اسناد ملي
 
 
 
PDF چاپ پست الکترونیکی
چهارشنبه, 19 اسفند 1388 ساعت 16:56      تعداد بازدید: 553

اين واحد كه مهم‌ترين بخش اسناد كتاب‌خانه مجلس شوراي اسلامي است، از چند دسته اسناد تشكيل مي‌شود:

1. اسناد درجه اول: يا اصل اسناد كه گاهي در ضمن مجموعه‌هاي خريداري شده و يا اهدايي به‌صورت كتاب يا آلبوم و يا به‌صورت تك‌برگ و يا اوراق به كتاب‌خانه مجلس وارد شده است. اين اسناد، به طور عمده، در بخش نسخ خطي كتاب‌خانه نگهداري مي‌شوند. از جمله اين اسناد مي‌توان به ‌‌نامه‌هاي امير‌كبير، چند آلبوم محتوي اسناد مشروطيت، اسناد خاندان متين دفتري، كه ‌اسناد ماليه ايران و به‌صورت اوراق است، فرمان‌هاي ناصرالدين‌شاه، نامه‌هاي قاﺋﻢ‌مقام، اسناد سيد‌جمال‌الدين اسدآبادي، اسناد فرمانفرما، وقف‌نامه چاﭘﻲ تيمچه مرحوم فتح‌‌الله‌خان فراش‌باشي واقع در كرمانشاهان با موضوعات ﻣﻨﺸﺄت فرمان‌ها قبالچه‌هاي ازدواج قراردادها و وقف‌نامه‌ها اشاره نمود.

2. اسناد درجه دوم: رونوشت اسناد درجه اول جزو اسناد درجه دوم به‌ شمار مي‌آيند كه غاﻟﺒﺎً به‌صورت كتاب و به‌خط يك كاتب و شامل اسناد دوره صفوي و قاجار هستند؛ مانند: فرمان منع ريش تراشيدن در دوره شاه صفي‌ صفوي.

3. نامه‌ها و فرمان‌هاي مشروطيت: از مهم‌ترين اسناد اين مجموعه مي‌توان به ‌اين موارد اشاره كرد:

متن فرمان مشروطيت كه از مظفرالدين‌شاه به‌تاريخ چهاردهم جمادي‌الثاني1324 مصادف با‌ سيزدهم مرداد 1285، صادر شده است، متن نطق مظفرالدين‌شاه، هنگام افتتاح مجلس در عمارت گلستان، نامه آيات عظام سيد ابوالحسن اصفهاني، ميرزاي نا‌ﺋﻴﻨﻲ و شيخ عبدالكريم حاﺋﺮي يزدي به مجلس شوراي ملي مبني بر معرفي بيست نفر از عالمان ديني آشنا به‌شرايط زمان از ايالات مختلف جهت انتخاب ﻫﻴﺄت ﭘﻨﺞ نفره مجتهدين طراز اول، طبق اصل دوم قانون اساسي مشروطه، نامه تاريخي نمايندگان دوره اول مجلس شوراي ملي به محمد‌علي‌شاه و ﭘﺎ‌سخ آن به‌تاريخ ﭘﺎنزدهم جمادي الاول 1326 برابر با بيست‌وﭘﻨﺠﻢ خرداد 1287 .

4. اسناد بيست‌‌ و چهار دوره مجلس شوراي ‌ملي و هفت دوره مجلس سنا: اين مجموعه شامل اسناد موجود در بايگاني راكد مجلس و داراي اسناد بسيار مهمي است كه از نظر بررسي وقايع تاريخي ـ اجتماعي سال‌هاي نخستين مشروطيت و هم‌چنين تحليل تاريخ ايران ﭘﺲ از انقلاب مشروطه تا ﭘﺎيان عصر ﭘﻬﻠﻮﻱ، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اسناد موجود در اين بايگاني به طريقه دوره‌اي و تقدم تاريخي ثبت و بايگاني شده‌اند و از نظم مطلوبي برخوردارند. اين اسناد به مجموعه‌هاي زير تقسيم مي‌شوند:

ـ اعتبارنامه‌هاي نمايندگان مجلس شوراي ملي، كه از مهم‌ترين اسناد مجموعه است و از آن‌ ميان  اعتبارنامه آقايان، ميرزا حسن خان ﭘﻴﺮنيا (مشيرالدوله)، سيد‌حسن‌‌تقي‌زاده، علي‌اكبر‌دهخدا، محمد تقي بهار (ملك‌الشعرا) . . . جالب توجه است.

ـ عرايض مردمي كه از تمام ايالات و حتي ايرانيان خارج از كشور به مجلس شوراي ملي ارسال مي‌شد، بخش ديگري از اين اسناد است كه به لحاظ بررسي تاريخ اجتماعي، فرهنگي، سياسي، اقتصادي و ادبي ايران اهميت خاصي دارند.

ـ اسناد مربوط به انتخابات مجلس شوراي ملي در حوزه‌هاي انتخابيه سراسر كشور از ديگر اسناد مهم اين بخش هستند، كه هنوز بازيابي و فهرست‌نويسي نشده‌اند.

ـ اسناد كميسيون‌هاي مجلس شوراي ملي و هم‌چنين صورت جلسات و مصوبات اين كميسيون‌ها نيز، از اسناد مهم اين مجموعه به‌حساب مي‌آيند كه هنوز بازيابي وفهرست‌نويسي نشده‌اند.

ـ از ديگر مجموعه‌هاي اسنادي مي‌توان به‌اين موارد اشاره كرد:

قوانين موضوعه و مطبوعه؛

اسناد و دفاتر مربوط به كارگزيني مجلس شوراي ملي؛

اسناد مربوط به مجلس مؤسسان و اتحاديه بين‌المجالس؛

اسناد مالي و اسناد مربوط به حسابداري مجلس شوراي ملي؛

اسناد مربوط به لوايح، طرح‌ها و بودجه‌هاي اختصاص يافته به وزارت‌خانه‌ها.

علاوه بر مجموعه‌هاي فوق، اسناد مربوط به هفت مجلس سنا كه مشتمل بر سه بخش الف- ﭘﺮونده‌هاي نمايندگان مجلس سنا، ب- اسناد مربوط به عرايض مجلس سنا و ج- اسناد حسابداري و كارگزيني مجلس سنا و منتخب (بريده) جرايد مي‌باشد نيز اهميت ويژه‌اي دارند.

 

Copyright © 2008 Islamic Consultative Assembly Library., All rights reserved.