال از محل در‌آمد عمومى‌ کشور براى چاپ کتب و رسالات شیخ‌الرئیس ابوعلى سینا به کار پردازى مجلس بپردازد و این اعتبار تحت نظر شوراى عالى کتابخانه مجلس شوراى ملى به مصرف خواهد رسید.

رئیس - در برگ موافق و مخالف کسى نام نویسى نکرده است آقاى مخبرفرهمند موافقید یا مخالف؟

مخبر فرهمند - موافقم‏

رئیس - آقاى ملک‌مدنى؟

ملک‌مدنى - موافقم‏

صدر‌زاده - بنده به عنوان موافق در ماده 5 نام نویسى کرده‌ام.

رئیس - اول باید یک مخالفى پیدا بشود بعد شما صحبت کنید آقاى صفایى مخالفید؟

صفایى - بلى‏

رئیس - بفرمایید.

صفایى - در ضمن مخالفت با ماده چهارم عرض کردم که هیچ کس مخالف با طبع کتب علمى ‌و فرهگى نیست چه کتاب مربوط به آقاى دهخدا و چه کتب مربوط به مرحوم بوعلى سینا ولى بحث در این است که آیا با وضعیت فعلى این را حالا باید بشود یا خیر آقایان ‌امروز از لحاظ تشنج و اوضاع دانشگاه شما تعطیل است خواندن این نامه براى این است که باید دولت اقدام کند.

دکتر معظمى - خواندن این کاغذ برخلاف مصلحت بوده دانشجو فقط دو سه نفر بودند شما اینها را می‌فرمایید که دانشجویان را تحریک کنید.

شوشترى - ما نمى‌خواهیم تحریک بکنیم.

نورالدین ‌امامى - پس معلمین را کى توقیف کرده بود؟ چند روز است آزادی خواهى شما گل کرده‏.

(زنگ رئیس دعوت به سکوت)

رئیس - آقاى دکتر معظمى‌ شما که همیشه نظم را رعایت می‌کردید.

دکتر معظمى - من از این عصبانى می‌شوم که مى‌بینم به ضرر مملکت در این صحنه سازى می‌شود.

نورالدین ‌امامى - کى می‌کند؟ صحنه ساز شما هستید.

دکتر معظمى - صحنه ساز من هستم؟

رئیس - آقاى نایب رئیس شما رعایت نظم مجلس را بکنید.

اسلامى - آقاى دکتر معظمى ‌استاد دانشگاه هستند اجازه بدهید پنج دقیقه صحبت کنند.

صفایى - جناب آقاى دکتر معظمى ‌با سکوت اصلاح می‌شود یک دولتى که نتوانسته است در هفت ساعت 3 نفر محصل را ساکت کند.

دکتر معظمى - ولى نباید از این سوء استفاده سیاسى بشود

نورالدین‌ امامى - نامه خود دانشگاه است چه استفاده‌اى سیاسى مى‌شود.

رئیس - آقاى دکتر معظمى‌ آقاى ‌امامى‌به شما هر دو نفر تذکر می‌دهم ناطق دارد صحبت مى‌کند بودجه مجلس مطرح است.

مکى - اگر بودجه مجلس مطرح است دیگر آن نامه مطرح نیست.

رئیس - نه خیر مطرح نیست.

مکى - پس ناطق حق ندار راجع به آن نامه صحبت کند.

صفایى - بنده که عرضى نکردم جناب آقاى مکى معلوم می‌شود آقایان زورتان فقط به مخلص می‌رسد چطور است این بنده ضعیف بى‌مقدار که اینجا ‌آمدم مجلس متشنج می‌شود (دکتر معظمى - حوصله‌ام تنگ شد) جناب آقاى دکتر معظمى‌حوصله‌تان تنگ است به موقعش صحبت بفرمایید نه ما بین عرایض بنده.‏

رئیس - آقاى صفایى صحبت‌تان را بفرمایید

صفایى - نمی‌گذارند معلوم مى‌شود که ما بین صحبت بنده می‌شود صحبت کرد به هر حال عرض بنده این است که می‌خواهند 50 هزار تومان یا 100 هزار تومان براى طبع کتب بوعلى سینا بپردازند عرض مى‌کنم که در این موقع بى‌پولى هزار سال است این کتب طبع نشده 6 ماه دیگر هم طبع نشود کجاى این عرض بنده تشنج داشت (دکتر طبا - زورتان شما به بوعلى سینا رسیده است؟) (زنگ رئیس)

رئیس - آقاى دکتر طبا بنشینید بگذارید صحبت بکنند

صفایى - آقاى دکتر طبا ممکن است این عرض صحیح نباشد ولى این که تشنج ندارد داد و فریاد ندارد بنده زورم به بوعلى سینا رسیده است یعنى چه؟ به هر تقدیر بنده غرضم این است که این کتب در صورت لزوم طبعش و محلش ‌امروز نیست 3 ماه یا 6 ماه دیگر یا چهار ماه دیگر آقایان مجال پیدا کنید اگر این کتب مفید هست همان طور که هزار سال چاپ نشده شش ماه دیگر صبر کنند (همهمه نمایندگان) آقایان نمی‌گذارند بنده عرایضم را بکنم و تا عرایضم را نکنم از اینجا پایین نمی‌روم (احسنت. احسنت) اجازه بفرمایید که من صحبتم را تمام کنم درد دل‌ها بماند به موقع دیگر به هر حال عرض بنده این است در این موقعى که بودجه مملکت چهار صد میلیون کسر است (جمال‌ امامى - هفتصد میلیون تومان) هفتصد میلیون تومان کسر است و براى جبران اینها بر ضروریات و هزینه زندگى داریم مالیات وضع مى‌کنیم پنجاه در صد بر حق انحصارى کالاهاى انحصارى داریم مى‌افزاییم این کار را بگذارید 2 ماه دیگر 3 ماه دیگر خزانه که پر شد در‌آمد که ایجاد شد انشاءالله موفق شدیم حقوق‌مان را از غاصبین گرفتیم کتاب بوعلى سینا را طبع می‌کنیم کتب افلاطون ارسطو تمام این رجال را کتب‌های‌شان را چاپ مى‌کنیم (اسلامى - اینها رجال نیستند دانشمند هستند) دانشمندان را این عرض بنده است (دکتر طبا - سال دیگر می‌خواهند جشن هزاره بوعلى سینا بگیرند) حال جناب آقاى دکتر طبا مى‌فرمایند که الساعه چاپ بشود بسیار خوب اگر هم زودتر از یک ساعت ممکن است بفرمایند بشود (دکتر طبا - حقش است) آقا حق نیست براى مردم فقیر لازم نیست کتاب چاپ بشود حق بوعلى سینا خیلى بیشتر از این است ولى در یک مملکتى که براى مبارزه با مالاریا ده تومان نمى‌دهند 2 میلیون و چهار صد هزار تومان بدهند مهمانخانه بسازند براى یک مملکتى که انسان وسایل اولیه تحصیل و بهداشت را ندارد 400 هزار تومان بدهند و مبل درست بکنند عرض بنده این است اصلش معلوم مى‌شود بنده شانسم در صحبت خیلى کم است با این که خیال مى‌کنم همه آقایان صد در صد موافقند ولى مطالب من موجب مى‌شود که جناب آقاى دکتر معظمى ‌اوقات‌شان تلخ بشود یا مطالبى ‌را که در یک موقع دیگرى باید بیان بفرمایند در موقع صحبت بنده مى‌فرمایند بر فرض این که موضوع دانشگاه مى‌فرمایید که صحیح نیست در دانشگاه ...

رئیس - باز که وارد شدید گفتم که در این موضوع صحبت نفرمایید

+++

صفایى - به هر تقدیر از آقایان استدعا مى‌کنم در تصویب بودجه مجلس دقت بیشترى بشود و آقایان نمایندگان سر مشق در صرفه‌ جویى و جلوگیرى از هزینه بی‌موقع باشند هر خرجى را به موقعش انجام بدهند ممکن است که خیلى از مطالب ضرورى باشد ولى‌ امروز وقتش نباشد به علاوه طبع کتب به مجلس شوراى ملى چه ارتباط دارد به بنده تذکر داده مى‌شود که در مورد دانشگاه صحبت نکنم ولى طبع کتب با دانشگاه است چرا باید مجلس چاپ بکند اگر مجلس باید چاپ بکند بنده باید در تمام موارد صحبت کنم مجلس در امور فرهنگى مداخله کند ولى بنده در ‌امور دانشگاه صحبت نکنم این که نمى‌شود به هر جهت عرض بنده این بود و تکرار مکرر نمى‌کنم استدعا مى‌کنم که آقایان توجه بفرمایند و عملى انجام بشود که به موقعش باشد.

رئیس - آقاى‌ صدر‌زاده‏

صدر‌زاده -‌ امیدوارم بنده این سعادت را داشته باشم که در موقعى که در اینجا صحبت مى‌کنم صحبت دیگرى پیش نیاید (انشاءالله) تا بتوانیم بودجه مجلس را تمام کنیم و خیلى متأسفم که در نطق قبل از دستور بنده نوبت نرسید تا مطالب لازمى‌را به عرض برسانم انشاءالله بعداً عرض مى‌کنم بیانى که جناب آقاى صفایى فرمودند یعنى علتى را که بیان فرمودند این بود که در موقع دیگرى هم ممکن است این کتب چاپ بشود آقایان مسبوق هستند که جشن هزاره بوعلى سینا در همین سال مى‌بایست برگزار بشود مقدمات این کار هم از طرف انجمن آثار ملى تهیه شده و منظور این است که این کتاب‌ها به موقع طبع بشود و در همان روزهاى جشن در میان دانشمندانى که از اقطار و نقاط عالم به ایران مى‌آیند توزیع شود و ‌اما از لحاظ صرفه جویى میلیون‌ها خرج می‌شود در این مملکت و خیلى پول‌هاى بیهوده و مخارج متفرقه مى‌شود که ما می‌توانیم در عین حالى که در مضیقه مالى هستیم از این خرج‌هاى بیهوده جلوگیرى بکنیم و به مصرف این کار لازم برسانیم جناب آقاى على‌اصغر حکمت رئیس انجمن آثار ملى نامه‌اى به هیئت رئیسه مجلس نوشته‌اند و بنده هم یادداشت‌هایى راجع به این موضوع کرده‌ام که اگر اجازه بفرمایید آن یادداشت‌ها را به عرض آقایان مى‌رسانم که جواب این مطالبى ‌هم که آقاى صفایى فرمودند پیش‌بینى شده موضوع طبع کتاب‌هاى فارسى شیخ‌الرئیس ابوعلى سینا که در بودجه مجلس شوراى ملى منظور شده فرصتى به بنده می‌دهد که بدواً از خدمات ذیقیمت انجمن آثار ملى سپاسگزارى نموده و از یک عده مردم وطن پرست و دانش پژوه که اوقات خود را صرف احیای مفاخر ملى ایران و مأثر بزرگان ما مى‌نمایند و در حقیقت قدمت و عظمت تمدنى این سرزمین را به جهانیان معرفى مى‌کنند قدردانى نمایم.

از خدمات این انجمن یکى آرامگاه با شکوهى است که چند سال قبل براى شاعر ملى ایران فردوسى در طوس بر پا کردند و دیگر آرامگاه مجلل و زیبایى است که اخیراً براى شیخ اجل سعدى شیرازى در شیراز ساخته‌اند که مرد فارس را از این خدمت ملى خود شاد کرده‌اند و در این سال هم که مصادف با هزارمین سال تولد بوعلى است نیز در صدد بر‌آمده‌اند که جشن مجللى به نام این حکیم بزرگ ایران برپا سازند همکاران محترم مى‌دانند که شیخ‌الرئیس بوعلى سینا در خاندانى ایرانى تولد یافته و در سرزمین ایران زندگانى کرده و در شهر همدان وفات یافته است کتب او در طب و فلسفه از آثار باقیه و گران‌بهاى او است که بالسنه مختلفه علم ترجمه شده و در دانشگاه‌هاى بزرگ اروپا صدها سال تدریس مى‌شده و گذشته از ایرانیان دیگر مردم جهان سال‌ها از سرچشمه فضل و دانش او سیر آب مى‌گشته‌اند

در چند جلسه قبل عرض کردم که گر چه این دانشمندان بزرگ که از آنها نام بردم مربوط به عالم بشریت‌اند ولى چون از سرزمین ایران برخاسته‌اند و چشم جهانیان را به علم و دانش و نبوغ خود خیره ساخته‌اند و به آثار باقیه خود باعث فخر و سرافرازی ملت ایران گشته‌اند بر ما فرض است که در تجلیل و تکرم آنان بر دیگران سبقت جوییم و قطع دارم که تمام مردم ایران در این عقیده با من شریک‌اند و مجلس مقدس شوراى ملى هم به حکم این که نماینده افکار و مظهر احساسات قاطبه ملت ایران است مى‌بایست در این راه قدمى‌ بردارد و وظیفه نمایندگى خود را از مردم علم دوست و هنر پرور ایران آشکار سازد.

بنا به اطلاعى که دانشمند محترم جناب آقاى على‌اصغر حکمت نایب رئیس انجمن آثار ملى داده‌اند کتب و رسالات فارسى حکیم بوعلى سینا و رسائل علیم و فلسفى او آنچه تاکنون به دست ‌آمده در حدود چهارده جلد است و قسمتى از آن تاکنون به طبع نرسیده و آن قسمت هم که به طبع رسیده به طرز مطبوعات ‌امروزى نیست.

به این جهت هیئت رئیسه مجلس مناسب دید که کتب فارسى این حکیم نامى‌ که سند متقن ایرانیت او است از صرفه جویی‌هاى بودجه مجلس و در چاپخانه مجلس در این موقع که جشن هزاره این دانشمند برپا مى‌شود به طبع برسد و این آثار فراموش نشدنى به عنوان یک هدیه پسندیده و گران‌بها از طرف دوره تقنینیه شانزدهم مجلس شوراى ملى به روزگار باقى بماند

کتب رسالات مزبوره در زیرنظر جمعى از فضلا درجه اول و اساتید معروف دانشگاه تنقیح و تصحیح مى‌شود و حواشى و فهرست جامع بر آن مى‌نویسند و البته مصارف یک چنین کارى مبلغ زیادى خواهد بود که همه را انجمن محترم آثار ملى بر عهده گرفته و فقط در حدود پانصد هزار ریال از آن جمله در بودجه مجلس شوراى ملى و از محل صفه جویى‌ها منظور گردیده است که پس از تصویب نمایندگان محترم‌ امیدوارم به زودى کتب و رسائل مزبوره چاپ شده و براى روز جشن هزاره بوعلى در سراسر دنیا منتشر شود و به این طریق مجلس شوراى ملى وظیفه و سهم خود را در احیای نام این حکیم بزرگوار ایفا کند

امیدوار هستم که آقایان هم موافقت بفرمایند و با تصویب این این پنجاه هزار تومان این کتاب‌ها که الآن در چاپخانه مجلس است چاپ شود و خاتمه پیدا کند و براى جشن هزاره مهیا بشود و به دانشمندانى که از اکناف و اقطار عالم براى شرکت در این جشن می‌آیند به آنها اعطا شود.

شوشترى - اجازه مى‌فرمایید

رئیس - بفرمایید.

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. جناب آقاى صفایى کجا تشریف بردند؟

رئیس - شما مطلب‌تان را بفرمایید.

شوشترى - چون ایشان اهل علمند فاضلند من از نظر علمى‌ جواب مى‌دهم مى‌خواستم گوش بکنند آن روز هم عرض کردم ابوعلى شیخ‌الرئیس بزرگوارتر از آن است که من و‌ امثال من ما و ‌امثال ما‌ها در حریم دانش و فضل و کتب او بتوانیم نظریه انتقادى داشته باشیم او فوق این حرف‌ها است ولى باید یک جمله‌اى را عرض کنم که آقا مى‌فرمایند که این طبع کتاب‌ها و آثار ایشان را بگذاریم براى بعد آقایان بناها قصر‌ها کاخ‌ها را باد و باران و آفتاب و آب از بین مى‌برد ولى آثار علما نوشته‌هاى دانشمندان فکر فضلا چیزى است که به صور بنایى به نماى ساختمانى نیست بلکه آثار آنها که روى تحریر تنظیم و تدوین شده اینها باید با چاپ کردن باقى بماند الآن از آقایانى که اینجا هستند و نشسته‌اند مى‌پرسم آقایان قبر سید مرتضى راکى مى‌دانند کجا است؟ اغلب نمى‌دانند ‌اما آثار دانشمندان دنیا نام اینها را براى شما نگاهدارى کرده کدام فکرى بالاتر از این است که براى بقا مملکت براى یک کشور 6 هزار ساله از این قبیل کار‌ها بشود این حرف‌هاى مجوف این حرف‌هاى توخالى این حرف‌هاى کهنه براى یک ملتى اساس نمى‌شود وقتى که ملت ایران اسم مى‌برد یا کی‌خسرو مى‌گویند یا کوروش از نظر سلطنت وقتی که بماند این اسم باقى مى‌ماند روى قبر که باقى نمى‌ماند روى بنا که باقى نمی‌ماند روى آثار علمى ‌باقى می‌ماند وقتى که باقى ماند شما افتخار مى‌کنید که ایران مملکت ایران ‌امپراطورى با عظمت ایران اگر ‌امروز در تحت فشار است باز هم باقى مى‌ماند نه از نظر بنا بلکه آثار علمى ‌و دانش مملکت ایران که تراوش دارد به سایر دول این مملکت را حفظ کرده.

ما یک چیزهایى داریم که دیگران قدرش را مى‌دانند ابوعلى سینا را حتى این متأخرین نسبت‌اش را به خودشان مى‌دهند در صورتى که زاد و بوم و محل تولد و مدفنش در اینجا بوده با این ترتیب آقاى صفایى آقایان اگر یک 50 هزار تومان هر قدر هم بودجه مملکت ضعیف باشد براى این موقع به کار رود این یک ‌امر زائدى یا ‌امر عجولانه‌اى نیست که انجام داده مى‌شود بعیده من از پرداخت حقوق مستخدم از هر پولى از هر مخارجى حفظ آثار علما و دانشمندان مقدم است مخصوصاً با تذکرى که آقاى ‌صدر‌زاده دادند ما در سال دیگر جشن هزاره بوعلى را مى‌گیریم مردم می‌آیند مى‌بینند وقتى که اینجا ‌آمدند مى‌خواهیم به اینها تحفه بدهیم مملکت ایران مملکت مهمان نوازى است کدام تحفه بهتر از آثار بوعلى سینا است بنا علیهذا با این که مطالب جناب آقاى صفایى اصولاً صحیح است ما باید از مخارج مهمانخانه سازی‌ها از مخارجاتی که همه چیز درش دارد نان و آب هم دارد صرف‌نظر بکنیم‌اما براى این خرج و ‌امثال این خرج آن روز هم عرض کردم که اگر ملت ایران عظمت خودش را دوست دارد باید سعى بکند که همه ساله چه در بودجه مجلس و چه در بودجه مملکت یک رقم درشتى بگذارد که آثار تمام علما را منتشر بکند.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات از آقاى دکتر سید‌امامى‌ رسیده که قرائت مى‌شود و پیشنهاد‌هاى مشابهى هم در همین زمینه از آقاى رضوى و آقاى فقیه‌زاده رسیده.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم پس از یک مخالف و یک موافق درباره ماده پنج مذاکرات کافى باشد.

دکتر سید‌امامى‏

رئیس - آقاى دکتر سید‌امامى.

دکتر سید‌امامى - بنده به این جهت پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم که طبع رسالات و کتب شیخ ابوعلى سینا را خیلى لازم مى‌دانم. این دانشمند شهیر ایرانى شهرت جهانى دارد و مى‌خواهم اینجا عرض کنم که آن اهمیتى را که در تاریخ قائل مى‌شوند ما خودمان کمتر قائل شدیم و از فکر و نظریه او طب نوین هم استفاده مى‌کند و ما براى این خرج گزافى که کردیم و مستشرقین را دعوت کرده‌ام گویا در حدود 300 هزار تومان خرج آنها خواهد شد و در این موقع به جا است که این کتب از معرض نظر آنها بگذرد به این جهت مذاکرات را کافى مى‌دانم و بایستى که آقایان رأى بدهند تا آثار این اشخاص که مایه افتخار ما هستند همیشه باقى بماند.

+++

رئیس - آقاى رضوى مخالفید؟ بفرمایید

رضوى - براى آقایان سوء تفاهم شده چون بنده پیشنهاد نکردم که مذاکرات کافى باشد (ناظر‌زاده - صحیح است بنده اشتباه کردم) به هر حال بنده با کفایت مذاکرات مخالفم به خصوص از این نظر که وقتى که چنین مطلبى ‌در مجلس مطرح مى‌شود حق این است که درباره آن چند نفر مذاکره کنند تا این که نظریه عمومى ‌نمایندگان مجلس شوراى ملى نسبت به طبع کتب به طور کلى و نسبت به آثار بزرگان به طور خصوصى روشن شود براى خاطر این که اگر مجلس شوراى ملى در مخارج کم و بیش که می‌کنند و یک قسمتى از بودجه خودش را صرف طبع کتاب مى‌کند این واقعاً بزرگ‌ترین خدمتى است که به این جامعه کرده است (صحیح است) یکى از ادبیات و علم‌هایى که کم کتب دارد با این که استعداد تاریخ کهنش مقتضى بوده است کتاب زیادتر داشته باشد زبان فارسى است زبان فارسى از حیث کتاب متأسفانه فقیر است بنده یک وقت از کتابخانه مجلس شوراى ملى صورت گرفت دیدم که فقط شش هفت هزار جلد کتاب فارسى بیشتر ندارد حالا اگر این کتب به زبان فارسى است از دو جهت و اگر به زبان عربى است‌ از جهت این که در دسترس باشد و ترجمه‌اش به دست بیاید به خصوص از طرف مجلس شوراى ملى که مظهر فکر ملت ایران است مبادرت به طبعش بشود بنده فکر مى‌کنم هر چیزى را آقایان تصور مى‌کنند که ما صرفه‌جویى در آن به کار بریم جا دارد از حیث حقوق از حیث مصالح از حیث ساختان ولى از جاهایى که اصراف و تبذیر معنى ندارد و حقیقت پیدا نمى‌کند طبع کتاب است (صحیح است)

از براى خاطر این که حتى پاره‌اى از دانشمندانی که وقتى مى‌گفته‌اند که براى ملت طبع کتاب به طور کلى از تهیه نان هم واجب‌تر است براى خاطر این که کتاب می‌تواند در همین موضوع هم مورد هدایت قرار بگیرد و اگر یک ملتى فرهنگ و معارفش به وسیله کتب و تبلیغات جلو برود از عقب افتادگى نجات پیدا مى‌کند بنابراین بنده تصور مى‌کردم در مجلس شوراى ملى بحث در موضوع فرهنگ دهخدا یا کتاب شیخ الرئیس بوعلى سینا که ماده پیشنهاد شد پیش نباید و مورد بحث قرار بگیرد البته با نظر که آقاى صفایى داشتند که هم ‌امروز و هم پریروز اظهاراتى که کردند موجب شد که بحث بشود وقتی که بحث شد صلاح بود که البته آقایان نمایندگان محترم بیشتر اظهارنظر بکنند تا موضوع روشن بشود که طبع کتب عملى و تألیف فرهنگ البته باید صدها سال بگذرد تا یک کسى مثلاً مثل آقاى دهخدا را پیدا بکنیم آسان نبوده است در یک مملکتى مثل آقاى دهخدا پیدا شدن و از این جهت اگر خداى نخواسته این شخص از میان رفت دیگر این آثار گران‌بها و این زحماتى که کشیده شده از دست می‌رود از این جهت است که آقایان باید تعجیل کنند یک قدرى هم بیشتر کمک کنند که این کتاب چاپ بشود همچنین کتاب بوعلى سینا این که این همه کتاب در این مملکت چاپ می‌شود کتاب‌هاى رمان و کتاب‌هایى که مخل با اخلاق است آن وقت البته وظیفه ما است که در این موقع براى مبارزه با این فساد‌ها کتب علمى ‌را طبع بکنیم و در دسترس مردم قرار بگیرد تا این که کمکى به فرهنگ این کشور شده باشد بنده ایرادم از این جهت بود که آقایان باید بیشتر در این موضوع صحبت بکنند.

رئیس - باید در کفایت مذاکرات رأى گرفته بشود.

شوشترى - سعى بفرمایید قربان ‌امروز تمام بشود

رئیس - به شرطى که کمتر هم حرف زده بشود. رأى گرفته مى‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد یک پیشنهاد رسیده است که قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى مخبرفرهمند به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم در ماده پنجم بعد از کلمه ابوعلى سینا اضافه شود که به وسیله انجمن آثار ملى تهیه شده الى آخر

رئیس - مخبر فرهمند

مخبرفرهمند - بنده اجازه خواسته بودم که مراتب تشکر و سپاسگزارى خود را از مقاماتى که در موضوع جشن هزاره بوعلى سینا مساعدت و توجه فرموده بودند تقدیم ‌کنم بنده همین طور که آقاى شوشترى فرمودند وارد بحث این که مقام آن بزرگوار چیست نمى‌شوم براى این که همان طور که فرمودند من خودم را کوچک‌تر از آن مى‌دانم ولى از نظر حفظ حیثیت مملکت و از نظر احترام به علم و دانش همین طورى که در همه جاى دنیا معمول است که به بزرگان و دانشمندان خود و به مرحوم شیخ‌الرئیس بوعلى سینا احترام مى‌گذارند ما هم باید به سهم خودمان باید بیشتر احترام بگذاریم براى خاطر این که دنیا به او احترام می‌گذارد و انتظار دارد که دعوت بکنند بیایند و موفق بشوند به زیارت قبر ابوعلى سینا اینها را در روزنامه‌ها نوشته‌اند و خارجى‌ها این طور اظهار مى‌کنند خوشبختانه به وسیله توجهى که اعلیحضرت همایون شاهنشاهى در این قسمت فرمودند و تأکیداتى که براى اهمیت موضوع و ترتیبات جشن فرمودند و خودشان هم متجاوز از سه میلیون ریال تا حالا عنایت فرموده‌اند و همچنین هیئت دولت‌هایى که از دولت ساعد تا حال ‌آمده‌اند آنها هم یک جلسه کمیسیون خاصى تشکیل داده بودند براى این کار که عبارت بودند از چندین وزیر که هفته یک جلسه براى این کار باشد و رسیدگى به این ‌امر شود و کمال مساعدت که هم کرده‌اند و حتى در این اواخر با این مضیقه مالى که مملکت دارد هشت میلیون ریال لایحه بودجه آورده‌اند و با توجه خاصى که آقایان نمایندگان محترم داشتند و دارند بدون چون و چرا تصویب فرمودند

پس این اهمیت موضوع و قضیه طورى نیست که بخواهم اینجا سخنرانى بکنم خیلى بالاتر از این است‌ اما براى طبع کتب مجلس شوراى که نمایندگان ملت و مملکت هستند در این قضیه باید سهم بزرگ‌ترى داشته باشند بنده ‌آمدم حضور جناب آقاى رئیس و به ایشان عرض کردم که انجمن آثار ملى یک شرحى نوشته‌اند که مجلس هم در این موقع یک هدیه‌اى به این جشن بدهید و بهترین هدیه مجلس شوراى ملى طبع کتب است و اگر فرض کنید پنج میلیون تومان هم مى‌دادند و ما خرج پذیرایى مى‌کردیم به قدر این پنجاه هزار تومان هم که براى طبع کتب می‌دادند اهمیت نداشت (صدر‌زاده - این هم براى تمام مخارج نیست براى یک قمستى است) و براى این کتب هم یک کمیسیون خاصى از علما و دانشمندان تقریباً دو سال است که مشغول کار هستند و مطبعه مجلس همین طور کتب را طبع مى‌کند و مى‌دهد و مبلغى هم طلب کار است.

رئیس - آقاى مخبرفرهمند چون پیشنهاد اصلاحى است مختصر بفرمایید

مخبرفرهمند - این است که بنده لازم مى‌دانم از تمام مقاماتى که در این موضوع کمک و مساعدت ننموده‌اند عرض تشکر بکنم این پیشنهادى که بنده کرده‌ام براى این است که کتاب‌ها به وسیله انجمن آثار ملى تهیه مى‌شود چون در ماده تنها با نظارت شوراى ملى کتابخانه مجلس است بنده لازم دانستم که بنویسم کتبى‌که به وسیله انجمن آثار ملى تهیه مى‌شود طبع بشود (صفوى - کتب را می‌فروشند یا مجانى مى‌دهند) آنها را به تمام مدعوین مجانى مى‌دهند.

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - به طور کلى نظر جناب آقاى مخبرفرهمند تقدیر بود از آنهایی که زحمت کشیده‌اند ولى اضافه این عبارت به قانون اگر به این کیفیتى که تنظیم فرموده‌اند که آنها هم باشند و نظارت کتابخانه مجلس هم در آن باشد مانعى ندارد چیزى نیست اشکال ندارد آنها هم تشویق مى‌شوند.

رئیس - آقاى کشاورز‌ صدر

کشاورز‌صدر - بنده دو کلمه بیشتر عرض ندارم و ‌امیدوارم که جناب آقاى مخبرفرهمند قانع بشوند زیرا این عرضى که بنده مى‌کنم دامنه طبع کتب بوعلى سینا را زیادتر مى‌کند جنابعالى پیشنهاد فرموده‌اید کتبى ‌که به وسیله انجام آثار ملى فراهم شده و داده شده است بنده مى‌خواهم عرض کنم که تقدیر از انجمن آثار ملى و اعضاى آن داریم و مى‌کنیم و آنها هم خوب کار کردند ولى در این بین شاید معلوم شد که یکى از کتاب‌هاى بسیار خوب حکیم بوعلى سینا و یکى از کتابخانه‌هاى قدیمى‌ خطی باشد در این قسمت اگر ما انحصار بدهیم که هر چه آنها فرستاده‌اند طبع شود آن وقت این کتاب را مثلاً نمى‌توانیم چاپ کنیم اگر کتبى‌ که ‌آمد در مطبعه مجلس و یا در هیئت رئیسه برخوردند به این که یک آثار دیگرى هم دارد که انجمن ملى ندیده است چرا چاپ نکنیم ‌و به طور اطلاق باشد و تقاضا دارم شما پیشنهاد خودتان را پس بگیرید.

صدر‌زاده - کتبى ‌که جمع آورى شده 14 جلد است.‏

رئیس - مى‌خواهید استرداد کنید؟

مخبر فرهمند - بنده مى‌خواهم یک توضیحى بدهم، در هر صورت نظرم این است چون انجمن آثار ملى وسایل مجهزى دارد و به وسایل مختلف تمام کتبى‌که مربوط بوده است به حکیم ابوعلى سینا جمع آورى کرده است آن انجمن را هم دخالت بدهید

شوشترى - آن نظر تأمین شده است.

مخبر فرهمند - استرداد مى‌کنم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود

پیشنهاد آقاى ناظر‌زاده به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد مى‌کنم در ماده پنج بعد از جمله و این اعتبار تحت‌نظر شوراى عالى کتابخانه مجلس شوراى ملى جمله و هیئت رئیسه اضافه شود.

قاسم فولادوند - بسیار خوب است جمله و هیئت رئیسه را مقدم بدارید.

ناظر‌زاده -‌امروز همه ملت‌هاى دنیا سعى مى‌کنند که تا مى‌توانند مفاخر علمى ‌و ادبى‌خودشان را در دنیا بزرگ کنند ابوعلى سینا فیلسوفى است که دولت‌هاى دیگر و ملت‌هاى دیگر براى این که این شخص را به خودشان نسبت بدهند کتاب‌ها و مقالاتى هم منتشر کرده‌اند و شاید یکى از جهات این که لازم دانسته شده که جشن هزار ساله ابوعلى سینا گرفته مى‌شود براى همین است که معلوم شود ادعاهایى که نسبت به وطن این شخص دیگران کرده‌اند صحیح نیست ابوعلى سینا یک نفر فیلسوف ایرانى است که با انتشار شرح حال و آثارش

+++

عملاً این موضوع اثبات مى‌شود شما اطلاع دارید که بعضى‌ها یعنى فرنگی‌ها او را فیلسوف عرب مى‌گویند و حل این که ما فیلسوف ایرانی‌اش مى‌دانیم بعضى‌ها هم مثل ترک‌ها او را به خودشان نسبت داده‌اند و نسبت به این موضوع بحث‌هایى هم شده است و انعقاد جشن هزار ساله ابوعلى سینا یکى از جهاتش این است که به این حرف‌ها خاتمه داده بشود و کسانى که این ادعا‌ها را می‌کنند خوب است که نظیر بوعلى سینا را داشته باشند و به او افتخار کنند نه این که فیلسوفى که مربوط به یک ملت دیگرى است و مایه افتخار عالم علم و دانش است به خودشان نسبت بدهند این تذکرى که بنده خواستم در مجلس داده بشود و بى‌جهت بعضى در این موضوع ادعا نکنند و ‌اما راجع به این که این کتاب‌هاى ابن سینا قرار شد که از بودجه مجلس شوراى ملى چاپ بشود در این هم نظرى به جهت این که معمولاً کتاب‌ها را وزارت فرهنگ و دانشگاه چاپ مى‌کند ‌اما چون موضوع فوق‌العاده‌اى بود مجلس قبول کرد که با بودجه خودش کتب ابن سینا چاپ بشود زیرا ما کتابخانه مجلس شوراى ملى داریم که یکى از کتابخانه‌هاى خوب و معتبر شرق است و اشکالى هم ندارد که پنجاه هزار تومان هم به مصرف چاپ کتاب‌هاى ابن سینا برسد بنده این پیشنهاد را کردم چون در تمام امور مالى هیئت رئیسه مجلس هم مداخله داشته باشد، بسته نظر مجلس شوراى ملى است (صفوى - هیئت رئیسه مجلس و شوراى کتابخانه)

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بنده تصور نمى‌کنم کارى در مجلس شوراى ملى صورت پذیرد مگر این که هیئت رئیسه در آن کار نظر داشته باشد البته و باید نظر بدهد این نظر اساساً تأمین است همان بیانى که فرمودند پنجاه هزار تومان، پانصد هزار ریال براى این کار اختصاص داده شده مگر این اختصاص با نظر هیئت رئیسه بوده است: و با این ترتیب اگر این عبارت هم اضافه بشود، اشکالى ندارد.

رئیس - این نظارت را هیئت رئیسه مى‌کند، استرداد کنید.

ناظرزاده - استرداد می‌کنم.

رئیس - دیگر پیشنهادى راجع به ماده 5 نرسیده آقایانى که با ماده 5 موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

یک نکته‌اى را که باید به اطلاع آقایان برسانم این است که مطابق آیین‌نامه مدت مجلس 3 ساعت است این که آقایان دیر تشریف مى‌آوردند ناچار مى‌شویم که بعد از ظهر بیشتر اینجا بمانیم یک ربع از ساعت 10 گذشته بود که جلسه تشیکل شد بنابراین تا یک ساعت و ربع بعد از ظهر بایستى بمانیم من تمنا مى‌کنم که در جلسات آینده آقایان این موضوع را رعایت کنند که سه ساعت اینجا تشریف داشته باشند و الا غایب بدون اجازه خواهند بود. ماده ششم مطرح است.‏

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 6 - به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود مبلغ 3 میلیون و هفتصد هزار ریال از محل در‌آمد عمومى‌کشور براى تأسیسات و شبکه برق مجلس و چاپخانه مجلس و خرید ترانسفور ماتور و تبدیل جریان متناوب به مداوم و خرید ماشین آلات چاپ رنگین در وجه کارپردازى مجلس بپردازد.

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - مخالفتى که بنده دارم در حقیقت ناشى از همان اظهارات کلى است که در موقع طرح بودجه مجلس عرض کردم بنده عقیده‌ام این است که مجلس شوراى ملى باید سعى بکند تنها به امورى که مربوط است به قانون‌گذارى بپردازد و از اینجا مؤسساتى که ممکن است به نحوى از انحا اخلالى تولید بکند و از وظیفه‌اش تجاوز کند احتراز نماید متأسفانه ملاحظه مى‌شود که نوشته شده است در ماده ششم که به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود مبلغ سه میلیون و هفتصد هزار ریال از محل در‌آمد عمومى‌ کشور براى تأسیسات و شبکه برق مجلس و چاپخانه مجلس ... البته ما الآن یک برقى داریم و از آن استفاده مى‌کنیم و سالیان سال هم بوده است و بنده چیزى که از این ماده مى‌فهمم در مجلس یک کارخانه برقى مى‌خواهند تأسیس کنند خلاصه‌اش این است ما چاپخانه داریم روزنامه داریم مجله رسمى ‌داریم حالا مطابق این ماده مجلس می‌خواهد یک کارخانه برق هم براى خودش ایجاد کند کارخانه برق چه مى‌خواهد؟ کارخانه برق مهندس می‌خواهد. مکانسین مى‌خواهد کارگر مى‌خواهد و گرفتارى دارد خرید دارد و فروش دارد بالاخره مجلس شوراى ملى که در ‌امر چاپخانه و در ‌امور اداره کردن چاپخانه تنزل کرده به مقام یک کارفرما که مطابق قانون کار به صورت یک کارفرما باید تظاهر بکند حالا می‌خواهد یک کارخانه برق هم دایر بکند و یک کارفرماى برق هم بشود،

یعنى وقتى که کارگران برق ‌آمدند و اختلافاتى با مجلس شوراى ملى پیدا کردند نماینده آنها با نماینده مجلس شوراى ملى باید بنشیند نماینده وزارت کار بنشیند آن اختلاف را حل کند که ببیند کارگر یا کارفرما یا نماینده وزارت کار درست مى‌گوید شهر تهران به این بزرگى یک کارخانه برق دارد اگر این کارخانه قوه‌اش کم است مجلس هم مال مملکت است باید فشار بیاورد اعتبار بدهند که این کارخانه برق توسعه پیدا بکند و تکمیل بشود البته آن وقت برق مجلس را هم خواهد داد بعد هم ملاحظه فرموده‌اند که عده از آقایان نمایندگان محترم به حق اینجا اعتراض فرمودند که در این موقعى که ما گرفتار مضیقه مالى و بودجه‌اى هستیم و از بسیارى مخارج ضرورى می‌کاهیم خوب است که یک خرج‌هاى غیر ضرورى نکنیم به نظر بنده اگر بشود این خرج غیر ضرورى ‌امسال نشود در سال‌هاى آتیه انشاءالله یک گشایشى یک وسعتى پیدا بشود براى ‌امسال صرفه‌جویى مى‌شود این سه میلیون و هفتصد هزار ریالى که براى تأسیس برق مجلس می‌خواهند بگیرند آن هم از در‌آمد عمومى ‌کشور حالا اگر از در‌آمد چاپخانه بود مى‌گفتیم بسیار خوب چاپخانه یک در‌آمدى دارد و مى‌خواهد از در‌آمد آن یک کارخانه برق تأسیس کند براى خودش ولی نه این که از بودجه عمومى ‌دولت براى مجلس بیایند و کارخانه برق درست بکنند بنده حقیقتاً این را یک قدرى افراط می‌دانم و زیاده‌روى تصور مى‌کنم، البته مجلس شوراى ملى محترم است و هر چیزى را آقایان تصویب بکنند هم دولت اجرا مى‌کند و هم مردم احترام مى‌گذارند ملاحظه بفرمایید آقایان همین بودجه را اگر از اول تا آخر تصویب بکنیم اجرا مى‌شود ولى ما باید خودمان ملاحظه بکنیم و مخارج غیر ضرورى را نگذرایم توى بودجه مجلس وارد شود بنده می‌خواستم استدعا کنم که آقاى رئیس کمیسیون محاسبات و کارپردازى مجلس موافقت بفرمایند که براى برق مجلس‌ امسال که ما در مضیقه مالى هستیم همین برق که هست و تا به حال اداره کرده معلوم نیست که این شش ماه را اداره نکند حالا کم است زیاد است خوب است هر چه هست همان طورى که همه مردم و همه مؤسسات با برق ناقص دارند زندگى مى‌کنند ما هم با این برق ناقص می‌سازیم ‌و از این زیاده‌روى‌ها خوددارى بکنیم (صحیح است)

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - جناب آقاى فرهودى همان طور که در بحث کلیات فرمودید این منظورى که الآن فرمودید و اینجا بیان کردید بعد از استماع عرایض بنده و توضیحات جناب آقاى ‌امامى‌اهرى آقایان رأى خواهند داد اول باید این موضوع را بگویم که اشاره فرمودید که اگر این کار بشود اختلاف بین کارگر و کارفرما پیدا خواهد شد و تنزل خواهد داد آن حیثیت و آبروى مجلس را این معنى را اگر در چاپخانه ملاحظه فرمایید مى‌بینید که اگر در سایر جاها یک حرف‌هایى هست در مجلس شوراى ملى بحمدالله بین کارگرها نبوده است و کارگرها و مستخدمین مجلس شوراى ملى عموماً و خصوصاً هیچ طور طرف مقایسه با خارج نیست (صحیح است) و این نظر را در موضوع شبکه برق هم از حالا مى‌توان پیش‌بینى کرد که تأمین مى‌شود ‌اما چرا ‌آمده‌اند و این نظر را دارند اگر خاطر محترم آقایان باشد اغلب از آقایان از وضع چاپخانه و گردش عواید چاپى مجلس اشکالاتى داشته و معترض بودند به طوری که شایسته است ما از این مؤسسه فواید لازم را ببریم و این مؤسسه آبرومند با این که زمینش برقش مال ما است الآن کارخانه برق اینجا است آن طورى که باید استفاده بکنیم نمی‌کنیم براى این که این مؤسسه آبرومندتر باشد و براى این که بیشتر استفاده بکنیم و شاید در همان سال اول بیش از این عواید حاصل شود این پیش‌بینى را کرده‌اند حالا این بسته به نظر مجلس شوراى ملى و آقایان نمایندگان محترم است اگر صلاح مى‌دانند به این نکته رأى بدهند و الا بنده یک نظر مخصوصى ندارم‏.

رئیس - ‌امامى‌اهرى‏

امامى‌اهرى - جناب آقاى فرهودى توجه دارند که اولاً مجلس داراى موتور برق است ولى فرسوده شده و از بین رفته است برای ترمیم و تکمیل آنها این پیش‌بینى شده به علاوه اینجا قید شده است که جریان برق اینجا متناوب است این را می‌خواهیم تبدیل بکنیم به مداوم و خلاصه همان نظر جنابعالى که مى‌خواهیم ‌تأمین بکنیم عین چاپخانه اینجور برق اینجا را وصلش بدهیم به شهردارى براى این که جریان برق اینجا متناوب است و برق شهر مداوم است (دکتر جلالى - برق شهر مداوم نیست) ببخشید برعکس است آقاى دکتر براى این که با برق شهر وصل بشود ماشین آلاتى مى‌خواهیم که براى این منظور پیش‌بینى شده و آن وقت آقاى رضوى و یک عده از آقایان پیشنهاد کرده‌اند که چاپخانه رنگین ندارد در مواقعى که اوراق بهادار یا اوراق قرضه ملى فرض بفرمایید مى‌خوهد چاپ بشود از لحاظ چاپ رنگین اینجا نواقصى دارد یک قسمت براى این است و یک قسمت هم براى آن ماشین‌هایى است که فرسوده شده و براى تعویض آنها است و یک قسمت هم براى ایجاد وسایلى که باید برق چاپخانه مجلس وصل شود به برق شهر.

(صفوى - 3 میلیون و هفتصد هزار

+++

ریال نمى‌شود) و یک قسمت هم براى تأمین برق خود مجلس است که چون در مواقعى ممکن است برق شهر خاموش شود، و غالباً برق شهر قطع مى‌شود و یا به برق شهر دسترسى نداریم و اگر بخواهیم براى تمام مجلس از برق چاپخانه استفاده کنیم آن موقع کار چاپخانه به کلى قطع مى‌شود و با مواقع دیگر که ایجاب مى‌کند برق باشد، خود مجلس تشکیل مى‌شود ما به برق احتیاج داریم، این براى تأمین و تکمیل آن قسمت است و سابقه دارد موتورهایى که تهیه شده بود به کلى از بین رفته و براى استحضار خاطر آقایان این قسمت را هم عرض مى‌کنم که آقاى مهندس ریاضى که یکى از مهندسین فنى است و از لحاظ آشنایى به کار برق کاملاً مورد اطمینان است ایشان این قسمت را دیده است تشخیص داده و مهندسین دیگر هم کاملاً این قسمت را تصدیق و تأیید کرده‌اند و با این توضیحات که داده شد تصور مى‌کنم آقاى فرهودى که نظرى جز پیشرفت کار مجلس ندارد حتماً مخالفت خودشان را مسترد خواهند فرمود.

رئیس - آقاى نورالدین ‌امامى‌بفرمایید

نورالدین ‌امامى - عرض کنم که به بودجه مجلس نمى‌دانم که آقایان محترم توجه کرده‌اند یا نه بدبختانه یا خوشبختانه ‌امسال بودجه مجلس را کسى نوشته که مته به خشخاش مى‌گذارد آن هم آقاى نریمان است آقاى نریمان کارپرداز بوده‌اند و این بودجه مجلس را صد در صد آنچه که ممکن بوده صرفه‌جویى کرده‌اند تا به اینجا رسیده تصادفاً موقعى که بودجه مجلس در هیئت رئیسه مطرح بود راجع به همین ماده که الآن جناب آقاى فرهودى مخالفت فرمودند بنده مخالف بودم و در آنجا بنده عرض کردم که با این فقر بودجه مملکت و نداشتن پول ‌امسال براى چه سیصد و چند هزار تومان بدهیم براى تکمیل برق ولى توضیحاتى که ایشان به بنده دادند بنده را صد در صد قانع کردند خوشبختانه یا بدبختانه منحصر به فرد یک مؤسسه‌اى که هم براى مملکت استفاده داشته است و هم آبرو داشته و هم یک عده از آن نان مى‌خورند این چاپخانه مجلس بوده است این چاپخانه در مدت 28 سالى که تأسیس شده است صورت و جمع و خرجش هم چاپ شده است و به عرض آقایان رسیده است پس از وضع تمام مخارج و استهلاک تمام ماشین آلات در حدود چهار میلیون تومان تقریباً سه میلیون و نهصد و خورده‌اى تومان استفاده داشته و این استفاده را به صندوق دولت داده و این که جناب آقاى فرهودى فرمودند که چرا از عایدات خود مطبعه این کار را نمی‌کنیم اگر به بودجه توجه بفرمایید عایدات مستقیماً تحویل صندوق دولت مى‌شود و ما در صندوق مجلس نگاهدارى نمى‌کنیم که بتوانیم استفاده کنیم این است که ناچاریم حتى عواید گل کارى گل‌هایى را هم که باغبان‌ها مى‌فروشند به خزانه دولت تحویل بدهند بنابراین روى اصول محاسباتى هر چه عایدات دارد مجلس اعم از چاپخانه یا سایر در‌آمدها به خزانه دولت مى‌رود و هر چه هم احتیاج داشته باشیم از خزانه دولت مى‌گیریم وقتى که این بودجه در هیئت رئیسه مطرح بود حلاجى کامل شد و من تصور نمى‌کردم که این قدر بحث و صحبت در اطرافش بشود که چهار پنج جلسه وقت مجلس شوارى ملى با این که کارهاى مهمى ‌داریم و ده دوازده ماه است که ملت ایران زجر کشیده مبارزه کرده هر بارى که ممکن بوده است در مخیله خودش تصور بکند به سر ملت ایران ‌آمده تا بحمدالله ما موفق شدیم نفت را ملى کردیم و اولین قدم ملى کردن صنعت نفت تصویب اساسنامه این شرکت است باید آن را تصویب کنیم و هیئت مدیره شرکت ملى را معین کنیم که آنها بروند بنشینند کار خودشان را بکنند که هم دولت و هم مجلس از این کار خلاص بشوند و ملت ایران استفاده بکند.

پس قدم اول براى ملى کردن نفت اساسنامه شرکت ملى نفت ایران است که باید تصویب بکنیم (صدرزاده - لایحه زندانیان را هم بفرمایید) قانون بخشودگى زندانیان داریم، راجع به این اسکناس صحبت داریم خیلى چیزها داریم آزادى میادین که مجلس سنا تصویب کرده که هر روز مردم را به یک گوشه میدان‌ها می‌کشند قصاب را چه به سرش در می‌آورند در هیچ کجاى دنیا تعیین نرخ با دولت نیست بسته به عرض و تقاضا است شما میدان را آزاد بگذارید کسب را آزاد بگذارید گوشت والله مى‌شود 7 ریال (دکتر طبا - اگر نشد چى؟) می‌شود عرضه و تقاضا است آقاى دکتر شما که اروپا بوده‌اید هر روز 500 هزار تومان می‌گیرند 200 هزار تومان می‌گیرند (رئیس - آقاى‌ امامى‌ از موضوع خارج نشوید) بنابراین مقصودم این است که مردم را آزاد بگذارید آنها خودشان می‌گیرند می‌کشند آزاد هستند استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایید که این دو سه ماده ‌امروز تصویب بشود هى پیشنهاد ندهید اینها قلم به قلم در هیئت رئیسه مطرح شده 6، 7 ماه مطالعه کردیم و بعد تقدیم کردیم استدعا مى‌کنم تصویب بفرمایید تا به کارهاى لازم‌ترى برسیم.

رئیس - آقاى مهدى ارباب مخالفید؟

مهدى ارباب - خیر مخالفتى ندارم.

رئیس - آقاى کشاورز‌صدر (گفته شد: نیستند) مخالف و موافق صحبت کرده‌اند و دیگر کسى هم اجازه نخواسته است (فقیه‌زاده - بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم) چون کسى اجازه نخواسته است کفایت مذاکرات دیگر مورد ندارد و پیشنهادى هم راجع به این ماده نرسیده است بنابراین رأى گرفته مى‌شود.

رأى گرفته می‌شود به ماده ششم آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

چهار ماده بیشتر باقى نیست چیز مهمى ‌هم نیست خواهش مى‌کنم آقایان بیرون تشریف نبرند ماده هفتم مطرح است‏.

(ماده هفتم به شرح ذیل قرائت شد)

ماده هفتم - به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود مبلغ سیصد هزار ریال به رسم وام براى سرمایه صندوق تعاون کارکنان مجلس در وجه کارپردازى مجلس بپردازد و با دویست هزار ریال تتمه وام سابق (موضوع ماده هفتم قانون بودجه سال 1326 مجلس) پنج ساله به پنج قسط از سال 1330 در آخر هر سال از محل صندوق نام برده مسترد دارد.

رئیس - آقاى کشاروز‌صدر

کشاورز‌صدر - بنده یک تذکر کوچکى دارم نه به عنوان مخالف، اینجا نوشته شده است کارکنان مجلس ممکن است این کلمه اطلاق به کارمندان تنها بشود این قسمت مال کارگران هم هست‏.

رئیس - این قسمت مال کارمندان و کارکنان جزء است. کارگران صندوق علیحده‌اى دارند.

امامى‌اهرى - کارگران علیحده دارند

رئیس - بلى براى کارمندان و کارکنان جزء مجلس است، آقایانى که با ماده موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد، ماده هشتم قرائت مى‌شود.

(ماده هشتم به شرح زیر قرائت شد)

ماده هشتم - به کارپردازى مجلس اجازه داده مى‌شود ماهی یک هزار و پانصد ریال از اول سال 30 به رسم وظیفه در وجه وراث دو نفر سرباز متوفى در مجلس بالمناصفه مادام که بر طبق قانون ذى حق مى‌باشند بپردازد.

رئیس - مخالفى نیست؟

نمایندگان - همه موافقند.

رئیس - مخالفى در این ماده نیست (گفته شد - خیر)

فرهودى - بنده یک توضیحى دارم.

رئیس - بفرمایید.

فرهودى - عرض کنم که عبارت یک قدرى نارسا نوشته شده است دو سرباز متوفى در مجلس آقایان توضیح بدهند تا روشن شود.

رئیس - آقایان مسبوق هستند که دو نفر سرباز در آب انبار افتادند و فوت شدند به این جهت نوشته شده متوفى آقایانى که با این ماده موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده نهم قرائت مى‌شود:

(به شرح ذیل قرائت شد)

ماده نهم به کار پردازى مجلس اجازه داده مى‌شود مبلغ دوازده میلیون ریال در‌آمد پیش‌بینى شده اداره چاپخانه مجلس و باغ بهارستان و مبلغ 3 میلیون و پانصد هزار ریال در‌آمد پیش‌بینى شده اداره روزنامه رسمى ‌کشور شاهنشاهى را در سال 1330 وصول و به خزانه‌دارى کل ایصال دارد.

رئیس - با ماده نهم کسى مخالف نیست؟ (گفته شد - خیر)

آقایانى با ماده نهم موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

ماده دهم قرائت مى‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

ماده دهم - استخدام کارمند جدید در سال 1330 (به استثناى 4 نفر) کارمند جدید ممنوع و ماده سوم متمم قانون بودجه سال 329 به قوت خود باقى است.

رئیس - مخالفى نیست؟

دکتر طبا - راجع به این 4 نفر یک توضیحى بدهید.

رئیس - این 4 نفر براى ادارات مجلس مورد لزوم است.

فولادوند - در ماده ده بودجه مجلس راجع به استخدام 4 نفر کارمند جدید در سال 1330 آقاى صفوى پیشنهاد فرموده‌اند یک از 4 نفر مورد احتیاج آقاى سعید ساعى فرزند مرحوم مهدى ساعى که پدرش سال‌هاى سال کارمند مجلس بوده است استخدام کنند (شوشترى - جزو 4 نفر است)

اورنگ - موافقم.

رئیس - این کار هیئت رئیسه است و خودش این کار را مى‌کند و در نظر گرفته‌اند، دیگر پیشنهادى نیست آقایانى که با ماده دهم موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

یکی دو ماده الحاقیه هم هست که مطرح مى‌شود، پیشنهاد آقاى دکتر کاظمى ‌و آقاى محمدعلى مسعودى قرائت مى‌شود:

(به شرح ذیل خوانده شد)

به کارپردازى مجلس اجازه داده مى‌شود نسبت به هشت نفر کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى برابر اسامى ‌پیوست که قبلاً در ردیف خدمتگزاران جزء بوده‌اند مشمول ماده یک مواد سه گانه مربوط به قانون بودجه سال 29 مجلس شوراى ملى می‌شوند و احکام آنان را اصلاح و ابلاغ نمایند.

رئیس - آقاى مسعودى

+++

محمدعلى مسعودى - سال گذشته یک ماده‌اى در بودجه مجلس گذاشته که تصویب شده بنده هم ماده را مى‌خوانم مى‌خواهم عرض کنم تقاضایى که نسبت به آن هشت نفر شده چیز تازه‌اى نیست این عطف به ماده‌اى است که در سال گذشته از تصویب مجلس گذشته است ماده 1 ماده‌اى است که گذشته است سوابق خدمت کارمندان مجلس شوراى ملى در قسمت فنى چاپخانه مجلس جزو سنین خدمت رسمى ‌آنان محسوب و مشمول کلیه مقررات و قوانین استخدامى‌ می‌باشند. این هشت نفرى را هم که بنده پیشنهاد کردم اشخاصى هستند که پدران‌شان در مشروطیت خدمات به سزایى کرده‌اند من باب نمونه دو سه نفر را اسم می‌برم آقایان کدخدازاده‌ها اینها پسر‌هاى مشهدى باقر بقال وکیل دوره اول مجلس که در تهران حقیقتاً به شرافت و پاکدامنى معروف بوده و می‌باشند و دیگر از اینها اولاد آقاى بهبهانى است که ایشان هم از شهداى مشروطیت هستند بنده توضیح بیشترى نمی‌دهم.

بعضى از نمایندگان - موافقیم رأى بگیرید.

رئیس - آقاى دکتر طبا.

دکتر طبا - بنده با پیشنهاد مخالف نیستم ولى با رأى گرفتن مخافم چون توضیحات آقاى مسعودى بنده را قانع نکرد حقیقت این است که بنده متوجه نشدم که این پیشنهاد مربوط به چیست (اورنگ - تشریف بیاورید اینجا عرض کنم) اجازه بدهید بودجه مجلس با بودجه کشورى فرق ندارد کارمندان مجلس هم در حقیقت مثل کارمندان کشورى هستند و باید با آنها یکسان باشند اگر ما بخواهیم استثنایى قائل بشویم بدانیم چه استثنایى و به چه موضوعى باید رأى بدهیم و بنده نمى‌توانم آنجا بیایم و خصوصى روشن بشوم ولى آقایان خواهش دارم که بیایند اینجا توضیح بدهند که این مربوط به چیست.

رئیس - آقاى‌ امامى ‌اهرى‏

امامى‌ اهرى - سال گذشته موقعى که بودجه سال 29 مطرح بود ماده واحده‌اى گذشته این ماده واحده را اگر توجه بفرمایید می‌خوانم سوابق خدمت کارمندان مجلس شوراى ملى در قسمت فنى چاپخانه مجلس جزء سنین خدمت رسمى‌ آنان محسوب و مشمول کلیه مقررات و قوانین استخدامى ‌مى‌باشد یعنى براى یک عده کارگر چاپخانه که در آنجا کارگر فنى بوده‌اند ‌آمدند یک ماده‌اى گذراندند که سوابق خدمت آنها در قسمت کارهاى فنى مشمول مقررات استخدامى‌ و جزء سنین خدمت آنها محسوب بشوند این هشت نفر کارمند فعلى که الآن کارمند رسمى ‌هستند و مستخدم رتبه دارند اینها می‌گویند که ما چند سال مستخدم جزء بوده‌ایم 8 سال 10 سال مستخدم جزء بوده‌اند خدمت کرده‌اند. بعداً رفته‌اند زحمت کشیده‌اند تصدیق گرفته‌اند و آن شرایط لازم براى احراز مقام مستخدم رسمى‌ بودن را به دست آورده‌اند لذا تقاضا شده که در این قسمت هم مانند کارگرهاى فنى درباره آنها منظور بشود این مانعى ندارد (دکتر طبا - اسم آنها را بخوانید) در پیشنهادشان هست که کارمندان فعلى مجلس که سوابق در قسمت استخدامى ‌جزء دارد آن قسمت جزو سنین خدمت رسمى ‌آنها محسوب بشود بنده با اساس ‌امر مخالف بودم ولى در گذشته تصویب کردیم بنابراین دیگر مورد ندارد با اینها مخالفت بشود و بنده به نوبه خودم از لحاظ کارپردازى موافقت می‌کنم از نقطه‌نظر این که این ماده واحده گذشته و با دیگران این عمل شده دیگر مورد ندارد که درباره اینها عمل نشود.

نمایندگان - رأى، رأى.

اورنگ - رأى بگیرید به پیشنهاد

رئیس - خودم مواظبم‏

دکتر معظمى - بنده یک عرض اصولى دارم.

رئیس - بفرمایید

دکتر معظمى - یک عرض اصولى داشتم و آن عبارت از این بوده است که هیئت رئیسه واقعاً براى رسیدگى به کارهاى مستخدمین اعضای مجلس است و اگر این رویه برقرار شود که در راهرو هر کس برود متوسل بشود به یک عده از آقایان نمایندگان بعد یک پیشنهادى داده شود این کار از نظر مقام مجلس صلاح نیست زیرا تشویق و تنبیه مستخدمین مجلس شوراى ملى از وظایف خاص مقام ریاست است و اگر تبعیضى هم نسبت به مستخدمین شده است بنده عرض مى‌کنم راهش این نیست و اگر مخالفتى مى‌کنم با این عده نیست و شاید حق هم با آنها باشد براى این است که هر تشویق نسبت به کارمندان مجلس مى‌شود مى‌بایستى از مجراى هیئت رئیسه پیشنهاد شود براى این که واقعاً دچار این قسمت‌ها نشویم و قبلاً رسیدگى کرده باشیم ولى راجع به وضع اینها البته اگر مقام ریاست و آقایان رسیدگى کردند دیدند حق دارند مخالفتى ندارم.

رئیس - از نظر آیین‌نامه مانعى ندارد که نماینده‌اى پیشنهاد کند حال یک پیشنهادى هم از آقاى نورالدین ‌امامى ‌رسیده است که قرائت مى‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم نام محسن پوررضا و حسن شاه‌میر هم ضمیمه آن هشت نفر بشود.

نورالدین ‌امامى‏

رئیس - آقاى نورالدین ‌امامى‏

نورالدین ‌امامى - فقط این صادق خان نیست ایشان رتبه‌دار برادر صادق خان است به آن هشت نفر که صورتش خوانده شد باید اینها هم اضافه بشوند این شاه‌میر کسى است که نمرات آقایان نمایندگان را در موقع ورود به جلسه می‌اندازد و این شخص 50 سال است 40 سال است پشت درب این اطاق خدمت مى‌کند و بنده همیشه اسمش را جنى گذاشته‌ام و پوررضا هم 29 سال است در اداره حسابدارى تحصیل‌دار است یعنى می‌رود بانک ملى عایدات را تحویل مى‌دهد و بر می‌گردد و حالا بنده عرضى ندارم اگر بنا باشد آقایان به آن 8 نفر رأى بدهید نسبت به این دو نفر هم رأى بدهید و اگر بر آنها مقدم نباشند عقب‌تر نیستند استدعا مى‌کنم که آقایان موافقت بفرمایید که این دو نفر هم جزو آنها از این موضوع استفاده کنند و مقصود از استفاده از حقوق تقاعد است عرض کردم اکثرشان پیر شده‌اند ناچار باید متقاعد شوند و خودشان و عائله‌شان هم از حقوق تقاعد استفاده بکنند این است که چون آخر وقت است آخر ساعت است در حقیقت عیدى داده شود یک قدمى ‌هم براى عائله اینها برداریم به سلامتى.

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - براى روشن شدن ذهن جناب آقاى دکتر طبا و براى رفع اشکالى که جناب آقاى دکتر معظمى ‌فرمودند این مطلب صحیح است که جلوى وکیل را مى‌گیرند ولى این موضوع هشت نفر و یک نفر دیگر که آنهم یک نفر دیگر از آقایان پیشنهاد داده بودند اینجا آن روز بعد از مذاکرات بنده استعلام کردم از جناب آقاى ‌امامى‌اهرى که اینها سواد دارند رفتم تحقیق کردم دیدم که اینها با توضیحى که دادند و سوابق ممتدى دارند و حالا به سن تقاعد رسیده‌اند و هیئت رئیسه هم از این موضوع مستحضر است و این یک کمکی بوده نسبت به چند نفر که آقایان وکلا پیشنهاد مى‌کنند و از یک طرف فکر کردم که این پیشنهاد پیشنهاد خرج مى‌شود یا نه وقتى که رسیدگى کردم دیدم با وضعیت حقوقى که الآن مى‌گیرند ابداً خرجى بر بودجه اضافه نمی‌شود ضمناً یک عده مستخدمى‌ که بیست و پنج شش سال خدمت کرده‌اند همان طور که عرض کردم یک جایزه‌اى است وقتى که شما مى‌آیید تصویب نامه مى‌گذرانید 60 هزار نفر را مطابق آن رتبه 8 و 9 مى‌کند انصاف نیست در مجلس ده یازده نفر مؤدب خدمتگزار حقشان را ندهیم از این جهت استدعا مى‌کنم تصویب فرمایید این اشخاصى که پیشنهاد شده است و خرجى هم ابداً تعلق نمى‌گیرد اگر به اینها رتبه بدهند تطبیق مى‌کند با حقوق آنها مثلاً این آقاى فتى هم که پیشنهاد کرده‌اند همان حال را دارند حقوقى که می‌گیرد تبدیل به کارمند رسمى ‌می‌شود و همه یک کاسه می‌شوند.

رئیس - این پیشنهاد هم که از طرف آقاى ملک‌مدنى و آقاى ناظر‌زاده کرمانى است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده الحاقیه - نظر به خدماتى که آقاى احمدعلى فتى خدمتگزار مجلس شوراى ملى در واقعه 17 آذر 23 انجام داده است نامبرده مشمول قانون استخدام کارمندان ادارى مجلس می‌شود لذا به مأخذ آخرین حقوق فعلى پایه کارمندى براى او منظور و از آغاز آبان ماه 1330 بهره‌مند خواهد شد.

ملک‌مدنى - ناظر‌زاده‏

رئیس - آقاى ملک مدنى (گفته شد نیستند) آقاى ناظر‌زاده.

ناظر‌زاده - این پیشنهاد توضیح زیادى لازم ندارد گویا در واقعه 17 آذر 23 (شوشترى - گویا ندارد محقق است) به این مرد لطمه‌اى وارد‌ آمده است که گوشش کر شده است و بعداً نتوانسته است که همان خدمت تلفنچى گرى را انجام بدهد حالا اینجا پیشنهاد شده است که براى این شخص مثل افراد دیگر پایه‌اش را به مأخذ آخرین حقوق او بدهند تبدیل بکنند.

دکتر طبا - این پیشنهاد را هم قرائت بفرمایید براى آقاى وجدى و آقاى مشایخى است.

رئیس - آقاى رضوى شیرازى بفرمایید.

رضوى - این جریانى که هست یعنى مجلس شوراى ملى می‌خواهد ماده بگذراند یعنى تشویق کند که به این اشخاص به مأخذ یعنى تشویق کند که به ان اشخاص به مأخذ آخرین حقوق‌شان پایه و رتبه بدهند به این شرح که خوانده شد اگر بخواهید بگذرانید بنده مخالفم زیرا که این کار هم مقدمات لازم دارد و هم چیز دیگر به این جهت است که بنده خواستم خواهش کنم اگر موافقت بفرمایید به صورت کلى براى 11 نفر از آقایان موافقت کنید و دیگر اسم شخصى و خصوصیت و خدمت اشخاص این صحیح نیست زیرا چیزى را که مجلس تصدیق مى‌کند باید با تحقیق کامل باشد.

رئیس - اینجا یک دفعه دیگر توضیح داده مى‌شود با این ماده الحاقیه‌اى که پیشنهاد شده خرجى تعلق نمى‌گیرد آنچه که حقوق مى‌گیرند بر طبق همان حقوق پایه داده مى‌شود و تطبیق مى‌شود با آن پایه بنابراین 11 نفر مى‌شوند که این اشخاص مستخدم هستند یعنى مستخدم جزء هستند و مطابق حقوق‌شان پایه داده مى‌شود.

+++

ماده الحاقیه نسبت به یازده نفر یک جا خوانده مى‌شود و رأى مى‌گیریم.

(این طور خوانده شد)

ماده 11 - به کارپررازى مجلس اجازه داده مى‌شود یازده نفر کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى را (برابر اسامى‌ زیر) که قبلاً در ردیف خدمتگزاران جزء بوده‌اند مشمول ماده 1 مواد 3 گانه مربوط به قانون بودجه سال 1329 مجلس شوراى ملى قرار داده احکام آنان را اصلاح و ابلاغ نمایند.

1 - محمدصادق کدخدازاده 2 - على‌نقى شرفى 3 - محمد کدخدازاده 4 - مرتضى پارسافر 5 - محمدعلى نجفیان 6 - محمد احمدى 7 - فخرالدین بهبهانی 8 - سیدمهدى کوچکى 9 - محسن پوررضا 10 - حسن شاه‌میر 11 - احمدعلى فتى. آقایانی که با این ماده الحاقیه موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد، ماده الحاقیه دیگرى قرائت مى‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

به کارپردازى مجلس شوراى ملى اجازه داده می‌شود که خدمات موظف و غیر موظف آقاى دکتر اسدى پزشک بهدارى مجلس شوراى ملى را طبق اسناد موجوده جزو سابقه خدمت محسوب نمایند. و پایه استحقاقى ایشان را معین کنند. دکتر کاسمى ‌و جمعى دیگر.

رئیس - آن را بگذارید بعد در هیئت رئیسه مذاکره شود.

معدل - اینها را بگذارید هیئت رئیسه مداخله کند

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

اینجانب پیشنها مى‌نمایم ماده الحاقیه زیر به قانون بودجه مجلس شوراى ملى اضافه شود،

ماده الحاقیه - منظور از کلمه وکلا مصرح در اصل 32 متمم قانون اساسى اعم است از نمایندگان مجلس شوراى ملى و نمایندگان مجلس سنا و مشاغل موظف دولتى که طبق اصل مزبور قبول آنها از طرف نمایندگان مجلس شوراى ملى موجب انفصال از عضویت مجلس شورا مى‌شود قبول همان مشاغل از طرف نمایندگان مجلس سنا نیز موجب انفصال از عضویت مجلس سنا خواهد بود.

دکتر کیان.

رئیس - آقاى دکتر کیان توضیح بدهید. ولى جایش در بودجه مجلس نیست.

دکتر کیان - منظور بنده از این پیشنهاد این است که یک بحث مفصلى مدت‌ها است از اول این دوره تاکنون در جریان است که آیا نمایندگان مجلس سنا مى‌توانند به مشاغلى که طبق اصل 32 متمم قانون اساسى براى نمایندگان مجلس شوراى ملى ممنوع است اشتغال بورزند یا خیر خود مجلس سنا در یکى از جلسات خود این تصمیم را گرفته و تشخیص داد که نمایندگان مجلس سنا هم نمى‌توانند به آن مشاغل که اصل 32 متمم قانون اساسى براى نمایندگان شورا ممنوع نموده اشتغال بورزند ولى این یک ایرادى داشته است در مجلس سنا یعنى اولاً اگر به عنوان تفسیر اصل 32 باشد این از وظایف مجلس شوراى ملى است نه مجلس سنا و اگر به عنوان اصلاح ماده 38 نظامنامه مجلس سنا این تصمیم را گرفته‌اند باز هم آیین‌نامه مجس سنا اصلاح و وضعش طبق اصل قانون اساسى از وظایف مجلس شوراى ملى است لذا اگر به صورت قانون و آیین‌نامه باشد آن هم باز از وظایف مجلس شوراى ملى است این است که بنده براى این که این موضوع حل بشود و رفع این اشتباه به کلى بشود این ماده را پیشنهاد کردم و منظور این است که فقط گفته شود اصل سى و دو متمم قانون اساسى که می‌گوید مشاغلى موظف اگر نمایندگان مجلس می‌خواهند قبول کنند اینها از خدمت در مجلس شوراى ملى و از عضویت مجلس مستعفى هستند این ‌امر شامل نمایندگان مجلس سنا هم هست و تفسیر این عبارت این است که کلمه وکلا مندرج در اصل 32 قانون اساسى اعم است از نمایندگان مجلس شورا و سنا این را اگر آقایان تفسیر بفرمایند رفع این ابهام شده است (صحیح است) و به قانون هم از مجراى خودش عمل شده است.

شوشترى - اجازه بفرمایید.

رئیس - این مربوط به کار بودجه مجلس نیست این بحث صحیح است ولى الآن در بودجه مجلس وارد نیست به علاوه جریان تفسیر قوانین تشریفات آن مثل تصویب قوانین است آقاى کشاورزى‌صدر هم پیشنهاد داده‌اند که مربوط به بودجه مجلس نیست.‏

کشاورز‌صدر - خیر قربان وارد است‏

(پیشنهاد به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم آگهى‌هاى دولتى مانند سابق به عموم جراید داده شود و انحصار به روزنامه رسمى‌نداشته باشد.

رئیس - الآن هم در جراید ملاحظه بکنید مى‌بینید همین طور عمل مى‌شود. چون گمان مى‌کنم براى رأى، اکثریت کافى نباشد اعلام رأى مى‌شود نسبت به بودجه مجلس شوراى ملى و ضمناً این را به عرض آقایان برسانم که سابق بودجه مجلس به این مرحله که می‌رسید براى نظر مشورتى به مجلس سنا فرستاده می‌شد پارسال هم این طور شد ولى دیگر بودجه خود مجلس نباید به مجلس سنا برود (جمعى از نمایندگان - صحیح است)

صفایى - در بودجه مجلس یک قسمت استخدامى ‌ضمیمه‌اش شده است تنها بودجه مجلس نیست.

رئیس - قسمت استخدامى‌ ندارد مربوط به تبدیل رتبه کارکنان خود مجلس است.

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

رئیس - فعلاً مجلس ختم مى‌شود و اعلام رأى هم نسبت به بودجه مجلس شده براى جلسه آینده روز سه‌شنبه رأى گرفته مى‌شود.

(مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت

+++

اخبار مجلس‏

گزارش کمیسیون‌ها

گزارش از کمیسون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

چند فقره لایحه که از طرف دولت فعلى راجع به برقرارى وظیفه درباره وراث بعضى از کارمندان دولت که از نظر تقاعد مشمول قانون نبوده‌اند و یا مشمول بوده ولى حقوقى که به وراث تعلق مى‌گرفته کافى براى ‌امرار معاش آنها نبوده است و یا آن مأمورین خدمات ذیقیمتى براى کشور نموده و دولت خواسته است از خدمات آنها با برقرارى مستمرى براى وراث مشارالیهم قدردانى نموده باشد و همچنین چند فقره لایحه مستمرى که در دولت‌هاى گذشته به مجلس تقدیم شده و دولت فعلى آنها را تأیید نموده است در کمیسیون بودجه با حضور آقاى معاون وزارت دارایى مطرح گردید با توضیحاتى که از طرف نماینده دولت داده شد مواد پیشنهادى دولت تصویب و اینک گزارش آنها را تحت ماده واحده زیر تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نمایند.

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود وظیفه وراث اشخاص ذیل را:

الف - ماهى یک هزار ریال وظیفه بانو ایران غفارى دختر مرحوم کمال‌الملک که به علت ازدواج 25 روزه قطع گردیده از تاریخ 15/ 7/ 27 (تاریخ تفریق) مادام که شوهر اختیار ننموده است.‏

ب - ماهى شش هزار ریال به عنوان هزینه تحصیل درباره (فرهاد و بهرام) دو نفر فرزندان مرحوم دکتر عبدالحمید اعظم‌زنگنه استاد دانشگاه و وزیر اسبق وزارت فرنگ متساویاً (علاوه از مبلغى که از صندوق بازنشستگى به بازماندگان آن مرحوم تعلق مى‌گیرد) مادام که به تحصیل اشتغال دارند از محل بودجه وزارت فرهنگ و از تاریخ اول فروردین 330

ج - ماهى یک هزار ریال وظیفه درباره وراث مرحوم سرهنگ 2 محمود متین از تاریخ اول فروردین 330 و از محل بودجه شهربانى کل کشور.

د - ماهى هفت هزار و دویست و نود ریال درباره سه نفر فرزند مرحوم دکتر محمدعلى شهید نورایى استاد سابق دانشگاه تهران و مستشار اقتصادى سابق دولت در اروپاى غربى ‌از تاریخ فوت متساویاً به نام خرج تحصیل مادام که به تحصیل اشتغال دارند از محل اعتبار بودجه وزارت فرهنگ.

ه - ماهى شش هزار و هشتصد و چهل ریال درباره چهار نفر وراث مرحوم محمدعلى عظیمى ‌کارمند سابق وزارت فرهنگ به شرح ذیل:

1 - بانو بدرالشریعه عظیمى ‌همسر کارمند متوفى‏

2 - سیروس و ناهید و زهره عظیمى ‌فرزندان کارمند متوفى‏

از تاریخ 18 تیر ماه 330 مادام که فرزندان آن مرحوم به تحصیل اشتغال دارند و عیال و دختران آن مرحوم مادام که شوهر نکرده‌اند از محل اعتبار بودجه وزارت فرهنگ.

و - ماهى چهار هزار و هفتصد و سى و پنج ریال وظیفه از اول فروردین 330 درباره وراث مرحوم محمدعلى ملک کارمند سابق دفتر نخست‌وزیرى از محل اعتبار شهریه و مستمریات.‏

ز - ماهى سه هزار ریال درباره ورثه محروم محمدسادات دربندى کارمند سابق اداره تلگراف بى‌سیم پهلوى که در تاریخ 22 شهریور 29 بر اثر سقوط هواپیما در نزدیکى کرج سوخته است از تاریخ فوت از محل بودجه وزارت پست و تلگراف و تلفن.

ح - ماهى یک هزار و یکصد و ده ریال درباره وراث مرحوم احمد روغن‌کشان پیک اداره پست تهران که در قطار راه آهن مسموم و مقتول گردیده از تاریخ فوت و از محل اعتبار بودجه وزارت پست و تلگراف و تلفن‏

از محل اعتبار که در هر یک از بندها ذکر گردیده و از تاریخ‌هاى مذکور فوق برقرار و طبق مقررات پرداخت نماید.

مخبر کمیسیون بودجه فرهودى‏

گزارش از کمیسون کار به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون کار با حضور آقاى وزیر کار به لایحه دولت راجع به کارگران مسلول رسیدگى نموده با توجه به پشنهادات آقایان نمایندگان در مجلس لایحه دولت را به شرح زیر اصلاح و اینک گزارش آن را تقدیم ‌مجلس شورای ملى مى‌نماید:

ماده 1 - از تاریخ تصویب این قانون کلیه کارفرمایان مؤسسات اقتصادى - بازرگانى - صنعتى - معدنى - باربرى - راه - راه آهن و به طور کلى هر مؤسسه‌اى که مشمول مقررات قانون کار می‌شود مکلف‌اند علاوه بر چهار در صد مندرجه در ماده 16 قانون کار معادل یک در صد دستمزد و مزایاى نقدى کارگران خود را به منظور حمایت و معالجه کارگران مسلول و ترتیب نگاهدارى از آنها به صندوق تعاون و بیمه کارگران بپردازند.

تبصره 1 - وزارتین کار و دادگسترى آیین‌نامه‌اى براى اجراى این قانون و وزارت کار آیین‌نامه‌هاى مربوط به اجراى قانون کار را تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به مورد اجرا خواهد گذاشت.

تبصره 2 - براى اجراى ماده 16 قانون کار شرکت سهامى‌ بیمه ایران مکلف است کلیه وجوهى که از محل حقوق کارگران کشور تا به حال دریافت داشته است بعد از وضع آنچه تا به حال به مصرف هزینه ادارى و معالجه کارگران رسانیده است باقیمانده را اعم از آن که به حساب سود خالص و یا به حساب ‌اندوخته برده باشند تدریجاً در مدت یک سال و نیم به صندوق تعاون و بیمه کارگران براى ایجاد بیمارستان و مؤسسات بهداشتى و ‌امور تعاونى کارگران تأدیه نماید.

تبصره 3 - دولت مکلف است در ظرف دو ماه قانونى براى جلوگیرى از ابتلا به مرض سل و درمان آن در تمام کشور تهیه و تقدیم مجلس شوراى ملى نماید

ماده 2 - عدم تأدیه و تأخیر پرداخت یک در صد مذکور درماده یک در موعد مقرر مستلزم پرداخت جریمه‌اى معادل دو برابر مبلغ اصل و در صورت تکرار معادل چهار برابر مبلغ اصل در هر مورد خواهد بود که به نفع صندوق تعاون و بیمه کارگران اخذ و محسوب خواهد شد و به علاوه متخلف باید کلیه هزینه درمان و خسارات وارده به کارگر را بپردازد.

ماده 3 - از این تاریخ وزارت کار وزارت‌ امور اجتماعى و کار نامیده می‌شود

ماده 4 - وزارت‌ امور اجتماعى و کار مأمور اجراى این قانون خواهد بود

مخبر کمیسیون ‌امور اجتماعى و کار - کشاورز‌صدر

گزارش کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون از نظام با حضور نماینده دولت به لایحه بخشودگى جرائم و فراریان نظام وظیفه رسیدگى نموده لایحه مزبور را با اصلاحاتى به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید

ماده واحده - کلیه جرائم قانونى که از لحاظ غیبت و فرار از خدمت تا تاریخ اول آبان ماه 1330 به مشمولین نظام وظیفه تعلق مى‌گرفته با رعایت تبصره‌هاى زیر بخشوده مى‌شود

تبصره 1 - غایبین و فراریان طبقاتى که طبق فرمان همایونى به استناد ماده 26 قانون اصلاحى نظام وظیفه مصوب اسفند ماه 1327 معاف مى‌شوند احتیاجى به مراجعه به مناطق و حوزه‌ها براى روشن شدن وضعیت خود نخواهند داشت.‏

تبصره 2 - غایبین طبقاتى که به شرح تبصره بالا فرمان معافیت آنها صادر نشده است 1305 - 1306 - 1307 - 1308 - 1309 - 1310 در صورتى مى‌توانند از مزایاى این قانون بهره‌مند شوند که از تاریخ اول آبان ماه 1330 تا تاریخ یکم فروردین ماه 1331 به حوزه‌هاى سربازگیرى مربوطه مراجعه و وضعیت قانونى خود را روشن نمایند.

تبصره 3 - فراریان طبقات مذکوره در تبصره 2 چنانچه از تاریخ اول آبان ماه 1330 الى مدت شش ماه خود را به قسمت‌هاى مربوطه معرفى نمایند از مجازات مقرره معاف و مدت خدمت قبل آنها نیز جزو خدمت زیر پرچم محسوب خواهد شد.

تبصره 4 - در صورت لزوم مدت معینه در تبصره 3 به فرمان شاهانه حداکثر تا مدت 6 ماه تمدید خواهد شد.

تبصره 5 - مشمولینی که به علت فرار و یا غیبت طبق مقررات قانون نظام وظیفه به اضافه خدمت محکومیت حاصل و فعلاً مشغول انجام خدمت زیر پرچم مى‌باشند از مجازات مقرره معاف خواهند بود.

هر یک از قوانین که با مقررات این قانون مغایرت داشته باشد بلا اثر خواهد بود.

مخبر کمیسیون نظام - فقیه‌زاده‏

سؤالات نمایندگان‏

ریاست محترم شورای ملى‏

نظر به این که مقام استاد بالاترین مقامى ‌است که بشر متمدن باید محترم شمارد و نظر به این که اگر آزادى براى قضات و اساتید و نمایندگان در اظهار عقیده نباشد و تحت فشار و تهدید و تطمیع نظریه بدهند ریشه تعلیم و تربیت و عدالت فاسد شده به جاى سعادت باید منتظر همه گونه مفاسد اجتماعى بود و نظر به این که روز چهارشنبه 30/ 8/ 8 جمعى از اشرار به لباس دانشجو در دانشسراى عالی رفتار خارج از اصول انسانیتى نموده تا منجر به استعفای چند نفر از اساتید شده است توقع دارم از طرف مقام ریاست به وزارت کشور دستور داده شود که زودتر براى جواب مطالب ذیل در مجلس حاضر شوند.

اول - قواى پلیس و انتظامى ‌آیا از جریان مطلع شده یا خیر؟

دوم - چه اقدام شده و چه مجازاتى براى مرتکبین در نظر گرفته شده است که دیگران در موقع انجام وظیفه اطمینان به آزادى در اظهار عقیده داشته باشند.

سوم - براى جبران رفتار وحشیانه نسبت به آقایان اساتید که منجر به استعفای آنها شده است چه اقدامى ‌شده که دستگاه عالى فرهنگى تعطیل نباشد.

حائرى‌زاده‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

متمنى است به جناب آقاى ‌امیر علایى

+++

وزیر کشور اطلاع دهید براى جواب سؤال ذیل فورى در مجلس حاضر شوند

سؤال - با اقرار صریحى که رئیس شهربانى در مقابل خبرنگار اطلاعات نموده است در وجود داشتن هزار نفر اشخاص مسلح غیر دانشجو در تظاهرات روز سه‌شنبه و اعلامیه قبلی که مانع از تظاهرات شده بودند علت این که اشخاص مسلح تحت تعقیب درنیامده و اجازه تظاهر هم داده شده است چه بوده و آیا دولت با این ترتیب در آتیه موفق به جلوگیرى از این قبیل اتفاقات و مسلط بر اوضاع خواهد بود یا خیر توضیح کافى داده شود.

سعید مهدوى - نماینده مشهد

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

مستدعى است دستور فرمایید جناب آقاى نریمان وزیر دارایى در مجلس حاضر شده و به سؤالات اینجانب که ذیلاً درج مى‌شود پاسخ دهند.

1 - اضافه درآمدى که در نتیجه افزایش نرخ سیگار و توتون نسبت به مدت متشابه در سال گذشته نصیب دولت شده به چه مبلغ بالغ و آیا در موقع افزایش نرخ میزان موجودى سیگار‌ها در کلیه نقاط کشور تعیین و تشخیص شده است یا نه و همچنین میزان فروش سه روزه آخر مدتى که بعد از آن قیمت دخانیات ترقى داده شده نسبت به سه روزه هفته و یا ماه قبل تفاوتى داشته یا نه‏

2 - آیا ترقى عوارض گمرکى اتومبیل‌هاى سوارى و اشیای برقى تأثیرى در میزان صادارت ایران نخواهد داشت و از طرف دول صادر کننده کالاهاى مزبور بنا به اصل قرارداد بازرگانى که با دولت ایران داشته‌اند واکنشى شده است یا خیر ضمناً اضافه در‌آمدى که از این جهت نصیب دولت شده است با مقایسه مدت متشابه معلوم فرمایند چه مبلغ است.

3 - آیا مشکلات مالى و اقتصادى که منجر به صدور تصویبنامه‌هاى اخیر راجع به ترقى سیگار و کالاهاى انحصارى و عوارض گمرکى اجناس شده و بالنیجه باعث ترقى اجناس و مایحتاج عمومى ‌در بازار گردیده در شش ماهه اول سال جارى وجود داشته یا این که در زمان تصدى آقاى نریمان وزیر دارایى ایجاد گردیده ضمناً از میزان 14 میلیون لیره که طبق قانون از پشتوانه اسکناس به اختیار دولت گذاشته شده هنگام تصدى ایشان چه مبلغ موجود بوده؟

4 - چه شده است مفاد تصویبنامه صادره دولت راجع به جمع آورى کلیه ماشین‌هاى دولتى و تقلیل حقوق کارمندان و قسمت‌هاى دیگر کلیتاً حتى در خود وزارت دارایى و قسمت‌هاى تابعه به موقع اجرا گذاشته نشده و مشکلاتى که در اجراى این تصویبنامه پیش‌ آمد کرده است چیست؟

5 - دکتر فرید لیپ‌نامى ‌که گویا با بیگانگان هم ارتباط دارد چه کاره است و به چه دردى مى‌خورد که از دخانیات ماهى 25000 ریال حقوق مى‌گیرد.

موسى ثقة‌‌الاسلامى‏

+++

Parameter:294718!model&5137!print -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)