9 مرداد 1396 16:16:34
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏11

جلسه: 65 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 8 آذر ماه 1317  

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. تقدیم و تصویب لایحه اعطاى صفت ایرانى به والاحضرت شاهزاده فوزیه‏

3. تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏


مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏11

جلسه: 65

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 8 آذر ماه 1317

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. تقدیم و تصویب لایحه اعطاى صفت ایرانى به والاحضرت شاهزاده فوزیه‏

3. تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای اسفندیاری تشکیل گردید.

صورت مجلس روز یکشنبه 6 آذر ماه را آقای مؤید احمدی (منشی) قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غایبین بااجازه - آقایان : رضوی - مژده­ای - دکتر طاهری - گودرزی - خواجه نوری - مرآت اسفندیاری .

غایبین بی­اجازه - آقایان : امیر ابرهیمی - دبیر سهرابی - صدر - معدل - محیط - حمزه تاش - شیرازی - اعظم زنگنه - نواب یزدی.

دیرآمدگان بی­اجازه - آقایان : دکتر سمیعی - بیات - ملک مدنی - لیقوانی - نیک پور - وکیلی - مسعودی خراسانی)

1. تصویب صورت مجلس‏

رئیس - در صورت مجلس نظرى نیست؟ (خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2. تقدیم و تصویب لایحه اعطاى صفت ایرانى به والاحضرت شاهزاده فوزیه‏

رئیس - آقاى نخست وزیر

نخست وزیر - خاطر آقایان محترم از طرح مواصلتى که بین والاحضرت همایونى و والاحضرت فوزیه در بین است مستحضر است و آقایان مسبوق هستند که نامزدى رسمى این مواصلت در چندى قبل به عرض مجلس شوراى ملى رسید (صحیح است) چون لازم بود که این امر مبارک و مهم با تمام تشریفات قانونى انجام گیرد لایحه‌ای است که با اجازه اعلیحضرت همایونى راجع به اعطای صفت ایرانى به والاحضرت فوزیه تنظیم و به قید دو فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود

(لایحه مزبور در بین کف زدن ممتد حضار تقدیم گردید)

رئیس - خوانده می‌شود:

مجلس شوراى ملى: به طوری که مجلس شوراى ملى استحضار دارند به اجازه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى نامزدى بین والاحضرت همایون شاهپور محمد‌رضا ولیعهد ایران و والاحضرت فوزیه دختر اعلیحضرت مرحوم ملک فؤاد و خواهر ملک فاروق پادشاه مصر مقرر و اعلام گردیده و اینک لازم است قبل از

+++

عقد ازدواج مطابق تفسیر اصل 37 متمم قانون اساسى مصوب 14 آبان 1317 به موجب فرمان جهان‌مطاع همایونى صفت ایرانى به والاحضرت معظم لها اعطا گردد دولت ایران این مواصلت فرخنده را از هر حیث مقتضى مصالح عالیه کشور دانسته و به همین نظر ماده واحده ذیل را پیشنهاد و به قید دو فوریت تقاضاى تصویب آن می‌شود:

ماده واحده - مجلس شوراى ملى نظر به تفسیر اصل 37 متمم قانون اساسى به اقتضای مصالح عالیه کشور بنابر پیشنهاد دولت تصویب می‌نماید که به والاحضرت فوزیه دختر اعلیحضرت مرحوم ملک فؤاد و خواهر اعلیحضرت ملک فاروق پادشاه مصر به موجب فرمان همایونى صفت ایرانى اعطا شود

رئیس - آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى - نظر به اهمیت لایحه‌ای که تقدیم شده است بنده لازم می‌دانم چند کلمه عرض کنم که موضوع کاملاً روشن شده باشد - روز چهاردهم آبان ماه گذشته که لایحه راجع به تفسیر اصل 37 متمم قانون اساسى در اینجا مطرح شد و بنده بعدها متوجه شدم که آن روز چه روز مبارکى بوده و عجب تصادفى شده است براى این که آن روز مصادف با پنجم نوامبر بود و پنجم نوامبر روز ولادت باسعادت والاحضرت فوزیه است. بارى در آن روز مفصلاً توضیح دادم و آقایان نمایندگان به اتفاق آرا و با ایمان کامل به موضوع و اظهار شعف فوق‌العاده تصویب فرمودید که منظور قانون اساسى از کلمه مادر ایرانى‌الاصل این است که مادر ولیعهد ایران باید کسى باشد که ایرانیت را به صرف ازدواج با ولیعهد یا پادشاه ایران یعنى به طور عرضى تحصیل نکرده بلکه قبل از ازدواج به طور اصلى به یکى از طرق قانونى داراى صفت ایرانیت شده باشد (صحیح است) این تفسیر را مجلس شوراى ملى: باید تذکر بدهم به موجب حقى که خود قانون اساسى مطابق اصل 27 متمم قانون اساسى به مجلس داده است کرده. این تفسیر قانونى تمام مراحل قانونى را مطابق قانون اساسى طى کرده یعنى به صحه ملوکانه موشح شده و در مجله رسمى وزارت دادگسترى منتشر شده و امروز بیش از ده روز که نصاب قانونى براى لازم‌الاجرا شدن قوانین است از انتشار آن می‌گذرد و جزء لایتجزاى قانون اساسى محسوب می‌شود (صحیح است - صحیح است)

همان روز بنده اینجا اعلام کردم که بعد از طى شدن تشریفات قانونى این تفسیر لایحه مخصوصى راجع به اعطای ایرانیت به والاحضرت فوزیه تقدیم خواهیم کرد و این لایحه که خوانده شد همان لایحه است که بنده قبلاً اعلام کرده بودم و آقایان با کمال علاقمندى انتظار آن را داشتند (صحیح است) علت علاقمندى آقایان هم پرواضح است. علاقه‌ای است که همه در درجه اول به خاندان جلیل سلطنت خود داریم که سرچشمه تمام نیکبختی‌های ما وجود شاهنشاه عظیم‌الشأن ما است و البته خوشبختى اعضای معظم خاندان شاهنشاهى خصوصاً وجود مبارک والاحضرت همایون ولایت عهد خوشبختى و سعادت همه ما است؟ (صحیح است)

و بعد هم علاقه‌ای است که عموم بلااستثنا نسبت به مواصلت فرخنده بین دو خاندان جلیل سلطنتى اظهار کرده و می‌کنند (صحیح است)

اما دولت که مطابق نقسیر قانون اساسى عهده‌دار پیشنهاد اعطای ایرانیت به مادر ولیعهد آینده ایران است به حکم قانون تمام مصالح را عموماً و شایستگى شخصى نامزد معظم را خصوصاً در نظر داشته است. والاحضرت فوزیه که امروز پیشنهاد اعطاى ایرانیت به ایشان می‌شود قطع نظر از جلالت دودمان که محتاج به بیان بنده نیست به طوری که آقایان در این چند ماه البته شنیده‌اید و مطلع شده‌اید شخصاً از حیث تربیت جامع تمام کمالاتى هستند که در این عصر براى یک پادشاه‌زاده لازم است و خلقتاً هم داراى تمام فضایل معنوى و احساسات عالیه شرافت و بزرگوارى هستند که مقتضى مقام ارجمند ایشان است و با این حال یقین دارم براى همه جاى بسى خرسندى است که یک چنین عنصرى براى نمایندگان محترم ملت و به موجب فرمان جهان‌مطاع همایونى وارد جامعه ایرانیت می‌شوند

+++

(صحیح است - صحیح است - کف زدن حضار)

رئیس - رأى می‌گیریم به فوریت اول لایحه آقایان موافقین قیام نمایند

(عموم نمایندگان برخاستند)

رئیس - به اتفاق آرا تصویب شد. رأى به فوریت ثانى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند قیام فرمایند

(تمام نمایندگان قیام نمودند)

رئیس - به اتفاق آرا تصویب شد. رأى به فوریت ثانى مسروریم که هیئت معظم دولت متمم قانون شنبه 14 آبان را که انتظار می‌رفت براى تکمیل شادمانى و ابتهاج مردم امروز به مجلس آوردند. ما شناختن والاحضرت شاهزاده فوزیه را قانوناً به سمت یک ذات اقدس ایرانى براى ورود به خاندان جلیل شاهنشاهى پهلوى از طرف مجلس وملت ایران تبریک می‌گوییم (صحیح است) بدیهى است آنچه اسباب فرخندگى و سعادت شاهنشاه‌زاده معظم و ولیعهد محبوب ما که همه به فضایل اخلاقى و مکارم صفات و ملکات ذاتى و معارف مکتسبى آن وجود اقدس مستحضرند مربوط باشد طورى در قلب پر عشق و علاقه ایرانیان مؤثر و موجب خرمى است که به هیچ چیز نمی‌توان شبیه کرد و چون مسئله همسرى و اتصال داراى چنین مقامى یکى از بزرگ‌ترین امورى بوده که بایستى کاملاً اهمیت آن مرعى و منظور باشد این انتخاب والاحضرت شاهزاده فوزیه که برحسب آنچه شنیده‌ایم و می‌دانیم به علاوه شرافت و علو مقام خانواده با شوکت سلطنت مصر شخصاً داراى اوصاف عالیه و مزایاى فاضله و شایستگى و آراستگى هستند یکى از همان افکار بى‌نظیرى است که مخصوص ذات همایون شاهنشاه عظیم‌الشأن ما است (نمایندگان - صحیح است) چنان که همه آگاهند جلوه این فکر همایون و این انتخاب گرانبها به طوری شد که در داخل و خارج حسن اثر آن بر کل پوشیده نبوده و احساسات پر سرور ایرانیان در نزد احدى مستور نیست. امیدواریم وصلت این دو کفو کریم موجب خوشبختى و فرخندگى دائم هر دو طرف بوده شاهنشاه بزرگ ما از آن همیشه خوشنود و ملت‌های ایران و مصر از آن سربلند باشند. (صحیح است - صحیح است). آقاى مؤید احمدى‏

مؤید احمدى - قبلاً لازم می‌دانم یک موضوع را به عرض آقایان برسانم و آن این است که در یک همچون روزى همه آقایان میل دارند که بروز احساسات و عواطف قلبى خودشان را اظهار کنند (صحیح است) و بدیهى است وقت این قدر گنجایش ندارد که صد و بیست و هشت نفر آقایان همه صحبت کنند این است که بنده و سایر آقایانى که عرایضى می‌کنیم از طرف عموم آقایان نمایندگان می‌باشد (صحیح است)

در واقع امروز یکى از روزهاى مشعشع تاریخى عصر نوین است (صحیح است) و این جلسه مجلس یکى از جلسات بزرگ تاریخى ادوار مجلس شوراى ملى است (صحیح است) این بنده لازم دانستم در این روز فیروز و این جلسه تاریخى احساسات قلبى خود و آقایان نمایندگان را فى الجمله اظهار نمایم‏

با قلبى سرشار به فریاد عالم‌فرسا از پشت این تریبون به تمام افراد ملت ایران اعم از ساکنین کشور و ایرانیان ساکن کشورهاى خارجه تبریک و تهنیت عرضه می‌دارم. که یک فرد مبرز خانواده بشرى یک بانوى عالمه عظیم‌الشأن - از احفاد محمد‌على کبیر ناجى و محیى کشور باستانى مصر - دختر ملک فؤاد بزرگ - خواهر ملک فاروق پادشاه محبوب مصر – هم‌وطن و هم‌میهن ایرانیان و ایرانى‌الاصل می‌شوند (صحیح است)

واقعاً هیچ مژده‌ای براى ایرانیان بهتر از این مژده نیست - که چنین فرد مبرز برجسته و گوهر گرانبهایی داخل جمعیت ایرانى شده و به صفت ایرانیت متصف می‌شوند - زهى افتخار زهى شرف - و به نام نمایندگى از این شرافت و سعادت که نصیب کشور و ملت شده به عموم ایرانیان و هم‌میهنان تهنیت عرض می‌کنم (صحیح است - صحیح است) و از طرف نمایندگان مجلس شوراى ملى به نام ملت ایران به آن بانوى معظم و شاهزاده خانم مفخم والاحضرت فوزیه به عنوان هم‌وطنى تبریک و تهنیت تقدیم می‌دارم - حقیقتاً در نتیجه همم عالیه و فکر

+++

عالى دوراندیش صائب قائد توانا و ناجى ایران اعلیحضرت همایون شاهنشاه خلدالله ملکه و سلطانه در این دوره تاریخى نوین و عصر مشعشع پهلوى قاضایایی به منصه ظهور و بروز رسیده که در ادوار تاریخى ایران باستان و عصور قدیمه سابقه نداشته است (نمی‌خواهم وارد قضایایی شوم که انجام آنها با وضع اسفناک سابق در نظر هر عاقل مطلعى محال و ممتنع بود و به دست تواناى قائد بزرگ ایران تمام آنها انجام گردیده و امور محال و ممتنع آن روز امروز عملى و جزء عادیات و رایج گردیده) فقط به چند موضوع می‌خواهم اشاره کنم که به خیال احدى خطور نکرده و در تاریخ کهن ایران باستان و قرون اخیره سابقه نداشته - و فصل جدیدى است که در تاریخ مشعشع عصر نورانى پهلوى اضافه و ایجاد شده - یکى همین موضوعى است که هیئت معظم دولت پیشنهاد کرده‌اند و فعلاً خوشبختانه امروز مطرح است - و نمایندگان این دوره به سعادت تصویب این لایحه فائز شده‌اند که یک شاهزاده خانم بزرگ اصیل نجیب با تشریفات مهم قانونى ایرانى‌الاصل و هم وطن ایرانیان می‌شود - در هیچ عصر و قرن و تاریخى نظیر ندارد - و دیگر موضوع والاحضرت همایون ولیعهد است - که در عصور قدیمه و قرون اخیره هیج در تاریخى دیده نشده که ولیعهد ایران پس از تحصیل در داخله کشور براى تکمیل تحصیلات خود به اروپا مسافرت نماید و چند سال رنج غربت و زحمت مفارقت و تحصیل را تحمل نماید - و پس از مراجعت از سفر تحصیل به واسطه عشق سرشار به دانش و تحصیل علم دانشکده افسرى را هم به پایان رساند. ولیعهدهای سابق در زیر دست دایه‌ها و خواجه‌سرایان در اندرون‌ها تربیت و براى یاد گرفتن و آموختن رویه‌های ناستوده که میل ندارم یادآورى کنم به حکومت آذربایجان و خفه کردن احساسات آن ملت غیور وطن‌پرست مأمور می‌شدند.

عشق سرشار والاحضرت همایون شاهپور ولیعهد ایران به کسب علم و معرفت و علاقه به تعلیم و تربیت و سرپرستى پیشاهنگان و دانشجویان و موضوعی که فوقاً اشاره شد موجب شده است که اهالى این کشور و عموم ملت ایران از زن و مرد کوچک و بزرگ از صمیم قلب عشق سرشار و علاقه مخصوص به شاهنشاه‌زاده معظم خود دارند و حقیقتاً محبوب‌القلوب عامه اهالى این کشور می‌باشند و ملت ایران از جان و دل فدایی این وجود مبارک می‌باشند (صحیح است) و ایشان را ستایش می‌کنند و طرف توجه عموم ملتند (صحیح است)

موضوع دیگر مواصلت والاحضرت همایون ولیعهد با والاحضرت فوزیه است که قرون اخیره و تاریخ باستانى ایران چنین موضوعى را نشان نمی‌دهد و سابقه ندارد

فکر بزرگ اعلیحضرت همایون شاهنشاهى ایدالله جیشه و ید قدرت قائد تواناى عظیم‌الشأن ایران به این مواصلت دو خانواده بزرگ تاریخى و دو سلطنت عظیم و دو کشور تاریخى باستانى و دو ملت قدیمى هم‌کیش را به هم مرتبط و متصل و متحد فرمودند (صحیح است) چه خوشبخت و سعادتمندند معاصرین این دوره مشعشع نورانى تاریخى که این قضایاى مهم را به چشم خود می‌بینند و مشاهده می‌کنند

باش تا صبح دولتت بدمد کاین هنوز از نتایج سحر است‏

(صحیح است - صحیح است)

رئیس - آقاى اعتبار

اعتبار - اهمیت تاریخى این قانون که امروز مطرح و براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى گشته محتاج به بحث و توضیح نیست و بهترین سعادت و خوشبختى براى نمایندگانى است که امروز در مجلس حضور داشته و آرای خودشان را با نهایت مسرت براى تصویب این قانون تقدیم می‌داند (صحیح است) با تصویب این قانون یکى از سلاله خاندان سلطنتى معظم و نجیب مصر براى همیشه ایرانى اصیل شناخته شده و بر افراد ایرانى یک فرد برجسته و ممتاز اضافه می‌گردد با افتخارى که از ایرانى شدن والاحضرت شاهزاده خانم فوزیه از طرف بندگان اعلیحضرت همایونى نصیب معظم لها می‌شود ایرانیان نیز به نوبه خود از ایرانى بودن ذات محترم‌شان مفتخر و سرافراز می‌شوند و جاى بسى

+++

خرسندى است که این سعادت و افتخار نصیب دوره فعلى مجلس و نمایندگان حاضر می‌گردد (صحیح است) البته در ادوار قبل هم قوانین مؤثر و مفیدى از تصویب مجلس گذشته لیکن از نظر مقایسه و فلسفه تاریخى این قانون داراى اهمیت تاریخى و مزایاى به خصوصی است که دوره قانونى فعلى را از ادوار تاریخى مجلس شوراى ملى محسوب خواهد داشت زیرا تصویب قانون امروز نه فقط مربوط به شئون ملى ایران و مصر می‌باشد بلکه قانونى است که عموم ملت ایران از خرد و کبیر به آن اظهار علاقه قلبى و شادمانى کامل می‌نمایند (صحیح است) قوانینى که از تصویب مجلس می‌گذرد ممکن است در حین تصویب و اجرای عموم ملت از فواید آن آناً آگاه نشوند و بعدها ثمر و فواید آن را ببینند و بدانند لیکن قانون امروز صرف‌نظر از عواقب مستحسن آن آناً حس می‌کنند ایجاد شادمانى و مسرت در قلوب عموم ایرانیان ساکن کشور و خارج از کشور می‌نماید که بنده از شرح و وصف آن عجز دارم و نمی‌دانم با چه جمله و عبارتى پایه این مسرت و احساس را تشریح و توضیح نمایم که توانسته باشم مقصود و منظور را به طور واقع بیان نمایم و شک نیست که عموم ایرانیان احساسات خودشان را از این پیوند شرافت‌آمیز بیش از پیش نشان خواهند داد.

قائد عظیم‌الشأن و شاهنشاه معظم ما در تمام رشته‌های سیاسى و اجتماعى و اقتصادى کشور و ایرانیان تبدل و تحولات ترقى‌آمیزى را امر و انجام فرموده‌اند که تذکر و شماره آنان از عهده بنده خارج و مورخین که وظیفه‌دار تحریر وقایع روزانه هستند تغییر اوضاع و اصلاحات جاریه را به طوری که بوده و دیده‌ایم شرح و تفصیل می‌نمایند (صحیح است) و ما هم اگر مختصر توجهى بگذشته و حال بنماییم می‌توانیم رئوس تحولات مفیده را از نظر گذرانده و حس نماییم. این فکر بکر دیگر شاهنشاه معظم ما نیز داراى آثار مصلحت‌آمیزى براى ملت و کشور بوده به نحوی که تأثیرات آن در آینده از حیث اتحاد دو ملت شرقى و اسلامى فواید و منافع صورى و معنوى را براى هر دو کشور تأمین خواهد کرد (صحیح است) که این قسمت را هم آیندگان بهتر و بیشتر حس و قضاوت خواهند کرد. در خاتمه به شاهنشاه معظم محبوب خود این وصلت پرمسرت را به عرض شادباش مفتخر و قهرى است که عموم ایرانیان در موقع انجام این واقعه تاریخى به پاس مجاهدات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى در راه اصلاحات اجتماعى و اقتصادى موقع و فرصتى به دست آورده و سپاسگذارى خود را به اعلى درجه امکان ابراز خواهند داشت - زنده باد شاهنشاه معظم ایران (کف زدن ممتد حضار) پاینده و سعادتمند باد والاحضرتین (کف زدن ممتد حضار)

رئیس - آقاى جهانشاهى‏

جهانشاهى - روزى مبارک‌تر از این و سعادتى بالاتر از این نیست که دولت شاهنشاهى لایحه را راجع به ایرانى‌الاصل شدن خواهر اعلیحضرت پادشاه معظم مصر والاحضرت فوزیه نامزد والاحضرت همایون ولیعهد محبوب ایران را امروز به مجلس شوراى ملى آورده است بسى خوشوقتیم و افتخار داریم که یک عضو شرافتمند و والا تبارى از اعضای بلافصل خاندان سلطنت مصر که در اصالت و شرافت خانوادگى و فضایل ذاتى و مکتبى سرآمد جهان بوده و پدران بزرگوارشان به کشور زیباى مصر خدمات گرانبهایی انجام داده و تمدن جدید را در مهد مدنیت قدیم دنیا برقرار نموده‌اند امروز می‌خواهند به جامعه ما ورود فرموده عالم ایرانیت ما را مشرف نمایند (صحیح است) البته براى همسرى والاحضرت همایون ولیعهد جوانبخت ایران که از حیث عظمت و جلالت خاندان و محامد و مناقب ذاتى و مکتبى و بلندى مقام و تحصیلات عالیه و صفات حسنه و مکارم اخلاق بی‌مانند هستند و دودمان با شرافت ایشان یک عصر نوینى براى تاریخ بى‌نظیر ایران ایجاد فرموده‌اند و ملت ایران از نقطه‌نظر حق‌شناسى الى الابد به سلسله عالی مقام پهلوى تعظیم و تجلیل خواهد نمود باید چنین عضو شریف انتخاب و بر گزیده شود (صحیح است) این موضوع یکى از برجسته‌ترین نتایجى است که از فکر بلند و رأى رزین شاهنشاه و پیشوا و موجد این همه ترقیات

+++

و افتخارات ملى ترشح نموده که باید در جزو سایر آرا و اعمال متین تاریخى این قائد عظیم‌الشأن دانسته و این فکر خجسته و مبارک را نیز یکى از علل و موجبات ترقى و تعالى کشور ایران و مصر به شمار آورد (صحیح است) افتخارات تاریخى باستانى و عظمت دیرین هر دو کشور ایران و مصر قسمت عمده تاریخ دنیا را طورى مزین نموده که محتاج به شرح و بیان بنده نیست در دنیاى امروزه هم آثار علمى و صنعتى و تمدن ایران توأم با عظمت و قدرت شاهنشاهان گذشته زینت‌بخش تاریخ و مخازن آثار عتیقه ملل متمدن بوده و همچنین آثار صنایع و علوم و مدنیت مصر در هر گوشه و کنار و در هر موزه که به یادگار نگاهدارى می‌شود آشکار و هویداست در حقیقت این علقه و رابطه جدید و سعید بعد از این روابط اقتصادى و سیاسى و تاریخى و معنوى ایران را با مصر به مرحله نهایت تکامل رسانیده و بیش از پیش خلل‌ناپذیر و مستحکم خواهد نمود بنده امروز هر قدر از مزایا و محاسن این لایحه و این وصلت مبارک صحبت کنم توضیح واضحات بوده زیرا مسئله به قدری مدلل و درخشنده است که مجال سخن‌سرایی براى ما باقى نگذارده همین قدر می‌توانیم بگوییم که این هم یکى از ابواب سعادت است که پس از دیگرى به دست تواناى پیشواى ما اعلیحضرت همایون شاهنشاهى بروى ملت ایران گشوده می‌شود (صحیح است) با این مقدمه می‌توانیم به قدر استعداد خود بعلو همت و ارجمندى مقام اعلیحضرت شاهنشاهى در فکر و عمل براى ایجاد وسائل ترقى و تعالى این کشور پى ببریم که این نابغه عصر هر روز ملت خود را با یک عوامل قوى تمدن و با یک علت مؤثر به سعادت آشنا ساخته و یک اثر گرانبهایی براى جامعه ایرانى اعطا می‌فرمایند و آن ایجاد وضعیت کنونى بین دربار با عظمت شاهنشاهى با دربار باجلالت شاهنشاهى مصر است که دو ملت باستانى و شرقى و دو کشور تاریخى و پادشاهى را به صورت وحدت و یگانگى درمی‌آورد و پادشاهى را به صورت وحدت و یگانگى درمی‌آورد. به همین نظر ایرانیان به محض شنیدن نوید این پیوند مبارک غرق شادى گشته ابراز مسرت و شادمانی‌ها نمودند که نظیر آن کمتر دیده شده و مسلماً بعد از تصویب این لایحه جشن‌ها و شادمانى‌ها از طرف ملت بیشتر ابراز و تجدید خواهد شد ملت ایران در شکرگذارى و قدردانى در مقابل رجال بزرگ و با عظمت که در سعادت آنان کوشیده‌اند همیشه وظیفه‌شناس بوده و هیچ وقت عطایا و نعم آنان را فراموش نخواهند نمود (صحیح است - صحیح است) ما مقدم با میمنت و مبارک والاحضرت فوزیه ملکه آینده ایران را به جامعه ایرانى تبریک عرض نموده از خداوند مسئلت می‌نماییم که در زیر سایه بلند پایه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى والاحضرت همایون ولیعهد محبوب ایران را به منتهای آمال خودشان موفق و کامران فرمایند (انشاءالله)

رئیس - آقاى زوار

زوار - اینجا یعنى مجلس شوراى ملى مرکز ثقل افکار ملت و آیینه احساسات اوست آنچه گفته می‌شود همان افکار بى‌ریا ملت است که به صورت کلمات منعکس و تجلى می‌نماید

چون امروز نیز یکى از تاریخی‌ترین روز این کشور و روز مبارک و میمون و شایسته است که بار دیگر احساسات پرحرارت نسبت به این قران سعدین و وصلت همایون در این کانون ملى زبانه کشد این بنده هم به نوبه خود از طرف ملت به عرض این مختصر می‌پردازم‏

در جلسه اسبق در اطراف این وصلت میمون به طور شاید و باید ناطقین محترم اظهاراتى کردند و بنده هم آن اندازه‌ای که حافظه‌ام وفا بکند به عرض می‌رسانم‏

در طى قرون متمادى که تاریخ نشان می‌دهد کشور باستانى ما با کشور کهنسال و زیباى مصر از روابط دوستى و صمیمیت برخوردار بوده و همیشه ایرانى نسبت به این ملت بسیار نجیب و اصیل چهره مهر‌افروز برادرانه‌اى نشان داده است که حالا هم با تمام اشتیاق روحى خود می‌خواهد او را به سرحد کمال برساند و با دستی که مورد پرستش و دلبستگى تام و تمام ایرانیان شاه‌پرست است یک اتحاد معنوى را ایجاد نماید

ملت نجیب و اصیل و رشید مصر به تاریخ بسیار

+++

مشعشع و نیرومند جهان شاهد بوده و در تمام ادوار تاریخى اصالت و نجابت و رشادت خود را بروز داده و در سایه شجاعت فرزندان دلیرش حیثیت و شرافت تاریخى خود را حفظ کرده است کشور زیباى مصر فرزندان گران‌قیمت از قبیل محمد‌على کبیر و مرحوم ملک فؤاد و بالاخره اعلیحضرت ملک فاروق پادشاه محبوب فعلى را با تمام شئون اخلاقى در دامان خود پرورانده و به جامعه خویش تحویل داده است که در سایه مجاهدت میهن‌پرستانه این بزرگواران امروز ملت نجیب مصر یکى از مترقی‌ترین ملل به شمار می‌آید و این ترقیات خوشبختانه همیشه مورد توجه و تقدیر ایرانیان بوده است از تصادفات حسنه تاریخى است که اجداد نامدار ما ایرانیان خورشید را براى لواى خود انتخاب و اجداد رشید مصری‌ها هم ماه و ستاره را براى بیرق خود تعیین کردند گویا دست طبیعت آن وقت به الهام غیب این فکر را به اجداد طرفین داده و می‌دانسته که وقتى یکى از نوابغ بزرگ آسمانى شرق به نام اعلیحضرت همایون شاهنشاه رضا پهلوى (کف زدن ممتد حضار) براى استحکام برادرى این دو ملت ماه و خورشید را قرین همدیگر خواهند فرمود و قطعاً این دو ضیای آسمانى نه تنها در ایران و مصر بلکه در عالم شرق نور‌افشانى خواهد کرد و اثرات بسى نیکو خواهد بخشید (صحیح است) امروز در تمام ملت ایران یک سرور و وجد غیر قابل‌الوصفى حکمفرما است و این فرح و انبساط بر روى این اصل است که یک وجود مقدس میهن‌پرست لایق با دست‌های توانا و مقتدر خود این ملت را از گرداب مذلت بیرون کشیده و به این مرحله از مراحل شئون دنیا رسانیده است که عقلاى عالم در عملیات سریع محیرالعقول ذات اقدسش انگشت حیرت به دندان گرفتند.

آرى این سرور و فرح به منزله حق‌شناسى و سپاسگذارى به ذات مقدس اوست که مخصوصاً در این روز میمون که جشن فرخنده دره تاج سلطنت آن کسى است که در تمام قلوب ملت ایران جایگاه بس ارجمندى دارد یعنى والاحضرت همایون ولایتعهد. با صداى رسا عرض می‌کنم اى ناجى ایران و اى کسی که براى ما از نیستى یک هستى ایجاد کردى این وصلت میمون بر ذات مقدست مبارک و میمون باد (کف زدن ممتد حضار)

رئیس - آقاى اوحدى‏

اوحدى - بنده تصور می‌کنم از روزى که دست معمار اولیه این مجلس بناى این مجلس را گذاشته تا این تاریخ هیچ مجلسى تشکیل نشده که از مجلس امروز فرخنده‌تر باشد (صحیح است) و تصور نمی‌کنم تمام نمایندگانى که در ادوار مختلفه روى این صندلی‌ها جلوس کرده‌اند مثل امروز این طور غرق شادى و مسرت واقع شده باشند (صحیح است) تنها نمایندگان داراى این شوق و شعف نیستند بلکه بالاتر از نمایندگان هیئت‌های دولت وقت که حامل این قبیل لوایح به مجلس بوده‌اند مخصوصاً هیئت دولت حاضره که به وسیله حامل بودن یک چنین لایحه این شوق و شعف را در وجود نمایندگان ایجاد کرده‌اند البته خود آنها بیشتر از نمایندگان مشعوف و مفتخر هستند (صحیح است) اعقاب نمایندگان به سایرین در آتیه افتخار خواهند کرد که ما اولاد کسانى هستیم که در این مجالس در امر مواصلت دخالت داشته‌اند و یک چنین مواصلت میمون و مبارکى را تصویب کرده و غرق شادى و مسرت بودند

در مقابل نعمت حیات و سعادت ابدى که از طرف ذات اقدس اعلیحضرت شاهنشاهى نصیب ملت ایران شده هر قدر ملت ایران بخواهد فداکارى بکند به عشری از اعشار آن نائل نخواهد شد (صحیح است) ایران مهد تمدن، ایران محل پرورش نوابغ بوده و صفحات تاریخ شاهد این مدعا است ولیکن از روز پیدایش ایران و از روز سکونت ملت ایران در ایران تا امروز یک نابغه پیدا نشده است که همسرى بتواند بکند با اعلیحضرت همایون شاهنشاهى (صحیح است) زیرا که هر یک از نوابغ چه از سلاطین و چه غیر سلاطین در هر عصرى از اعصار که پیدا شدند آنها داراى یک خصوصیات مخصوصى بودند ولى شخص اعلیحضرت پهلوى در

+++

تابعیت به درجه‌ای رسیده‌اند که نه تنها در ایران نظیر نداشته بلکه در روى کره نظیر نداشته - کدام نابغه‌ای در دنیا پیدا شده که جامع جمیع صفات باشد و در آن واحد هم لشکرى هم سیاسى آنچه را که یک جامعه‌ای احتیاج به آن براى ترقى داشته باشد تمام در وجود آن یک شخص جمع باشد که بداند یک جامعه‌ای را چطور از حضیض پستى به اوج رفعت برساند تمام را در نظر گرفته و قدم به قدم تمام را به موقع اجرا گذارد؟ (صحیح است) در کدام کشور کدام تاریخ نوشت که یک نابغه این قسم جامع کمالات باشد که تمام متخصصین در هر فنى اذعان دارند که شخص اعلیحضرت در آن قسمت از او متخصص‌تر است، خواه ایرانى، خواه اروپایی. بنابراین هر قسم فداکارى در مقابل این نعمت‌های موجوده که موجب ارتقای ملت ایران شده و ملت ایران را همدوش ملل راقیه قرار داده هر چه بکند کم کرده. با این وصف از روز انتشار خبر وصلت والاحضرت همایون ولایتعهد با والاحضرت فوزیه به طوری ملت ایران غرق شادى و مسرت شد که حتى به قول بعضى از رفقاى خودم پیره‌زن‌های اقصى بلاد هم در این قضیه اظهار شوق و شعف کردند. این شوق و شعف تنها در ملت ایران نبود بلکه به ملت مصر هم سرایت کرد پاى کمى هم در شوق و شعف ملت مصر نسبت به ایرانى نداشت. آنها هم آنچه را که لازمه شوق و شعف بود در این مواصلت اظهار کردند خصوصاً آن وقتى که پادشاه مصر امر دادند که والاحضرت فوزیه باید زبان ایرانى را یاد بگیرند و به رسوم ایران باید آشنا شوند از آن تاریخ ملت مصر هم والاحضرت فوزیه را هم ایرانى شناخت و هم ملکه ایران ملت ایران هم والاحضرت فوزیه را هم ایرانى شناخت و هم ملکه ایران - مبارک باد این مواصلت میمون از براى شخص اعلیحضرت پهلوى که بهتر از این من تصور نمی‌کنم آرزویی داشته باشند.

رئیس - آقاى اورنگ‏

اورنگ - تمام همکاران محترم هر یک به نوبه خودشان آنچه لازمه سخن و شایسته این معنى بود درباره و پیرامون این موضوع مهم بیان کردند ولى اهمیت موضوع به اندازه‌اى است که:

مجلس تمام گشت و به پایان رسید نطق‏ ما همچنان در اول وصف تو مانده‌ایم‏

(نمایندگان احسنت - احسنت - کف زدن ممتد)

حقیقتش این است که امر مهم است. خاطر همه آقایان مسبوق است که زمان هیچ وقت در دنیا اسم ندارد. ماه‌ها سال‌ها بهارها تابستان‌ها زمستان‌ها یکشنبه‌ها چهارشنبه‌ها تمام این ازمنه که در خاطره‌ها هستند به واسطه اعمال و اتفاقاتى است که در آن زمان واقع شده است (زمانه به تو یادگارى شود) و بزرگ‌ترین رجل در دنیا آن کسى است که زمان را مسخر کند براى خودش و روزگار و زمان را مردم آینده دنیا به واسطه اعمال و کردار او به یاد بیاورند (صحیح است - صحیح است) این جمله معترضه است. به هر حال بنده هم به نوبه خودم تشرف حاصل کردم که یکى دو مقدمه را به عرض مبارک‌تان برسانم مقدمه اولى که دارم این است که یک اصل مسلم کلى است در بین بشر که مثل غریزه و ناموس می‌ماند مثل حقیقت جریان آب در آب و حرارت آتش در آتش که ما می‌گوییم ناموس و در زبان دین می‌گویند سنت در یک لسان دیگر در فلسفه می‌گویند غریزه.

غریزه بشر و سنت ثابته آدمى این است که در هر حالتى که هست از حالات خوشى و سعادت خودش واقف آن حالت نیست. این که آقایان ملاحظه می‌فرمایید که اوضاع متعلق به پانصد سال زمان گذشته را خوب می‌توانید بنشینید و خوب قضاوت کرده باشید در صورتی که زمان خودمان و متعلق به زمان خودمان را درست نمی‌توانیم قضاوت کنیم و نمی‌توانیم ببینیم. انسان به هر حال که هست خودش نمی‌تواند درک کند باید زمان بر او بگذرد و دیگران او را درست ببینند. یعنى آدمى مثل ماهى است و آب. ماهى این حیات جاویدان را نمی‌تواند درک کرده باشد. ولى دیگران که در لب آب دریا ایستاده‌اند این حیات را می‌بینند و ماهى را می‌بینند که غوطه‌ور در حیات است‏.

بشر هم در سعادت و خوشی‌هایش مثلش همان مثل ماهى است خودش نمی‌تواند درک کند. مگر بعض نفوس هستند شاد و نادر که بین عائله بشر پیدا شده‌اند

+++

که آنها در حال حاضر خودشان می‌روند به هزار سال بعد از زمان خودشان و این بساط حاضر خود را نگاه می‌کنند و بساط هزار سال بعد را آماده می‌نمایند این که شما ملاحظه می‌فرمایید که فردوسى هنوز زنده است. هزار سال از زمان خودش رفته است عقب و زمان خودش را نگاه کرده و براى هزار سال بعد این کار را کرده که می‌گوید:

(عجم زنده کردم از این پارسى) این کار را او کرده که از زمان خودش خودش را به هزار سال بعد برده آن وقت زمان و عصر خودش را خوب دقت کرده و کار خود را براى همیشه دنیا تدارک کرده است این معنى بسته به همت اشخاص است. هر قدر همت آن آدم عالی‌تر است از زمان خودش دورتر می‌رود و هزارها سال بعد از زمان خودش را می‌بیند و بساط را براى آن زمان می‌چیند. این یک مقدمه را داشته باشید من بنده سعادت تشرف در محضر آقایان را چند سال است که دارم من حالا فکر می‌کردم و عرض می‌کنم که از آغاز دوره هفتم مجلس شوراى ملى تا این دقیقه که من اینجا ایستاده‌ام نه سال و دو ماه و هشت روز است و در این مدت چهارصد و هشتاد و یک جلسه شما آقایان اینجا تشریف آورده و جلوس فرموده‌اید به شهادت این مجلاتى که در مجلس هست آنها را مراجعه کنید چطور مراجعه کنید چطور باید ملاحظه کرد مثل یک قاضى که شرط اصلى قضاوت این است که وقتى دو نفر مطالبه حقى می‌کنند سوابق این مدعى و مدعى علیه را هم باید یک میزانى قاضى در خیال خودش بگیرد مثلاً دو نفر فاسد آمده‌اند دعوى می‌کنند این را قاضى بفهمد که این دو تا مدعى و مدعى علیه فساد اخلاق دارند مثل دو نفر امام نیستند که با هم دعوى داشته باشند یک وقت دو نفر مقدس با هم دعوى می‌کنند اگر این سابقه را در نظر بگیرد زودتر به حقیقت می‌رسد. در قضاوت راجع به زمان آینده باید قاضى زمان گذشته را هم در نظر بگیرد تا خوب قضاوت بکند یک قدرى حافظه‌اش باید به او کمک کند مراجعات را زیادتر بکند سوابق امر راهم در نظر بگیرد مثلاً شما آقایان اگر بخواهید راجع به این چهارصد و هشتاد و یک جلسه یک قضاوت کلى واقعى بفرمایید بیست جلسه یا پنجاه جلسه از قبلش را هم بایستى در نظر بگیرید یعنى ببینید جریان امور چه بوده چه موضوعاتى به مجلس می‌آمده. بنده خاطر دارم و نمی‌خواهم قضایا را متذکر شوم و براى این نیامدم که قضایاى گذشته را در این روز میمون و ساعت سعد و همایون تذکر و شرح دهم فعلاً وقت شادمانى است براى نمونه و یاد‌آورى خاطر آقایان عرض می‌کنم که بسا جلسات مجلس براى سه من آرد طى می‌شد که بنده سؤال می‌کردم دیگرى توضیح می‌داد که این آرد براى سه من نان تافتون است و دیگرى طور دیگر توضیح می‌داد و سه ساعت و چهار ساعت بحث می‌کردیم و عمر خود و کشور را تلف می‌نمودیم. باید این سوابق را قاضى خوب دقت کرده کاملاً در نظر بگیرد تا بتواند به خوبی از عهده قضاوت برآید و حق‌گذارى کند 481 جلسه مجلات مجلس را ملاحظه کنید در هر جلسه مجلس شوراى ملى هیئت دولت شاهنشاهى یا یک قانون مفید آورده است براى سعادت کشور یا این که یک مژده آورده است براى حیات ایران (صحیح است - صحیح است) بحث هم به قدری که عقل اجازه می‌دهد براى فهمیدن قانون در مجلس شده است نه آن طورى که هوس داریم حرف بزنیم اگر انسان بخواهد هوس را رعایت کند غوغا می‌شود کور و کچل می‌شود این زندگى نمی‌شود که آدم بنشیند که یک کسى هوس دارد حرف بزند مثل بنده (توى دلتان نگویید بنده خودم می‌گویم) بارى در تمام 481 جلسه مجلس که ملاحظه می‌فرمایید که امور مفید به مجلس آمده یکى از آنها راه‌آهن است و دیگرى بانک ملى است نمی‌خواهم اینها را احصاییه بدهم تذکرى است می‌خواهم بدهم که تمام جلسات مجلس شوراى ملى در این 481 جلسه تمام امورى مفید براى سعادت ما مردم و براى آتیه ما مردم و براى کشورمان و براى میهن‌مان و براى بنگاه و جایگاه‌های‌مان به مجلس شوراى ملى آمده است یا یک مژده که پس‌فردا فلان کارخانه افتتاح می‌شود یا پس‌فردا

+++

کار مفید دیگرى انجام می‌شود (صحیح است - صحیح است) تا این که جلسه هشتم خرداد 1317 در همین مجلس شوراى ملى در همین جایگاه جناب آقاى نخست وزیر تشریف آوردند و مژده این واقعه مهم تاریخى را ذکر کردند حالا این واقعه مهم تاریخى را من یک قدرى می‌شکافمش بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاه محبوب عظیم‌الشأن ما مردم یک ایرانى را ایجاد کرده و جمع شئونى که لازمه یک ملت زنده است براى این ملت تدارک و فراهم فرموده (صحیح است - صحیح است) خداى‏ جهان در ازای تمام این فداکاری‌ها همه چیز به این شاهنشاه عنایت کرده است عرض کردم از طرف خدا واقعاً هم خدا داده است بعد از این همه عنایت‌ها و بالاتر از همه آنها یک فرزند برومند نیک‌اختر پاک‌گوهر با قریحه پرهوش با عقل با فطانتى هم به آن اعلیحضرت عنایت کرده‏

از درخت خسروى بى‌منت ابر بهار نو گلى شاداب و خندان دست حق آورد بار

(دست زدن ممتد حضار - احسنت) حق تعالى به این شاهنشاه عنایت کرده است ولى شاهنشاه محبوب عظیم‌الشأ ن ما قانع به این چیزها و این کارها نیست گر چه ما مهم می‌دانیم مثل راه‌آهن و کشتى‌رانى که ما مهم می‌دانیم و حق هم داریم که مهم بدانیم ولى به شهادت خودم و آقایانى که بوده‌اند در حضور اعلیحضرت که دو هزار مرتبه بیشتر از اعلیحضرت همایونى خودم شنیدم که تمام این اقدامات در نظر و همت بلند شاهنشاه سازگار نیست هنوز کارى شایسته همت بلند شاهنشاه مفخم ما انجام نشده بلى همت بلند است‏

همتش قصر بلند افراخت در عرصه جهان‏ قطر این قصر معلق فسحت پهناش باد

شاهنشاه ما یک همچون همتى دارد حالا براى خاطر آتیه این مملکت و آتیه این کشور براى همچون شاخى می‌خواهد پیوندى پیدا کند.

از پى نور دیده‌اش فرمود همسرى را طلب درین عالم‏

دیده بگشود و شه نظر افکند زیر این سبز قبّه و طارم‏

عاقبت یافت گوهرى در مصر خاطر شه که باد دور از غم‏

اختر برج سعد فوزیه‏ بانوى بانوان به خوی و شیم‏

این دو شهزاده چو نشدند قرین‏ آفرین خواند آسمان آندم‏

دل هر ذرّه را که بشکافى‏ از طرب شاد یابى و خّرم‏

پارسى بچگان بکوبیدند پا سر سبزه از طرب محکم‏

(احسنت - کف زدن ممتد حضار) درست است مزایا و محسناتى که در این نظر خسروانه درج است از وظیفه حالیه بنده در این موقع خارج است این یک کنفرانس می‌خواهد سه چهار ساعت تا در اطراف این مسئله صحبت بشود ولى یک نکته را می‌خواهم عرض کرده باشم و این نکته را از رفیق محترم آقاى دکتر غنى اقتباس کرده‌ام من هر چه دارم از ایشان است در جهت این که ما ایرانی‌ها ملت نجیب مصر را دوست داریم و ملت اصیل مصر هم ما ایرانی‌ها را خیلى دوست دارند علت چیست و سببش کدام است انسان در اول هر که همچون قضیه را می‌شنود ذهنش متوجه می‌شود به نکاتی چند اول خیال می‌کند که ما هم‌کیش هستیم و به این سبب همدیگر را دوست می‌داریم یا این که هم‌عادت هستیم یا یک شکل غذا می‌خوریم و یک شکل خانه می‌سازیم از این جهت است که هم دیگر را دوست داریم ولى من برخوردم به یک نکته و اعتقادم این است که از امور جزیی و کوچک و شخصى و دوستی‌های فردى می‌توانیم دوستى و یک جهتى دو ملت را بسنجیم از جزء به کل می‌توانیم پى ببریم در شخصیات ببینید از هر جماعتى چه در مجلس شوراى ملى چه در خارج دو نفرى که با همدیگر رفیق‌اند این دو نفر آدم هر دو پدرهاى مرتب معینى دارند ده تا پدر این می‌تواند براى خودش بشمرد ده تا پدر هم او می‌تواند بشمرد اتفاق روزگار این پدرها مردمان عالم و

+++

با ملکات و با اخلاقى بوده‌اند و چون خیلى از فضایل و ملکات را داشته‌اند با هم مهربان بوده‌اند و سوابق مهر و محبت داشته‌اند. این دو پسر که پهلوى هم می‌نشینند خاطره‌هایی را براى همدیگر از ملکات و فضایل آباءشان ذکر می‌کنند مثلاً این می‌گوید مرحوم جد شما با مرحوم پدر من در سفر حج که رفته بودند یک پلى روى فلان رودخانه ساخته‌اند براى عبور و مرور مردم آن یکى می‌گوید جد اعلاى شما فلان کار خیر را براى عموم به معیت و کمک جد من نبوده است یا فلان کار خوب را به کمک هم براى مردم کردند این خاطره‌های خوب که حکایت می‌کند هم از دوستى بین آن گذشتگان هم از اعمال و افعال گذشتگان براى خیر جماعت، این دو نفر را یعنى این دو جوان را با هم نزدیک می‌کند و دوست و مهربان می‌نماید. شما دقت بفرمایید آنچه را که امروز در مملکت مصر از دیرها زمان طبع شده و می‌شود تاریخ‌شان را ملاحظه بفرمایید تمام مورخین متفق‌الرأى می‌نویسند که اقدامات بزرگان گذشته ایران خیلى براى فضایل انسانیت مفید بوده یعنى انسانیت در عالم مدیون همت این بزرگان گذشته ایران است که اینها قربانى آدم را یعنى آدم‌کشى براى سلامت مریض و سعادت بشر را در عالم قدیم معمول بوده موقوف کردند بزرگان ایران این عادت بد را از بین برانداختند تمام کتب تاریخ شما پر است از این که آن یونانى که آن مقدار در عالم دنیا ترقى پیدا کرد از علم و صنعت، در نقاشى و حجارى آنها شاگرد مصر بودند و از مصر این تمدن را آوردند، حالا دیگر بفرمایید یک ملتى که با یک ملت دیگر سابق‌شان این جورى باشد که اینها نسبت به گذشته آنها این اعتقادات و این خاطرات را داشته باشند و آنها نسبت به اینها داراى این خاطره‌ها باشند آن رگ خاصى است که این ملت و آن ملت را مثل شیر و شکر در هم می‌آمیزد و مختلط می‌کند این است آن نکته اصلى و آن چیزهاى دیگر که به نظر آقایان می‌رسد آنها استحسانات و آن مقربات است و اطراف و حاشیه است که اینها را یکى کرده، خوب آقایان اعلیحضرت همایون ما شاهنشاه ما و قائد ما و سائس ما و چشم ما و نور ما و بالاخره همه چیز ما این نظر انداخت و براى یک همچون پسرى از همچون ملتى با آن سوابق همسر و همسنگى انتخاب فرمود آن وقت روزگار چکار کرد؟ (آن را خدا می‌کند به اعتقاد من) اعلیحضرت همایونى نظر افکند و این گوهر را انتخاب و اختیار فرمود، لیکن چه مناسبتى را روزگار در بین این وصلت شاهانه عهده‌دار شده است ملاحظه کنید بین والاحضرت همایون و ولایتعهد عظمى و والاحضرت فوزیه پیوند بزرگوارانه بر قرار گردید که واقعاً (مهر و مه چون قرین هم گشتند - آسمان از طرب فکند کله) این درست شد؟ آسمان چه چیز را به هم وصلت‏ داده که در حقیقت دو وصل اعلیحضرت همایونى که بى‌شک محیى ایران جدید (صحیح است) و موجد ایران نو است (صحیح است) از یک طرف و خاندان بزرگ اصیل نجیب مصر هم شاخه‌های آن درختى هستند که آن درخت محمد‌على کبیر بود که آن درخت هم موجد مصر نوین است پس در حقیقت وصلت و یکى شدن این دو خاندان بزرگ اتصال و یکى شدن آن دو خانه‌ای است که سر و سرور آن دو محیى و موجد کشور و ملت خویش هستند این دو نام بزرگ به اهم پیوند کرده یکى شده‌اند این دو خاندان را خدا با هم وصلت داده است. دقت فرمودید چه عرض کردم؟ این وصلت همایون واقع شد و ما امروز شعف داریم، شادى داریم البته شادى هم می‌کنیم. یک نکته را چند روز قبل یک کسى به من گفت و جوابى هم که من دادم حالا می‌گویم گفت متانت جزء عادات خوب است گفتم البته هر کارى متانتش متناسب آن کار است حالا در یک چنین موقعى متانتش این است که ما این طور باشیم - برقصان چو سروم بهار اندرون - به لب ناى گیر و به چنگ ارغنون - بکوبیم پاى و فشانیم دست - البته پاى می‌کوبیم -، می‌رقصیم، کف می‌زنیم البته لازمه متانت این کار همین است. ما امروز مسرور و شادمانیم از این که توفیق یافتیم یک جلسه در مجلس شوراى ملى تشکیل شد که در این

+++

جلسه رنگ مقدس ایرانیت صبغه مقدس ملیت با تصویب مجلس شوراى ملى و صدور فرمان جهان مطاع شاهنشاه عظیم‌الشأن یک کوکب درخشان رنگ ملیت ایران را به خود گرفت که براى آتیه ما صد در صد سعادت اندر سعادت است (صحیح است) من از طرف همه آقایان و از طرف روزگار (ما تشکر نباید بکنیم ما اشتباه می‌کنیم ما خیال می‌کنیم یک کسى هستیم بیان‌مان در آینده عالم قدر و قیمتى دارد خیر) گیتى و زمانه و دهر تشکر می‌کند از پهلوى شاهنشاه محبوب ما (صحیح است - احسنت - کف زدن ممتد حضار) منتها من از زبان روزگار و دهر تشکرات کیهان و روزگار را زبان شده به پیشگاه همایون شاهنشاه عظیم‌الشأن خود خطاب کرده عرض می‌کنم شاهنشاها:

سپاس‌آور تو است گیتى به جان اگر چند گویا ندارد زبان

من ایدون به جایش زبان آورم سپاس از زبان جهان‌آورم

خدایا تو این شاه پاینده دار (کف زدن حضار)

به توفیق خدمت دلش زنده دار (احسنت - کف زدن عموم)

از ملک آمین و ز بنده دعاى (احسنت - کف زدن بسیار ممتد حضار)

رئیس - آقاى دکتر طاهرى‏

دکتر طاهرى - مایه بسى خوشوقتى و تشکر است همان طوری که در موقع تفسیر اصل 27 قانون اساسى استدعا شد و وعده فرمودند آقاى نخست وزیر و هیئت وزیران لایحه اعطاى اصل ایرانیت را به والاحضرت فوزیه امروز به مجلس تقدیم فرمودند. اگر چه همکاران محترم بیانات کافى و وافى فرمودند بنده هم تأیید و تکمیل می‌کنم بنده و تمام نمایندگان محترم با کمال سرور و مسرت و خوشحالى با اعطاى اصل ایرانیت والاحضرت فوزیه موافق هستیم. والاحضرت فوزیه دختر مرحوم اعلیحضرت ملک فؤاد و خواهر اعلیحضرت ملک فاروق پادشاه مصر و نامزد والاحضرت و ملکه آینده ایران که از خاندان اصیل و با نجابت و بزرگوارى پادشاهى مصرند و صاحب کمالات و واجد مزایاى ارثى و مکتسبى می‌باشند گذشته از این که خدمات آن خاندان سلطنتى به کشور مصر موجب احیا و آبادانى آن کشور گشته و موجب افتخار کشور مصرند. شخص والاحضرت فوزیه داراى تمام اوصاف خوب و برجسته اصالت و نجابت و عفاف می‌باشند تعریف و توصیف ایشان احتیاج به عرض نیست زیرا مدح و تعریف است تخریق حجاب فارغ است از مدح و تعریف آفتاب. والاحضرت همایون جوانبخت ما محمد‌رضا شاهپور هم که داراى ملکات فاضله ارثى هستند با سرپرستى اعلیحضرت همایون شاهنشاه پهلوى به فضایل و مزایاى عالیه اکتسابى نیز نائل گشته و فوق‌العاده محبوب ملتند عظمت و جلالت و کامیابى ایشان را همه از صمیم قلب خواهانیم وصلت این دو خاندان بزرگ موجب سعادت دو کشور و باعث مسرت و کمال خوشوقتى ایرانیان است این اقدام عالى هم یکى از اقدامات شاهنشاه همایون ماست که هر روز به واسطه یکى از شاهکارهای فکرى خود روز بهترى به ایران می‌بخشد اداى شکر و مدح اعلیحضرت همایونى از عهده زبان الکن و میان قاصر من خارج است. یک دهن باید به پهناى فلک - تا بگوید وصف آن رشک ملک با عرض این مقدمات این بنده و تمام نمایندگان محترم با اعطاى اصل ایرانیت به والاحضرت فوزیه ملکه آینده ایران موافق و مقدم مبارک‌شان را کمال افتخار و مسرت پذیرنده‌ایم - مقدمش یا رب مبارکباد بر سرو و سمن‏

رئیس - ماده واحده مجدداً قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم‏

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده واحده - مجلس شوراى ملى نظر به تفسیر اصل 37 متمم قانون اساسى به اقتضای مصالح عالیه کشور بنابر پیشنهاد دولت تصویب می‌نماید که به والاحضرت فوزیه دختر اعلیحضرت مرحوم ملک فؤاد و خواهر اعلیحضرت ملک فاروق پادشاه مصر به موجب فرمان همایونى صفت ایرانى اعطا شود.

رئیس - موافقین با ماده واحده مبارکه که از طرف دولت پیشنهاد شده است برخیزند

+++

(عموم نمایندگان برخاستند)

رئیس - به اتفاق آرا تصویب شد

(کف زدن بسیار ممتد حضار - انشاءالله مبارک است)

3. تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم.

جلسه آینده روز یکشنبه سیزدهم آذر ماه دستور هم لوایح موجوده‏

(صحیح است)

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - حسن اسفندیارى

+++

قانون

تصویب اعطای صفت ایرانى به والاحضرت فوزیه‏

ماده واحده - مجلس شوراى ملى نظر به تفسیر اصل سى و هفتم متمم قانون اساسى به اقتضای مصالح عالیه کشور بنابر پیشنهاد دولت تصویب می‌نماید که به والاحضرت فوزیه دختر اعلیحضرت مرحوم ملک فؤاد و خواهر اعلیحضرت ملک فاروق پادشاه مصر به موجب فرمان همایونى صفت ایرانى اعطا شود.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه هشتم آذرماه یک هزار و سیصد و هفده به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى - حسن اسفندیارى‏

+++

Parameter:293681!model&5137!print -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)