17 خرداد 1399 10:27:31
تاریخ معاصر گیلان

نهضت جنگل در آیینه داوری (۴)  

دکتر فریدون شایسته


 

میرزا کوچک‌خان یکی از مجاهدان گیلان است در این وقت سالش به ظاهر  میان پنجاه و شصت است. [میرزا در ۴۳ سالگی به شهادت رسید]. مردی است قوی‌بنیه سیه‌چرده موی سر و صورتش انبوه دارای اخلاق نیکو و در عین حال صلح و سلامت‌خواهی سلحشور دوستدار عالم اسلامیت و طرفدار استقلال و آزادی ایران و مخالف حکومت‌های استبدادی خودی و بیگانه. این شخص قوه‌ای از مجاهدان فراهم آورده  جنگل گیلان را اقامت‌گاه خود قرارداده به خیال خویش راه قشون‌کشی روس را به ایران  تنگ نموده است. این شخص بیشتر از مجمع اتحاد اسلام که در بادکوبه بوده تشویق می‌شده. عثمانیان هم که طرفدار اتحاد هستند به وی توجه داشته‌اند. آلمان‌ها هم در ضمن تحریکات که در ایران بر ضد روس و انگلیس می‌کرده‌اند در تشجیع قوه جنگل نیز کوتاهی نداشته‌اند. ولی میرزا کوچک‌خان با وجود استفاده نظامی که از آن‌ها می‌نموده است ایرانیت و اسلامیت خود را از دست نمی‌داده. بیگانه را بیگانه می‌دانسته است. هر که بوده باشد. چنان که روس‌ها مکرر خواستند او را تطمیع کرده به دام بیاورند‌ و فریب آن‌ها را نخورد. گاهی هم با دستجاتی از قشون روس که برای امتحان جلو می‌آمدند طرف می‌شد و آن‌ها را عقب می‌نشانید. عده زیادی از وطن‌خواهان که عاشق دیدار یک قوه ایرانی خالص بودند  از تشکیل جنگل دلخوش و به آن‌ها متوجه بودند. او مردی وطن‌دوست و پاکدامن بود. در انقلابات سیاسی مملکت و در تبدیل اساس حکومت استبدادی به شوروی  در حوزه مشروطه‌خواهان خدمت می کرد. بالاخره در طی انقلابات  که حکومت ملی  دچار مخاطره می‌گشت این مرد باغیرت اردویی از ملیون مجاهد تشکیل داده آن را در جنگل گیلان تمرکز داده.  چند سال در مقابل تجاوزات خارجی و حوادث داخلی ایستادگی کرد. نه تطمیع او را از خیال خود بازداشت و نه تهدید. میرزا کوچک‌خان به همان اندازه که روس و انگلیس از او دور بودند او هم از آن‌ها دوری می‌جست و فریب هیچ یک‌ را نمی‌خورد. هرگاه به طرف تهران می‌آمد مالک تاج و تخت سلطان احمدشاه قاجار می‌گشت. اگر زمزمه جمهوریت به میان می‌آمد‌ او برای انتخاب شدن به ریاست نزدیک‌تر بود. چه جمهوری‌طلبان به او توجه داشتند. ولی چون اهل هوی و هوس نبود و جز خدمت حقیقی به وطن خود منظوری نداشت و حوزه‌ای را که بر وی احاطه کرده بود منزه نمی‌دانست و می‌ترسید به دست آن‌ها آلت اجرای مقاصد بلشویکان روس و غارتگران قفقاز واقع گردد و مملکت دچار مخاطره بشود. این بود که در مدت کم ریاست کل گیلان  با کمال احتیاط رفتار کرد و تا آن جا که توانست از تجاوزات بیگانگان جلوگیری نمود و چون دید  دارد رشته از دست او بیرون می‌رود و دیگران به نام او می‌کنند‌ هرچه بخواهند از اقتدار و ریاست صرفنظر کرده دوباره خود را باعده‌ای از اشخاص مطمئن هم‌عقیده خویش  به جنگل کشانیده آن جا به خودداری پرداخت.

منبع: خاطرات یحیی دولت‌آبادی، جلد چهارم، تهران انتشارات عطار و فردوس، چاپ ششم، ۱۳۷۱، صص ۲۷۹-۲۷۷ و ۹۴-۹۳.

Parameter:305731!model&4732!print -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار