پنجشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۲
0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۳۴ دقیقه پیش
مقدمه
فهرستهای نسخههای خطی آینة تمام نمای میراث مکتوب ماست و دانشپژوهان در راه دستیابی و استفاده از متون علمی به جا مانده از علمای گذشته، باید از دل فهارس به جستجوی آثار بپردازند.
نوعاً فهرستنگاران معرّفی هر نسخة خطی را در دو بخش کلّی <کتابشناسی> و <نسخهشناسی> آورده و در هر بخش کدهای اطلاعاتی خاصی را ارائه میکنند.
مثلاً در بخش کتابشناسی به این موارد اشاره میشود: نام کامل کتاب، موضوع و زبان آن، نام مؤلف و تاریخ فوت او، ابواب و فصول کتاب، ارجاع به منابع، قطعهای از آغاز و انجام کتاب.
و در بخش نسخهشناسی اطلاعات ذیل ذکر میشود: نوع خط، نام کاتب، تاریخ کتابت، تزئینات، تصحیحات و بلاغها، تملّکها و مُهرها، یادداشتهای برافزوده، قطع نسخه و تعداد برگها و سطرها و شمارة نسخه در مخزن و...
حال ممکن است در برخی فهرستها، در ارائه کدهای اطلاعاتی مذکورـ به هر دلیلـ اشتباهاتی رُخ دهد؛ مثلاً نام کتاب ناقص یا نادرست درج شود، یا فهرستنگار برای نسخهای که برایش مجهول مانده، نامی به سلیقة خود انتخاب کرده و به این مطلب تصریح نکند. همچنین در تعیین موضوع و زبان کتاب دقّت لازم بکار نرود و البته اختلاف سلیقهها در انتخاب موضوع، خود بحث دیگری است.
یکی از لغزشگاههای مهم در فهرستنگاری، بدست آوردن نام دقیق مؤلف و تاریخ فوت او و به خصوص تحصیل اطمینان به انتساب کتابها به مؤلفان است. گاهی فهرستنگار نام کتاب را به خوبی به دست میآورد ولی در دستیابی به نام دقیق مؤلف، ظفر نمییابد و کتاب به صورت مجهول المؤلف باقی میماند.
در نقل آغاز و انجام به خصوص در مورد کتابهای عربی، برای ناآشنایان به زبان عربی و علوم اسلامی اشتباهات فاحشی رُخ میدهد.
ارائة صحیح اطلاعات در بخش نسخهشناسی نیز نیاز به دقّت و مهارت دارد، به خصوص در تعیین یا تخمین تاریخ کتابت نسخه و ذکر خصوصیات و امتیازات نسخه.
فهرستنگاری علمی، کامل و دقیق به مؤلفههای متنوعی نیاز دارد که رکن اصلی آن، فهرستنگار فاضل، دقیق، علاقمند و عاشقِ تحقیق و خستگی ناپذیر است که با رشتههای مختلف علوم اسلامی و زبان فارسی و عربی به خوبی آشنایی داشته باشد، به خصوص با رشتة کتابشناسی و تراجم نگاری مأنوس بوده و منابع کافی در اختیار داشته باشد. از امکانات رایانهای بهره ببرد و اطلاعاتش از عالم نشر و چاپ کتاب به روز باشد.
تحولات دو دهة اخیر در حوزة مخطوطات همچون نشر انبوهی از فهارس کتابخانههای عمومی و خصوصی، انتشار فهرستهای درهم کرد و مشترک همچون التراث العربی فی مکتبات ایران العامه، فهرستواره کتابهای فارسی، فهرستواره دستنوشتهای ایران (دنا)، و مجموعة چهار جلدی <آغاز نامه> و ایجاد بانکهای اطلاعاتی مخطوطات همچون سایت آقا بزرگ، عرضة دیجیتالی تصاویر نسخهها، تصحیح و چاپ شمار زیادی از متون کهن، سیمای سنّتی فهرستنگاری مخطوطات را آرام آرام به طرف فهرستنگاری مدرن و پیشرفته سوق داده و کارِ شناسایی و بازیابی دستنویسها را آسانتر کرده است.
دستیابی به اطلاعات نویافته با وجود منابع و امکانات جدید، ضرورت بازنگری فهارس گذشته و کشف نسخههای مجهول مانده و تصحیح لغزشها و نواقص راه یافته در آنها را بیش از پیش روشن میسازد.
آنچه در پی میآید، بخشی از یادداشتهایی است که به مرور ایام درهامش فهرستهای کتابخانههای داخلی نگاشته شده و در اینجا به ترتیب شهرها از <آشتیان> تا <یزد> ارائه میشود. ناگفته نماند حواشی بر فهارس کتابخانههای بزرگی همچون کتابخانه آیتالله مرعشی، آستان قدس رضوی و ملک، مجلس شورای اسلامی، دانشگاه تهران، کتابخانة ملی در این نوشتار نیامده، چرا که برخی از آنها در مجلات دیگر به چاپ رسیده یا در دست چاپ یا در مرحله تدوین و تنظیم است و امید است به زودی مجموع حواشی بر فهارس داخلی و خارجی در کتابی مستقل موسوم به <صوابنامة فهارس> عرضه شود.
hg
آشتیان
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه حوزه علمیه آشتیان
نگاشتة صادق حضرتی، (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی).
عنوان معرفی: شرح صد کلمه = مطلوب کل طالب
از: حضرت امیرالمؤمنین ×
توضیح: مطلوب کل طالب من کلمات علی بن ابیطالب × از: رشیدالدین وطواط، در ترجمه منظوم مائة کلمهای است که جاحظ از سخنان امام علی× گرد آورده است.
عنوان معرفی: رسالة فی الصلاة
از: شهید اوّل
توضیح: طبق آنچه در بخش کتابشناسی آمده این رساله باید الفیه شهید اول باشد اما از جملات آغاز به نظر میرسد شرح الفیه باشد نیاز به بررسی بیشتر دارد.
عنوان معرفی: قصیده عینیه
از: حضرت علی ×
توضیح: انتساب این قصیده به امیرالمومنین× مورد تردید است.
اصفهان
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه سید احمد روضاتی (اصفهان)
نگاشته رحیم قاسمی (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی).
عنوان معرفی: جدول اسامی الرجال المتکررة فی الاسناد
از: ناشناس
مؤلف: علمالهدی محمّد بن ملا محسن فیض کاشانی. این رساله مربوط به رجال وافی است.
نک: فهرستگان حدیث ج1، ص240
عنوان معرفی: مناجات امیرالمؤمنین×
عنوان صحیح: قصیدة عینیه در مناجات، منسوب به امیرالمؤمنین ×
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه مدرسه صدر بازار (اصفهان)
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری، ج1و2و3 (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: نظم الاصول
از: ناشناس
توضیح: به احتمال قوی ناظم قوامالدین سیفی قزوینی (1149ق) باشد.
نک: فهرست حوزه و موزه ری، ص73
عنوان معرفی: شرح قواعد الاحکام
از: ناشناس
عنوان صحیح: مفتاح الکرامه
از: محمّدجواد عاملی
از افادات شیخ اسماعیل گلهداری بحرینی
عنوان معرفی: حاشیة شرح التجرید
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیة حاشیة قدیم دوانی بر شرح تجرید قوشچی
از: جلالالدین استرآبادی صدری (قرن 10ق)
نک: الذریعة 6/68؛ معجم التراث الکلامی 3/25؛ کتابشناسی تجرید الاعتقاد 75.
عنوان معرفی: ترجمه قصیده هائیه دعبل خزاعی
توضیح: قصیدة هائیه از شیخ کاظم ازری است.
عنوان معرفی: حاشیة شرح التجرید الجدید
از: میر فخرالدین محمّد حسینی استرآبادی
توضیح: حاشیه است بر مقصد سوم الهیات شرح تجرید قوشچی به نام <اثبات الله>
از: سماکی (984ق)
نک: کتابشناسی تجرید الاعتقاد، ص146
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه عمومی (اصفهان)
نگاشته جواد مقصود همدانی (چاپ تهران، وزارت فرهنگ)
عنوان معرفی: تجوید القرآن
از: ناشناس
نام صحیح: التیسیر فی القرائات السبعة
از: عثمان دانی
(نک. کشاف الفهارس 1/281ـ284)
عنوان معرفی: تفسیر القرآن
از: محیالدین عربی
نام صحیح: تأویلات
از: ملا عبدالرزاق کاشی
(نک: کشاف الفهارس 3/902)
عنوان معرفی: غریب القرآن
از: محمّد بن ابیبکر رازی
نام صحیح: انموذج جلیل فی اسئلة و اجوبة من غرائب التنزیل
از: زینالدین ابوبکر رازی (زنده در 660ق)
(نک: کشاف الفهارس 3/35ـ37)
عنوان معرفی: رساله در مشیخه
نام صحیح: ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه
از: محمّد بن علی حسینی استرآبادی (م1028ق)
(نک: فهرستگان حدیث 1/180)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه اصفهان
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری
عنوان معرفی: آداب البحث و المناظرة
از: ناشناس
مؤلف: اسماعیل گلنبوی (1205ق)
نک: دنا 1/28
﷼ حاشیه بر: فهرست سه کتابخانه اصفهان
نگاشته رحیم قاسمی (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: شرح الاستبصار
از: ناشناس
عنوان صحیح: تحریر بیان الاخبار التی فی اول الاستبصار
مؤلف: قطب راوندی سعید بن هبةالله (573ق)
نک: دنا 2/852
بابل
﷼ حاشیه بر: فهرست مدرسة خاتم الانبیاء (صدر) بابل
نگاشته علی صدرایی خویی، محمود طیار مراغی، ابوالفضل حافظیان بابلی (چاپ تهران، آینة میراث).
عنوان معرفی: جامع المسائل فی فقه الامامیه
از: ناشناس
توضیح: این کتاب تحریرهای متعددی دارد و به نامهای مختلفی خوانده شده و به چند تن از علمای شیعه منسوب شده است. در این باره مقالهای در کتاب ماه کلیات ش156 نوشتهام.
عنوان معرفی: تهلیلیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: شرح کلمه توحید
از: شمسالدین محمّد استرآبادی
(نسخه دیگر آن: دانشگاه، ش9/1925، فهرست دانشگاه 8/537).
عنوان معرفی: ملاک عمل به دین
عنوان صحیح: تسدید الفقهاء = تسدیدیه
مؤلف: کاظم رشتی (1259ق)
نک: دنا 2/1172
183
عنوان معرفی: رساله در فن مناظره
از: ناشناس
عنوان صحیح: آداب البحث و المناظره
مؤلف: فخرالدین حسینی
نک: دنا 1/27
بوشهر
﷼ حاشیه بر: فهرس مخطوطات مکتبه آل عصفور فی بوشهر
نگاشته حبیب آلجمیع و احمد المرهون، (چاپ قم، دار حفظ التراث البحرانی)، گویا نسخههای این مکتبه در کتابخانة آستان قدس به ودیعت گذاشته شده است.
عنوان معرفی: قصة وفاة الامام علی×
از: ناشناس
عنوان صحیح: قتل امیرالمؤمنین ×
مؤلف: ابوالحسن بکری
(نک: فهرست مرعشی 29/128)
بیرجند
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه شیخ محمّدعلی دیّانی (بیرجند)
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: سیر و سلوک
از: ناشناس
عنوان صحیح: آداب المریدین
مؤلف: میرزا بابا شیرازی (1286ق)
(نک: دنا 1/53)
تبریز
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة ملی تبریز
نگاشته میر ودود سید یونسی، ج1و2و3
عنوان معرفی: تفسیر
از: ناشناس
نام صحیح: الوجیز
مؤلف: واحدی نیشابوری
(نک: کشاف الفهارس 4/276)
عنوان معرفی: تفسیر سوره هل اتی
از: غیاثالدین محمّد
نام صحیح: تحفة الفتی فی تفسیر سورة هل اتی
مؤلف: غیاثالدین منصور دشتکی
(نک. کشاف الفهارس 3/127ـ128)
عنوان معرفی: تفسیر سوره فلق
از: امام فخر رازی
نام صحیح مؤلف: ابن سینا
(نک. کشاف الفهارس 3/296)
تهران
﷼ حاشیه بر: فهرست نسخههای خطی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
نگاشته احمد منزوی، ج1و2.
عنوان معرفی: منتخب الرجال
از: ناشناس
نام صحیح: توضیح المقال = رجال صغیر
از: محمّد بن علی حسینی استرآبادی (1028ق)
(نک. فهرستگان حدیث 1/232ـ233)
عنوان معرفی: اصول دین
از: ناشناس
عنوان صحیح: مختصر التحفة الکلامیة
مؤلف: ابن ابیجمهور احسایی (زنده در 909ق)
(نک: دنا 2/992؛ نسخه پژوهی دفتر یکم)
عنوان معرفی: حاشیه کلامیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیه اثبات الواجب القدیم
از: میرزا جان باغنوی
(نک: دنا 4/10)
عنوان معرفی: الخلاصة فی اصول الدین
از: ناشناس
عنوان صحیح: الخلاصة فی علم الکلام
از: قطبالدین سبزواری
(نک: متن کامل رساله در: تراثنا، ش34، میراث اسلامی ایران، دفتر اول)
﷼ حاشیه بر: فهرست نسخههای عکسی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
نگاشته احمد منزوی، ج1و2
عنوان معرفی: المختصر الملتقط من المقالات و الامالی و غیرها
از: ناشناس
عنوان صحیح: المحتضر فی تحقیق معاینة المحتضر للنبی و الائمة
مؤلف: حسن بن سلیمان حلی عاملی
این کتاب به اهتمام مکتبة العلامة المجلسی در قم به چاپ رسیده است.
(از افادات رحیمی ریسه)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مدرسه سپهسالار
نگاشته ابن یوسف شیرازی، ج1و2 و محمّدتقی دانشپژوه و علینقی منزوی، ج3و4و5
عنوان معرفی: حاشیة انوار التنزیل
عنوان صحیح: حاشیة حاشیة البخاری علی انوار التنزیل للبیضاوی
از: قاضی نورالله شوشتری
(نک. کشاف الفهارس 3/535ـ536)
عنوان معرفی: حاشیه انوار التنزیل
از: زکریای انصاری (728ق)
تاریخ وفات مؤلف: زکریا انصاری، متوفی 926ق
(نک. کشاف الفهارس 4/25ـ26)
عنوان معرفی: مناقب الائمه
عنوان صحیح: المحتضر
مؤلف: حسن بن سلیمان حلی صاحب مختصر البصائر
نک: الذریعة 20/143 که دربارة همین نسخه بحث کرده است.
عنوان معرفی: آفرینش
از: ناشناس
عنوان صحیح: آفرینش = صنع و صانع
مؤلف: علی بن محمّد جرجانی (816ق)
نک: دنا 1/72
عنوان معرفی: تفسیر سورة توحید
از: ناشناس
نام صحیح: تفسیر سوره کافرون
از: ملا جلال دوانی
(نک. کشاف الفهارس 3/300)
عنوان معرفی: حاشیه ارشاد الاذهان
از: نیلی
عنوان صحیح: غایة المراد
از: شهید اوّل
(نک. الشهید الاول، حیاته و آثاره، ص345)
عنوان معرفی: حاشیه ارشاد الاذهان
از: عمیدالدین
عنوان صحیح: غایة المراد
مؤلف: شهید اوّل محمّد بن مکی عاملی
نک: الشهید الاول حیاته و آثاره
(از افادات رضا مختاری)
عنوان معرفی: حاشیة حاشیه مطول
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی
از: میرزا جان باغنوی
نک: دنا 4/145
عنوان معرفی: حاشیة لوامع الاسرار
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
از: میرزا جان باغنوی
نک: دنا 4/139
عنوان معرفی: الرجال
از: ناشناس
عنوان صحیح: توضیح المقال = رجال صغیر
مؤلف: محمّد بن علی استرآبادی (1028ق)
نک: دنا 3/423
عنوان معرفی، کشف المشکلات
نام صحیح: زبدة البیان
از: ملا احمد مقدس اردبیلی (993ق)
(نک. کشاف الفهارس3/614)
عنوان معرفی: فرحة الغری
عنوان صحیح: الدلائل البرهانیة فی تصحیح الحضرة الغرویة (= تلخیص فرحة الغری)
از: علامه حلی
نک: فهرستگان حدیث 4/68
﷼ حاشیه بر: فهرست کتب دینی و مذهبی خطی کتابخانه سلطنتی
نگاشته بدری آتابای
عنوان معرفی: تفسیر سوره فاتحه
از: عبدالرزاق لاهیجی
توضیح: ظاهراً تفسیر سوره فاتحه از عبدالرزاق کاشی است. و شاید حقائق التأویل یا تأویلات را هم داشته باشد.
(نک. کشاف الفهارس 3/283)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتب ادبی عرفانی خطی کاخ گلستان
نگاشته بدری آتابای
عنوان معرفی: آداب المشق
از: ناشناس
مؤلف: میر عماد
(نک: دنا 1/54)
عنوان معرفی: وصف الخط و آداب المشق
از: ناشناس
عنوان صحیح: آداب المشق
مؤلف: میرعماد (1024ق)
نک: دنا 1/54
﷼ حاشیه بر: فهرست کتب خطی کتابخانة عمومی معارف
نگاشته عبدالعزیز جواهرالکلام، جزء اول و دوم
عنوان معرفی: اسانید کتاب من لا یحضره الفقیه
نام صحیح: ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه
مؤلف: محمّد بن علی حسینی استرآبادی، متوفی 1028ق
(نک. فهرستگان حدیث 1/180)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه مدرسه مروی
نگاشته رضا استادی
عنوان معرفی: فرائد القلائد
از: ناشناس
عنوان صحیح: الفرائد و القلائد = العقد النفیس و نزهة الجلیس = کتاب الامثال
مؤلف: ابومنصور عبدالملک بن محمّد بن اسماعیل ثعالبی نیسابوری (429ق)
چاپ شده در مصر، دارالکتب العربیة الکبری
(نک: دانشگاه 2/137؛ سپهسالار 2/147)
عنوان معرفی: رساله در عرفان
از: ناشناس
عنوان صحیح: سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات
از: ابن سینا (428ق)
نک: دنا 4/705
خوانسار
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه آیتالله فاضل خوانساری
نگاشته سید جعفر حسینی (اشکوری) ج1و2، (چاپ قم، انتشارات انصاریان)
عنوان معرفی: رسالة فی الکلام
از: ناشناس
عنوان صحیح: نهایة العقول
مؤلف: امام فخر رازی (606ق)
(از افادات حسن انصاری)
عنوان معرفی: النکت الاعتقادیة
از: شیخ مفید
توضیح: این رساله از شیخ مفید نیست محتمل است از فخرالمحققین باشد. در این باره بحث مفصلی در <کتاب شیعه> دفتر یکم آوردم.
عنوان معرفی: اثبات الواجب
از: ناشناس
عنوان صحیح: توحید واجب الواجب
نام صحیح مؤلف: محمّد بن عبدالفتاح تنکابنی (تالیف 1103ق)
توضیح: دو نسخه دیگر آن:
1. ملی، ش11/1889، فهرست 10/539
2. مرعشی، ش10/12997
عنوان معرفی: اثبات الواجب
از: میرزا محمّد بن حسن شیروانی (1098ق)
مؤلف: ظهیرالدین بن ملا مراد تفرشی (پس از 1120ق)
(نک: مرعشی، ش13/1409)
عنوان معرفی: التصور و التصدیق
از: فخر رازی
نام صحیح مؤلف: قطبالدین محمّد رازی (766ق)
(نک: دنا 3/11)
عنوان معرفی: المحصورات الحملیة و الشرطیه
از: فخر رازی
عنوان صحیح: لطائف الاسرار فی تحقیق المحصورات
مؤلف: قطبالدین رازی (766ق)
(نک: دنا 2/1028)
عنوان معرفی: دعاء الانجیلیه
از: ناشناس
توضیح: این دعا منسوب به امام سجاد × است.
عنوان معرفی: رسالة فی تفصیل امثلة المناظرة
از: ناشناس
عنوان صحیح: آداب البحث و المناظره
مؤلف: اسماعیل گلنبوی (1205ق)
(نک: دنا 1/28)
خوی
﷼ حاشیه بر: فهرست مدرسة نمازی خوی
نگاشته علی صدرایی خویی
عنوان معرفی: الدعاء
عنوان صحیح: دعای علوی مصری
عنوان معرفی: منتخب امالی شیخ صدوق
عنوان صحیح: تبویب الامالی
(نک: فهرستگان حدیث 3/1009)
دامغان
﷼ حاشیه بر: فهرست مدرسة فتحعلیبیگ دامغان
نگاشته سید جعفر اشکوری
عنوان معرفی: نظم صد کلمه
از: ناشناس
ناظم: عادل بن علی خراسانی شیرازی (قرن 10ق)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه قمر بنیهاشم دامغان
نگاشته سید جعفر اشکوری (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: اکسیر
از: ملا محسن فیض کاشانی
نام صحیح مؤلف: نوروزعلی بن محمّد قزوینی (قرن 11ق)
(نک: دنا 2/93)
عنوان معرفی: کتابی در نجوم
از: ناشناس
عنوان صحیح: قانون مسعودی
مؤلف: ابوریحان بیرونی
آقای یوسف بیگ باباپور مقالهای در معرفی آن در جُنگ انجمن فهرستنگاران ج1 ص89ـ116 نوشتهاند.
ری
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه آستانه حضرت عبدالعظیم حسنی×
نگاشته ابوالفضل حافظیان بابلی، ج1و2 (چاپ دارالحدیث)
عنوان معرفی: بیان سرّ اختیار = جبر و اختیار
از: محمّدباقر بن محمّدجعفر همدانی شیخی (1319ق)
نام صحیح مؤلف: محمّدباقر بن محمّدجعفر قمی اصفهانی (قرن 13ق)
(نک: الذریعة 5/84؛ فهرست مرعشی 18/25، ش6832)
(از افادات محمّدحسین امینی)
عنوان معرفی: زراعت
از: ناشناس
عنوان صحیح: ارشاد الزراعة
عنوان معرفی: الشواهد الربوبیة
از: ملاصدرا با حاشیه ملاعلی نوری
توضیح: حاشیه نوری در الذریعة 4/166 و کتابشناسی جامع ملا صدرا 267 و 262 نیز یاد شده، ولی در این کتابشناسی، عنوان مستقلی ندارد.
عنوان معرفی: علمای امامیه و رجعت
از: عبدالرزاق اصفهانی از احفاد ملا فتحالله قزوینی صاحب ابواب الجنان
توضیح: نام صاحب ابواب الجنان محمّدرفیع بن فتحالله واعظ قزوینی است.
عنوان معرفی: علائم الظهور
از: علامه مجلسی
عنوان صحیح: قیام الساعة
مؤلف: علی بن فتحالله کاشانی
توضیح: این مجموعه 6 رساله دارد، از جمله رساله دو حدیث در باب قیامت که در فهرست یاد نشده است.
(از افادات مهدی سلیمانی آشتیانی)
عنوان معرفی: النکت الاعتقادیة
از: شیخ مفید
توضیحی دربارة مؤلف: این رساله در بسیاری از فهارس به شیخ مفید منسوب شده و با همین انتساب به چاپ رسیده است. در حالی که رسالة کلامی شیخ مفید <النکت فی مقدمات الاصول> نام دارد که نسخههایی از آن موجود است (نک: فهرست مرعشی 31/239) و باتصحیح استاد سید محمّدرضا جلالی در ضمن منشورات کنگرة شیخ مفید به چاپ رسیده است.
اما النکت الاعتقادیه با آثار شیخ مفید همخوانی و شباهتی ندارد و تمامی نسخههای موجود از آن مربوط به پس از سدة هشتم هجری است و در برخی نسخهها به فخرالمحققین منسوب شده و نوعاً همراه با آثاری از علامه حلی و فخرالمحققین است.
استاد فقید مرحوم سید عبدالعزیز طباطبایی و فاضل معاصر آقای رضا مختاری بحث مبسوطی در این باره ارائه کردهاند.
نک: فهرست عکسی مرعشی، ج5 ص77ـ78؛ الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 142ـ149؛ فهرست آثار شیخ مفید در کتابخانه آیتالله مرعشی 145ـ149؛ معجم التراث الکلامی 5/418.
عنوان معرفی: مناسک الحج الصغیر
از: شهید ثانی
نام صحیح مؤلف: محقق کرکی
(از افادات شیخ رضا مختاری)
﷼ حاشیه بر: فهرست حوزه و موزه آستانه عبدالعظیم حسنی×
نگاشته ابوالفضل حافظیان بابلی (چاپ دارالحدیث)
عنوان معرفی: حاشیة کتاب فی اصول الفقه
از: ناشناخته
توضیح: احتمالاً حاشیة قوانین الاصول میرزای قمی باشد.
(از افادات آقای محمّدحسین امینی)
شیراز
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة ملی فارس
نگاشته علینقی بهروزی و محمّدصادق فقیری، ج1و2 (چاپ انجمن کتابخانههای عمومی شیراز)
عنوان معرفی: رسالة المذهبة فی حفظ الصحة
عنوان صحیح: الرسالة الذهبیة
نک: فهرستگان حدیث 4/73
عنوان معرفی: ذخیرة العقبی فی المودّة فی القربی
از: ناشناس
عنوان صحیح: الذخیرة فی العقبی فی المودة فی القربی
از: سید شبّر بن محمّد بن ثنوان مشعشعی حویزی (1186ق)
این کتاب با تصحیح سید مهدی رجایی به وسیله کتابخانه آیتالله مرعشی به چاپ رسیده است.
عنوان معرفی: شرح مقدمة جزری
عنوان صحیح: الحواشی المفهمة فی شرح المقدمة [الجزریة]
عنوان معرفی: شرح بر مقصد سوم تجرید العقائد
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیة حاشیة الخفری علی شرح التجرید الجدید
از: ملا عبدالرزاق لاهیجی (1071ق)
نک: دنا 4/149
عنوان معرفی: رسالة جوابیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: اجوبة مسائل الشاه فضلالله فی التفسیر
مؤلف: شیخ بهایی (1030ق)
عنوان معرفی: خلاصة علم الدرایه
از: شیخ بهایی
عنوان صحیح: الوجیزة فی الدرایة
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة آستانه شاهچراغ شیراز
نگاشته علینقی بهروزی (ج1و2) و محمّد برکت (ج3)
عنوان معرفی: مقال چهارم
از: ناشناس
عنوان صحیح: سفینة النجاة
مؤلف: علیاصغر قزوینی
این نسخه شامل مقال چهارم از کتاب است.
عنوان معرفی: صد کلمه قصار، با ترجمه منظوم جامی
عنوان صحیح: مطلوب کل طالب من کلمات علی بن ابیطالب×
از: رشیدالدین وطواط
عنوان معرفی: کلمات قصار
از: ناشناس
عنوان صحیح: غرر
از: محمّد بن حسن زورآبادی
(نک: فهرستگان حدیث 5/113)
﷼ حاشیه بر: فهرست بنیاد فارس شناسی شیراز
نگاشته محمّد برکت
عنوان معرفی: دیوان شعر فارسی
از: ناشناس
عنوان صحیح: مصباح رشیدی
ناظم: رشیدالدین اسفراینی
(نک: فهرست نسخههای خطی فارسی 4/3205)
عنوان معرفی: ترسل
از: ناشناس
عنوان صحیح: منشآت
مؤلف: میرزا مهدیخان منشی استرآبادی
عنوان معرفی: الاجتهاد و التقلید
از: ناشناس
عنوان صحیح: رسالة الاجتهاد و الاخبار
مولف: وحید بهبهانی (1205ق)
عنوان معرفی: اصول فقه
از: ناشناس
عنوان صحیح: رسالة الجمع بین الاخبار
مؤلف: وحید بهبهانی (1205ق)
عنوان معرفی: ادبیات
از: ناشناس
عنوان صحیح: نوابغ الکلم
مؤلف: جارالله زمخشری
﷼ حاشیه بر: فهرست مجموعههای کتابخانة علامة طباطبایی شیراز
نگاشته محمّد برکت (چاپ شده در دفتر سوم نسخه پژوهی)
عنوان معرفی: کشف النقاب
عنوان صحیح: تسدید الفقهاء = تسدیدیه
مؤل: کاظم رشتی (1259ق)
(نک: دنا 2/1172)
قائن
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مدرسه جعفریه (زهان) به ضمیمه فهرست کتابخانة سید معصوم قهستانی (قائن)
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری (چاپ قم مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: الکشکول فیما جری لآل الرسول
از: سید حیدر آملی
توضیح: انتساب کتاب به سید حیدر آملی مشکوک است بلکه باید از ابن معمار بغدادی باشد.
عنوان معرفی: ارجوزة فی المعانی
از: ناشناس
توضیح: این ارجوزه به نام محبیه خوانده میشود و از ابن شحنه است و میرزا محمّد مشهدی شرحی بر آن دارد موسوم به انجاح المطالب فی الفوز بالمآرب.
عنوان معرفی: مناقب امیرالمؤمنین×
از: ناشناس
عنوان صحیح: العمدة فی عیون صحاح الاخبار فی مناقب امام الابرار
مؤلف: یحیی بن حسن، ابن بطریق حلی (600ق)
(نک: التراث العربی المخطوط فی مکتبات ایران 9/137)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانههای قائن
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: شرح تجرید العقائد
از: ناشناس
عنوان صحیح: تسدید القواعد = شرح قدیم
از: اصفهانی
(نک: کتابشناسی تجرید الاعتقاد، ص42)
قزوین
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة امام صادق × قزوین
نگاشته محمود طیّار مراغی، جلد اول (چاپ قزوین)
عنوان معرفی: [اصول فقه]
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیة الوافیة
مؤلف: محمّد بن محمّدباقر رضوی قمی
(نک: دنا 4/469)
عنوان معرفی: تفسیر القرآن
از: ناشناس
عنوان صحیح: انوار التنزیل و اسرار التأویل
مؤلف: قاضی بیضاوی
عنوان معرفی: تفسیر القرآن
از: ناشناس
عنوان صحیح: انوار التنزیل
مؤلف: قاضی بیضاوی
عنوان معرفی: سؤال و جواب
از: ناشناس
توضیح: احتمالاً از حجةالاسلام شفتی یا جامع الشتات میرزای قمی؟
عنوان معرفی: سؤال و جواب
از: سید باقر مجتهد... از مؤلف جز نام کوچکش اطلاعی بدست نیامده است.
نام کامل مؤلف: سید محمّدباقر بن محمّدنقی موسوی شفتی اصفهانی (1260ق)
عنوان معرفی: الفقه
از: ناشناس
توضیح: نسخه شماره 396 من لایحضره الفقیه
از: شیخ صدوق (381ق) است.
قم
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة آستانه حضرت معصومه سلاماللّه علیها
نگاشته سید حسن نقیبی (ج1)
عنوان معرفی: سراج القلوب
از: عبدالله حسینی مدنی
نام صحیح مؤلف: ابونصر قطان غزنوی
(نک: فهرستواره 6/165 و 9/342، منزوی 6/4482)
اصلاح شود:
معجم التراث الکلامی 3/526 رقم 7320
عنوان معرفی: حجة الیقین
عنوان صحیح: الحجة البالغة فی شرح الاحادیث القدسیة
(نک: فهرستگان حدیث 7/47)
عنوان معرفی: حاشیه الفیه
عنوان صحیح: شرح الفیه
مؤلف: محقق کرکی
(نک: حیاة المحقق الکرکی و آثاره 2/414)
عنوان معرفی: قواعد نحوی
از: ناشناس
عنوان صحیح: تحفة المبتدئین
از: علی بن حسین کربلایی
(نک: هف1/251 و مجلس ش3/13151)
عنوان معرفی: اشعاری عرفانی
از: حسینی
عنوان صحیح: کنز الرموز
از: امیر حسینی هروی
(نک: فهرست مشترک پاکستان 7/393 و منزوی 4/3060)
﷼ حاشیه بر: فهرس مخطوطات مکتبة الشیخ علی حیدر المؤید فی قم المقدسه
بدون نام فهرستنگار، ج1و2و3 (گویا نسخههای خطی این کتابخانه به مشهد منتقل شده است).
عنوان معرفی: لبّ الاصول
از: ناشناس
مؤلف: زکریا بن محمّد انصاری
(نک: دنا 8/1004)
عنوان معرفی: الحاشیة علی شرح کتاب فی الفلسفه
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیة شرح حکمة العین
از: محمّد بن حسن شیروانی (1098ق)
(نک: دنا 4/262)
عنوان معرفی: کتاب فی شرح الاحادیث
عنوان صحیح: شرح الکافی
شارح: محمّدصالح بن احمد مازندرانی (1086ق)
(نک: فهرستگان حدیث 4/414ـ434)
عنوان معرفی: شرح اشعار الامام الحسین ×
عنوان صحیح: شرح دیوان السجاد×
(نک: عکسی مرعشی، ش1302)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مدرسة فیضیة قم
نگاشته رضا استادی، ج1و2
عنوان معرفی: حاشیة انوار التنزیل
از: سعدی افندی
نام دیگر: الفوائد البهیة
(نک: کشاف الفهارس 4/40، التراث العربی2/255)
عنوان معرفی: الکلمات القصار
از: ناشناس
عنوان صحیح: غرر الحکم و جواهر الکلم، از یکی از علمای شیعه قبل از قرن 8ق
(نک: فهرستگان حدیث 5/114ـ116)
عنوان معرفی: المزار
از: شیخ مفید (413ق)
نام صحیح مؤلف: شهید اوّل محمّد بن مکی عاملی (786ق)
در اکثر فهارس این اشتباه رخ داده و مزار شهید اوّل به شیخ مفید منسوب شده است. در این باره مرحوم استاد سید عبدالعزیز طباطبایی و دوست دانشمند آقای رضا مختاری افاداتی دارند و منشأ اشتباه را روشن کردهاند.
(نک: فهرست عکسی مرعشی، ج3، ص435، ش1183؛ الشهید الاول حیاته و آثاره 207ـ211؛ الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 115ـ117؛ فهرست آثار خطی شیخ مفید در کتابخانه آیتالله مرعشی 151ـ152).
عنوان معرفی: رجال من لا یحضره الفقیه
نام صحیح: ترتیب مشیخة من لایحضره الفقیه
از: ناشناس
(نک: فهرستگان حدیث 1/176)
عنوان معرفی: رسالهای شامل چند مسأله ادبی
عنوان صحیح: غرر الفرائد و درر القلائد = امالی سید مرتضی
مؤلف: علم الهدی علی بن حسین موسوی بغدادی (436ق)
(نک: دنا 7/790)
عنوان معرفی: رسالة فی اثبات الواجب
توضیح: این رساله در الذریعة 17/143 رقم 752 به عنوان <قضا و قدر> لبعض الاصحاب معرفی شده و در فهرست کتابخانة ملی 10/34، ش1/1539ع به عنوان <رسالة فی القضاء و القدر> از: شیخ عبدالله بن علی بحرانی معرفی شده است.
(نک: مجلس، ش17492)
عنوان معرفی: انوار الریاض
از: ناشناس
مؤلف: محمّد بن عبدالصمد حسینی شهشهانی (1287ق)
(نک: دنا 2/245ـ248)
عنوان معرفی: آمار علوی
عنوان صحیح: آثار علوی = کائنات جو
مؤلف: محمّد بن حسن شیروانی (1098ق)
(نک: دنا 1/16)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة فاضل قائینی
(چاپ شده در تراثنا عدد 49و 50 و 51 و 52)
عنوان معرفی: مشیخة من لا یحضره الفقیه
نام صحیح: ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه
از: محمّد مؤمن بن عبدالرضا موسوی بفرویی یزدی، قرن 11.
(نک: فهرستگان حدیث 1/177)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة آیتالله گلپایگانی
نگاشته سید احمد حسینی اشکوری؛ ج1
نگاشته رضا استادی؛ ج2و3
نگاشته ابوالفضل عربزاده، فهرست الفبایی
نگاشته ابوالفضل حافظیان بابلی و علی صدرایی خویی، فهرست جدید در 9 جلد
عنوان معرفی: قبلة عراق العجم و خراسان
از: شیخ حرّ عاملی
عنوان صحیح: تحفة اهل الایمان فی قبلة عراق العجم و خراسان
مؤلف: شیخ حسین بن عبدالصمد عاملی پدر شیخ بهایی
عنوان معرفی: الرجوع الی الثقلین
از: ناشناس
عنوان صحیح: تفسیر النعمانی = المحکم و المتشابه که به چند نفر منسوب شده است.
توضیح در اینجا دو کتاب در مجموعه معرفی شده، درحالی که چهار کتاب دارد:
1. الفیه
2. حاشیه الفیه، از: کرکی
3. شرح الفیه، از: کرکی
4. شرح الفیه، از: ناشناس
(نک: حیاة المحقق الکرکی و آثاره 2/414)
عنوان معرفی: منتخب حاوی الاقوال یا رجال شیخ عبدالنبی
نام صحیح: تکملة نقد الرجال = الفوائد الرجالیة
(نک: فهرستگان حدیث 1/211)
عنوان معرفی: شاید مناقب الطاهرین طبری
عنوان صحیح: بهجة المباهج
مولف: حسن شیعی سبزواری
(نک: معجم الآثار المخطوطة حول الامام علی×، ص413).
عنوان معرفی:........
عنوان صحیح: الخلاصة فی معرفة الحدیث
مؤلف: حسین طیبی (743ق)
(نک: فهرستگان حدیث 1/122)
عنوان معرفی: تهذیب تهذیب الکمال
از: ناشناس
نام صحیح: المجرّد من تهذیب الکمال
مؤلف: شمسالدین ذهبی
(نک: عکسی مرعشی، ش1017، میراث شهاب 31/55)
عنوان: آداب و ادعیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: جمال الصالحین
مؤلف: حسن بن عبدالرزاق لاهیجی
(نک: دنا 3/699)
عنوان معرفی: مقالة فی الحرکة
از: ناشناس
عنوان صحیح: ابطال کون الحرکة فرداً سیالا = حاشیة الشفاء
مؤلف: محمّد بن عبدالفتاح تنکابنی
(نک: دنا 1/105)
عنوان معرفی: الرجال
از: محمّدتقی مجلسی
عنوان صحیح: توضیح المقال = رجال صغیر
مؤلف: محمّد بن علی استرآبادی (1028ق)
(نک: دنا 3/423)
عنوان معرفی: زوال الشمس
از: ناشناس
عنوان دیگر: تعلیقة علی الروضة البهیة
مؤلف: محمّدتقی بن حسینعلی هروی (1299ق)
(نک: دنا 3/64)
عنوان معرفی: سیرو سلوک
از: ناشناس
عنوان صحیح: آداب المریدین
مؤلف: میرزا بابا شیرازی (1286ق)
(نک: دنا 1/53)
عنوان معرفی: الشافیه
از: ابن حاجب
عنوان صحیح: الآجرومیه
مؤلف: ابن آجروم (723ق)
(نک: دنا 1/20)
عنوان معرفی: رسالة فی القطع و الیقین
عنوان صحیح: تسدید الفقهاء = تسدیدیه
از: کاظم رشتی (1259ق)
(نک: دنا 2/1172)
عنوان معرفی: المغالطات
مؤلف: ناشناس
عنوان صحیح: آداب البحث و المناظرة
مؤلف: فخرالدین محمّد بن حسین حسینی
(نک:دنا 1/26)
عنوان معرفی: نظم الاسماء الحسنی
از: ابوعبدالله مشرع مغربی
عنوان صحیح: القصیدة الدمیاطیة فی الاسماء الحسنی
ناظم: محمّد بن احمد دمیاطی (921ق)
(نک: دنا 8/221)
﷼ حاشیه بر: فهرست نسخههای خطی مرکز احیاء میراث اسلامی
نگاشته سید احمد حسینی اشکوری، از جلد یکم تا هشتم
عنوان معرفی: واقعات عالمگیری
از: ناشناس
مؤلف: میرزا محمّدعالی شیرازی نعمتخان
عنوان معرفی: مناسک حج
از: ناشناس
مؤلف: ملا احمد مقدّس اردبیلی
(نک: فهرست دانشگاه 5/1870)
عنوان معرفی: مجمع المنافع البدنیة
از: ناشناس
مؤلف: یوسف بن اسماعیل کتبی بغدادی
(نک: عکسی مرعشی، ش1950)
عنوان معرفی: فقه جعفری
از: ناشناس
توضیح: این کتاب در منابع و فهارس به نامهای ذیل خوانده شده:
<ارشاد>، <فقه فارسی>، <زبده>، <فقه شاهی>، <جامع المسائل> و... و به چند نفر منسوب شده از جمله:
1. ملا احمد مقدس اردبیلی
2. کمالالدین حسین الهی اردبیلی
3. تاجالدین حسن گرگانی
4. علامه ملا محمّدباقر مجلسی
مقالهای در این باره در کتاب ماه کلیات، ش156 نوشتهام.
عنوان معرفی: نهج البلاغه، کتابت در اوایل سدة ششم
توضیح: این نسخه قبلاً در مکتبة خصوصی آتشی یزد بوده و مرحوم استاد سید عبدالعزیز طباطبایی آن را از نسخ قرن پنجم هجری دانسته است. اخیراً این نسخه را مرکز نشر میراث مکتوب چاپ عکسی نموده است.
(نک: تراثنا 5/66)
عنوان معرفی: شیم فرخی
از: ناشناس
توضیح: احتمالاً از فاضل گروسی صاحبِ مشکاة محمّدیه باشد؟
عنوان معرفی: شرح فرائض المحرّر
از: محمّد قمری مرشدی
مؤلف: محمّد عمری مرشدی
(نک: مجلس، ش17359)
عنوان معرفی: معنی التصور و التصدیق
عنوان صحیح: التصور و التصدیق
عنوان معرفی: دیوان زبلی دهلوی
نام صحیح مؤلف: جعفر زتلی دهلوی
عنوان معرفی: خلاصه فقه
از: ناشناس
توضیح: نسخة دیگری از همین کتاب به شماره 154 در همین فهرست ج1ص220 با عنوان <فقه جعفری> معرفی شده است. و در فهرست مرعشی 16/174 به عنوان <ارشاد> معرفی شده و در ذریعه با عنوان <زبده> به ملا احمد مقدس اردبیلی منسوب شده و در همانجا با عنوان <فقه شاهی> به تاجالدین حسن گرگانی منسوب شده است. مقالهای در این باره در کتاب ماه کلیات ش156 نوشتهام.
(نک: مجلس، ش17487، الذریعة، 12/16 و 16/294)
عنوان معرفی: الامامة
عنوان صحیح: بدیعیه
مؤلف: محمّدرحیم بن محمّدکریم کرمانی (1307ق)
(نک: دنا 2/464)
عنوان معرفی: دستور خط نستعلیق
از: ناشناس
توضیح: بخشی از آداب المشق مجنون رفیقی هروی است در کتاب آرایی و رسالاتی در خوشنویسی با عنوان آداب الخط به چاپ رسیده است.
عنوان معرفی: کثرت یا وحدت حقیقت
از: ناشناس
عنوان صحیح: مکاتبات سید احمد کربلایی با شیخ محمّدحسین اصفهانی (کمپانی)
یک بار با تصحیح سید جلالالدین آشتیانی و بار دیگر با تعلیقات سید محمّدحسین حسینی طهرانی به نام توحید علمی و عینی به چاپ رسیده است.
عنوان معرفی: معنی خذ اللباب
از: جمالالدین محمّد خوانساری
عنوان صحیح: تفسیر خذ اللباب و اطرح القشور
مؤلف: آقا محمّد بیدآبادی
این رساله در مجله حوزه چاپ شده است.
عنوان معرفی: شکل القطاع
عنوان صحیح: کشف القناع عن اسرار شکل القطاع
(نک: الذریعة 18/50)
از افادات حسین متقی
عنوان معرفی: حقائق الایمان
از: شهید ثانی زینالدین بن علی عاملی
عنوان صحیح: ایضاح البیان فی تحقیق الایمان
مؤلف: زینالدین بن محسن عاملی (قرن 10ق) به مقالة آقای رضا مختاری در این باره رجوع شود.
عنوان معرفی: ترجمه صد کلمه
عنوان صحیح: مطلوب کل طالب من کلمات علی بن ابیطالب×
عنوان معرفی: التفضیل
از: ناشناس
مؤلف: ابوالفتح محمّد بن علی بن عثمان کراجکی (449ق)
با تصحیح محدث ارموی به چاپ رسیده است.
(از افادات حسین متقی)
عنوان معرفی: حاشیه شرح التجرید الجدید
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیه قدیم دوانی بر شرح قوشچی بر تجرید الاعتقاد
از: جلالالدین محمّد بن اسعد دوانی (908ق)
(نک: کتابشناسی تجرید الاعتقاد، ص64ـ68)
عنوان معرفی: الدرة الفاخرة فی زیارات العترة الطاهرة
مؤلف: یمینی لنکرانی
نام صحیح مؤلف: تمینی صاحب ابتلاء الاولیاء
عنوان معرفی: الایضاح
از: فضل بن شاذان
توضیح: این نسخه مجموعهایست شامل سه کتاب:
1. الایضاح، از: فضل بن شاذان
2. المناقب، از: محمّد بن علی بن حسین علوی
3. فهرست خطب امیرالمؤمنین×، از: محمّد بن علی بن حسین علوی
و انجام ذکر شده مربوط به الایضاح نیست بلکه مربوط به رسالة سوم است.
از افادات سید حسن موسوی
عنوان معرفی: جمع الجمع
از: ابن ابیجمهور احسائی (حدود 906ق)
عنوان صحیح: المجلی مرآة المنجی، از ابن ابیجمهور احسائی (زنده در 909ق)
توضیح: در شش برگ ابتدای نسخه بخشی از کشف الیقین علامه حلی است و سپس بخش امامت مجلی است.
از افادات احمدرضا رحیمی ریسه
عنوان معرفی: نسیم السحر
از: ناشناس
مؤلف: ابومنصور عبدالملک ثعالبی نیشابوری (م429ق)
(نک: فهرست آستان قدس رضوی، 13/211ـ213)
عنوان معرفی: فتوح المجاهدین
از: ناشناس
توضیح: احتمالاً از میر محمّدمؤمن طبیب تنکابنی صاحب تحفة المؤمنین که تبصرة المؤمنین را در دفاع از عرفان نوشته است.
(نک: فهرستواره کتابهای فارسی 9/455)
عنوان معرفی: النکت الاعتقادیه
از: شیخ مفید
توضیح: این رساله قطعاً از شیخ مفید نیست محتمل است از آثار فخرالمحققین باشد. در این باره بحث مبسوطی در دفتر یکم <کتاب شیعه> آوردهام.
عنوان معرفی: حاشیة شرح التجرید الجدید
از: ناشناس
عنوان صحیح: حاشیه قدیم دوانی بر شرح قوشچی بر تجرید الاعتقاد
مؤلف: جلالالدین محمّد بن اسعد دوانی (908ق)
(نک: کتابشناسی تجرید الاعتقاد، ص64ـ68)
عنوان معرفی: مختصر نهجالبیان
از: ناشناس
توضیح: در برخی فهرستها مؤلفِ این مختصر محمّد بن علینقی شیبانی معرّفی شده است.
(نک: فهرست مرعشی، 32/448)
عنوان معرفی: الکشکول فیما جری لآل الرسول
از: سید حیدر آملی
توضیح: انتساب کتاب به سید حیدر آملی محلّ تردید است. احتمالاً از عبدالله بن معمار بغدادی باشد؟
﷼ حاشیه بر: فهرست نسخههای عکسی مرکز احیاء میراث اسلامی
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری و سید صادق حسینی اشکوری، جلدهای یکم تا هفتم
عنوان معرفی: جلاء الابصار فی متون الاخبار
مؤلف: حاکم جشمی (545ق)
توضیح: تاریخ وفات جشمی در اعلام المؤلفین الزیدیة (ص819)سال 494ق ضبط شده است.
عنوان معرفی: اثبات الواجب
از: ناشناس
عنوان صحیح: توحید واجب الواجب
مؤلف: محمّد بن عبدالفتاح تنکابنی (تالیف در 1103)
توضیح: دو نسخه دیگر آن:
1. ملی، ش11/1889، فهرست 10/539
2. مرعشی، ش10/12997
عنوان معرفی: اثبات الواجب تعالی
از: میرزا محمد شیروانی
مؤلف: ظهیرالدین بن ملا مراد تفرشی (پس از 1120ق)
(نک: فهرست مرعشی 5/189، ش13/1409)
عنوان معرفی: کتابی در تاریخ
از: ناشناس
عنوان صحیح: تاریخ راقم سمرقندی
مؤلف: میر شرفالدین شریف راقم سمرقندی
(نک: دنا 5/532)
عنوان معرفی: کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنیعشر
از: خزاز قمی
توضیح: این نسخه در ترتیب بابها و خطبه آغاز و جز آن تفاوتهایی با کفایة الاثر دارد و در الذریعة (24/180) به عنوان <النصوص علی الائمة الاثنی عشر> معرفی شده است.
عنوان معرفی: المتشابهات
از: رکنالدین ابوطاهر طریتشی
عنوان صحیح: متشابه القرآن
مؤلف: رکنالدین ابوطاهر طرثیثی (ترشیزی)
(نک: مقاله حسن انصاری در کتاب ماه دین، ش103 و عکسی مرعشی، ش1591)
عنوان معرفی: رسالة فی الکلام
از: ناشناس
عنوان صحیح: نهایة العقول
مؤلف: امام فخر رازی (606ق)
(از افادات حسن انصاری)
عنوان معرفی: اجوبة المسائل
از: ملا غلامرضا آرانی
عنوان صحیح: جامع الشتات
مؤلف: میرزای قمی
این نسخه به خط شاگرد مؤلف (ملا غلامرضا آرانی) است.
عنوان معرفی: غرر الحکم، آمدی
نام صحیح: غرر الحکم و جواهر الکلم، از یکی از علمای امامیه قبل از قرن هشتم
(نک: مجله سفینه، ش.... و فهرستگان حدیث 5/114ـ116)
عنوان معرفی: مختصر نهج البیان شیبانی
از: ناشناس
توضیح: در برخی منابع، این مختصر را به محمّد بن علینقی شیبانی نسبت دادهاند.
عنوان معرفی: النکت الاعتقادیه
از: شیخ مفید
توضیح: انتساب رساله به شیخ مفید مردود است. محتمل است از فخرالمحققین محمّد بن حسن حلی باشد.
عنوان معرفی: تحفة اهل الایمان فی قبلة عراق العجم و خراسان
از: شیخ بهایی
نام صحیح مؤلف: حسین بن عبدالصمد عاملی (984ق)
(نک: عکسی مرعشی، 3/464 و 659)
عنوان معرفی: الاسرار الائمة
از: حافظ رجب برسی
توضیح: این نسخه تحریر دیگری از کتاب مشارق انوار الیقین حافظ رجب برسی است.
عنوان معرفی: قلمیه
از: حنائیزاده
عنوان دیگر: الرسالة الدفتریة
از: قینالیزاده
چاپ شده در دفتر دوم نسخه پژوهی.
عنوان معرفی: قلمیه
از: فنیزاده
مؤلف: محمّد بن عبدالغنی غنیزاده نادری افندی (1036ق)
(نک: فهرست کوپریلی 2/640، ش41/362)
عنوان معرفی: قلمیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: نشر البراعة فی شؤون الیراعة
از: محیالدین محمّد جبلی بن بدرالدین منشی آقحصاری (1001ق)
(نک: فهرست کوپریلی 2/348ش، 14/1609)
عنوان معرفی: قلمیه
از: ناشناس
مؤلف: جلالالدین محمّد بن اسعد دوانی (908ق)
چاپ شده در دفتر یکم نسخه پژوهی.
عنوان معرفی: نزهة الابصار و محاسن الآثار
از: ناشناس
نام صحیح مؤلف: ابوالحسن علی بن محمّد بن مهدی مامطیری شافعی، سدة 4ق
(نک: عکسی مرعشی، ش1072)
توضیح: با تحقیق مرحوم علامه شیخ محمّدباقر محمودی چاپ شده است.
ـ رساله 3: منشآت
عنوان صحیح: مکاتیب مولانا
ـ رساله 4: المجالس السبعة، از: ناشناس
مؤلف: مولوی
ـ رساله 5: مقالات، از: ناشناس
مؤلف: شمس تبریزی
ـ رساله 7: معارف سلطان العلماء
مؤلف: سلطان ولد
عنوان معرفی: خلاصة الایجاز
از: ناشناس
مؤلف: محقق کرکی (940ق)
عنوان معرفی: تهلیلیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: شرح کلمة التوحید
مؤلف: شمسالدین محمّد استرآبادی
(نک: خطی دانشگاه، ش9/1925، فهرست 8/537؛ الذریعة 14/41).
عنوان معرفی: حاشیة الشفا الثانیه
عنوان صحیح: حاشیة شروح الاشارات
مؤلف: آقا حسین خوانساری (1098ق)
(نک: دنا 4/307)
توضیح: در بخش نسخهشناسی قصیدة وعظیه نونیه آمده بدون نام ناظم.
ناظم: ابوالفتح علی بن محمّدکاتب بستی (401ق)
(نک: فهرست عکسی مرکز احیاء 1/99)
عنوان معرفی: در منثور
از: سید محمّدعلی مدرس یزدی (حیران) (قرن 13ق)
گردآوری: فرزندش سید محمّد مدرس
توضیح: این کتاب را نوة مؤلف (سید محمّد مدرس) گردآورده و وفات مؤلف در 1265ق بوده است.
(نک: عکسی مرعشی، ش2073)
﷼ حاشیه بر: فهرست نسخههای عکسی و میکروفیلمهای کتابخانة محقق طباطبایی
نگاشته محمود طیار مراغی، چاپ شده در <المحقّق الطباطبائی فی ذکراه السنویة الاولی> ج3، صص 1429ـ1546
عنوان معرفی: الغارات
از: ناشناس
توضیح: باید از ثقفی باشد.
عنوان معرفی: الجامع فی الرجال
از: ناشناس
مؤلف: موسی بن عبدالله زنجانی (م1399ق)
جلد اول آن چاپ شده است.
عنوان معرفی: ما نزل من القرآن فی علی×
از: حبری
توضیح: این کتاب با عنوان <تفسیر الحبری> با تصحیح استاد سید محمّدرضا جلالی به چاپ رسیده است.
عنوان معرفی: مجموعه...
توضیح: از رسالة یکم تا پنجم بخشی از کتاب <المجموع الرائق> است.
عنوان معرفی: المقنع فی الامامه
از: ناشناس
مؤلف: عبیدالله سعدآبادی (قرن 5)
(نک: دنا 9/1189)
عنوان معرفی: جنگ عربی
از: ناشناس
عنوان صحیح: مجموع ادبی
مؤلف: شهرزوری
(نک: فهرست عکسی مرعشی)
عنوان معرفی: رساله بدون نام و اسم مؤلف!
عنوان صحیح: انقاذ البشر من الجبر و القدر
مؤلف: سید مرتضی علم الهدی علی بن حسین موسوی بغدادی (436ق)
(نک: عکسی مرعشی، ش1104ـ مجموعه کلامی ابن العودی.)
عنوان معرفی: منظومه کلامی
از: شهابالدین اسماعیل بن العودی
عنوان صحیح: نظم الیاقوت للنوبختی
(نک: عکسی مرعشی، ش1104)
عنوان معرفی: رسالة کلامیه، احتمالاً از ابن العودی
عنوان صحیح: الخلاصة فی علم الکلام
مؤلف: قطبالدین سبزواری
(نک: عکسی مرعشی، ش1104)
عنوان معرفی: رساله در درایه
از: ابن ابیجمهور
نام صحیح: بدایة الدرایة
مؤلف: شهید ثانی
(نک: فهرستگان حدیث 1/36)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مسجد اعظم
نگاشته رضا استادی در یک جلد و فهرست جدید کتابخانه مذکور، نگاشته رضا استادی و محمود طیار مراغی و صادق حسنزاده، در 4 جلد
عنوان معرفی: حاشیه انوار التنزیل
از: ناشناس
مؤلف: قاضی نورالله شوشتری
(نک: کشاف الفهارس 3/497)
عنوان معرفی: الملاحم
عنوان صحیح: الفتن و الملاحم
(نک: فهرستگان حدیث 6/515)
عنوان معرفی: مناقب الطاهرین
شاید از: طبری
عنوان صحیح: بهجة المباهج
مؤلف: حسن شیعی سبزواری
(نک: عکسی مرعشی، ش1608)
عنوان معرفی: رساله پیرامون آیه خلق الأرض فی یومین
از: سید کاظم رشتی
عنوان صحیح: الرسالة الیومیة
(نک: کشاف الفهارس 3/601ـ602)
عنوان معرفی: تفسیر آیه نَفر
توضیح: بخشی از مفاتیح الغیب فخر رازی است.
(نک: کشاف الفهارس 4/216)
توضیح: عنوان رساله دوم که در فهرست معرفی نشده: اعراب البسملة
از: ناشناس
(نک: کشاف الفهارس 3/29)
عنوان معرفی: شرح المقدمة جزری
عنوان صحیح: الحواشی المفهمة فی شرح المقدمة الجزریة
(نک: کشاف الفهارس 1/307ـ308)
عنوان معرفی: تفسیر سوره توحید
نام صحیح: عین الحقیقة فی تفسیر سورة التوحید
مؤلف: صدرالدین محمّدحسنی طباطبایی یزدی (متوفی 1154ق)
(نک: کشاف الفهارس 3/692)
عنوان معرفی: آیات الاحکام
از: ناشناس
نام صحیح: مسالک الافهام الی آیات الاحکام
از: فاضل جواد
(نک: کشاف الفهارس 4/162)
عنوان معرفی: رساله در اصول عقائد
از: ناشناس
عنوان صحیح: الخلاصة فی علم الکلام
مؤلف: قطبالدین سبزواری
(نک: متن اصل رساله در: میراث اسلامی ایران، دفتر اول، ص343، به بعد)
عنوان معرفی: رساله در اصول عقائد
از: ناشناس
عنوان صحیح: الخلاصة فی علم الکلام
مؤلف: قطبالدین سبزواری
(نک: متن کامل رساله در: میراث اسلامی ایران، دفتر اول، ص343، به بعد)
عنوان صحیح: تفسیر سورة الفاتحة
مؤلف: شیخ بهایی (1030ق)
(نک: دنا 3/152)
عنوان معرفی:.....
از: ناشناس
عنوان صحیح: تحریر بیان الاخبار التی فی اول الاستبصار
مؤلف: قطب راوندی سعید بن هبةالله (573ق)
(نک: دنا 2/853)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی
نگاشته علی صدرایی خویی، علی اوسط ناطقی و رمضانعلی انتظاری، ج1.
عنوان معرفی: رساله عملیه
از: ناشناس
عنوان صحیح: ترجمه التحفة الحسینیة وحید بهبهانی
(نک: دنا 2/927)
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مفتی الشیعه قم
نگاشته سید احمد حسینی اشکوری (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: المجاز و الاستعاره
از: ناشناس
مؤلف: جارالله محمود زمخشری (538ق)
(نک: دنا 9/2)
کاشان
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه مدرسه سلطانی کاشان
نگاشته: ؟ (چاپ کاشان، ادارة فرهنگ و هنر)
عنوان معرفی: آیات الاحکام
از: ناشناس
نام صحیح: کنز العرفان
مؤلف: فاضل مقداد سیوری (826ق)
(نک: کشاف الفهارس، 4/89)
عنوان معرفی: تفسیر سوره حمد
عنوان صحیح: زبدة التفاسیر
مؤلف: محمّد بن عبدالغنی حسنی
(نک: کشاف الفهارس، 3/619ـ620)
عنوان معرفی: شرح نهجالبلاغه
عنوان صحیح: تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین
(نک: فهرستگان حدیث، 3/218ـ219)
کرمانشاه
﷼ حاشیه بر: مخطوطات مکتبة السید النجومی فی کرمانشاه
نگاشته سید احمد حسینی اشکوری، (چاپ شده در دلیل المخطوطات، صص214ـ297)
عنوان معرفی: ترجمة مائة کلمة
عنوان صحیح: مطلوب کل طالب من کلمات علی بن ابیطالب
مؤلف: رشیدالدین وطواط
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة مدرسه آیتالله بروجردی کرمانشاه
نگاشته سید احمد حسینی اشکوری (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: علامات ظهور و قیامت
از: ملا فتحالله بن شکرالله کاشانی
توضیح: در متن کتاب آمده: <والد در تفسیر منهج الصادقین میگوید>. بنابراین رساله مذکور از علی بن فتحالله کاشانی است.
عنوان معرفی: عشق
از: ناشناس
عنوان صحیح: لمعات
مؤلف: ابراهیم عراقی
(نک: دنا 8/1074)
گلپایگان
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانههای گلپایگان
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: الطلاق
از: ناشناس
عنوان صحیح: اقرار الرجل بطلاق زوجته
مؤلف: میرزای قمی (1231ق)
(نک: دنا 2/81)
مراغه
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة عمومی مراغه
نگاشته محمود طیار مراغی (چاپ قم، انتشارات آل علی^)
عنوان معرفی: اصول الفقه
از: محمّدرضا غروی تبریزی زنده در 1308ق از تلامذة شیخ انصاری (1281ق) نسخه به خط مؤلف در 1305ق
توضیح: در تصویر نسخه تاریخ تألیف و کتابت بدست مؤلف چنین درج شده:
<بعض الایام من شهر رمضان من الشهور من السنة الخامسة بعد الالف و المأتین من الهجرة> یعنی در 1205ق پس مؤلف نمیتواند شاگردِ شیخ انصاری باشد؟
عنوان معرفی: عین الحیات
از: علامه مجلسی نسخه را به احتمال خط مؤلف دانسته در 1073ق
توضیح: این تاریخ مربوط به تألیف کتاب است و این نسخه از قرن 13ق است و یقیناً به خط مؤلف نیست.
عنوان معرفی: مقدمة المنظومة من کلام امیرالمؤمنین ×
موضوع: ادب
عنوان صحیح: شرح جنة الاسماء
موضوع: اسماء الحسنی
(ک: اهلالبیت فی المکتبة العربیة 236 و 120 و فهرستگان حدیث)
عنوان معرفی: المجلّی لمرآة المنجّی
از: ابن ابیجمهور احسایی (قرن 9)
عنوان صحیح: المجلی مرآة المنجی
مؤلف تا 909ق حیات داشته است.
همدان
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة غرب مدرسة آخوند همدان
نگاشته جواد مقصود همدانی، این کتاب یک بار به صورت مستقل چاپ شده و بار دیگر در ضمن فهرست کتابخانههای رشت و همدان آمده است.
عنوان معرفی: تفسیر آیه فاذا سویته...
نام صحیح: المضنون به علی غیر اهله
مؤلف: ابوحامد غزالی
(نک: کشاف الفهارس4/175ـ177)
عنوان معرفی: حاشیة شرح حکمة العین
از: ناشناس
مؤلف: علی بن محمّد جرجانی (816ق)
(نک: دنا 4/259)
عنوان معرفی: حاشیه اصولیه
از: میرزا جان باغنوی
عنوان صحیح: حاشیة حاشیة الخطائی عی مختصر المعانی
(نک: دنا 4/146)
یـزد
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانه مدرسهخان یزد
نگاشته سید احمد حسینی اشکوری، (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: نظم صد کلمه
از: جامی
عنوان صحیح: مطلوب کلّ طالب من کلمات علی بن ابیطالب×
مؤلف: رشیدالدین وطواط
عنوان معرفی: چهل حدیث منظوم
از: جامی
توضیح: آغاز نقل شده مطابقت با چهل حدیث جامی ندارد.
عنوان معرفی: نظم صد کلمه
از: جامی
عنوان صحیح: مطلوب کل طالب من کلام علی بن ابیطالب×
مؤلف: رشیدالدین وطواط
﷼ حاشیه بر: فهرست کتابخانة سریزدی (مسجد حظیره)
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری، ج1 (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: تلخیص اقلیدس
از: محمود بن محمّد بن عمر چغمینی (618ق)، در توضیحات نسخه شناسی نام کاتب نیامده، در حالی که در تصویر صفحة آخر کتاب که در همین فهرست ص74 آمده، نام کاتب به وضوح دیده میشود: <مسعود بن محمود شیرازی> این نسخه به اهتمام سید صادق اشکوری چاپ عکسی شده و در آن دو رساله کوتاه دیگر نیز موجود است.
(نک: نشریه نسخههای خطی، 4/418ـ419)
﷼ حاشیه بر: فهرست نسخههای خطی کتابخانة میرزا محمّد کاظمینی یزد
نگاشته سید جعفر حسینی اشکوری، ج1و2 (چاپ قم، مجمع ذخائر اسلامی)
عنوان معرفی: جُنگ
توضیح: فرق است بین جُنگ و مجموعه. نسخهای که شامل مجموعهای از رسالههاست نباید به عنوان جُنگ معرفی شود که در این صورت حقِّ رسالههای مستقل موجود در آن، ادا نمیشود.
عنوان معرفی: الصحیفة السجادیة
توضیح: این نسخه به روایت ابن اشناس است و با روایت مشهور صحیفه تفاوتهایی دارد. لازم بود آغاز و انجام نسخه به تفصیل نقل شود و توضیحات لازم در بخش کتابشناسی ذکر شود.
عنوان معرفی: الروضة البهیة
از: شهید ثانی (966ق)
توضیح: تاریخ شهادت شهید ثانی 965ق است.
منبع: میراث شهاب
 |
امروز | 1814 |
 |
دیروز | 5905 |
 |
این هفته | 19240 |
 |
این ماه | 104437 |
 |
مهمانان | 472 |
 |
کل | 2742005 |
 |
 |
