23 دي 1399 08:08:24
دنیای کتاب

مفهوم قانون در ایران معاصر (تحولات پیشا مشروطه)  


 

 نویسنده داود فیرحی

نشر نی

سال چاپ 1399

 

کلمه قانون مهم‌ترین واژه در ایران معاصر است. این کلمه قریب دویست سال است که محور و مدار مناقشه در باب سیاست، دین و تجدد است و دو قرنی می‌شود که اندیشه و عمل جامعه ما را در کمند خود دارد. قانون قلب تجدد و دولت مدرن است و با آن ملازمه دارد؛ به همین دلیل هم، همزمان با زوال دولت قدیم، بحران جامعه ایرانی و ضرورت نوسازی دولت، واژه قانون به مرکز این تحولات و نواندیشی ناگزیر آن بدل شده است.

مطلب فوق سرآغاز کتابی است به قلم داود فیرحی، نظریه‌پرداز و پژوهشگر علوم سیاسی و اندیشه سیاسی اسلام. فیرحی در این کتاب تمرکز ویژه‌ای بر واژه قانون و مفهوم آن در ایران معاصر دارد و بر این مطلب تاکید می‌نماید که واژه قانون  در ایران معاصر هرگز معنایی ثابت و مفهومی یکنواخت نداشته و به تبع تطاول ایام و تطور دوران، دچار قبض و بسط معنی داری شده است. وی در مقدمه به این مطلب اشاره می‌کند که این پژوهش به دو موضوع اشاره دارد که اولا جامعه ایران به اعتبار تشیع، مختصات هندسی خود را داشته و بر این اساس، دریافت ویژه‌ای از مفهوم قانون و حکومت در تاریخ معاصر خود دارد؛ مفهومی که متمایز از دیگران، اعم از غرب جدید، ترکان عثمانی، اعراب و دیگر جوامع اهل سنت معاصر است. ثانیا این که دریافت ایرانی- شیعی از قانون، سرگذشت و سرنوشت متفاوتی را در تاریخ ایران به همراه داشته و تجربه ای طولانی از درون تحولاتی چون اندیشه اصلاح سلطنت تا عصر معاصر تنظیمات و مشروطه و رویدادهای متاخر را از سرگذرانده است.

رویکرد عمده فیرحی در این کتاب از نوع تاریخ فکری است که ناظر بر پژوهش در آن دسته از تصورات، اندیشه‌ها، مباحثات، باورها، پنداشت‌ها، رویکردها و پیش‌فرض‌هایی است که همگی با هم، حیات ذهنی و یا فکری جامعه را شکل و سامان داده و با حوزه‌های مهمی چون دین، اقتصاد، سیاست و فرهنگی ایران معاصر پیوند خورده است. بنابراین با توجه به نکات فوق می‌توان گفت هدف این پژوهش از نگاه نویسنده، کاوش درباره سرچشمه‌ها، ابعاد و زوایای انضباط فردی و فرا فردی است که در ایران معاصر پدیدار شده و فرد، جامعه و حکومت ایرانی را به هم مرتبط نموده و در قالب واژه قانون رویت پذیر شده است. از این رو از زاویه‌ای دیگر، این کتاب تبیین مراحل تحول حکومت و دگردیسی مفهوم قانون در ایران معاصر و سرنوشت پر فراز و نشیب آن از بحران تا فروپاشی نظم سنتی در ایران پیشامشروطه و آغاز دولت مدرن در ایران را در برمی‌گیرد.

کتاب مفهوم قانون در ایران معاصر به نوعی آخرین کتاب دکتر داود فیرحی به شمار می‌رود. ایشان در 21 آبان 1399 بر اثر ابتلاء به بیماری کرونا دار فانی را وداع گفتند.

معرفی: فاطمه امیری پری کارشناس روابط عمومی کتابخانه مجلس شورای اسلامی

 

مرحوم داوود فیرحی

Parameter:306122!model&4732!print -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار