29 خرداد 1391 04:11:24

مورخ بزرگ تاریخ اهل بیت(ع) درگذشت  

 «آیت‌الله علامه شیخ باقر شریف قرشی» مورخ و محقق اسلامی صبح روز یکشنبه 28خرداد در نجف اشرف دار فانی را وداع گفت.


وی دارای ده‏ها تألیف در حوزه‏ های تاریخ، سیره و فرهنگ اهل بیت(ع) بود که به زبان‏های مختلف ترجمه شده است.
آیت‌الله قرشی همچنین کتابخانه امام حسن(ع) در شهر نجف اشرف را که کتاب‌های خطی و آثار گرانبهایی را در خود جای داده است تأسیس کرد و در خدمت مولفان و پژوهشگران اسلامی قرار داد.
این پژوهشگر حوزه دین، روز یکشنبه پس از یک عمر خدمات علمی و فرهنگی، و با تحمل یک دوره بیماری طولانی درگذشت.
مراسم تشییع جنازه شیخ باقر شریف قرشی بعدازظهر روز گذشته(28خرداد) در حرمین شریفین امام حسین و حضرت عباس ـ علیهما السلام ـ برگزار شد.
پس از این مراسم، پیکر مطهر علامه فقید برای دفن به نجف اشرف و قبرستان وادی السلام منتقل می‏شود.
تولیت‌های دو آستان مقدس امام حسین(ع) و حضرت عباس(ع) نیز درگذشت شیخ باقر شریف قرشی را تسلیت گفتند.

در اینجا نگاهی به زندگی، آثار و تالیفات و فعالیتهای این محقق بزرگ اسلامی داریم:

تولد

«باقر» فرزند «شیخ شریف قرشی نجفی» در  سال 1344 ق. (1926 م.) در شهر "القاسم" از توابع "حله" در کشور عراق در آغوش خانواده علم و تقوا به دنیا آمد.

جد وی «مرحوم شیخ مهدی قرشی» از شاگردان «مرحوم میرزای بزرگ شیرازی» بود و خاندان القرشی (به فتح قاف و سکون یا فتح راء) یکی از خاندان‏های شناخته شده در نجف هستند. وجه تسمیه این خاندان به «قرشی» از آن روست که این خانواده اصالتاً اهل منطقه "شمس" شهر "کوت" و منتسب به عشیره‏ای به نام جعافره هستند و اگر کسی از این مناطق به نجف می‏آمد به او قرشی می‏گفتند.

پدر وی عالمی برجسته و معلم علوم دینی در شهر القاسم بود. باقر در دوران کودکی با مرگ مادر مواجه شد که برای وی ضایعه بزرگی بود.

تحصیل

از آنجا که در اوان کودکی باقر مدرسه رسمی وجود نداشت وی و برادرش ـ هادی ـ در مکتب و نزد علما و معلمان دینی که به جوانان و خردسالان علوم دینی تدریس می کردند به درس و تحصیل مشغول شد. وی پس از کسب مقدمات، برای تحصیل مراحل بالاتر به نجف اشرف رفت.

وی از سال 1380 هجری قمری به درس خارج فقه و اصول پرداخت و سالیان طولانی از محضر اساتید بزرگ نجف بهره برد. قرشی در این سال‏ها با تعمق و مشقت بسیار، کتب قدیمی و خطی که درباره تاریخ و فرهنگ اسلام بود را مطالعه کرد.

استادان سطح

ادبیات عرب :شیخ کریم قفطان، شیخ حسین الخلیفه الاحسائی و برخی فضلا و علمای دیگر؛

منطق: شیخ محمد علی الدمشقی؛

بیان: علامه شیخ عباس مظفر؛

فقه و اصول: سید موسی البعاج، شیخ بشیر عاملی و آیت الله العظمی سید محمود مرعشی نجفی.

استادان خارج فقه و اصول

آیت الله العظمی خوئی، آیت الله العظمی شیخ محمد طاهر آل الشیخ راضی، شیخ محمد تقی الایروانی و آیت الله العظمی سید محسن حکیم.

تألیف

عشق به تألیف و تصنیف از کودکی همراه باقرشریف بود؛ به طوری که وی در همان دوران آغاز تحصیل علم علم نحو دو کتاب ـ یکی در "شرح علم نحو" و دیگری در "شرح ابیات الفیه ابن مالک" ـ تألیف کرد.

در دوران تحصیلات بالاتر نیز وی به نگارش دروس شیخ محمد طاهر راضی، آیت الله خوئی و دروس قبلی پرداخت و در کنار آن از تدریس علومی که با عشق و علاقه فراوان آموخته بود غفلت نکرد.

اما تألیفاتی که باقرشریف را به عنوان «علامه باقرشریف قرشی» شهره آفاق ساخت، کتبی است که درباره تاریخ و سیره اهل بیت عصمت و طهارت به رشته تحریر درآورد. برخی از این آثار به شرح زیر است:

1. زندگی محرر اعظم و رسول اکرم محمد (ص) در 3 جلد.

2. موسوعه امیرالمؤمنین (ع) در 11 جلد.

3. زندگی سیدة النساء فاطمه الزهرا (س).

4. زندگی امام حسن (ه) در 2 جلد.

5. زندگی امام حسین (ع) در 3 جلد.

6. زندگی امام زین العابدین (ع) در 2 جلد.

7. زندگی امام محمد الباقر (ع) در 2 جلد.

8. موسوعه امام جعفر الصادق (ع) در 7 جلد.

9. زندگی امام موسی بن جعفر (ع) در 2 جلد.

10. زندگی امام رضا (ع) در 2 جلد.

11. زندگی امام جواد(ع).

12. زندگی امام هادی(ع).

13. زندگی امام حسن عسکری (ع).

14. زندگی امام مهدی(عج).

15. عباس بن علی(ع) پیشوای کرامت و فداکاری در اسلام.

16. زندگی  مسلم بن عقیل(ع)

17. حضرت زینب(س) نمونه جهاد در اسلام.

18. اهل بیت(ع) در قرآن

19. أهل البیت فی ضلال السنه النبویه

20. أخلاق النبی و أهل بیته

وی همچنین کتب زیر را در زمینه اسلام‏شناسی، تاریخ، فقه، فرهنگ و اجتماع به رشته تحریر درآورد:

1. اجتماع سقیفه؛ خطیرترین حادثه تاریخ سیاسی اسلام

2. نظام سیاسی در اسلام

3. نظام تربیت در اسلام

4. النظام الاجتماعی فی الاسلام

5. نظام خانواده در اسلام

6. النظام الاقتصادی فی الاسلام

7. انظمه الحکم والاداره فی الاسلام

8. العمل و حقوق العامل فی الاسلام

9. هذه هی الشیعة

10. بحوث عقائدیه مقارنه

11. الشیعة والصحابه

12. السجود علی التربة الحسینیة

13. أضواء علی زیاره أهل القبور

14. سلامه القرآن من التحریف

15. الفقه الاسلامی تأسیس اصالته

16. تقریرات فقه و اصول آیت الله خوئی (به صورت خطی در کتابخانه امام حسن(ع) در نجف نگهداری می‏شود).

208453

خصوصیات تألیفات علامه باقر شریف قرشی

1. شیخ باقر شریف قرشی توانست با توجه به اختناق شدیدی که در عراق نسبت به چاپ کتاب های دینی به خصوص در زمان رژیم صدام وجود داشت به تألیف و چاپ کتاب هایی در زمینه اهل بیت (ع)، تشیع و عقاید اسلامی دست بزند. وی می‏گوید: «به خاطر سانسور و نظارت شدید بر چاپخانه‏ها، برای نشر آثار دینی شیعه به برخی چاپخانه ها پول می‏دادم تا آثار را منتشر کنند و نام مؤسسات نشر لبنان، دمشق، قاهره و مانند آن را بنویسند تا آثار منتشره ضبط نشود».

2. وی در تألیفات خود راجع به اهل بیت(ع) و ابعاد مختلف نظامات اسلامی، به مسائل و نیازهای زمانه توجه داشت؛ به گونه ای که انگیزه اصلی خود از نگارش سیره ائمه طاهرین(ع) را از زمانی می داند که در گفتگویی با «شهید محمد باقر صدر» از طرف شهید چنین ذکر شد که کار علمی، موضوعی و روشمند در زمینه اهل بیت(علیهم السلام) صورت نگرفته است. نیز در زمان «عبدالکریم قاسم» که تفکرات کمونیستی در حال گسترش بود ایشان با مطالعات خود در این زمینه به نگارش کتاب های مختلفی از جمله العمل و حقوق العامل فی الاسلام فی انظمه الحکم و الاداره دست زد.

3. مراجعه به کتاب های شیعه و سنی و استنادات آن ها و پرهیز از مراجعه صرف به کتاب های شیعی از خصوصیت دیگر تألیفات ایشان به شمار می رود.

4. با مراجعه به تألیفات ایشان در باره اهل بیت(ع) می توان سبک بخصوصی از تاریخ نگاری را ملاحظه نمود. ایشان در تاریخ نگاری از مراجعه صرف به کتاب های تاریخی پرهیز کرده و مبنای کار خویش در تألیف تاریخ أهل بیت (ع) را احادیث و روایاتی که از آنان رسیده است قرار داده که با نثری روان نقل کرده و حوادث تاریخی را از دل آن بیرون می کشد. که خود منبع مهمی در دستیابی خوانندگان به احادیث ائمه (ع) در زمینه های مختلف فقهی، علمی، سیاسی و … که به صورت های مختلف از ائمه (ع) به دست ما رسیده است به شمار می رود. نویسنده حتی دعاهایی که معصومین (ع) در شرایط گوناگون ارائه داده اند را نیز آورده است.

5. علاوه بر این که نقل و بررسی احادیث ابعاد مختلف زندگی اهل بیت (ع) را از زبان خود آنان برای خوانندگان روشن می سازد، مؤلف به اوضاع زمانه به لحاظ سیاسی، علمی، اجتماعی، اقتصادی، مذهبی و … نیز توجه داشته و با دادن اطلاعاتی به خواننده، به بررسی جایگاه معصومین (ع) با توجه به روایات می پردازد.

6. به لحاظ محتوایی نویسنده سعی در مطرح نمودن ابعاد تازه و مطرح نشده تاریخ معصومین (علیهم السلام) داشته اند. به عنوان نمونه ایشان به بعد دیگری از زندگی امام سجاد (ع) که علاوه بر زهد، بانی تمدن اسلامی و سازنده دوباره اسلام بودند پرداخته و این که این امام شهر مدینه را مرکزی علمی ساختند، و تحلیل اثر امام سجاد (ع) در رساله الحقوق و صحیفه سجادیه، زندگی و حیات علمی امام (ع) از زمره آن است. ایشان در بخشی از کتاب خود در باره حیات علمی امام سجاد (ع) چنین آورده اند: «امام سجاد (ع) مسجد پیامبر (ص) را محل مرکز مدرسه خود قرار داد و در شبستان مسجد بحث و مذاکرات خود را برعلما و فقها القا می فرمود و این مباحث شامل علم فقه، تفسیر، حدیث، فلسفه، علم کلام و قوانین رفتار و اخلاق بود…».

7. تألیفات ایشان علاوه بر این که ابعاد مختلف زندگی ائمه (ع) را نشان داده اطلاعات مهمی نیز راجع به اصحاب و شاگردان ائمه (ع) نیز به خوانندگان ارائه می دهد که تلاش ایشان در رجال شناسی را نشان می دهد.

8. ویژگی دیگر نگارش کتابهای تاریخی این مؤلف این است که در هر چند ایشان در ارائه اطلاعات تاریخی به احادیث و روایات رسیده از ائمه (ع) توجه خاص داشته اند اما به نقل صرف آنان نیز اکتفا نکرده و به لحاظ صحت و سقم احادیث از روش حدیث شناسی شیعه که بررسی راوی و روایت به لحاظ سندی و عقلانی است استفاده نموده است.

9. ایشان در جای جای بحث که به لحاظ تاریخی با دیدگاه های متفاوت و گاه متضاد روبرو هستیم آن ها را مطرح کرده و سپس به نقد و بررسی آراء مختلف پرداخته و آنچه به نظرش صحیح به نظر می رسد را ارائه کرده است.

10. یکی از مسائل مطرح در تاریخ این است که آیا می توان نویسنده کاملا بی طرف داشت یا خیر؟ و از آن جایی که عقاید هر شخص خواه ناخواه در زاویه دید گوینده و نویسنده تأثیر می گذارد – که البته داشتن زاویه دید با طرفداری مغرضانه تفاوت دارد – در تألیفات شیخ باقر شریف قرشی ضمن این که ایشان یک عالم شیعی بوده و استناد ایشان در تاریخنگاریشان به احادیث ائمه (ع) است ویژگی خاصی می بینیم. بر خلاف روش برخی افراد و مکاتب که ابتدا دیدگاه خود را مشخص نموده و سپس با آوردن یک سری دلایل جریان مربوط به خود را به حق جلوه می دهند، ایشان سعی نموده اند حوادث تاریخی و تاریخ معصومین (ع) را با آوردن احادیث ائمه (ع) و دلایل عقلانی خود ارائه کرده وحقانیت آنان را اثبات نماید.

تأسیس کتابخانه امام حسن(ع)

علامه شیخ باقرشریف قرشی در سال 1414 هجری قمری به همراه برادرش مرحوم آیت الله شیخ ‏هادی شریف قرشی اقدام به تاسیس کتابخانه‏ای به  نام مبارک امام حسن مجتبی(ع) در نجف اشرف کرد.

جایزه کتاب سال

در سال 1382 هجری شمسی و در سفری که علامه قرشی بعد از سقوط رژیم صدام به ایران داشت، به پاس تألیفات ارزنده او در زمینه تاریخ معصومین(ع)، جایزه ویژه پنجمین دوره کتاب سال ولایت در جمهوری اسلامی ایران به ایشان اهداء گردید.

وفات

آیت الله علامه شیخ باقر شریف قرشی سرانجام صبح روز یکشنبه 26 رجب 1433 (24 خرداد 1391) بعد از یک عمر خدمات علمی و فرهنگی سترگ، و پس از تحمل یک دوره بیماری طولانی در سن 86 سالگی در نجف اشرف دار فانی را وداع گفت.

خبرگزاری اهل بیت(ع)

 

Parameter:281925!model&4732!print -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار