29 مرداد 1396 14:34:01
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17

جلسه: 36 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه پانزدهم آبان ماه 1331  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان:‌ جلالی - حاج سید‌جوادی - اخگر - شهیدی

3- تقدیم لایحه ملی شدن شرکت تلفن به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف به قید دو فوریت و طرح و تصویب دو فوریت آن

4- بیانات آقایان وزیر فرهنگ و وزیر امور خارجه راجع به تحریکات آقای تولیت در قم

5- طرح و تصویب لایحه تمدید فرمانداری نظامی در تهران و حومه

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه


مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 36

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه پانزدهم آبان ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان:‌ جلالی - حاج سید‌جوادی - اخگر - شهیدی

3- تقدیم لایحه ملی شدن شرکت تلفن به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف به قید دو فوریت و طرح و تصویب دو فوریت آن

4- بیانات آقایان وزیر فرهنگ و وزیر امور خارجه راجع به تحریکات آقای تولیت در قم

5- طرح و تصویب لایحه تمدید فرمانداری نظامی در تهران و حومه

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس در ساعت ده و 45 دقیقه صبح به ریاست آقاى محمد ذوالفقارى (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

نائب رئیس - جلسه رسمى است صورت غائبین جلسه گذشته قرائت می‌شود (به شرح آتى قرائت شد)

غائبین با‌ اجازه آقایان: مکى - مهندس حسیبى - مدرس - شادلو - اورنگ - عامرى‏

غائبین بى‌اجازه آقایان: دکتر امامى - بهادرى - فتحعلى افشار - دادور - امیر‌افشار - معتمد‌دماوندى - محمد‌حسین قشقایى - راشد - تولیت - ناصر ‌ذوالفقارى - میر‌اشرافى‏.

دیر آمده با‌اجازه: آقاى منصف یک ساعت و 15 دقیقه‏.

دیر آمدگان بى‌اجازه آقایان: فرزانه 45 دقیقه - دکتر کیان 45 دقیقه - دکتر ملکى 55 دقیقه - صراف‌زاده یک ساعت و نیم -  شبسترى یک ساعت و نیم - دکتر مصباح‌زاده - یک ساعت و پانزده دقیقه.

نائب رئیس - نسبت به صورت مجلس اعتراضى هست؟

ناصر ذوالفقارى - بنده عرضى دارم در دو جلسه قبل بنده مریض بودم اجازه هم از مقام ریاست گرفته‌ام خواهش می‌کنم که دستور بفرمایید که تصحیح شود.

نائب رئیس - بسیار خوب اصلاح می‌شود آقاى مشار.

یوسف مشار - در بعضى جاهاى صورت مجلس به جاى هست نیست نوشته شده که تقدیم می‌کنم استدعا می‌کنم دستور بفرمایید اصلاح شود.

نائب رئیس - آقاى دکتر ملکى‏.

دکتر ملکى - بنده هم از هیئت رئیسه تقاضاى اجازه کرده بودم و اگر دیر آمدم اجازه داشته‌ام.

نائب رئیس - آقاى اقبال‏.

اقبال - بنده عرض کردم سه بار به آقاى وزیر دارایى کتباً نوشته‌ام‏.

نائب رئیس - راجع به چه؟

اقبال - عرض کردم سه بار راجع به حقوق مستخدمین شهرستان‌ها مستخدمین دولتى نوشته‌ام.

نائب رئیس - سؤال فرموده‌اید؟

اقبال - راجع به صورت مجلس است بنده عرض کردم که نوشته‌ام و در صورت مجلس نوشته شده است به ایشان عرض کردم.

نائب رئیس - اصلاح می‌شود - آقاى شبسترى‏.

شبسترى - نام بنده را هم در جلسه 13 آبان دیر آمده نوشته‌اند و بنده مطلقاً دیر نیامده‌ام و از اول وقت حاضر بودم و حتماً اشتباه شده است.

نائب رئیس - اصلاح می‌شود دیگر نسبت به صورت مجلس اعتراضى نیست؟ آقاى قنات‌آبادى‏

قنات‌آبادى - در این قسمت از بیانات بنده که عرض کرده بودم که این آقایان آن وقتى که ملت می‌گفتند که ما باید با استعمار در سراسر کشور مبارزه کنیم جمله (ملت می‌گفت) نوشته نشده و حذف شده است که باید اصلاح شود.

نائب رئیس - اصلاح می‌شود - آقاى زهرى‏

زهرى - یک اشتباهاتى است که تصریح می‌کنم و تقدیم می‌کنم به تندنویسى‏.

نائب رئیس - دیگر اعتراضى به صورت مجلس نیست؟ (گفته شد - خیر) صورت جلسه سه‌شنبه سیزدهم آبان ماه تصویب شد

2- بیانات قبل از دستور آقایان: جلالى - حاج سید‌جوادى - اخگر - شهیدى‏

نائب رئیس - نطق قبل از دستور شروع می‌شود. آقاى جلالى‏

جلالى - همکاران محترم به خوبى مسبوق‌اند که نزدیک یک سال و چند ماه است جناب آقاى دکتر مصدق زمام امور کشور را در دست دارند و در این مدت به نمایندگى افکار عمومى منویات مردم ایران و مقتضیات سیاسى و ملى مملکت را در مقابله با اجانب اجرا می‌کنند و به محض زمامدارى معظم له طبقات مختلف مردم منتظر انجام اصلاحات اساسى به دست ایشان بودند زیرا آشنایى مردم این مملکت به افکار و عقاید و مخصوصاً تجربیات پنجاه ساله ایشان موجب پیدایش چنین انتظارى می‌شد ولى مطلعین و کسانى که در امور سیاسى وقوفى داشتند می‌دانستند در آن شرایط و در آن اوضاع و احوال خاص اقدامات حادى در زمینه اصلاحات عمیق نبود زیرا یقیناً در موقعى که لازم بوده دولت با نمایندگان شرکت سابق و فرستادگان کشورهاى خارجى دور یک میز بنشینند و از حقوق و منافع ایران دفاع کنند اقدامات تند و حاد موجب می‌شد که تشنجى در اوضاع جامعه به وجود آید در صورتى که در آن شرایط تمام قواى ملى بسیار لازم و ضرورى بود و به همین دلیل مراکز مسئول و مطلعین از مردم ایران و حتى جمهور مردم اوضاع مالایطاق اجتماعى را به خاطرم موفقیت در یک جدال مقدس تحمل می‌کردند تا دولت

+++

به کار خود ادامه دهد.

ولى پس از جریانات اخیر که منجر به قطع رابطه شد شرایط تغییر کرد همین اصول و فروع منطقى که در شرایط مخصوصى ایجاب می‌کرد که اقدامات تندى به عمل نیاید امروز حکم می‌کند دست به اصلاحاتى زده شود درست است که بالاخره بن‌بست نفت شکسته خواهد شد و مسلم است که نتیجتاً مجبورند که تسلیم نظریات اساسى ملت ایران گردند.

ولى سیاست عمومى ما باید در حال حاضر بر‌اساس مقاومت بنا شود و براى این منظور باید اصلاحات اساسى و عمیق در تمام تشکیلات بدون فوت دقیقه شروع شود زیرا جز در آن صورت مقاومت تحقق پیدا نمی‌کند (صحیح است) پس از بیان این مقدمه با این که اصل دوم قانون اساسى را متذکر هستم که نمایندگان مجلس شوراى ملى در امور سیاسى و معاشى نماینده قاطبه اهالى مملکت هستند ولى هر نماینده از نظر ورود و وقوف به امور حوزه انتخابیه خود اصلاحات ضرورى و فورى را براى توجه مسئولین عنوان نماید به این وسیله قسمتى از وظیفه خود را که عبارت از توجه دولت و اطلاع نمایندگان محترم باید عرض کنم شهرستان که در شصت کیلومترى تهران و زیر گوش مسئولین قرار دارد چه پیش از شهریور و چه بعد از شهریور هیچ گاه مورد توجه واقع نشده است و کشاورزان صبور و زحمتکش دماوند و فیروزکوه و قرا و قصبات منطقه از آن وسائل ابتدایى زندگى هم محروم‌اند البته سرنوشت آنها از تقدیر میلیون‌ها نفر کشاورز که در مملکت ما زندگى مى‌کنند جدا نیست ولى بعضى مسائل است که فوریت دارد وضع بهداشت به اندازه‌اى رقت‌بار است که نمى‌توان وجودى براى آن قائل شد در تمام دماوند و فیروزکوه و قرای اطراف دو یا سه درمانگاه بدون دارو با وسایل ناقص وجود دارد که هیچ گاه متناسب با جمعیت آنجا نیست مدتی است یک درمانگاه در شهر دماوند احداث شده وزارت بهدارى تاکنون براى استفاده مردم و ترتیب وسائل آن اقدامى به عمل نیاورده است.

عرض بنده این است که اگر این تشکیلات دولتى بخواهد مناسب با امکانات خود کار کند با همین وضع ناقص مى‌تواند صورت بهترى به امور مملکت بدهد عیب این است که نتیجه عمل دستگاه‌هاى دولتى با وظایف و مسئولیت آنها مطابقت ندارد به هر حال بنده از وزارت بهدارى تقاضا می‌کنم توجهى به بهدارى آن سامان بکند درمانگاه دماوند که ساختمانش حاضر است قابل استفاده قرار دهند مدتی است درمانگاه دماوند پزشک ندارد و به وضع رقت‌بارى به سر می‌برد یک درمانگاه در ارجمند فیروزکوه نیمه‌تمام است که با بذل توجه مختصر وزارت بهدارى قابل استفاده می‌گردد امیدوارم وزارت بهدارى توجه سریع و عاجلى به عرایض بنده نموده و بهداشت مردم محروم دماوند و فیروزکوه را از وضع نگران‌کننده موجود نجات دهند از نمایندگان محترم اجازه می‌خواهم که چند تذکر مختصر دیگر هم بدهم که یکى مربوط به سازمان برنامه است چندین سال است که سازمان برنامه تأسیس شده است و متأسفانه نمی‌دانم به چه مناسبت دماوند و فیروزکوه موردتوجه جدى قرار نگرفته و فقط در اوایل فروردین 31 اقدام به تأسیس شرکت تعاونى نموده که از این جهت از طرف مردم دماوند سپاسگزارم ولى چند راه خیلى کوتاه و نیمه‌تمام وجود دارد که با هزینه مختصرى آسایش هزاران نفر کشاورز را فراهم و تسهیلات مؤثرى در توسعه امور کشاورزى این ناحیه به وجود خواهد آمد و همه جا هم مردم حاضر به همکارى با سازمان برنامه هستند راهى که به دماوند از جاده هراز از راه مشا متصل می‌گردد راه نیمه‌تمام فیروزکوه به ارجمند و تسطیح راه گیلان دماوند راه مرا که با فواصل بسیار مختصر است بهترین کمک مؤثرى است که سازمان برنامه و وزارت راه با هزینه مختصر می‌تواند به مردم دماوند و فیروزکوه بنماید بنده مصراً از وزارت راه و سازمان برنامه تقاضا می‌کنم بررسى و انجام این امور را در برنامه کار خود قرار دهند نتیجه مذاکرات قبلى اینجانب با مقامات ایرانى اداره اصل چهارم ترومن و اولیاى سازمان برنامه در زمینه حفر چاه و احداث درمانگاه در قرای سربندان جبلارد گیلان و جابان و توجه به وضع بهداشت سایر قرای دماوند و فیروزکوه مأمورین اصل چهارم با همکارى سازمان برنامه فقط در دهستان سربندان مشغول حفر چاه شده‌اند امید است سازمان برنامه و وزارت بهدارى اصل چهارم را به انجام تقاضاى مربوط به دهستان‌هاى دیگر هدایت نمایند.

به مناسبت باید در اینجا مخصوصاً توجه وزارت راه را به راه هراز جلب نمایم که پس از مخارج میلیون‌ها تومان بعد از شهریور بیست به صورت رقت‌بارى افتاده و هر سال که بگذرد مقادیر قابل ملاحظه هزینه و زحمات صرف شده به هدر می‌رود اهالى مازندران طومارها و تلگراف‌هاى متعددى براى اینجانب فرستاده‌اند و تقاضاى اتمام این راه مهم و مؤثر را دارند و یقیناً این راه از نظر مقامات وزارت راه مستور نیست و در اولین فرصت به اتمام آن شروع خواهند نمود. اینجا بنده لازم می‌دانم تشکرات خود را به حضور اعلیحضرت همایونى که دهقانان رودهن را صاحب زمین فرموده‌اند و با تقسیم املاک رودهن موجبات بهبود زندگى کشاورزان این دهستان را فراهم نموده‌اند تقدیم بدارم و براى توجه اعلیحضرت همایونى باید عرض کنم که کشاورزان مشاء دماوند که نزدیک به رودهن می‌باشد منتظرند که عواطف ملوکانه راجع به تقسیم املاک شامل حال خود ببینند و بدیهى است براى تکمیل این اقدام خداپسندانه دستور صدور وسایل کار کشاورزى از قبیل بذر و کمک‌هاى دیگر مورد تقاضا است از وزیر فرهنگ جناب آقاى دکتر آذر تقاضا می‌کنم که توجه سریعى به وضع فرهنگ دماوند بنمایند زیرا اکنون که دو ماه از سال تحصیلى می‌گذرد دبیرستان منحصر به فرد دماوند داراى دبیر کافى نیست و وقت محصلین تلف می‌شود جناب آقاى دکتر فاطمى وزیر امور خارجه در پشت این تریبون فرمودند که نمایندگان باید با تنظیم نقشه‌هاى مفید دولت را در انجام اصلاحات یارى کنند این تذکر بسیار به مورد و صحیح است و اساساً علت وجودى مجلس شوراى ملى هم همین است ولى عرایض بنده در مورد اصلاحات فورى حوزه انتخابیه و یا فرق نمی‌کند نسبت به تمام مملکت به شرط نظارت و کمى سرعت عمل قابل اجرا است و همین دستگاه با تمام نقایص اگر بخواهد می‌تواند انجام دهد در خاتمه معروض می‌دارم جریانى بسیار تأسف‌آور در قریه آب‌سرد دماوند روى داده که منجر به قتل یکى از زارعین و مجروح شدن چند نفر شده است این جریان شدیداً مورد تأسف و اعتراض اینجانب مى‌باشد و جداً و مصراً از وزارت دادگسترى و وزارت کشور می‌خواهم که حقیقت موضوع را روشن نمایند. چند دقیقه از وقتم که مانده به آقاى قنات‌آبادى می‌دهم‏.

نائب رئیس - دیگر وقتى باقى نمانده آقاى حاج سید‌جوادى‏

حاج سید‌جوادى - آنچه قابل تذکر است این است که ما در یک حصارى هستیم که در و پیکر آن خراب است و رشد حقیقى به عقیده من قیام مغزدار و نهضت واقعى هم درست نرسیده است هنوز ابجد خوان مکاتب رشد و رقا هستیم و ما می‌خواهیم در مقابل اجانب عرض اندام کنیم باین معنى که خودمان را تطبیق کنیم تا برسد زندگیمان به آنها و بتوانیم تشکیلات و تشریفاتمان را کاملاً رو به راه کنیم این وضع در‌هم و بر‌هم بازاریان و ریختن اجناس بی‌مورد دیگران را به بد وضعى انداخته است. ما باید قناعت کنیم به آنچه که داریم (صحیح است) و تا حدود امکان هم زیر بار تحمیلات دیگران نرویم (صحیح است) تا حدود امکان مگر وقتى که ناچار شدیم ناگزیر شدیم آن هم با یک حساب دقیقى روى موازین اقتصادى از ملل دیگر عالم یک جنسى بگیریم و در مقابلش هم جنسى که همان ارزش را داشته باشد بدهیم. من گاه وقتى که آزادانه گردش می‌کنم به دهنه بازار و میان بازار،‌ فروشنده و خریدار هر دو را مشاهده می‌نمایم که عمل‌شان تکذیب می‌کند ادعایشان را، قطع نظر از عنوان دینى که وظیفه ماست و باید زیر بار کسانى که دشمن قرآن هستند نرویم و مملکت‌مان را بازار آنها قرار ندهیم و به عبارت اخرى حیب خودمان را خالى و حیب آنها را پر نکنیم و در صدد تضعیف خودمان و تقویت دیگران برنیاییم قطع نظر از آن ما نمى‌خواهیم حیثیت و شئون مملکتمان را کاملاً حفظ کرده باشیم باید یک مملکتى را از همه جهات حفظ کرده باشیم باید یک مملکتى باشیم که بتوانیم خودمان را از همه جهات حفظ کرده باشیم و پول‌مان بى‌جهت هدر نرود من با رفتن زوار به کربلا با این وضع اقتصادى و بى‌پولى و تهى بودن خزانه مملکت البته حاضر نیستم ولى چیزى را که من مورد انتقاد قرار می‌دهم عزیز دردانه‌هاى مملکت با پول زیاد و ارزهاى فراوان براى گردش و تفریح به خارج کشور می‌روند که هر کدام خرج چند زائر را می‌کنند (صحیح است) و با یک تجملات و تشریفاتى و به آن گردش خودشان هم عنوان مطالعه می‌دهند آنچه که موردپسند من نیست این است باید کاملاً نگذاشت و در مملکت را خوب بست نه اجناس آنها را گذاشت وارد شود و نه این که کسانى بی‌مورد از مملکت خارج شوند این را نمی‌توانم تحمل کنم و از طرف دیگر دولت قانونى بگذارند و جلوى واردشدن اجناس را کاملاً بگیرند گر‌چه ما تاکنون از وجود قانون استفاده نکرده‌ایم براى این که مجرى نداشته‌ایم و اجراى قانون همیشه به دست‌اندازى می‌رسد و به اشکال بر می‌خورد این است که من تقاضا می‌کنم از همکاران رشیدم که سمت سرپرستى ملت را قبول کرده‌اند و عهده‌دار سعادت و رفاه و آسایش آنها هستند خودتان را نمایندگان ملت معرفى می‌کنید یک قدم شاهانه‌اى بردارید و عملاً خودتان را ملبس کنید به لباس وطنى البته با این قید که متصدیان امور کارخانه‌ها هم تحت نظارت دقیق قرار گیرند که در مواردى سوء‌استفاده نکنند (صحیح است) و با یک حساب دقیق آنچه را که ما داریم در قدم اول خودمان عمل کنیم بعد هم تقاضا کنیم از ملت که وضعش را با ما تطبیق کنند. طومارهاى زیادى هم رسیده و حتى براى من از چند شهرستان نامه رسیده و تقاضا کرده آن روزی که شما می‌خواهید تعیین کنید براى پوشیدن لباس وطنى و تحریم کنید آنچه را که در شئون اجتماعى و امور مملکتى ما ارزش ندارد آن روز را معین کنید که ما هم همین طور عمل کنیم. چیز دیگرى که اسباب افتضاح است این هر چه می‌خواهى یک تومان، هر چه می‌خواهى یک قران است که با یک شور و شعفى می‌گوید هر چه می‌خواهى یک تومان مثل این که یک مملکتى را می‌خواهد در مقابل بدهد مردم هم با ذوق زیادى استقبال می‌کنند براى لباس وطنى یک نگرانى هم داشتم و آن راجع

+++

به این فکلی‌هاى مملکت‌مان بود. گفتم اگر ما بخواهیم تجویز کنیم لباس مملکتمان را با این دزنفکته‌هایمان چه مى‌شود کرد (خنده نمایندگان) (عبدالرحمن فرامرزى - تمام فکلی‌هاى مملکت ما یک صدم مردم مملکت هم نمی‌شوند) به شما هم می‌رسد من فکر کردم که آنها چه می‌شوند و چطور زیر بار لباس وطنى می‌روند براى این که من تمام قماش‌ها و پارچه‌هاى این مملکت را ندیده بودم و آنچه که من مورد استفاده‌ام قرار مى‌گیرد براى بچه‌هاى خودم همین کازرونى‌هاى محصلى است بعد دیدم پارچه‌هاى خوبى هم هست (یکى از نمایندگان - بسیار عالى) در نهایت قشنگى که رقابت می‌کند با بهترین پارچه‌هاى خارجى و این نگرانى که تکلیف ما با فکلی‌ها چیست - آقاى مهندس غروى این هم از بین رفت (خنده نمایندگان) عرض دیگرى که دارم یک عده‌اى شکایت کرده‌اند به برادر ارجمندم و همکار رشیدم حضرت آقاى صفایى و به من که شرکت هواپیمایى لوانتور در موسم حج به آنها ظلم و تعدى زیاد کرده و قرارداد با آنها کرده که اینها را از راه شام به حج ببرد و آنجا دبه در‌آورده یک پول اضافى گرفته و آنها را فرستاده به مصر و در مصر هم سرشان کلاه گذاشته و اضافه دیگرى گرفته‌اند و به طور خلاصه از هر نفرى هفتصد تومان اضافه گرفته این را باید مورد‌توجه قرار داد که این ظلم و تعدى جبران شود و پول‌هاى مردم را برگرداند (صفایى - پول‌هاى مردم را باید برگرداند 27 نفر شکایت دارند نفرى 700 تومان اضافه گرفته) یک نامه‌اى هم از طرف انجمن محلى شمال غرب رسیده به وسیله من که اظهار خوشنودى و مسرت از بسته شدن مجلس سنا کرده‌اند و انحلال دائمى آن را خواستارند که خدمت رئیس تقدیم می‌شود و باقى وقتم را هم خدمت آقاى اخگر تقدیم می‌کنم.

اخگر - متشکرم‏.

نائب رئیس - سه دقیقه بیشتر نیست.

حاج سید‌جوادى - بس است همین سه دقیقه (خنده نمایندگان)

اخگر - چند دقیقه هم از آقاى شهیدى می‌گیرم. بنده تا به حال قبل از دستور صحبت نکرده‌ام براى این که معتقد هستم از این صحبت‌ها نتیجه‌اى گرفته نمی‌شود و بایستى هر صحبتى که داریم از طریق مقتضى اقدام کنیم تا نتیجه هم حاصل کنیم ولى بعضى از مطالب است که ناچار باید در اینجا عرض شود و به هیچ طریق دیگرى انجام‌پذیر نیست یک مسئله هست که اشتباه بزرگى شده دول متجاوز و متعدى به حقوق ایران را استعمارى مى‌نامند استعمارى یعنى یک کسى که می‌رود یک جایى را آباد می‌کند و از آبادى آنجا به نفع خودش استفاده می‌کند ولى دول متجاوز نسبت به ما تا به حال سیاست اضمحلال داشته‌اند نه استعمار (صحیح است) کدام دولت آماده است اینجا آبادى کرده است که بخواهد از آن آبادى خودش استفاده بکند که ما حالا با استعمارگر و استثمارگر حرفى داشته باشیم آنها آمده‌اند اینجا خراب کرده‌اند این لغت بسیار بى‌معنى و نامفهوم است دیگر این که از خارج خیلى از من می‌پرسند با این که فراکسیون نهضت ملى هم با هم یکرنگ هستند چطور می‌شود که بعضى وقت‌ها در جلسه علنى مجلس با هم میان‌شان اختلاف ایجاد می‌شود مى‌خواستم عرض کنم که این فراکسیون در یک هدف متفق است ولى البته در جزئیات ممکن است سلیقه‌ها مختلف باشد در این که هدف یکى است و اعضاى فراکسیون هم همه متوجه آن هدف هستند و هیچ وقت از آن هدف برنمی‌گردند هیچ کسى اشتباه نکند اگر صحبت‌هایى می‌شود این صحبت‌ها راجع به سلیقه شخصى و نظرهایى هست که دارند و الّا هیچ مربوط به اتحاد و اتفاقى که به نحو کامل دارند نیست (صحیح است) مطلب دیگرى که مى‌خواستم عرض کنم این است که علت طرفدارى مردم از جناب آقاى دکتر مصدق بیشترش براى این مبارزه‌اى است که با بیگانگان پیش گرفته‌اند مردم از دست مظالم بیگانه به جان آمده‌اند و حال که موفق شده‌اند ایشان در این مبارزه پیروز شوند موقعى است که عمال بیگانه را هر که می‌خواهد باشد باید از جایش او را خارج کرد و کار ایرانى به دست ایرانى اداره شود (مهندس زیرک‌زاده - صحیح است) و همچنین الان همه مردم منتظرند که دولت اصلاحاتى در همین دستگاه حکومت بکند که این دستگاه به طورى که لازم و باید و شاید است بگردد با توجه به این نکته که اصلاحات داخلى تازه تصمیم گرفته شده است شروع شود و این اصلاحات هم مطالعه لازم دارد و اصلاح بى‌مطالعه هم به‌ جاى سود، زیان می‌رساند البته تقاضا داریم همان طور که تصمیم گرفته‌اند و کمیسیون‌هاى مختلف مشغول هستند که تسریع شود که هر چه زودتر دستگاه حکومت از اشخاص فاسد اصلاح شود و به جاى مخارج زائد و تشریفات غیر‌لازم صرف امور تولیدى شود بودجه هر قدر بیشتر ممکن است صرف امور تولیدى شود و کار براى بیکاران تهیه شود. مطلب مختصر دیگرى که می‌خواستم عرض کنم توجه آقایان را جلب می‌کنم به شهرستان بوشهر و عرض می‌کنم که فقیرترین مردم شمال غنى‌ترین مردم بوشهر است مردم بوشهر آب ندارند نان ندارند بهدارى ندارند هیچ ندارند در صورتى که چشم و چراغ بنادر ایران بوده است ولى امروز چنان به وضع فلاکت‌بارى افتاده است که واقعاً انسان به حال آنها رقت مى‌کند و بنده مى‌خواستم استدعا کنم از نمایندگان محترمى که در کمیسیون‌هاى مربوطه تشریف دارند توجه به امور بوشهر داشته باشند همه جا باید اصلاح شود و آبادشود ولى آنجایی که بیشتر احتیاج دارند البته مقدم خواهند بود و شهرستان بوشهر از هر حیث چون در این چند سال به هیچ وجه توجهى بهش نشده است محتاج توجه بیشترى است و این استدعا را از رفقاى خودم دارم که در کمیسیون‌هاى مربوطه این توجه را داشته باشند.

نائب رئیس - آقاى شهیدى‏

شهیدى - در امور سابق چون ملت ایران در امر انتخابات مداخله‌اى نمی‌کرد و دولت‌هاى خائن با تعویض صندوق و اعمال زور و قدرت افرادى را به نام نماینده به مجلس مى‌فرستاد تکلیف مردم و نمایندگان خیلى روشن بود نه مردم با نمایندگان کارى داشتند و نه نمایندگان انتصابى ارزشى براى خواسته‌هاى ملت قائل بودند (صحیح است) زمامدارى جناب آقاى دکتر مصدق و انتخابات دوره هفدهم به آن صحنه‌هاى رقت‌انگیز خاتمه داد و مردم توانستند آزادانه و معقولانه در سرنوشت خودشان تا آنجا که مقدورشان بود دخالت کنند و نتیجتاً امروز مى‌بینیم بحمدالله یک مجلسى به وجود آمده است که با صمیمیت دوشا‌دوش جناب آقاى دکتر مصدق داریم پیش می‌رویم و بحمدالله تا امروز هم موفقیت‌هاى بسیار شایانى نصیب ما شده است (صحیح است) البته تمام طبقات وطن‌پرست کشور بر علیه شرکت غاصب سابق نفت با اتحاد و اتفاق کلمه و توحید عقیده فداکارى کردند قربانى دادند. تا امروز بحمدالله براى ملت‌هاى شیفته آزادى و استقلال یک مشغل فروزانى را روشن کردند و البته در آن موقع که مذاکرات نفت در جریان بود و ما در یک موقعیت حساس قرار گرفته بودیم ملت ایران نمی‌توانست از افتخارات گذشته خودش چشم بپوشد و در یک موقعى که دولت ایران سرگرم یک موضوع حیاتى بود سرگرم مبارزات داخلى بشود و دولت را مشغول به امور داخلى بکند اما امروز که بحمدالله شاهد موفقیت به دست آمده و با قطع رابطه با انگلستان فرصت و مجالى براى رسیدگى به امور داخلى به دست آمده بنده از آقایان نمایندگان محترم و همچنین از دولت تقاضا دارم که براى بدبختى‌ها و محرومیت‌هایى که ثمرات عمل همان دولت استثمار‌طلب است فکر اساسى بکند و در درجه اول مسئله امنیت است امروز در اثر خیانت‌ها و تحریکات مزدوران اجنبى در سرتاسر کشور ما آشفتگى‌هایى است همه جا ضرب و جرح و قتل وجود دارد در همین اصفهان در چند روز قبل در روز روشن در ظرف شش ساعت 33 نقطه شهر را غارت کردند و اموال مردم را برده‌اند نتیجه عدم تنبیه مجرمین اثر کرده به حوزه انتخابیه خود بنده که دویست هزار مردم زحمتکش بدبخت وطن‌پرست دارد که در بدترین شرایط دارند زندگى مى‌کنند الان اطلاع به بنده رسیده است که عده‌اى از مزدوران خارجى با جیپ بین کشاورزان اوراقی را توزیع مى‌کنند. براى تحریک و ایجاد آشوب بنده مخصوصاً از جناب آقاى وزیر کشور استدعا می‌کنم از فرماندار بخواهد که چه اقدامى شده است؟ امنیت یک موهبت عظیم و پر‌ارزشى است که اگر ملتى از آن محروم باشد تمام محرومیت‌ها نصیب آن ملت خواهد شد. الان در همین کارخانه‌جات اصفهان در نتیجه عدم جلوگیرى از همین آشوب‌گرها سبب شده است که اخلال‌گران در کارخانه‌جات رخنه کرده‌اند. این کارخانه‌جات با خون جگر و با صرف هزینه‌هاى کمرشکنى براى ملت ایران تأسیس شده این کارخانه‌جات مال ملت ایران و هزاران کارگر وطن‌پرست و زحمتکش ایران است و الان همین طور که جناب آقاى حاج سید‌جوادى فرمودند صنایع این کارخانه‌جات با صنایع خارجى از حیث طرح و رنگ و قیمت رقابت می‌کند ولى به واسطه عدم توجهى که از طرف دولت‌هاى گذشته شده است امروز آن مصنوعات روی هم انباشته شده و ممکن است به زودى کارخانه‌جات دچار ورشکستگى بشوند و در این مورد هم تمنا دارم از جناب آقاى وزیر کشور یادداشت بفرمایند راجع به وضع کارخانه‌جاتى که فعلاً در آنجا کارگران مشغول تحریک شده‌اند مراقبت بشود. موضوع دیگر راه‌هاى ایران است راه‌هاى ایران یکى پس از دیگرى دارد خراب می‌شود بنده براى مثل راه ازناى اصفهان به فریدن را عرض می‌کنم این راه از لحاظ اهمیت اقتصادى که دارد خودشان اسمش را شاهراه گذارده‌اند این راه سیصد کیلومتر طول دارد و براى حمل غله و مواد نفتى استان دهم کوتاه‌ترین راهى است براى جنوب و براى حمل غله و مواد نفتى که الان از راه قم حمل می‌شود. تقریباً 270 کیلومتر کوتاه می‌شود عرض کردم این راه از لحاظ اهمیتى که دارد اسمش را شاهراه گذاشته‌اند اما این شاهراهى که پنجاه فرسنگ یعنى سیصد کیلومتر است از شهریور 20 شروع شده است و تا حالا که یازده سال است هنوز تمام نشده است (مهندس زیرک‌زاده - مشغولند آقاى شهیدى) بله یازده سال است که مشغول‌اند (مهندس زیرک‌زاده - حالا جداً مشغول‌اند) بنده تشکر می‌کنم البته آقاى وزیر راه که یک وزیر جوان پرسابقه‌اى هستند وعده فرمودند که انشاءالله قبل از فصل تمام بشود همچنین موضوع آسفالت راه نجف‌آباد است که این هم پنج فرسنگ است.

راهى است عادى ولى آقایان آمدند آسفالتش بکنند به کلى از صورت عادى خارجش کردند و یک مشت سنگ و کلوخ آنجا ریخته‌اند و شنیده‌ام که چند صد هزار تومان سوء‌استفاده کرده‌اند. این موضوع را هم بنده به آقاى وزیر راه یادآورى کردم مرقوم فرمودند که قبل از انقضاى فصل خاتمه پیدا

+++

بکند حالا این فصل چه فصلى است و سال چه سالى است بنده اطلاع ندارم. موضوع دیگر، موضوع بهداشت و فرهنگ هست بنده یقین دارم این موضوع مبتلا‌به همه آقایان است و بنده نباید تشریح بکنم ولى براى مثل همان حوزه انتخابیه فریدن را عرض می‌کنم که خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل سیصد هزار نفر مردم فریدن و نجف‌آباد دو طبیب دارند من نمی‌دانم وقت این آقایان طبیب‌ها چطور صرف می‌شود براى معالجه سیصد هزار نفر ولى آنچه که یقین دارم کارشان تنظیم آمار متوفیات آنجا است وزارت بهدارى که بنده البته باید تشکر بکنم که هم وزیر بهدارى و هم سرپرست بنگاه کل دارویى که حقاً هر دو لایقى هستند و تا آنجا که مقدورشان بود براى کمک به فریدن از لحاظ بهدارى و دارو دریغ نداشته‌اند (شمس قنات‌آبادى - سرپرست کل دارویى کیست) خودتان بهتر از بنده می‌شناسید، همه می‌شناسند آقاى فضل‌الله خان معظمى است و بسیار مرد شایسته‌اى است عرض کنم حضورتان وزارت بهدارى که پول ندارد، اعتبار ندارد، اعتبارش متناسب جمعیت نیست طبیب حاضر نیست برود در فریدن یا در شهر آقاى حاج سید‌جوادى با یک مبلغ ناچیزى (جلالى - دماوند را هم بفرمایید) دماوند هم همین طور آنجا می‌گویند که ما پول می‌خواهیم اجاره‌خانه می‌خواهیم همان طور که از طرف سازمان شاهنشاهى خانه دادند براى ما هم خانه بسازید به ما هم کمک بشود به این ترتیب ما دچار محظور شدیم بنده خواستم از دولت تقاضا کنم که یک فکرى بفرمایند براى این که اطبا تشویق بشوند به ولایات بروند الان در خود بیمارستان‌هاى تهران در هر کدام شصت هفتاد طبیب است که هیچ کارى ندارند ولى وقتى می‌خواهند به ولایات بروند حاضر نیستند می‌گویند خرج سفر می‌خواهیم و فلان می‌خواهیم بنابراین استدعا می‌کنم هم آقایان و هم دولت در این مورد کمک بفرمایند و توجه بیشترى بشود راجع به فرهنگ هم البته بنده نمی‌خواهم از برنامه فرهنگى انتقادى بکنم چون فرصتى هم نیست و به علاوه آقاى وزیر فرهنگ هم مشغول هستند که برنامه اساسى تنظیم بکنند فقط استدعایى که دارم داد مردم همه جا بلند است اطفال مردم رنج برده‌اند تحصیل کرده‌اند و الان اولیاى آنها شاهد ولگردى، وقت‌گذرانى آنها شده‌اند. الان دو ماه از سال تحصیلى گذشته آقاى وزیر فرهنگ لطف فرموده‌اند دستور فرموده‌اند که کلاس اول متوسطه در فریدن تشکیل بشود و من هنوز یقین دارم به واسطه نداشتن وسایل در آنجا مردم مشغول بدبختى و بیچارگى هستند. این را خواستم استدعا کنم (حاج سید‌جوادى - اشتغال خوبى است) (قنات‌آبادى - همه جا همین طور است) (وزیر فرهنگ - با تصویب لایحه اضافه بودجه که داده شده است درست می‌شود) این را شهردارى فریدن کمک کرده ماهى سیصد تومان کمک کرده این را مردم خودشان کردند البته از جنابعالى تشکر می‌کنم که تسریع فرمودید. در مورد وزارت دارایى و دادگسترى و کشاورزى خیلى دردهاى بی‌درمان هست که بنده فعلاً بایستى در این موارد سکوت کنم چون نسبت به این کابینه حسن اعتماد دارم و به اقدامات شخص نخست‌وزیر محبوب ما همیشه امیدوار هستیم که موفق بشوند و فعلاً عرایضى که درباره وزارت دارایى و دادگسترى دارم چون آقایان وعده داده‌اند ضمن سازمان این دو وزارتخانه اصلاحاتى بشود موکول می‌کنم به این که سازمانش را ببینیم و معجزه‌اش را ببینیم و بعد مطالب خودمان را به عرض برسانیم و چون آقایان ناظرزاده و قنات‌آبادى وقت خواسته بودند وقتم را خدمت آقایان تقدیم می‌کنم‏.

ناظر‌زاده - متأسفانه وقتى باقى نگذاشتید.

قنات‌آبادى - خیلى لطف فرمودید.

3- تقدیم لایحه ملى شدن امور تلفن به وسیله آقاى وزیر پست و تلگراف و تلفن به قید دو فوریت و تصویب دو فوریت آن‏

نائب رئیس - آقاى وزیر پست و تلگراف‏

وزیر پست و تلگراف (مهندس معظمى) - روزى که بنده افتخار عضویت کابینه جناب آقاى دکتر مصدق را پیدا کردم به بنده امر فرمودند که اولین قدمى که در وزارت پست و تلگراف باید برداشته شود اصلاح وضع تلفن است (صحیح است) بنده هم از همان روز در تعقیب نظریه اصلاح‌طلبانه ایشان رفتم به وزارتخانه و مشغول مطالعه شدم و مطالعاتى که سلف بنده آقاى وزیر کشور فعلى کرده بودند دنباله‌اش را گرفتم و پس از سه ماه مطالعه و مشورت با آقایان مختلف و ذی‌صلاحیت لایحه‌اى تنظیم شده است که امروز تقدیم مى‌کنم ولى براى این که ذهن آقایان محترم روشن باشد نسبت به وضع شرکت تلفن می‌خواهم مختصرى از وضعش را به عرض برسانم شرکت تلفن در پنجاه سال قبل امتیازش به مرحوم معیرالممالک داده شد ایشان هم حق امتیاز خودشان را منتقل کردند به شرکت و این شرکت طبق امتیاز‌نامه موظف بوده است که در ظرف سه سال در تهران و در ظرف ده سال در ولایات ایران تلفن برقرار بکند تلفن‌هایى که این شرکت در ظرف این پنجاه سال در ولایات تأسیس کرده از لحاظ ارتباطى هیچ ارزشى ندارد (صحیح است) وضعیت تلفنى هم که در تهران است تمام آقایان مستحضرند و تصور نمى‌کنم که احتیاج به این باشد که بنده در این زمینه عرضى کرده باشم. در حدود 22 میلیون تومان این شرکت از بانک ملى قرض کرده و 12 میلیون تومان هم از مردم قرض کرده (قنات‌آبادى - گوش مردم را بریده) (حاج سید‌جوادى - سرمایه‌اش چقدر بوده؟) سرمایه‌اش در بدو امر سه میلیون تومان و با سرمایه 3 میلیون تومان این قرض را کرده (حاج سید‌جوادى - چطور بهش قرض داده‌اند؟) این را دیگر بنده نمی‌دانم چطور این قرض به این شرکت داده شده و الان هم براى برقرارى 22 هزار شماره‌اى که این قدر سر و صدا مى‌کنند در اطرافش محتاج ده میلیون تومان است و اصرار دارد به این که وزارت پست و تلگراف تعرفه را بالا ببرد و البته آقایان محترم تصدیق می‌فرمایند که وزارت پست و تلگراف نمی‌تواند یک چنین کارى بکند و حیف و میل‌هایى که در شرکت می‌شود تحمیل به مردم بکند (صحیح است) بنابراین پس از مطالعات تنها راهى که پیدا کردیم ملى کردن تلفن در ایران است که لایحه آن در 15 ماده تنظیم شده و با قید دو فوریت تقدیم می‌شود یک موضوع دیگرى که خواستم تذکراً عرض کنم موضوع دو لایحه‌اى است که در جلسات قبل تقدیم کردم و هنوز متأسفانه کمیسیون پست و تلگراف تشکیل نشده تمنا می‌کنم از مقام ریاست که دستور بفرمایید این کمیسیون تشکیل بشود و لوایح را تصویب کنند.

نائب رئیس - خواستم قبلاً استدعا کنم از آقایان بعضى از کمیسیون‌ها که اعضای‌شان کامل نیستند براى اولین وقت تشریف بیاورند و کمیسیون‌ها و هیئت رئیسه را تشکیل بدهند و بعضى از شعبه که اعضاى بعضى کمیسیون‌ها را انتخاب نکرده‌اند انتخاب بفرمایند مثلاً براى کمیسیون امور اجتماعى از شعبه سه و چهار و شش هنوز انتخاب نشده است براى کمیسیون امور استخدام از شعبه 4 یک نفر انتخاب نشده است و یک نفر استعفا کرده است که باید به جاى آن یک نفر دیگر انتخاب بشود تمنا دارم از آقایان که در اولین وقت تشریف بیاورند و شعبه‌ها را تشکیل بدهند و انتخاب بفرمایند یکى هم کمیسیون پست و تلگراف است که از شعبه شش هنوز انتخاب نشده است و از شعبه سوم به جاى آقاى نبوى که استعفا کرده‌اند باید یک نفر انتخاب بشود (دکتر فقیهى - کمیسیون فرهنگ هم کامل نیست) کمیسیون فرهنگ فقط هیئت رئیسه‌اش باید تشکیل بشود.

لایحه تقدیمى آقاى وزیر پست و تلگراف تقدیم می‌شود (به شرح آتى خوانده شد)

مجلس شوراى ملى‏

1- نظر به این که تا به حال مقررات فصل سوم امتیازنامه محرم‌الحرام 1321 اعطایى به مرحوم دوست محمدخان معیرالممالک براى برقرارى و دایر کردن تلفن تا مدت سه سال در تهران و دایر کردن تلفن تا مدت ده سال در شهرهاى کشور عملى نگردیده‏.

2- نظر به این که در سال 1333 هجرى قمرى کمیسیونى مرکب از آقایان رضا قلى هدایت و مرحوم منصورالسلطنه عدل و کامل مولتیور رئیس کل پست و مارتنس مستشار وزارت فوائد عامه و دلگرد عضو میسیون بلژیکی امتیازنامه شرکت را تحت مطالعه قرار داده و رأى دادند چون شرکت پس از ده سال که در امتیازنامه قید شده سیم‌کشى‌هاى خود را انجام نداده حق زائل شده است.

3- نظر به این که شرکت سهامى کل تلفن ایران قائم‌مقام صاحب امتیاز در نتیجه عدم اجراى تعهدات مورد اشاره در امتیازنامه به موجب تصمیم هیئت وزیران در سال 1308 شمسى موظف گردیده که از آن تاریخ به بعد سیم‌کشى‌ها با اجازه هیئت‌وزیران انجام دهد و به همین ترتیب عمل گردیده عملاً قسمتى از امتیاز ملغى شده تلقى مى‌شود.

4- به علت عدم اجراى مقررات امتیاز‌نامه در سال 1311 شمسى دولت به موجب قانون مخصوصى سهام شرکت سهامی کل تلفن ایران را خریدارى نموده و بعداً در اثر اقدامات و اعمال نظر متنفذین شرکت در سال 1313بر‌خلاف منافع کشور کلیه سهام خریدارى شده به صاحبان سهام قدیم بازگشت داده شد.

5- نظر به این که در سال 1326 کمیسیون متشکله از شخصیت‌هاى قضایى و فنى با استناد به رأى صادره از کمیسیون سال 1333 قمرى بهره‌بردارى از خطوط تلفنى بین بعضى شهرها بلامانع دانست در نتیجه بهره‌بردارى از خطوط تلفنى بین بعضى شهرها به وسیله وزارت پست و تلگراف و تلفن عملى گردیده و تاکنون ادامه دارد و در نقاط دیگر کشور نیز توسعه یافته است قسمت اعظم امتیازنامه ملغى شده تلقى می‌شود.

6- نظر به این که از لحاظ فنى تلگراف و تلفن از یکدیگر قابل تجزیه نمى‌باشند و امروز در خطوط تلفنى می‌توان عمل تلگراف را در عین حال انجام داد و در کلیه ممالک دنیا براى تلگراف و تلفن خطوط جداگانه درست نمى‌کنند در یک جفت سیم مسى می‌توان چندین ارتباط تلفنى و تعداد زیادى ارتباط تلگرافى در آن واحد انجام داد و به این ترتیب با تمرکز هر دو دستگاه مى‌توان صرفه‌جویى معتنابعى به عمل آورد.

7- نظر به این که شرکت سهامى کل تلفن ایران در هیچ یک از شهرستان‌ها تلفن خودکار دایر نکرده و در مورد تهران هم که براى تلفن خودکار اقداماتى نموده مطلقاً تأمین احتیاجات عامه نشده و همواره

+++

مردم در مقام شکایت هستند که مکرر در مجلسین نیز عنوان شده است.

8- نظر به این که شرکت سهامى کل تلفن ایران فاقد سرمایه کافى براى توسعه شبکه‌هاى تلفنى در تهران و شهرستان‌ها بوده و مى‌باشد و به همین جهت براى توسعه شبکه تلفن ایران با اجازه جناب آقاى احمد قوام نخست‌وزیر وقت در حدود یک صد و بیست میلیون ریال بدون تعیین مدت و تعهدات استهلاک به عنوان وام از مردم گرفته است و با تعهدى که در مقابل وام‌دهندگان براى پرداخت وام می‌گذرد نتوانسته است تلفن متقاضیان را دایر نماید و شرکت قادر به پرداخت وام و بهره آن نمى‌باشد.

9- نظر به این که شرکت سهامى کل تلفن ایران به علت عدم بنیه مالى علاوه از وام دریافتى از مردم به موجب قراردادهایى که مدت بعضى از آنها مقتضى گردیده از بانک ملى ایران در مقابل گرو گذاردن تمام مؤسسات خود مبالغى وام گرفته که تا این تاریخ اصلاً و فرعاً متجاوز از دویست و بیست و دو میلیون ریال مى‌شود هنوز دینارى بابت اصل و فرع نپرداخته است و چون دیون شرکت فعلاً چندین برابر سرمایه شرکت است و در بیلان سال 1330 نیز مبالغ زیادى زیان نشان داده شده و با وضعیت مالى شرکت در آتیه نیز قادر به انجام هیچ یک از تعهدات خود نخواهد بود.

10- نظر به این که شرکت سهامى کل تلفن ایران بر‌خلاف مقررات آیین‌‌نامه‌هایى که به تصویب دولت رسیده وجوه زائدى به عناوین مختلف از قبیل تغییر نام و انتقال و هزینه سیم‌کشى و غیره از مشترکین تلفن دریافت نموده و همچنین عنفاً مبلغ چهار صد هزار ریال از متقاضیان هر شماره تلفن دریافت مى‌دارد و آنها را مجبور به خرید سهم مى‌نماید.

11- نظر به این که تعرفه تلفنى که فعلاً شرکت دریافت می‌کند از اول سال 1325 به تصویب دولت نرسیده و مجوزى براى اخذ آن از مردم ندارد.

12- نظر به این که در قراردادى که با کمپانى ژنرال الکتریک براى خرید و نصب 22 هزار شماره تلفن منعقد گردیده ذکر کل قیمت نشده و تا به حال در حدود بیست میلیون ریال تفاوت بهاى نرخ رسمى دولتى با نرخ آزاد براى کمک به شرکت تلفن تحمیل به خزانه دولت شده و از طرف دیگر با انعقاد قرارداد خرید 22 هزار شماره به چندین برابر قیمت واقعى زیان هنگفتى به شرکت وارد آمده.

و نظر به این که تلفن از امور عام‌المنفعه و از ارکان اساسى ارتباط یک کشور به شمار می‌رود لذا لایحه ملى شدن تأسیسات تلفنى مشتمل بر 15 ماده با قید دو فوریت تقدیم و تصویب آن را از آقایان نمایندگان درخواست مى‌نمایم.

نخست‌وزیر. وزیر پست و تلگراف و تلفن‏

ماده 1- به موجب این قانون کلیه امور مربوط به تلفن از تأسیس و نگاهدارى و بهره‌بردارى آن در سراسر کشور ملى می‌شود.

ماده 2- دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون کلیه تأسیسات و دارایى شرکت سهامی کل تلفن ایران را تصرف نماید.

ماده 3- براى تأسیس و نگاهدارى و بهره‌بردارى تلفن در کلیه شهرها وزارت پست و تلگراف و تلفن به نمایندگى دولت شرکتى به نام شرکت سهامى تلفن ایران با سرمایه پانصد میلیون ریال که عبارت از پنجاه هزار سهم ده هزار ریالى است در تهران تشکیل مى‌دهد و سهام آن با نام وکلا متعلق به دولت خواهد بود.

تبصره - تأمین ارتباط تلفن با‌سیم و بى‌سیم در خارج از کشور و همچنین ارتباط تلفن میان شهرهاى داخلى کشور به وسیله ادارات بى‌سیم و تلفن دولتى وزارت پست و تلگراف انجام می‌گیرد.

ماده 4- از پانصد میلیون ریال سرمایه شرکت سهامى تلفن ایران مبلغ چهارصد میلیون ریال آن پرداخت گردیده و یک صد میلیون آن تعهد شده است.

ماده 5- به منظور اجراى ماده 3 به وزارت پست و تلگراف و تلفن اجازه داده می‌شود مبلغ چهار صد میلیون ریال از بانک ملى استقراض نمایند و متدرجاً در ظرف مدت بیست سال با فرع سه درصد در بودجه وزارت پست و تلگراف و تلفن منظور و مستهلک نماید.

ماده 6- کلیه دارایى شرکت سابق (اموال و دیون و مطالبات) به شرکت سهامى تلفن ایران منتقل مى‌گردد و شرکت سهامى تلفن ایران قائم‌مقام قانونى شرکت سهامى سابق تلفن ایران خواهد بود.

ماده 7- بهاى سهام شرکت سهامى تلفن ایران به نرخ متوسط بازار از یک سال قبل از تصویب این قانون به صاحبان سهام پرداخت خواهند شد.

ماده 8- به وزارت پست و تلگراف و تلفن اجازه داده می‌شود مطالبات بانک ملى ایران را از شرکت سهامى کلى تلفن ایران که اصلاً و فرعاً تا آخر شهریور 1331 به شرح زیر: اصل آن مبلغ 184158000 ریال و فرع آن از بهره و کارمزد مبلغ 38479957 ریال که جمعاً بالغ بر 222637957 ریال می‌شود از محل وام مذکور در ماده 5 کسر نماید.

تبصره - وام دریافتى شش هزار ریالى شرکت سهامى کل تلفن ایران از مشترکین اصلاً و فرعاً پس از به راه افتادن 22 هزار شماره تلفن خریدارى شده در ظرف مدت ده سال از محل حل‌الاشتراک و بهاى مکالمات تلفن تهران مستهلک خواهد شد.

ماده 9- کارکنان شرکت سهامى کل تلفن ایران که تا تاریخ اول مهر‌ماه 1331 در خدمت شرکت بودند در تهران و شهرستان‌ها کارکنان شرکت سهامى تلفن ایران محسوب و موظفند در حفظ اموال و ابنیه و ابواب‌جمعى خود و در بهره‌بردارى نهایت مراقبت به عمل آورند. در صورت تخلف در حکم متخلفین قرار خواهند گرفت و دعاوى مربوط در خارج از نوبت رسیدگى خواهد شد.

ماده 10- بلافاصله پس از ابلاغ این قانون هیئتى مرکب از نمایندگان وزارت دادگسترى وزارت دارایى وزارت پست و تلگراف و تلفن به اندازه لزوم کارشناسان فنى براى رسیدگى به کلیه امور فنى و مالى و ادارى شرکت سهامى کل تلفن ایران و کیفیت خرید تأسیسات 22 هزار شماره تلفن تهران که از طرف شرکت سابق به عمل آمده و نحوه مصرف وجوه دریافتى به عنوان وام از بانک و از مردم مأمور مى‌شوند.

این هیئت مکلف است منتها تا مدت 6 ماه رسیدگى‌هاى لازم را به عمل آورده و نتیجه را به دولت گزارش دهند تا متخلفین طبق قوانین جارى کشور مورد تعقیب قرار گیرند.

ماده 11- به وزارت پست و تلگراف و تلفن اجازه داده مى‌شود اساسنامه‌اى براى امور شرکت سهامى تلفن ایران تدوین و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارد.

ماده 12- کارمندان دولت و کارکنان مشمول مقررات قانون استخدام کشورى که در خدمت شرکت سهامى تلفن ایران باشند تابع آیین‌‌نامه و مقررات و اساسنامه شرکت خواهند بود و هر گاه کسور بازنشستگى مقرر در قانون استخدام کشورى را بپردازند از مزایاى قانون استخدام کشورى و بازنشستگى و وظیفه بهره‌مند خواهند شد.

ماده 13- وزارت پست و تلگراف و تلفن مجاز است در موارد تأسیسات و ایجاد بهبود ارتباط وام لازم را به نرخ بانک ملى ایران پس از تصویب هیئت وزیران از بانک‌هاى دولتى و یا از مردم دریافت و حداقل در مدت ده سال از محل در‌آمد و صرفه‌جویى بودجه سالیانه متدرجاً مستهلک نماید.

ماده 14- کلیه مقررات و قوانینى که مغایر با مقررات این قانون باشد ملغی است.

ماده 15- وزارت پست و تلگراف و تلفن مأمور اجراى این قانون مى‌باشد.

نخست‌وزیر - وزیر دارایى - وزیر پست و تلگراف و تلفن.

نائب رئیس - فوریت اول مطرح است آقاى مهندس رضوى‏

مهندس رضوى - علت مخالفت بنده با فوریت اول این لایحه براى این است که به عرض نمایندگان محترم و همچنین به عرض ملت ایران برسد که اگر دستگاه‌هاى دولتى ایران درست کار مى‌کردند شرکت تلفن احتیاجى به ملى کردن نداشت این شرکت با تقلبات عدیده و با سوء‌استفاده‌هایى که بر بسیارى از اشخاص مؤثر این مملکت معلوم و مبرهن است مبالغ هنگفتى از مردم قرض کرده بلکه کلاهبردارى کرده است (صحیح است) و همچنین در امر قرضه‌اى که از بانک ملى طبق اساسنامه و اختیارات و وظایف خود عمل مى‌کرد اساس این شرکت را شاید چند سال بود که در تصرف خود گرفته بود (زیرک‌زاده - یعنى ملى کرده بود) باید به آقایان تذکراً عرض بکنم که در تمام پرونده قرض گرفتن شرکت تلفن از بانک ملى ایران در جمیع اوراق هر وقت بازرسى را براى اظهار‌نظر فرستاده‌اند آن مأمور نا‌رسا بودن وضع مالى و وضع دفترى و حسابدارى شرکت را به بانک گزارش داده و عدم امکان اعطاى قرضه را به آن شرکت در همان پرونده منعکس کرده معذالک اولیاى بانک ملى ایران بیست و دو میلیون تومان پول را به این شرکت داده‌اند باید عرض کنم که چون یکى از مواد این لایحه براى رسیدگى به این قسمت است اینجانب حقیقتاً مخالفتى با لایحه نخواهم داشت و در فوریت هم رأى خواهم داد ولى خواستم به این وسیله مخصوصاً نظر دولت را جلب کنم که اگر کسانى در طى سال‌هاى متمادى با استفاده از نفوذهاى مختلف یعنى به اطلاع دقیق چند نفر از نمایندگان مجلس و چندین نفر از وزیران و چندین نفر از کسانى که در تجارت این مملکت معروف هستند دست به دست هم داده‌اند و مبلغ هنگفتى از طرفى از مردم این مملکت و از طرفى از بانک ملى که آن هم متعلق به مردم این مملکت است کلاهبردارى کرده‌اند (صحیح است) من عقیده دارم که در این زمینه باید رسیدگى دقیق بشود و این مرتبه لااقل به مردم این مملکت نشان بدهند که حکومت ملى دکتر مصدق حقیقتاً در افشاى حقایق و روشن کردن ملت مؤثر است و علاقه‌مند است و براى این که نظیر این مطالب دیگر پیدا نشود آنچه را که

+++

مردم نمی‌دانند پس از رسیدگى به مردم اعلام کند و کسانى را که در این راه‌ها ثروت ملى ما را از بین برده‌اند و در حقیقت آبروى مملکت ما را هم ریخته‌اند آنها را طبق قانون شدیداً مجازات کند (احسنت)

نائب رئیس - آقاى مهندس زیرک‌زاده مخالفید یا موافق؟

مهندس زیرک‌زاده - موافقم‏

حائرى‌زاده - بنده مخالفم‏

نائب رئیس - آقاى مهندس زیرک‌زاده.

مهندس زیرک زاده - موضوع ارتباطات یک مملکت صرف‌نظر از این که عمل ارتباط چگونه انجام مى‌گیرد باید ملى باشد در هیچ جاى دنیا شما پیدا نمى‌کنید که ارتباطات تلفنى بین مردم در دست اشخاص باشد (صحیح است) براى این که در ارتباطات تلفنى رازها و اسرار مردم و رازها و اسرار مملکت است و راز و اسرار مملکت باید در دست دولت که نماینده ملت است باشد (مشار - در دست دولت بیشتر سوء‌استفاده می‌کنند) بنده متأسفم که گاهى اوقات در مجلس ایران هنوز متوجه نیستند که دولت یعنى مردم (صفایى - همیشه دولت مردم نمی‌شود) باید باشد اگر نیست تقصیر ما است که نیست هر وقت که مى‌گوییم دولت یعنى مردم و این مفهوم مشروطه است اگر این مفهوم در مجلس ایران نیست واى به حال مشروطه ایران ولى همینطورى که یک قسمتى راجناب آقاى مهندس رضوى بیان فرمودندصرف نظرازاین واقعیت این شرکت یکى از کمدی‌هاى بزرگ اقتصاد ایران است (پور‌سرتیپ - تراژدی‌ها) تراژدی‌ها صحیح‌ترش است از اقتصاد ایران همه می‌نالیم همه ازش فریاد داریم و هیچ وقت نمی‌خواهیم بنشینیم فکر بکنیم که این خرابى از کجا آمده است یکى از علل بزرگ خرابى این است که قوانین کلى اقتصاد به وسیله یک عده شیاد که با دستگاه‌هاى دولتى مرتبط می‌شوند در مملکت ما از بین رفته است در مملکت ما اشخاصى می‌توانند با یک سرمایه خیلى کوچکى که شاید اکثر اوقات روى کاغذ است اکثر اوقات هم اصلاً حقیقت ندارد داخل میدان عملیات اقتصادى مى‌شوند و با سرمایه مردم با سرمایه دولت عملیات اقتصادى می‌کنند. بنده اطلاع دارم که اکثریت قریب به اتفاق فعالیت‌هاى اقتصادى ایران که ما اسم‌ش را می‌گذاریم فعالیت اقتصادى و در حقیقت نیست از سرمایه مردم است پول سرمایه‌داران در بانک‌هاى خارجى است یا ملک است روى زمین آن چیزى که با آن عمل می‌شود پول مردم این مملکت است که با دست‌‌بندى، با حقه‌بازى توانسته‌اند به عناوین مختلفه از دولت و یا بانک‌هاى دولتی بگیرند و با آن بیایند تجارت بکنند اقتصاد درست بکنند و این دستگاه شده است دستگاه میلیونر‌سازى و البته به سرعت هم میلیونر مى‌شوند این شرکت تلفن همین طورى که در متن لایحه نوشته شده است سه میلیون سرمایه‌اش بوده که حالا نمی‌دانیم این سه میلیون سرمایه هم چگونه بوده است (پور‌سرتیپ - روى کاغذ) و آیا حقیقتاً حقیقت داشته است و در حدود چهل میلیون پول مردم است آقا این کجایش یک شرکت است از هر بچه مدرسه ده ساله‌اى که بپرسید به شما می‌گوید که اگر شرکتى ایجاد شد که صد تومانش مال یک شخصى باشد و نهصد تومان مال مردم قطعاً این شرکت مال آن کسى که است که نهصد تومانى را داده این شرکت مال آن صد تومان نیست مال آن نهصد تومانى است این کلاهبردارى است که یک شرکتى که قسمت اعظم سرمایه‌اش مال دیگران است آن صاحب اصلى سرمایه را اسم نبریم اصلاً شرکت تلفن وجود ندارد اگر شما بخواهید بهش معنى بدهید اگر بخواهید بگویید نخیر این شرکت نیست و این پول‌ها را قرض کرده است آقایان شما با این عمل آمده‌اید خودتان از جیب مردم با دست خودتان آن پول‌ها را در‌آورده‌اید و به یک عده معدودى داده‌اید هیچ معنى دیگرى ندارد براى این که اولاً این شرکت تلفن یا هر شرکتى که چندین برابر سرمایه خودش را بپردازد و امکان ندارد که بپردازد مگر این که باز همان طورى که اصل را از مردم گرفته است و اصل و فرع را باز از مردم بگیرد یعنى یک مقرراتى شما وضع بکنید که این پولى که در هر سال به عنوان اصل و فرع باید بپردازد و نمى‌تواند بپردازد ملت ایران جایش بپردازد و هیچ راهى ندارد باید یک مقررات وضع بکنید که اصل و فرع این دین را ملت ایران بپردازد و الّا شرکت نخواهد توانست، هیچ شرکتى نخواهد توانست. و بنده تعجب می‌کنم اگر در مملکت ایران یک مجلسى باشد که بیاید تصویب بکند که ملت ایران فرع و اصل دیون یک شرکتى را که چندین برابر سرمایه‌اش است بپردازد و بعد از چند سال با یک بست و بندى و حقه‌بازى یک عده‌اى که با سه میلیون سرمایه بردارند به نظر بنده آنهایى که ادعاى اصلاحات اقتصادیات ایران را دارند آنهایى که همه‌اش مى‌آیند فریاد از اوضاع اقتصادى ایران می‌کنند اینجا است که باید نشان بدهند که به خودشان صدیق هستند یا نه به ملت ایران صدیقند یا نه هى نق زدن و ایراد گرفتن و تنقید کردن آسان است راه عملى براى رفع مشکلات وقتى پیدا شد آنهایى که دنبال آن راه رفتند آنها صدیق هستند، آنها به هر ملت خودشان صادق هستند و یک لایحه‌اى آمده است یک لایحه‌اى که حقیقتاً باید گفت آنهایى که آن را تهیه کرده‌اند زحمت کشیده‌اند و مطالعه کافى روى آن شده و یک لایحه‌اى است که افتخار آنهایى است که این لایحه را تقدیم مى‌کنند مجلس ایران باید این لایحه را تصویب بکند بنده معتقد بودم که شاید اصلح این باشد که با سه فوریت مطرح شود ولى چون یک عده‌اى معتقد هستند که مواد متعددى است که باید مطالعه شود البته مانعى ندارد ولى بنده می‌خواستم خواهش بکنم که این دفعه مجلس ایران با عمل خودش اولاً درجه کامل اصلاح‌طلبى خودش را نشان بدهد و مخصوصاً این دکان کلاهبردارى که اقتصاد ایران را به کلى فلج کرده است یعنى یک عده‌اى با تشبث و با دسته‌بندى با دستگاه دولتى بتوانند به جاى سرمایه خودشان با سرمایه مردم کار بکنند. دکانى که اقتصاد ایران را به کلى از بین برده است این دکان را ببندیم و نشان بدهیم که از این به بعد در مملکت ایران از این کارها نمی‌شود کرد.

نائب رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت اول (حائرى‌زاده - مخالف صحبت نکرده است) مخالف و موافق صحبت کردند اجازه بفرمایید رأى می‌گیریم به فوریت اول آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقاى حائرى‌زاده مخالفید بفرمایید.

حائرى زاده - من قبلاً از آقاى وزیر پست و تلگراف متشکرم که توجه کرده‌اند به این وضع خراب تلفن و در مقام این که راه‌حلى پیدا کنند بر‌آمدند ولى اصولاً این راه‌حل نیست در قسمتى از این لایحه که براى کان لم یکن دانستن این امتیاز ادله‌اى اقامه شده است بسیار بجا و به موقع است ولى ملى شدن را نفهمیدیم یعنى دولت را که دست و پایش را نبسته‌اند این کار دست خود دولت است در مقام این بر‌مى‌آید که تأسیسات تلفنى خودش را مرتب کند من این مطلب را در 20 سال پیش هم در مجلس گفته‌ام که این امتیاز چرند است آن موقع مرحوم ارباب کیخسرو اداره می‌کرد تلفن را این عملى را که شما می‌کنید براى همین دستگاه موجود بسیار مفید است یک دستگاه ورشکست شده یک دستگاهى که به فرمایش آقایان کلاهبردارى کرده و حقه‌بازى کرده نجات پیدا می‌کند یک پولى شما مى‌آیید می‌دهید به قروض آن و محاسبات و تمام وزرو و بالش را به گردن می‌گیرید که از سر نو بروید یک دستگاهى ایجاد بکنید این باشد براى خودشان شما دستگاه نوى ایجادبکنید، این دستگاه پوسیده این دستگاه خراب این دستگاه هرج و مرج چه فایده دارد که بروید اداره کنید وورز و بالش را گردن بگیرید من نظرم هست که در کابینه رزم‌آرا وزیر پست و تلگراف آن روز اینجا صحبت می‌کرد و گویا یک لایحه‌اى هم داد ولى صحبتش نظرم هست که می‌گفت کسانى هستند خیال می‌کنم گفت که آمریکایى هستند که نماینده‌شان مى‌آیند یک دستگاهى آخرین سیستم پست و تلگراف براى ایران درست می‌کنند که در هر قریه‌اى هم که پنج هزار نفر جمعیت دارد یک دستگاه تلفن خودکارى آنجا درست می‌کنند که از شهرهاى بزرگ بتوانند با همه دنیا صحبت کنند و از آن قصبات و قرا بتوانند با داخله مملکت صحبت کنند (نریمان - ارتباطات مملکت را نباید دست خارجی‌ها بدهیم) هنوز که صحبت دست خارجى نبود جناب آقاى نریمان که این قدر شما تند می‌روید وقتى که آمدیم به یک چنین دستگاهى کنترات دادیم که یک همچو چیزى براى ما بسازد و ما خودمان اداره بکنیم و او برود این صحبت دست خارجى نیست آن روز او می‌گفت باید دستگاه را بدهیم در ظرف 10 و 15 سال یک کنترانتچى بیاید براى ما این دستگاه را اینجا سوار کند درست بکند وسایلش را تهیه بکند و در ظرف ده پانزده سال پولى را که براى تعمیرات این دستگاه امروز مى‌دهیم یک مبلغى اگر اضافه بکنیم قرض‌مان داده می‌شود و یک دستگاه کاملاً مجهزى هم داریم اصلاً ما خودمان دستگاه تلفنى که در تهران نداریم باید بخریم حالا کمپانی‌اش روسى باشد انگلیسى باشد امریکایى باشد سگ باشد یا گربه من در اطراف او نمی‌خواهم بحث کنم که چه کمپانى باشد پس به عقیده من شما ورزو وبال این دستگاه تلفن موجود را بى‌خود گردن نگیرید خودشان بروند قروض خودشان را بدهند مطالبات خودشان را بروند وصول کنند و داراییشان و املاک‌شان و تیر و تخته و مقره و سیم دارند بفروشند و قروض‌شان را با مردم تصفیه کنند شما نقشه‌اى براى این که ایران را داراى یک تلفن حسابى بکنید طرح‌ریزى بکنید و لایحه‌اش را بیاورید حال اگر آن حرف‌هایى را که اشرافى وزیر پست و تلگراف آن روز مى‌گفت پایه و اساس داشته آن را دنبال بگیرید و اگر نداشته بروید یک راه دیگرى که به نفع مملکت است دنبال کنید و لایحه‌اش را هم با سلام و صلوات تصویب بکنید ملى کردن یعنى قروض‌اش را به گردن بگیریم و کثافت‌کارى‌هایش را ما تحمل کنیم هیچ لزومى ندارد مال خودش براى خودش دستگاه خودش براى خودش قروض خودش براى خودش وقتى ما امتیاز براى او قائل نشدیم حق تقدم براى او قائل نشدیم دولت این دستگاه را یا خودش اداره می‌کند و یا شرکت‌هایى تأسیس می‌کند و آنها اداره مى‌کنند در اطرافش مطالعه بکند هر چه مصلحت است اقدام بکند یک جمله دیگرى هم دارم که نگفته نگذارم این لایحه براى صاحبان سهام خیلى خوب‌ است ولى براى دارندگان تلفن نمى‌دانم خوب مى‌شود یا نه بیشتر در این موضوع نمى‌خواهم صحبت کنم.

نائب رئیس - آقاى دکتر سنجابى موافقید بفرمایید.

دکتر سنجابى - بنده تصور می‌کنم

+++

آقایان نمایندگان محترم و تمام ملت ایران این لایحه‌اى را که دولت براى ملى کردن تلفن به مجلس آورده است یکى از اقدامات مهم و اصلاحات اساسى دولت بدانند (صحیح است) و این امروز نیست که مردم ایران انتظار دارند مخصوصاً مردم این پایتخت انتظار دارند که دولت باید وضع آشفته و دزد بازار از شرکت تلفن خاتمه بدهد سال‌هاى متمادى است که مردم ایران تقاضا و توقع را دارند و این تقاضا امروز به وسیله لایحه‌اى که دولت تقدیم مجلس شوراى ملى کرده است برآورده مى‌شود و جناب آقاى حائرى‌زاده تشریف آوردند اینجا و در واقع دلایلى که اقامه کردند بنده را که قانع نکرد گمان می‌کنم شاید هیچ یک از آقایان نمایندگان را قانع نکرده باشد می‌فرمایند ایشان این دستگاه را بگذاریم و یک دستگاه دیگرى درست بکنیم بنده نمی‌دانم که این چه صورتى پیدا خواهد کرد آیا مثل برق است که همان دستگاه چندى پیش امین‌الضرب باشد و در مقابلش هم یک دستگاه برق دیگر باشد مگر می‌شود دو دستگاه تلفن در پایتخت و مملکت و سایر نقاط باشد یک دستگاه تلفن ناقص خراب و ویرانى که خود شما از آن شکایت دارید مردم از آن شکایت دارند موجود است باید آن دستگاه درست بشود و بالاخره باید تکلیف این اداره تلفن معلوم بشود نمی‌شود که یک دستگاهى موجود باشد و در مقابل آن یک دستگاه دیگرى ایجاد بشود به علاوه این شرکت تلفن براى خودش یک امتیازى قائل است اگر شما این امتیاز را لغو شده بدانید باید از اقدام او از کار او از اداره شرکت تلفن که موجود است جلوگیرى کنیم (حائرى‌زاده - آزاد است کسب) آزاد است یعنى چه؟ امتیاز موجود است براى این کار؟ تلفن که نمى‌تواند آزاد باشد که هر کس هر دستگاهى به وجود بیاورد لازمه اداره تلفن این است که به صورت انحصار باشد غیر ممکن است که در یک شهر ده دستگاه تلفن وجود داشته باشد در کدام مملکت شده یک شهر از آن را نشان بدهید که ممکن باشد دستگاه ارتباط تلفنی‌اش دو مرکز داشته باشد (مهندس زیرک‌زاده - آن هم بدون امتیاز) آن هم بدون امتیاز آقا این دکان بقالى و عطارى نیست که توى هر خیابان چندین تلفنخانه دائر بشود بالاخره تلفن باید یک مرکزیتى درش باشد جنابعالى می‌فرمایید او هم براى خودش درست کند دیگرى هم درست کند این که عملى نیست جاده‌اى که هست براى یک شهر باید یک جاده باشد نمی‌شود که جاده‌هاى مختلف داشته باشد بنابراین باید وضعیت حقوقى شرکت تلفن معلوم بشود اگر شما براى آن امتیاز قائل نیستید باید جلوگیرى از عملیات و اقداماتش بکنید و این جلوگیرى صورت دیگرى غیر از ملى شدن نخواهد داشت اما این که می‌فرمایید جنابعالى اگر این شرکت ملى بشود معلوم نیست صورت بهتری پیدا بکند این طور نیست این یک امرى است که صد و پنجاه سال است در این بابت بحث می‌کنند امروزه درتمام دنیا تمایل اجتماعات و ملت‌ها بر این است که این نوع امورى که لازمه اداره‌اش انحصار است در دست دولت باشد که به نفع مردم اداره شود حالا اگر جنابعالى می‌فرمایید دستگاه‌هاى دولت صحیح نیست اصل را نمی‌شود از بین بردارید باید دستگاه ادارى دولتى را درست کنید شما هزار موضوع مهمترى در دست دارید به علاوه این موضوع دیگر امروزه حل شده با این فکر اشخاصى که مى‌خواهند این امور را به دست سرمایه‌داران خصوصى بدهند صد سال دویست سال است که درباره‌اش قضاوت شده و این فکر آقاى حائرى‌زاده که می‌خواهید مؤسسات عمومى را به دست یک سرمایه‌دارهایى بدهید مثل همین شرکت تلفن که به دست خودشان اداره بکنند این فکر دیگر کهنه و پوسیده است با قرن بیستم وفق نمی‌دهد و این فکر قرن هیجده است حالا به این کیفیات با وضع اداره شرکت با وضعیت حقوقى که دارد بنده خیال می‌کنم هیچ راه عملى بهتر از این نیست و به خصوص جنابعالى در فوریت اول این لایحه هم هیچ دلیلى اقامه نکردید و آقایان محترم توجه بفرمایید براى این موضوع که واقعاً مورد علاقه و توجه مردم است هر چه زودتر راه‌حلى پیدا کنید.

حائرى‌زاده - سوء تعبیر شد عرایض من تحریف شده بنده طبق ماده 90 عرض دارم‏.

مهندس غروى - اخطار دارم مطابق ماده 140.

نائب رئیس - بفرمایید.

مهندس غروى - ماده 140 می‌گوید فوریت لوایح با طرح‌ها باید مستند به دلایل قطعى براى لزوم سرعت تصویب باشد و دو فورى بودن لوایح و طرح‌ها موقعى مطرح می‌شود که تصویب آن از لحاظ امکان وقوع خسارت و فوت فرصت و جهات مشابه باشد و در غیر این صورت قابل طرح در مجلس نخواهد بود.

شمس قنات‌آبادى - همین است دیگر.

نائب رئیس - دلایل در فوریت در مقدمه ذکر شده است استدعا می‌کنم بفرمایید اخطار جنابعالى وارد نیست راى می‌گیریم به فوریت دوم آقایانى که موافقند با فوریت دوم قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد طبع و توزیع خواهد شد و در جلسه آینده مطرح می‌شود.

4- بیانات آقایان: وزیر فرهنگ و وزیر امور خارجه راجع به تحریکات آقاى تولیت در قم‏

نائب رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ (آقاى دکتر آذر) - عرض کنم طومارى به امضاى عده‌اى از اهالى قم رسیده است به عنوان ریاست محترم مجلس شوراى ملى که به نخست‌وزیرى و به هیئت دولت فرستاده شده این طومار و همین طور گزارش‌هاى دیگرى که رسیده مشعر بر این است که از چندى پیش آقاى ابوالفضل مصباح تولیت نماینده محترم قم ترتیباتى فراهم کرده‌اند در حوزه انتخابیه‌شان که منتهى به ایجاد تحریکات و تشنجاتى در آنجا شده (صحیح است) و مخصوصاً بعد از آن که در اثر این که ایشان مدت‌ها مقررات اوقافى را مسکوت عنه گذاشته بودند و آن طوری که قوانین اقتضا داشت گزارش‌هاى دخل و خرج و صورت‌ حساب‌هاى اوقافى که تحت تصدى ایشان بود به اداره اوقاف نفرستاده‌اند و اداره اوقاف کراراً درخواست کرده صورت طلب را ارسال دارند و بالاخره حساب ایشان روشن نشده وزارت فرهنگ ملتجى شده است به این که تصمیم بگیرد متصدى دیگرى براى اوقاف قم تعیین کند این تحریکات هم شدت پیدا کرده است بنده در ضمن این که خواستم این طومار را تقدیم مجلس شوراى مى‌کنم خواستم موضوع را هم به استحضار مجلس شوراى ملى برسانم که توجهى آقایان نمایندگان محترم به این موضوع بفرمایند تا شاید انشاء‌الله در اثر توجه آقایان این تشنجات که به هیچ وجه به صلاح مملکت نیست خاتمه پیدا کند و احیاناً هم دولت اجبارى پیدا نکند دست به یک اقدامات شدیدترى بزند و به تصمیمات جدى‌تر مبادرت ورزد این طومار را هم تقدیم می‌کنم.

ناظر‌زاده - طومار را همیشه وکلا می‌دادند.

ناصر ذوالفقارى - این به مجلس چه مربوط است؟ دولت خودش هر کارى می‌خواهد بکند.

قنات‌آبادى - گویا در روز اربعین می‌خواهد اقداماتى بکند.

وزیر فرهنگ - طومار را توسط دولت فرستاده‌اند براى مقام ریاست مجلس.

ناصر ذوالفقارى - دولت خودش هر عملى می‌کند مختار است یواش یواش شورش را درآورده‌اند.

دکتر معظمى - تحریک وتشنج می‌کند.

کریمى - مسلم است روز عاشورا را یک مشت دهاتى از بیرون شهر آورده است به شهر و یک نفر دیوان را تحریک کرده است که به تمام مقدسات ملى ما توهین کرده‌اند.

شمس قنات‌آبادى - حضرت معصومه که دزدگاه نیست که سنگر بکند.

نائب رئیس - آقاى وزیر امور خارجه فرمایشى دارید؟

وزیر امور خارجه - علت این که این مطلب به عرض مجلس شوراى ملى رسید از این نظر بود که هر نوع اقدامى را که دولت می‌کند بایستى به استحضار مجلس شورای ملى برسد و مخصوصاً این که این مطالب مربوط به یکى از اعضاى محترم پارلمان بوده است و باید آقایان توجه بفرمایند اگر دولت مطالبى را به عرضتان می‌رساند این را نباید مورد باز‌خواست قرار بدهید این مطلبى است که مربوط به مجلس شوراى ملى است مربوط به یکى از اعضاى محترم پارلمان است دولت هم اقدامى نکرده خواسته است مطلب را به استحضار مجلس شوراى ملى برساند و صرفاً از این نظر بوده است این هم که یکى از آقایان نمایندگان محترم فرمودند که طومار مرسوم نبوده است که از طرف وکلا تقدیم می‌شده این یک طومارى است که براى دولت فرستاده شده‌ است و به نام مجلس شوراى ملى است و از طریق جناب آقاى دکتر مصدق به آقاى وزیر فرهنگ داده شده است که عین طومار را به ریاست مجلس شوراى ملى تقدیم بکنند بنده خیال می‌کنم که با این توضیح آقاى ناصر ذوالفقارى قانع شده باشند (ناصر ذوالفقارى - من که عرضى نکردم مى‌گویم مجلس را وارد این کارها نکنید) مربوط به مجلس است ایشان عضو مجلس است.

5- طرح و تصویب لایحه تمدید فرماندارى نظامى در تهران و حومه

نائب رئیس - لایحه حکومت نظامى تهران و حومه مطرح است قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

نظر به این که مدت فرماندارى نظامى تهران و حومه در تاریخ 5 صبح 29 مهر‌ماه 31 پایان مى‌یابد و دولت در وضعیت فعلى براى حفظ امنیت و رفاه اهالى تمدید آن را ضرورى می‌داند ماده واحده زیر تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود که مقررات فرماندارى نظامى را در تهران و حومه براى مدت دو ماه دیگر از تاریخ 5 صبح 29 مهر‌ماه 1331 تا 5 صبح 29 آذر‌ماه 1331 تمدید نماید.

نخست‌وزیر - دکتر محمد مصدق

از طرف وزیر دفاع ملى - مهنا

نائب رئیس - آقاى خلخالى بفرمایید

+++

خلخالى - البته آقایان در نظر دارند یک مرتبه دیگر هم این لایحه که الساعه مطرح است مطرح شد و بعد تنفس داده شد و ماند تا امروز می‌بینیم دوباره مطرح شد در آن جلسه هم بنده عرض کردم و علل و جهاتى که یک مرتبه دولت مجبور شد این لایحه را مسترد بدارد آن علل و جهات هنوز هم هست و مخالفت من اینجا فقط از نظر اصول است هیچ گونه مخالفت من حمل بر مخالفت با دولت نمی‌تواند باشد اصولاً حکومت نظامى مطلوب با لذات نیست اگر حکومت نظامى مطلوب با لذات بود همیشه برقرار مى‌شد این که در موارد خاصى برقرار می‌شود احساس این نکته است که همیشه این قانون مورد احتیاج نیست مخصوصاً در کشورها و اجتماعاتى که به عللى میسر نیست حکومت‌هاى دیکتاتورى به وجود بیاید متشبث به حکومت‌هاى نظامى مى‌شوند حکومت نظامى در موارد خیلى استثنایى به طورى که در قوانین ما هم پیش‌بینى شده برقرار می‌شود غیر از این استدلالى که بنده عرض کردم مهم‌ترین دلیل دلایلى است که در سابق نسبت به عدم محسنات حکومت نظامى بیان شد و منجر به این شد که دولت لایحه‌اش را پس گرفت و هنوز مطلب جدیدى گمان نمی‌کنم به وجود آمده باشد که آن دلایل را از بین برده باشند و ما به برقرارى حکومت نظامى که مورد تنفر عامه است رأى بدهیم چنین دلایلى به نظر من نمی‌رسد عرض کردم این خیلى مورد استثنایى می‌تواند داشته باشد که حکومت نظامى را بر حکومت قانون و عادى که مطلوب با لذات است رجحان بدهند و برقرار کند مخصوصاً برقرارى حکومت نظامى موجب مى‌شود که در مقابل آن احترام شدید قانونى که مردم و عموم ملت ایران نسبت به حکومت حاضر دارند یک دلیل مخالفتى به دست خودمان بتراشیم و بگوییم که جامعه ما را با قانون عادى نمی‌توان اداره کرد و وضع طورى است که به زور بیش از قانون احتیاج هست و مخصوصاً که برقرارى حکومت نظامى بعد از شهریور 20 در ایران سوابق خوبى ندارد و همیشه منجر به یک خونریزی‌ها و تصادفات غیر ملى شده است و تنفر شدید افکار مردم را جلب کرده است عرض کردم ممکن است خیلى مورد استثنایى داشته باشد که من به هیچ وجه معتقد به آن مورد استثنایى نیستم اگر چنانچه دولت قانون را بخواهد اجرا کند قوانینى هست که افراد را خواه به تحریکات عمال خارجى یا به وسیله افراد خائن داخلى تحریک شده باشند تعقیب کند و دست‌شان را از خیانت کوتاه کند یا براى تعقیب افرادى که بخواهند نهضت ملى را شکست بدهند یا اخلال دیگرى بخواهند به وجود بیاورند که در نتیجه به زیان ملت تمام بشود قوانین زیادى محققاً هست آن قانون شدیدى که فعلاً درباره‌اش بحث نمى‌کنم چون مطرح نیست به نام قانون امنیت اجتماعى شاید شدیدتر از حکومت نظامى باشد اگر کسى بخواهد قهرمان باشد و در میدان مبارزه دلیرى کند لازم نیست از فرق تا قدم خودش را غرق اسلحه کند کافى است که یک شجاعت و غیرت و شرف و استعدادى داشته باشد من که در این دولت چنین خصلت‌ها را تقریباً مى‌بینم فکر می‌کنم خودش را با قانون امنیت اجتماعى مسلح کرده دیگر حکومت نظامى موردى ندارد و البته اینجا نمى‌تواند این عرضم دلالت تضمینى داشته باشد که من با قانون امنیت اجتماعى موافقم راه حکومت زور گفتن به چیرگى نشان دادن نیست مخصوصاً فراموش نکرده‌ایم چند ماه پیش همین مردم بودند که قانون را در جاى خودش مستقر گردانیدند و همین مردمى بودند که قواى انتظامى را در شهر کنار کشیدند و شهر را در آن موقع بحرانى خود مردم اداره کردند (کریمى - این اخلال‌گران آنها نیستند) اخلالگران که در یکى دو ماه پیش به وجود نیامده‌اند این یک مشکلى است که در این مملکت باید روزى حل شود اگر مردم عدم رضایتى دارند اگر قوانین درباره آنها اجرا نشده است اگر خرابى‌هایى است که آقایان گاه و بیگاه اینجا مطرح می‌فرمایید آخر اخلالگر گفتن و اشخاص را به صورت اخلالگر و متشنج به ملت نشان دادن صلاح مملکت نیست (ناظر‌زاده - اگر اجنبى بودند؟) اجنبى بودن قانونى دارد مگر حکومت نظامى تاکنون براى آن اخلال‌گران اعمال شده کسانى بوده‌اند که اینجا از حکومت نظامى بد گفته‌اند و به شدت انتقاد کرده‌اند یک موضوع نمی‌تواند هم خوب باشد هم بد بنده از نظر اصول عرض می‌کنم بنده از این جهت و از نظر امنیت عمومى معتقدم و می‌خواهم که در این مملکت قانون حکومت کند مخصوصاً دولتى که مورد اعتماد ملت است ما ازش حمایت می‌کنیم احتیاج به این طرز عمل و زور گفتن ندارد حکومت نظامى هیچ کس نمی‌تواند بگوید فى حد نفسه خوب است و مطلوب هم حتماً معایبى دارد که به آن تن در نمى‌دهند و فقط در مواردى برقرار می‌شود که مواقع استثنایى است البته براى حفظ مصلحت کلى مملکت به معایبى هم تن در‌مى‌دهند آن هم به ناچار و من هم گمان می‌کنم که این حکومت آن قدر قدرت قانونى دارد که اگر یک چیزهاى استثنایى هم پیدا بشود به این قوانین دست نزند.

و البته باز عرض می‌کنم من خودم هم معتقدم در مواقع خیلى استثنایى (حالا موردش را نمى‌توان توضیح بدهم) ممکن است ایشان براى تحقق حق از زور کمک بگیرند یعنى زور فقط موقعى مقدس است که پشتیبان حق و عدالت باشد اگر چنین چیزى است و چنین دلایلى است که بحث دیگرى هست‏.

نائب رئیس - آقاى وزیر امور خارجه بفرمایید.

وزیر امور خارجه - این که بنده جواب عرض می‌کنم و توضیحاتى عرض می‌کنم نه به عنوان جواب بیانات حضرتعالى است آقاى خلخالى بلکه از نظر روشن شدن وضعیت این که چرا همان طوری که خود جنابعالى فرمودید دولت معتقد به حکومت نظامى شده است همان طوری که آقایان می‌دانند این لایحه‌اى که الان مطرح است به این صورت آقاى دکتر مصدق و رفقاى ایشان در مجلس پیشنهاد کردند و مجلس شوراى ملى موافقت کرد که به این صورت حکومت نظامى به اجازه مجلس شورای ملى باشد بنده می‌خواهم توضیحاً عرض کنم اگر حکومت نظامى و قانون حکومت نظامى یک روزى ممکن است مفید باشد براى مملکت ایران روزش امروز است (صحیح است) براى این که رجال صدر مشروطه که قانون حکومت نظامى را گذراندند آنها هم روزی که دیدند مملکت از لحاظ امنیت داخلى و از لحاظ امنیت خارجى و اصول حکومت مشروطه در خطر است آمدند به حکومت نظامى متوسل شدند امروز آقا اگر ما معتقد باشیم به این که سیاست خارجى مى‌خواهد با تحریکاتى ملت ایران را به زانو در بیاورد و مسلم بدانید که باید جلوى این تحریکات را گرفت صحیح فرمودید که عده‌شان کم است اما این عده کم را اگر مجال اخلال‌گرى بهشان دادید امنیت را از مردم صلح‌طلب از مردمى که طالب آرامش هستند سلب می‌کنند و مثل این که نماینده محترم توجه فرموده‌اند که چندى پیش با این که مقررات بود مع‌الوصف بسیارى از مردم و نوامیس عمومى از خیابان‌هاى شهر نمى‌توانستند عبور کنند مسئله امنیت آقا اولین وظیفه دولت است و نمایندگان محترمى که معتقد هستند باید مملکت باقى بماند در مقابل سیاست خارجى و تحریکات داخلى بایستى که دولت را همیشه تقویت بفرمایید که این اولین وظیفه‌اش را انجام بدهد و اگر غیر از این باشد دولت فلسفه وجودى ندارد که امنیت را در مملکت مستقر کند ملازمه حکومت نظامى در مواقع استثنایى و فوق‌العاده است و کیست که باور کند که امروز مواقع استثنایى و فوق‌العاده نیست اگر تاریخ ایران مواقع استثنایى و فوق‌العاده را در چند مورد نشان بدهد یکى از مهمترین مواقع‌اش وضع امروز ما است (صحیح است) و بنده خوشوقت هستم که آقایان ملاحظه فرموده‌اند درست است که دولت از سر تا پا همان طورى که فرمودید غرق اسلحه است ولى هیچ وقت این اسلحه را بر علیه کسى بر علیه بى‌گناهى بر علیه مردم به کار نبرده است (خلخالى - دستگاه فاسد سوء‌استفاده می‌کند) اگر حکومت‌هاى نظامى قبل به کار مى‌بردند امروز به عکس این است امروز حکومت نظامى براى حفظ ملت ایران است امروز اگر ملاحظه می‌فرمایید در نقاط نفت‌خیز یا در پایتخت حکومت نظامى است براى این است که منافع ملت ایران حفظ بشود و بنده باید عرض کنم که این اولین دفعه‌ای است که حکومت نظامى به معنى و مفهوم خودش در مملکت اجرا شده است بنابراین بنده از آقایان نمایندگان محترم استدعا می‌کنم به این مسئله کمال توجه را بفرمایند و بدانند که کوچک‌ترین سوء‌استفاده‌اى از هیچ یک از مقررات نخواهد شد مقرراتى اگر وجود دارد براى این است که اخلال‌گرى فرصت پیدا نکند امروز آقا وضعیت مملکت ما یک وضعیت عادى نیست امروز ممالک دیگرى که هیچ از مشکلات مملکت ما را ندارند در یک وضعیت استثنایى قوانین استثنایى و مقررات استثنایى دارند ما در یک وضعیتى هستیم که خود جنابعالى آقاى خلخالى بهتر توجه دارید که این مملکت گرفتار طوفان و حوادث است و این طوفان حوادث را فقط می‌تواند وحدت و اتفاق نظر و همکارى (صحیح است) و اجراى کامل قوانین برطرف سازد (خلخالى - عرض کردم دست‌هاى فاسد سوء‌استفاده می‌کنند) عرض کنم که این مورد را اجازه بفرمایید عرض کنم قصاص قبل از جنایت است اگر یک موردش را بنده از آقایان محترم استدعا می‌کنم در هر یک از مواردش که ملاحظه می‌فرمایید سوء‌استفاده از مقررات می‌شود یا بی‌گناهى را صدمه می‌زنند و اذیت مى‌کنند بفرمایید با کمال میل دولت حاضر است رسیدگى بکند و تعقیب بکند و هیچ وقت میل ندارد کوچکترین بى‌عدالتى درباره یکى از افراد مملکت بشود. (احسنت) (خلخالى - نظر بنده هم همین است)

نائب رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏.

اخگر - بنده آقا موافق بودم‏.

حائرى‌زاده - من هم موافقم‏.

نائب رئیس - شما بعد از آقاى حائرى‌زاده هستید.

اخگر - بنده قبلاً امضاء کرده‌ام‏

حائرى‌زاده - حکومت نظامى در مملکت ما تقریباً مثل امراض بومى کم‌کم اهلى شده حکومت نظامى براى یک موقع استثنایى و خطرناک است ولى من نمی‌دانم چطور شده که کم‌کم بومى شده است اگر قوانین موجود را دستگاه ما اجرا بکند هیچ احتیاجى به حکومت نظامى نیست ولى معروف است در جهنم عذاب‌هایى است که مردم به مار غاشیه پناه مى‌برند بنده هم به حکومت نظامى خواستم پناه بیاورم موافق مشروطه شدم حکومت نظامى مظالمش خیلى زیاد است به سوء‌ظن می‌روند اشخاص را می‌گیرند توقیف می‌کنند یا مطابع را شنیدم که می‌فرستند آنجا که هیچ روزنامه‌اى چاپ نکنید هنوز و روزنامه چاپ نشده توقیف‌اش می‌کنند حالا ممکن است بعد لازم باشد بعضى را توقیف کنند من مخالف نیستم ولى تمام اینها وقتى حکومت نظامى رفت مردم راحت می‌شوند این قانون امنیت اجتماعى که میدانش به قدرى وسیع است که آن قاضى آن رئیس اداره همین که خواست یک کسى را طرد بکند این باید نیست و نابود بشود خودش و فامیل‌اش و اثرات‌اش هم تا

+++

چندین سال باقی است من چون قانون امنیت اجتماعی را دیدم پناه به حکومت نظامی آوردم و شدم موافق مشروطه من در اطراف صفات حمیدۀ قانون امنیت اجتماعی صحبت نمی‌کنم چون آقای دکتر بقایی رفیق ما چند روز پیش در اوصاف حمیده آن بیاناتی فرمودند که محتاج نیست دیگر من در این‌باره صحبت بکنم همچنین قانون چاقوکشی که در اوایل بیست و بیست و یک آن وقت‌ها بود یک قانون تشدید مجازاتی گذشت که اشخاصی که خیانت کردند جیب‌بری کردند تشدید مجازاتی برای آنها قایل شدند و این را از محکمه خارج کردند و گفتند شورایی درست بکنند در هر شهرستانی و وسیله تبعید را آنها فتوی بدهند و اجرا بشود، امنیت اجتماعی را اسم دیگری رویش گذارند و آن در زمانی بود که آقای سروری وزیر دادگستری بودند و از خدمات خودشان به حساب می‌آوردند و می‌گفتند که من جلو چاقوکشی و هرج و مرج را به این وسیله گرفته‌ام (وزیر کشور- وزیر کشور بودند) آن قانون کارش به جایی رسید که در موقع انتخابات در هر شهرستانی کمیسیون می‌کردند تیپ مخالف را می‌گرفتند و تبعید می‌کردند و اسمش را می‌گذاشتند چاقوکش، اسمش را می‌گذاشتند جیب‌بر، هر چه میل‌شان بود این قانون حمل چاقو وقتی که من مطالعه کردم دیدم خیلی شدیدتر از آن است که آقای سروری درست کرده بود و جماعتی بی‌گناه و بدبخت به وسیله آن قانون در رنج و عذاب افتاده بودند یک اشکال دیگری در کارها هست که من به یاد یکی از خلفای بنی‌امیه افتادم حالا نمی‌دانم معاویه بود، یزید بود، یا یکی دیگر بود که خلیفه شد چند روزی، سی، چهل روزی بیشتر نبود و رفت استعفا کرد دورش را گرفتند که چرا استعفا کردی گفت: من دیدم نمی‌توانم اجرای عدالت و قانون اسلام را بکنم نیت شیخین را عمل بکنم به این جهت استعفا کردم (احمد فرامرزی- معاویه ابن یزید بود) معاویه ابن یزید بود گفتند چه مانعی داشت تو خلیفه باشی و آن کار را بکنی، گفت آیا با رجال دوره یزید و معاویه می‌شود نیت شیخین را اجرا کرد؟ اما رجال تربیت شده این عصر که قاضی مجری دستگاه همان است منتهی شما پیشتر یک چماق به دستش داده بودید امروز مسلسل دستش داده‌اید. این قوانین حکم اسلحه‌ای است که به دست مأمور داده می‌شود پیشتر دایره اسلحه‌شان کوتاه‌تر بود حالا دایره‌اش خیلی وسیع‌تر شده است، بمب اتمی به دست آنها داده‌اند مأمورین عوض نشده‌اند، همان بزرگوارها و همان مأمورین عالی مقام هستند من دیروز از جلوی شهربانی می‌گذشتم دیدم یکی دو نفر از رفقای ما که در زمان کابینه ساعد که ما در محبس بودیم آنها هم در محبس بودند، به جرم شرکت در انتخابات آمده بودند در محبس دیدم آنها هم می‌لولیدند گفتم چه‌ کار دارید؟ گفتند: چندتا رفقای ما را گرفته‌اند ما مرغی هستیم که هم در عزا و هم در عروسی هر دو جا سرمان را می‌برند اگر دولت فکری برای این دو قانون کثیف می‌کند من به این قانون حکومت نظامی چند ماه دیگر هم موافق هستم والا با این طریق که بی‌انصافی است و عملش هم خیلی مشکل است (ملک‌مدنی ـ او چاقوکش‌ها را گرفت و فرستاد بندرعباس، قانون بعد از سروری گذشت) قانون قبل از آن گذشت؟ بالاخره یک چنین قانونی بود یک روز سروری می‌گفت ما با این قانون دست اشرار را کوتاه کردیم البته اگر دست مجرب خوب باشد و خوب اجرا بکند دست اشرار کوتاه می‌شود ولی وقتی دست اشرار بدهند آن وقت معلوم است چه طور اجرا می‌شود.

نائب رئیس- پیشنهادی رسیده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت گردید).

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم بعد از صحبت یک نفر مخالف و یک نفر موافق به کفایت مذاکرات رأی گرفته شود، کهبد.

یک نفر از نمایندگان - هنوز یک موافق و یک مخالف صحبت نکرده.

نائب رئیس- چرا، آقای خلخالی و آقای حائری‌زاده صحبت کردند. آقای کهبد.

کهبد- با مذاکراتی که جناب آقای خلخالی و جناب آقای حائری‌زاده به عنوان مخالف و موافق فرمودند و توضیحاتی که جناب آقای وزیر امور خارجه دادند وجود حکومت نظامی قطعی و مسلم به نظر می‌رسد و آقایان هم که کاملاً موافق با این اصل هستند بنده برای این که مجلس به کارهای دیگری هم برسد پیشنهاد کفایت مذاکرات را دادم خواستم تمنا کنم از آقایان که رأی بدهند به این پیشنهاد تا مجلس بتواند زودتر به کارهای دیگرش برسد (احسنت).

نائب رئیس- آقای اخگر مخالفید؟ (اخگر- بله) بفرمایید.

اخگر- بنده برای این با این پیشنهاد مخالفت کردم که مطلب درست گویا مفهوم نشده و لازم است که به حقایق بیشتر توجه بشود تا معلوم بشود که به چه دلیل ما موافقت می‌کنیم بنده کاملاً با حکومت نظامی مخالف بودم و حالا هم مخالف هستم ولی بعد از آن در اینجا بنده عرض کردم ما احتیاج به حکومت نظامی نداریم دیدم یک عدۀ معدودی از یک طرف و یک عدۀ معدود دیگری از طرف دیگر که در حدود 200 نفر هم نبودند آمدند چند روز متوالی پایتخت را در این موقع فوق‌العاده مغشوش کردند به طوری که اصلاً برای هیچ کس آزادی نبود با این وضعیت البته قانون هست، مجری هست، مأمورین شهربانی هستند ولی اگر با آن قوانین و آن طرز می‌توانستند نظم را حفظ بکنند البته محتاج به حکومت نظامی نبودیم ولی باید توجه داشت که قوانین را برای اشخاص صالح نمی‌نویسند اشخاص صالح کار بد نمی‌کنند که کسی لازم باشد جلوشان را بگیرد ولی اگر بنا شد در یک شهری یک عده معدودی شرور وجود داشتند و خواستند نظم یک کشوری را به هم بزنند آن هم در این موقع فوق‌العاده البته باید بهشان اجازه داده نشود و بایستی به همین دلیل ما قبول بکنیم که حکومت نظامی داشته باشیم تا با کمک نظامیان و مأمورین دیگر بتوانند نظم را برقرار بکنند که مردم در آسایش باشند.

نائب رئیس- رأی به کفایت مذاکرات می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثراً قیام فرمودند) تصویب شد. ماده واحده قرائت می‌شود و بعد رأی می‌گیریم.

(به شرح زیر قرائت شد).

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود که مقررات فرمانداری نظامی را در تهران و حومه برای مدت دو ماه دیگر از تاریخ 5 صبح 29 مهر‌ماه 1331 تا 5 صبح 29 آذر‌ماه 1331 تمدید نماید.

نائب رئیس- آقایانی که موافقند راجع به تمدید حکومت نظامی به مدت دو ماه در تهران و حومه قیام بفرمایند (اکثراً برخاستند) تصویب شد.

6- تعیین موقع و دستور جلسۀ بعد - ختم جلسه

نائب رئیس- آقایان وزرا اینجا حاضرند برای جواب سؤالات آقایان نمایندگان (بعضی از نمایندگان - ختم جلسه) پس با اجازه آقایان جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه بیستم آبان ماه خواهد بود دستور لایحه تلفن و لوایح موجود دیگر.

(مجلس 50 دقیقه بعد از ظهر ختم شد).

نائب رئیس مجلس شورای ملی - محمد ذوالفقاری

+++

 

 

Parameter:294774!model&5137!print -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)