29 مرداد 1396 11:42:18
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

جلسه: 157 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 23 خرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: فرهودى - برومند - دولت‌آبادى و توضیحات آقاى معاون نخست‌وزیر

3 - تصویب پیشنهاد مسکوت ماندن گزارش کمیسیون کشور راجع به اصلاح دو ماده از قانون انتخابات و انجمن شهر

4 - طرح و خاتمه مذاکره گزارش کمیسیون نظام راجع به مستمرى وراث شهداى جنگ.

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏


مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 157

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 23 خرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: فرهودى - برومند - دولت‌آبادى و توضیحات آقاى معاون نخست‌وزیر

3 - تصویب پیشنهاد مسکوت ماندن گزارش کمیسیون کشور راجع به اصلاح دو ماده از قانون انتخابات و انجمن شهر

4 - طرح و خاتمه مذاکره گزارش کمیسیون نظام راجع به مستمرى وراث شهداى جنگ.

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت 9 و چهل دقیقه صبح به ریاست آقاى نورالدین امامى (نایب رئیس) تشکیل شد

1 - تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى، صفوى، پالیزى، دکتر معظمى، صالح، مکى، اردلان، دکتر شایگان، امیرقاسم فولادوند، سلطان‌العلما، محمد ذوالفقارى، سلطانى، فرامرزى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز، محمودى، قبادیان، منصف، دکتر طبا، تولیت، اکبر، تیمورتاش، ابتهاج، خسروانى، آشتیانى‌زاده، رضوى، طباطبایى، جواد مسعودى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: حمیدیه، دهقان، دکتر راجى، دکتر کیان، مرتضى حکمت، عرب‌شیبانى، دکتر بقایى.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: هراتى، ارباب، برومند.

نایب رئیس - آقاى برومند راجع به صورت مجلس است؟

برومند - بنده هم جلسه پریروز و هم جلسه پیش از جلسه پریروز اجازه داشتم و در هر دو جلسه هم بنده را در آمده غیر مجاز نوشته‌اند استدعا مى‌کنم اصلاح بشود.

نایب رئیس - اگر اجازه کتبى داشته باشید اصلاح مى‌شود آقاى کشاورزصدر.

کشاورز صدر - بنده در جلسه قبل در پایان عرایضم عرض کردم که تلگرافى است رسیده است از همدان که تعریف آقاى آزاد را کرده بودند و گفته بودند خوب است که بین جبهه ملى تشتت نشود و دادم اینجا. جناب آقاى شوشترى بنده شنیدم و این جور به گوشم آمد که فرمودند ولى آقاى کشاورز صدر اتحاد دو سر دارد که معنى آن را به کسى که گفتند تصور مى‌کند این بوده که یک سرش این است که ممکن است اتحاد خوب نباشد. بنده گفتم اعوذ بالله من الشیطان الرجیم. یعنى خداوند من و ایشان و همه را از شر شیطانى که مخالف اتحاد است مصون بدارد وقتى که بیرون آمدم دیدم مثل این است که غیر از این تعبیر شده بنده خواستم به جناب آقاى شوشترى که آقازاده است و موى سفید دارد احترامش بر همه ما واجب است عرض کرده باشم که من هیچ وقت نسبت به ایشان که هیچ نسبت به دیگران هم بى‌احترامى نمى‌کنم این را خواستم عرض کرده باشم (احسنت)

شوشترى - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.

نایب رئیس - آقاى امینى.

امینى - در تذکارى که بنده در جلسه قبل مربوط به چاى، پیله، زیتون و گرد د. د. ت دادم اشتباهات زیادى است که البته یادداشت مى‌کنم و به تند نویسى خواهم داد اما آنچه که نتیجه گرفته شده این است که در موقعى که چای‌کاران گیلان فریادشان بلند شده و گرفتار هستند و پول به آنها نمی‌رسد، تذکار بنده باعث شد که سازمان برنامه کلیه هیئت مدیره را عوض کرد در صورتی که این کار مربوط به آنها نبود و مربوط به خود سازمان بود و اشکال در این است که این سه نفر تازه‌اى را که می‌گذارند اینها اصلاً وارد به کار نیستند و خود این کار تا مدتى کار را متوقف خواهد کرد و ما دچار گرفتارى بیشترى خواهیم شد بنده از دولت تقاضا می‌کنم که مطلب را در اصل مورد و در اصل موضوع توجه بفرمایند با تغییر افراد و اشخاص که هر روز یک عده تازه مى‌آیند، یک باند تازه مى‌آیند کار از پیش نمی‌رود. شما را به خدا فکرى براى این مملکت بکنید تغییر شخص به عنوان این که آن باند باند دیگرى است چه معنى دارد باند باند چیست توى این مملکت من نمی‌فهمم. یک عده مأمور دولت هستند هر کسى رئیس دولت شد به او تعظیم مى‌کنند اینها باند نیستند اینها مستخدمند. (صحیح است) والله ما گرفتار شکایت مردم هستیم این مطلبى که ما می‌گوییم صحبتى نیست که مربوط به خود ما باشد. این داد و فریاد مردم است. من نمى‌فهمم اصلاً مجلس انگار مطلب را کرده است. باید واقعاً وادار بکند دولت را که به آن حرف‌ها توجه بکند. من خوشم آمد از سنا که یک طرحى تهیه کردند که دولت مکلف است که به نطق‌هاى قبل از دستور توجه کند. ما هر چه می‌گوییم مثل این است که روى هوا است. (صحیح است)

نایب رئیس - فرمایشات آقاى امینى اعتراض به صورت مجلس نبود. آقایان

+++

استدعا می‌کنم در اعتراض به صورت مجلس توجه بفرمایند نسبت به آن قسمت‌هایى که در صورت مجلس تحریف شده آن را بفرمایند و الّا این به نطق قبل از دستور بیشتر شبیه بود. آقاى حائرى‌زاده بفرمایید.

حائرى‌زاده - امروز تصور مى‌کنم صورت جلسه سابق و اسبق هر دو مطرح باشد چون در جلسه قبل راجع به صورت مجلس جلسه اسبق اصلاً صحبت نشد تا اعتراضاتى اگر هست بشود. در جلسه اسبق موقعى که جناب آقاى آزاد فرمایشاتى داشتند بنده استفاده از ماده 90 کردم و در آنجا تذکرى داده نشده است و موقع هم هنوز به من داده نشده است که در آن موضوع صحبت بکنم. یکى هم راجع به آقاى آشتیانى‌زاده بود که در صورت جلسه جزو غایبین بى‌اجازه نوشته شده بود و در بعضى جراید هم دیدم نوشته بود که مأموریت پیدا کرده‌اند آنچه که من اطلاع دارم ایشان یک مرخصى براى معالجه خواسته بودند و توسط من تقدیم مقام ریاست شد و ایشان براى معالجه رفته‌اند و تصور نمی‌کنم مأموریتى به ایشان داده شده باشد.

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى.

ملک‌مدنى - در جلسه گذشته که براى سؤال اختصاص داده شده بود بنده سؤالى کرده بودم که قرار بود آقاى وزیر کشاورزى حاضر شوند راجع به موضوع سن یک پرسشى داشتم جواب بدهند. متأسفانه چون حاضر نبودند این سؤال مطرح نشد. خواهش می‌کنم مقام ریاست موافقت بفرمایند که چون این کار فورى است قبل از این که وارد دستور بشویم بنده سؤالم را بکنم. خیلى هم مختصر است و ایشان هم یک جوابى بدهند که رفع شکایت مردم ولایات بشود و ما هم بتوانیم یک جوابى به مردم غرب و اشخاصى که شکایت کرده‌اند بدهیم.

نایب رئیس - با تذکرى که به دولت داده شده بودکه جلسه سه‌شنبه را آقایان وزرا بیایند و جواب سؤالات را بدهند متأسفانه غیر از یکى دو نفر از آقایان وزرا بقیه نیامدند. دیروز در هیئت رئیسه قرار شد کتباً به دولت نوشته شود که در جلسه روز سه‌شنبه تمام آقایان وزرا مکلفند در جلسه حاضر شوند و جواب سؤالات آقایان را بدهند و با موافقت آقایان نمایندگان محترم قرار شد که جلسه روز سه‌شنبه منحصر براى جواب سؤالات باشد استدعا می‌کنم که جنابعالى هم موافقت بفرمایید که وارد دستور بشویم و سؤال شما هم براى جلسه سه‌شنبه باشد.

ملک‌مدنى - مجلس حاضر است. خود آقاى وزیر کشاورزى هم حاضر است.

نایب رئیس - آقاى فرامرزى.

فرامرزى - عرض کنم یکى دو مرتبه قرار شد که به جاى نطق قبل از دستور سؤالات مطرح شود و مجلس هم موافقت کرد.

نایب رئیس - متأسفانه جلسه سه‌شنبه تشریف نداشتید (فرامرزى - بودم) تمام جلسه براى جواب سؤالات بود.

فرامرزى - بسیار خوب اصلاً سه‌‌شنبه‌ها را براى جواب سؤالات اختصاص بدهید.

پیراسته – سه‌شنبه نطق قبل از دستور نیست؟

نایب رئیس - چرا هست. بعد از نطق قبل از دستور سؤالات مطرح می‌شود. نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد. آقاى شوشترى اخطار شما مطابق چه ماده‌ای است؟ (شوشترى - ماده 198) بفرمایید.

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم بیان جناب آقاى ملک‌مدنى و فرمایشاتى که آقایان می‌کنند راجع به سؤالات که علیحده یک روز براى جواب سؤالات تخصیص داده بشود این به جاى خود صحیح ولى یک موضوعى است که بعضى از سؤالات موقعش که می‌گذرد منعکس به صورتى در مى‌آید که دیگر نه دولت و نه مردم می‌توانند اصلاح کنند. بنده راجع به اراضى اطراف تهران از چهارده ماه سیزده ماه قبل سؤالى کردم که یک عده بلاع‌الارض زمین خور ریختند با دست مردم ناپاک اراضى که حقاً متعلق به دولت است و اسنادش ثابت است دارند می‌برند. تا حالا جواب داده نشده دو سه روز است که می‌شنوم قریب سه چهار هزار جمعیت در قسمت دیگر ریخته‌اند به جان همدیگر و دارند زمین‌ها را تصرف می‌کنند با بیل و کلنگ و بیلچه زمین می‌گیرند و همیشه هم با یکدیگر نزاع می‌کنند که بیش از صد تا پرونده درست شده (ارباب - شهربانى هم کمک می‌کند) این وضعیت وضعى است که آشفته می‌شود مردم را به هم می‌ریزد و اوضاع مملکت را به هم می‌ریزد اگر تشریف مى‌آوردند و استدعا دارم همان طوری که مقرر فرمودند راجع به سؤال اراضى اطراف تهران عملى بکنند و الان از طرف مجلس به دولت تذکر داده بشود و جلو این عمل گرفته بشود تا روز سه‌شنبه موضوع تشریح بشود تا تکلیف مردم روشن بشود. آخر این که نشد. مخصوصاً از آقایان وزرا استدعا دارم توجه بفرمایند آقاى فاطمى بیرون از مردم بپرسید شهرت داده‌اند که این کار بر طبق دستور رئیس دولت است در صورتی که رئیس دولت ابداً وارد این جور حرف‌ها نمی‌شود. حالا دارند این کار را می‌کنند و این کار ممکن است مردم را به جاهاى بدى بکشد.

نایب رئیس - ماده 198 مربوط به کمیسیون محاسبات و مرخصى بوده و هیچ مربوط به این نبود (شوشترى - در عددش اشتباه کرده‌ام)

فرامرزى - یک ماده پیدا کنید به این بچسبانید.

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: فرهودى - برومند - دولت‌آبادى و توضیحات آقاى معاون نخست‌وزیر.

نایب رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - تصور مى‌کنم آقایان نمایندگان محترم با بنده هم‌عقیده باشند که مجلس شانزدهم از ابتداى تشکیل تا به حال با یک دقت و مراقبتى به سیاست عمومى مملکت توجه کرده است (صحیح است) و یک تصمیمات بسیار مهمى گرفته که اسباب سربلندى ایرانیان در همه دنیا شده است (صحیح است) البته این اقدامات قسمتى از آن هم اقدامات آزادی خواهانه است مثل اصلاح قانون حکومت نظامى و راجع به قانون اصلاح قانون مطبوعات. بنابراین مجلس شانزدهم هم در باب تقویت از اصول آزادى خواهى و هم در باب اصلاح سیاست عمومى مملکت خوسبختانه قدم‌هاى مؤثرى برداشته است و افکار عموم هم کاملاً متوجه این مطلب هست و امیدواریم که همین رویه مستحسن را مجلس شانزدهم تا آخر دوره تعقیب بکند (انشا الله) البته این اقدامات صحیح عموماً ناشی بوده است از حسن تشخیص سیاسى مجلس که در هر موقعى آنچه را که مصلحت حقیقى مملکت بوده است تشخیص داده و روى او تصمیم گرفته است. به نظر بنده یکى از مواردى که مجلس کاملاً حسن تشخیص سیاسى خودش را ثابت کرد آن رأى تمایلى است که به زمامدارى آقاى دکتر مصدق داد (صحیح است) چرا؟ براى این که این تصمیمى که ما راجع به نفت گرفتیم و این قانونى که براى اجراى ملى شدن نفت از مجلس گذشت البته یک مجرى لازم داشت، یک مجرى که کاملاً هم این قانون را بفهمد و هم خوب اجرا بکند (صحیح است) به همین جهت بود که مجلس وقتى پاى اجراى آن قانون به میان آمد بهترین مجرى را که ممکن بود براى اجراى یک همچو قانونى تعیین کرد، مجلس تشخیص داد و رأى تمایل داد خوشبختانه ایشان هم قبول کردند و به همین جهت هم هست که دولت ایشان از ابتداى تأسیس تا به حال همواره مورد تأیید اعتماد مجلس بوده و دلیلش هم این است که لوایح دولت در مجلس معطل نشده و هر لایحه‌اى که دولت تقاضاى طرح و تصویبش را کرد با مختصر بحثى تصویب شد و به دست دولت داده شد و همچنین اعلیحضرت همایون شاهنشاهى هم از تقویت کامل این دولت هیچ فروگذارى نکرده‌اند براى این که این حکومت بتواند با پشتیبانى مجلس و شاه بزرگ‌ترین مسئله روز به ایران بلکه بزرگ‌ترین مسأله روز دنیا را به بهترین وجهى حل بکند (صحیح است) و به این ترتیب من تصور مى‌کنم که در این ده سال اخیر ما هیچ حکومتى نداشتیم که به اندازه حکومت آقاى دکتر مصدق از آزادى عمل برخوردار شده باشد و به تناسب همین آزادی عمل است که البته انتظارات زیادى هم از ایشان هست (صحیح است) آقایان نمایندگان البته در این ایام در جراید ملاحظه می‌فرمایند تلگرافات زیادى هم به ما رسیده که آن اطلاعات و این تلگرافات نشان مى‌دهد که صفحه خوزستان در این ایام غرق شادى و مسرت است و تمام اهالى خوزستان از شهرى و عشایرى در این شادمانى و مسرت شرکت دارند و این قانونى را که آقایان محترم تصویب فرمودند اهالى خوزستان این قانون را در آغوش احساسات وطن‌پرستانه خودشان جا داده‌اند (صحیح است) و امیدوارم که مجلس شوراى ملى براى این احساسات قدر و قیمت خاصى قائل شود و بنده از آقایان اجازه می‌خواهم که از طرف مجلس از این احساسات پاک اهالى خوزستان تشکر بکنم (صحیح است، صحیح است) که این طور قانون مصوب مجلسین را احترام کردند و در اطرافش مانند یک پرچم مقدس جمع شدند، اما ‌این تشکرى که آقایان تأیید کردند اجازه بفرمایید که یک قدرى جنبه عملى هم داشته باشد. به نظر بنده یکى از وظایف اولیه هیئت مدیره موقت و دولت باید این باشد که مزد کارگران را متناسب بکند با مخارج زندگانى آنها و امراضى که از صنعت نفت ناشى می‌شود و تحمل هواى سوزان خوزستان (صحیح است) یعنى هیئت مدیره موقت و دولت طورى اقدام بکنند که کارگران خوزستان فوراً یک بهبودى مؤثرى در زندگانى خودشان حس بکنند. در حکومت آقاى علا که این پیش‌آمدها در خوزستان شد و در آبادان و پاره‌اى نقاط اعتصاب شد ما با ایشان مذاکره کردیم راجع به افزایش مزد و ایشان هم وعده‌اى دادند. امیدوارم که دولت آقاى مصدق که فعلاً در طریق اجراى ملى شدن نفت هستند این وعده بهبودى بخشیدن به زندگانى کارگران خوزستان را هر چه زودتر عملى بکنند. یک اقدام دیگر که عامه مردم انتظار دارند از ملى شدن نفت این است که قیمت نفت و مواد نفتى ارزان بشود.

+++

(صحیح است) براى این که قیمت نفت و مواد نفتى الان در ایران به قدرى گران است که هیچ تناسبى با یک مملکت نفت خیز ندارد امیدوارم که در این باب توجه بفرمایند البته قسمت عمده قیمتى که الان هست از عوارض است. آنچه که بنده عرض می‌کنم این است که یا از عوارض کم بکنید یا از قیمت در هر حال یک طورى بشود که مردم در زندگانى روزانه خودشان حس بکنند که این ملى شدن نفت به صرفه زندگانى آنها بوده است (فرامرزى - حالا بگذار مردم صاحب بشوند بعد. حالا باید فداکارى بکنند گران‌تر هم بخرند) عرض می‌کنم این قانون ملى شدن نفت که ما تصویب کردیم به نظر بنده یکى از بهترین قوانین عادلانه‌اى بود که تصویب کردیم هر قانونى هر قدر که عادلانه باشد بهتر این است که عادلانه هم اجرا بشود. تصور می‌کنم اجراى عادلانه این قانون این باشد که ما این تأسیسات را خوب حفظ بکنیم و به خوبى اداره بکنیم و مقصد اصلى ما در صنعت نفت باید توسعه این صنعت و تکمیل این صنعت در ایران باشد. از وقتى که صنعت نفت ملى شده یک مسئولیت خیلى سنگینى روى دوش دولت ایران گذاشته شده مسئولیتى که تا به حال نبوده. البته روى این مسئولیت و به تناسب این مسئولیت است که می‌بایستى این صنعت را حفظ بکند و روشى پیش بگیرد و تدبیرى پیش بگیرد که این دستگاه هیچ وقت متوقف نشود براى این که اگر متوقف بشود هم چندین شهر بزرگ خوزستان دچار گرفتارى عظیمى خواهد شد و هم تأسیسات بزرگ از بین خواهد رفت بنده قصدم این است که توجه دولت را به این مسئولیت سنگین و شدید خودش جلب کنم. خوشبختانه روزنامه شاهد در یکى از سرمقاله‌هاى خودش یک مختصر اشاره‌اى به این کار دارد که بنده مى‌خوانم روزنامه شاهد در شماره 16 خردادش می‌نویسد: بعد از مقدمه تا دنیاى غرب و دولت‌هاى بزرگى که تا حالا از نفت ایران استفاده می‌کردند یعنى خریدارى می‌کردند به جریان نظم نفت براى صنایع و دریادارى و هواپیمایى خودشان اهمیت خیلى بیشترى قائلند و در صورت مکث جریان نفت اختلاف نظر با ایران پیدا می‌کنند. هر چند ما مالک نفت خود هستیم معهذا بعضى تعهدات اخلاقى در دنیا متمدن وجود دارد که عضویت در خانواده‌هاى ملل متمدن هر ملت را بدون تعهد رسمى وادار به اداى آن وظایف می‌کند حقیقتى را که روزنامه شاهد نوشته است همان مسئولیت سنگینى است که بنده عرض کردم دولت به گردن دارد که این تأسیسات را حفظ بکند و به خوبى اداره کند و طورى بشود که یک روز لطمه و سکته‌اى به این کار وارد نشود و به نظر بنده در این مسئولیت هیئت مختلط هم که از مجلس انتخاب شده‌اند شریک هستند آنها هم در انجام وظایف خودشان باید طورى این روش را پیش بگیرند که صنعت نفت در ایران فعال و دایر بماند.

ثقه‌الاسلامى - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم طبق ماده 207 آقاى کهبد درجای وزرا نشسته‌اند.

نایب رئیس - آقاى کهبد آقایان اخطار می‌کنند بفرمایید سرجای‌تان بنشیند (کهبد - بنده مخبر هستم) بفرمایید بنشینید سرجای‌تان حالا که چیزى مطرح نیست.

فرهودى - مطلب دیگرى که می‌خواستم عرض کنم وضعیت غیر عادى است که بودجه امسال پیدا کرده آقایان بهتر از بنده مى‌دانید که مطابق قانون اساسى بودجه هر سال باید سال قبل تهیه بشود و به مجلس بشود به طوری که خود قانون هم اصطلاحى دارد که مى‌نویسد بودجه باید 15 روز قبل از نوروز حاضر باشد متأسفانه بودجه امسال با این که در آخر ماه سوم سال هستیم هنوز به مجلس داده نشده است مطابق اصول قانونى امسال ما دو بودجه باید تصویب بکنیم یکى بودجه سال 1330 که در آن هستیم و یکى هم بودجه سال آینده و بنده ناچارم که اشاره‌اى هم بکنم به نظرى که دیروز در کمیسیون بودجه مذاکره شد و آن این است تا موقعى که دولت بودجه 1330 را ندهد کمیسیون دیگر با طرح یک داوازدهم موافقت نخواهد کرد و حق این است که دولت بودجه را از این صورت غیر عادى در بیاورد و به هر صورتى مقتضى مى‌داند تهیه بکند و تقدیم بکند یک عرض دیگر بنده راجع به خرید غله در خوزستان است متأسفانه امسال محصول عمومى خوزستان خوب نشده و جز در شوشتر و دزفول در سایر نقاط رضایت بخش نیست دروازه‌هاى مملکت ما هم که باز است و با این قحطى که در بعضى ممالک مجاور مملکت ایران متأسفانه بروز کرده هنوز دولت اقدام جدى براى خرید غله در خوزستان نکرده و حق این است که هر چه زودتر اقدام بکند و این غله‌اى که هست بخرد و جمع آورى بکند تا در آتیه انشاءالله پشیمان نشود که چرا به موقع اقدام نکرده (شوشترى - همه جا باید اقدام بکند) در خوزستان اولاً محصول را جمع کرده‌اند ثانیاً خطر بردنش بیشتر از سایر نقاط است این است که به نظر بنده آنجا یک اولویتى دارد آخرین عرض بنده که امیدوارم آقایانى که از دولت تشریف دارند یک توجه بیشترى بکنند راجع به این شایعاتى است که اخیراً در بعضى از روزنامه‌ها و در پاره‌اى از افواه هست و خلاصه آن این است که ظاهراً در دستگاه دولت جدید هم سوء استفاده‌هایى شروع شده و البته این اسباب نهایت حیرت و تأسف است و بنده امیدوارم که دولتى که به او رأى اعتماد دادیم هیچ وقت این حرف‌ها به آن نچسبد این است که خواستم خواهش کنم که آقایان وزرایی که اینجا تشریف دارند در باب این شایعات مثل معامله پنبه مثل معامله زمین و از این صحبت‌ها توضیحاتى بدهند و حقایق را بجویند که اذهان‌مان روشن بشود و ببینیم که تکلیفمان در مقابل این شایعات چیست (احسنت)

نایب رئیس - آقاى برومند.

برومند - بنده قبل از این که به عرایضم بپردازم چون جناب آقاى حائرى‌زاده مربوط به مسافرت آقاى آشتیانى‌زاده اینجا تذکرى دادند لازم می‌دانم که گله این از طرف کارگران به هیئت دولت بکنم و آن این است که آقایان اطلاع دارند که کنفرانس بین‌المللى کار هر سال تشکیل می‌شود و باید یک نفر نماینده از طرف دولت یک نفر نماینده از کارگر و یک نماینده هم از کارفرما بروند و در کنفرانس شرکت بکنند این آقایان هر کدام چند نفر مشاور دارند و در اساسنامه کنفرانس بین‌المللى هم ذکر شده است که دولتى که نماینده می‌فرستد هر کشوری که باشد نمایندگانى که از طرف دولت و از طرف کارگر می‌روند خرج آنها را باید دولت بدهد متأسفانه در اینجا تبعیض قائل شده‌اند به این معنى که به آقاى دکتر دفترى که از طرف دولت نمایندگى دارند در هر روز 8 لیره داده‌اند و به نماینده کارگر سه لیره آقایان آشتیانى‌زاده و ارسنجانى هم به سمت مشاورین دولت رفته‌اند و به آن آقایان هم یکى شش لیره ارز فروخته‌اند البته نماینده کارگر خرجش کم‌تر است ولى در هر حال مشاورین نماینده کارگر را ارز نداده‌اند چون در اینجا این موضوع مطرح شده بنده از طرف کلیه کارگران ایران گله مى‌کنم (غلامرضا فولادوند - نماینده کارگر چیست؟) دکتر مشاور

نایب رئیس - آقاى فولادوند بگذارید صحبتشان را بکنند.

غلامرضا فولادوند - می‌خواهم عرض کنم که نماینده کارگر اینها نیستند، نماینده کارگر حسین پینه‌دوز است نه دکتر فلان.

نایب رئیس - شما هم پشت تریبون تشریف بیاورید صحبت کنید.

برومند - اتفاقاً جناب آقاى فولادوند کارگران فرستاده‌اند. اما موضوعى را که مى‌خواستم عرض کنم این است: نمى‌دانم هر کدام از آقایان این چند روزه که به وزارت فرهنگ تشریف برده باشند ملاحظه فرموده‌اند که آنجا چه غوغایى است و این داستان هر سال پیدا مى‌شود چند روز پیش در وزارت فرهنگ بودم. با یکى از فرهنگیان دانشمند صحبت مى‌کردم. صحبت راجع به فرهنگ ایران بود وضعى که پیدا کرده است ایشان از لحاظ اهمیت فرهنگى قضیه‌اى براى بنده نقل کردند. می‌گفتند که مقاله‌اى جرجى زیدان دانشمند و مورخ مصرى نوشته است و آن این است که هرگاه یک ملتى و یا کشورى تحت سیطره و تسلط نیروى خارجى یا یک دولت خارجى قرار گرفت از چه راهى مى‌تواند خودش را خلاص کند و حقوقش را به دست بیاورد؟ آن وقت طرق مختلف را در نظر گرفته و روى هر یک مفصلاً بحث کرده است و تنها راهى که به نظر می‌رسد معارف و فرهنگ هر کشور است، هر جامعه است، که مى‌تواند آن جامعه را ترقى و تعالى بدهد و یا بالعکس منحط بکند. متأسفانه فرهنگ ما امروز به بد وضعى دچار شده است و به هیچ وجه توجهى به آن نشده است چنانچه ملاحظه مى‌فرمایید مللى که ترقى کرده‌اند ترقی‌شان مربوط به دو اصل است یکى فرهنگ و یکى اقتصاد و اگر باز با یک نظر دقیقى نگاه کنیم مى‌بینیم که ترقى اقتصادیاتشان هم در نتیجه ترقى و تعالى فرهنگ است. در نیم قرن اخیر کشور خودمان متأسفانه جز زمان مرحوم قراگزلو که آن مرحوم به وضعیت فرهنگ و کیفیت فرهنگ بیشتر از کمیت اهمیت مى‌داد در اثر مراقبت‌هاى دقیقى که شبانه روز می‌کرد از جیب خودش و از پول خودش هم به معلمین و محصلین بى‌بضاعت کمک مى‌کرد تا آن روز هم معنویتى داشت. یعنى آخرین اعتلاى فرهنگ ما در همان روز بود. اما متأسفانه بعد از آن روز هر روز رو به انحطاط رفته است. در زمان اعلیحضرت فقید هم که درباریان و اطرافیانى که بودند نگذاشتند که اعلیحضرت فقید به معنویت فرهنگ توجه بکنند و یک سر و صورتى به فرهنگ بدهند چنانچه آقایان اطلاع دارید جز چند دبستان نوبنیاد که از آثار نیک مرحوم مرآت است بقیه دبستان‌ها در عمارت‌هاى قدیمى و در اطاق‌هاى خیلى کوچک بدون رعایت بهداشت در هر اطاق هفتاد الى هشتاد شاگرد مثل گوسفند در آغل متراکم شده‌اند و در بالاى سر آنها هم یک معلم حقیقتاً ناراحت ناراضى که از فشار زندگى به ستوه آمده است مثل مجسمه است و مبهوت آنجا ایستاده است این طرز تعلیم و تربیت ما است. سرانجام این تعلیم و تربیت به امتحانات می‌رسد وضع امتحانات هم همین است که ملاحظه مى‌فرمایید وزارت فرهنگ شلوغ است و میتینگ مى‌دهند و داد و فریاد مى‌کنند نمره زیاد مى‌خواهند البته بیچاره‌ها تقصیر ندارند براى این که وضع فرهنگ طورى نیست که

+++

بتوانند تحصیل بکنند. براى این که اساس درست نیست به هر حال با تذکر این مقدمات که عرض کردم بنده پیشنهادات و نظریاتى دارم که با یک عده از استادان و دبیران و آموزگاران کارآزموده و در عین حال صالح فرهنگ مشورت کردم و تهیه کردم که آن را قرائت مى‌کنم و استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند و از وزارت فرهنگ هم تقاضا می‌کنم مورد توجه قرار بدهد آنچه که در اختیار خود دارد وزارت فرهنگ خودش اجرا بکند و آنچه تصویب‌نامه دولت لازم دارد تصویب‌نامه صادر کند، بلکه انشا الله از این هرج و مرج نجات پیدا کنیم این است پیشنهاد بنده:

1 - وزارت فرهنگ اقدام قانونى نماید که از زیر بار نظارت وزارت دارایى که در حقیقت حکومت وزارت دارایى است خلاص شود بودجه و اعتبارات وزارت فرهنگ در اختیار آن وزارت قرار گیرد.

2 - بودجه وزارت فرهنگ پس از تفکیک اعتبارات دانشگاه‌ها متناسب با جمعیت مملکت بین استان‌ها تقسیم شود.

3 - در هر استان یک نفر مدیر کل از کارمندان مطلع و درست کار وزارت فرهنگ با تصویب هیئت وزیران و فرمان همایونى منصوب شود و در حدود قانون اختیارات تامه داشته باشد.

4 - مدیر کل فرهنگ هر استان مسئول امور فرهنگى استان بوده و مستقلاً وظایف خود را انجام دهد.

5 - در مرکز هر استان یک انجمن فرهنگ مرکب از یک نفر نماینده روحانیون یک نفر نماینده انجمن شهر یک نفر نماینده بازرگانان منتخب از اطاق بازرگانى یک نفر نماینده از کسبه و اصناف انتخاب و این عده نسبت به تأسیس مدرسه و مخارج فرهنگ هر استان نظارت نمایند و همچنین انجمن فرهنگ در جمع اعانات و کمک به دانش آموزان از تمام مقضیات محلى استفاده کنند و به اشخاص صلاحیت‌دار اجازه افتتاح مدارس بدهند.

6 - انتخاب مدیران دبستان‌ها با نظر آموزگاران هر شهر باید باشد و او در تمام امور داخلى مدرسه مختار باشد.

7 - عده دانش آموزان هر کلاس از 30 نفر نباید تجاوز کند و کار هر معلم معین و محدود باید باشد.

8 - ساختمان براى مدارس از اعتبارات و عوارض شهردارى‌ها باید تأمین شود.

9 - وزارت فرهنگ راهنما و نظارت عالیه بر تمام ادارات فرهنگ داشته و از دخالت و تمرکز بی‌مورد امور در مرکز باید خوددارى کند.

10 - وزارت فرهنگ باید دستگاه اوقاف را مطلقاً از وزارت فرهنگ انتزاع نماید و به یکى از دو طریق ذیل عمل کند:

الف - دستگاه اوقاف به کلى منحل شود و مصارف امور خیرات و مبرات مطلقه هر استان با نظر شورایى به نام شوراى اوقاف در محل انجام گیرد و دعاوى اختصاصى و امر تولیت و غیره به محاکم صالحه ارجاع شود.

ب - اداره اوقاف تبدیل به یک اداره مستقل با تشکیلات منظم و دقیقى بشود (در این باره نظریات مشروحى است که اگر وزارت فرهنگ خواستند مستقیماً به آن وزارتخانه خواهم فرستاد)

11 - براى تأمین زندگى آموزگاران آیین‌نامه استخدامى جدید شامل موارد ذیل باید تنظیم گردد.

الف - تأمین زندگى فردى آموزگار (به وسیله حقوق ثابت)

ب - کمک هزینه براى تأهل آموزگار.

ج - کمک هزینه براى اولادان آموزگار.

د - مبلغى براى بیمارى و از کار افتادن آنها در نظر گرفته شود.

توضیحاً معروض می‌دارد که آموزگار باید اعتماد و اطمینان قطعى داشته باشد که تمام حوائج لازمه زندگانى او را دستگاه فرهنگ تأمین مى‌کند.

کسی که تأمین حیاتى نداسته باشد نمى‌تواند مسئولیت زندگى و حیات عده‌اى دانش آموزان را در دست بگیرد.

12 – دبیرستان‌ها کاملاً مستقل بوده و رؤساى دبیرستان‌ها به انتخاب دبیران به عمل آید.

13 - وزارت فرهنگ اعتبار مقتضى براى دبیرستان‌ها در نظر گرفته به تناسب عده هر دبیرستان تقسیم کند.

14 - کلیه مخارج هر دبیرستان به نظر رئیس آن باید باشد.

15 - زندگى و شغل دبیران مانند آموزگاران باید قانون استخدام خاصى داشته باشد.

16 - کارمندان آموزش باید به کار آموزش اشتغال داشته باشد و اگر در وزارت فرهنگ ادامه خدمت آنان ضرورى است رتبه آنان تبدیل به رتبه ادارى بشود ما مى‌بینیم اغلب استادان و دبیران وزارت فرهنگ کار مى‌کنند و از تمام مزایاى استادى و دبیرى استفاده مى‌کنند در صورتی که رتبه ادارى غیر از رتبه استادى و دبیری است.

17 - اداره تربیت بدنى مطلقاً از وزارت فرهنگ تفکیک و تحت نظر انجمن ملى تربیت بدنى قرار گیرد.

18 - اداره باستان‌شناسى و هنر‌هاى زیبا و موزه و غیره یک اداره مستقل تحت نظر وزیر فرهنگ باشد.

19 - تحصیلات اجبارى 5 سال در تمام دبستان‌ها پنج کلاسه می‌شود دبیرستان‌ها نیز پنج کلاسه و مدارس حرفه‌اى و صنعتى شود و فقط یک نوع دبیرستان تعلیمات عمومى مانند مدارس فعلى براى تهیه محصل در دانشگاه به تعداد معینى بوده و دانش آموز با مسابقه انتخاب کند.

بعد از پنج سال تحصیلات دبیرستان و دبیرستان‌ها به شعبات ادبى و علمى تجزیه و دو سال تحصیلات آنان نیمه اختصاصى بوده و با مسابقه به دانشگاه وارد شوند این نوع دبیرستان‌ها باید تعداد معینى دانش آموز داشته باشد تا مناسب با احتیاجات دانشگاه قبول شوند.

20 - نسبت به آموزشگاه‌هاى روستایى و تعلیم و تربیت اطفال کشاورز در قرا قصبات پروژه مفصلى دارم که یا در نطق قبل از دستور دیگرى به عرض خواهم رسانید و یا اگر آقاى وزیر فرهنگ واقعاً مایل به اصلاح امور فرهنگ باشند نتیجه مطالعات و نظریات خود را در اختیار ایشان خواهم گذارد.

تمام اینها نظریاتی است که با نظر یک عده از استادان دانشگاه و دبیران کار آزموده فرهنگ تهیه شده و امیدوارم وزارت فرهنگ مورد توجه قرار دهد که انشاءالله معایب فرهنگ بر طرف بشود البته عرایض دیگرى هم دارم که در جلسات آینده به عرض مجلس شورای ملى می‌رسانم (احسنت)

نایب رئیس - آقاى دولت‌آبادى.

دولت‌آبادى - بنده میل داشتم که اگر فرصتى دست داد قبل از دستور راجع به مطالب اساسى مربوط به امور کشور نسبت به اوضاع ادارات و سازمان آنها که به نظر بنده علت اصلى بى‌ترتیبى کارهاى مملکت همین عدم ثبات کارهاى کشوری است عرایضى بکنم. ولى باز هم اوضاع اصفهان و بى‌ترتیبى کار آنجا مجبورم کرد که از این نظر اساسى خودم صرف‌نظر بکنم و اگر امروز هم تضییع وقتى از آقایان می‌کنم باز در اطراف کار اصفهان عرایضى بکنم، کارخانه‌جات اصفهان که مکرر در موضوع آنها صحبت شده چهار ماه است در سخت‌ترین وضع و بحرانى‌ترین اوضاع مى‌گذراند. چهار کارخانه در اصفهان مدت‌ها است تعطیل است و در نتیجه این تعطیل چهار هزار نفر کارگر بیکار در اصفهان وجود دارد که هر روز آلت دست یک عده می‌شوند و متأسفانه در اثر تحریکاتى که در اصفهان هست هر روز آنها را به راهى مى‌برند. این کارگران به حق باید مطالبه نان و کار بکنند و به همین ترتیب هم به این عنوان همه روزه دم استاندارى و در تلگرافخانه تحصن اختیار مى‌کنند و مطلب‌شان را به تهران و اولیاى امور اصفهان معروض مى‌دارند ولى متأسفانه چون توجهى نشده به تدریج تحریکاتى هم در میان آن افراد مى‌شود و بنده مى‌ترسم که این تحریکات نتایج بسیار وخیمى براى اصفهان داشته باشد (صحیح است) در این مدت آنچه با دولت‌ها صحبت کردم، همه وقت به عنوان فرستان هیئت‌ها به اصفهان مدتى امرار وقت کردند و متأسفانه از فرستادن این هیئت‌ها به هیچ وجه نتیجه‌اى نگرفتیم. اخیراً هم دولت جناب آقاى دکتر مصدق با این که ما خیلى امیدوارى داشتیم به این که در کارها تصمیمات سریع بگیرند و مخصوصاً در این موقع که کار نفت در بین است به امور کارگرى توجه فوق‌العاده بکنند متأسفانه هنوز کار اساسى در این قسمت نکرده‌اند. به نظر من به جاى آن که فکر بکنند که چون کار نفت در بین است سایر کارها را بگذاریم تا بعد انجام می‌شود، باید این گونه امور جزیى را زودتر توجه بکنیم و اصلاح بکنیم تا وسیله تبلیغى به دست دیگران ندهید (صحیح است) به طوری که آقایان اطلاع داردند (صفایى - اینها جزیى نیست آقا کلى است) همه روزه در جراید خارجى و حتى در داخله یک تبلیغاتى بر علیه تصمیماتى که مجلس گرفته است مى‌کنند، بنده معتقدم ما براى آن که جلوگیرى از این تبلیغات بکنیم در درجه اول باید به اصلاح امور کارخانه‌جات و وضع کارگرى فعلى توجه داشته باشیم. البته کارخانه‌جات اصفهان به نظر بنده عیب امروزیش مربوط به تقصیر کارفرمایان است که در سابق وسیله کار امروز را فراهم نکرده‌اند امروز هم اگر کارفرمایان حاضر باشند یک خدماتى بکنند به طوری که عرض کردم یک تحریکاتى هست که اختلافى بین کارگر و کارفرما تولید مى‌کنند ولى هر چه باشد اینها بالاخره تقصیر دولت‌ها است پنج سال بیشتر هم بالاخره دولت‌ها باید توجه داشته باشند که وضع کارخانه‌جات ملى و وضع کارفرمایان را نگذاشته باشند یک سوء استفاده‌هاى زیادى بکنند و وضع کارخانه‌جات این صورت بشود. به هر حال بنده تمنا مى‌کنم از دولت تصمیم قطعى در این قسمت بگیرد و این چند روز هم که با آقایان تماس پیدا کردم به بنده فرمودند که زودتر ترتیبى در این کار مى‌دهیم. به هر صورت بنده انتظار دارم که در این دو سه روز تصمیمى راجع به کارخانه‌جات اصفهان گرفته شده باشد که رفع نگرانى از آن جهت از مردم اصفهان و بنده بشود عرض دیگر بنده موضوع ساختمان‌ها و اعتبارات عمرانی است. متأسفانه در اول سال آقاى وزیر دارایى دستور داده‌اند که اعتبارات مصوبه را هم نپردازند و به این عنوان که پول نیست به کارمندان دولت در درجه اول حقوق باید پرداخته شود از امور عمرانى جلوگیرى شده در صورتی که از تمام بودجه ما که در حدود هزار میلیون تومان است فقط صد میلیون صرف امور عمرانى می‌شود، ولى همین صد میلیون اگر ما حساب بکنیم مى‌بینیم در ماه تقریباً 9 میلیون تومان است و اگر به هر فردى به طور متوسط چهار تومان، 40 ریال بدهید در حدود هفتاد

+++

و پنج هزار نفر کار می‌کند، همان طور که دولت فکر آن صد و پنجاه هزار نفر مستخدم دولت است باید فکر آن 75 هزار کارگر بیجاره این هم که توى بیابان‌ها یا در شهرها براى راه سازى و ساختمان‌ها کار می‌کردند و به حقوق مختصرى قانع بودند بکند (صحیح است) از این گذشته ما انتظار داشتیم سازمان برنامه یک کارهاى اساسى بکند مى‌شنوم قسمتى از پول‌هاى سازمان برنامه را هم دولت گرفته (پیراسته - سازمان برنامه را هم دولت گرفته و من مى‌ترسم این دستگاه عمرانى هم ده پانزده روز دیگر به کلى فلج بشود. به طوری که اطلاع دارم ... یک قدرى آب خوردن بیاورید.

شوشترى - آقا ماه رمضان است.

دولت‌آبادى - ببخشید آقا، بنده متوجه نبودم چون دهانم خشک شده بود به این قسمت توجه نکردم.

مطلبى که عرض کردم موضوع سازمان برنامه بود که آن هم کارى نمى‌کند عرض کنم کار راه آهن مشهد هم تعطیل شده است بنده انتظار دارم دولت فکرى بکند در این قسمت که این کارهاى ساختمانى جریان عادى خودش را پیدا کند.

موضوع دیگرى که می‌خواستم به عرض‌شان برسانم موضوع دانشکده پزشکى اصفهان و نواقص آن است که چون این چند روزه راجع به دانشکده‌ها و نواقص آنها مذاکرات زیاد شده و نواقص دانشکده ما هم نظیر همان‌ها است دیگر بنده عرایض زیادى در این قسمت نمى‌کنم. نسبت به آموزشگاه پزشکى اصفهان تقاضایى از طرف دانشجویان شده که تقدیم مقام ریاست می‌کنم و امیدوارم که توجهى در این قسمت بکنند.

عرض دیگرم راجع به موضوع تریاک و وضع خرید تریاک است در سال‌هاى گذشته که قیمت بازار بین‌المللى تریاک ارزان شد دولت قیمت خرید را ارزان کرد. ولى امسال باز هم که صدى پنجاه بر قیمت علاوه شده است متأسفانه به همان قیمت مى‌خواهند بخرند و هنوز اعتباری هم براى خریدش نداده‌اند و از طرفى هم این جنس را قاچاق تشخیص مى‌دهند، نه مردم مى‌توانند به طور آزاد بفروشند و نه دولت خریدارى می‌کند.

بنده معتقدم در این قسمت دولت باید توجه مخصوص بکند و اگر در کشت تریاک هم نظرى دارند و مى‌خواهند جلوگیرى از کشت آن بکنند مخصوصاً در قسمت‌هایى مثل اصفهان انتظار داریم با تأسیس کارخانه قند ترتیبى بدهند که جبران خسارت کشاورزان در این قسمت شود.

موضوع عرض دیگرم راجع به این است که در چندى قبل در زمان دولت اسبق کیلویى یک ریال به عوارض شکر اضافه شد براى تعاون در تهران یک تشکیلاتى دارد ولى در شهرستان‌ها به هیچ وجه تشکیلاتى براى این کار ندارند. و معلوم نیست که این پول به چه مصرفى می‌رسد. تمنا مى‌کنم که این را چون یک تحمیلى است بر طبقه سوم یا لغو بکنند یا همان طور که منظور دولت در موقع صدور همین تصویب‌نامه بود، این را به مصرف فقرا برسانند که اگر از فقرا چیزى گرفته می‌شود باز هم به مصرف فقرا برسد. علاوه بر این به موجب قانون مالیات بر درآمد شهرداری‌ها سهمى از مالیات بر درآمد شرکت‌ها که شعبه مرکزی‌شان در تهران است دارند.

مثلاً از بانک ملى شاید در سال بیست میلیون تومان مالیات بر درآمد مى‌گیرند این مالیات بر درآمد تنها مربوط به شهر تهران نیست، بلکه شعبات بانک ملى که کار مى‌کند این عواید را دارد، در قانون مالیات بر درآمد هم صریحاً نوشته شده است که درآمد هر شهرستان باید به مصرف همان شهرستان برسد ولى متأسفانه نمی‌دهند تمنا دارم سهمیه هر شهرستان را به خودش اختصاص دهند.

عرض دیگرم راجع به یک قسمت شکایت اهالى هرزاوند اصفهان است. با این که دولت لایحه فروش خالص‌جات را تقدیم مجلس کرده به عنوان این که اینها نتوانسته‌اند پول بانک را بپردازند، دولت و بانک نسبت به تملیک املاک اراضى آنها اقدام کرده این شکایتى را که کرده‌اند به مقام ریاست تقدیم مى‌کنم و تمنا می‌کنم که توجهى در این قسمت بشود.

جناب آقاى امینى بنده عرایضم را ختم می‌کنم و جوابى به آقاى امینى که راجع به هیئت مدیره چاى بیاناتى فرمودند عرض می‌کنم ما که از وضع کار آنها اطلاعى نداریم ولى به موجب تذکراتى که در کمیسیون برنامه به آقاى مدیر عامل داده شد، یکى از اعتراضاتى که به این آقایان می‌کردند. این بود که مرکز شرکت‌شان در رشت است و به عنوان این که مرکز شرکت در رشت است در شهر تهران فوق‌العاده مى‌گیرند. این قسمت را آقاى مدیر عامل مورد توجه قرار دادند.

نایب رئیس - آقاى دولت‌آبادى وقت شما تمام شد.

دولت‌آبادى - بنده می‌دانم وقتم تمام شده گفتم این آخرین حرفم است در اثر رسیدگى به این اعتراض که از طرف کمیسیون برنامه شده آقاى مدیر عامل تغییرى در وضع آنجا دادند. معهذا باید رسیدگى شود که اگر به آنها هم ظلمى شده رفع شود.

عرض دیگرم یک شکایتى امروز صبح به بنده شد جناب آقاى دکتر فاطمى توجه بفرمایید یازده نفر به عنوان همکارى خلیل طهماسبى دستگیر شده بودند و فعال استیناف رأى داده است به برائت آنها که چند روز است باید آزاد شده باشند امروز شکایت می‌کنند که پس از سه چهار روز هنوز آزاد نشده‌اند، این را توجه بفرمایید که زودتر آزاد شوند (صحیح است)

رئیس - آقاى دکتر فاطمى‏

دکتر فاطمى - مطالبى که اینجا آقایان می‌فرمایند البته همه یادداشت می‌شود و خدمت آقایان وزرا عرض مى‌کنم و امیدوار هستم که روى هر کدام جداگانه اقدام شود و به عرض‌تان برسانم مطلبى را اینجا جناب آقاى فرهودى فرمودند راجع به شایعاتى که در یکى دو روزنامه خوانده‌اند در مورد معامله پنبه و زمین گمان می‌کنم آقایان نمایندگان فارس که اینجا تشریف دارند اطلاع دارند راجع به معامله پنبه فارس اصلاً معامله‌اى هنوز انجام نشده است و پریروز شرکت نساجى کاغذى نوشته است که آقایان نمایندگان فارس صاحبان کارخانه‌ها که صحبت کرده بودند این پنبه در محل بماند و به قیمت روز خریدارى کنند هنوز مراجعه نکرده‌اند تکلیف این را معلوم بکنند و البته همان طورى که فرمودند شایع است که در معامله‌ای که انجام نشده است یک میلیون تومان سوء استفاده شده است (اسلامى - دویست هزار تومان) خوب باز هشتصد هزار تومان تخفیف مرحمت فرمودید شایعه دیگر راجعب به معامله زمین بوده است بنده می‌خواهم عرض کنم حضورتان اگر هر یک از آقایان مدرک و سندى تصویب‌نامه‌اى ورقه‌اى اطلاعى پیدا کردند که دولت یا یکى از افراد دولت یک ریال سوء استفاده کرده است آن دولت دیگر قابل بقا نیست دولتى که بخواهد از مال مردم و از خزانه مردم و از اعتبار مجلس و از اعتماد مجلس سوء استفاده بکند و لو یک ریال باشد باید به شدیدترین مجازات برسد (صحیح است) و بنده از آقایان استدعا مى‌کنم کوچک‌ترین اطلاعى از هر یک از افراد به دست آمده آن را در اینجا صریحاً بفرمایید شایعات اگر به نظرتان صحیح آمد بفرمایید آقایان همیشه تمام وزارتخانه‌ها در اختیارتان هست مدارک این جور شایعات را از وزارتخانه مربوطه بخواهید و از اداره مربوطه‌اش بپرسید اگر چنانچه مسلم شد که یک دینار و یک ریال سوء استفاده شده است نه تنها اینجا باید سؤال شود بلکه باید استیضاح بشود و آن دولت برود براى این که اگر دولتى بخواهد از اعتماد مجلس سوء استفاده بکند به هیچ وجه در خور احترام نیست. (صحیح است) مطلبى که آقاى برومند فرمودند اینجا راجع به (دولتشاهى - بفرمایید خریده‌اند یا نخریده‌اند) عرض می‌کنم اساساً همچو چیزى نیست که خریده باشند یا نخریده باشند و مطلقاً چنین چیزى وجود نداشته است و یک دروغ صرف و محض است و مطمئن باشید جناب آقاى دولتشاهى که اگر این طور سوء استفاده وجود داشت این طور چیزها نوشته نمی‌شد مطلبى راجع به آقاى آشتیانى‌زاده فرمودند بنده عرض می‌کنم که به هیچ وجه ایشان به نام نماینده کارگر تشریف بردند ایشان درخواست تذکره سیاسى مثل همه آقایان وکلا کردند و تشریف نبردند و هیچ سمتى هم از طرف دولت به ایشان داده نشده است درباره نماینده کارگر هم آقاى برومند مطلبى فرمودند که نماینده دولت را گفته‌اند 8 لیره بگیرد و نماینده کار گر را گفته‌اند فوق‌العاده در روز سه لیره می‌گیرد باید توجه بفرمایند که رئیس هیئتى که می‌رود این یک احتراماتى دارد یک پذیرایی‌هایى دارد و یک وضعیتى دارد که با نماینده کارگر فرق دارد و وضعیت او طورى است که بایستى احترام هیئتى را که همراه او هستند نگهدارى بکند با این وضعیت ما طبق مقررات موجود عمل مى‌کنیم آنچه که وزارت دارایى مى‌تواند عمل بکند این بوده است که گفته‌اند مثل سابقه‌اى که وجود داشته است بپردازند در قدیم هر چه می‌گرفته است نماینده کارگر آن را هم بهش بپردازند با این وصف به وزارت دارایى تذکر داده می‌شود که اگر اشکالى هست زودتر رفع بکند (شوشترى - اصلاً رفتن آنها لازم هست؟) خوب اینها یک تعهدات بین‌المللى است ایران هم یک تعهدات بین‌المللى دارد که باید آن تشریفات را انجام بدهد (اسلامى - ملت بیچاره) ولى این ملت بیچاره آقاى اسلامى وقتى که تعهدات بین‌المللى داشت باید انجام بدهد سى و سه ملت انجام داده است نمی‌شود به این حرف که ملت بیچاره است نباید نماینده‌اش برود در آنجا در کنفرانس شرکت بکند بلکه باید برود و مطالبى هم که دارد آنجا بگوید براى این که تنها مرجعى که شاید همیشه به درد ایران خورده است همین اداره بین‌المللى کار بوده است که همیشه متخصص و نماینده براى ما فرستاده است این تشکیلات تعاونى که داده شده است اگر ما استفاده نکرده‌ایم گناه ما است و الّا آنها همیشه مشاور فرستاده‌اند همیشه کمک کرده‌اند و خیال مى‌کنم که براى ملت ایران هم خیلى گران تمام نمی‌شود

+++

(اسلامى - دهقانان عده‌شان بیشتر است) خوب وقتى کنفرانس بین‏المللى دهقانان هم که شد نماینده مى‌فرستیم راجع به زمین هم که آقاى شوشترى تذکرى فرمودند الان آقاى وزیر کشور به بنده تذکر فرمودند که به شهربانى دستور اکید فرموده‌اند که در این مورد از سوء استفاده جلوگیرى بشود و این عده‌ای که رفته‌اند زمین‌ها را اشغال کرده‌اند بلافاصله به وسیله محاکم قضایى و محاکم انتظامى از آنها خلع ید کنند آقاى دولت‌آبادى راجع به اصفهان و کارخانه‌هاى اصفهان صحبت‌هایى فرمودند که چون در تمام این جریانات خود آقاى دولت‌آبادى وارد بودند و در حدود تصویب‌نامه و کمکى که به کارخانه‌ها شده است چه در اصفهان و چه در تبریز و چه در سایر نقاط بنده گمان می‌کردم که آقاى دولت‌آبادى این دولت را متهم به قصور و مسامحه نفرمایند متأسفانه نمی‌دانم که براى ایشان چه سوء تفاهمى پیدا شده است که اینجا فرمودند که چهل روز از تاریخ دولت آقاى دکتر مصدق گذشته باز هم هنوز در این مورد کارى نکرده است جناب آقاى دولت‌آبادى دولت با ضعف مالى و با وضعیت مشکلى که داشت شش میلیون تومان در اختیار این کارخانه‌ها گذاشت که به آنها کمک بشود (اسلامى - این کار بسیار بی‌جایى بود) و این از این جهت بود که این کارخانه‌چى‌ها یک حربه درست کرده‌اند که آن هم کارگر است و آن این است که تا با آنها صحبت مى‌کنى فورى در کارخانه را می‌بندند مثل این که کارخانه پدرش است در کارخانه را مى‌بندند و عده زیادى کارگر گرسنه را به خیابان‌ها رها مى‌کنند ما براى این که براى آخرین دفعه این حربه را از آنها بگیریم گفتیم که دولت کمکى که مى‌کند این است که پیش پرداختى از بابت اجناسى که براى ارتش و شهربانى مى‌خرد به شما مى‌دهد ولى اگر بعد از این کارخانه را برخلاف قانون کار بستید بلافاصله تعقیب قانونى می‌شوید براى این که کارخانه با خانه شخصى خیلى تفاوت دارد نمی‌شود با زندگى چند هزار نفر کارگر هر روز بازى کرد (اسلامى - این پول‌هایى که گرفته‌اند همه خوردند و رفتند باید تعقیبشان کرد)

عرض کنم که در آن کمیسیونى هم که بود می‌گفتند این هیئت‌ها که می‌فرستید دردى دوا نمی‌کند گفتم آقا در تهران نشستید و با دست به دست مالیدن این هم دردى را دوا نمی‌کند پس جنابعالى یک مژده‌اى بدهید به ما و به نظر ما این طور رسیده که هیئتى بفرستیم آنجا تعقیب بکند همان طوری که در آذربایجان جناب آقاى اسکندرى اطلاع دارند همین کار را کردیم هیئتى را فرستادیم که برود گزارش بدهد و پیشنهاد بکند که دولت چه کارى بکند وقتى پیشنهادات رسید در جلسه دولت مطالعه بشود و دستور لازم داده بشود که عمل بکنند و الّا اگر دست به دست مالیده شود همان طوری که فرمودید وقت می‌گذرد و اتفاقاً کارهاى کارخانه‌هاى اصفهان با کمال سرعت انجام شده است ولى جناب آقاى دولت‌آبادى نباید توقع داشته باشند که در ظرف این چهل روز یک اعجازى به وقوع بپیوندد این دستگاه آقاى دولت‌آبادى دستگاه چهل روز قبل است ما دستگاه را که عوض نکردیم با کمال آرامش با منتهاى تأنى حرکت کردیم بالاخره ما در تمام این مدت کارى که توانستیم بکنیم آن کارخانه‌هایی که بسته شده بودند و یکى از آنها 6 ماه رویش صحبت می‌شد با تمام مشکلات ادارى و مالى که بود آمدند و یکى از این کارخانه‌ها را راه انداختند این دو تا هم خود آقاى دولت‌آبادى مى‌دانند که یک مشکلاتى دارد یعنى بانک ملى رفته است به توصیه سازمان برنامه پولى داده است دو ماه دیگر به سر رسیدش مانده است ما مى‌گوییم آقا یک مردى ورشکسته است باید تکلیفش معلوم شود تو مى‌گویى به من حرف نزنید دو ماه دیگر به من بگویید این مرد ورشکسته است این 700 و 800 نفر کارگر بیکار هستند باید زودتر این کارخانه را باز کرد مى‌گوید مقررات بانک به ما اجازه نمى‌دهد خود ایشان تشریف داشتند اعضا و افراد حقوقدان را آوردیم که در این باب چاره‌اندیشى بشود در هر صورت اگر عرض نکنم که نصف وقت دولت را کار اصفهان گرفته است باید عرض بکنم که ثلث وقت دولت صرف کار اصفهان شده است (جمال امامى - آقاى دکتر فاطمى نامه‌اى الان از اهالى جنوب شهر رسیده است این را مطالعه بفرمایید در جلسه بعد جواب بدهید) یازده نفرى هم که آقاى دولت‌آبادى فرمودند اگر چنین چیزى باشد که محکمه دستورى داده (آزاد - حکم عدلیه اینجا است) حکم عدلیه که توى جیب بنده نیست حکم عدلیه را باید به یک‏ کسى ابلاغ بکنند و بعد بگویند چرا این را اجرا نکردى از اینجا از پشت تریبون بنده که این مطلب را نمى‌توانم عرض کنم البته جناب آقاى وزیر کشور شخص جناب آقاى وزیر دادگسترى دستور خواهند فرمود که اگر حکمى صادر شده است بلافاصله حکم قانونى را اجرا خواهند نمود و بنده یقین دارم که کوتاهى نخواهد شد و نگرانى نه براى آقاى آزاد باقى نخواهد ماند.

آزاد - آقاى رئیس حکم را مرحمت کنید به آقاى معاون نخست‌وزیر بخوانند.

دولت‌آبادى - طبق ماده 90 یک توضیح مختصرى دارم.

نایب رئیس - فرمایش جنابعالى را تحریف نکردند و توهین هم که نشده است معهذا مختصر بفرمایید.

دولت‌آبادى - نه خیر ولى فرمایش ایشان طورى بود مثل این که من براى کارفرمایان صحبت می‌کنم نظر من این نبود که شش میلیون تومان پول به کارفرمایان اصفهان یا به کارخانه‌جات داده بشود بنده نظرم به کار کردن کارخانه‌جات بود شش میلیون تومان را که اولاً موضوع پول بانک که با ربح صدى هشت به ایشان داده‌اند یک اعتباری است با این که بنده نمى‌خواهم از آنها دفاع بکنم ولى باید عرض کنم که این یک کمک مؤثرى نیست و آن هم نه تنها به اصفهان داده شده به کارخانه‌جات تبریز هم داده‌اند بنده عرض کردم اعزام هیئت‌ها فایده ندارد خیلى فرستاده شده تا حالا نتیجه نگرفته‌ایم و بنده متأسفانه با این که جناب آقاى دکتر فاطمى فرمودند نصف وقت دولت صرف کار اصفهان شده هنوز ما چهار هزار نفر بیکار داریم و من نمی‌دانم با نصف وقت دیگرش چکار کرده‌اند.

3 - تصویب پیشنهاد مسکوت ماندن گزارش کمیسیون کشور راجع به اصلاح دو ماده از قانون انتخابات انجمن شهر.

نایب رئیس - وارد دستور مى‌شویم گزارش کمیسیون کشور راجع به اصلاح دو ماده از قانون تشکیل انجمن شهر مطرح بود آقاى نبوى پیشنهاد مسکوت ماندن این گزارش را کرده بودند آقاى نبوى پس می‌گیرید یا رأى بگیریم؟

نبوى - آن روز ذهن آقایان حاضر نبود و حالا هم نیست من پیشنهاد کردم که مسکوت بماند براى یک جلسه دیگرى و اگر هم حالاموافقت کنید که بگذاریم براى جلسه دیگر و در خارج توافق کنیم با یک صورتى بگذرد بنده هم موافقم.

نایب رئیس - چون موافق و مخالف صحبت کرده و به مرحله رأى رسیده ناچاراً باید رأى بگیریم (خسرو قشقایى - بنده پیشنهاد رأى با ورقه کرده‌ام) نمی‌شود در این مورد طبق ماده 154 رأى با ورقه گرفت رأى با قیام و قعود حتمى است آقایان توجه بفرمایند گزارش راجع به اصلاح دو ماده از قانون تشکیل انجمن شهر مطرح بود آقاى نبوى پیشنهاد مسکوت ماندن لایحه را کرده‌اند آقایانی که موافقنند قیام بفرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد.

4 - طرح و خاتمه مذاکره گزارش کمیسیون نظام راجع به مستمرى وراث شهداى جنگ.

نایب رئیس - یک گزارشى از کمیسیون نظام رسیده راجع به افسران و درجه‌داران و پیشنهادى هم از طرف بیست نفر آقایان رسیده که این گزارش به قید یک فوریت مطرح شود قبل از این طرحى که آقایان داده‌اند پیشنهاد هم سه روز قبل داده شده و به علاوه خودش هم یک ماده واحده است و خیلى مختصر است قرائت مى‌شود آقایان موافقت بفرمایند که کمک به این افسران بشود (صحیح است)

(به شرح زیر خوانده شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى امضاکنندگان زیر تقاضا داریم گزارش کمیسیون نظام راجع به اعطاى یک درجه بالاتر به افسران و درجه‌داران و سربازان شهید مقدم در دستور قرار گیرد و به قید یک فوریت در مجلس مطرح و تصویب شود.

صدرى. ذوالفقارى. فقیه‌زاده. قرشى. بزرگ‌نیا. مهدوى. عباسى. گنجه. کهبد. حمیدیه. شوشترى. افشارصادقی. عبدالحسین مجتهدى. دکتر مجتهدى. پناهى. نورالدین امامى.

نایب رئیس - اصل گزارش هم خوانده مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شورای ملى کمیسیون نظام آقاى وزیر جنگ به لایحه دولت راجع به اعطا یک درجه بالاتر به افسران و درجه‌داران و سربازان شهید رسیدگى نموده ماده واحده پیشنهادى را عیناً تصویب و اینک گزارش شور اول آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

ماده واحده - افسران و درجه‌داران و سربازان کادر ثابت ارتش و همردیفان آنان و سایر کارمندان ارتش که از سوم شهریور 1320 به مناسبت انجام وظیفه به هر نحو در وقایع عملیات جنگى مقتول و یا معدوم شده یا بشوند شهید تلقى شده و قبل از شهادت به یک درجه و یا رتبه بالاتر مفتخر خواهند شد مستمرى وارث قانونى این شهدا طبق حقوق و مزایای درجه یا رتبه اعطایى (به میزان حقوق و مزایای افسران حاضر خدمت) از تاریخ تصویب این قانون قابل پرداخت می‌باشد.

مخبر کمیسیون نظام - تیمورتاش‏

فرامرزى - اینجا نوشته‌اند مطرح و تصویب شود اگر رأى به این پیشنهاد دادند معنى آن این است که گزارش تصویب شده این کلمه را باید بردارند فقط بماند طرح بشود.

اسلامى - وزیر دارایى باید باشد این لایحه مالى است‏

نایب رئیس - آقاى اسلامى اجازه بفرمایید لایحه مال وزارت جنگ است معاون وزارت جنگ هم اینجا هست نظم مجلس مراعات بفرمایید گزارش کمیسیون مجدداً قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

نایب رئیس - اولاً رأى گرفته مى‌شود براى طرح این لایحه

+++

فرامرزى - من اخطار دارم با آن عبارت قابل طرح نیست باید اصلاح شود.

نایب رئیس - تأمل بفرمایید آقاى فرامرزى رأى گرفته مى‌شود براى طرح لایحه آقایانى که موافقند این لایحه طرح و جزو دستور باشد قیام فرمایند (اکثریت برخاستند) تصویب شد فوریت مطرح است آقاى مهدى ارباب‏

مهدى ارباب - بنده مخالف نیستم موافقم‏

نایب رئیس - آقاى اسلامى مخالفید؟ بفرمایید.

اسلامى - بنده از این جهت مخالفم با فوریت که طرحى یا لایحه‌اى هر وقت تقدیم مى‌شود بایستى وزیر مربوطه یک توضیحاتى در اطراف این موضوع بدهد (آزاد - باید برود به کمیسیون بودجه) و به علاوه بایستى برود به کمیسیون بودجه آقاى وزیر دارایى یا معاون وزارت دارایى درش اظهارنظر بکند اینجا ما الان در یک ابهامى هستیم نمی‌دانیم جناب آقاى معاون وزارت جنگ که آیا این درجاتى که می‌خواهند اعطا کنند چطور است به این که در جنگ کشته شده بسیار مفید است و به عقیده بنده به جاى یک درجه باید دو درجه بدهند ولى آن که طیاره سوار شده رفته به آسمان بگردد افتاده پایین آن شهید راه جنگ نیست عرض مى‌کنم که اینجا باید توضیح بفرمایند که این درجاتى که می‌دهند با حقوق است یا افتخارى است اگر با حقوق است بنده اینجا یک پرانتزى باز مى‌کنم و آن این است که البته حقوق داده نمی‌شود ولى مزایاى آن تقاعد را آنها استفاده خواهند کرد وقتى که یک درجه بالاتر باشد البته حقوقش یک قدرى فرق مى‌کند بنابراین باید نماینده وزارت دارایى حضور داشته باشد تنها اگر دادن یک درجه خالى است و افتخارى است و حقوقى نیست البته احتیاجى به حضور نماینده وزارت دارایى نیست بنده خواهش می‌کنم که چون لوایح بایستى داراى یک مقدمه‌اى از طرف وزارت مربوطه باشد و در این لایحه آن را ما نمى‌بینیم و در حال ابهام هستیم آقاى معاون وزارت جنگ یک توضیحاتى بدهند که ما روشن بشویم.

نایب رئیس - اصل لایحه به امضاى وزیر دارایى و وزیر جنگ رسیده و از این نظر اعتراض ایشان وارد نیست آقاى شوشترى موافقید بفرمایید.

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم تشویق از کارمندان و وظیفه شناسان از وظایف اولیه هر ملتى است اگر سربازى رفت انجام وظیفه کرد و در راه ایفاى وظیفه و خدمت به مملکت کشته شد البته باید حق احترام داشته باشد و نسبت به او آن مملکتى که آن فرد براى او فداکارى کرده تشویقش کند در حیاتش تشویق کند در مماتش هم تشویق کند ما بعد از هزار سال براى مشاهیر خودمان افتخار مى‌کنیم احتراماتى قائلیم هیچ افتخارى بالاتر از سربازى و جانبازى در راه مملکت نیست (صحیح است) اگر یک طرحى به این پاکیزگى آمده است عقیده من این است که در اطراف آن هیچ بحثى نکنیم بدون چون و چرا تصویب بکنیم آن فرمایش آقاى اسلامى هم صحیح است در راه ایفاى وظیفه باید معلوم شود به عقیده من افراد ژاندارمرى و شهربانى هم که در راه ایفاى وظیفه مثلاً یک نفری که رفت عقب سر دزد رفت عقب سر راهزن او هم اگر کشته شد او هم باید مشمول این قانون بشود (صحیح است) آن پاسبانى هم که در راه ایستاده و مردم را دارد هدایت می‌کند و زیر ماشین می‌رود و تعقیب دزد می‌رود و کشته می‌شود آن را هم آقایان موافقت بفرمایید که مشمول این قانون باشد (صحیح است، احسنت)

نایب رئیس - آقاى مخبر کمیسیون‏

تیمورتاش )مخبر کمیسیون نظام( - عرض کنم اساس مطلب محتاج به توضیح بسیار نیست بلکه خود طرز تهیه ماده واحده به اندازه کافى روشن است موضوع این است به کسانى که در عملیات جنگى از شهریور به بعد شهید شده‌اند یک درجه اضافه بدهند براى آنها در واقع باید در نظر گرفته شود این هم مربوط به آن بیچاره‌ای که جانش را فداى مملکت کرده نیست بلکه بیشتر مربوط به وارث آنها است و آنها هم باید زندگى بکنند و به عقیده من حداقل ممکن کمکى که بشود به یک کسى که جانش را در راه مملکت فدا کرده همین تشویقى است که به بازماندگانش بشود بنده اساساً با نظرى که جناب آقاى شوشترى فرمودند راجع به شهربانى و ژاندارمرى موافقم البته این بحثى است که بعداً باید پیشنهاد بشود.

اسلامى - با حقوق است یا بى‌حقوق؟

مخبر کمیسیون - با حقوق اینجا سر مطلب این است که یک حقوق بیشترى به وراث کسانى که در راه مملکت فداکارى کرده‌اند داده شود.

نایب رئیس – آقایانی که با فوریت اول این لایحه موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد گزارش کمیسیون نظام مطرح است آقاى اسلامى مخالفید بفرمایید.

اسلامى - بنده عرض کردم که با اصل این لایحه مخالف نیستم (یک عده از نمایندگان - لایحه نیست طرح است) طرح است؟ مگر نمایندگان تهیه کرده‌اند (خیر) پس لایحه است ولى چون در فوریت که مخالفت کردم نمی‌شد زیاد صحبت کرد بنده در کلیات اینجا چند نکته‌اى را متذکر می‌شود و این اول اعتراض بنده اعتراض اصولى است اگر ما یک لایحه بسیار مفید یا یک طرح خیلى مؤثرى که در تأمین آسایش کلیه ملت ایران آن طرح اثر داشته باشد و بخواهیم مطرح کنیم باز هم بایستى تمام جهات قانونیش را مراعات کنیم بنده اینجا اعتراض کردم که چون این لایحه بالاخره لایحه مالى است باید نماینده وزارت دارایى اینجا حضور داشته باشد متأسفانه به استناد این که این طرح خیلى طرح مفیدى به هیچ وجه توجهى نکردند و مقام ریاست هم نسبت به این موضوع سکوت کردند و حتى تأیید می‌کنند نظر بنده را که آقاى وزیر دارایى امضا کرده‌اند بنابراین خود همین تذکر تأیید نظر بنده است که بایستى حتماً نماینده وزارت دارایى اینجا حضور داشته باشد بعد از بیان مطلب بنده اینجا خواستم که دو نکته را متذکر شوم که اتفاقاً آقاى شوشترى اینجا بیان فرمودند یکى راجع به ژاندارم‌ها و پاسبان‌ها یا افسران ژاندارمرى و شهربانى بوده بنده بعضى از این افسران شهربانى را که اگر اسم ببرم شاید همه آقایان به زهد و تقوای‌شان تصدیق بکنند گاهى آنها هم خیلى اظهار نگرانى می‌کنند از این تهمت‌ها و از این افترا آت و از این توهین‌هایی که در بعضى از جراید و در مجلس گفته می‌شود که آنها نوکرهاى مختارى بوده‌اند و نمی‌دانم چه بودند از این صحبت‌ها (حائرى‌زاده - صدى نودشان آن طورى بودند) صدى نود را هم بنده قبول دارم شاید صدى نود و پنج این طور بودند ولى پنج درصدشان شاید افسران شریفى باشند که واقعاً همه آقایان آنها را می‌شناسند من اینجا نمى‌خواهم اسم ببرم که حمل به تملق یا چاپلوسى بشود این است که راجع به این قبیل اشخاص که واقعاً با کمال جدیت در ژاندارمرى و یا در شهربانى دارند خدمت می‌کنند اینها را باید تشویق کرد و آن اشخاصى که دنبال یک جریانات خاصى بوده‌اند آنها را باید تنبیه کرد و الّا تذکر یک نکته‌اى که نوکر مختارى بودند یا آن یکى بودند موردى ندارد اگر اصل مجازات و مکافات در این مملکت اجرا شود یعنى فلسفه‌اى که علماى علم حقوق براى مجازات اصلاً تعیین کرده‌اند در این کشور مراعات شود هیچ وقت این پیش‌آمد نمى‌کند سؤالى که بنده از آقاى معاون وزارت جنگ داشتم این است که توضیح بدهد تقریباً جمع این مبلغ چقدر مى‌شود و آقاى نبوى هم اینجا یادداشتى مرقوم فرموده‌اند که این سؤال را بنده اینجا بکنم و الان آقاى وزیر دارایى و یا معاونشان اینجا حضور ندارند که بنده از ایشان بپرسم که آیا این حقوق و این اضافاتى که داده خواهد و بسیار به جا و شایسته است آیا از بودجه اختصاصى خود وزارت جنگ است یا یک رقم علیحده‌اى است که باید وزارت دارایى تصویب بکند این هم یک مسأله‌ای است که بنده خواستم سؤال کنم که سؤال دوم است یک مطلب دیگر هم هست که ما نسبت به وزارت جنگ به بعضى تشکیلات‌شان اعتراض داریم اعتراض‌مان براى این نیست که با این سازمان وزرات جنگ مخالفتى داریم هیچ مخالفتى نداریم بلکه براى هر کشور زنده جنگ و وزارت جنگ و ارتش لازم است ولى متأسفانه در مملکت ما این به این بودجه سرشارى که براى وزارت جنگ داده مى‌شود به هیچ وجه من‌الوجوه به مصرف واقعى خودش نمى‌رسد بنده من باب نمونه عرض مى‌کنم که اگر فرض بفرمایید استاندار رشت محتاج بوده که از رشت 5 کامیون سرباز بفرستد به رودبار براى این که آنجا قواى نظامى در شهربانى و ژاندارمرى بر اثر پیش‌آمدى که کرده کافى نباشد اداره ارتش یعنى قسمت مالیش خواهد گفت که آقا ما بودجه نداریم که براى کامیون‌ها تأمین سوخت کنیم بنابراین استاندار باید از جیب خودش پول بدهد تا براى پنج کامیون بنزین بگیرد و برود آنجایی که لازم است نمونه این را اگر جنابعالى لازم داشته باشید بنده خصوصى ممکن است عرض کنم که نظایرش کجا بوده بنده مى‌پرسم پس این همه سوخت و بنزین و کوپن‌هایى که از طرف وزارت جنگ داده مى‌شود براى چیست؟ بنده با این دولت کارى ندارم این تحت یک‏ اصولى است که همیشه همین طور بوده ولى از طرف دیگر اتومبیل وارد کرده بودند و به افسران فروختند و به آنها سوخت خصوصى در ماه می‌دهند دویست تومان سیصد تومان که اینها بتوانند از اتومبیل شخصی‌شان استفاده کنند ولى اگر یک وقتى یک شهرى دستخوش آشوب بشود براى برقرارى نظم عمومى لازم باشد یک چند کامیون سرباز برود به یک نقطه‌اى خواهند گفت که آقا ما اعتبارى نخواهیم داشت من تعجب مى‌کنم که واقعاً اگر ارتش که انشاءالله همین طور است مال ما است و استاندارى و فرماندارى و شهردارى هم مال ما است پس چرا با هم اختلاف دارند و چرا گوش به حرف هم نمی‌دهند و بالاخره این امر موجب خواهد شد که بنده پیش‌بینى مى‌کنم که غالب شهرها مثل بعد از شهریور خواهد شد و به کلى از دست مأمورین دولت شهرها خارج خواهد شد بنده الان وضع مازندارن را طورى مى‌بینم که اگر اتحادى بین قشونى و وزارت کشور نباشد

+++

من اینجا اعلام خطر مى‌کنم که 6 ماه دیگر آنجا وضعش خراب خواهد شد براى این که یک قسمت مازندران جزو رشت است (امینى - یک قسمت از رشت جزو مازندران است) با یک قسمت از رشت جزو مازندران است بنده این را هم تأیید مى‌کنم استاندار مازندران در سارى نشسته اگر بخواهد دستورى براى شهسوار بدهد بایستى جلب نظر فرمانده تیپ گیلان را بکند و حال این که با این تلفن و این ارتباطات با این دستگاه‌ها به هیچ وجه میسر نیست بایستى تمرکزى در استان‌ها باشد و اگر دستورى دولت می‌خواهد به استاندار بدهد و همان طور به رئیس شهربانى و رئیس ستاد در مرکز آقایان اولیا بنشینند یک تصمیم واحد بگیرند و روى آن تصمیم واحد نظرى بدهند به مأمورین که آن را اجرا بکند هر یک از مأمورین در شهرستان‌ها براى خودشان فعال مایشا هستند این است که این کار پیشرفت نمی‌کند بنده نگران هستم این موضوع را بنده خواستم در این موقع متذکر بشوم و مجدداً تقاضا می‌کنم این دو مطلب توضیح بدهید که یکى آن مبلغ کلى که به این افسرهاى شهید داده خواهد شد چقدر است و از بودجه اختصاصى وزارت جنگ است یا یک رقم دیگرى است یک موضوع دیگرى اینجا توضیح بدهید چون همیشه مذاکراتى که در اطراف یک قانونى می‌شود آن مذاکرات همیشه مورد استفاده براى تفسیر قرار مى‌گیرد این است که آقا اینجا بیان بفرمایید که افسران شهید یعنى آن اشخاص که مشمول این قانون می‌شوند چه قبیل اشخاصى هستند و در کجا اگر شهید شدند به چه نحوى اگر شهید شدند آن پاسبانى که به قول آقاى شوشترى سر چهار راه ایستاده و می‌رود زیر ماشین به عقیده بنده او هم شهید راه است و آیا مشمول این قانون مى‌باشد این است که اینجا آقا یک تفسیراتى بفرمایید فردا ممکن است که شما معاون وزارت جنگ نباشید یک کس دیگرى بیاید قوانین را به دلخواه خودش تعبیر و تفسیر کند این است که الان قانون که اینجا مطرح است باید اینجا تفسیر بشود که فردا از روى این مذاکرات مجلس بخوانند و از روى آن استفاده کنند.

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت جنگ.

معاون وزارت جنگ (تیمسار سرلشگر وثوق) - بنده خیلى از آقایان نمایندگان محترم تشکر می‌کنم که مافوق آنچه را که ما تقاضا می‌کردیم مى‌بینیم بعضى از آقایان پیشنهاد می‌کنند یعنى میل دارند به شهداى ارتش و افراد ملت که در راه انجام وظیفه جان‌شان را داده‌اند بیش از آنچه تقاضا شده کمک و همراهى بشود بنده به عرض می‌رسانم که همین طوری که در لایحه صریحاً قید شده هیچ جاى شبهه نیست ما فقط تقاضا کردیم افراد و گروهبان‌ها و استوارها و افسرانی که در عملیات جنگى شهید شده‌اند مشمول این ماده خواهند بود براى سایرین هم البته خاطر آقایان مستحضر است که قانونى قبلاً گذشته و اشخاصى که در راه انجام وظیفه شهید می‌شوند بدون این که در عمل جنگى شرکت کرده باشند تمام حقوق به عنوان مستمرى به ورثه آنها داده می‌شود ما این امتیاز را فقط تقاضا داریم که براى تشویق و تهییج افراد این مملکت در عملیات جنگى که در موقع مبادا شرکت بکنند داوطلب باشند و مطمئن باشند که اگر شهید شدند داراى یک امتیاز خواهند بود ورثه آنها بیچاره نخواهند شد به طوری که الان از شهریور 20 به این طرف در عملیات شهریور و در عملیات آذربایجان عده‌اى از افسران جزء ما که حقوق فوق‌العاده ناچیزى داشتند و شهید شده‌اند ورثه آنها الان بیچاره‌اند و منتظر تصمیم آقایان هستند راجع به عده این افسران می‌توانم عرض کنم خیلى ناچیز است براى آن که فقط مشمول عملیات شهریور و عملیات آذربایجان خواهد بود و اضافه بودجه‌اى هم که تحمل مى‌شود خیلى ناچیز است (صحیح است) چون آنچه که باید آنها بگیرند یعنى تمام حقوق که به طور مستمرى پرداخت می‌شود تصویب شده است آنچه ما می‌خواهیم یک درجه بالاتر است یک درجه بالاتر مثلاً اگر یک ستوان یکمى که سال چهارمش باشد چهار چهارم اضافه حقوق را می‌گیرد یعنى در حقیقت همان حقوق سروانى را تمام می‌گیرد پس به هیچ وجه به بودجه تحمیلى نمی‌شود فقط یک افتخار درجه با حقوق است که براى وراث و بازماندگان آنها می‌ماند بنابراین از نظر بودجه خیلى کم است و فقط آنهایی که در اول درجه شهید بشوند قطعاً کمک بیشترى خواهند داشت راجع به موضوع همکارى ارتش با استاندارى و سایر ادارات که اشاره فرمودند آنچه بنده اطلاع دارم ارتش همیشه و در همه جا با کمال حسن نیت در موقع پیش‌آمدهاى غیر مترقبه از قبیل حریق شرکت مى‌کنند و دفاع مى‌کنند و حتى کامیون‌هاى ارتش آقایان اطلاع دارند براى حمل گندم به کار برده شد دلیلى ندارد که براى حمل افراد ژاندارمرى و یا شهربانى داخل عمل نشود منتهى اگر داخل عمل مى‌شود باید مطالق اصول و مقرراتى باشد در ارتش مثل سایر ادارات اصولى داریم آیین‌نامه‌اى داریم طبعاً اگر بنزین داده می‌شود مطابق یک بودجه معین است اگر اضافه داده بشود قطعاً باید تقاضاى آن اضافه بشود بنابراین همکارى با سایر ادارات آنچه که بنده اطلاع دارم در هر موقع و در همه جا به حداکثر به عمل آمده و قطعاً طبق مقررات معینى بوده فعلاً دیگر عرضى ندارم اگر توضیحات دیگرى هم لازم باشد با کمال میل حاضرم به اطلاع آقایان برسانم و فقط استدعا مى‌کنم در مورد زنده‌ها هر چقدر سختگیرى بخواهید بکنید بفرمایید اما راجع به شهدا استدعا دارم که این لایحه‌ای که الان 4 سال است بلاتکلیف است بیش از این نگذارید بى‌تکلیف بماند (احسنت)

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى – آقایانی که اینجا مذاکره کردند مخصوصاً آقاى اسلامى نظر مخالفى اظهار نکردند (اسلامى - صحیح است) زیرا تمام مجلس با مساعدت و کمک نسبت به افسران و درجه‌داران و افرادی که در راه خدمت به ملت و انجام وظیفه کشته شده‌اند و شهید شده‌اند همه موافقند که باز یک کمک‌هایى بشود تصور می‌کنم که هیچ کس مخالف با این باشد فقط یک توضیحى خواستند که اساساً توضیح‌شان به نظر بنده لازم بود و جنابعالى هم اگر توجه بفرمایید حقوقى که به ورثه این افسران شهد یا افراد داده می‌شود بنده تصور می‌کنم مال افسران از صندوق بازنشستگى پرداخت مى‌شود و از بودجه نیست آقاى اسلامى اینجا وجود جناب آقاى وزیر دارایى ضرورت ندارد همین قدری که او امضا کرده است کافی است صندوق بازنشستگى علیحده‌ای است از این بازنشستگى آنها استفاده می‌کنند این است که به عقیده من وقتی که لایحه را وزارت دارایى تصدیق کرده و موافقت کرده از نقطه‌نظر مالى کافى است بنده تصور می‌کنم که آن تذکر جناب آقاى شوشترى لازم است که در موقع خودش طرحى تهیه شود و این را باید وزارت کشور تهیه بکند چون ژاندارمرى و شهربانى جزو وزارت کشور است و اگر لازم هست که امتیازاتى هم براى افسران ژاندارمرى و شهربانى در نظر گرفته بشود باید وزارت کشور لایحه‌اش را تهیه کند و در لایحه وزارت جنگ نمی‌شود گنجاند و به طوری که تیمسار معاون وزارت جنگ فرمودند این کار مدتى است که به تأخیر افتاده بنده هم از آقایان استدعا می‌کنم با نظر مساعدى که دارند موافقت بفرمایند ‌این لایحه تصویب بشود و معوق نماند.

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم پس از یک مخالف و یک موافق به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود. ناظر‌زاده‏

نایب رئیس - آقاى ناظرزاده.

ناظر‌زاده - بنده تصور می‌کنم که این لایحه یکى از بهترین لوایحى باشد که از مجلس می‌گذرد و با توضیحاتى که آقاى تیمسار معاون وزارت جنگ دادند همه آقایان موافقت دارند و چون چندین پیشنهاد رسیده که باید تکلیف آنها معلوم بشود استدعا می‌کنم به این پیشنهاد رأى داده بشود.

غلامرضا فولادوند - قابل رأى نیست پیشنهاد نمى‌خواهد فوریت دارد یک موافق و یک مخالف بیشتر نمی‌تواند صحبت بکند.

شوشترى - شور دوم است‏

نایب رئیس - فعلاً مثل شور دوم است چرا نمی‌توانند 5 نفر هم مى‌تواند به عنوان مخالف و 5 نفر هم به عنوان موافق صحبت نمایند.

آزاد - فویت دوم مطرح است‏

نایب رئیس - فوریت دوم نمی‌خواهد چون لایحه به کمیسیون رفته و کمیسیون رفته و کمیسیون نظام گزارش داده است فعلاً گزارش کمیسیون هم که فعلاً خوانده شد بدبختانه آقایان توجه نکردند آقاى جمال امامى شما با این پیشنهاد مخالفید؟

جمال امامى - بلى‏

نایب رئیس - بفرمایید

امینى - آقاى رئیس اینجا حق برادرى را انجام دادید.

جمال امامى - نه خیر آقایان منشى‌ها توجه نمى‌فرمایند عرض کنم که بنده همان طوری که با اعطاى هر درجه و امتیاز و مزایا به افسران زنده مخالفم با اعطاى درجه مزایا به افسران شهید موافقم (احسنت) چون اگر ما درست حساب بکنیم در این 10 ساله اگر وجهى به مصرف خودش می‌رسد یا تقدیرى به جاى خودش می‌شود همین است (صحیح است) این قدر در ارتش ما درجه داده شده است که ارتش ما یواش یواش بر می‌گردد به 50 سال پیش پر از امیر تومان و امیر نویان و سردار می‌شود که افسر بیش از تابین دارد (صحیح است) خدا رحمت کند رضا شاه فقید را در زمان او سروانى اهمیتش بیشتر از سپهبدى حالا بود (صحیح است) به جهت این که بخشش نمی‌فرمودند به اندازه استحقاق افسرها به آنها درجه می‌دادند حالا افسرها از این سوء استفاده کرده‌اند یا نکرده‌اند در موقعش تکالیف خودشان را انجام داده‌اند یا نداده‌اند این تقصیر ماها است که هیچ وقت تکالیف خودمان را انجام نمی‌دهیم فرمودند که عده این افسرها ناچیز است بنده عرض می‌کنم بدبختانه ناچیز است شماها در اینجا نباید باشید آقا شماها باید در سوم شهریور مثل آنها شهید شده باشید آن روز شما استحقاق به این سرلشکرى پیدا خواهید کرد که شما هم شهید شده باشید ولى هیچ کدام‌تان استحقاق به این سرلشکرى و سپهبدى ندارید آن روزى استحقاق پیدا می‌کنید که شما هم مثل آنها در خاک و خون

+++

غلطیده باشید این است که استدعا مى‌کنم مجلس شورای ملى براى یک مرتبه از یک عده ناچیزى به طوری که فرمودند تقدیر بکند و تنها موردى که مجلس شورای ملى باید از افسر‌ها تقدیر بکند همین است (صحیح است – احسنت)

نایب رئیس - آقاى جمال امامى به عنوان مخالف موافق صحبت فرمودند.

امینى - پس اجازه بدهید بنده هم به عنوان مخالف صحبت بکنم.

نایب رئیس - اعلام رأى می‌شود براى پیشنهاد آقاى ناظرزاده.

عده‌اى از نمایندگان - مخالفى ندارد.

نایب رئیس - در هر صورت باید رأى گرفته شود عده براى رأى کافى نیست.

کشاورز صدر - آقاى جمال امامى مخالفتشان را پس گرفتند.

نایب رئیس – باز هم رأى می‌خواهید آقاى کشاورز صدر دو سال عمر مجلس دارد تمام مى‌شود بدبختانه آقایان آیین‌نامه را نخوانده‌اند.

کشاورز صدر - مقام ریاست که احتیاج دارند قرائت فرمودند.

(با ورود چند نفر عده براى رأى کافى شد)

نایب رئیس - آقایانى که با کفایت مذاکرات موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد پیشنهاد قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى ناصر ذوالفقارى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم شورای ملى‏

پیشنهاد می‌کنم به جاى جمله شهید تلقى شده قبل از شهادت الى آخر (شهید تلقى شده و یک روز قبل از شهادت با حفظ ارشدیت درجه فعلى به یک درجه و یا رتبه بالاتر مفتخر خواهند شد)

ناصر ذوالفقارى‏

کشاورز صدر - جناب آقاى رئیس یادداشت بنده را هم قرائت فرمایید شب جمعه است‏

نایب رئیس - آقاى ناصر ذوالفقارى‏

ناصر ذوالفقارى - عرض کنم این جمله شهید تلقى شده و قبل از شهادت به یک درجه و یا مرتبه بالاتر مفتخر خواهد شد به عقیده بنده ناقص است و ممکن است خداى نکرده تبعیضى قائل شوند این باید به عقیده بنده اینجا شهید تلقى شده و یک روز قبل از شهادت با حفظ ارشدیت ذکر شود براى این که از درجه سروانى به سرگردى دوره‌اش 4 سال است و ممکن است یک نفر در اوایل سال سروانى شهید شود و یک نفر هم در آخر سال چهارم یعنى دو روز مانده باشد که درجه بگیرد این تبعیضى است که ما بین یک نفرى که دو روز مانده به درجه گرفتنش و یک نفرى که چهار سال مانده است بنابراین بنده با حفظ ارشدیت پیشنهاد کردم که بتواند استفاده از آن حقوق و مزایایش بکند و پیشنهاد کردم که عبارت این طور اصلاح شود شهید تلقى شده و یک روز قبل از شهادت با حفظ ارشدیت درجه فعلى به یک درجه و یا رتبه بالاتر مفتخر خواهند شد.

چند نفر از نمایندگان - پیشنهاد خوبى است‏

محمدعلى مسعودى - آقاى معاون وزارت جنگ موافقند و قبول می‌کنند.

معاون وزارت جنگ - بنده با این پیشنهاد موافقم.

تیمورتاش (مخبر کمیسیون نظام) - بنده هم موافقم.

دکتر هدایتى - بنده مخالفم‏

نایب رئیس - آقاى فولادوند

غلامرضا فولادوند - بنده نوبتم را به آقاى دکتر هدایتى می‌دهم.

دکتر هدایتى - آقاى رئیس مرتب اشتباه می‌فرمایند

نایب رئیس - آقا اشتباه می‌فرمایید حالا ارفاق کردم. بفرمایید.

دکتر هدایتى - بنده متأسفم که با پیشنهاد آقاى ذوالفقارى نمى‌توانم موافقت بکنم این مخالفت بنده هم فقط با پیشنهاد آقاى ذوالفقارى نیست بلکه تا حدى با طرز تهیه ماده واحده است که طرحى نوشته شده که واضح نیست و ایشان خواسته‌اند تا حدى عبارت غلط را تصحیح بفرمایند خیلى از اشخاص در مملکت ما عادت دارند که با تخیل و وهم و فرض زندگى بکنند نویسندگان و تهیه‌کنندگان این ماده واحده هم از این قبیل بوده‌اند که فرضیه گذاشته‌اند در اینجا مرقوم فرموده‌اند افسران و درجه‌داران قبل از شهادت به یک درجه یا رتبه بالاتر مفتخر خواهند شد رتبه و درجه را به چه کسى مى‌دهند؟ به کسى که مرده و امروز نیست درجه می‌دهیم؟ این یک فرضیه است یک وهمى است (تیمورتاش - این یک عمل پستومى است که همه جا مى‌شود) بهتر این است که به جاى این فرض یک حقیقتى را ما اینجا بگذاریم یعنى براى اشخاصى که در راه انجام وظیفه همان طور که آقاى معاون وزارت جنگ اینجا توضیح دادند شهید شده‌اند حقوقى که به بازماندگان آنها می‌دهند حقوق یک درجه یک رتبه بالاتر باشد به جاى این که ما درجه بدهیم حقوق مستمرى که به بازماندگان داده می‌شود حقوق یک درجه بالاتر باشد این اشکال ندارد نظر وزارت جنگ و نظر آقاى معاون وزارت جنگ هم تصور مى‌کنم تأمین شده باشد.

دکتر کاسمى - تنها موضوع پول نیست موضوع افتخار نظامى است در همه جاى دنیا معمول است.

دکتر هدایتى - افتخارات نظامى هم آقا درجه‌داران و رتبه‌داران که در اینجا قید شده که یک درجه با رتبه اضافه می‌شود درجه و رتبه را بنده براى یک مرد شهید شده نمی‌توانم افتخار تصور کنم.

رفیع - اگر در دنیا مرسوم است براى آن است که آنها به معاد معتقد نیستند براى آنهایی که به معاد معتقد هستند افتخار ابداً براى مرده فایده ندارد.

دکتر هدایتى - براى این که اخلالى هم خداى نکرده در افتخاراتشان نشده باشد با موافقت‌هاى آقاى معاون وزارت جنگ پیشنهاد کرده‌ام که مطلب این جور اصلاح شود شهید تلقى شده و مستمرى وراث قانونى این شهید طبق یک رتبه بالاتر تأمین می‌شود از این جهت هم از نظر وزارت جنگ و هم نظر آقایان تأمین شده است و هم یک فرضیه و خیالى را در این باره نکرده‌ایم.

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت جنگ.

معاون وزارت جنگ - بنده با پیشنهاد آقاى ذوالفقارى از این حیث موافقت کردم که با این ترتیب عدالت و تعادل بیشتر مراعات می‌شود همان طور که به عرض آقایان رساندم با این ترتیب که اگر قید نشود با حفظ ارشدیت بسته به شانس آن مقتول است (امینى - مقتول معمولاً شانس ندارد) یعنى باید شانس آورد که سال اول ستوانى‌اش کشته شود و الّا اگر سال چهارم ستوانى کشته شد چهار چهارم حقوق مافوقش را می‌گیرد همان مزایاى حقوق سروانى را می‌گیرد ولى امتیاز او فقط درجه است اما اگر کسى سال اول ستوانی‌اش شهید شد این یک مرتبه از چهار سال استفاده می‌کند یعنى حقوق سروانى را تمام می‌گیرد و البته این از عدالت دور است و تبعیض مى‌شود و نباید گذاشت یک قانونى به تصویب برسد که یک قسمت عمده‌اش موکول به پیش‌آمد و شانس باشد با این پیشنهاد که با حفظ ارشدیت داده شود تعادل و عدالت برقرار مى‌شود به این ترتیب که اگر کسى ستوان دو ساله است مى‌شود ستوان یک دو ساله اگر یک کسى سروان 4 ساله است مى‌شود سرگرد 4 ساله بنابراین عدالت و تعادل کاملاً برقرار است.

نایب رئیس- آقایانی که با پیشنهاد آقاى ذوالفقارى موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد استدعا مى‌کنم آقایان دو دقیقه تشریف نبرند و تأمل کنند چند پیشنهاد رسیده که سه چهار تایش وارد نیست اینها قرائت شود اقلاً امروز این شب جمعه این کار را تمام بکنیم.

(پیشنهاد آقاى شوشترى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى:

اینجانب پیشنهاد می‌کنم قانون و طرح مزبور را مشمول ژاندارمرى و شهربانى نیز بنمایند.

شوشترى‏

ناظر‌زاده (منشى) و در همین زمینه آقاى فقیه‌زاده و آقاى کهبد پیشنهاد فرموده‌اند.

نایب رئیس - پیشنهاد خرج است و آقایان حق پیشنهاد خرج ندارند (صحیح است) پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى پیراسته به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى:

پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

افسران و درجه‌دارانى که در وقایع شهریور 20 فرار کرده و با این عمل خیانت غیر قابل جبرانى به کشور نموده‌اند به وسیله دادستان کل کشور باید تحت تعقیب قرار گیرند و در شعب جزایى دیوان عالى کشور محاکمه شوند. دادستان کل مى‌تواند براى تعقیب این افراد از کلیه کارمندان کشورى و لشگرى براى اعطاى نمایندگى و غیره استفاده نماید.

پیراسته‏

اسلامى - آقا قانون دارد

نایب رئیس - آقاى اسلامى شما که خیلى حفظ انتظام را می‌فرمایید (اسلامى - صحیح است) آقاى پیراسته این پیشنهاد مربوط به این قانون نیست.

پیراسته - اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم.

نایب رئیس - وارد نیست و توضیح ندارد.

پیراسته - آقاى رئیس اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

نایب رئیس - پس مختصر بفرمایید.

غلامرضا فولادوند - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم حق ندارند در پیشنهادى که وارد نیست توضیح بدهند.

پیراسته - وقتى که توضیح دادم حضرتعالى توجه خواهید فرمود که وارد است منظور از این لایحه این است که کسانى که خدمت به جامعه کرده‌اند خدمت به ارتش کرده‌اند تشویق بشوند (صحیح است) تشویق بایستى با دو اصل توأم باشد تنبیه خائن و تشویق خادم تنها با این که یک کسى شهید شده بهش درجه بدهیم به یک کسى هم

+++

که فرار کرده درجه بدهیم و ملک و ضیاء و عقار هم داشته باشد و اتومبیلش را هم سوار باشد و هر سال هم درجه بگیرد آقا این درست نیست بنده به شخص خاصى نظر ندارم اگر بخواهید خادم تشویق بشود و تشویق به خدمتگزارى بشود بایستى حتماً کسى که خیانت کرده مجازات بشود و این پیشنهاد کاملاً به این لایحه همانطور که شما خدمتگذاران راتشویق می‌کنید نسبت به کسانى هم که خیانت کرده‌اند اجازه می‌دهید دادستان کل که مرد بى‌نظرى است رسیدگى کند آن قانونى که گذشته است خود آقایان ارتشى‌ها را مأمور کرده که به این کارها رسیدگى بکند و رسیدگى هم در شعب جزایى دیوان کشور به عمل ‌آید و دادرس‌ها هم از دادگسترى انتخاب شوند تا این که بعد از این در موقع خطر فرار نکنند و سینه‌های‌شان را براى ما سیر نکنند و بعد اینجا بیایند براى ما سپهبد و سرلشکر و امیر بشوند (آزاد - مخصوصاً در بانک سپه سپهبدى بگیرند) آقایان من یقین دارم اگر به این پیشنهاد رأى بدهید خدمت بزرگى به مملکت کرده‌اید.

امینى - اصل موضوع وارد نیست و قابل رأى نیست چه رسد به طرز تعقیب این موضوع قانون خاصى دارد.

پیراسته - پس خائنین دو مرتبه در این مملکت رشد می‌کنند.

نایب رئیس - پیشنهاد آقاى پیراسته وارد نیست این موضوع قانون دارد اگر بخواهید باید طرحى تهیه نمایید این لایحه مربوط به افسران شهید است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى دکتر هدایتى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم عبارت (و قبل از شهادت به یک درجه و یا رتبه بالاتر مفتخر خواهند شد) از ماده واحده حذف و به جاى (رتبه اعطایى) (رتبه بالاتر) قید شود.

دکتر محمدعلى هدایتى‏

نایب رئیس - آقاى دکتر هدایتى‏

دکتر هدایتى - بنده مجبور هستم توجه آقایان نمایندگان محترم را به نکته‌اى که الان عرض کردم جلب بکنم و آقاى دکتر معظمى فرمودند که با پیشنهاد اصلاحى بهتر می‌شود و بنده هم از این جهت مطلب را به صورت پیشنهاد دادم بنده نمی‌توانم بفهمم چطور براى شخصى که درگذشته است و از بین رفته است قانون می‌گذرانیم که براى او رتبه و درجه بدهیم (امینى - حسابش غلط است) آقاى امینى چه فرمودید؟ (امینى - چیزى عرض نکردم با خودم بودم) بنده آن طوری که خودم می‌فهمم رتبه و درجه و تمام اینها براى اشخاص و افرادى است که قابل دیدن هستند و در حیات می‌باشند این درجات و رتبه‌ها براى ارواح نیست به روح اشخاص نمی‌شود درجه و مرتبه داد به این جهت بنده پیشنهاد کردم که اصلاح بشود که درجه و رتبه و افتخار و هر چه می‌خواهند بدهند براى ورثه آنها تعیین کنند نه براى خودشان‏

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت جنگ.

معاون وزارت جنگ - بنده خیلى معذرت می‌خواهم که فراموش کردم در آن موقع که اینجا آمدم این قسمت را جواب عرض کنم راجع به درجه‌دادن به اشخاص متوفى و شهدا این یک چیزى است که در تمام دنیا مرسوم است و به اصطلاح فرانسه Titr Posthume  است که نشان و مدال و درجه براى تشویق خدمتگزاران مملکت داده می‌شود ولى چون فکر کردیم که ممکن است ذهن ما براى این حاضر نباشد مخصوصاً اصلاح شد و نوشته شد یک روز قبل از شهادت بنابراین این هم به شهید داده نمی‌شود در حقیقت نتیجه‌اش همان است ولى یک رو قبل از شهادت به ایشان درجه داده می‌شود و تصور می‌کنم که جواب قانع کننده به آقاى دکتر داده شده باشد.

دکتر هدایتى - متشکرم بنده با توضیحاتى که دادید قانع شدم و پیشنهادم را پس می‌گیرم‏

(پیشنهاد آقاى مهدى ارباب به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم: هزینه تحصیل افسران و افراد نظامى و ژاندارمرى و شهربانى شهید (چند نفر از نمایندگان - پیشنهاد خرج است) تا سن بلوغ به عهده دولت خواهد بود.

مهدى ارباب‏

عده‌اى از نمایندگان - پیشنهاد خرج است.

(زنگ رئیس)

نایب رئیس - استدعا مى‌کنم اجازه بدهید انتظامات مجلس حفظ بشود اول پیشنهاد باید قرائت بشود که ببینم پیشنهاد خرج است یا نیست این پیشنهاد خرج است پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى حاذقى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم کلمه شهید به این طور ضمن تبصره تفسیر شود

تبصره 1 - شهید عبارت از کسى است که به دست دشمن یا در ضمن عملیات جنگى کشته شده باشد. حاذقى‏

نایب رئیس - آقاى حاذقى‏

حاذقى - این موضوع مورد توجه مجلس شوراى ملى است که حتى‌المقدور بایستى در مواقعى که لوایح مالى به تصویب می‌رسد محدود بشود به آن حد ضرورت و لازم و طورى قانون تصویب بشود که از آن استفاده غیر منظورى نشود عموم آقایان نمایندگان موافق هستند که به افسران و افراد و درجه‌دارانى که در ضمن جنگ در ضمن مبارزه با دشمن در ضمن تعقیب اشرار و دزدان و در ضمن عملیات جنگى کشته مى‌شوند به آنها کمک بشود و درجه بالاتر داده بشود و به خانواده آنها حقوق اضافى‌تر بدهند ولى چون سابقه دارد و ما می‌دانیم که از اغلب قوانین استفاده غیر منظور می‌شود بنده این پیشنهاد را کردم که مقصود آن افسران یا افراد یا درجه‌دارانى هستند که در ضن عملیات جنگى و مبارزه با دشمن کشته شده باشند براى این که سوء استفاده از آن نشود حال اگر این نظر تأمین می‌شود بنده اصرارى ندارم.

نایب رئیس - آقاى حاذقى پیشنهادتان را پس گرفتید؟

حاذقى - عرض کردم اگر منظور قانون همین است و نظرم را تأمین می‌کند عرضى ندارم و اگر تأمین نمى‌کند تقاضا مى‌کنم که رأى بگیرید.

نایب رئیس - اگر را باید کى به آقا حالى بکند؟ خود آقا تشخیص بدهند.

حاذقى - پس نمی‌گیرم رأى بگیرید.

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت جنگ‏

معاون وزارت جنگ - توجه بفرمایید همان طوری که عرض کردم در ماده واحده صریحاً قید شده در وقایع عملیات جنگى مقتول بشود و فکر مى‌کنم از این صریح‌تر نمى‌شود نوشت و نظر آقا کاملاً تأمین است.

حاذقى - پیشنهادم را پس گرفتم‏

(پیشنهاد آقاى عباس اسلامى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى:

پیشنهاد می‌کنم به جاى کلمه به هر نحو در (حین انجام وظیفه) گذاشته شود.

اسلامى‏

نایب رئیس - آقاى اسلامى‏

عباس اسلامى - اینجا بنده موقعی که در کلیات صحبت مى‌کردم از آقاى معاون وزارت جنگ تقاضا کردم که در این مورد هم یک توضیحات مفصلى بدهند که شهید و شهادت به چه چیزى اطلاق می‌شود اینجا یک کلمه‌اى که اضافه شده کلمه (به هر نحو) است این کلمه به هر نحو خیلى کشدار است با این که قوانین مملکتى ما قاطع و فارسى روشن و روبه راهى است انواع و اقسام تعبیرات و تغییراتى مى‌کنیم تا چه رسد به کلمه به هر نحو در آن گذاشته بشود آقا جنابعالى حسن نیت دارید ممکن است یک شخص دیگرى به هر نحو را به انواع مختلف تفسیر بکند این است که بنده پیشنهاد کردم که به هر نحو از اینجا اصلاً حذف شود ممکن است در یک جنگى یک نفر بیفتد توى چاه آیا این هم مشمول این قانون می‌شود؟ بنده مى‌خواهم توضیحى بدهید که منظورتان چیست اگر توضیح قانع کننده دادید بنده پیشنهاد را مسترد مى‌کنم یک موضوع دیگر این است که اینجا یک کلمه مستمر نوشته شده بنده معنى این را خوب نفهمیدم منظور این است که مثل سایر قوانین است که حقوق تقاعد افسران مى‌گیرند یا این که به طور کلى در خانواده آن افسران شهید مادام‌الحیات این مقررى برقرار خواهد بود این را هم توضیح بدهند و یک پیشنهادى آقاى پیراسته در اینجا دادند پیشنهاد خیلى خوبى بوده ولى بی‌خود این پیشنهاد را دادند براى این که گردن کلفت‌ها توى این مملکت تعقیب نمى‌شوند همین چند روز پیش انبار مهمات فارس را آتش زدند کى را تعقیب کردند شش ماه دیگر ملت ایران فراموش می‌کند و سمبل می‌شود آقا مجازات که براى گردن کلفت‌ها نیست این پیشنهادها براى بیچاره‌ها است و از آقاى پیراسته معذرت می‌خواهم که جسارت کردم.

نایب رئیس - آقاى اسلامى پیشنهادتان را پس گرفتید.

عباس اسلامى - پس گرفتم‏

(پیشنهاد آقاى امینى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم پس از کارمندان ارتش اضافه شود و داوطلبان. ابوالقاسم امینى‏

نایب رئیس - این پیشنهاد خرج است.

امینى - راجع به افسران وظیفه است حالا بنده توضیح مى‌دهم شاید وزارت جنگ قانع شود.

نایب رئیس - نماینده حق ندارد پیشنهاد خرج بدهد. بفرمایید.

امینى - مقصود از داوطلب افسر وظیفه است کادر ثابت ارتش کادر معینى است که در ارتش هستند درجه مى‌گیرند رتبه پیدا مى‌کنند یک عده از افسران وظیفه هستند و حتى بنده هم که افسر وظیفه‌اى هستم فرض بفرمایید فردا که شما جنگى را مى‌خواهید شروع بکنید بنده که داوطلب براى این کار شدم و شهید شدم به چه دلیل از نشان و درجه محروم باشم (عده‌اى از نمایندگان - افسر هستند) نه خیر کادر ثابت نیستند این را توضیح بدهند که افسر وظیفه جزو کادر ثابت هست یا نیست افسر وظیفه‌اى که مثلاً من خودم فردا بخواهم داوطلب

+++

بشوم بروم جنگ چرا از افتخار محروم باشم.

غلامرضا فولادوند - حقوق تقاعد ندارد.

امینى - نشان می‌خواهند براى افتخار، نشان که پول نیست این در تمام ممالک مرسوم است.

نایب رئیس - این پیشنهاد وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى فقیه‌زاده به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم اشخاصى که در مانور زمینى و هوایى مقتول می‌شوند مشمول این قانون گردند.

فقیه‌زاده‏

نایب رئیس - آقاى فقیه‌زاده این هم پیشنهاد خرج است چون یک عده‌اى را اضافه می‌کند.

فقیه‌زاده - بنده یک توضیح مختصرى می‌دهم.

نایب رئیس - توضیح را بدهید ولى من رأى نخواهم گرفت.

فقیه‌زاده - اجازه بفرمایید آقاى معاون وزارت جنگ فرمودند اشخاصى که در موقع جنگ شهید می‌شوند این قانون مشمول آنها می‌شود ممکن است در مانورهاى زمینى و هوایى که همه ساله داده می‌شود اشخاصى مقتول بشوند بنده پیشنهاد کردم که این اشخاص هم مشمول این قانون بشوند حالا آقایان مى‌خواهند رأى بدهند می‌خواهند رأى ندهند.

نایب رئیس - پیشنهاد خرج است قابل رأى نیست پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى کشاورزصدر به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم افراد ارتش هم مشمول این قانون باشند.

نایب رئیس - آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر - افراد ارتش دو نوع است یک نوع افراد وظیفه هستند که بعد از قانون نظام وظیفه هستند و یک نوع افراد داوطلبى می‌باشند که از پیش در ارتش هستند که به آنها درجه داده نشده مرادم این است که آیا این قانون مشمول آنها هم هست این یکى دوم آن که تقاضا دارم از آقاى معاون وزارت جنگ و مجلس هم اجازه خواهند داد که بنده یک دقیقه این عرض را بکنم و ایشان هم جواب بدهند چون به نظر من بیان این مطلب لازم است ما قانونى براى فراریان سوم شهریور گذراندیم که دو نفر از قضات (یک نفر از نمایندگان - سه نفر) بله سه نفر از قضات و دو نفر از آقایان ارتشى‌ها بروند این قسمت‌ها را رسیدگى بکنند این را اصلاً یا اجرا نکردند یا ماست مالى کردند بنده به خراسان رفته بودم سرلشگرى که مسلسل را به 15 تومان و تفنگ برنو را 10 ریال به افغان‌ها فروخته بود و الان سراغ دارم که بازنشسته است و الان به قدر شما آقاى معاون وزارت جنگ دارد حقوق می‌گیرد من استدعا می‌کنم آقا بیایید اینجا توضیحى بدهید که شما راجع به این اشخاص چه کرده‌اید و چه خواهید کرد؟

نایب رئیس - این پیشنهاد آقاى کشاورز صدر وارد نیست و چون پیشنهاد دیگرى نرسیده است رأى می‌گیریم به اصل لایحه با اصلاح پیشنهادى که از طرف آقاى ناصر ذوالفقارى شد و تصویب گردید آقایانى که با اصل لایحه و پیشنهاد آقاى ذوالفقارى موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد. به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

نایب رئیس - چند طرحى به امضاى آقایان رسیده یکى راجع به جنگل‌ها است دومى راجع به راه سازى است (مهدى ارباب - راه مقدم است) سومى طرحى است راجع به وزارت راه و عوارض گمرکى چهارمى طرحى است راجع به اصلاح قانون ثبت اینها به ترتیب در دستور گذاشته می‌شود که از جلسه آینده روز یکشنبه ساعت 9 صبح خواهد بود و دستور جلسه طرح‌هایى است که به عرض آقایان رسید.

(جلسه 5 دقیقه قبل از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - نورالدین امامى‏

+++

Parameter:294676!model&5137!print -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)