30 مرداد 1396 09:16:18
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

جلسه: 33 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 17 تیر ماه 1333  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: قوامى، شوشترى، خلعتبرى و وزیر امور خارجه.

3- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس.

4- تعیین موقع و دستور جلسة بعد، ختم جلسه.


مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18  

 

 

جلسه: 33

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 17 تیر ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: قوامى، شوشترى، خلعتبرى و وزیر امور خارجه.

3- بقیه مذاکره در لایحه پشتوانه اسکناس.

4- تعیین موقع و دستور جلسة بعد، ختم جلسه.

 

مجلس ساعت 50: 9 دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌مجلس

رئیس- صورت غایبین و دیرآمدگان جلسه قبل قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

غایبین با اجازه، آقایان: مکرم، تربتى، محمود ذوالفقارى، قرشى، دکتر عدل، علم، سلطانى، سیداحمد صفایی، مشایخى، سلطان العلما، مهندس اردبیلى، اریه، احمد فرامرزى، رضا افشار، پناهى، عبدالرحمن فرامرزى.

غایبین بى‌اجازه، آقایان: دکتر افشار، کدیور، امیر تیمور کلالى.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه آقایان: تفضلى، دکتر مشیر فاطمى، بزرگ‌نیا، عمیدى‌نورى، دولتشاهى، مسعودى، کریمى، مهندس شاهرخ‌شاهی.

دیرآمدگان و زودرفتگان بى‌اجازه، آقایان: نقابت، دکتر حمزوى.

رئیس- نسبت به صورت‌مجلس نظرى نیست، آقاى صدرزاده.

صدرزاده- در بیان بنده یک اصلاح عبارتى هست تصحیح می‌کنم می‌دهم به تندنویسى.

رئیس- بسیار خوب، آقاى خرازى.

خرازى- گمان می‌کنم در صورت‌مجلس یک اشتباهى شده است و آن این است که صفحه دو را به جاى صفحه 3 و صفحه 3 را به عوض صفحه دوم چاپ کرده‌اند.

رئیس- بلى این اشتباه شده است و در چاپ دوم اصلاح می‌شود آقاى دکتر پیرنیا.

دکتر پیرنیا- آقاى دکتر افشار را غایب بى‌اجازه نوشته‌اند در صورت‌مجلس در صورتی که ایشان اجازه خواسته‌اند.

رئیس- بسیار خوب استجازة ایشان رسیده است و به کمیسیون محاسبات ارجاع شده پس از تصویب با اجازه قید می‌شود دیگر نظرى نسبت به صورت‌مجلس نیست؟ آقاى اردلان نسبت به صورت‌مجلس نظرى دارید؟ (اردلان: بعد از صورت‌مجلس.) دیگر نظرى نسبت به صورت‌مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: قوامى، شوشترى، خلعتبرى و وزیر امور خارجه

رئیس- سه نفر از آقایان که تقاضاى نطق قبل از دستور کرده بودند اجازه آنها محفوظ مانده بود.

بعضى از نمایندگان- دستور، دستور.

رئیس- چند جلسه است این آقایان ثبت‌نام کرده‌اند این حق نمایندگان است نمی‌شود از بین برد سه جلسه است آقایان اجازه خواسته‌اند حالا هم عده براى رأى کافى نیست اگر بخواهیم رأى بگیریم.

اردلان- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- حالا قبل از دستور است وارد دستور هنوز نشده‌ایم. آقاى قوامى شیرازى.

قوامى شیرازى- بنده اولاً معذرت می‌خواهم که با نداشتن سوابق پارلمانى و محرومیت از قدرت نطق و بیان در مجلس شوراى ملى که حق صحبت با فضلا و دانشمندان و واردین به امور است مزاحم آقایان می‌شوم و تقاضا دارم چنانچه از عهده مطلب برنیامدم مورد عفو واقع گردم. ثانیاً می‌خواستم به عرض آقایان محترم برسانم و یادآورى کنم که امروز تقریباً چهار ماه از عمر دوره 18 قانون‌گذاری می‌گذرد (قنات‌آبادى: اشتباه فرموده‌اید سه ماه بیشتر نیست) یعنى 109 روز است که مردم کشور می‌بینند می‌شنوند و می‌خوانند که هفتة 3 روز زنگ جلسه علنى مجلس شوراى ملى زده می‌شود نمایندگان محترم در جلسات حضور به هم می‌رسانند مذاکرات طولانى و مفصلى به عمل می‌آید بدین منظور که بارى از روى دوش جامعه بردارند خدمتى که مستلزم رفاه و آسایش مردم باشد انجام می‌دهند و تصمیمى که براى آتیه کشور مفید باشد اتخاذ نمایند و مردم نیز مخصوصاً اهالى شهرستان‌ها که از مرکز دور و از کلیه نعمت‌ها محرومند همه روزه با کمال بی‌صبرى انتظار دارند ببینند در این جلسات چه اقدامى چه عملى و چه تصمیمى که معروف به صلاح و صرفه آنها باشد انجام شده است (صحیح است) ولى با کمال حسن‌نیتى که در آقایان نمایندگان محترم وجود دارد و این موضوع به هیچ وجه مورد شک و تردید نیست مع‌هذا مشاهده می‌شود مشکلات کشور به حدى بوده است که ما جز انجام تشریفات مقدماتى و تصویب چند فقره لوایح نتوانسته‌ایم در ظرف این مدت به میزان آمال و آرزوى خود و به اقتضاى موقعیت حساس کشور قدم‌هاى سریع و مؤثرى براى بهبود حال جامعه برداریم (عبدالرحمن فرامرزى: قدم برداشتن کار دولت است کار مجلس نیست) و بیلان صحیحى از عمل خود که اثر آن محسوس و موجب رضایت عامه باشد به آنها تقدیم داریم آقایان محترم به خوبى می‌دانند که مردم باهوش کشور خوب می‌فهمند خوب موشکافى می‌کنند خوب قضاوت می‌نمایند و به خوبى از علل و جهاتى که مشکلات را براى آنها به وجود آورده است و مولود سال‌ها بى‌اعتنایى و بى‌احتیاطى اولیا امور می‌باشد آگاهند هر وقت عملى شایسته و نافع ببینند و اقدامى که به بهبود وضعیت آنها کمک نماید مشاهده کنند در هر محفل و هر مجلس بر سر هر کوچه و بازار از آن ذکر خیر می‌نمایند سپاس‌گزارى و حق‌شناسى می‌کنند چنانچه از این آرامشى که اخیراً در کشور به وجود آمده است همه جا تمجید می‌شود همه اعتراف می‌نمایند که از این حیث در رفاه و آسایش‌اند و دوام آن را از خداوند مسئلت دارند ولى در عین حال

+++

می‌گویند از مشکلاتى که صبح تا شام با آن روبرو هستند و فشار آن بر طبقه ضعیف و بى‌دست و پا شدیدتر و محسوس‌تر است به ستوه آمده‌اند از تماس روزمره با ادارات بطؤ جریان محاکمات بلاتکلیفى و تبعیضات مخصوصاً در تضییع‌وقت و سایر تضییقاتى که این سازمان در طى سال‌هاى متمادى جهت آنها به وجود آورده رنج می‌برند و با کمال بی‌صبرى اصلاح آن را عاجلاً از مقام محترم مجلس شوراى ملى و دولت تقاضا دارند.

آقایان محترم مردم می‌گویند اگر مجلس شوراى ملى باید ناظر بر کلیه شئون کشور باشد می‌داند وضعیت سازمان‌هاى کشور که مراجعه به آن از ضروریات اولیه هر فردى می‌باشد خوب است، اگر عدالت حکم‌فرماست، اگر مالیات‌ها بر روى اساس صحیح وضع می‌شده اگر، عواید دولت بدون حیف و میل جمع‌آورى می‌گردیده، اگر تبعیضى در تشخیص و جمع‌آورى مالیات‌ها نبوده، اگر آنچه مردم می‌دادند کلا به خزانه دولت وارد می‌شده، اگر همین مبلغ که وارد می‌شد به مصرف واقعى خود می‌رسیده، اگر جریان محاکمات حقوقى بطى نیست، اگر قوانین جزایی به همان منظور قانون‌گذار اثرات واقعى خود را به نفع جامعه می‌بخشید، اگر ضابطین دادگسترى قادرند وظایف خود را با حسن‌نیت و رعایت مقررات قانونى اجرا نمایند، اگر اوضاع اقتصادى کشور خوب است، اگر وضعیت کشاورزى و دفع آفات موجب بالا رفتن سطح تولید و بهبود حال کشاورزان شده، اگر فرهنگ تعلیم مخصوصاً تربیت را در نونهالان این کشور که امیدوارى آتیه به وجود آنها است تعمیم داده، اگر بهداشت مردم مملکت تأمین شده، اگر قدم‌هاى مفید و مؤثرى براى عمران و آبادى برداشته‌اند، اگر دستگاه‌هاى این سازمان موجب ترقى و تعالى کشور موجد رفاه و آسایش اهالى بوده است، اگر مأمورین دولت که خود گرداننده این دستگاه می‌باشند راحتى و آسایش دارند ولى مردم برخلاف حقیقت و بدون جهت حق ناشناس و اظهار عدم رضایت می‌نمایند، چرا مجلس شوراى ملى و دولت در اطراف این موضوع مهم و خطرناک که بستگى تام با سرنوشت کشور دارد تفکر نمی‌فرمایند و اقدامى به عمل نمی‌آورند تا رفع سو تفاهم و اشتباه از مردم بشود این همه بدبینى و عدم رضایت و عصبانیت که مانند آتشى زیر خاکستر پنهان است با منطق و دلیل نه با زور و اجبار از بین برود و مردم بدانند که در اشتباه بوده و حقیقت غیر از آن است که درک کرده‌اند ولى اگر مجلس شوراى ملى و دولت می‌دانند که واقعاً تشخیص جامعه صحیح و این عدم رضایت‌ها و عصبانیت‌ها بی‌مورد نیست چرا هر چه زودتر براى رفع مشکلات چاره نمی‌اندیشید، و راه حل عاجلى به دست نمی‌آورید، خرابى ادوار گذشته را ترمیم نمی‌کنید تا عملاً نه با حرف موجبات رفاه و آسایش مردم فراهم شود و با همت بلند نمایندگان و جدیت کامل دولت گرهى از کار مردم گشوده شود، نام نیکى از این دوره براى آنها باقى و برقرار ماند، آقااین محترم صریحاً عرض می‌کنم مردم معتقدند این سازمانى که در این کشور از چندین سال قبل به وجود آمده موجب زحمت و نگرانى آنهاست، معتقدند وضعیت این سازمان است که سرمایه‌ها را راکد، برنامه‌هاى کشاورزى را متوقف، مأمورین صالح را از قبول مسئولیت منصرف، تبهکاران را به ارتکاب انواع جرایم تشجیع، مالیات‌هاى غیرمستقیم را به طبقه ضعیف و کشاورز تحمیل، طبقه تحصیل‌کرده را بلاتکلیف، اهالى شهرستان‌ها را مجبور به مهاجرت، دولت‌ها را متزلزل، مردم را نسبت به دستگاه دولت بدبین، شکاف بزرگى بین مردم و دولت ایجاد و به طور خلاصه یک نوع ناراحتى و تشنجى در این کشور به وجود آورده است که شرح آن بدین سهولت به هیچ وجه میسر نمی‌باشد.

آقایان محترم مردم می‌گویند باک نداردند گداتر شوند بار سنگین این مشکلات را تحمیل نمایند بلکه می‌گویند حاضرند تا آخرین رمق در مقابل مشقات پایدارى کنند مالیات را مضاعف دهند، ولى می‌گویند از این می‌ترسیم که این همه تضییع وقت، این همه عدم رضایت و این همه عصبانیت که همه مولود این سازمان غلط است روزى موجب شود که استقلال خود را نیز از دست دهد که بنده فعلاً به جهاتى از توضیح بیشتر در این باب خوددارى می‌کنم. (صحیح است.)

آقایان محترم مردم می‌گویند مطابق قانون اساسى هم قوه مقننه و هم قوه مجریه داشته‌ایم، ولى ضمناً سؤال می‌کنند مرکز قوه مقننه کجا است، هیأتى که حق قانون‌گذاری دارند چه اشخاصى هستند، وظایف قانون‌گذاری چیست، مقصود از وضع قوانین چه بوده، قوه مجریه تاکنون به چه کیفیت عمل نموده، نظارت قوه مقننه بر قوه مجریه و نظرت قوه مجریه بر عمل سازمان خود به چه نحو اجرا شده و مسئولیت هر دو قوه در مقابل ملت از چه قرار بوده است، حتى استدعا دارند تعیین و تصریح شود این همه قوانین که وضع گردیده و این همه سازمانى که با این بودجه هنگفت به وجود آمده به چه منظور بوده و آیا مقصود تأمین رفاه و آسایش مردم بهبود وضعیت کشور است یا جهت دیگرى نیز دارد، حقیقتاً مردم می‌خواهند بفهمند اگر قوه مقننه و قوه مجریه داشته‌اند و اگر این دو قوه به وظایف خود عمل می‌نموده‌اند، این عدم رضایت‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرد و اگر به تکالیف و وظایف عمل نمی‌شده چرا این مجلس که پایه اولین مرحله خدمت‌گزارى گذارده است صریحاً شروع به اصلاحات نمی‌نماید و قدم‌هاى اساسى براى رفع معایب برنمی‌دارد، زیرا می‌گویند مجلس شوراى ملى مرکز ثقل سیاست مملکت است راه و رویه آن باید سرمشق جامعه باشد، مجلس مورد احترام عموم ملت ایران است، صلاح و فساد عمومى از آنجا سرچشمه می‌گیرد، نمایندگان مجلس برگزیدگان ملت ایران و صاحب اختیاراتى هستند که تمامى اصلاحات امور جامعه به ید قدرت آنهاست، دولت‌ها را مجلس باید به وجود آورد، فرصت اصلاحات را به آنها بدهد، تقویت نمایند و مسئولیت را نیز از آنها بخواهد، مردم معتقدند هر قدر مجلس شوراى ملى بیشتر اهمیت و عظمت داشته باشد، جامعه زودتر در خط راستى و درستى و وطن‌خواهى سیر خواهد نمود و به طور خلاصه مجلس را پس از انتخاب مولود صحبت و اهمیت عمل خود می‌دانند زیرا اگر خوب عمل کند تمام اختیارات در آنجا تمرکز خواهد یافت و منشأ کلیه اصلاحات خواهد بود و اگر خداى نکرده غیر از این باشد مورد تخطئه و تنقید خاص و عام قرار خواهد گرفت، آقایان محترم بنده عرض می‌کنم صرف‌نظر از کلیه اصلاحات آیا ما نمی‌توانیم به این اکتفا نماییم که یک دادگسترى به معناى واقعى خود به وجود آوریم، آیا قضات پاک‌دامن نداریم، آیا نمی‌توانیم قسمت عمده بودجه کشور را از وزارت‌خانه‌هایى که به واسطه فقر کشور جز اسم کوچک‌ترین اثرى از وجود آنها مشاهده نمی‌شود و جز تضییع وقت و ایجاد عدم رضایت مردم نفعى به حال جامعه ندارند بکاهیم و در راه ایجاد عدالت و یک دادگسترى مقتدر مصرف نماییم، آیا ما نمی‌توانیم قوانین نافع و مؤثرى که با روحیه جامعه و مقتضیات کشور وفق دهد و منشا اثر باشد وضع و اجرا نماییم، آیا نمی‌توانیم پاک‌دامن‌ترین، مجرب‌ترین، بی‌غرض‌ترین مأمورین سازمان کشور را با وضعیت کنونى حاضر براى قبول مسئولیت نیستند با تأمین معاش و رعایت استقلال آنها و در صورت لزوم با طى یک دوره کلاس قضایی به این وزارت‌خانه که باید مایه بیم و امید مردم باشد منتقل نماییم، آیا نمی‌توانیم قواى مسلحه کشور را براى اجراى احکام این وزارت‌خانه مکلف سازیم تا بتواند از کلیه مفاسد اجتماعى جلوگیرى نماید، به عقیده بنده همه اینها میسر و انجام‌‌پذیر است، چرا نمی‌کنیم، معلوم نیست آقایان بنده افتخار دارم 32 سال ضابط دادگسترى بوده‌ام و در اکثر نقاط این کشور خدمت کرده‌ام مخصوصاً با طبقات دوم و سوم تماس دایمى داشته‌ام و با تجربیاتى که تحصیل نموده‌ام مطمئناً به عرض آقایان می‌رسانم.

که همین نقطه ضعف است که کشور ما را به این صورت درآورده، اطمنان را از جامعه سلب، اشخاص را از راه راستى و درستى منحرف، همه ناراضى، اختلافات را بین مردم ایجاد و اشرار را از هر طبقه و دسته که باشند به شرارت وادار نموده است، چنان که روزى که مردم می‌بینند حکومت نظامى در محلى برقرار شده با اطلاع از آن ماده 5 کذایى شب را به راحت می‌خوابند و به محض این که می‌شنوند حکومت نظامى لغو شده، آسایش از آنها سلب می‌گردد، آقایان ضعف و طرز جریان این دستگاه است که در دست داشتن همه گونه قوانین روز به ‌روز اهمیت اختیارات خود را از دست می‌دهد ناچار می‌شویم قوانینى وضع کنیم که پس از مدتى آن را هم لغو نماییم اختیارات این وزارت‌خانه اگر چه به وزارت‌خانه دیگرى تفویض نماییم ولى نکنیم چه کنیم آسایش مردم به چه کیفیت تأمین خواهد شد.

رئیس- وقت آقاى قوامى تمام شد و آقاى دولت‌آبادى وقت‌شان را به ایشان داده‌اند.

قوامى- بنده از جناب آقاى وزیر محترم دادگسترى که به حسن‌نیت و صحت عمل معروف‌اند، تقاضا می‌نمایم بفرمایند آیا تکلیف سارقین مسلح در قانون کیفر عمومى تعیین نشده؟ آیا ماده 14 و سایر مواد متعاقب آن براى نیل به این هدف کافى نیست، حقیقتاً اگر قوانین نقص دارد چرا لایحه اصلاحى آن را به مجلس نمی‌آورید، اگر دستگاه دادگسترى ضعیف و قادر به اجراى قوانین نمی‌باشد چرا معایب آن را رفع نمی‌نمایید تا دولت‌ها ماده مربوط به مبارزه با فساد را از برنامه خود حذف نمایند و منویات اعلیحضرت همایون شاهنشاهى که براى بسط عدالت اجتماعى همیشه تأکید می‌فرمایند و مبارزه با دزد را براى تعالى و ترقى کشور لازم می‌دانند اجرا گردد، با ایجاد اطمینان سرمایه‌هاى راکد به کار افتد، مشکلات مالى دولت مرتفع شود، از اختلافات بین اشخاص جلوگیرى به عمل آید، حیثیت اشخاص از تعرضات مصون ماند و اهالى کشور با اطمینان خاطر از شر سارقین موظف و غیر موظف به کسب و کار خود مشغول شوند (صحیح است) و از فکر اشغال کرسی‌هاى دولتى که یک قسمت آن به واسطه بی‌کارى و قسمت دیگر آن به قول یکى از آشنایان تهیه زره در مقابل زور است صرف‌نظر نمایند به هر حال آقایان محترم فعلاً وضع سازمان کشور و ابتلایات مردم که مربوط به امروز و دیروز نیست به این صورت درآمده این مجلس و این دولت با این همه مشکلات که مولود عمل گذشتگان اسن مواجه گردیده بنابراین به عقیده بنده باید براى اصلاحات اساسى کوشید، براى رفاه و آسایش مردم قدم‌هاى سریع و مؤثرى برداشت و با وحدت نظر کامل فکرى اندیشید که ان‌شاالله به خواست خداوند مجلس 18 قبل از انقضا دوره و دولت با اطمینان کامل از پشتیبانى مجلس بر مشکلات فایق آید و مخصوصاً اهالى محروم شهرستان‌ها سریعاً از اصلاحات بهره‌مند شوند، ولى اگر خداى‌نکرده مجلس شوراى ملى که چشم امید عموم افراد ملت به سوى آن باز است و داراى همه گونه قدرت نیز می‌باشد نتواند براى اصلاحات قدم سریع و مؤثرى بردارد و براى آسایش مردم و رفع مشکلات آنها عمل مثبتى انجام دهد اینجا است که باید گفت نه بر مرده بر زنده باید گریست.

+++

رئیس- پنج دقیقه از وقت خودشان را هم به آقاى شوشترى داده‌اند.

عبدالرحمن فرامرزى- بنده پیشنهادى کرده بودم پیشنهاد بنده مقدم نیست؟

رئیس- خیر چند جلسه است که اجازه خواسته‌اند. آقای شوشتری بفرمایید.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم، آقایان نمایندگان محترم با اطلاعى که دارند و دولت بیدار می‌داند این موضوع حیاتى و اساسى که مربوط به ملت ایران تنها نیست و مربوط به مسلمین عالم هم تنها نیست، بلکه مربوط به موحدین عالم و اشخاصى است که به کلمة مقدسه لا اله الا الله آشنا هستند، این عرضى که امروز می‌کنم مربوط به تمام موحدین عالم است و شنیده بودم که دولت عمل کرده است من هم ناچارم از نظر نمایندگى این چند کلمه را به عرض نمایندگان ملت ایران و جامعة اسلام و موحدین دنیا برسانم و بگویم یک عمل فجیعى شده است که مورد تقبیح عموم موحدین عالم است، آقایان، آقاى فرامرزى توجه بفرمایید یک موضوع حیاتى مربوط به عالم اسلام است (فرامرزى: من مریضم آقا نزدیم به مماتم با دیگران صحبت کنید) شنیده بودم در جنگ اول و تمام جنگ‌ها که مساجد و معابد و کلیساها از تعرض و تجاوز و به مبارده مصون است.

رئیس- یواش‌تر بفرمایید.

شوشترى- چشم، متجاوزین و متحاربین و متخاصمین کلیساها، معابد، مساجد، جایى که توحید خالص در آنجاست و در آنجاها لااله الا الله می‌گویند از حمله مصون است، سه روز قبل واقعه‌اى واقع شده است که عالم اسلام و موحدین را متزلزل کرده است، اطلاع داده‌اند که به مسجد اقصى، مسجد اقصى، مسجد اقصى، چند بمب ریخته‌اند، آقایان گریه کنید عجب! عجب! سه روز قبل طیارات اسرائیل به مسجدالاقصى بمب ریخته‌اند این عمل عالم اسلام را متزلزل کرده است، مسلمان‌ها را متشنج ساخته، دولت دارد عمل می‌کند ولى باید از طرف مجلس شوراى ملى هم به جامعه ملل و آنجاهایى که می‌گویند ما طرفدار ملل عالم هستیم تذکر بدهند که مجلس ایران این عمل را تقبیح می‌کند (صحیح است) عالم اسلام این عمل را تقبیح می‌کند (صحیح است) موحدین دنیا این عمل را تقبیح می‌کنند (صحیح است) قویاً از دولت سپهبد زاهدى خواهانیم که در این باره عملى کنند که این عمل مرضى موحدین اسلام باشد و به کلیمی‌هاى ایران می‌گویم اقلیت آنها در ایران محترم است غرض من از این عرض اسائه به اقلیت‌هاى ایرانى نیست، بلکه نفس عملى که به مسجدالاقصى واقع شده است قبیح است و من از نظر نمایندگى ملت ایران و ملل مسلمین و موحدین عالم این عمل را تقبیح می‌کنم تا که بدانند که ما نسبت به آنها متنفریم (صحیح است، احسنت)

رئیس- آقاى ارسلان خلعتبرى.

ارسلان خلعتبرى- آقایان توجه بفرمایند مسئله‌اى که بنده امروز می‌خواهم صحبت کنم مربوط است به مقاله‌اى که روزنامة پراودا منتشر کرده است (صحیح است) مقاله‌اى است که در روزنامة پراودا منتشر شده و بعد خبرگزارى تاس مقاله را در تهران توزیع کرده (فرامرزى: سفارت شوروى توزیع کرده) بنده متن مقاله را در روزنامه کیهان خواندم (فرامرزى: کیهان هم مقاله‌اى داشت در این خصوص) بلى روزنامة کیهان هم سرمقاله‌اى داشت در جواب پراودا (بعضى از نمایندگان: بسیار خوب بود) ولى لازم است که اینجا هم اظهار نظرى بشود از طرف یکى از وکلاى مجلس، مندرجات این مقاله تقریباً 4 یا 5 قسمت است یکى راجع به مسئله مذاکرات نفتى است که دولت ایران با کنسرسیوم نفت می‌کند. یکى راجع به مؤسسه اصل 4 است در ایران، یکى راجع به اظهارات بعضى آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى است و راجع به مسئله سیاست ایران از لحاظ بلوک غرب و شرق و بعد هم اظهارات جرایدى است که در تهران منتشر می‌شود (قنات‌آبادى: کدام جراید جرایدى که توقیفند؟) و بعضى از مطالب آن جراید را نقل‌قول کرده‌اند و از نویسندة آن مقاله خواسته است استفاده بکند و استنتاج کند که ایران در خطر است و به بلوک غرب ملحق می‌شود و ملحق به قراردادهاى نظامى می‌شود و بعد هم اظهار نظر در مسائلى که از طرف وکلاى مجلس گفته شده است مخصوصاً در این مورد چون نمایندة مجلس می‌تواند راجع به مسائل مملکتى خویش هر طورى که می‌داند اظهار نظر کند بنده مقتضى دانستم که اصولاً موضوع مقالة پراوا را اینجا مورد بحث قرار بدهم همه می‌دانند نویسندة مقاله پراودا هم باید بداند که وقوع معاملات اقتصادى و قراردادهاى سیاسى و اقتصادى از خصایص حاکمیت یک ملت است (صحیح است) از خصایص حق استقلال هر کشور است مخصوصاً نویسنده پراودا به کشورى تعلق دارد که آن کشور با ما قرارداد دوستى و مودت دارد و من می‌توانم بگویم که این مقاله برخلاف دوستى است (صحیح است) و نمی‌بایستى این روزنامه چنین چیزى نوشته باشد و چنین مقاله‌اى را منتشر کرده باشد (صحیح است) و بعد چون یک مسئله سیاسى است و این مقاله در همه جا منتشر شده است به خودم حق می‌دهم که راجع به قسمتى از این مقاله به نام یک نمایندة ایران جواب بدهم. در قسمت اول نویسنده مقاله بحث زیادى راجع به مذاکرات ایران و کنسرسیوم شرکت‌هاى نفت کرده بنده اگر نظر آقایان باشد در نطقى که در هفتة قبل کردم یک مسئله را تذکر دادیم و حالا جاى آن است که آن مسئله را مجدداً تذکر بدهم براى نویسندة روزنامه پراودا و آن این است که آن دفعه هم عرض کردم کشور شوروى در سال 1924 بعد از انقلاب خودش با کمپانى زینگلر امریکایى براى بهره‌بردارى و استخراج نفت کلیه ممالک شوروى قرارداد بست ولى زینگلر نتوانست 160 میلیون دلارى که تعهد کرده بود برساند از آن جهت آن قرارداد عملى نشد (صحیح است) بنده می‌خواهم عرض کنم که چرا روزنامه رسمی یک کشورى، نویسنده یک روزنامه یک کشوری متوجه به این مطلب نیست که آن کشور خودش حق دارد با هر مملکتى و دولتى با هر شرکتى هر نوع قراردادى می‌خواهد ببندد، اما این حق را براى یک کشور مستقل دیگرى قائل نیست و انتقاد می‌کند (احسنت) عرض کنم کشور شوروى در زمان جنگ با امریکا منتهاى رفاقت و صمیمیت را داشت براى استفاده مقاصد جنگى آن روز خودش (صحیح است) روزولت و استالین هر دو مثل دو برادر بودند و افراد مملکت هم آنها را عموجان خطاب می‌کردند بنابراین چطور است که یک کشورى حق داشت آن روز از آمریکا استفاده کند یا طرف قرارداد او باشد یا از وجود او استفاده کند یا ده هزار میلیون از طریق وام و اجاره از آن مملکت استفاده کند و هیچ یک از کشورهاى دیگر دنیا حرفى نزدند اما اگر یک مملکت مستقل دیگرى بخواهد یک معامله‌اى بکند که از وظایف خودش است روزنامه آن کشور آن عمل را مورد انتقاد قرار بدهد آن روز کشور شوروى منفعتش را آن طور تشخیص می‌داد. کشور ایران قواى ایران ملت ایران دسته‌جات ایران مردم ایران اینها باید خودشان مصالح خودشان را تشخیص بدهند و هیچ ربطى به روزنامه پراودا با یک روزنامه امریکایى و یا یک روزنامه انگلیسى نخواهد داشت ما خودمان حاکم به مقدرات خودمان هستیم (صحیح است) و اگر دولت راه بدى رفت خودمان تذکر می‌دهیم (احسنت) عرض کنم این مثال‌ها را بنده عرض می‌کنم براى این که مطلب خیلى خوب از لحاظ سیاست روشن بشود که هر کشورى منفعت و مصلحت خودش را از لحاظ سیاست خودش باید تشخیص بدهد کشور شوروى و کشور ژاپن قبل از جنگ بین‌المللى دوم با هم روابط خوبى نداشتند در واقع روابط خصمانه داشتند و در مسائل مربوط به منچورى و راه‌آهن و مسائل دیگر بینشان اختلافات بود و حتى زد و خوردهایى هم بین آنها واقع شد ولى چون مسئله آلمان پیش آمد و خطرى از این طرف متوجه شوروى شد و وضع اروپا صورت ابهام به خود گرفت انگیس و فرانسه نقشه‌اى در پیش داشتند دولت شوروى که تا آن زمان با جامعة ملل بد بود و روابطى نداشت فوراً با جامعه ملل ایجاد روابط کرد براى این که مصلحتش این بود که با آنها ایجاد روابط کند آن وقت آمد سمت ژاپن با ژاپن هم قرارداد عدم تعرض بست حتى شیلات خودش را در آب‌هاى شرق دور به ژاپن واگذار کرد پس چرا روزنامه پراودا براى کشور خودش این حق را قائل است با آن که روابط خصمانه داشته است شیلات خودش را به او واگذار کرد و براى مملکت ایران این حق را قائل نیست که ما صحبت راجع به نفت خودمان بکنیم چون هنوز ما که نمی‌دانیم وضع نفت معامله‌اش چه طور است به قول آقاى فرامرزى آن روز در جلسه خصوصى تذکر خیلى خوبى به دولت داد که آقا این مطالبى که به ما گفتید کمتر از آن مطالبى بود که ما در روزنامه‌ها خوانده‌ایم بنابراین اگر در یک چنین موقعى روزنامه پراودا حمله بکند بدون این که هنوز این موضوع در مجلس ایران طرح شده باشد حق ندارد (صحیح است) عرض کنم ما با هر کس هر معامله‌اى می‌خواهیم می‌کنیم خودمان می‌دانیم ممالک دیگر وقتى معاملات می‌کنند مگر از ما کسب اجازه می‌کنند نظر ما را مگر می‌خواهند خودشان به عنوان استقلال و حق حاکمیت می‌روند و معامله می‌کنند و منافع‌شان هم مربوط به خودشان است حالا روزنامه پراودا راجع به معاملة بعدى که دولت ایران با کنسرسیوم نفت می‌خواهد مذاکره کند بدون این که هیچ مدتش معلوم باشد تازه اگر قراردادى بسته شد به روزنامة پراودا یا به روزنامه دیگرى مربوط نیست تازه خود ما هم هنوز نظرى در این خصوص اتخاذ نکرده‌ایم خود بنده که یک وکیل مجلس هستم صریحاً عرض می‌کنم و تمام مردم ایران هم می‌دانند که شرکت‌هاى بزرگ نفت نسبت به تمام ممالک کوچک نفتى این عمل را می‌کنند نمی‌گذارند مردم کشورهاى کوچک نفت خودشان را بفروشند جلوى آنها را می‌گیرند در خود امریکا هم مسلط هستند (صحیح است) شرکت‌هاى کوچک نفت امریکا اگر با ما نمی‌توانند معامله‌اى بکنند از ترس شرکت‌هاى بزرگ است براى این که به آنها نفت نمی‌دهند که به مصرف نفت مردم برسانند بنابراین مسائل براى هر یک از افراد ایران روشن و واضح است و ما می‌دانیم و عالم به این وضع هستیم که این شرکت‌هاى بزرگ براى تجارت می‌آیند براى معامله و استفاده می‌آیند مع‌ذلک هنوز از ما نظرى نشنیده چه حق دارد یک روزنامه‌اى مقاله‌اى به این شدت منتشر کند و بعد هم خبرگزارى تاس آن مقاله را در داخله ایران منتشر کند و من از آقاى وزیر امور خارجه می‌خواهم که جداً نسبت به این عمل اعتراض کند (فرامرزى: صحیح است براى این که آن یک مؤسسه دولتى است آن روزنامه دولتى است دولت این عمل را کرده نه ملت شوروى) (دکتر جزایرى: متأسفانه خودشان هم در فروش نفت ایران کمکى به ما نکردند و نفتى از ما نخریدند) همیشه ثابت شده است که افراد و مردم ایران در مقام مقابله با خارجى متحد هستند (صحیح است) ولو این که هر نوع اختلاف سلیقه داشته باشند

+++

بنده یادم است خواندم در کتاب مشروطیت که وقتى مرحوم باقرخان و ستارخان در تبریز بودند و قواى روس آنجا را محاصره کرد آنها به محمدعلى شاه تلگراف کردند که اختلاف شما با ما اختلاف پدر و فرزند است ما فعلاً با شما متحد می‌شویم و اتحاد می‌کنیم و به همین جهت مخاصمه را موقتاً ترک کردند این را بنده عرض کردم که مسلماً اگر از هر جهت هم در داخل اختلاف باشد وقتی که پاى خارجى آمد ما ملت ایران همه هم‌صدا و متحد هستیم (صحیح است) موضوع دوم موضوع مؤسسه اصل 4 است عرض کنم آقایان بعد از جنگ وضع دنیا خیلى خراب بود شهرها بمبارده شده بود غذا، ملبوس، لوازم زندگى هیچ چیز در ممالک دیگر وجود نداشت یک مؤسسه‌اى به وجود آمد که اکثریت سرمایه بلکه تمام سرمایه این مؤسسه را امریکایی‌ها دادند این مؤسسه اسمش یو. ان، ار. آ U. N. R. A مؤسسه احیاى ممالک بود براى عمران و آبادى ممالک خراب شده تشکیل شد این مؤسسه بعد از جنگ‏ صدها میلیون دلار کفش ملبوس لوازم زندگى آرد غذا کنسرو چرم آنچه را که براى مردم جنگ‌دیده لازم بود فرستاد و کشور شوروى هم قبول کرد با کمال میل یعنى متجاوز از 300، 400 میلیون دلار به آنها کمک کرد و تمام آنهایى که در شوروى هستند این مسئله را قبول دارند آن مؤسسه با تمام کشورهاى اروپایى هم کمک کرد قریب 300 میلیون دلار به یوگوسلاوى دادند که آن موقع هنوز جز بلوک شرق بود من‌جمله 90 میلیون دلار بعد از جنگ به لهستان دادند صدها میلیون دلار به بلغارى و رومانى و چک اسلواکى دادند که همه جز بلوک شرقى هستند دو سال قبل 90 میلیون دلار به دولت هند دادند براى کمک در خرید گندم و ارزاق بنده متعجب هستم که چه طور نویسنده پراودا که تمام این کمک‌هایى که به کشورهاى شوروى کردند و به کشورهاى دیگر کردند تمام اینها را ندیده گرفته وقتى که به آنها کمک می‌کرد سکه آمریکایی‌ها رایج بود و وقتى که به ایران کمک کرد سکة قلب شد این فکر صحیح نیست منطق ندارد که چون یک مملکتى کمک و مساعدت را از یک مملکتى قبول می‌کند این کمکى که به ما می‌کنند اصل 4 سالى سى میلیون یا بیست میلیون دلار می‌پردازد آقا ملت ایران در جنگ صدها میلیون دلار از هر یک از این دولت سه گانه طلبکار است این والله به خدا اعانه نیست اینها وعده دادند در کنفرانس طهران مطابق اعلامیة سران سه دولت که خسارات ایران را جبران کنند دینارى که از آن بابت ندادند یکى از اینها به نام اعانه یک پولى می‌دهد که در داخلة مملکت ما خرج می‌شود این را دولت و مردم ایران قبول نکند آنها باید خودشان هم مساعدت کنند و نمی‌کنند (نراقى: طلاهاى ما را هم نمی‌دهند) بنده این مسائلى را که امروز خدمت‌تان عرض می‌کنم براى این است که معلوم شود که بنده اگر چیزى به نظرم برسد به اندازة تشخیص خودم در موقع خودش تذکر می‌دهم خاطر آقایانی که با مطبوعات ارتباط دارند به این مسئله توجه دارد (قنات‌آبادى: کدام مطبوعات؟) وقتى رئیس جمهور آمریکا ژنرال آیزنهاور نامه‌اى به آقاى دکتر مصدق نوشت من همان وقت در روزنامة ایران ما یک مقاله‌اى نوشتم و گفتم شما حق ندارید در موضوع غرامت اظهار نظر بکنید که غرامت زاید بر مال است این از وظایف شما نیست شما رئیس‌جمهور هستید و شما قاضى نیستید که در موضوع غرامت بتوانید اظهار نظر بکینید در همان مقاله نوشتم که مملکت ایران از انگلیس و روس و آمریکا براى خساراتى که در جنگ به او وارد شده است طلبکار است حالا اگر شما مساعدت می‌کنید استدعا می‌کنم که این را به حساب آن ضرر بیاورید و اگر قبول ندارید یک هیأتى من تقاضا می‌کنم بفرستید بیایند به ایران مطالعه کنند آنچه ضرر به ما وارد شده یک ثلثش به عهدة شما، شما از بابت همان یک ثلث به ما مساعده بدهید بدون این که اصل 4 باشد حالا هم همین عرض را می‌کنم ما اگر مساعده‌اى می‌گیریم این ربطى به روزنامة پراودا ندارد (صحیح است) (شوشترى: عوضش مهاجر برایتان می‌فرستند) اما آقا اظهارات نسبت به جراید ببخشید اظهارات راجع به آقایان وکلا در آن روزنامه نوشته است که دو نفر از آقایان وکلا راجع به اصل 4 صحبت کردند، این حق مسلم هر نمایندة مجلس است که هر نظرى می‌خواهد بدهد استفاده کرده‌اند به اظهارات یکى از آقایان وکلا از نطق آقاى امیر احتشامى در این روزنامة پراودا نقل قول کرده است یعنى نویسنده مقاله خواسته است دلسوزى بکند که آقاى امیر احتشامى در مجلس چرا گفتند که تصویب با عجله ملى شدن این بر خلاف مصلحت ایران بوده است و این خیانت بوده است. این روزنامة پراودا خواسته است دلسوزى کند حالا بنده جواب قانع‌کننده‌اى می‌دهم به نویسنده پراودا و آن جواب این است که اول دفعه و اول اشخاصى که مسئله ملى شدن نفت ایران را خیانت و نقشة سیاسى امریکا دانستند و عملش را عمل امپریالیزم امریکا دانستند خود آنها بودند و با جبهه‌اى که ملت ایران مبارزه می‌کرد جمعیت‌هاى وابسته به چپ و جمعیت‌هاى موسوم به ضد استعمار بود آن روز آن جمعیت این عمل ملت ایران را خیانت می‌دانست حالا نویسنده روزنامه پراودا همان مسئله‌اى را که آن روز خودشان می‌کردند حالا می‌گویند چرا آقاى امیر احتشامى در مجلس می‌کند و صحیح هم نیست (قنات‌آبادى: معلوم می‌شود که آقاى امیر احتشامى با کمونیزم مربوط است) (عمیدى‌نورى: جمعیت‌هاى چپ طرفدار ملى شدن بودند می‌خواستند نفت بخواند) مقاله‌هایشان هست اگر اداره تبلیغات اظهارات جمعیت‌هاى ضد استعمار را که راجع به ملى شدن نفت می‌کردند بگیرد و منتشر کند خواهید دید که از روز اول تا آخر مخالف با ملى شدن بوده است (صحیح است) و من نوشته‌هاى آنها را دارم و دفعة دیگر می‌آورم. قسمت دیگر راجع به اظهارات یکى از نمایندگان اظهارات نماینده‌اى در مجلس نظر شخصى است یکى از آقایان نمایندگان اینجا اظهار کرده‌اند که ایران خوب است که به بلوک غرب بپیوندد بنده که یک نماینده‌اى هستیم عرض می‌کنم که به مصلحت ایران نیست که وارد هیچ جبهة نظامى بشود و در هیچ بلوکى وارد بشود بلکه ایران براى حفظ صلح باید یک نیروى سومى در مقابل دو بلوک درست کند (صحیح است) بنابراین حالا از آقاى نویسنده خواهش می‌کنم نظر بنده را هم بنویسند منتها نظر بنده را به حساب مملکت نگذارند (عبدالصاحب صفایی: البته این هم نظر خود ایشان است) عرض کنم بنده مطالبم را می‌خواهم خاتمه بدهم فقط قسمت راجع به مطبوعات باقی مانده است نقل‌قول شده است از بعضى از مطبوعات که ایران را می‌خواهند پایگاه نظامى قرار بدهند و ایران ملحق به قراردادهاى نظامى بشود بنده عرض می‌کنم که این مطبوعات که این حرف‌ها را زده‌اند دلیل و مدرک‌شان چیست؟ به علاوه دولت ایران که تکذیب کرده حالا این روزنامه‌ها که این حرف‌ها را می‌زنند کى منتشر می‌کند مدیرانش چه کسانى هستند و واقعاً چه نظرى دارند به علاوه بنده تصور می‌کنم که کسى هم نباشد و هیچ نظرى هم نداشته باشند در اروپا و امریکا روزى هزار روزنامه منتشر می‌شود و هزار قسم مطلب درش منتشر می‌شود این که نباید به حساب مملکت گذاشته بشود (صحیح است) بنابراین انتساب و نسبت دادن بعضى از این اظهارات ...

رئیس- آقاى خلعتبرى وقت شما دارد تمام می‌شود.

خلعتبرى- بنده دو سه دقیقه دیگر تمام می‌کنم قسمت آخرش که می‌خواستم اظهار کنم این است که ما نمایندگان مجلس شوراى ملى ایران نهایت درجه علاقه به دوستى با کشور همجوار خودمان اتحاد جماهیر شوروى داریم (صحیح است) (شوشترى: به طور متقابل) علاقمندیم به حفظ این روابط بنابراین اظهارات ما ربطى به دوستى ما ندارد و وقتى که پاى حقوق ما در بیاید ما باید تذکر بدهیم در خاتمه عرضم می‌خواستم تقاضا کنم یکى از آقایان نمایندگان و یکى از دولت از دولت این است که در باب مطبوعاتى که معلوم است اخلال‌گر نیستند اگر نظریات مخالفى هم داشته باشند و انتقادى کنند والله بالله صلاح نیست که آنها را توقیف کنند دولت باید به مطبوعات آزادى بدهد که آنها انتقاد خودشان را بکنند و دولت باید در رویه خودش نسبت به مطبوعات تجدید نظر کند دوم می‌خواهم به آقایان نمایندگان تذکرى از نقطه نظر همکارى بدهم همکار عزیز آقاى درخشش اینجا آمد اظهاراتى کرد چند روز بعد از این رادیوى لندن گفت آقاى درخشش کمونیست است و بعضى از روزنامه‌ها هم درخشش را کمونیست می‌دانند این طور نیست درخشش نماینده چندین هزار معلم است آمد در اینجا به نمایندگی چندین هزار مردم روشنفکر اظهار علاقه به شخص شاه کرد اظهار علاقه به رژیم دمکراسى کرد اگر نظریات مخالفى داشت این را نباید به حساب‌هاى دیگر گذاشت (احسنت) (پیراسته: خودش باید بگوید).

رئیس- آقاى اردلان فرمایشى داشتید.

اردلان- سؤالى از وزارت کشور راجع به شهردارى طهران کرده بودم دستور بفرمایید براى جواب حاضر شوند.

رئیس- آقاى اردلان سؤالى که راجع به شهرداری‌ها در جلسه قبل دادید به دولت ابلاغ می‌شود البته براى جواب حاضر می‌شوند آقاى وزیر امور خارجه.

وزیر امور خارجه (عبدالله انتظام)- جناب آقاى شوشترى بیاناتى فرمدند که البته اسباب تأثر خاطر همه آقایان نمایندگان شد (صحیح است) تهاجم، حمله، تجاوز از طرف یک کشور نسبت به کشور دیگر به هر صورت که باشد مورد انزجار ملت و دولت ایران است خاصه این که چنین عملى به یکى از اماکن مقدس اسلامى باشد و یا نسبت به دولت و مللى که هم‌کیش اما باشند متأسفانه به طوری که آقایان اطلاع دارید این قضیه در خاورمیانه یک خارى شده و اسباب ناراحتى خیال یک عده از ملل کشورها را فراهم کرده است دولت ایران در موقع خودش اقدامات مقتضى می‌کند و امید است که در تحت لواى مؤسسات مربوط به سازمان ملل یک راه حلى پیدا شود که این ملل بتوانند در شرایط همجوارى با یکدیگر زندگى کنند اما در مورد فرمایشات جناب آقاى خلعتبرى بنده مجبورم عرض کنم که انتشار این مقاله علاوه از علت‌هایى که فرمودند خیلى بی‌موقع هم بود در این موقعى که ما با دولت شوروى مشغول مذاکرات هستیم و سعى می‌کنیم که اختلافات‌مان را رفع کنیم و خیلى حسن‌تفاهم هم در بین بود انتشار چنین مقاله‌اى البته در افکار سوء اثر داشت براى این که عکس‌العملش را امروز مابین نمایندگان محترم دیدیم (عبدالرحمن- اصلاً بر خلاف قرارداد 1326 بود که تعهد کردند در ایران هیچ گونه تبلیغى نکنند) بیانات جناب آقاى خلعتبرى که تجزیه تحلیل کردند مقاله را تماماً مستدل

+++

 بود و وزارت خارجه قول می‌دهد که موضوع را تعقیب کند و اقداماتى که متقضى باشد به عمل بیاورد (احسنت).

عبدالصاحب صفایی- عین بیانات ایشان را منعکس کنید.

3- بقیه مذاکره در لایحه تثبیت پشتوانه اسکناس

رئیس- لایحه پشتوانه اسکناس مطرح است پیشنهادى در جلسه پیش از آقاى سالار بهزادى قرائت شد و آقاى سالار بهزادى هم پاسخ دادند حالا باید رأى گرفته شود یک بار دیگر قرائت می‌شود که آقایان توجه کنند اصلاحى هم در پیشنهاد کرده‌اند که سه ماه به شش ماه تبدیل می‌شود حالا قرائت می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد.)

بانک ملى ایران مکلف است از تاریخ تصویب این قانون تا شش ماه مبلغ یک صد میلیون ریال با سود صدى سه در اختیار بانک کشاورزى قرار دهد که توسط آن بانک براى وام‌هاى کشاورزى در شهرستان‌ها به مصرف برسد.

رئیس- سود را هم حق‌العمل کردند سه ماه را هم شش ماه کرده‌اند.

وزیر دارایی- بنده مخالف بودم و قبول نکردم.

رئیس- پس توضیح بفرمایید.

وزیر دارایی (دکتر امینى)- بنده در جلسه گذشته حضور آقایان توضیحاتى عرض کردم این پولى که مبلغش معلوم نیست فعلاً اگر به این کیفیت تقسیم شود اصل خود لایحه را از بین خواهد برد و از آقاى سالار بهزادى تقاضا کردم که این پیشنهاد را معلق بگذارند تا بعد فکر اساسى بشود البته اگر گشایش شد در صورت امکان مضایقه نخواهد شد. (سالار بهزادى: مدتش را شش ماه کردیم) این یک تکلیفى است که معین می‌فرمایید اگر تا شش ماه خداى نخواسته نرسید آن وقت چه باید کرد باید وسایل اجرایش را هم فراهم کرد بنده تقاضا می‌کنم که آقایان صرف‌نظر بفرمایند البته تمام این قسمت‌ها اصلاح خواهد شد.

رئیس- چون به بانک رهنى یک مساعدتى شده و همین طور به بانک کارگشایى، بنابراین این پیشنهاد اگر رد شود صورت خوبى ندارد (صحیح است) می‌خواهید مبلغش را پنجاه میلیون ریال بکنید مجلس هم رأى می‌دهد (اردلان: اجازه بفرمایید؟) صحبت شده حالا باید رأى گرفته شود. آقایانى که با اصلاح پنجاه میلیون ریال که 5 میلیون تومان بشود و به بانک کشاورزى مساعده داده شود موافق‌اند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد بقیه پیشنهادات قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى صدرزاده به شرح زیر خوانده شد).

پیشنهاد می‌کنم در ماده 7 بعد از جمله تشکیل یافته با سرمایه دولت جمله زیر (یا با سرمایه افراد) افزوده شود. صدرزاده‏

چند نفر از نمایندگان- یک مرتبه دیگر خوانده شود.

رئیس- آقاى صدرزاده.

صدرزاده- اجازه می‌خواهم در خصوص این پیشنهاد یک مقدمه مختصرى به عرض آقایان برسانم، در این سال‌هاى اخیر به مناسبت انحصار تجارت که در اختیار دولت قرار گرفته بود وضع اقتصادى مملکت بسیار بد بود بیکارى زیادى در مملکت براى افراد پیدا شد بسیارى از دسته‌جات که به تجارت و کسب آزاد اشتغال داشتند فرومایه و بیچاره شدند در همین دو روز پیش تلگرافى از هیأت بازرگانان شیراز رسیده بود و راجع به طرحى که در مجلس سنا راجع به آزادى تجارت تقدیم و طرح شده است تأیید و پشتیبانى کرده بودند و نیز تقاضا دارند که نسبت به آن طرح آزادى تجارت در مجلس شوراى ملى هم از نظر مجلس سنا پشتیبانى بشود (موسوى: طرح کافى نیست). حالا اگر نواقصى هم باشد باید این نواقص را رفع کرد بنده تصور می‌کنم این لایحه پشتوانه نشر اسکناسى که از طرف دولت فعلى تقدیم شده است تا حدى در امور اقتصادى کشور اگر درست اجرا بشود گشایشى به وجود بیاید در ماده 7 از طرف دولت این طور پیشنهاد شده است که « وام‌هایی که قسمت بانکى بانک ملى ایران ممکن است در آتیه طبق قوانین به دولت و سازمان برناه و شهرداری‌ها و شرکت‌ها و بنگاه‌هاى تشکیل یافته با سرمایه دولت بدهد منحصراً باید به مصرف عمران برسد» بنده تصور می‌کنم این قیدى که راجع به سرمایه دولت یعنى مؤسسه‌اى که با سرمایة دولت تشکیل یافته باشد شده است که به مصرف کارهاى عمرانى برسد بجا است ولى این کمک نسبت به بنگاه‌هایی که با سرمایه افراد تشکیل شود و منظور آنها کارهاى عمرانى است باید نسبت به آنها هم به عمل به یادى یعنى منحصراً لازم نیست که بنگاه‌هایی که با سرمایه دولت تشکیل یافته است از این مساعدت بهره‌مند شوند بلکه بنگاه‌هایى هم که با سرمایه افراد تشکیل یافته‌اند و منظور آنها کارهاى عمرانى است از این مساعدت استفاده کنند به این مناسبت بنده پیشنهاد کردم بعد از جمله با سرمایه دولت تشکیل یافته باشد جمله یا با سرمایه افراد افزوده بشود تا آنها هم بتوانند از این مساعدت بهره‌مند بشوند (تیمورتاش: بنده مخالفم اصلاً اشتباه لفظى شده است).

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده تصور می‌کنم براى آقاى صدرزاده اشتباهى رخ داده این ماده ناظر به شرکت‌هاى دولتى است و علت این که این قید هم گردیده این بوده است که این شرکت‌هاى دولتى یا وابسته به دولت ممکن است یک پول‌هایى براى این کارهاى تولیدى بگیرند و بعد هم استفاده کنند براى کارهاى غیر تولیدى این بود که در اینجا خواستیم این مطلب را روشن کنیم و حتى اگر خاطر آقایان باشد پیشنهادى شد که اگر غیر از این بشود مجازات بشوند اشخاص در صورتى که شرکت‌هاى خصوصى اصلاً ارتباط با این کار ندارند و قانون مخصوصى می‌خواهد نه حمایت وزارت دارایی البته به اعتبار و سرمایه خودشان ممکن است از بانک ملى قرض کنند و هیچ مرزى و حدى هم برایش نیست بنابراین خواستم توجه جنابعالى را جلب کنم که این ماده مربوط به شرکت‌هاى دولتى است و هیچ حد و قیدى و شرطى براى شرکت‌هایى که با سرمایه خودشان تشکیل می‌شود نسبت به عنوان سرمایه و اعتبارى که معمولا بانک ملى می‌دهد.

صدرزاده- پس ربطى به شرکت‌هاى غیر دولتى ندارد؟ (وزیر دارایی: خیر) بنده قانع شدم با توضیح جنابعالى پس گرفتم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده اضافه شود.

نسبت به کسانى که مریض هستند و طبق تشخیص اطباى مورد اعتماد دولت ناگزیر از مسافرت به خارج می‌شوند دولت ارز به نرخ رسمى و متناسب خواهد داد. پیراسته‏

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد.)

پیشنهاد می‌کنم این تبصره افزوده شود به ماده 7 چنانچه بانک ملى ایران بخواهد به اتکا این قانون یا مجوز قانونى دیگر بر حجم اسکناس منتشره در تاریخ تصویب این قانون بیفزاید بانک ملى موظف خواهد بود که لااقل معادل یک سوم اسکناس‌هاى جدیدالانتشار را به صورت اعتبار در اختیار بانک کشاورزى قرار دهد که به مصرف پرداخت وام‌هاى کشاورزى قرار دهد که به مصرف پرداخت وام‌هاى کشاورزى و تولیدى برسد حق‌العملى که بانک ملى از بانک کشاورزى دریافت می‌کند حداکثر سه درصد خواهد بود (صفایی: نظیرش رد شد) و حق‌العملى که بانک کشاورزى از مشتریان خود از وام‌هاى پرداختى از محل این اعتبار دریافت خواهد داشت حداکثر صدى 6 در سال خواهد بود.

حیدرعلى برومند

رئیس- این بانک‌ها اساس‌نامه دارند این از کارهاى داخلى آنها است این پیشنهاد وارد نیست یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد.)

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم عبارت ذیل به ماده 7 اضافه شود تخلف از مفاد این ماده به منزله دخالت غیر قانونى در اموال می‌باشد و متخلف طبق قوانین مربوطه مجازات خواهد شد. قوامى‏

رئیس- یک پیشنهاد آقاى حمید بختیار کردند که به عنوان انفصال از خدمات دولتى بود و رد شد این مربوط به مجازات است آقاى قوامى توضیحى دارید بفرمایید.

قوامى- بند اول ماده را قرائت می‌کنم ماده 7 می‌نویسد (وام‌هایى که قسمت بانکى بانک ملى ایران ممکن است در آتیه طبق قوانین به دولت و سازمان برنامه و شهرداری‌ها و شرکت‌ها و بنگاه‌هاى تشکیل یافته با سرمایه دولت بدهد مختصراً باید به مصرف عمران و با افزایش تولید کشور برسد بانک‌هاى با سرمایه دولت تشکیل شده یا می‌شوند از این قاعده مستثنى هستند شرط این که وام دریافتى آنها به مصرف اعطاى وام به دولت و شهرداری‌ها و وام‌هاى غیر تولیدى بنگاه‌ها و شرکت‌هایى که با سرمایه دولت تشکیل یافته‌اند نرسد ولى در اینجا به هیچ وجه قید نشده است که اگر خداى نکرده یک متخلفى پیدا شد این به چه کیفیتى مجازات خواهد شد بنده می‌خواستم از جناب آقاى وزیر دارایی استدعا کنم که موافقت کنند در اینجا مجازاتى براى این نوع متخلفین ذکر بشود بسته است به نظر آقایان.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده اصولاً اشکالى نمی‌بینم که براى متخلفین یک مجازاتى قائل شوند ولى می‌بینم که پیشنهاد آقاى قوامى خیلى وسیع است تخلف از مورد ماده 7 نباید گفته بشود اگر گفته شود در صورتى که این وام را در غیر موردش صرف کنند تصرف در اموال دولت خواهد بود.

رئیس- اشکالى ندارد آقاى قوامى در این قسمت نظرى دارید اصلاحى فرمودید؟

عبدالرحمن فرامرزى- می‌گویند این در قانون هست.

رئیس- با توضیحى که آقاى وزیر دارایى دادند ممکن است استرداد بفرمایید.

قوامى- ایشان اصلاحش را قبول کردند.

رئیس- آقاى اردلان شما موافقید (اردلان: موافقم) آقاى دولت‌آبادى (بنده موافقم) آقاى دکتر شاهکار.

دکتر شاهکار- بنده مخالفم.

رئیس- بفرمایید.

دکتر شاهکار- هر گونه تصرف در اموال دولتى برخلاف آنچه که مقنن معین کرده است جرم است و در ماده 7 نوشته شده است که وام‌ها و این وجوه باید به این مصرف برسد و اگر خزانه‌دار دولت یا وزیر دارایی برخلاف این دستور عمل کند این صرفاً منطبق به ماده اختلاس و تصرف غیر قانونى در اموال دولتى است عیب این پیشنهاد این است که اساس مطلب را شل خواهد کرد

+++

نفس این که اگر مقامى نص صریح نباشد تصرف در اموال دولتى نیست واین نقص غرض جناب آقاى قوامى است بنده خیال می‌کنم که اگر از این پیشنهاد منصرف بشوید اصل مطلب قوی‌تر خواهد بود اصل مطلب در این مورد مشمول تصرف غیر قانونى است و باید مجازات شود (احسنت) (فرامرزى: صحیح است).

اردلان- آقاى رئیس من موافقم، موافق هنوز صحبت نکرده.

رئیس- چون شور دوم است در پیشنهادات یک مخالف بیشتر صحبت نمی‌کند (اردلان: شور دوم نیست) لایحه دو فوریت داشت پس در حکم شور دوم است رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى قوامى آقایان موافقین قیام کنند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد، یعنى مورد توجه شد سه پیشنهاد رسیده که تقریباً مشابه هم هست حالا قرائت می‌شود که آقایان توجه بفرمایند به یکى از آنها رأى گرفته می‌شود. (به شرح زیر خوانده شد.)

مقام ریاست مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌نماید که به جاى تبصره پیشنهادى آقایان میراشرافى و نقابت تبصره ذیل به ماده هفت اضافه شود. تبصره: هزینه و حق‌العمل و کارمزدى که بانک‌ها و مؤسسات اعم از دولتى یا غیردولتى در قبال وام پرداختى می‌توانند دریافت کنند نباید از مبالغ مندرج در ذیل تجاوز نماید و متخلفین هر کس و در هر مقام که باشند محکوم به دو سال حبس خواهند بود.

الف- در مورد وام‌هاى بانک رهنى و ساختمانى تا پنجاه هزار ریال حداکثر پنج درصد و نسبت به وام‌هاى بیش از پنجاه هزار ریال هشت درصد.

ب- در مورد وام‌هاى بانک کارگشایى تا پنج هزار ریال تا بیست هزار ریال سه درصد و از بیست هزار ریال تا پنجاه هزار ریال پنج درصد و از پنجاه هزار ریال به بالا تابع مقررات فعلى بانک کارگشایى خواهد بود.

ج- در مورد وام‌هاى کشاورزى تا پنجاه هزار ریال حداکثر شش درصد و نسبت به وام‌هاى بیش از پنجاه هزار ریال حداکثر بیش از 7 درصد از هر حیث نباید تجاوز نماید.

د- در مورد وام‌هاى تجارى و بانکى اعم از دولتى و یا غیر دولتى نباید از هشت درصد مجموعاً از هر حیث تجاوز نماید.

ه- حق‌العمل و کارمزد در کارهاى تجارى عادى حداکثر به 9 درصد تثبیت می‌گردد. شادمان‏

رئیس- بعداً دو پیشنهاد دیگر است که مشابه است آنها را هم می‌خوانیم تطبیق می‌دهند آقایان چون وقتى پیشنهادها مشابه شد قبول یکى از آنها با تشخیص بنده است حالا آقاى شادمان بفرمایید توضیح بدهید.

جلال شادمان- اصولاً کلیه مسائل عالم از هر حیث که باشد داراى یک نوع ظرافت مخصوصى می‌باشد البته همان طور که مسائل سیاسی یک نوع ظرافت مخصوص دارد مسائل ادبى و ریاضى از این قاعده مستثنى نیست مسائل پولى و مالى و اقتصادى نیز تابع همین اصل کلى می‌باشد لکن ظرافت آنها نظرى نیست و تابع یک سلسله اصول و قواعد علمى و فنى می‌باشد در باب ظرافت یک شعر هر قدر که رسا و زیبا باشد اختلاف نظر تقریباً قطعى است اما در باب نتیجه پنج ضرب در پنج هیچ عاقلى تردید نمی‌کند و بنابراین اگر بخواهیم در باب اصول بانکى و میزان بهره و نتایج حاصله از آنها بحث کنیم باید با کمال صبر و حوصله ارقام را در مقابل چشمان خودمان بگذاریم و نتایج حاصله را با خونسردى و همان خشکى مربوط به ارقام قضاوت کنیم آقاى میراشرافى نماینده محترم مجلس شوراى ملى در باب تغییر و تثبیت نرخ بهره وامى که بانک‌ها به مردم می‌دهند و یا به طور عادى بین خود تجار عمل می‌شود پیشنهادى تقدیم نمودند و با کمال زیرکى از تجارب گذشته استفاده کردند و احساسات و عواطف نمایندگان محترم را تحریک کردند و در نتیجه در وهله اول رأیى داده شد که شاید دور مصلحت کلى مملکت باشد ولى آنچه که مسلم است ظاهر این مطلب به حساب فقرا گذاشته شد در صورتی که این کار بیشتر به نفع سرمایه‌داران و سفته‌بازان تمام خواهد شد (ارباب: خدا لعنت‌شان کند) براى روشن شدن مطلب باید بگویم که انواع وام‌ها در عالم در هر حال به دو دسته کلى بیشتر تقسیم نمی‌شود یا وام تولیدى است که انشعاب آن بر حسب زمان و مکان و مقتضیات متعدد و فراوان است و یا وام‌هایى است که صرفاً براى رفع احتیاجات شخصى و یا خانوادگى داده می‌شود در هیچ کجاى عالم نرخ بهره وامى که براى تعمیر یک عمارت شخصى داده می‌شود با نرخ وامى که براى استخراج یک معدن می‌دهند مساوى نیست. (صحیح است) و این مطلب کاملاً منطقى است زیرا که وام دومی برای مدت طولانی و برای انتفاع  وام‌گیرنده است و قرضة اولى منحصراً براى رفع احتیاج یک خانواده است از این گذشته البته مسائل بسیار دقیق علمى و فنى دیگر هم هست که نه مقام ریاست و نه حوصله نمایندگان محترم به من اجازه می‌دهد که آنها را تجزیه و تحلیل کنم مطلب دیگرى که در باب میزان نرخ بهره پول باید در نظر گرفت مدت بهره است با توجه به این مقدمات و ذکر این نکته که اصولاً در تمام عالم بانک متعلق به پول‌دارها است چرا که فقرا با بانک کارى ندارند در باب مقررات بانکى به نام فقرا بحث کردن از عالی‌ترین انواع سفسطه است (صحیح است) جناب آقاى میراشرافى (پورسرتیپ: راجع به بانک کارگشایى این طور نیست) اجازه بفرمایید الان می‌رسیم جناب آقاى میراشرافى نماینده محترمى که یک زن بیچاره کاسه به دست را در بانک کارگشایى دیده بودند این تابلوى رقت‌آور را در اینجا به صورتى تصویر کردند که مجلس به نفع سفته‌بازان رأى داد پول بانک‌هاى دولتى یا بهتر بگویم امانت مردم را با صدى شش به سفته‌بازان دادن و آن پول را آنها با صدى سى فرع به خورد فقرا بدهند این مصلحت فقرا نیست (صحیح است) بانک ملى ایران یا هر بنگاه و مؤسسه دولتى اگر لااقل از این راه نفعى می‌برد در دفاتر رسمى خود ثبت می‌کند و آخر سال آن را در معرض قضاوت مردم می‌گذارد و مالیات می‌دهد شما یک تاجر هندى یا یکى از این صاحبان قصور چند طبقه را که متعلق به روده‌چى و گیوه‌چى و مس‌چى و دستمال‌چى است به من نشان بدهید که دفتر رسمى داشته باشد و دفتر او ضرر نشان ندهد (صحیح است) بنابراین این چه اصرارى است که یک حفرة دیگر براى کسر بودجه این مملکت براى جبران هزینه ادارى بانک‌ها براى دولت باز کنید من وقتى براى آقاى میراشرافى که تشریف ندارند تشریح کردم که این پیشنهاد شما براى فقرا چندان نفعى در بر ندارد و دیدم اظهار می‌دارند که من فى‌الواقع می‌خواستم که براى طبقه محتاج کارى انجام بدهم بر خود واجب دانستم که راه حلى براى این کار پیدا بکنم و به همین دلیل روز گذشته با مدیران بانک ملى و کشاورزى و رهنى ملاقات کردم و به تفصیل مطالب را با آنها بحث کردم آقایان می‌دانند که هر سه این آقایان یعنى آقاى ناصر و بختیار و نیسارى از صاحب‌منصبان شریف و فوق‌العاده مورد احترام مملکت هستند (صحیح است) لکن وظیفه وجدانى من به من حکم می‌کند که در این مقام رسمى از کمال حسن‌نیتى که این سه نفر دیروز به نفع فقراى این مملکت نشان دادند کمال امتنان و تشکر را بکنم (صحیح است) آقایان اینجا بحث شد از کسى که فرش زیر پا و یا لحاف منحصر به فردش را در بانک کارگشایى به پنجاه تومان گرو می‌گذارد شش درصد فرع بگیرند من دیروز موافقت مدیر بانک ملى ار جلب کردم تا به آنهایی که کاسه آبگوشت یا یک چرخ خیاطى منحصر به فرد خود را گرو می‌گذارند و بالاخره تا وجوه پنج هزار ریال را فقط یک درصد فرع بگیرند (احسنت) اما باید بگویم که اغنیا حتى در مورد گرو گذاشتن کاسه آبگوشت فقرا هم به حق آنها تجاوز می‌کنند من ثابت می‌کنم که بانک کارگشایى را صراف‌ها و سفته‌بازها و پول‌دارهاى بى‌انصاف از محور حقیقى خود منحرف کرده‌اند (صحیح است) بانک کارگشایى در حال حاضر انبار ذخیره و حفاظت‌گاه بسیار مطمئن اموال اغنیا است (صحیح است) آنهایی که در کاباره‌ها می‌رقصند یا در ییلاق‌هاى اطراف تهران به سیر می‌برند اموال‌شان را براى حفظ از سرقت و یا جلوگیرى از بید خوردگى در گرو بانک کارگشایى می‌گذارند (صحیح است) (تفضلى: مخصوصاً قالى را) در هر حال پس از این مقدمه که البته معذرت می‌خواهم اگر به طول کشید چنان که گفتم دیروز با رؤساى بانک‌هاى کشاورزى و رهنى و بانک ملى مذاکره کردم و اشکالات آنها را شنیدم و حتى بیلان بانک کشاورزى را دیدم که با فرعى که گرفته در سال گذشته مبالغى هم ضرر کرده اما در مورد بانک رهنى اگر اجازه می‌فرمایید پیشنهادى را که عرض کردم خود قرائت کنم تا یکى یکى خودم توضیح کنم (نمایندگان: بفرمایید) هزینه و حق‌العمل و کارمزدى که بانک‌ها و مؤسسات اعم از دولتى یا غیر دولتى در قبال وام پرداختى می‌توانند دریافت کنند نبایداز مبالغ مندرج در ذیل تجاوز نماید و متخلفین هر کس و در هر مقام که باشند محکوم به دوسال حبس خواهند بود.

الف- در مورد وام‌هاى بانک رهنى و ساختمانى تا پنجاه هزار ریال حداکثر پنج درصد و نسبت به وام‌هاى بیش از پنجاه هزار ریال هشت درصد. (موسوى: الان که کمتر می‌گیرند) الان هفت و نیم درصد می‌گیرند که با کارمزد و سایر چیزهایى که علاوه می‌شود در حدود 12 درصد است و به همین دلیل کمال تشکر را از حسن‌نیت آقاى بختیار دارم و واقعاً وظیفه وجدانى من بود و حالا اجازه بدهید که از روى ارقام ثابت کنم این گذشتى که می‌شود تا چه اندازه مؤثر است الان عرض می‌کنم در سال 1332

(رئیس: توضیحات‌تان را مختصر بفرمایید) 6842 وام در بانک رهنى داده شده از این 6842 فره 6248 فقره‌اش از هزار تومان کمتر بود بنابراین وقتى بانک رهنى قبول کرد که به این اکثریت 98 درصد با کمتر از پنج درصد فرع یا حق‌العمل اسمش را هر چى می‌گذارید بگذارید وام بدهد من تصور می‌کنم که دیگر بانک رهنى برایش امکان نخواهد داشت که حتى یک پول استفاده در بیلانش نشان بدهد و این حد اعلاى مساعدتى است که می‌تواند بکند براى این که با ارقام و دلایل حساب کردند و آنچه واقعاً نسبت به فقرا می‌توانستند کمک بکنند کردند و تخفیف دادند این در مورد بانک رهنى، در مورد بانک کشاورزى با فرعى که فعلاً می‌گیرند به طوری که قبلاً عرض کردم چون شعبات متعددى دارند و این شعبات تا آنجایی که برایشان مقدور بود صندوق‌هاى روستایى باز کرده‌اند بهره‌ای که می‌گیرند تکافوى هزینه فعلى اداریشان را نمی‌کند و گزارشى که آقاى نیسارى نشان دادند که براى ملاحظه آقاى دکتر امینى تهیه کرده بودند در آن دو پیشنهاد کرده بودند که اگر آقایان در مجلس موافقت فرمایند بهره هى طویل المدت وام‌هاى کشاورزى با صدى شش تصویب شود و یا می‌بایستى کسر بودجه کشاورزى را در بودجه دولت بگذارند و یا می‌بایستى که صد میلیون تومان به سرمایه بانک کشاورزى علاوه کنید چون این دو قسمتش در حال حاضر مقدور نیست و مصلحت نیست در توضیحى که به من دادند موافقت کردند وام‌هاى

+++

کشاورزى را حداکثر من حیث‌المجموع هفت درصد بکنند (دکتر وکیل: الان شش درصد هست) شش درصد است و یک و نیم درصد کارمزد است به اضافه حق‌العمل و ارزیابى و غیره که می‌شود یازده درصد موافقت کردند که من حیث المجموع از هر بابت هفت درصد بگیرید (دکتر وکیل: این گران‌تر می‌شود). خیر بنده اطمینان می‌دهم که این طور نیست آقا بانک کشاورزى در سال گذشته 16969 فقره وام کشاورزى داده که از آن 16969 فقره وام 16179 فقره‌اش مشمول این است یعنى وام‌هایى است که کمتر از 5 هزار تومان است بنابراین آنهایى که کمترند یعنى نود و هشت درصدش مشمول این تخفیف حداکثرش را نوشته‌ایم که بیش از هشت درصد نمی‌توانند (پورسرتیپ: من حیث‌المجموع؟) من حیث‌المجموع نمی‌توانند بگیرند و اما در مورد بانک کارگشایى که آقاى ناصر انصافاً دیدم که پیش از همه آقایان اظهار تأسف می‌کرد قبول کردند براى اشخاصى که فقیر و بی‌چیز هستند براى اشخاصى که کاسه‌اى یا چرخ خیاطى و چیزى از این قبیل گرو می‌گذارند تا پانصد تومان فقط یک درصد بهره بگیرند.

رئیس- آقاى شادمان از وقت شما گذشت.

شادمان- فرمودید که توضیح بیشترى بدهم الان عرایضم تمام می‌شود بنابراین با توجه به این توضیحاتى که دادم و جناب آقاى ناصر هم توضیح دادند که وام‌هایى که بانک ملى می‌دهد از یک درصد حداقل تا هشت درصد حداکثر بیشتر نیست این وام‌ها بر حسب موضوع وام و بر حسب مدتش و بر حسب این که تجارى است یا براى هزینه است موادش مختلف است بسیار هست که صدى دو می‌گیرند بنابراین با موافقت آقایان رؤساى بانک‌ها من این پیشنهاد را تهیه کردم و صبح به آقاى وزیر دارایی نشان دادم و تصور می‌کنم که پیشنهاد بنده را قبول کردند و حالا توضیح خواهند فرمود و بنده پیشنهادم را قرائت می‌کنم و مرخص می‌شوم.

رئیس- شما بفرمایید در موقعش قرائت می‌شود (داراب: بنده مخالفم) آقاى سعید مهدوى (نقابت: طبق ماده 120 اخطار دارم در مورد آقاى شادمان ماده 120 را رعایت نفرمودید) بله پنج دقیقه بیشتر نمی‌شود تذکر داد ماده 120 این است.

سعید مهدوى- در جلسه گذشته وقتى که پیشنهاد آقاى نقابت مطرح شد اینجا گفته شد که صدى شش بگیرند بنده پیشنهاد تجزیه دادم نه روى کم و زیادیش اصولاً بنده معتقد هستم که در این لوایح دولت از لحاظ پیشنهاداتى که می‌شود ما همه ایراد می‌گیریم که اینها چرا سه فوریتى است و رویش بحث نمی‌شود چرا به کمیسیون نمی‌رود که مطالعات بیشترى بشود و رویش بحث بشود؟ (صحیح است) وقتى مطالعه بیشترى شد اشکالات مرتفع می‌شود و در خارج هم به این شکل منعکس نمی‌شود و چیزى که تصویب شد هم به درد بانک می‌خورد هم به درد مردم اما یک چیزى که صحبت شد این سر و صداها و مخالفت‌ها از نقطه نظر فرع زیاد هیچ وقت مربوط به صدى شش بلکه صدى هفت و هشت و نه و دوازده از وام بانک‌ها نیست قرض‌هایى است که با فرع صدى هجده صدى بیست و چهار صدى سى و شش که تجار و یک عده محتکرین و بازارى می‌گیرند می‌باشد براى آنها در قانون ما هرچه مطالعه و دقت کنیم دو سال حبس را ده سال کنیم تأثیرى در اوضاع و احوال ندارد یعنى براى کسانى که قرض می‌کنند گشایشى حاصل نمی‌شود قرض می‌کنند اگر ده هزار تومان قرض می‌دادند دو هزار تومانش را کسر می‌کردند حالا می‌گویند سه هزار و پانصد تومان فرع است و می‌کشند رویش براى این که ممکن است سال دیگر هم تجدید نشود این پیشنهادى که آقاى شادمان دادند به نظر بنده باز هم باید مطالعه بیشترى بشود در این پیشنهاد بعضى از آن چیزهایى که منطور آقایان بود اضافه می‌شود اگر بانک کشاورزى را بعضى مقرراتش را مطالعه بفرمایید می‌بینید که نوشته است حق‌العمل قرض‌هایى که براى مقاصد فوق یعنى براى کشاورزى است نباید از صدى 4 تجاوز کند و منافع مزبور باید پس گرفته شود اینجا ما آمده‌ایم گفته‌ایم صدى هفت و صدى هشت (شوشترى: در مجلس اینها را نگویید) وزیر دارایی وقت می‌گوید اعلام می‌کند به من یک ماهه اجازه بدهید قانون بانک‌دارى را بیاورم اینجا و توجه مجلس هم معلوم شد که به کسر فرع است این را بگذارید براى مورد خودش که با یک مطالعه بیشترى باشد و به عقیده بنده موردش اینجا نیست و آیین‌نامه هم ناقل است که نباید در یک موادى همچو پیشنهاداتى بیاید که خارج از موضوع لایحه باشد.

رئیس- پیشنهاد آقاى نقابت قرائت می‌شود عرض کردم که این سه پیشنهاد مشابه است همه اینها قرائت می‌شود بعد به هر کدام که متناسب‌تر بود رأى می‌گیریم آقایان توجه بفرمایند (پیشنهاد آقاى نقابت به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده 7 اضافه شود اخذ نزول در معاملات مطلقاً ممنوع است و بانک‌ها و اشخاص فقط هزینه و حق‌العملى متناسب با معامله دریافت می‌نمایند که نباید از صدى 6 تجاوز نماید.

متخلفین از این قاعده به دو برابر وجهى که دریافت کرده‌اند به عنوان غرامت محکوم می‌شوند و در صورت تکرار به شش ماه تا سه سال حبس تأدیبى محکوم خواهند شد.

نقابت‏

رئیس- آقاى نقابت.

نقابت- عرض کنم براى آقاى شادمان چون دفعه اول‌شان بود ما ماده 120 را رعایت نکردیم 5 دقیقه وقت داشتند 20 دقیقه صحبت کردند ولى بنده سعى می‌کنم که 4 دقیقه صحبت کنم تا جبران شده باشد مطلب آقا خلاصه تخصص و علم و رئیس بانک نمی‌خواهد مطلب این است که مردم محتاجند آنان که غنى‌ترند محتاج‌ترند غنی‌ها هم یک قرض دیگرى دارند فقرا هم یک قرض دیگرى ما هم در اینجا در حضور طبقات عالى و برگزیدگان مملکت نمی‌خواهیم یک تابلویى ترسیم بکنیم که ایجاد تأثر بکند که روى تأثر رأى بدهیم اینجا مجلس شوراى ملى است و باید در حدود مطلق رأى داد مقصود این است که نرخ بهره زیاد است و پهلوى فلان پول‌دار هم زیاد است حساب و قاعده‌اى هم ندارد هر کس هم هر چه از دستش برآید می‌گیرد و هر چه توانست اضافه می‌گیرد باید این را یک تعدیلى بکنید نتیجه این نزول‌خوارى، نتیجه این رباخوارى، نتیجه این خلاف شرع این شد که سرمایه‌هاى مردم به کارهاى تولیدى نمی‌رود کسى نمی‌رود زراعت بکند کسى نمی‌رود خانه بسازد اجازه بدهد کسى نمی‌رود کار تولیدى بکند زیرا بهتر می‌داند که تومانى یک عباسى دو عباسى سه عباسى توى بازار با ملک ثبت شده نزول‌خوارى کند رباخوارى کند و آنچه که می‌بینم تحت تأثیر لواى حق و شریعت مطهره این گونه آدم‌ها بهره‌مند نمی‌شوند مریض می‌شوند بدبخت می‌شوند اصل پول‌شان از بین می‌رود آن تاجر ورشکست می‌شود و به قول سعدى:

آن همه آبى که در آن شیر بود     سیل شد آنگه رمه را در ربود

با این همه شما یک دسته‌اى حمله کنید به مس‌چى و میخ‌چى و پوست‌چى و پول‌چى و یک دسته حمله کنید به فقرا و بدبخت‌ها چه فرقى می‌کند زیر این بیرق سه رنگ ایران تمام باید تأمین قضایی داشته باشند تمام باید مشمول عدالت اجتماعى باشند این که ما پیشنهاد کردیم نظر این بود که فقط حداکثر بهره را تعیین کنیم یعنى از صدى هشت حق‌العمل ببخشید آقاى شوشترى زبانم لال که بگویم سود و نزول آن هم در مجلس شوراى ملى با اصل دوم قانون اساسى فقط حق‌العمل حق‌السعى ما حدش را ماگزیمم و حداعلى را گفتیم هشت درصد منتهى بانک‌ها از نظر این که مبلغ را 500 تومان صد تومان و دویست تومان قرض بدهند بنا به آیین‌نامه‌هاى داخلی‌شان می‌آیند یک مقررات توى بانک براى خودشان ترتیب می‌دهند ولى مجلس می‌نویسد که زیاده از صدى هشت نگیرند و چیز دیگرى نگیرند و اگر گرفتند مجرمند هم شرعاً مجرمند و هم قانوناً مجرمند براى حسن اجراى کار براى سانگسیون اجرایى این جور قرار گذاشتیم که در یک نوبت دو برابر وجهى که به عنوان نزول گرفته‌اند مشمول غرامت بشود و حکم صادر بشود و در نوبت دوم هم به شش ماه تا سه سال حبس تأدیبى که در محکمه جنحه محاکمه شوند محکوم شوند این طرزى است که پیشنهاد شده این پیشنهاد آقاى شادمان در داخل این است النهایه ایشان آمده اد و تجزیه کرده‌اند و گفته‌اند که پانصد تومان صدى 5 و ششصد تومان 7 درصد بدهند ولى ممکن است اختلاف سلیقه پیدا شود بگویند چهارصد تومان سه و نیم درصد انى را ما بحث نمی‌کنیم حداکثرش را می‌گذاریم و حداقلش را چون قید کردیم در عبارت که حق‌العمل متناسب با معامله می‌گیرند که حداکثرش فلان است نتیجه این می‌شود از آن مبلغى که مجلس در نظر می‌گیرد تجاوز نکند و یک سانگسیونى داشته باشد مذاکره با آقاى رئیس بانک ملى و یا رئیس بانک کشاورزى این حرف‌ها صحیح است و خود بنده با آقاى ناصر صحبت کردم و گفتند که صدى شش کم است سوء استفاده می‌شود و یک عده پول از بانک می‌گیرند و توى بازار از آن سوء استفاده می‌کنند و رفتارى می‌کنند که به ضرر اقتصادیات است چون نظر دادید البته نباید که راه را باز گذاشت آقایان موافقت کردند با جناب آقاى وزیر دارایی حین ورود صحبت کردم که آقا این صدى شش اگر کم است بکنید صدى هشت فرمدند مطالعه می‌کنیم حالا اگر موافقت بکنید اگر نکنید باید بالاخره این کار انجام بشود زیرا اگر که بنا باشد ما از صدى هشت بیشتر اجازه بدهیم هیچ پولى خرج تولید نمی‌شود و این رباخوارى در مملکت ادامه پیدا می‌کند.

شوشترى- براى این کار فکرى در خارج بکنید و البته در مجلس مقتضى نیست.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- در همه جاى دنیا نرخ تنزیل و بهره را بانک‌هاى ناشر اسکناس تعیین و تنظیم می‌کنند که نرخ بهره از یک حدى تجاوز نکند آقایان اگر ملاحظه فرموده باشند در فرانسه یا انگلستان تعیین می‌کنند که نرخ بهره بانک ناشر اسکناس چه قدر است و این را بر حسب مقتضیات بالا و پایین می‌برند پول هم آقا این مثل یک کالاست که هر چه قدر در خارج کم باشد یعنى عرضه‌اش کم باشد به همان نسبت قیمتش بالا می‌رود بهترین دلیل این که آقایانى که تشریف دارند و در اطاق بازرگانى واردند می‌دانند که وقتی که احتیاج دارند به این که یک پولى را بگیرند و یک جنسى را بخرند اگر از بانک ملى یا از بانک‌هاى دیگر توانستند که بگیرند می‌گیرند و اگر ندادند می‌روند بازار و به هر نرخى که دادند تهیه می‌کنند (داراب: تا اندازه‌اى که صرف کند می‌گیرند) این که تثبیت می‌فرمایند آقایان نرخ را به این کیفیت و تصور می‌فرمایند که آن

+++

همان طوری که آقایان دارند انجام خواهد شد متأسفانه بنده باید عرض کنم که در عمل انجام نخواهد شد آقاى شادمان اینجا طورى عنوان مطلب فرمودند که اگر بنده بخواهم مخالفت بکنم خداى نکرده با فقرا صحبت فرمودند بانک براى اشخاصى است که سرمایه‌دار باشند و به تناسب اعتبارشان از بانک می‌گیرند فقط می‌ماند بانک کارگشایى و این بانک که واقعاً مال فقرا است این را واقعاً باید بهش توجه کرد و توجه این است که فقط به طبقه معینى قرضى بدهد و به دیگران ندهد چون آقایان دقت فرموده‌اند یک قسمت عمده مشکلاتى که در بانک‌ها ایجاد شده است طرز تقسیم قرضه است آقایان پرونده ملاحظه بفرمایند چه در بانک ملى چه در بانک رهنى و کشاورزى اشخاصی که فرضى کرده‌اند اولاً براى آن مورد قرض نکرده‌اند کرده‌اند به آن که آمده‌اند ملاحظه کارى کرده‌اند و به یک اشخاص غیر مستحقى قرض داده‌اند و اگر برگشت پول را ملاحظه بفرمایید با کیفیتى که در بانک رهنى قرض می‌کنند متأسفانه در سر موعد نمی‌توانند بپردازند یا اجراییه صادر می‌شود یا مساعدت می‌شود و تمدید می‌شود به طوری که این سرمایه بانک راکد می‌ماند بنده خواستم توجه آقایان را جلب کنم که در این مسائل فنى احساسات به خرج ندهند و تصور نفرمایند که یک ماده‌اى که گذرانیدند واقعاً به خیال خودشان یک عده را نجات داده‌اند اینجا این طور مذاکره می‌شود و مردم خیال می‌کنند که بانک ملى یک بانکى است که براى سودپرستى است و براى این است که حداکثر استفاده را بکند و یک بهره عجیب و غریبى می‌گیرد که آقایان می‌خواهند آن را از بین ببرند در صورتی که بانک الان در نامه‌اى که به بنده نوشته است یک قسمتش را قرائت می‌کنم نرخ تنزیل معاملات بازرگانى بانک در حال حاضر به قرار ذیل است وام‌هاى صنعتى صدى شش به روات ارزى صدى 6 سفته‌ها و به روات نزولى تا مدت 45 روز هفت درصد و از 45 تا 90 روز هشت درصد بهره دیرکرد 12 درصد اضافه حواله از حساب جارى 9 درصد ...

رئیس- بهره دیرکرد مال کى است؟

وزیر دارایی- مال بانک ملى اگر یک بدهکارى در رأس موعد بدهیش را نپرداخت می‌فرمایید که چه عملى با او بکنیم یک کسى می‌آید از ما قرض می‌کند بعد از 3 ماه نمی‌دهد دوباره براى همان مدت می‌خواهد بگیرد این تفاوت مدت را باید حساب کرد و رویش کشید اگر بنا باشد استقراضى که از این دستگاه‌ها می‌کنند در موعد خودش نپردازند دچار این مطالب می‌شویم بانک کشاورزى را آقایان اطلاع دارند وضع معاملاتش چه طور است و براى چه منظورى است از بانک کشاورزى قرض می‌کنند براى احداث قنات عمران و آبادى و غیره یا پول‌هایى که از بانک کشاورزى گرفته شده اغلبش رفته‌اند ساختمان کرده‌اند کارهاى دیگر کرده‌اند پول در موعد خودش برنمی‌گردد به جاى آن که چندین هزار نفر از این استفاده کنند پول در دست چند صد نفر می‌ماند و ما گرفتار زحمت می‌شویم و مادام که اعمال نفوذ در مملکت هست متأسفانه این گرفتارى هست بنابراین خواستم عرض کنم که این که پاى فقرا را توى کار می‌کشند و به نام فقرا این کار را می‌خواهند بکنند فلان فقیر بدبختى که می‌رود به بانک ملى اگر اعتبار نداشته باشد که به او قرض نمی‌دهند یا فلان بدبختى که می‌رود از بانک کشاورزى قرض می‌کند باید مالک باشد لااقل باید یک شعیر ملک داشته باشد کسی که ملک ندارد قرض هم نمی‌گیرد بنابراین در وضع اینها گشایشى ایجاد نمی‌شد در بانک ملى کسانی که می‌روند قرض می‌کنند یا وارد کننده هستند یا صادرکننده و اینها بالاخره سرمایه‌اى دارند و تا جایى که در واردات یا صادرات و امور تولیدى مؤثر باشند اینها وضع‌شان روشن شده وام صنعتى شش درصد است براى این که بدهند کارخانه درست بکنند متأسفانه به جاى کارخانه دایر کردن می‌آیند و خرج قمار و غیره می‌کنند یا وامی که براى واردات است این فرعش صدى هفت است بنابراین به طوری که عرض کردم بهره بانک در امور تولیدى و بازرگانى و براى پایین آمدن هزینه زندگى اگر مصرف شود تأمین است و از طرفى آقاى شادمان می‌فرمایند که با رؤساى بانک‌ها صحبت کرده‌اند بنده هم تصدیق می‌کنم ولى من خدمت آقا تعهد کردم که یک کارى است اهمیت دارد حساب دارد روى اصول علمى و فنى به شاد این را عجله و شتاب درش به خرج ندهید به خصوص این که تصور می‌فرمایید اگر این تصویب شد براى اشخاصى گشایش ایجاد خواهد کرد این را تصور نفرمایید بنابراین بنده تقاضا کردم اجازه بفرمایید قانون بانک‌دارى را بیاورم هر نظرى که آقایان دارند تأمین می‌شود تا یک ماه ضرب‌الاجلى تعیین بفرمایید که اگر بنده نیاوردم بنده را استیضاح بفرمایید (احسنت، احسنت).

رئیس- آقاى رضایی.

رضایی- با توضیحاتى که جناب آقاى وزیر دارایی فرمودند به نظر بنده مطلب به حد کافى حقش ادا شده است و همان طوری که فرمودند این یک مطلبى نیست که ما بخواهیم در اینجا با عجله رویش تصمیم بگیریم مخصوصاً این که به هیچ عنوان فقرا از این تصمیمات استفاده نمی‌کنند اگر آقایان یک دقت کافى در وام‌هایی که از طرف بانک‌ها و بانک ملى داده شده بفرمایند شاید بشود گفت که صدى 50 این وام‌ها به صراف‌هاى بازار داده شده است که اینها با صدى 6 و صدى 7 و صدى 8 می‌گیرند و در بازار با صدى 36 به سایرین می‌دهند با تصویب این پیشنهاد تنها خدمتى که می‌کنیم به این طبقه است نه به فقرا دو وام است در این مملکت که می‌شود گفت مورد استفاده فقراست، یکى وام‌هاى کوچکى است که توسط بانک کشاورزى داده می‌شود به نام وام‌هاى تضمین که حداکثرش می‌تواند تا پانصد تومان باشد و بیش از این چیزى نصیب زارع نمی‌شود و نصیب متمکنین می‌شود و یکى هم رقم کوچکى است که در بانک کارگشایى داده می‌شود و خطر دیگرى که تصویب این پیشنهاد دارد به نظر بنده در این مملکت یک اشخاصى به جاى این که سرمایه‌هاى خودشان را مثل عده دیگرى که توى بازار تجارت‌خانه و تشکیلات‌شان تمام یک دفتر است زیر بغل‌شان و یک دسته سفته و یک دسته چک اینها راه می‌روند توى بازار و سرمایه‌شان را نزول می‌دهند با صدى بیست و چهار مالیاتى هم از این معاملات نمی‌دهند اما یک عده‌اى آمده‌اند سرمایه‌شان را داده‌اند و یک تشکیلات علنى ایجاد کرده‌اند به نام بانک، بانک پارس، بانک بازرگانى، بانک تهران، یا هر چه اینها به صدى نه و یا صدى 12 حداکثر و در هر حال حتماً پنجاه یا 60 درصد ارزان‌تر از آن کسانى که در خارج معامله می‌کنند قرض می‌دهند مالیات هم می‌دهند حساب‌شان هم خیلى روشن هست و ما به محض این که این پیشنهاد را تصویب بکنیم از نظر فنى روشن است که این بانک‌هاى خصوصى تعطیل خواهد شد بنابراین استدعا می‌کنم آقایان این پیشنهادات را مسترد کنند و اجازه بفرمایند در این مطلب همان طور که آقاى وزیر دارایی فرمودند یک مطالعه بیشترى بشود و ظرف یک ماه قانون امور بانک‌دارى را بیاورند و این نظرها را تأمین کنند.

نقابت- بنده یک اصلاحى در پیشنهاد دادم.

رئیس- حالا اجازه بدهید پیشنهاد آقاى عمیدى‌نورى قرائت شود ایشان هم توضیح بدهند بعد (پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد.)

مقام مقدس مجلس شوراى ملى نظر به این که تبصره‌هاى پیشنهادى قابل توجه آقایان میراشرافى و نقابت در جریان رأى می‌باشد اینجانب مقتضى می‌دانم توجه مجلس شوراى ملى را به این امر جلب نمایم که در قانون اصلاح ثبت اسناد و قوانین دیگر مصوب 26 مرداد 1320 در قسمت (ﻫ) آن اجازه داده شده است که بانک‌ها ربع مرکب دریافت دارند نظر به این که این موضوع مخالف اصول متداوله دنیا و شرع و نظر نمایندگان محترم مجلس در تقلیل نرخ بهره است تقاضا دارم به دو تبصره آقایان میراشرافى و نقابت این جمله نیز اضافه بشود:

 «و قسمت (ﻫ) قانون ثبت اسناد و قوانین دیگر مصوب 26 مرداد 1320 ملغى است» و براى توجه نمایندگان محترم عین آن را در اینجا نقل می‌نمایم.

عمیدى‌نورى‏

ﻫ- راجع به معاملات ملکى‏

فقط بانک‌هایى که با اجازه دولت تأسیس شده یا می‌شوند می‌توانند مطابق قرارداد خود با مشتریان بهره و کارمزد مقرر بین طرفین را که پایه احتساب آن بیش از میزان قانونى نخواهد بود بر مجموع بدهى بدهکار تا تاریخ محاسبه افزوده و نسبت به مجموع آن بهره و کارمزد قراردادى را دریافت دارند.

رئیس- آقاى عمیدى‌نورى.

عمیدى‌نورى- آنچه که مسلم شد اینجا به خاطر نمایندگان محترم از وضع بدى که در معاملات بانکى از حیث مضیقه نسبت به مردم به وجود آمده متأثر بود و جناب آقاى وزیر دارایی هم اصولاً موافق هستند که یک تعدیلى در موضوع حق‌العمل و هزینه یا سود و بهره هر چه هست بشود بنده خاطر آقایان محترم را متوجه می‌کنم که موضوع مضیقه و فشارى که به مردم در موضوع بهره وام وارد می‌آید منحصراً موضوع بالا بردن نرخ بهره نیست که بگوییم تا صدى دوازده است و باید کم کرد بلکه بیشتر از قانونى است که در سال 1320 از مجلس گذشته است که این قانون ربح مرکب و فرع اندر فرع که هم برخلاف شرع و هم در دنیا سابقه ندارد و در هیچ کجاى دنیا معمول نیست که بانک‌ها مجاز باشند فرع اندر فرع بگیرند مجاز دانسته ربح مرکب موضوع این قانون به نظر بنده مضیقه و فشارى که به مردم وارد می‌کند بیشتر از موضوع بحثى است که در جلسه است اینجا می‌کنیم و به عقیده بنده اگر این قانون لغو شود تغییر اساسى حاصل می‌شود اعم از این که فرع صدى هشت باشد یا صدى 12 باشد می‌خوانم قانون را قسمت قانون ثبت اسناد و املاک نوشته است: « ﻫ- راجع به معاملات ملکى: فقط بانک‌هایی که با اجازه دولت تأسیس شده یا می‌شوند ملاحظه می‌فرمایید این هم شامل بانک‌هاى دولتى است و هم بانک‌هایى که هر روز ایجاد می‌شود و واقعاً وجودشان لازم است که در مملکت ما بانک زیاد باشد اینجا هم شامل اینها می‌شود یعنى هم بانک‌هاى دولتى و هم بانک‌هاى خصوصى می‌توانند مطابق قرارداد خود یا بیشتر از آن بهره و کارمزد مقرر بین طرفین که پایه احتساب آن بیش از میزان قانونى نخواهد بود بر مجموع بدهى بدهکار تا تاریخ هر محاسبه افزوده و نسبت به مجموع آن بهره و کارمزد قراردادى را دریافت کنند» این است که آقایان ملاحظه می‌فرمایند که صورت حساب‌هایی که از بانک‌ها می‌آید هر سه ماه به سه ماه مانده آن طلبى که بانک دارد صدى 12 یا صدى نه هر چه هست آن را می‌کشد رویش به نحوى که در ظرف یک سال که چهار سه ماه است ملاحظه می‌فرمایید که فرع زیادى گذشته از بهره قانونى و قراردادى ازش اخذ می‌شود بنده تقاضایم این است که اگر آقایان می‌خواهند موافقت بفرمایند که نرخ بهره پایین

+++

بیاید اقلاً این ربح مرکب و این فرع اندر فرع را که هم برخلاف اصول شرعى است و هم برخلاف قانون مدنى و اصولى است که در دنیا معمول است این ماده در ضمن این قانون لغو شود و اما این که آقایان فرمودید موکول کنیم به بعد بنده نمی‌دانم چه طور در این قانون جایش هست که به بانک کشاورزى و بانک رهنى وام بدهیم تعهد بشود که وام شرکت نفت داده بشود و این قانون پشتوانه اسکناس مطالب مهمى که مورد علاقه مردم است درش هست اما یک همچو موضوعى که مجلس شوراى ملى بحث کرده و جناب آقاى وزیر دارایی هم اصولاً موافق هستند به جاى این که در ضمن یک ماده تصویب بکنیم چرا تعلیق به محالش بکنیم؟ معلوم نیست که چه بشود بنابراین به نظر بنده انصاف خود جناب آقاى وزیر دارایی اقتضا نمی‌کند که اجازه بدهند هم اشخاص و هم بانک‌هاى دولتى و هم بانک‌هاى غیردولتى این ربح مرکب را بگیرند این است که بنده پیشنهاد کردم و اصلاح هم می‌کنم که خواه آن دو تبصره تصویب بشود یا نشود یا پیشنهاد آقاى شادمان و آقاى نقابت تصویب بشود اگر آن تبصره‌ها قابل توجه نشد یا پیشنهاد مورد توجه قرار نگرفت این قسمت به صورت یک تبصره مستقل که قسمت معاملات بانکى مندرجه در فلان قانون لغو و نسبت به این موضوع به استقلال درش رأى بگیرند آقاى وزیر دارایی هم متن قانون را تقدیم می‌کنم قرائت بفرمایید.

رئیس- آقاى صدرزاده.

صدرزاده- پیشنهاداتى که در این قانون شد راجع به تزیید سرمایه بانک رهنى و کشاورزى در حقیقت از نظر مساعدت با مردم بوده است که مردم بتوانند استفاده بیشترى از این بانک‌ها بکنند راجع به دستمزد و بهره و با این که جناب آقاى وزیر دارایی قبول کردند که در ظرف یک ماه با مطالعه کافى یک لایحه کاملى تهیه و تقدیم کنند به نظر بنده وارد کردن میزان دستمزد و بهره در این لایحه بی‌مورد است و آقایان خوب است موافقت بفرمایند که این لایحه پشتوانة اسکناس زودتر تصویب بشود (صحیح است) و راجع به آن بهره و کارمزد و دستمزد هم لایحه را خواهند آورد مخصوصاً که ایشان اضافه کردند که اگر در ظرف یک ماه نیاوردند، مجلسین می‌توانند استیضاح بکنند (اردلان: استیضاح که اجازه نمی‌خواهد) با این وضعیت دیگر به موضوع ندارد که به این پیشنهادات رأى بدهیم و خوب است بگذاریم در این بابت مطالعة کامل‌ترى بشود (صحیح است، احسنت).

رئیس- حالا این سه پیشنهاد شده على‌الحساب آن قسمتى که آقاى عمیدى‌نورى گفتند به هر یک از پیشنهادها که تصویب شد ملحق می‌شود (عمیدى‌نورى: اگر هم تصویب نشد مستقلاً به عنوان تبصره‌اى رأى بگیرید) اگر نشد بله. اول پیشنهاد آقاى شادمان قرائت می‌شود خوب دقت بفرمایید (تیمورتاش: تجزیه مقدم است) اول باید قابل توجه شود و جز لایحه بشود که قابل تجزیه باشد (پیشنهاد آقاى شادمان به شرح سابق قرائت شد.)

رئیس- در این پیشنهاد از 50 هزار ریال به بالا تابع مقررات فعلى است (شادمان: بلى) رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى شادمان آقایانى که موافق‌اند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد، پیشنهاد آقاى نقابت هم قرائت می‌شود و رأى گرفته می‌شود. (پیشنهاد آقاى نقابت به شرح سابق قرائت شد.)

نقابت- خواهش می‌کنم صدى هشت را به صدى شش تصحیح بفرمایید ما صدى شش را در جلسه گذشته تصویب کردیم خواهش می‌کنم اینجا صدى هشت به صدى شش اصلاح شود با صدى شش رأى بگیرید.

رئیس- آقایانی که با پیشنهاد آقاى نقابت با اصلاح صدى 6 موافق‌اند قیام کنند (عده کمترى برخاستند) تصویب نشد.

نقابت- حالا با صدى 36 رأى بگیرید.

صفایی- با آن هم مخالفیم.

عمیدى‌نورى- پیشنهاد بنده را به عنوان تبصره رأى بگیرید.

رئیس- پیشنهاد آقاى عمیدى‌نورى قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد).

پیشنهاد می‌نمایم قسمت (ه) از قانون ثبت اسناد و قوانین دیگر مصوب 26 مرداد 1320 ملغى است.

عمیدى‌نورى‏

عمیدى‌نورى- این همان ربح مرکب بود که بنده به صورت پیشنهاد دادم.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده با ربح مرکب مخالف هستم ولى اگر آن را تصویب بفرمایید یک ضرر بسیارى به بانک‌ها وارد خواهد آمد (عمیدى: به چه دلیل) خوب دلیلش این است که اگر شما این را تصویب کنید هیچ کس طلبش را تجدید نخواهد کرد (عمیدى‌نورى: اجراییه صادر کنند) و اگر بخواهند اجراییه صادر کنند و بر علیه همه طرح دعوى کنند این دیگر به نظر بنده بدتر از ربح مرکب است اگر این قسمت را آقایان تصویب بفرمایند بدانید که این قانون عملى نخواهد شد.

رئیس- به هر حال باید رأى بگیریم مجدداً قرائت می‌شود. (مجدداً به شرح سابق قرائت شد.)

آقایانى که با این پیشنهاد موافق‌اند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

رئیس- یک پیشنهادى آقاى اردلان کرده‌اند که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 7 اضافه شود حق‌الحفاظه و کارمزد بانک کارگشایى که در مقابل اموال غیرمنقول (اردلان: اموال منقول) در مقابل اموال به هر عنوان از وام گیرنده دریافت می‌دارد تا مبلغ ده هزار ریال از صدى یک و نسبت به مازاد از صدى چهار نباید تجاوز نماید.

اردلان‏

رئیس- آقاى اردلان.

وزیر دارایی- آقا بنده موافقم با این پیشنهاد مشروط به این که منقول باشد.

اردلان- خیال می‌کنم نظر آقایان به پیشنهاد بنده موافق باشد براى این که اینجا مقصود مساعدت به اشخاصى است که بى‌بضاعت هستند و پول ندارند و مجبورند از بانک کارگشایى قرض بگیرند بنابراین مساعدت بفرمایید که نزول آنها یعنى حق‌الحفاظه آنها کمتر باشد (یکى از نمایندگان: تا چه مبلغ؟) تا ده هزار ریال صدى یک و از ده هزار ریال به بالا صدى چهار.

رئیس- آقاى وزیر دارایی موافقت فرمودند آقایانى که موافق‌اند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد در این مورد یک پیشنهاد دیگر هم هست که آقاى جفرودى کرده‌اند. (به شرح زیر قرائت شد.) مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم جمع بهره و حق‌الزحمه بانک‌ها اعم از دولتى و ملى و خصوصى بابت تضمین‌هاى بانکى حداکثر پنج درصد باشد.

جفرودى‏

عده‌اى از نمایندگان- این که رد شده است.   

محمدعلی مسعودی- این تضمین است و چیز دیگری است.

رئیس- آقاى مهندس جفرودى.

مهندس جفرودى- بنده قبل از توضیح راجع به تضمین‌هاى بانکى توجه جناب آقاى وزیر دارایی را به این تلگراف جلب می‌کنم که مربوط به کارهاى بانکى است که توسط آقاى محمود خان محمودى رسیده (زنگ رئیس).

رئیس- این مربوط به پیشنهادتان نیست.

مهندس جفرودى- مربوط به همان است جناب آقاى امینى وزیر دارایی تهران سه ماه از سال منقضى شده است با توتون‌کارهاى گیلان هنوز پیمان براى کشت توتون نبسته ... (زنگ رئیس).

رئیس- عرض کردم خارج از موضوع است. راجع به پیشنهادتان توضیح بفرمایید.

جفرودى- عرض کنم تضمین‌هاى بانکى آقایان می‌دانند بانک‌ها در مقابل سفته تضمین می‌کنند. بابت این صدى ده، صدى یازده، صدى دوازده می‌گیرند ملاحظه می‌فرمایند این یک اجحافى است که از طرف بانک‌ها می‌شود چه در بانک ملى و چه در بانک‌هاى خصوصى براى این که یک دینار پول نمی‌دهند (وزیر دارایی: بانک‌ها ریسک می‌کنند) هیچ ریسکى نمی‌کنند اغلب می‌آیند در مقابلش ملکى رهن می‌گیرند گارانتى ملکى می‌گیرند و آن وقت صدى 9 هم می‌خواهند فرع بگیرند این یک اجحافى است بنده پیشنهاد کردم که براى این کار صدى پنج بگیرند (وزیر دارایی: صدى چهار می‌گیرند) خیر قربان صدى 9 می‌گیرند الان صدى 9 می‌گیرند یک دینار هم پول نمی‌دهند ملاحظه بفرمایید صدى 9 و صدى 10 حداقل است که بانک رهنى می‌گیرد بانک‌هاى دیگر تا صدى یازده از این بابت نزول می‌گیرند (صارمى: مردمان متمکن و متمول استفاده می‌کنند بدهند) کجایش متمول‌اند؟ می‌خواهند عمران و آبادى بکنند کجایش متمول‌اند؟ بنده این تلگراف را هم خدمت مقام ریاست می‌دهم.

رئیس- آقاى مسعودى مخالفید بفرمایید.

مسعودى- عرض کنم که پیشنهاد آقاى مهندس جفرودى براى تضمین‌هاى بانکى است ایشان پیشنهاد کردند صدى پنج بگیرید اولاً بانک ملى کمتر می‌گیرد یعنى صدى چهار می‌گیرد ایشان یک دو صد هم آمدند اضافه کردند اصلاً این هم زیاد است خود آقاى وزیر دارایی تصدیق دارند که صدى چهار هم زیاد است جنابعالى یک تضمین بانکى می‌خواهید بدهید پولى که بانک نمی‌دهد.

رئیس- شما موافقید؟

مسعودى- بنده مخالفم با این پیشنهاد به دلیل این که مبلغش زیاد است باید کم شود به علاوه خود آقاى وزیر دارایی فرمودند که به قول من اعتماد بکنید موافقت بکنید که تا یک ماه دیگر قانون بانک‌دارى آورده شود که اگر تا یک ماه دیگر نیاوردم و این اصول را درش قرار ندادم مرا استیضاح بکنید بنابراین منظور این پیشنهاد درست است به نظر من ولى بالأخره ما باید به قول یک وزیر دارایی اعتماد بکنیم و احترام بگذاریم (صحیح است) نمی‌شود به هیچ چیزى ما گوش ندهیم بنابراین خواهش می‌کنم که پیشنهادشان را پس بگیرند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مهندس جفرودى آقایانی که موافق‌اند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد دو پیشنهاد رسیده است که قرائت می‌شود ولى وارد نیست و رأى گرفته نمی‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

دولت مکلف است از این تاریخ تا یک ماه قانون بانک‌دارى را به مجلس تقدیم و موضوع بهره را در ضمن آن قانون تذکر دهد. دکتر شاهکار

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست، راجع به این قانون وارد نمی‌شود خود آقاى وزیر دارایی هم تعهدى در این مورد کرده‌اند اگر در مورد مقرر نیاوردند بحث می‌شود. پیشنهاد

+++

دیگر قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم ربح رسمى کشور ایران صدى 36 به صورت ربح مرکب گرفته شود.

نقابت‏

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست.

نقابت- بنده توضیح عرض می‌کنم، یک توضیح کوچکى دارم، مطابق آیین‌نامه هم وارد است.

رئیس- فقط باید قرائت بشود توضیح ندارد مطابق آیین‌نامه وارد نیست و رأى گرفته نمی‌شود.

نقابت- در این مملکت آقا باید از پول‌دارها حمایت صدى بشود 36 به نفع آنها است مجلس رأى می‌دهد.

صارمى- آقاى نقابت چرا به مجلس توهین می‌کنید؟

رئیس- آقاى صارمى ساکت باشید.

نقابت- مطلبى را در جلسه قبل رأى دادى. حالا رأى نمی‌دهید. (زنگ رئیس).

صارمى- در رأى همیشه آزاد هستیم.

نقابت- ولى در مذهب آزاد نیستیم (زنگ رئیس).

رئیس- آقاى نقابت براى این که توجه بفرمایید که در پیشنهادهاى مشابه تشخیص آن با بنده است ماده 126 قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

ماده 126- در شور دوم در مورد پیشنهادهاى مذکور در ماده 123 در صورتی که چند پیشنهاد مشابه باشد فقط پیشنهادى که با تشخیص رئیس مجلس جامع‌تر باشد قرائت و مطرح خواهد شد.

عمیدى‌نورى- آقاى نقابت قبول کردند.

رئیس- دیگر پیشنهادى در این ماده نرسیده رأى گرفته می‌شود به ماده 7 با اصلاحات و تبصره‌هایى که موافق شد آقایانى که با ماده 7 موافق‌اند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده هشتم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

ماده هشتم- نرخ بهره کلیه بدهی‌هاى دولت اعم از تنخواه‌گردان و غیره و کارمزد انتقالات وجوه دولت با موافقت وزارت دارایی بانک ملى ایران تعیین خواهد شد.

رئیس- در اینجا کسى نام ننوشته و پیشنهادى هم نرسیده.

شوشترى- چرا قربان بنده مخالفم.

رئیس- بفرمایید آقاى شوشترى.

شوشترى- آقایان محترم آن روز هم عرض کردم توجه نفرمودید دولت امورى دارد که آورده در مجلس آنها را باید حل کرد باید به مصلحت مملکت عمل بکنید بعضى از حرف‌ها اصلاً در مجلس موضوعاً نباید گفته بشود احتیاجات دولت یک مقداریش باید از نظر مملکت و از نظر دیانت در مجلس مطرح بشود یک موضوعاتى است که می‌خواهند یک عده شر و شرور و دزد قطاع‌الطریق در حین عمل یک کارى بکنند این حرف‌ها مربوط به توى مجلس نیست اما بنده اینجا پیشنهاد کرده‌ام کلیه بهره تبدیل به حق‌العمل شود براى این که به آقایان تذکر بدهم که ما پایبند قانون اساسى هستیم شما را به خدا این کلمه بهره را از این بحث خارج بکنیم و کلمة حق‌العمل را بگذاریم (وزیر دارایی: بنده موافقم).

رئیس- بهره اصلاح می‌شود به حق‌العمل. یک پیشنهاد دیگر هم رسیده که قرائت می‌شود ولى وارد نیست. (به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم حداکثر حق‌الزحمه بانک ملى ایران بابت دیون دولت صدى یک و نیم باشد.

رئیس- وارد نیست دیگر هم در این ماده پیشنهادى نیست.

دکتر شاهکار- من هم پیشنهادى داده‌ام.

رئیس- کى داده‌اید؟

دکتر شاهکار- خیلى وقت است داده‌ام.

رئیس- بسیار خوب قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده 8 اضافه شود. مادام که وجوه ریالى بانک ملى ایران از صدى بیست کلیه سپرده‌هاى حساب‌هاى بستانکار غیردولتى کمتر است بانک ملى حق اعطاى هیچ گونه وام به دولت یا دستگاه‌هاى وابسته به دولت را ندارد. دکتر محمد شاهکار.

رئیس- این را که آقاى وزیر دارایی مکرر فرمودند که ما حق قرض از بانک ملى نداریم این هم گفته شده که بدون اجازه مجلس بانک ملى نمی‌تواند به دولت قرض بدهد ممکن است یک مرتبه دیگر آقاى وزیر دارایی توضیح بدهند زیادتر هم باشد دولت حق ندارد بدون اجازه مجلس از بانک ملى قرض بگیرد اصلاً این پیشنهاد وارد نیست.

دکتر شاهکار- اجازه می‌فرمایید بنده توضیح عرض کنم.

رئیس- وارد نیست و توضیح ندارد. رأى گرفته می‌شود به ماده هشتم با اصلاح آقاى شوشترى که آقاى وزیر دارایی قبول کردند آقایانی که موافق‌اند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده نهم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

ماده نهم- هر قانونى یا موادى از قوانین که با مقررات این قانون متناقض باشد ملغى است.

رئیس- در این ماده هم کسى اجازه نخواسته و پیشنهادى نکرده است آقایانی که موافق‌اند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده‌اى که عرض کردم اگر پیشنهادى خارج از موضوع باشد طبق آن به آن پیشنهاد ترتیب اثر داده نمی‌شود حالا قرائت می‌شود.

عمیدى‌نورى- آقا اشتباه کردند.

رئیس- نه باید اینها سابقه باشد در مجلس مثل همین پیشنهاد آقاى دکتر شاهکار که گفتم وارد نیست. (قسمتى از ماده صد و بیست به شرح زیر قرائت شد).

به اصلاحاتى که به تشخیص رئیس مجلس خارج از موضوع لایحه باشد ترتیب اثر داده نمی‌شود و به قرائت آن اکتفا می‌گردد.

رئیس- ماده دهم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

ماده دهم- آیین‌نامه این قانون به پیشنهاد بانک ملى ایران و تصویب هیأت مشترک مندرج در ماده 2 و به موجب تصویب‌نامه هیأت‌وزیران به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

رئیس- پیشنهادى رسیده است که قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

تبصره- آیین‌نامه این قانون باید به تصویب کمیسیون دارایی و کمیسیون دادگسترى مجلس برسد.

نقابت‏

رئیس- آقاى نقابت.

نقابت- هر قدر که انسان عصبانى بشود در موضوعى وقتى پشت این تریبون آمد به قدرى مؤدب و منظم و به قدرى می‌تواند از روى منطق مطلبى را عرض بکند که واقعاً بهترین درس باشد آقایان آزادید هر رأیى دلتان خواست بدهید هیچ کس هم حق ندارد اعتراض کند (صارمى: شما نگفتید که آزاد هستید شما تخطئه کردید نظر افراد را، استهزا هم نباید بکنید) و اگر چنانچه بنا باشد نسبت به آن کسى که اعتراض شده نارحت بشود این یک حمله خصوصى است آن هم با معذرت رفع می‌شود (صحیح است) مطلب در اینجاست که به موجب این قانون اجازه داده شده تا حد معینى هیأت مشترک نظارت و شوراى بانک اجازه بدهند که یک مقدارى دلار گذاشته بشود یک مقدارى اسکناس که اینجا می‌آمدند و اجازه می‌گرفتند به آن هیأت واگذار می‌شود حالا آمده‌اند نظامنامه این کار را هم گفته‌اند بانک ملى بنویسد و هیأت‌دولت. آقا این دیگر چرا؟ ما کمیسیون دارایی داریم مرکب از 18 نفر از نمایندگان کمیسیون دادگسترى هم هست در مورد مقرراتى که تماس با امور قضایی دارد این حق تحریر نظامنامه را چرا از قوه مقننه سلب کردید و به آنها دادید؟ ما که اساس را تعیین کردیم مبلغى را که موافقت کردیم همه جریانات را موافقت کردیم اجازه بدهید که نظامنامه‌اش را مجلس بنویسد دست مجلس را در این کار به کلى کوتاه نکنید این نکته‌اى است که بنده پیشنهاد کرده‌ام که آیین‌نامه اجراى این کار را باید مجلس شوراى ملى بنویسد و در اساس قضیه ربح که آقاى وزیر دارایی وعده کردند تا یک ماه دیگر آن لایحه را بیاورند این یک ماه یک ماه ادارى است و ضمناً این نکته را بنده تذکر می‌دهم پیشنهاد آقاى شادمان رد شد پیشنهاد اصلاحى بنده که صدى هشت بود و سه پیشنهاد صدى شش که جلسة گذشته تصویب شد به قوت خودش باقى است تا زمانی که تجزیه به عمل آید.

رئیس- آقاى صفایی.

عبدالصاحب صفایی- بنده تصور می‌کردم جناب آقاى نقابت مقصودشان از این پیشنهاد صرفاً آمدن پشت این تریبون و راضى کردن رفقایشان بود زیرا در مورد پیشنهاد سابق‌شان عصبانى شده بودند و چیزهایى فرمودند که با مقام شامخ همیشگى ایشان تناسب نداشت زیرا یک عده‌اى از دوستان‌شان معتقد نبودند و رأى ندادند و خوب نبود که ایشان آن قدر عصبانى بشوند (نقابت: معتقد بودند ولى گوش ندادند) این یک فحش دوم است بعنى بنده معتقد بودم و پا نشدم؟ به هر ترتیب اما در موضوع آیین‌نامه این موضوع به هیچ وجه سابقه نداشت که یک آیین‌نامه اجرایى چون آیین‌نامه دو قسم است یک وقت در اصل موضوع تأثیر دارد و آن آیین‌نامه را معمول این بوده است که به کمیسون‌هاى مجلس می‌آورده‌اند ولى آیین‌نامه‌هاى اجرایى (صدرزاده: که نمی‌تواند از حد قانون تجاوز کند) که از حدود چهارچوبة قانون هم تجاوز نکند معمول این بوده است که خود وزارت‌خانه‌هاى مسئول اجرا آن آیین‌نامه را تدوین می‌کرده است و با تصویب هیأت‌دولت به موقع اجرا می‌گذاشته است اینجا هم درست همین است آیین‌نامه اجرایى است نه آیین‌نامه‌اى که مربوط به قانون باشد مثلاً معین بکند که هیأت نظار رئیسش کیست، وقتى تعیین جلسه می‌کند هفته‌اى چند جلسه باید تشکیل شود؟ حق‌الزحمه‌اى دارند یا نه؟ جناب آقاى نقابت روز پنجشنبه و شب جمعه است یک عده‌اى باید براى دعاگویى آقا مرخص بشوند اجازه بفرمایید کار این لایحه تمام بشود.

نقابت- بگذارید مجلس رد کند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى نقابت آقایانى که موافق‌اند قیام کنند

+++

(عده کمى برخاستند) تصویب نشد رأى می‌گیریم به ماده دهم آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد. در کلیات هم کسى نام‌نویسى نکرده فقط یک تقاضا رسیده که با ورقه رأى گرفته شود (صدرزاده: پیشنهاد تجزیه) آن دو پیشنهاد را جداگانه رأى می‌گیریم راجع به تبصره‌هاى سابق آقاى نقابت و آقاى میراشرافى علی‌حده رأى می‌گیریم حالا باید رأى گرفت به کلیه ده ماده با اصلاحاتى که قبول شده به استثناى آن دو تبصره که نسبت به آنها تقاضاى تجزیه شده آقایان توجه بکنند آن دو تجزیه را اول باید با قیام و قعود تکلیفش را معلوم کنید و بعد راجع به کلیات رأى بگیریم بعد که تکلیف قطعى معلوم شد به مجموعش با ورقه رأى می‌گیریم پیشنهادى که مورد توجه مجلس شده على‌ای‌حال باید تکلیفش معلوم بشود. پیشنهاد آقاى نقابت که مورد توجه شده بود قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم 000 (به شرح زیر قرائت شد.)

اخذ نزول پول مطلقاً در معالمات ممنوع است و بانک‌ها فقط هزینه حق‌العملى متناسب با معامله دریافت می‌نمایند که نباید از صدى شش تجاوز نماید.

نقابت‏

رئیس-رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافق‌اند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. حالا پیشنهاد آقاى میراشرافى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 7 علاوه شود. دولت موظف است نرخ تنزیل را به حداکثر صدى شش تثبیت نماید و بانک‌هاى دولتى حق ندارند بیش از صدى 6 نزول دریافت نمایند و همچنین اشخاصی که در خارج معاملات نزولى می‌کنند نباید بیش از صدى هشت نزول دریافت نمایند و در صورت تخلف به دو سال حبس محکوم می‌شوند. میراشرافى‏

رئیس- این پیشنهاد آقاى میراشرافى که مورد توجه واقع شده حالا تکلیف تمامى آن باید معلوم بشود. آقایانی که با این پیشنهاد موافق‌اند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. به مجموع لایحه با ورقه رأى گرفته می‌شود. آقایان موافقین ورقه سفید با اسم خواهند داد. (اسامى آقایان نماینده به ترتیب ذیل به وسیله آقاى جلیلى اعلام و اخذ رأى به عمل آمد.)

آقایان: سرمد، شوشترى، قنات‌آبادى، کاشانى، دکتر بینا، صفارى، تجدد، قریشى، داراب، پورسرتیپ، شادمان، بزرگ‌نیا، تیمورتاش، عبدالصاحب صفایی، بوربور، موسوى، باقر بوشهرى، حشمتى، صدرزاده، دکتر مشیرفاطمى، اخوان، محمودى، مهندس جفرودى، اکبر، مهندس ظفر، زنگنه، ایلخانى‌زاده، دکتر وکیل، سنندجى، خاکباز، فرید اراکى، اردلان، امیر احتشامى، ارباب، قراگزلو، نراقى، غضنفرى، سید احمد صفایی، صارمى، کیکاوسى، حمید بختیار، صادق بوشهرى، مهندس شاهرخ‌شاهی، دکتر سعید حکمت، دکترحمزوى، توماج، دکتر نیرومند، عاملى، صدقى، مهدوى، لارى، سعیدى، شادلو، تفضلى، دهقان، استخر، قوامى، دولت‌آبادى، معین‌زاده، سلطان‌مراد بختیار، مرتضى حکمت، دکتر آهى، نصیرى، نقابت، عمیدى‌نورى، هدى، برومند، دکتر عمید، دکتر جزایرى، خلعتبرى، دکتر شاهکار، بهبهانى، درخشش، خرازى، ارباب گیو، مصطفى ذوالفقارى، افخمى، صراف‌زاده، فرود، محمود جلیلى، مسعودى، یارافشار.

 (آرا مأخوذه شماره شده 65 ورقه موافق و 7 ورقه مخالف و 8 ورقه سفید و بى‌اسم شماره شد.)

رئیس- لایحة تثبیت پشتوانه اسکناس از 76 نفر عده حضار به اکثریت 65 رأى تصویب شد.

اسامى موافقین، آقایان: عاملى، شادلو، عمیدى‌نورى، خرازى، محسن اکبر، دکتر سعید حکمت، داراب، اردلان، مهندس ظفر، دکتر وکیل، دکتر آهى، استخر، شوشترى، دکتر مشیر فاطمى، محمودى، مهدوى، غضنفرى، نراقى، ایلخانى‌زاده، سنندجى، صارمى، ارباب، امیر احتشامى، لارى، حشمتى، توماج، مهندس شاهرخ‌شاهی، دکتر امیر نیرومند، نصیرى، صادق بوشهرى، برومند، کیکاوسى، دکتر بینا، شیبانى، قرشى، دولت‌آبادى، موسوى، مهندس جفرودى، قراگزلو، بوربور، عبدالصاحب صفایی، صدرزاده، جلیلى، باقر بوشهرى، صراف‌زاده، یارافشار، افخمى، سعیدى، مسعودى، گیو، شادمان، بزرگ‌نیا، تیمورتاش، فرود، صادق سرمد، صفارى، معین‌زاده، قوامى، مصطفى ذوالفقارى، مرتضى حکمت، زنگنه، تجدد، دکتر حمزوى، دهقان. (با تصویب قانون پشتوانه موافقم) احمد اخوان.

اسامى مخالفین، آقایان: قنات‌آبادى، دکتر جزایرى، تفضلى، درخشش، عبدالحمید بختیار، کاشانى، بهبهانى.

برگ سفید علامت امتناع: 8 برگ.

رئیس- آقاى وزیر دارایی بفرمایید.

وزیر دارایی- بنده از آقایان محترم خیلى تشکر می‌کنم با وجود این که مصادف با ایام تعطیل بود این لایحه که یکى از لوایح مفید بود در اسرع اوقات تصویب شد امیدوارم آقایانی که رأى مخالف دادند در انتظار این باشند که قدم‌هاى مؤثر و اساسى در راه امور اقتصادى برداشته شود و چون این قانون از سنا بر خواهد گشت نمی‌دانم می‌توانم از آقایان تقاضا کنم که براى تصویب آن یک جلسه فوق‌العاده تشکیل بدهند.

رئیس- این لایحه دیگر از نظر مجلس شوراى ملى خاتمه یافته است.

4- تعیین موقع جلسه بعد، ختم جلسه

رئیس- کارهاى زیادى در دستور هست لوایح و طرح‌هاى سه فوریتى هم در دستور داریم آنچه دستور سابق است چاپ شده و بین آقایان توزیع شده قرائت می‌شود که بدانند چیست آنچه هم بعداً رسیده قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

صورت لوایحى که جزو دستور پانزده روزه مجلس بوده است.

غیر از لایحه مربوط به تثبیت پشتوانه اسکناس که تصویب شد لوایح زیر جزو دستور می‌باشد:

1- لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور.

2- گزارش کمیسیون دادگسترى در تعقیب طرح راجع به الغای قوانین ناشیه از اختیارات.

3- طرح سه فوریتى راجع به ارسال لوایحی که فعلاً در دست اجرا می‌باشد ظرف ده روز به مجلس.

4- گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به ازدیاد حقوق معلم و دبیران و آموزگاران.

شمس قنات آبادى- پس طرح مطبوعات چه شد؟

دکتر جزایرى- لایحة راجع به فرهنگیان باید اول مطرح بشود.

رئیس- مال فرهنگ هیچ فوریت ندارد چون از اول فروردین تفاوت حقوق پرداخته می‌شود هر وقت که تصویب بشود حقوق‌شان را می‌گیرند.

شمس قنات آبادى- طرح سه فوریتى مربوط به مطبوعات باید اول مطرح بشود. من سند آوردم که از مطبوعات چطور جلوگیرى می‌کنند.

(بقیه دستور مجلس به شرح زیر قرائت شد.)

5- تعیین تکلیف فوریت طرح یک فورى مربوط به ساختمان کف سواره‌روهاى معابر و کلیه کوچه‌ها از طرف شهرداری‌ها.

6- تعیین تکلیف فوریت طرح یک فوریتى راجع به ممنوعیت کارمندان دولت از معاملات بازرگانى و عملیات مقاطعه کارى.

7- تعیین تکلیف فوریت لایحه قانونى مربوط به اکتشافات و بهره‌بردارى از منابع طبیعى (فلات قاره) ایران.

8- انتخاب اعضا دیوان محاسبات.

9- سؤالات.

رئیس- این دستورى بود که چاپ شده، حالا طرح‌ها و لوایح سه فورى دیگرى هم آمده که قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد.)

1- طرح قانونى سه فوریتى مربوط به آزادى مطبوعات.

2- طرح قانونى سه فوریتى راجع به فروش کالاهاى ممنوع‌الورود موجوده در گمرکات ظرف پانزده روز (میراشرافى: اسم گمرک را نیاورید آقاى دکتر امینى بدش می‌آید و اوقاتش تلخ می‌شود.)

3- تعیین تکلیف تبصره قانون راجع به الغای قوانین موقتى انحلال دیوان کشور و دادرسى و کیفر ارتش که در مجلس سنا در آن تبصره اصلاحاتى به عمل آمده بود.

4- گزارش کمیسیون استخدام در تعقیب طرح قانونى یک فورى مربوط به دعوت نمودن کارمندانى که در زمان دولت سابق بازنشسته شده‌اند (که پانزده نفر هم تقاضاى مقدم داشتن آن را پیشنهاد نموده اند.)

5- گزارش شور اول کمیسیون قوانین دارایی راجع به اصلاح قانون مالیات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض.

رئیس- از این طرح‌ها که با فوریت داده شده است و 15 یا 20 نفر از آقایان تقاضا کرده‌اند جزو دستور باشد سه فقره است یکى راجع به دعوت کارمندان دولت که بازنشسته شده‌اند (صحیح است، احسنت) یکى راجع به مطبوعات است، یکى هم راجع به فرهنگ است، یکى هم موضوع تعطیل مجلس است که در جلو داریم، عقیده من این است هر کدام را آقایان مقدم می‌شمارید یک جلسه فوق‌العاده براى آن تشکیل بشود. (شمس قنات‌آبادى: مطبوعات) (چند نفر از نمایندگان: لایحه فرهنگ) آقاى وزیر کشاورزى فرمایشى دارید؟

وزیر کشاورزى- یک لایحه‌اى تقدیم کرده بودم به قید یک فوریت راجع به بنگاه عمران.

رئیس- یکى هم تعیین تکلیف یک فوریت این لایحه است.

رئیس- به هر حال یک‌شنبه هم جلسه داریم (شمس قنات‌آبادى: دستور چیست؟) دستور چاپ شده است و دستور چاپ شده مقدم است آن وقت روز یک‌شنبه صبح اگر آقایان خواستید تغییرش بدهید باید با رأى مجلس تغییر بدهید با امضاى حداقل 15 نفر که تقاضا می‌کنند.

شمس قنات‌آبادى- پس مجلس بگذارد که مطبوعات را همین جور سانسور بکنند؟

رئیس- فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم و جلسه آینده روز یک‌شنبه تشکیل خواهد شد.

(مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

Parameter:294859!model&5137!print -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)