رییس مركز اسناد مجلس شورای اسلامی از اهدای مجموعه‌ای دیگر از سوی «دكتر حسن رهاورد» به كتابخانه مجلس خبر داد.

كه حاوی اطلاعات، تصاویر و فیش‌های تحقیقی فراوانی از ایلات و عشایر ایران و متعلق به 6 تا 7 دهه پیش است كه قرار بود دكتر رهاورد كتابی در این باره تدوین كند كه به دلایلی در نیمه راه باقی ماند.

علی ططری، پژوهشگر اسناد و مدرس تاریخ معاصر ایران، با بیان این كه تاكنون دكتر حسن رهاورد بیش از پنج مجموعه به كتابخانه مجلس اهدا كرده است، عنوان داشت: در مجموعه‌ اخیر؛ اسناد، فیش‌های تحقیقی و عكس‌های ارزشمندی از ایلات و عشایر ایران و سران قبایل گوناگون قرار دارند و اطلاعات فراوانی را در اختیار پژوهشگران حوزه‌های مختلف تاریخی، جامعه‌شناسی و مردم‌شناسی قرار می‌دهند.

 وی درباره نحوه گردآوری این مجموعه عنوان داشت: قرار بود دكتر رهاورد در دهه چهل، كتابی دو جلدی را در حوزه ایلات و عشایر ایران برای یكی از موسسات دولتی تدوین كند، لذا اطلاعات و منابع فراوانی را برای تهیه این مجموعه گردآورد، اما تدوین این اثر به دلایلی ناتمام باقی ماند.

 پژوهشگر حوزه اسناد گفت: در این مجموعه بیش از 150 عكس نفیس از عشایر كردستان، لرستان، خوزستان،‌ قشقایی، خراسان، آذربایجان،‌ سیستان و بلوچستان و ... وجود دارد كه علاوه بر تصاویر دسته جمعی، حاوی تصاویری از سران قبایل در دروان رضا شاه و دوره دوم پهلوی است. همچنین مجموعه‌ای از جزوات، گزارشاتی از دانشگاه‌های ایران و حتی منابع خارجی دوره اول و دوم پهلوی درباره ایلات و عشایر كه قرار بود كتاب شوند، در این مجموعه جای دارند.

 وی درباره برنامه‌های كتابخانه مجلس برای این مجموعه گفت: تصمیم داریم علاوه بر حفظ، شناسایی و فهرست‌نویسی این مجموعه،‌ با كمك متخصصان حوزه ایلات و عشایر و تكمیل نواقص، نتایج این تحقیقات و دستاوردهای این مجموعه را دست‌كم در قالب كتابی تك جلدی به چاپ برسانیم و از تصاویر برگزیده و عكس‌های مرتبط نیز برای تكمیل اطلاعات بهره گیریم.

 دبیر شورای ارزیابی اسناد كتابخانه مجلس با اشاره به پراكندگی مجموعه تصاویر این دسته از اسناد و اطلاعات، از آنها به عنوان منبعی ارزشمند در استخراج اطلاعات جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی و دیگر اطلاعات مربوط به ایلات و عشایر سراسر ایران یاد كرد كه حدود 70 سال قبل از نقاط گوناگون گردآمده‌اند.

 وی گفت: این نخستین مجموعه اسناد از ایلات و عشایر و اطلاعات مرتبط با آنهاست كه در گنجینه مرکز اسناد كتابخانه مجلس جای می‌گیرد.

 ططری درباره اهمیت این دسته از اطلاعات و انتشار آنها در قالب كتاب توضیح داد: در گذشته جامعه ایرانی از سه قشر شهرنشینان، روستاییان و همچنین ایلات و عشایر تشكیل می‌شد كه دسته آخر علاوه بر جمعیت گسترده‌شان، تاثیر فراوانی در ابعاد گوناگون اداره كشور داشتند. ایلات و عشایر به عنوان جمعیت كوچ‌نشین علاوه بر ابعاد فرهنگی، تاثیرات به‌سزایی در دوره پادشاهان و حكومت‌ها داشتند كه در معرفی و بازشناسی اقدامات آنان در پژوهش‌ها، تالیفات و به ویژه كتاب‌ها، فعالیت‌های اندكی صورت گرفته و توجه زیادی به آنها نشده است.

 مدرس تاریخ معاصر با بیان این كه در این مجموعه تعداد زیادی از نشریات تخصصی ایلات و عشایر كه در دروه پهلوی اول به چاپ می‌رسیدند وجود دارد، عنوان داشت: سایر اطلاعات مربوط به این قشر جامعه، هیچگاه به شكل دسته‌بندی و جامع در دسترس نبوده و همواره پژوهشگران و محققان برای دستیابی به این اطلاعات ناگزیر از مراجعه به گزارشات نظامیان قبل از دهه 30 شمسی بودند. این وقایع نشان از كم توجهی تاریخ‌نگاری معاصر ما به حوزه ایلات و عشایر دارد.

 رییس مركز اسناد كتابخانه مجلس با توجه به این كه در دوره پهلوی دوم، ایلات و عشایر بخش عظیمی از جمعیت ایران را تشكیل می‌دادند، تصریح كرد: ضرورت دارد كه با استفاده از اسناد و اطلاعات این مجموعه، اطلاعات مستندتری از این بخش جامعه در آن دوره زمانی به دست آوریم تا در كنار آن بسیاری از ناگفته‌های تاریخی روشن شوند.

 ططری در پایان درباره وضعیت كنونی این دسته از اسناد و اطلاعات اهدایی به كتابخانه مجلس بیان داشت: اكنون فهرست‌نویسی این مجموعه آغاز شده است و پس از بازیابی كامل اطلاعات، درنظر داریم با استفاده از متخصصان و پژوهشگران این حوزه در قالب طرحی علمی با تكمیل داده‌های این مجموعه، آن را در قالب كتاب به چاپ برسانیم.