شنبه ۰۱ شهریور ۱۳۹۳    0:0:0
آخرین بروز رسانی : ۷ ساعت پیش


 
default

سکه ها را در سراسر ایران از فلزات مختلف بویژه نقره، طلا، مس و گاه سرب، آلومینیوم، آهن و آلیاژی از چند نوع فلز می ساختند.

در این میان نقره و طلا و فلزاتی قالب پذیر، منعطف و مقاوم در برابر رطوبت و گرما بوده اند. سکه های طلا (دینار) زیاد مورد استفاده مردم عادی نبود و گاه در مقاطعی از تاریخ چنان اندک بودند که عده ای به این باور می رسیدند که در آن دوران اصلاً چنین سکه هائی ضرب نمی شدند. همین خطا را شاردان البته شاید به مزاح مطرح کرده بود که در زمان حضور وی در ایران به هیچ وجه سکه طلا رواج نداشت. ولی اصولاً سکه های طلا را سلاطین و در ضرابخانه های بزرگ و نیز برای داد و ستد کلان داخلی با تجارت برون مرزی و همچنین به مناسبت های ویژه ضرب می نمودند. اما سکه های نقره (درهم) متداول تر از طلا و مس (فلوس) و مخصوص بازارهای داخل و سهل الوصول تر برای عامه مردم بودند. به همین جهت شاردان در عهد صفویه نوشته بود که این نوع سکه «پول جاری مردم» محسوب می شد.

کتاب «سکه‌های طبرستان، گرگان و استرآباد» به بررسی سکه‌های سلسله‌های ایرانی از عصر هخامنشیان تا پایان قاجاریه و نقش و ‌اهمیت علم سکه‌شناسی در اثبات وقایع بااهمیت تاریخی می‌پردازد. 

مازندران، گرگان و استرآباد از گذشته دور بخش مهم و با اهمیتی از شمال ایران را تشکیل می‌داده است. هجوم بیابانگردان آسیا و قتل و غارت مداوم آنها، این خطه را به همراه خراسان چنان حائز اهمیت کرده بود که سلاطین مجبور می‌شدند عنایت ویژه‌ای به این نواحی داشته باشند. بعلاوه همجواری با دریای خزر و نیز قرار گرفتن در مسیر تجاری با آسیای مرکزی، از عوامل مهم دیگر اعتبار و اهمیت این مناطق به شمار می‌رفتند. بی جهت نبود که در چند شهر دو ایالت طبرستان و گرگان همچون آمل، ساری، استراباد، جرجان و ... ضرابخانه‌های بسیار مهمی ایجاد کرده بودند که تعدادی از آنها حداقل 2000 سال در حوزه‌ی ضرب سکه فعال بوده‌اند.

سکه‌شناسی به عنوان یکی از شاخه‌های باستان‌شناسی و تاریخ، شاهد زنده‌ای از تمدن دنیای قدیم و ملل مختلف است. علم سکه‌شناسی تا کنون خدمات بزرگی به تاریخ برای روشن کردن زوایای تاریک گذشته کرده است. در حقیقت با بررسی سکه‌های ادوار تاریخی می‌توان به سیر تحولات و تغییرات سیاسی آن دوران پی برد و همچنین با تکیه بر اطلاعات موجود مانند محل و سال ضرب روی سکه‌ها می‌توان به توالی سلسله‌های تاریخی مختلف و خاصه آنان که در منابع کمتر به آن‌ها اشاره شده، دست یافت و برخی از اشتباهات موجود در این امر را تصحیح کرد. 

منابعی که در تدوین و تنظیم این کتاب مورد استفاده مولف قرار گرفته‌اند در چهار دسته کلی جای می‌گیرند که می‌توان به موزه‌های مهم مانند موزه ایران باستان، موزه بانک سپه، موزه پول، موزه ملک، تعداد معدودی سکه‌ که در اختیار خود نگارنده بود، بهره‌گیری از منابع مکتوب در حوزه سکه‌شناسی و تصویربرداری از سکه‌هایی که در اختیار دیگران بودند، اشاره کرد.

فهرست مطالب کتاب:

  • هخامنشیان و سکه‌های انان
  • ضرب سکه در عصر اشکانیان
  • ضرب سکه در عصر ساسانیان
  • سکه‌های عرب – ساسانی
  • سکه‌های عصر بنی امیه
  • ارزش و اعتبار سکه‌ها
  • طبرستان، گرگان و استراباد در قرن 3 و 4 هجری قمری
  • ضرب سکه در شهرهای دو ایالت طبرستان و گرگان
  • طاهریان و سکه‌های آنان
  • علویان زیدی در طبرستان، استراباد و گرگان و سکه‌های آنان
  • صفاریان و سکه‌های آنان
  • سامانیان و سکه‌های آنان
  • زیاریان و سکه‌های آنان
  • آل بویه و سکه‌های آنان
  • غزنویان و سکه‌های آنان
  • سلجوقیان و سکه‌های آنان
  • خوارزمشاهیان و سکه‌های آنان
  • مغولان در ایران
  • سکه های عصر ایلخانیان مغول
  • تیموریان و ضرب سکه در زمان آنان
  • صفویان
  • قاجار
  • مراحل ضرب سکه‌های ماشینی
  • منابع و ماخذ

 

تصویر روی جلد: دو سوی یک سکه نقره متعلق به یزدگرد اول، پادشاه ساسانی که در ضرابخانه شهر گرگان ضرب شده بود.

«سکه‌های طبرستان، گرگان و استرآباد» نگاشته‌ی اسدالله معطوفی در356 صفحه است.

انتشارات پازینه این کتاب را در 1300 نسخه منتشر کرده است که با شماره ثبت 492307 در کتابخانه‌ی شماره‌ی یک مجلس شورای اسلامی موجود است.

ارسال نظر


کد امنیتی
به روز رسانی

 

کلید واژه ها
ادبیات فارسی استاد حایری اسحاق صلاحي اسناد بهارستان امام حسین امام خمینی امام رضا علیه السلام امام علی انتشارات امیرکبیر انتشارات سخن انتشارات سفیر اردهال انتشارات سوره مهر انجمن ایرانی تاریخ انقلاب اسلامی ایرانشناسی ایرج افشار ایفلا بنیاد موقوفات محمود افشار تاریخ ایران تاریخ مجلس تاریخ نگاری تشیع حافظ حج حسن انصاری حسین متقی خانه کتاب خلیج فارس خوشنویسی دانشگاه کمبریج دایره المعارف بزرگ اسلامی رسول جعفریان رضا داوری اردکانی روسیه زارع بیدکی زبان فارسی سرای اهل قلم سعدی سفرنامه‌ها سید علی آل داود سید محمد حسینی شاهنامه شاهنامه پژوهی شعر فارسی صفویه عاشورا عبدالحسین حایری عبدالحسین طالعی علی ططری فرهنگستان زبان و ادب فارسي فهرست نسخه‌های خطی قرآن قرآن خطی مثنوی معنوی مجمع ذخائر اسلامی محمد ابراهیم باستانی پاریزی محمد رجبی مرکز اسناد مرکز اسناد انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری مهدویت نرم افزار نسخ خطی اسلامی نسخه خطی نمایشگاه بین المللی کتاب نمایشگاه کتاب نهج البلاغه نگارخانه وقف پژوهشکده تاریخ اسلام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی پیامبر پیام بهارستان چاپ سنگی کتاب کتابخانه کتابخانه آستان قدس کتابخانه آیت الله مرعشی کتابخانه دیجیتال کتابخانه شماره 2 کتابخانه مجلس کتابخانه مجلس منتشر می‌کند کتابخانه ملک کتابخانه ملی کتابخوانی کتابداری گرانی کاغذ گرانی کتاب یوسف بیگ باباپور

award-nwa award-web